Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 212/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, art. 71, art. 80 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2, art. 81
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Teza: Art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr  199, poz. 1227 ze zm.) posługuje się pojęciem „racjonalnego” wariantu alternatywnego. Oznacza to, że opisywane w raporcie warianty nie mogą być abstrakcyjne z powodu braku obiektywnych możliwości ich zastosowania i z góry skazane na niepowodzenie (np. sugerowany wariant odprowadzania gazu z przyszłej biogazowni do sieci gazowniczej która nie istnieje). Muszą to być warianty możliwe do rzeczywistego wprowadzenia na danym terenie.

TEZY

Art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr  199, poz. 1227 ze zm.) posługuje się pojęciem „racjonalnego” wariantu alternatywnego. Oznacza to, że opisywane w raporcie warianty nie mogą być abstrakcyjne z powodu braku obiektywnych możliwości ich zastosowania i z góry skazane na niepowodzenie (np. sugerowany wariant odprowadzania gazu z przyszłej biogazowni do sieci gazowniczej która nie istnieje). Muszą to być warianty możliwe do rzeczywistego wprowadzenia na danym terenie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi K. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy Dz. z dnia [...] września 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżących K. T. i M. T. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W dniu 3 sierpnia 2010 r. Polska Grupa Biogazowa z siedzibą w W. złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie biogazowni na działce nr [...]

w J. gm. Dz., w której wytwarzany będzie biogaz w wyniku beztlenowej fermentacji surowców pochodzenia rolniczego (odchody zwierzęce oraz kiszonka z roślin). Wytwarzany biogaz w dalszej kolejności, wykorzystany będzie jako paliwo i zostanie spalony w silniku. Planowana jest budowa instalacji układu kogeneracyjnego o mocy elektrycznej wynoszącej 999 kW i użytkowej mocy termicznej 1058 kW. Do wniosku dołączono: kartę informacyjną przedsięwzięcia, kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:5000 obejmującej teren przedsięwzięcia i wypisy z rejestru gruntów.

Po stwierdzeniu, że przedsięwzięcie to, zalicza się do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego sporządzenie raportu

o oddziaływaniu na środowisko może być wymagane, Wójt Gminy Dz.

w dniu 10 sierpnia 2010 r. wystąpił do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska

w B. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

w S. o wydanie opinii w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ewentualnego zakresu raportu. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. wyraziła opinię, że ww. zamierzenie inwestycyjne nie wymaga konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Z kolei Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. opinią z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ww. przedsięwzięcia określając wykonanie raportu o oddziaływaniu ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania na życie i zdrowie ludzi. W dalszej kolejności Wójt postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko i określił zakres raportu. Wymagany raport został przedłożony w dniu 1 lutego 2011 r. Następnie w dniu 7 lutego 2011 r. Wójt wystąpił do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. o uzgodnienie warunków realizacji ww. przedsięwzięcia oraz o opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. postanowił zobowiązać do uzupełnienia raportu, również Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska pismem z dnia 2 marca 2011 r. wezwał do uzupełnienia raportu. W związku z powyższym organ I instancji w dniu 11 marca 2011 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia raportu. Uzupełniony raport został przedłożony w dniu 2 maja 2011 r. W dniu [...] maja 2011 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. postanowieniem nr [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia. Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. opinią z dnia [...] czerwca 2011 r. negatywnie zaopiniował realizację przedsięwzięcia. W opinii stwierdzono, że planowane przedsięwzięcie mimo wskazanych w opracowaniach szeregu rozwiązań technicznych ograniczających jego wpływ na środowisko, z uwagi na bliskość zabudowy mieszkaniowej - 30 m i braku możliwości całkowitego wyeliminowania emisji odorantów ze wskazaniem w opracowaniu, że ewentualne wrażenia zapachowe mogą występować i być odczuwalne w promieniu 200 m od obiektu, będzie uciążliwe dla okolicznych terenów oraz dla zdrowia i życia ludzi, poprzez emisję odorantów wytwarzanych przez instalacje biologiczne przetwarzania odpadów oraz związki odpowiedzialne za powstawanie odorantów w procesach przetwarzania odpadów. Planowane przedsięwzięcie będzie powodować zagrożenie zdrowia i życia ludzi, będzie kolidować z istniejącą zabudową oraz w znacznym stopniu spowoduje uciążliwości na ww. terenie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Wójt Gminy Dz. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Od tej decyzji odwołanie wywiódł wnioskodawca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy bądź też o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucono, że decyzji opiera się wyłącznie na "pozbawionej podstaw merytorycznych i prawnych opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S". Z wnioskiem o utrzymanie w mocy skarżonej decyzji oraz o odrzucenie odwołania wnioskodawcy wystąpili: M. T., W. P., K. M., P. N., S. P., J. M., W. P. oraz I. Ś., podnosząc szereg zarzutów dotyczących treści raportu oddziaływania na środowisko oraz uzgodnienia RDOS, a także samego odwołania skarżącej Spółki.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy podał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji przeprowadzi analizę zgodności złożonego przez wnioskodawcę raportu z przepisami prawa oraz ze wskazanym

