Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 176/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 10
law: Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany imion i nazwiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz T. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 10), dalej ustawa, i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. z dnia [...] odmawiającą T. W. S. zmiany imion i nazwiska oraz nazwiska rodowego na imiona P. A. i nazwisko W.

T. W. S. 28 marca 2019 r. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. z wnioskiem o zmianę imion i nazwiska na P. A. W. Wskazał, że odbywa karę pozbawienia wolności za udział w zorganizowanej grupie przestępczej, lecz zerwał kontakty ze środowiskiem przestępczym, bo chciał zacząć żyć od nowa jako uczciwy człowiek. W procesach sądowych, których sygnatury podał, występował jako oskarżony i świadek oskarżenia przeciwko przestępczości zorganizowanej, więc po opuszczeniu zakładu karnego, występując pod obecnym imieniem i nazwiskiem, może mieć problemy z bezpieczeństwem i życiem.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. odmówił wnioskodawcy zmiany imion i nazwiska. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, zmiany można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności, gdy dotyczą zmiany:

1/ imienia lub nazwiska ośmieszającego lub nielicującego z godnością człowieka;

2/ na imię lub nazwisko używane;

3/ na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;

4/ na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.

Organ wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że wola obywatela nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska. Względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością prawnie chronioną. Okoliczność, czy istnieją ważne powody uzasadniające zmianę imienia i nazwiska winna być dokonana z obiektywnego punktu widzenia, a nie wynikać z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany.

Dokonując oceny powodów żądania zmiany imion i nazwiska Kierownik USC w Ł. stwierdził, że zasada względnej stabilności nazwisk stoi na przeszkodzie możliwości uznawania za ważne powody zmiany nazwiska sytuacji wykreowanych takim postępowaniem samej osoby zainteresowanej, które stało w sprzeczności z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego, czego najbardziej wyrazistym i dobitnym przykładem jest popełnianie przestępstw. Okoliczności takie jak złożenie zeznań w charakterze świadka w sprawie karnej i obawa przez zemstą, czy trudności w znalezieniu pracy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska z ważnych powodów.

Organ I instancji wskazał również, że wnioskodawca chciałby nosić nazwisko W.. Tymczasem nazwisko to nosił niemiecki kompozytor i dyrygent W. R. W. oraz znany polski siatkarz i trener siatkarski H. W. Nie rozpatrywał jednak kwestii zmiany nazwiska Wnioskodawcy w kontekście ewentualnego występowania negatywnych przesłanek wynikających z art. 5 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, gdyż przyczyną odmowy żądanej zmiany jest przekonanie, że chęć zmiany danych i posługiwanie się nimi po odbyciu kary pozbawienia wolności w celu zapewnienia sobie poczucia komfortu i bezpieczeństwa nie jest ważną przesłanką zmiany imion i nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł T. W. S., ponawiając swoje żądanie zmiany imion i nazwiska (w innej formie niż w czasie składania wniosku w pierwszej instancji) na P. A. V., aby nie kojarzyło się z H. W., czy też z niemieckim kompozytorem. Wskazał, że był oskarżony za udział w zorganizowanej grupie przestępczej, a jednocześnie korzystał z instytucji małego świadka koronnego – art. 60 § 3 i 4 k.k. Wielu jego wspólników obiecało mu odwet w postaci ciężkiego kalectwa lub śmierci. Prosił o uwzględnienie jego argumentacji, aby mógł bezpiecznie wrócić do społeczeństwa i żyć bez obaw o utratę zdrowia i życia

Po otrzymaniu odwołania organ odwoławczy zwrócił się do Areszt Śledczego w P. z zapytaniem, czy realne jest niebezpieczeństwo ze strony grupy przestępczej w sprawie, w której wnioskodawca składał wyjaśnienia i zeznania i czy zgłaszał on jakiekolwiek nieprawidłowe zachowania ze strony innych osadzonych ( np. pobicie). W odpowiedzi nadesłane zostały notatki sporządzone przez funkcjonariuszy SW , z których wynika, że osadzony w 2011 r. na własną prośbę został odizolowany od ogółu skazanych, co tłumaczył względami bezpieczeństwa osobistego. Nie zanotowano żadnych przejawów negatywnych zachowań względem skazanego. W 2012 r. zgłosił prośbę o sposób realizacji transportu jego i jego współosadzonego i nie chciał też dopuścić do ujawnienia informacji , w której celi odbywa karę pozbawienia wolności. Od tego czasu brak wpisów dotyczących zagrożenia bezpieczeństwa osadzonego.

