Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1167/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,8,9 art. 77 par. 1 oraz art. 80, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. F. i M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących R. F. i M. F. solidarnie kwotę 100 zł ( słownie: sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. znak: [...] Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone pod sygnaturą akt: [...] dotyczące wydania nakazu usunięcia odpadów składowanych w rejonie działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], zlokalizowanej w K., przy ul. Z. z M..

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2013 r. poz. 267. dalej jako k.p.a.).

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że R. F. i M. F. w dniu 20 lutego 2012 r. złożyli wniosek datowany na 17 lutego 2012 r. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie o sygnaturze akt: [...]. We wniosku powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, iż bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu.

W dniu 28 marca 2012 r. postanowieniem znak: [...] organ odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Na ww. postanowienie R. F. i M. F. złożyli zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Organ II instancji postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r. znak: [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że organ I instancji winien w pierwszej kolejności ustalić, czy został dochowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, wskazując na przepis art. 148 k.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie o sygnaturze [...] zostało zakończone wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. znak: [...] umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów. O wydaniu przedmiotowej decyzji (oraz o podjętym w niej rozstrzygnięciu) R. F. i M. F. dowiedzieli się z pisma organu z dnia 26 września 2011 r. znak: [...] adresowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Pismo to zostało im dostarczone (zarówno R. F. jak i M. F.) w dniu 28 września 2011 r. Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego wpłynął do organu w dniu 20 lutego 2012 r.

Z powyższego wynika zatem, że wniosek ten został złożony po upływie ponad czterech miesięcy, od dnia w którym Państwo F. dowiedzieli się o wydaniu decyzji, a zatem z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 148 k.p.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli R. F. i M. F. zarzucając mu naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania w sprawie istotnych dowodów i przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego; naruszenie art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji, w szczególności poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn z których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W przedmiotowym zażaleniu jego autorzy podnieśli, że organ nie powiadomił ich o fakcie wydania decyzji i możliwości zapoznania się z zebraną dokumentacją oraz wypowiedzenia się przed wydaniem orzeczenia. Nadto postanowienie zostało wydane w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a organ pominął składane wnioski. Żalący się podnieśli, że pierwszy wniosek o wznowienie postępowania został przez nich nadany na poczcie w dniu 23 sierpnia 2011 r. nr nadania [...] i nie został rozpatrzony. Drugi wniosek został złożony w dniu 19 października 2011 r. na dzienniku podawczym. Termin przewidziany w art. 148 k.p.a. został więc zachowany. R. F. i M. F. podnieśli także, że Prezydent Miasta w dniu 28 września 2011 r. poinformował ich o wydaniu decyzji, natomiast postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. odmówił wznowienia postępowania, uzasadniając swoje rozstrzygniecie tym, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2013 r. nie jest decyzją ostateczną. Z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 stycznia 2012 r., otrzymanego w dniu 27 stycznia 2012 r., strony dowiedziały się z kolei o tym, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2013 r. jest decyzją ostateczną. Z uwagi na powyższe w dniu 17 lutego 2012 r. wnieśli oni kolejny wniosek o wznowienie postępowania. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sprawy R. i M. F. uważają, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania został przez nich dochowany trzykrotnie.

Rozpoznając powyższe zażalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 148 § 1 i 2 k.p.a. art. 149 § 3 k.p.a., oraz art. 138 § 1 pkt k.p.a. ustawa z dnia 14.06.1960 r. (Dz.U. 2013, poz. 267) – utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 11 kwietnia 2013 r. znak: [...]. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz prawidłowo dokonał właściwej subsumcji pod przepisy prawne.