w postanowieniu stwierdzającym obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z zakresem raportu, i w wyniku tej analizy stwierdzi, czy raport spełnia wymogi wynikające z przepisów prawa oraz nałożone obowiązki ww postanowieniem. Uwzględniając zaś dodatkowo powyższe z treścią uzgodnienia RDOS oraz opinią PPIS (którą w ocenie organu odwoławczego należałoby uzupełnić o wskazanie materialno-prawnej podstawy negatywnej opinii), określi - zgodnie

z treścią art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. nr 199, poz. 1227 ze zm.) - środowiskowe uwarunkowania planowanej inwestycji tak, aby decyzja zawierała wszystkie obligatoryjne elementy wymienione w art. 82 ust. 1 i ust. 3 oraz w art. 85 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o wskazanie materialno-prawnej podstawy negatywnej opinii. W piśmie z dnia 14 sierpnia 2012 r. odpowiedziano, że podstawy prawne zostały podane w opinii, a zaopiniowanie negatywne ww. przedsięwzięcia podyktowane było wskazaniem w przedłożonym w dniu 2 maja 2011 r. uzupełnieniu do raportu, w którym podano "że projektowane przedsięwzięcie będzie miało bezpośredni wpływ na ludzi poprzez emisję zanieczyszczeń, substancji i energii do środowiska, w którym żyją". Następnie decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wójt Gminy Dz. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W decyzji ustalono rodzaj i miejsce przedsięwzięcia (pkt I), warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dal terenów sąsiednich (pkt II), wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt. 1-13 ustawy (pkt III). W uzasadnieniu decyzji organ po pierwsze ustosunkował się do odpowiedzi udzielonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. i podał, że istotnie jest taki zapis w uzupełnieniu do raportu. W ocenie organu jest to jednak zapis ogólny, wynikający ze wcześniejszego stwierdzenia w uzupełnieniu do raportu, że "każde działanie człowieka, każda inwestycja wpływa na środowisko i jego elementy. Stopień i negatywność oddziaływania mogą być różne. W niektórych przypadkach wpływ może być negatywny, a zasięg oddziaływania duży, nierzadko o charakterze globalnym. Innym razem działania, mimo że wpływają na środowisko, powodują korzystne zmiany, bądź skala oddziaływania jest niewielka o charakterze lokalnym, miejscowym. Wskazano, że z dalszej części analizowanego uzupełnienia wynika, iż planowana inwestycja ze względu na emisję zanieczyszczeń gazowych i pyłowych, nie będzie stanowić znacznego obciążenia dla powietrza atmosferycznego, a tym samym nie wpłynie negatywnie na życie i zdrowie mieszkańców znajdujących się w zasięgu oddziaływania instalacji. Emitowane substancje zapachowe nie wpłyną negatywnie na życie bądź stan zdrowia okolicznych mieszkańców, nie mniej mogą powodować okresowy dyskomfort, zwłaszcza dla osób mieszkających w niedalekiej odległości od terenu inwestycji. Ponadto pośrednio, funkcjonowanie biogazowi spowoduje zmniejszenie emisji odorantów z pobliskiej fermy drobiu, z której odbierany będzie pomiot i wykorzystany jako wsad do komór w sposób ograniczający emisje zapachów. Emisja odorantów przez masę pofermentacyjną jest znacznie mniejsza (nawet do 80 %) niż przez surową gnojowicę czy pomiot, które dość powszechnie stosowane są jako nawóz naturalny. Przy konsekwentnym przestrzeganiu przyjętych sposobów minimalizowania negatywnego oddziaływania substancji zapachowych na okolicznych mieszkańców tj. przykrywając folią zbiorniki substratów stałych

i ograniczając czas, w których są one odkryte oraz zachowując hermetyczność zbiorników, rur oraz przyczep asenizacyjnych na substancje ciekłe, emisja

i rozprzestrzenianie substancji zapachowych ograniczone zostaną w sposób maksymalny. Organ podniósł, że omawiana inwestycja nie będzie negatywnie wpływać na stan jakościowy i ilościowy gleb oraz wód powierzchniowych

i podziemnych. Zatem nie wpłynie ona w sposób pośredni negatywnie na życie

i zdrowie ludzi. Reasumując, zgodnie z przyjętymi założeniami, nie przewiduje się negatywnego oddziaływania eksploatowanej inwestycji na życie i zdrowie mieszkańców. W dalszej kolejności wypunktowano w uzasadnieniu z jakich powodów zostały wniesione uwagi i zarzuty do planowanej inwestycji i tak wskazano, że podnoszono iż:

1. Biogazownia stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia i mieszkańców wsi oraz dla osób z okolicznych miejscowości;

2. Fetor wydostający się z biogazowi podczas fermentacji (rozkładu) materiału biologicznego, odczuwalny będzie w promieniu kilku kilometrów, spowoduje obniżenie komfortu życia mieszkańców, wręcz uczyni niemożliwym mieszkanie

w Jasienówce i w miejscowościach sąsiadujących;

3. Biogazownia będzie miała negatywny wpływ na środowisko i prowadzenie zrównoważonej gospodarki;

4. Odpady z procesu technologicznego biogazowi zdewastują środowisko naturalne wsi, które jest unikatowe w skali europejskiej i objęte programami Natura 2000 oraz Zielone Płuca Polski;

5. Biogazownia doprowadzi do degradacji doliny rzeki L. przepływającej

w bardzo bliskim sąsiedztwie (50-100 m) planowanej inwestycji;

6. Biogazownia spowoduje obniżenie wartości nieruchomości na terenie wsi J. oraz innych nieruchomości w miejscowościach sąsiadujących.

Uwagi dotyczyły również:

1. nieprawidłowości określonego zakresu raportu z powodu niepełnych informacji podanych przez inwestora w karcie informacyjnej przedsięwzięcia,

2. klasyfikacji przedsięwzięcia na potrzeby postępowania w sprawie RDOS sporządzonej w oparciu o nieobowiązujące rozporządzenie,

3. nieprawidłowości Wójta Gminy Dz. przy informowaniu społeczeństwa

o planowanym przedsięwzięciu;

4. zawartości raportu niezgodnego z art. 66 ustawy;

5. podania błędnej informacji w opisie lokalizacji i charakterystyki miejsca inwestycji;

6. zarzutu wobec autorów raportu, że tekst raportu częściowo został przepisany

z podręcznika nt. biologicznego przetwarzania odpadów,

7. zarzutu nieścisłości przy przedstawianiu w obliczeniach dotyczących wpływu na

środowisko transportu materiału do przerobu oraz materiału pofermentacyjnego,

8. braku opisu gospodarki masą pofermentacyjną, w tym nieuwzględnienie przepisów Rozporządzenia Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy zdrowotne związane z ubocznymi produktami zwierzęcymi nie przeznaczonymi do spożycia przez ludzi (dotyczące również transportu materiału, HACCP, procedur bhp, szkodników);

9. zarzutu niepełnego opisu ewentualnych konfliktów społecznych,

10. zarzutu wobec raportu, innych braków i informacji w opisie technologii,

w szczególności zagospodarowania ciepła, pozyskania pomiotu kurzego, rodzaju technologii, itp.

Wnoszono ponadto o odrzucenie raportu i zaniechanie planów realizacji przedsięwzięcia.

Organ ustosunkowując się do powyższych zarzutów i uwag stwierdził, że inwestor uzupełniał uchybienia merytoryczne stwierdzone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. W raporcie, jak również w uzupełnieniach do raportu brane były również pod uwagę zastrzeżenia skarżących. Po uzupełnieniu raportu, żaden z dwóch organów oceniających jego treść nie wniósł żadnych uwag. Podano, że autorzy raportu, ustosunkowując się do zarzutów mieszkańców wsi Jasienówka, na obszarze planowanego przedsięwzięcia nie stwierdzili elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Możliwe jest natomiast, iż teren planowanej inwestycji może stanowić miejsce chwilowego żerowania i przebywania m.in. ptaków co nie stanowi przeszkody dla realizacji przedmiotowego zamierzenia budowlanego. Ze względu na specyfikę oraz skalę przedsięwzięcia nie przewiduje się możliwości oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na przyległe obszary. W związku z powyższym, z uwagi na charakter przedsięwzięcia, zakres planowanych prac i jego znaczne oddalenie od obszarów Natura 2000 (ok. 10,7 km od najbliższego obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000" Dolina Górnego Nurca" kod: PLPLB200004) oraz w odległości ok. 15 km od najbliższego projektowanego specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Ostoja w Dolinie Górnego Nurca PLB200004 oraz schrony Brzeskiego Rejonu Umocnionego PLH2000014 zatwierdzonego przez Komisje Europejską stwierdzono, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie w znaczący sposób pogarszać stanu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin i zwierząt, a także

