Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 896/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 roku sprawy ze skargi K. S. i B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] działając na podstawie art. 104 w związku z art.138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.) w związku art. 103 ust. 2, art. 81 ust.1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz.1409 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...].04.2015 r., znak: [...], nakazującej K. S. i B. S. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego konstrukcji drewnianej "budynku letniskowego" o powierzchni zabudowy 33,85 m² znajdującego się na terenie części działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...], przy ul. P., w miejscowości K., gmina K.

Do wydania ww. decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu [...].10.2014 r., organ nadzoru budowlanego I instancji przeprowadził kontrolę ww. nieruchomości i ustalił, że na części działki nr ewid. [...], przy ul. P. w K. znajduje się budynek letniskowy parterowy usytuowany na wysokości działki nr ewid. [...] w odległości ok. 1m -1,30 m od płotu z siatki drucianej, znajdującego się pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...]. Domek o konstrukcji drewnianej, wyposażony jest w instalacje: elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną (ścieki odprowadzane są do zbiornika). Obiekt ten ogrzewany jest piecykiem na gaz i piecem na paliwo stałe. Właścicielami przedmiotowego obiektu budowlanego są K. S. i A. S. Obiekt znajduje się na wydzierżawionej nieruchomości (w aktach sprawy znajdują się umowy dzierżawy obecnych właścicieli domku z 1999 r. oraz poprzednich z 1984 r.). Właściciele ww. domku letniskowego nie przedłożyli dokumentów świadczących o legalności powstania kontrolowanego obiektu budowlanego. Organ uznał na podstawie przedłożonych dokumentów, że sporny obiekt pobudowany został w warunkach samowoli budowlanej.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. ustalił, że miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzony Uchwałą Nr V/27/94 Rady Miasta i Gminy Koronowo w dniu 9.11.1994 r. (ogłoszony w Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego Nr 17, poz. 252 z dn. 5.12.1994 r.), stracił swą ważność z dniem 31.12.2003 r., i brak jest aktualnego planu. Na przedmiotową działkę nie wydano decyzji o warunkach zabudowy w rozumieniu ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2012 r., poz.647 z późn. zm.).

Według ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy K. uchwalonego Uchwałą Nr XXXIX/440/09 Rady Miejskiej w Koronowie z dnia 30.09.2009 r., przedmiotowa działka oznaczona jest - jako lasy. Poza tym działka nr ewid. [...] leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu -ustanowionego aktualnym aktem prawnym - Uchwałą Nr Vl/106/11 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21.03.2011 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (opublikowany w Dz. Urz. Woj. Kujawsko-Pomorskiego Nr 99, poz. 793 z dn. 22.04.2011 r.); ww. nieruchomość znajduje się w pasie o szerokości 100 m od linii brzegowej zbiornika wodnego, w którym lokalizacja obiektów budowlanych jest zakazana.

Powyższe ustalenia organu I instancji potwierdza pismo Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...].11.2014 r., znak: [...].

Organ I instancji decyzję z dnia [...].04.2015 r., o nakazie rozbiórki ww. domku wydał w oparciu o art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane, ponieważ obiekt ten powstał przed dniem wejścia w życie obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (tj. przed 01.01.1995 r.) i zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy, organ nadzoru budowlanego I instancji dokonał rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w oparciu o przepisy dotychczasowe, czyli ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229, z późn. zm.).

Od powyższej decyzji odwołanie w terminie złożyli K. S. i B. S. wnosząc o jej uchylenie.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nie znalazł podstaw do uwzględnienie odwołania, ponieważ przedmiotowy obiekt wymagał przed jego realizacją uzyskania pozwolenia na budowę. Z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane, w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy poprzedniej, tj. z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane. Obowiązujący wówczas przepis art. 28 ust. 1 tej ustawy nakładał obowiązek przed rozpoczęciem robót budowlanych uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto w § 44 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz.48, z późn. zm.) wymienione zostały obiekty budowlane zwolnione z tego obowiązku, w tym m.in.: altanki na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych, pomniki, posągi, kapliczki.

W ocenie organu odwoławczego przedmiotowy budynek letniskowy usytuowany w strefie linii brzegowej akwenu wodnego nie został ujęty w ww. wyliczeniu, zatem zgodnie z ustawą z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane - wymagał on uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ dokonał analizy przesłanek zawartych w art. 37 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane, które stanowią:

ust. 1 - "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,

ust. 2 - przymusowy nakaz rozbiórki stosuje się również, gdy jest on uzasadniony innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust.1".