Zwrócono się także do Sądu Okręgowego w Ł. , a następnie do Sądu Apelacyjnego w Ł. o potwierdzenie, czy T. S. korzystał z instytucji małego świadka koronnego podczas spraw karnych dotyczących udziału w zorganizowanej grupie przestępczej – podano sygnatury spraw.

W odpowiedzi Sąd Okręgowy poinformował, że udzieli odpowiedzi po zwrocie akt z Sądu Apelacyjnego w Ł. , a Sąd Apelacyjny poinformował, że T. S. w sprawach o podanych sygnaturach nie występował jako oskarżony.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, że wniosek o zmianę imienia lub nazwiska podlega uwzględnieniu wyłącznie z ważnych powodów. Katalog ważnych powodów jest katalogiem otwartym i ogranicza się jedynie do wymienienia kilku przykładowych okoliczności uzasadniających taką zmianę. Wola obywatela nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska. Względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością prawnie chronioną. Imię i nazwisko, z uwagi na spełniane funkcje w życiu jednostki, rodziny i grup społecznych oraz na znaczenie ich trwałości dla prawidłowej realizacji tych funkcji, nie mogą być postrzegane jedynie jako dobra osobiste, podlegające ochronie na gruncie prawa cywilnego. Ważne powody będące przyczyną zmiany imienia i nazwiska winny być każdorazowo badane przez organ z punktu widzenia danego wnioskodawcy, którego żądanie, jako osadzone w określonych odczuciach, może w realiach danego przypadku wziąć górę nad zasadą względnej stabilizacji imion i nazwisk. Imię i nazwisko danej osoby są jej trwałymi atrybutami, przypisanymi prawnie w aktach stanu cywilnego, a ich zmiana może nastąpić tylko z ważnych powodów. Wskazana regulacja nie wyłącza dopuszczalności zmiany imienia lub nazwiska na imię lub nazwisko używane od wielu lat, jeśli wniosek o zmianę jest uzasadniony ważnymi względami innymi, niż tylko sam fakt długotrwałego używania imienia lub nazwiska, którego wniosek dotyczy.

Organ II instancji podkreślił, że wnioskodawca jako przyczynę złożenia wniosku o zmianę imion i nazwiska wskazał chęć uzyskania nowej tożsamości, którą będzie się posługiwał po opuszczeniu zakładu karnego. Jednak zdaniem organu chęć zmiany danych osobowych przez wnioskodawcę i posługiwania się nimi po odbyciu kary pozbawienia wolności w celu zapewnienia sobie poczucia komfortu i bezpieczeństwa nie jest ważną przesłanką zmiany imion i nazwiska w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 ustawy. Tym samym kwestia pisowni imion i nazwiska (P. A. W., jak również wskutek zmiany żądania P. A.V.), które wnioskodawca chciałby nosić po administracyjnej zmianie danych, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczności wskazane przez wnioskodawcę w odwołaniu, tj. pobicie przez współosadzonych, próba otrucia. W tym celu zwrócił się z zapytaniem do Aresztu Śledczego w P., czy realne jest niebezpieczeństwo ze strony grupy przestępczej w sprawie, w której wnioskodawca składał wyjaśnienia oraz zeznania. W odpowiedzi wskazano, że nie odnotowano żadnego przejawu negatywnego zachowania względem skazanego. W 2011 r skarżący na własną prośbę został odizolowany od ogółu skazanych, a w 2012 r. nie chciał dopuścić do ujawnienia informacji o tym , w której celi odbywa karę.