w sposób znaczący wpływać negatywnie na gatunki, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Eksploatacja biogazowi nie spowoduje znaczącego pogorszenia warunków bytowania stwierdzonych zwierząt. Ponadto, przyjęte rozwiązania technologiczne oraz prawidłowa eksploatacja zabezpieczą, że nie dojdzie do zanieczyszczenia środowiskowa gruntowo - wodnego oraz zmian stosunków wodnych, nie wpłynie także na stan jakościowy i ilościowy wód podziemnych i powierzchniowych. Nie spowoduje zanieczyszczeń ani niekorzystnie nie wpłynie na omawiane ekosystemy. Jak wynika z raportu oraz informacji posiadanych przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w B.,

w rejonie realizacji inwestycji nie występują siedliska ani gatunki prawnie chronione. Organ podniósł, że w celu złagodzenia możliwego potencjalnego wpływu planowanej inwestycji na przedmiotowy teren, zobowiązano inwestora aby prace związane

z przygotowaniem terenu pod inwestycję zostały wykonane poza okresem lęgowym ptaków który trwa od 1 marca do 31 sierpnia. Inwestycja nie będzie miała znaczącego wpływu na istniejące obiekty zabytkowe. W celu ograniczenia do minimum uciążliwości przedsięwzięcia na etapie jego realizacji i eksploatacji zobowiązano inwestora m.in. do dotrzymywania dopuszczalnego poziomu hałasu 55 dB(A) w porze dziennej oraz 45 dB(A) w porze nocnej w stosunku do najbliższej zabudowy mieszkaniowej (ok. 300 m, budynek mieszkalny opisany w odległości 30 m jest budynkiem nie zamieszkanym, właściciel budynku i wspomnianej hodowli drobiu mieszka i jest zameldowany w S. i nie wyraża sprzeciwu

w sprawie realizacji ww. inwestycji) zainstalowania jednostki kogeneracyjnej

w kontenerze dźwiękochłonnym, posiadającym, tłumiki hałasu na wylotach spalin

i wylocie powietrza, ograniczenia w możliwym maksymalnym stopniu ruchu pojazdów, odprowadzania ścieków socjalnych do szczelnego zbiornika, oczyszczania w separatorze ścieków opadowych z terenów utwardzonych przed ich odprowadzeniem do odbiornika oraz innych obowiązków wymienionych w pkt II, III

i VI niniejszej decyzji. Przedłożone uzupełnienie do raportu wyjaśniło, że raport zawiera wszystkie informacje wymagane art. 66 ustawy, jednak niektóre rozdziały posiadają inne nazwy niż określone w tej regulacji. Ponadto w aneksie do raportu skorygowano błędnie podane informacje dotyczące opisu lokalizacji i charakterystyki miejsca realizacji inwestycji. Dokonano także obliczeń wpływu transportu na klimat akustyczny oraz uszczegółowiono wcześniej przedstawione informacje. Ponadto, wyjaśniono kwestię dotycząca rozporządzenia Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy zdrowotne związane z ubocznymi produktami zwierzęcymi nie przeznaczonymi do spożycia przez ludzi, które przestało obowiązywać. Stwierdzono, że aktualnie powyższe kwestie reguluje Rozporządzenie Nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające przepisy zdrowotne związane z ubocznymi produktami zwierzęcymi nie przeznaczonymi do spożycia przez ludzi oraz Rozporządzenie Nr 142/2011 Komisji (UE) z dnia

25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Nr 1069/2009. Zdaniem autorów opracowania działalność planowanej biogazowi będzie zgodna zarówno

z przepisami prawa krajowego jak i unijnego. Odniesiono się również do spraw związanych z konfliktami społecznymi, w tym opisano wpływ inwestycji na agroturystykę oraz uszczegółowiono i wyjaśniono wszelkie pozostałe kwestie

i wątpliwości dotyczące technologii, w szczególności: zagospodarowania ciepła, pozyskiwania pomiotu kurzego, rodzaju technologii, itp. Przedłożone informacje pozwoliły jednoznacznie ocenić wpływ realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia na środowisko. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego, że brak jest podstaw formalno-prawnych do zaniechania realizacji przedsięwzięcia, gdyż przedstawiony raport wraz

z uzupełnieniem spełnia wymogi ustawowe i dał podstawę do określenia warunków środowiskowych dla realizacji przedsięwzięcia. Przed uzgodnieniem przedmiotowego przedsięwzięcia zdefiniowano warunki jego realizacji oraz eksploatacji, które zapewnią ochronę środowiska.