Zdaniem organu z przedstawionych faktów i dowodów wynika, że kontrolowany obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę, ponadto na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę. Organ zwrócił uwagę, że ewentualna legalizacja rzeczonego obiektu musiałaby spełniać aktualne wymagania dotyczące przepisów o planowaniu przestrzennym, co wynika wprost z art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z 1974 r. Prawo budowlane. Natomiast obiekt ten leży w strefie ochronnej (o szerokości 100 m) linii brzegowej od Zalewu K., na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu (wyżej opisanego), gdzie istnieje zakaz lokalizacji obiektów budowlanych. Ww. obszar pierwotnie utworzony został - rozporządzeniem Nr 9/1991 Wojewody Bydgoskiego z dnia 14.06.1991 r. (ogłoszony: Dz. Urz. Woj. Bydg. z dnia 10.09.1991 r., Nr 17, poz.127). Przy czym, zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.: Dz. U. 2013 r., poz.1232, z późn. zm.) - w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, należy uwzględniać ograniczenia wynikające z ustanowień zawartych w (m.in.) obszarach chronionego krajobrazu. Zatem, mimo braku aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działki nr ewid. [...], lokalizacja spornego obiektu letniskowego jest niezgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że wcześniejsze nieobowiązujące już miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, nie przewidywały możliwości zabudowy ww. terenu, co wynika z informacji uzyskanych od Burmistrza Miasta K. zawartych w piśmie z dnia [...].11.2014 r., znak: [...].

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że ze wcześniejszego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. - perspektywa (aktualizacja) - zatwierdzonego Uchwałą Nr XXI/131/88 Rady Narodowej Miasta i Gminy w Koronowie z dnia 24.03.1988r. (ogłoszony w Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego z dnia 08.07.1988 r., Nr 14, poz.182) wynika, iż stanowił on o obowiązku zachowania minimalnej szerokości 100 m pasa ogólnodostępnego wzdłuż brzegów jeziora. Przy czym, ww. plan uwzględniał wcześniejsze wytyczne organów planowania gospodarczego wynikające z planu ogólnego regionalnego województwa, w tym z zatwierdzonego Zarządzeniem Wojewody Bydgoskiego Nr 4/75 z dnia 15.01.1975 r. "Planu zagospodarowania przestrzennego zespołu jednostek turystycznych rejonu Zalewu Włocławskiego oraz aktualizacji planu zagospodarowania przestrzennego zespołu jednostek turystycznych rejonu Zalewu Koronowskiego". Z treści ww. planu wynika (m.in.), że wzdłuż brzegów jeziora Koronowskiego obowiązuje zachowanie 100-metrowego pasa ogólnodostępnego, którego zagospodarowanie w obrębie zespołów turystyczno -wypoczynkowych stanowi inwestycję wspólną.

Bez wpływu na wynik sprawy organ uznał argumenty odwołujących się, że "że wokół [...] domku istnieje także taka sama zabudowa" oraz, że odwołujący płacili podatki za nieruchomość

Na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] K. S. i B. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której nie zgodzili się ze stanowiskiem organu co do stwierdzonej samowoli budowlanej domku letniskowego. Oświadczyli, że obiekt kupili w 1999 r. Z czynności tej została sporządzona umowa kupna-sprzedaży podpisana zarówno przez sprzedającego jak i kupującego. Od tej transakcji została odprowadzona opłata skarbowa do III Urzędu Skarbowego w B. Wszystkie czynności cywilno-prawne od tej umowy zostały wykonane.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie są obarczone naruszeniami prawa mogącymi skutkować ich uchyleniem.

Nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja pełnomocnika skarżących przedstawiona w dniu rozprawy, a ukierunkowana na wykazanie wad prowadzonego postępowania dowodowego oraz nieadekwatności ustalonych jego wyników w relacji do zgromadzonego w sprawie materiału.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] oraz decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...].04.2015 r., znak: [...], o nałożeniu obowiązku rozbiórki domku letniskowego konstrukcji drewnianej "budynku letniskowego" o powierzchni zabudowy 33,85 m² znajdującego się na terenie części działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] przy ul. P. w miejscowości K. gmina K., nie naruszają prawa.