Kolegium wskazało, że z poczynionych ustaleń wynika, że R. i M. F. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. złożyli w dniu 17 lutego 2012 r. O wydaniu ww. decyzji oraz o podjętym w niej rozstrzygnięciu dowiedzieli się z pisma organu I instancji z dnia 26 września 2011 r., które zostało im dostarczone w dniu 28 września 2011 r. Z powyższego wynika zatem, że wniosek Państwa F. został złożony po upływie ponad czterech miesięcy, od dnia w którym dowiedzieli się oni o wydanej w sprawie decyzji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, a dotyczących terminowości wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, Kolegium wskazało, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. nie została dostarczona Państwu F., ponieważ nie zostali oni uznani za stronę postępowania. Z uwagi na fakt, iż odwołania nie wniosła żadna ze stron postępowania, przedmiotowa decyzja w dniu 11 października 2011 r. stała się ostateczna. Skarżącym pozostała wyłącznie procedura wznowienia postępowania i z tej procedury skorzystali wnosząc w dniu 17 października 2011 r. pismo zawierające wniosek o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. Prezydent Miasta orzekł o odmowie wznowienia postępowania. Następnie Państwo F. pismem z dnia 9 listopada 2011 r. zatytułowanym "odwołanie", zaskarżyli ww. postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że organ I instancji nie doręczył im przedmiotowej decyzji. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2012 r. Kolegium wydało postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, ponieważ nie pochodziło od osoby będącej stroną postępowania i zostało wniesione po terminie.

Organ odwoławczy wskazał, że odwołania Państwa F. (niezależnie od nazwy pisma), nie można potraktować jako wniosku o wznowienie postępowania. Uzasadnieniem takiego stwierdzenia jest fakt, że wnieśli oni w dniu 17 października 2011 r. wniosek o wznowienie postępowania, zarzucając tak jak i w powyższym odwołaniu z dnia 9 listopada 2011 r., że bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia 16 września 2011 r. Tym samym w dacie 10 listopada 2011 r. sprawa dotycząca wznowienia postępowania była rozstrzygnięta.

W ocenie Kolegium nie można przyznać racji wnioskodawcom odnośnie błędnego pouczenia ich o terminie i trybie wnoszenia odwołania, czy też wniosku o wznowieniu postępowania. Organy I i II instancji ani razu nie pouczały o trybie wnoszenia odwołania od decyzji z dnia 16 września 2011 r., a zawarta w piśmie z dnia 26 września 2011 r. informacja nie jest pouczeniem, wyznacza ona jedynie początek terminu do wniesienia ewentualnie wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie organu II instancji okres czasu od ww. informacji do założonego wniosku o wznowienie postępowania przekroczył ustawowy termin jednego miesiąca.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli R. F. i M. F. zarzucając mu naruszenie art. 7 w związku z art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania w postępowaniu zażaleniowym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ I instancji oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia 11 kwietnia 2013 r. Nadto skarżący zarzucili zaniechanie rozważenia wszystkich zgłoszonych przez nich wniosków o wznowienie postępowania. Zarzucili także naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z których innym faktom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżący podnieśli również zarzut naruszenia art. 148 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie terminu wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydając zaskarżone postanowienie skupiło się jedynie na treści postanowienia organu I instancji, pomijając w całej rozciągłości podniesione przez skarżących zarzuty, w tym trzykrotne złożenie przez nich wniosków w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący podnieśli, że pierwszy wniosek o wznowienie postanowienia został złożony za pośrednictwem Poczty Polskiej o numerze nadania [...] w dniu 23 sierpnia 2011r. i nie został przez organ rozpatrzony. Drugi wniosek został przez skarżących złożony w dniu 19 października 2011 r. na dzienniku podawczym. Tym samym zachowany został przez skarżących miesięczny termin przewidziany w art. 148 k.p.a. Skarżący zaznaczyli, że sami zostali poinformowani przez Prezydenta Miasta pismem z dnia 28 września 2011 r. o wydaniu decyzji z dnia 16 września 2011 r. Zaznaczyli przy tym, że postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. Prezydent Miasta odmówił im wznowienia postępowania, uzasadniając to tym, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. jest nieostateczna. Z kolei z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 stycznia 2012 r. skarżący dowiedzieli się, że decyzja z dnia 16 września 2011 r. jest decyzją ostateczną. W ocenie skarżących termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został przez nich dochowany trzykrotnie. Skarżący podkreślili, że podstawą wniesienia przez nich wniosku z zachowaniem terminu była data otrzymania przez skarżących pisma Prezydenta Miasta pismem z dnia 26 września 2011 r. Zaznaczyli przy tym, że nie byli stroną postępowania administracyjnego i nie posiadali wiedzy, którą posiadał Prezydent Miasta w zakresie prawomocności decyzji administracyjnej z dnia 16 września 2011 r., dlatego też nie zaskarżyli postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 31 października 2011 r., stojąc na stanowisku, że organ posiada pełną wiedzę w zakresie wydanego orzeczenia, jego prawomocności lub braku prawomocności.