Od powyższej decyzji odwołanie wywiedli: W. P., K.

i M. T., I. Ś., J. M., S. P. oraz P. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Odwołujący się zarzucili, że decyzja zapadła z pominięciem rzeki Leśna (wyznaczającą północną granicę działki), a także w oparciu o błędne dane raportu w kwestii użytków rolnych na przedmiotowej działce i odległości inwestycji od najbliższych domów mieszkalnych. Wskazali też na fakt nie powiadomienia stron postępowania o uzupełnieniu raportu oddziaływania na środowisko, czym organ "ograniczył prawo mieszkańców J. do ustosunkowania się do tego uzupełnienia". Podnieśli, że, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w niniejszej sprawie jest próbą wprowadzenia inwestycji na podstawie nieprawdziwej dokumentacji. Przygotowanie raportu, ich zdaniem, nosi znamiona przestępstwa, ponieważ osoby go przygotowujące potwierdzają fakty, których (z uwagi na dokonanie oceny po sezonie wegetacyjnym) stwierdzić nie mogli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia

[...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podano, że Z treści ustawy wynika, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach nie orzeka w ramach uznania administracyjnego, a decyzja ta ma charakter związany. Polega to m. in. na tym, że odmowa zgody na realizację przedsięwzięcia określonego we wniosku strony może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego,

w przypadku odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, w sytuacji zaistnienia sprzeczności z innymi przepisami prawa lub gdy z przeprowadzonego postępowania wyniknie możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Podstawę taką może stanowić również odmowa zgody na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, niż to określono we wniosku o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Ponadto można odmówić zgody, gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy), jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy) oraz jeżeli z przeprowadzonego postępowania wynikać będzie niemożliwe do zlikwidowania czy zminimalizowania do poziomu dopuszczalnych emisji, negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Organ odwoławczy podniósł, że sam tylko sprzeciw, co do realizacji inwestycji stron lub członków społeczeństwa biorącego udział w postępowaniu, których interes faktyczny przemawia za innym sposobem zagospodarowania określonych nieruchomości, nie może być podstawą odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ odwoławczy oceniając zaistnienie w niniejszej sprawie ww. przesłanek stwierdził, że zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 106 k.p.a. decyzja organu I instancji jest zgodna z ustaleniami zawartymi w uzgodnieniu wydanym na mocy postanowienia z dnia 10 maja 2011 r. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Nie oceniono natomiast lokalizacji przedsięwzięcia stosownie do art. 80 ust. 2 ustawy, pod kątem zgodności z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego, gdyż nie został on uchwalony dla terenu objętego wnioskiem. Podano, że z oceny oddziaływania na środowisko, w tym

z raportu oddziaływania na środowisko, nie wynika też zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, stąd też brak możliwości zastosowania art. 81 ust. 1 ustawy, w tym konsekwencji odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia. Dlatego uwagi zawarte w odwołaniach co do przyjęcia innego wariantu lokalizacji planowanego przedsięwzięcia (polegającego na usytuowaniu inwestycji w miejscu bardziej oddalonym od ich nieruchomości) nie mogą mieć decydującego znaczenia w sprawie. Z uwagi nie stwierdzenia występowania obszarów NATURA 2000 w sąsiedztwie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie można zastosować art. 82 ust. 2 ustawy. Przedmiotowa nieruchomość jest znacznie oddalona od obszarów "Natura 2000" (10,7 km od najbliższego obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Dolina Górnego Nurca) oraz w odległości 15 km od najbliższego projektowanego specjalnego obszaru siedlisk Natura 2000 Ostoja w Dolinie Górnego Nurca oraz schronu Brzeskiego Rejonu Umocnionego, zatwierdzonego przez Komisję Europejską. Stąd, w ocenie organu odwoławczego, należy wyprowadzić wniosek, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie wpłynie negatywnie na istniejącą na tych terenach florę i faunę. Raport wskazuje też, iż w rejonie realizacji inwestycji nie występują siedliska ani gatunki prawnie chronione. Eksploatacja biogazowi, jak podkreśla się

w raporcie, nie spowoduje znacznego pogorszenia warunków bytowania istniejących tam zwierząt, ani też zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego, zmian stosunków wodnych, ani też nie wpłynie na stan jakościowy i ilościowy wód podziemnych i powierzchniowych. Pomoże w tym, zdaniem obu organów, przyjęcie nowych rozwiązań technologicznych, a także prowadzenie prawidłowej eksploatacji, zgodnej z wymogami niniejszej decyzji. Organ odwoławczy podniósł, że decyzja