W ocenie Sądu w toku postępowania bezspornie ustalono, że sporny obiekt jest budynkiem letniskowym zrealizowanym bez pozwolenia na budowę. Kontrola przeprowadzona w dniu [...] października 2014 r. potwierdziła, że obiekt składa się z dwóch izb mieszkalnych, kuchni i łazienki; przyłączony jest do sieci elektroenergetycznej ENEA, wyposażony jest w instalację wodociągową podłączona do hydroforu, a ścieki odprowadzane są do szamba. Obiekt ogrzewany jest piecykiem na gaz i piecem na paliwo stałe (drewno). Do akt dołączono dokumentację techniczną wykonania obiektu.

Powyższe ustalenia organu dowodzą, że jest to obiekt, stanowiący domek letniskowy, zrealizowany bez pozwolenia na budowę.

Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, gdyż sporny obiekt powstał samowolnie przed 1995 r. Organ datę realizacji obiektu oparł na podstawie kopii umowy kupna - sprzedaży z dnia [...] marca 1984 r. zawartej pomiędzy K. i R. S. (inwestor i poprzedni właściciel obiektu) oraz F. Z. (właściciel gruntu pod obiektem).

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W ocenie Sądu trafnie wskazał [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. powinien być stosowany wówczas, gdy w danej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, tj. obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 wskazanej ustawy.

Uzasadnione jest również stanowisko organu, że orzekanie w przedmiocie samowoli budowlanej popełnionej w warunkach, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst. jedn. Dz.U z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) winno mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania decyzji a w razie braku planu z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Zwrot "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przewidziany pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudową" sformułowany jest w czasie teraźniejszym. Dlatego też organy nadzoru budowlanego powinny ustalić przeznaczenie i warunki zabudowy terenu, na którym zlokalizowany jest obiekt budowlany według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania przez organ.

Z akt sprawy wynika, że dla terenu, na którym znajduje się sporny obiekt brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem w tej sytuacji winny zostać wzięte pod uwagę dyspozycje wynikające z decyzji ustalającej warunki zabudowy. Dla przedmiotowej inwestycji nie została wydana również decyzja o warunkach zabudowy. Z ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Koronowo uchwalonego Uchwałą Nr XXXIX/440/09 Rady Miejskiej w Koronowie z dnia 30.09.2009r. wynika, że przedmiotowa działka oznaczona jest - jako lasy. Poza tym działka nr ewid. [...] leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu - ustanowionego aktualnym aktem prawnym - Uchwałą Nr Vl/ 106/11 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21.03.2011 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (opublikowany w Dz. Urz. Woj. Kujawsko-Pomorskiego Nr 99, poz.793 z dn. 22.04.2011r.). Wyżej opisana nieruchomość znajduje się w pasie o szerokości 100 m od linii brzegowej zbiornika wodnego, w którym lokalizacja obiektów budowlanych jest zakazana. Tak więc działka objęta samowolną inwestycją położona jest na terenach objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627).

Obowiązujące ograniczenia i zakazy z tym związane uniemożliwiają zabudowę letniskową.

W ocenie Sądu zasadnie zatem organy nadzoru budowlanego uznały, że w świetle powyższego zaszła okoliczność o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przesądzająca o braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej polegającej na realizacji domku letniskowego.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podniesione w dniu rozprawy stanowisko pełnomocnika skarżących, że w podobnej sytuacji, bez zachowania 100 m od linii brzegowej zlokalizowane zostały inne obiekty.

Przedmiotem rozpoznania jest sprawa indywidulana, w której stan faktyczny nie budzi wątpliwości, że mamy do czynienia z samowolnie wybudowanym domkiem letniskowym.

Nie ma znaczenia, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem oraz to, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości, na której znajduje się ten obiekt.