To z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 stycznia 2012 r. otrzymanego w dniu 27 stycznia 2012 r. skarżący po raz pierwszy dowiedzieli się o tym, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. stała się prawomocna.

Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i zasadzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a.- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, stanowiące nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznej i wprowadzające wyjątek od zasady trwałości takich decyzji, obejmuje dwie fazy postępowania. Pierwsza faza odnosi się do badania formalnoprawnych podstaw dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli wstępna weryfikacja pozwoli na stwierdzenie, iż warunki formalne wniosku zostały spełnione, organ wydaje postanowienie wznawiające postępowanie. Postanowienie takie skutkuje przejściem do drugiej fazy postępowania, mającej na celu przeprowadzenie przez właściwy organ ustaleń w zakresie przyczyn wznowienia, a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Negatywna ocena wniosku skutkuje natomiast odmową wznowienia postępowania. Jako przykład odmowy wznowienia postępowania z powodu niespełnienia warunków formalnych wniosku wskazać można sytuację, w której wniosek taki zostaje złożony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

W niniejszym postępowaniu skarżący jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Przepis art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. stanowi z kolei, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Jak wskazano na wstępie organ do którego został złożony wniosek o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności zobligowany jest zbadać, czy zostały spełnione warunki formalne wniosku, a zatem m.in. to, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie określonym art. 148 k.p.a.

W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę termin taki, wbrew stanowisku organów, został przez skarżących dochowany.

Uzasadniając zapadłe w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie, Sąd w pierwszej kolejności odniesie się jednakże do naruszenia przez organy prowadzące postępowanie (zwłaszcza Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]) zasad postępowania administracyjnego. W tym celu konieczne jest szczegółowe przedstawienie przebiegu kontrolowanego postępowania.

Otóż, jak wynika z akt przedmiotowej sprawy pismem z dnia 12 maja 2011 r. skarżący zwrócili się do organu o udzielnie informacji, czy w sprawie prowadzonej pod sygnaturą znak: [...] wydano decyzję administracyjną. Równocześnie w piśmie tym skarżący wskazali, że w przypadku gdyby organ wydał decyzję w terminie otrzymania przedmiotowego pisma, pismo to należy potraktować jako odwołanie. W przypadku zaś gdyby decyzja została wydana wcześniej i była już decyzją ostateczną pismo to należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania.

W odpowiedzi udzielonej skarżącym pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. organ poinformował, iż przedmiotowe postępowanie jest w toku.

Ponownie skarżący wystąpili z zapytaniem, czy w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą znak: [...] wydano decyzję administracyjną pismem z dnia 20 sierpnia 2011 r. Skarżący ponownie zaznaczyli, że ich pismo należy traktować alternatywnie jako odwołanie lub też, jako wniosek o wznowienie postępowania, w sytuacji gdyby przedmiotowa decyzja była już "prawomocna".

Pismem z dnia 26 września 2011 r. Prezydent Miasta przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ww. pismo skarżących z dnia 20 sierpnia 2011 r. traktując je jako odwołanie od wydanej w dniu 16 września 2011 r. znak: [...] decyzji. Pismo to zostało także wysłane do wiadomości skarżących i odebrane przez nich w dniu 28 września 2011 r.