Z uwagi na fakt, że z treści odwołania wynikało, że wnioskodawca korzystał z instytucji małego świadka koronnego podczas spraw karnych dotyczących udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz wskazał sygnatury akt: [...] i [...], organ odwoławczy wystąpił do IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Ł. oraz Sądu Apelacyjnego w Ł. z prośbą o potwierdzenie ww. informacji. W odpowiedzi Sąd Apelacyjny w Ł. wskazał, że wnioskodawca nie występował jako oskarżony w sprawach karnych (sygn. akt [...] i [...]). Zatem organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W dniu 23 stycznia 2020 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo z Sądu Okręgowego w Ł. informujące, że w jednej ze spraw wobec T. S. zastosowano art. 60 § 3 k.k. , a w drugiej art. 60 § 2 i § 6 k.k. w zakresie niektórych zarzutów.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył T. S., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że została oparta na błędnych i nieprawdziwych dowodach pozyskanych z Sądu, że nie był podsądnym w podanych przez niego sprawach. Wskazał, że gdy wyszło na jaw, że może współpracować z organami ścigania, pobito go w celi, wcześniej podtruwano, a także grożono mu, że zostanie zabity lub zostanie kaleką. O pomoc zwracał się do Ministra Sprawiedliwości, co powinno być odnotowane w jego aktach osobowych. W jego ocenie Wojewoda prowadził cale postępowanie jednostronnie nie informując go o uzyskanych dowodach i nie dając możliwości odniesienia się do zebranego materiału. Podniósł, że nowa tożsamość zapewni mu bezpieczeństwo po wyjściu z zakładu karnego. Bezpieczeństwo to jest zagrożone z uwagi na współpracę z organami ścigania podczas procesu karnego, w którym był oskarżony i następnie skazany na karę pozbawienia wolności (m.in. z udział w zorganizowanej grupie przestępczej). Do skargi załączył opinię o braku podstaw do wniesienia kasacji od wyroku Sąd Apelacyjnego, w której jest mowa między innymi o jego współpracy z organami ścigania i postanowienie o przedłużeniu mu okresu tymczasowego aresztowania w sprawie, którą wskazywał organowi.

W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1/ art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a to przez pominięcie okoliczności związanych z trudną sytuacją skarżącego, zaistnienia realnego zagrożenia dla jego życia w sytuacji opuszczenia zakładu karnego bez uzyskania przez niego możliwości zmiany danych personalnych,

2/ art. 12 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego wyjaśnienia okoliczności sprawy, tj. przyjęcie, że skarżący nie był oskarżonym w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Ł. za sygn. akt [...], podczas gdy został w tej sprawie skazany, a organ administracji prowadził ze skarżącym korespondencję na adres Zakładu Karnego, co w sposób oczywisty świadczyło o tym, że toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne,

3/ 4 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i odmowę zmiany danych personalnych skarżącego, w sytuacji, gdy dalsze pozostawanie przez niego przy noszonym obecnie imieniu i nazwisku, po opuszczeniu zakładu karnego, rodzi dla niego poważne konsekwencje, a może nawet zagrażać jego życiu.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji o zmianie imion i nazwiska rodowego skarżącego T. W. S. na P. A. V. oraz o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Do pisma załączone zostało postanowienie Sądu Okręgowego w sprawie [...] z 19 grudnia 2017 r. o zaliczeniu skarżącemu rzeczywistego okresu pozbawienia wolności, na potwierdzenie, że był oskarżonym w tej sprawie. Pełnomocnik wnosił też o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w Ł. o nadesłanie odpisów wyroków w sprawach sygn. [...] i [...], na mocy których T. S. został skazany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności i pobieżną, mało wnikliwą ocenę materiału dowodowego, co mogło doprowadzić także do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy przyjął, że powodem, dla którego skarżący występuje o zmianę imion i nazwiska jest jedynie chęć zapewnienia sobie po odbyciu kary pozbawienia wolności poczucia komfortu i bezpieczeństwa, co nie jest ważną przesłanką zmiany danych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Negatywne zachowania wobec skarżącego, mające potwierdzać realność zagrożenia ze strony środowiska przestępczego, nie potwierdziły się w ocenie organu odwoławczego, podobnie jak informacje, że skarżący korzystał z instytucji "małego świadka koronnego". Organ pierwszej instancji w ogóle zaś nie prowadził postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, oceniając jedynie argumenty skarżącego zawarte we wniosku.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 10 ze zm.) , dalej ustawa , zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:

1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;

2) na imię lub nazwisko używane;

3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;

4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.

Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że utrzymana została zasada stabilności imienia i nazwiska, znana w ustawie z 1956 r., a zmiana tych danych może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów. Wyliczenie powodów uznanych przez ustawodawcę za ważne nie jest wyczerpujące, nie stanowi katalogu zamkniętego i ma charakter przykładowy.

W niniejszej sprawie skarżący nie powoływał się na żadną z okoliczności wskazanych w pkt 1-4 . Skarżący domagał się zmiany imion i nazwiska z T. W. S. na P. A. W. (zmodyfikowany wniosek dotyczył następnie nazwiska V.) powołując się na ważny, w jego ocenie, powód – zapewnienie sobie bezpieczeństwa po opuszczeniu zakładu karnego, w którym odbywa karę wieloletniego pozbawienia wolności za popełnienie przestępstw i udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Obawy owe skarżący konsekwentnie, od samego początku postępowania administracyjnego, uzasadniał tym, że w toku postępowania karnego podjął współpracę z organami ścigania i złożył zeznania obciążające innych współoskarżonych, co naraża go na zemstę z ich strony. Fakt współpracy potwierdza zaś to, że zastosowano wobec niego instytucję "małego świadka koronnego" z art. 60 § 3 k.k. (w brzmieniu z 5 listopada 2009 r.), w myśl którego sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet może warunkowo zawiesić jej wykonanie w stosunku do sprawcy współdziałającego z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, jeżeli ujawni on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia. Skarżący argumentował, że ujawniając prokuratorowi informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia naraził się środowisku przestępczemu, a zmiana imion i nazwiska pomogłoby mu uchronić się przed odwetem ze strony osób ze świata przestępczego, które już karę pozbawienia wolności zakończyły i znajdują się na wolności.

Użyte w art. 4 ust. 1 ustawy określenie "ważny powód" należy do tzw. pojęć niedookreślonych, a wyrażenie zgody właściwego organu na zmianę imienia i nazwiska następuje w ramach uznania administracyjnego. Podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia 9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., II OSK1375/13, LEX nr 1772368). Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1982 r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy obydwu instancji nie oceniły wnikliwie argumentacji skarżącego i nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności sprawy. Wprawdzie szeroko wyjaśniły, co należy rozmieć przez "ważny powód" zmiany imienia i nazwiska, nie odniosły się jednak do wyartykułowanych wprost obaw skarżącego. Jak zaznaczono już wyżej, organ pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy argumenty skarżącego mają oparcie w faktach i czy jego obawy mogą być uzasadnione. Organ odwoławczy wprawdzie zwrócił się o informację do Aresztu Śledczego w P. i do Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w Ł. , ale bazując na piśmie z dnia 25 listopada 2019 r. Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Ł. , gdzie stwierdzono, że T. S. nie występował przed Sądem Apelacyjnym w Ł. w sprawach karnych o sygn. [...] i [...] (wskazywanych przez skarżącego) jako oskarżony, uznał, że okoliczność współpracy skarżącego z organami ścigania nie została potwierdzona, a więc i argumentacja o obawie o swoje bezpieczeństwo nie jest wiarygodna, a skarżącym kierują inne pobudki do zmiany imion i nazwiska, które nie zasługują na uwzględnienie. Nie poczekał na odpowiedź z Sądu Okręgowego w Ł. , która już po wydaniu zaskarżonej decyzji potwierdziła informacje wskazywane przez skarżącego.

Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, i nie ocenił dostatecznie wnikliwie treści informacji uzyskanych od Służby Więziennej w niniejszej sprawie, które jednoznacznie wskazywały, że skarżący przebywa od wielu lat w zakładzie karnym, i że wcześniej zgłaszał obawy o swoje bezpieczeństwo. Wskazują na to treści notatek, z których wynika obawa skarżącego o wyjawienie celi, w której przebywa, czy prośba o odizolowanie od innych skazanych. Organ w uzasadnieniu swojej decyzji przytoczył częściowo treść tych notatek ale za decydujące uznał stwierdzenie, że w ZK nie odnotowano żadnego przejawu negatywnego zachowania względem skazanego. To, że obawy skarżącego mogą być jednak uzasadnione, potwierdziło pismo z dnia 21 stycznia 2020 r. (a więc sporządzone dzień po wydaniu decyzji odwoławczej) Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Ł., w którym zawarto informację, że wobec T. S., w sprawie [...], zastosowano art. 60 § 3 k.k. Oznacza to, że skarżący był w tej sprawie "małym świadkiem koronnym", a zatem współpracował z organami ścigania i ujawnił informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia w celu nadzwyczajnego złagodzenia kary. Bez wątpienia pominięcie przez organy tej okoliczności i nierozważenie, czy w tej sytuacji obawa o własne bezpieczeństwo jest realna i stanowi "ważny powód" do żądania zmiany imion i nazwiska, nie może zostać uznane przez Sąd jako dokonanie prawidłowej oceny w indywidualnej sprawie. Była to bowiem jedyna okoliczność wskazywana przez skarżącego jako "ważny powód" zmiany imion i nazwiska.

W ocenie Sądu, chęć uzyskania nowej tożsamości, po opuszczeniu zakładu karnego, co do zasady nie stanowi ważnej przesłanki zmiany imienia i nazwiska, ale potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, w sytuacji gdy istnieje rzeczywista groźba, że po opuszczeniu zakładu karnego skarżący może być narażony na utratę życia lub zdrowia w związku z tym, że współpracował z organami ścigania, należy uznać za ważny powód zmiany imienia i nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej niezbędne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego w zgodzie z regułami ustanowionymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a nadto w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., organ realizuje m.in. poprzez prawidłowe, a więc zgodne z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji administracyjnej, załatwiającej daną sprawę. Uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jest emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Sporządzenie go więc w sposób istotnie wadliwy uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli decyzji administracyjnej. Z treści art. 11 k.p.a. wprost wynika, że organ administracji zobowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony oraz nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Z treści decyzji musi wynikać, dlaczego została wydana. Umożliwia to zarówno kontrolę jej legalności w instancyjnym toku odwoławczym, a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ale także, co nie mniej istotne, pozwala na ochronę interesu prawnego strony poprzez stawianie zarzutów pod adresem decyzji i podjęcie próby wykazania jej nielegalności. Obowiązkiem organu przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności danej sprawy (art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.). Ma to szczególne znaczenie w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy organ dysponuje pewnym luzem decyzyjnym. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje koniecznością uchylenia wadliwej w tym zakresie decyzji administracyjnej.

Zaskarżona decyzja nie spełnia opisanych wyżej wymogów, jej uzasadnienie jest skonstruowane wadliwie, pomija bowiem najistotniejszą z punktu widzenia kontroli jej legalności przesłankę zmiany imion i nazwiska, na którą powoływał się skarżący, a przed jej wydaniem nie został zebrany i oceniony cały materiał dowodowy. Podobnie decyzja organu I instancji, który wprawdzie odniósł się do argumentacji o złożeniu przez skarżącego zeznań w charakterze świadka w sprawie karnej, jednak uczynił to niezwykle lakonicznie, po czym arbitralnie uznał, że nie można obaw przed zemstą traktować jako "ważny powód". Nie podał przy tym żadnych pogłębionych motywów takiej tezy.

Zawarta w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy, uzasadniała w takiej sytuacji uchylenie decyzji obu instancji.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o zmianę imion i nazwiska organ powinien w oparciu o zebrane dowody ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy i dopiero wówczas rozważyć, czy w tej sprawie obiektywnie istnieje "ważny powód" do uwzględnienia wniosku, biorąc pod uwagę wyżej wyrażone przez sąd stanowisko, co do wykładni art. 4 ust 1 ustawy. W razie potrzeby organ może przeprowadzić dalsze postepowanie wyjaśniające.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone na rzecz skarżącego koszty składa się wpis od skargi 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł i 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Sprawa rozpatrzona została na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 875 ze zm.), w myśl którego przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydał w dniu 23 października 2020 r. i zostało ono doręczone stronom. Z uwagi na sytuację epidemiczną – zaliczenie całego kraju do tzw. czerwonej strefy - przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Z tych względów, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

d.j.