W przedmiotowej sprawie obowiązek likwidacji samowoli budowlanej spoczywa na właścicielu obiektu budowlanego co jest zgodne z art. 38 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., który to przepis stanowił, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki. Również obowiązujący obecnie przepis art. 52 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. stanowi, że w postępowaniu prowadzonym między innymi na podstawie art. 48 obowiązanym do dokonania na swój koszt czynności wynikających z nakazu rozbiórki jest w pierwszej kolejności inwestor, a następnie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Nie budzi wątpliwości orzecznictwa sądowoadministracyjnego ani doktryny, że ustalona w obydwu przepisach kolejność adresatów decyzji nie jest przypadkowa, a więc ich adresatem w pierwszym rzędzie powinien być inwestor, jako sprawca samowoli budowlanej. Inwestor nie musi być właścicielem nieruchomości, na której usytuowany jest sporny obiekt, a jego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wynikać z innych tytułów, niż prawo własności. Taka też sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący dzierżawią grunt. Wykazali się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Są właścicielami domku letniskowego. To że jest to domek letniskowy potwierdziła kontrola. Taki też wniosek można wyprowadzić z umów dzierżawy, sprzedaży i dokumentacji technicznej obiektu.

Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy domek letniskowy powstał w warunkach samowoli budowlanej. Wbrew twierdzeniom strony w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budynkiem, tj. obiektem budowlanym wydzielonym z przestrzeni ścianami i przykrytego dachem, osadzonym na bloczkach betonowych; a sposób posadowienia tego budynku ma charakter trwałego związania z gruntem (bo opiera się czynnikom środowiska). Tej oceny strona skarżąca nie podważyła w trakcie postępowania. Jako prawidłowe należało przyjąć ustalenia, że na tego rodzaju obiekt budowlany wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę w dacie jego budowy, tj. pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Tej oceny nie zmienia treść art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który nie zawiera definicji budynku. Ponadto pojęcia tego na użytek przedmiotowej sprawy nie wyjaśnia definicja budynku zawarta w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). Zatem w tym zakresie należało odnieść się do językowego znaczenia pojęcia "budynku". Zgodnie z definicją językową budynek to "budowla ograniczona ścianami i dachem" (por. Słownik Języka Polskiego PWN)- por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1201/13 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Oznacza to, że pod rządami ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. budowa domku letniskowego będącego w istocie budynkiem wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 tej ustawy w związku z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego- Dz.U. z 1975 r., Nr 8, poz. 48). Ponadto aktualnie zgodnie z art. 28 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. budowa przedmiotowego domku letniskowego kwalifikowana jest do uzyskania pozwolenia na budowę.

W trakcie postępowania aktualni właściciele nie przedstawili dowodu, z którego wynikałoby, że przedmiotowy budynek powstał na podstawie pozwolenia na budowę. W tych warunkach, ponieważ – jak niewadliwie ustalono w trakcie postępowania – mamy do czynienia z klasyczną samowolą budowlaną, z uwagi na treść art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. istotne było ustalenie daty budowy przedmiotowego budynku, tj. czy powstał przed 1 stycznia 1995 r. W takim bowiem przypadku możliwe byłoby ewentualne zalegalizowanie przedmiotowej samowoli budowlanej w oparciu o korzystniejsze przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Niezależnie jednak od kwestii kiedy dokładnie powstał przedmiotowy obiekt budowlany, co do zasady, nawet przy zastosowaniu przepisów dotyczących legalizacji zawartych w ustawie – Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., i tak podstawowym ustaleniem organów nadzoru budowlanego powinno być, czy przedmiotowy budynek jest zgodny z aktualnymi przepisami z zakresu planowania przestrzennego, tj. przede wszystkim z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla postępowania legalizacyjnego znaczenie mają bowiem przepisy obowiązujące w tej materii w dacie obecnie prowadzonego postępowania, a to z tego względu, że istotą postępowania legalizacyjnego jest skutek w postaci uzyskania stanu zgodności przedmiotowej inwestycji z obecnie obowiązującym porządkiem prawnym. Natomiast w sytuacji gdyby strona skarżąca wykazała, że w dacie budowy przedmiotowego budynku istniały w tym zakresie przepisy względniejsze niż aktualnie obowiązujące, można by w takiej sytuacji zastosować przepisy poprzednio obowiązującego planu miejscowego. W niniejszej sprawie strona skarżąca jednak nie wykazała, by kiedykolwiek dla terenu, na którym posadowiony jest przedmiotowy budynek obowiązywały przepisy planu miejscowego umożliwiające realizację tego typu zabudowy (por. uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, LEX nr 1404021).