Następnie za pismem z dnia 27 października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zwróciło akta sprawy Prezydentowi Miasta , wskazując, że w dniu złożenia przez skarżących pisma z dnia 20 sierpnia 2011 r. w sprawie nie wydano jeszcze decyzji. Decyzja ta wydana została dopiero w dniu 16 września 2011 r., a zatem to organ I instancji powinien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o udzielenie informacji zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowisko oraz ocenach oddziaływania na środowisko.

Pismem z dnia 18 listopada 2011 r. Prezydent Miasta, stosując się do zaleceń Kolegium, poinformował skarżących, że w dniu 16 września 2011 r. wydana została decyzja umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów.

W między czasie, pismem z dnia 17 października 2011 r. skarżący wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydent Miasta z dnia 16 września 2011 r.

Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. znak: [...] odmówił wznowienia postępowania, uzasadniając to tym, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2013 r. nie jest decyzją ostateczną, bowiem skarżący złożyli od niej odwołanie.

Pismem z dnia 9 listopada 2011 r. skarżący wnieśli ponownie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania, z uwagi na to, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r., której uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Skarga wniesiona przez skarżących na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 502/12.

Pismem z dnia 17 lutego 2012 r. skarżący złożyli kolejny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 16 września 2011 r. We wniosku tym wskazali, że z postanowienia Kolegium z dnia 9 stycznia 2012 r. dowiedzieli się, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. jest decyzją ostateczną. Równocześnie podnieśli, że w zakończonym postępowaniu nie mogli uczestniczyć, składać wniosków ani zapoznawać się z aktami sprawy bowiem zostali pozbawieni przymiotu strony.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania uznając, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w zakończonym postępowaniu.

Na skutek wniesionego zażalenia postanowienie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r. znak: [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż organ I instancji nie zbadał, czy skarżący zachowali termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Rozpoznając sprawę ponownie Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. znak: [...] odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, iż skarżący nie dochowali terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.

Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżonym w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. znak: [...].

Zdaniem Sądu oba kwestionowane w ramach rozpoznawanej skargi orzeczenia naruszają podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę na treść zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., bowiem to ta właśnie zasada została w szczególności naruszona w kontrolowanym postępowaniu.

Przepis art. 8 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie pogłębianiu tego zaufania służy niewątpliwie podejmowanie przez organ administracji publicznej wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy też wyjaśnianie zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy. Celem tej zasady ogólnej jest także unikanie tworzenia takich sytuacji procesowych, które są dla stron zaskakujące, niedogodne, wskazują na niejasną zmienność ocen faktów lub uprawnień, powodują powstawanie nierówności ich pozycji w postępowaniu bez należytego uzasadnienia w stanie faktycznym lub prawnym sprawy (por. J. Borkowski, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, Prawo procesowe administracyjne, t. 9 Systemu Prawa Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 145). Doniosłość zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. polega również na jej związku z podstawowymi konstytucyjnymi standardami demokratycznego państwa prawnego, w tym z zasadą praworządności.

Zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do organów Państwa jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, jak równość i sprawiedliwość (Wróbel Andrzej Komentarz do art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Opublikowano: LEX, 2009, numer: 47294).

Bardzo istotnym w kontekście niniejszej sprawy jest również zwrócenie uwagi na art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Nadto wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, iż w piśmie z dnia 12 maja 2011 r. skarżący zawarli alternatywne żądanie skierowane do organu, aby potraktował ich wniosek jako odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą [...], lub też w przypadku uprawomocnienia się wydanej decyzji jako wniosek o wznowienie postępowania.