o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją wydawaną na wniosek inwestora - art. 73 ust. 1 ustawy. Stąd też przyjmuje się, że wniosek, o ile spełnia wymogi przewidziane ustawą oraz zawiera wymagane załączniki, wiąże organ wydający decyzję. W sprawie niniejszej inwestor złożył wymagane dokumenty niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności wniosek z 3 sierpnia 2010 r. Następnie, po nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko inwestor dołączył raport oddziaływania na środowisko. Raport oddziaływania na środowisko - zdaniem Kolegium - spełnia formalne wymogi ustawy. W szczególności zawiera wszystkie elementy wymagane art. 66 ust. 1

i art. 68 ust. 1 ustawy oraz wydanym przez organ postanowieniu z dnia 7 lutego 2011 r., nakładającym obowiązek przeprowadzenia postępowania oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko oraz określającym zakres raportu. W trakcie postępowania raport był uzupełniany na wniosek organu

I instancji, RDOŚ oraz PPIS. Zawarty w raporcie zakres analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest, zdaniem, Kolegium wystarczający do podjęcia w sprawie decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutów, w kwestii poprawności przedłożonego w sprawie raportu Kolegium wyjaśniło, że raport oddziaływania na środowisko nie stanowi opinii biegłych w rozumieniu art. 84 k.p.a. Z treści ustawy nie wynika, aby możliwe było ustalenie kręgu osób mających uprawnienia do sporządzenia takiego dokumentu np. w zakresie posiadanych uprawnień zawodowych, biegłych czy wykształcenia lub umiejętności. Raport oddziaływania na środowisko jest dokumentem prywatnym wnioskodawcy będącego najczęściej inwestorem i jest dowodem w sprawie

w rozumieniu art. 75 i 76 k.p.a. Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te jednak nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Organ odwoławczy stwierdził, że nie zasadne są zarzuty odwołujących się co do kwestionowania zakresu i ustaleń raportu bez dowodów przeciwstawnych. Organ odwoławczy uznał za miarodajną ocenę raportu dokonaną przez organ uzgadniający w trakcie postępowania, jakim jest Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Odnośnie kwestii wydania w sprawie negatywnej opinii przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego organ podał, że opinia ta, w postępowaniu z wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, nie jest dla orzekających w sprawie organów obu instancji wiążąca. Odnosząc się jednak do niej Kolegium podało, że ustalenia raportu pozwalają na stwierdzenie, iż emisja zanieczyszczeń gazowych

i pyłowych nie będzie powodowała znacznego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Co prawda z ustaleń raportu wynika, że emitowane do powierza substancje zapachowe mogą powodować okresowy dyskomfort, to jednak będzie on niewielki

w porównaniu z występującym obecnie i odczuwalnym z tytułu funkcjonowania pobliskiej fermy drobiu, z której odbierany będzie pomiot i wykorzystywany jako wsad do komór, co ma być dokonywane w sposób ograniczający emisję zapachów. Organ podniósł, że emisja odorantów przez masę pofermentacyjną jest znacznie mniejsza niż przez surową gnojowicę czy pomiot, które niejednokrotnie w gospodarstwach rolnych, stosowane są przy nawożeniu pól uprawnych jako nawóz naturalny. Aby ograniczyć możliwe występowanie odorantów do minimum, organ I instancji nałożył na inwestora obowiązki, które będą go bezwzględnie wiązały. Wymogi te wiązały też będą organy orzekające w sprawie ustalenia warunków zabudowy i pozwolenia na budowę.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyli M. i K. T. i zarzucili naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art.80 ust. 1, 3 ustawy, poprzez pominięcie negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

w S. i sprzeciwu mieszkańców będących stroną w niniejszym postępowaniu;

2. przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy w sposób godzący w słuszny interes obywateli i art. 8 k.p.a, poprzez zastąpienie pierwotnej (korzystnej ) dla strony skarżącej nową (negatywną) decyzją w oparciu o zasadniczo ten sam stan faktyczny przy istnieniu

w dalszym ciągu negatywnej opinii PPIS w S.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej: p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Rozpoznawaną skargę, Sąd uznał za słuszną, dopatrując się jednocześnie innych aspektów naruszenia prawa, oprócz wskazanych w jej zarzutach.

Matrialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 71 ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.) zwanej dalej: u i oś. Przedmiotowa inwestycja, polegająca na budowie biogazowni należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla której wymagane jest uzyskanie decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach (§ 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9.11.2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu

o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.). Obowiązkiem organów rozpoznających sprawę było, więc, przeprowadzenie szczegółowej analizy przedstawionego przez inwestora raportu oraz dokonanie analizy przepisów uprawniających do wydania decyzji na bazie ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Należy zgodzić się z organem II instancji, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione warunki z art. 80 ust. 1 u i oś wymienione w pkt 1-4 i ust. 2.

W przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia przepis art. 80 ust. 1 pkt 4 oraz art. 80 ust. 2 ponieważ nie jest spornym, że dla danego obszaru nie obowiązuje plan miejscowy, zaś teren nie stanowi obszaru transgranicznego.

Natomiast, zdaniem Sądu ocena pozostałych przesłanej tj. z art. 80 ust. 1 pkt 1,2,3 budzi poważnie zastrzeżenia. Wbrew twierdzeniom organu, negatywna

i bezzasadna opinia społeczeństwa nie była jedynym czynnikiem oponującym wydaniu decyzji.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. opinią z dnia [...].06.2011 r. oraz pismem z dnia [...].08.2012 r. (sporządzonym po analizie uzupełnionego raportu) wypowiedział się negatywnie wobec realizacji przedsięwzięcia. Inspektor stwierdził (odnosząc się do konkretnych danych z raportu), że mimo szeregu nowoczesnych rozwiązań technicznych, to z uwagi na bliskość zabudowy mieszkaniowej (30 m) i brak całkowitego wyeliminowania emisji odorantów (mogą być odczuwane w promieniu 200 m), inwestycja będzie uciążliwa dla życia i zdrowia ludzi. Inspektor odwołał się stwierdzenia zawartego w uzupełnieniu raportu z dnia 2.05.2011 r., gdzie podano, "że projektowane przedsięwzięcie będzie miało bezpośredni wpływ na ludzi poprzez emisję zanieczyszczeń, substancji i energii do środowiska, w którym żyją".

Organ II instancji odnosząc się do opinii Inspektora Sanitarnego zaznaczył, że nie jest ona wiążąca (w przeciwieństwie do uzgodnienia pozytywnego poczynionego w tej sprawie przez Regionalnego Inspektora Ochrony Środowiska w B.) przy wydaniu decyzji, zaś emisja odorantów przez masę pofermentacyjną będzie mniejsza niż eksponowana przez surową gnojowicę, jaką nawozi się pola uprawne

w okolicy.

W ocenie Sądu takie stwierdzenie organu jest zbyt powierzchowne, ponieważ jak wynika z raportu, emisje zapachowe, a także emisje innych zanieczyszczeń, będą odbywały się systemem ciągłym, co nie może być porównywalne z 2-3 krotnym w roku wywozem obornika na pola. Nadto transport tego obornika do miejsca przeznaczenia będzie odbywał się kilka razy dziennie. Inspektor Sanitarny zwrócił uwagę, że nie tylko odoranty, ale bezpośredni wpływ na zdrowie ludzi będzie miało spalanie biogazu emitujące: dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, tlenek węgla, węglowodory, pyły.

Natomiast, Sąd zwrócił uwagę na treść notatki służbowej z dnia 25.06.2012 r. sporządzonej przez pracownika Gminy J., z której wynika, że: najbliższe domy na działkach o nr 62, 63 i 65 są niezamieszkałe. W odległości 70-120 m znajdują się 2 budynki agroturystyczne gdzie sporadycznie mogą przebywać ludzie. Najbliższy budynek zamieszkały jest zlokalizowany w odległości 300 m od planowanej inwestycji.

Zwróciło uwagę Sądu nie wskazanie odległości budynków mieszkalnych od planowanej inwestycji na działkach o nr ewid. [...],[...],[...]. Prawdopodobnie jest to odległość ok. 30 m, bowiem takie dane wynikają z pism osób protestujących w toku sprawy, a także z uzupełnionego raportu. Nie jest uprawnionym twierdzenie, że skoro obecnie budynki na ww. działkach nie są zamieszkałe to nie mogą w każdej chwili wrócić ich właściciele.

W ocenie Sądu, nie sposób wysnuć wniosku, że obiekt agroturystyczny znajdujący się w odległości 70-120 m od inwestycji, nie jest przewidziany na pobyt ludzi, nawet bywających tam okresowo, a nie ciągle.

W tym miejscu Sąd przyznaje rację zarzutom skargi M. i K. T., że doszło do naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 1,3 u i oś w związku z art. 7

i 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie przez organy stanu faktycznego sprawy

w aspekcie wyważenia opinii społeczeństwa, popartej opinią fachowego organu jakim jest Inspektor Sanitarny, a do jego zadań należy dbałość o zdrowie i życie ludzi, będących przecież najważniejszą częścią środowiska.