W tych warunkach zasadnie ustalono, że nie ma możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Skarżący jako aktualni właściciele wybudowanego domku letniskowego powinni przy jego nabyciu liczyć się z tym, że skutki samowoli budowlanej na tle uregulowań Prawa budowlanego obciążają aktualnego właściciela nieruchomości. Poza tym dla wyniku postępowania legalizacyjnego nie ma znaczenia fakt uiszczania podatku od nieruchomości przez skarżących. Przepisy Prawa budowlanego nie pozostawały i nie pozostają w związku z przepisami podatkowymi. W świetle przepisów umożliwiających legalizację samowoli budowlanej uiszczenie podatków nie stanowi przesłanki legalizacyjnej.

Należyta staranność wymaga, aby podmiot, który ma zamiar nabyć określoną nieruchomość, w pierwszej kolejności powinien dokonać sprawdzenia legalności znajdującej się tam zabudowy. W innym wypadku negatywne skutki z tym związane przy zastosowaniu materialnoprawnych norm prawa administracyjnego obciążają nowego właściciela nieruchomości, ponieważ tylko w określonych prawem przypadkach możliwa jest legalizacja samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2007 r. (sygn. akt II SA/Gd 457/06) uzyskanie pozwolenia było więc zasadą, a odstępstwa musiały być wyraźnie prawem przewidziane. O konieczności uzyskania pozwolenia na budowę decydował fakt wykonywania określonych prac, nie zaś to, czy obiekty są trwale z gruntem związane. Wyjątki od tej zasady zostały określone w przywołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego z 1974 r. Powołane wyżej rozporządzenie nie przewidywało zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę realizacji obiektu o charakterze letniskowym i to niezależnie od tego, jakiej był on konstrukcji. Stosownie do § 44 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia pozwolenia na budowę wymagało, m.in. wykonanie i rozbudowy stałych i tymczasowych budynków. Nie ulega zatem wątpliwości, iż na wybudowanie przedmiotowego obiektu wymagane było pozwolenie na budowę. Również przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. według stanu prawnego na dzień orzekania przez organy budowę domku letniskowego wiążą z uzyskaniem pozwolenia na budowę. Nawet jeśli obiekt nie jest trwale związany z gruntem, czyli stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zgodnie z którym jest to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, to na jego wybudowanie wymagane jest pozwolenie na budowę. Stosownie bowiem do art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem, ale tylko takich, które są przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Przedmiotowego obiektu budowlanego do takiej kategorii nie można zaliczyć.

Skoro zatem obiekt został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, to zaistniała podstawa do wydania nakazu jego rozbiórki. Przy czym organ – przed wydaniem zaskarżonej decyzji - przeprowadził postępowanie w celu ustalenia, czy istnieje możliwość zalegalizowania przedmiotowego obiektu.

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości to, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki winien być adresowany do inwestora, lecz dotyczy to takiego inwestora, który legitymuje się tytułem prawnym do obiektu. Zatem nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu (por. np. wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., a akt II OSK 522/06 - Lex nr 339391; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07 - Lex nr 468723, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1468/10; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 51/11 - dostępne na powołanej stronie internetowej). Wybór adresata decyzji wymienionych w treści art. 38 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. czy art. 52 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w tym decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 poprzednio obowiązującej ustawy, czy art. 48 ust. 1obecnie obowiązującej ustawy, jest więc uzależniony nie tylko od kolejności podmiotów wymienionych w jego treści, ale również od możliwości realizacji przez ten podmiot nałożonych na niego obowiązków, a więc wykonalności samej decyzji w konkretnych okolicznościach danej sprawy. Stąd też, zdaniem Sądu, właściciel domku letniskowego posiada przymiot strony postępowania, na którą powinien zostać nałożony obowiązek (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 431/11 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podmioty zobowiązane do dokonania nakazanych czynności wymienione są alternatywnie. Redakcja przepisów art. 38 ustawy z 1974 r. i art. 52 ustawy z 1994 r. na zasadzie alternatywy pozwala na przyjęcie, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej może być inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., II OSK 158/07, Lex nr 468723). W pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki jest obciążany inwestor, jeżeli ma tytuł prawny do obiektu, dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący zarząd nad obiektem (wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., II OSK 522/06, Lex nr 339391). Rozbiórka obiektu budowlanego jest w istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem. Wobec tego uznać należy, iż nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości mogłoby być dla właściciela nieruchomości nieuzasadnionym obciążeniem i stanowić nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku właściciela budynku (domku letniskowego), który nabył obiekt w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł jak w wyroku w trybie art. 151 p.p.s.a.