Ponownie z wnioskiem tej samej treści skarżący wystąpili w piśmie datowanym na 20 sierpnia 2011 r. Pismem z dnia 26 września 2011 r. Prezydent Miasta przekazał ww. pismo skarżących - traktując je jako odwołanie - i informując równocześnie, iż w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą [...] wydana została decyzja z dnia 16 września 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie rozpoznało jednakże przekazanego odwołania i nie wydało w sprawie rozstrzygnięcia, lecz pismem z dnia 27 października 2011 r. zwróciło pismo (odwołanie) wraz z aktami sprawy do organu I instancji. W ocenie Kolegium pismo skarżących należało potraktować jako wniosek o udzielenie informacji, czy w sprawie pod sygnaturą [...] została wydana decyzja.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż nierozpoznanie przez SKO w [...] odwołania (w tym także kwestii jego dopuszczalności), któremu organ I instancji nadał bieg doprowadziło do dezorientacji skarżących co do faktu czy skarżona przez nich decyzja posiada walor ostateczności. W rozpoznawanej sprawie doszło do sytuacji, w której z jednej strony Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 16 września 2011 r., wskazując, że przedmiotowa decyzja nie jest decyzją ostateczną, bowiem skarżący wnieśli od niej odwołanie. Z drugiej strony odwołanie, o którym pisze organ I instancji nie zostało rozpatrzone przez Kolegium, które zamiast wydania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia, odesłało odwołanie –stanowiące w ocenie Kolegium wniosek o udzielenie informacji - wraz z aktami sprawy do organu I instancji, wskazując, iż skarżącym należy udzielić jedynie informacji. Równocześnie, kiedy skarżący pismem z dnia 9 listopada 2012 r. wnieśli bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odwołanie od decyzji z dnia 16 września 2011 r. - Kolegium, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2012 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania, podając w uzasadnieniu, iż decyzja z dnia 16 września 2011 r. jest już decyzją ostateczną.

W ocenie Sądu takie postępowanie organów administracji narusza opisane wcześniej zasady postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania o jakim mowa w art. 148 § 2 k.p.a., Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt. IV SA/Wa 1417/10, zgodnie z którym dowiedzenie się przez stronę o decyzji, o której mowa w art. 148 § 2 k.p.a., nie dotyczy decyzji nieostatecznej. Gdyby przyjąć odwrotne założenie, to strona mogłaby znaleźć się w pułapce uniemożliwiającej zachowanie przez nią terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 6 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1117/12 wskazując, że dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie rozstrzygniętej decyzją nieostateczną prowadziłoby w swej istocie do konkurencji pomiędzy odwołaniem, a wznowieniem postępowania i byłoby to sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania (...). W powołanym wyroku Sąd wskazał, iż jak wynika z art. 148 k.p.a. miarodajnym dla rozpoczęcia miesięcznego biegu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, a te są enumeratywnie wyliczone w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. W związku z tym do czasu uzyskania waloru ostateczności przez kwestionowaną decyzję nie biegnie termin przewidziany w art. 148 k.p.a.

Powyższe oznacza zatem, że w sytuacji gdy wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji nieostatecznej, organ administracji winien odmówić wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania administracyjnego może bowiem nastąpić tylko w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, co wynika wprost z treści art. 145 § 1 k.p.a.

W doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Innymi słowy, bieg terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania nie może się rozpocząć przed ostatecznym zakończeniem postępowania zwykłego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1113/10, z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1113/10).

W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia 17 lutego 2012 r. złożyli wniosek o wznowienie postępowania wskazując, że o tym, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2011 r. jest decyzją ostateczną dowiedzieli się z postanowienia Kolegium z dnia 9 stycznia 2012 r. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, postanowienie z dnia 9 stycznia 2012 r. zostało doręczone skarżącym w dniu 27 stycznia 2012 r. Dzień ten należy traktować jako początek biegu miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym stwierdzić należy, że termin do złożenia przedmiotowego wniosku został przez R. i M. F. zachowany.

Rozpoznając sprawę ponownie organy prowadzące postępowanie zobowiązane będą nadać bieg wnioskowi skarżących o wznowienie postępowania uwzględniając przedstawioną powyżej argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie .

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Podstawą uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji był art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, jego uchylenie stało się konieczne. O kosztach postępowania orzeczono natomiast w pkt II uzasadnianego wyroku na podstawie art. 200 i 205§1 p.p.s.a.