Skoro przepis art. 80 ust. 1 u i oś nakazuje, przy wydawaniu decyzji, branie pod uwagę m.in. opinii Inspektora Sanitarnego, to chociaż nie jest ona uzgodnieniem wiążącym, organ nie może jej treści pominąć lub też ustosunkować się do niej lakonicznie, co miało miejsce w zaskarżonej decyzji.

Nadto, Sąd zauważa (z urzędu), że w bliskim sąsiedztwie planowanej biogazowni (ok. 150 m) usytuowana jest hodowla drobiu uczestnika B. M., która ma stanowić m.in. zaopatrzenie biogazowni w pomiot kurzy. Organy, wydając zaskarżoną decyzję, nie rozważyły kwestii ewentualnej kumulacji negatywnych oddziaływań obu przedsięwzięć na środowisko (tj. fermy kurzej

i przyszłej biogazowni), o czym stanowi art. 82 ust. 2 pkt 2 u i oś.

Poważne wątpliwości Sądu wzbudza także spełnienie warunków z art. 66 ust. 1 u i oś, na co organy nie zwracały uwagi w uzasadnieniach decyzji I i II instancji.

W/w przepis art. 66 ust. 1 u i oś obliguje, aby w raporcie znalazł się opis analizowanych wariantów, co najmniej dwóch poza zaproponowanym przez wnioskodawcę – racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego oddziaływania na środowisko każdego z tych wariantów.

W raporcie, na stronach 41-45 znajduje się opis, co prawda powierzchowny, trzech wariantów: proponowany przez inwestora, zerowy (brak inwestycji), alternatywny (wprowadzenie wyprodukowanego gazu przez przyszłą biogazownię do miejscowej sieci gazowej której nie ma).

Należy zważyć, że wariant zerowy polegający na niepodejmowaniu inwestycji, nie może być brany pod uwagę jako wariant porównawczy, gdyż nie jest wariantem oddziałującym na środowisko (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24.03.2011 r. – sygn.. akt II SA/Gd 864/10 publ. ONSA i WSA 2012/3/48).

Wariant polegający na nie realizacji inwestycji nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy, albowiem ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 6 u i oś nakazał określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów.

Skoro (jak wyżej wskazano) wariant tzw. Zerowy nie spełnia wymogu wariantu racjonalnego, to jedynym alternatywnym wariantem pozostaje, w niniejszej sprawie, wariant dotyczący budowy biogazowni produkującej biogaz, który zostanie wprowadzony do miejscowej sieci gazowej dla potrzeb społeczeństwa. Jednakże, jak stwierdza autor raportu (str. 43) ten wariant nie ma możliwości realizacji z racji braku możliwości włączenia do istniejącej sieci systemu gazowniczego.

Należy zauważyć, że art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy posługuje się pojęciem "racjonalnego" wariantu alternatywnego. Oznacza to, zdaniem Sądu, że opisywane

w raporcie warianty nie mogą być abstrakcyjne z powodu braku możliwości obiektywnych ich zastosowania i z góry skazane na niepowodzenie (np. nieistnienia sieci gazowej dla odprowadzenia gazu z przyszłej biogazowni) lecz muszą to być warianty możliwe do rzeczywistego wprowadzenia.

Aby zapewnić organowi możliwość jak najpełniejszej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ustawodawca przewidział obowiązek wskazania

w raporcie opisu analizowanych wariantów, co daje organowi możliwość porównania a nawet wyboru innego, niż zaproponowany przez inwestora (art. 81 u i oś).

Przedstawione w raporcie niniejszej sprawy dwa warianty alternatywne wobec wariantu inwestora nie są racjonalne, by można mówić o ich porównywaniu

i wyborze, a to prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że de facto tych wariantów nie przedstawiono, czym naruszono przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 u i oś.

W związku z ww. uchybieniami, ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji winien jeszcze raz przeanalizować spełnienie trzech przesłanek z art. 80 ust. 1 pkt 1-3 u i oś, mając na względzie stan faktyczny i dokonać wyważonej oceny spełnienia tychże przesłanek. Należy przy tym mieć na względzie okoliczność, że ustawodawca przykłada wagę zarówno do opinii wyrażonej przez organy opiniujące (tu: Inspektor Sanitarny), jak też do wyników postępowania z udziałem społeczeństwa.

W przeciwnym razie nie zawarłby tych elementów w art. 80 ust. 1 ustawy poprzestając jedynie na analizie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,c oraz art. 200 p.p.s.a.