Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 806/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 75 par. 1, 77 par. 1, 78 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Starszy Referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (kierownik ARiMR, organ I instancji), działając na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm., zwana dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich) oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. L 141, 30/04/2004 P. 0018 – 0058, zwane dalej rozporządzeniem Nr 796/2004) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), orzekł o przyznaniu [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (skarżąca) płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej kwocie [...] zł, pomniejszoną o kwotę [...] zł, ze względu na wykryte różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a obszarem stwierdzonym przez organ w wyniku kontroli.

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Wyrokiem z 28 października 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 259/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę strony na powołaną wyżej decyzję. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd I instancji, iż powodem wydania decyzji przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości była stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez spółkę we wniosku o przyznanie płatności rolnych, a stwierdzoną w trakcie kontroli. Różnice w powierzchni działek zadeklarowanych przez skarżącą, a stwierdzonych przez organ I instancji były następstwem nieprawidłowości leżących po stronie skarżącej i nie mieściły się w granicach tolerancji błędu. Stosowanie do pomiaru gruntów techniki GPS wynikało z przepisów rozporządzenia Nr 796/2004 oraz stosownych rekomendacji technicznych - zasad określonych przez Komisję Europejską i zamieszczonymi w Dokumencie Informacji Technicznej Komisji Europejskiej JRC IPSC/G)3/P/SKA/ska D(2003)(1576). Ponadto przy każdej kontroli skarżąca reprezentowana była przez swojego przedstawiciela, który podpisywał protokoły kontrolne, nie składając żadnych zastrzeżeń ani uwag

w przedmiocie błędów dokonanych w pomiarach, czy też nieprawidłowo zastosowanej metody pomiaru.

Sąd nie uwzględnił również zarzutu skargi w kwestii tolerancji błędów pomiaru uznając, iż powołane w zaskarżonej decyzji przepisy prawa, dopuszczały możliwość zastosowania metod i sposobów pomiaru wykorzystanych przez ARiMR.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zastosowania metody "innej", co zdaniem skarżącej stanowiło naruszenie przepisu art. 28 rozporządzenia Nr 796/2004, Sąd wskazał, że wymienione kody mają służyć jedynie do zestandaryzowania szczegółowych wyników kontroli. Nadto, art. 28 ust 1 litera c rozporządzenia Nr 796/2004 określa jedynie elementy jakie powinien zawierać prawidłowo sporządzony raport z kontroli, tj. m.in. sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach łącznie z liczbą drzew oraz z ich rozmieszczeniem na działce, wyniki pomiarów każdej zmierzonej działki

i zastosowane metody pomiaru. Zgodnie z wyjaśnieniami ARiMR, zawartymi

w odpowiedzi na skargę pomiary na kontrolowanych obszarach odbywały się metodą GPS, co w protokole oznaczane jest kodem "GP". W wypadku pomiaru łącznego działek w kolumnie metoda pomiaru wpisuje się kod "In" lub "Inne". Tak więc, kody stosowane podczas kontroli mają znaczenie czysto techniczne i nie rzutują na prawidłowość pomiarów.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących nieprawidłowości pomiarów w związku z woraniem się w jej działki przez właścicieli gruntów sąsiednich, Sąd podzielił stanowisko organu uznając, iż skarżąca nie dopełniła wynikającego z art. 68 rozporządzenia Nr 796/2004 wymogu wcześniejszego poinformowania organu o tym fakcie.

Po rozpoznaniu sprawy, na skutek wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 158/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Sąd kasacyjny, iż Sąd I instancji naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 Kpa oraz art. 51 ust. 1 w związku z pkt 58 preambuły rozporządzenia Nr 796/2004.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie skontrolował zaskarżonej decyzji pod kątem zarzutu niedokonania przez organy kompensacji zawyżenia przez skarżącą wielkości gruntów rolnych o wielkość ich niedoszacowania na niektórych działkach, tym bardziej w sytuacji istnienia jednolitej stawki płatności bezpośredniej do gruntów rolnych. Na brak takiej kompensacji skarżąca wskazała

w piśmie z [...] października 2008 r. skierowanym do Sądu I instancji. Pod tym kątem Sąd I instancji nie skontrolował zaskarżonej decyzji, naruszając tym samym przepisy wskazane w skardze kasacyjnej. Powyższe uchybienie Sądu I instancji mogło mieć istotny wpływ na wysokość pomniejszonej kwoty pomocy finansowej, wyliczonej na podstawie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji miał ograniczyć zakres kontroli do kwestii wspomnianej wyżej kompensacji gruntów rolnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił natomiast zarzutów skarżącej, kwestionujących prawidłowość (rzetelność) pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez skarżącą, podzielając wyrażone w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, iż pomiary gruntów (dokonane w obecności przedstawiciela skarżącej) przeprowadzono poprawnie.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 marca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 797/09 uchylił zaskarżoną

i poprzedzającą ją decyzję kierownika ARiMR z [...] czerwca 2007 r. uznając, iż postępowanie organów obu instancji spowodowało naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa, gdyż nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji.

Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego przy obliczaniu tolerancji pomiaru przyjmowały szerokość strefy buforowej na 1,25 m. Zgodnie z regulującym w/w kwestię art. 30 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004 (w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2184/2005 z 23 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 796/2004 i (EW) 1782/2003 (Dz. U.UE.L.05.347.61), stosowanym do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat lub okresów premii rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2006 r.) powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich odpowiednich środków zdefiniowanych przez właściwe władze, a zapewniających wykonanie pomiaru z dokładnością przynajmniej równą dokładności wymaganej przy oficjalnych pomiarach wynikających z przepisów krajowych. Tolerancja pomiaru może zostać określona przez organ właściwy i nie powinna przekraczać: a) w przypadku działek o powierzchni mniejszej niż 0,1 ha, szerokości strefy buforowej równej 1,5 m, okalającej obwód działki rolnej;

b) w przypadku innych działek 5 % powierzchni działki rolnej lub szerokości strefy buforowej równej 1,5 m okalającej obwód działki rolnej. Jednak maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekraczać 1,0 ha w wartościach bezwzględnych.

Wyjaśnienie tej wątpliwości miało wpływ na stwierdzenie powierzchni kontrolowanych działek, a w konsekwencji na sposób dokonania przez organy kompensacji zawyżenia przez skarżącą wielkości gruntów rolnych o wielkość ich niedoszacowania na niektórych działkach.

Sąd I instancji wskazał, iż w czynnościach organów obu instancji,

dotyczących kompensacji zaniechano wyjaśnienia wszystkich podnoszonych przez skarżącą wątpliwości. Ponadto przy kompensacji należało mieć na uwadze pkt 58 preambuły rozporządzenia Nr 796/2004, mówiący, iż "w odniesieniu do wniosków

o pomoc obszarową, nieprawidłowości zazwyczaj dotyczą części obszarów. Przekroczenie powierzchni wnioskowanej w odniesieniu do jednej działki może być zrównoważone poprzez zaniżenie powierzchni wnioskowanej działek z tej samej grupy upraw. Z pewnym marginesem tolerancji należy przewiedzieć, że wnioski pomocowe będą dostosowywane wyłącznie do obszaru zadeklarowanego, oraz że potrącenia zaczną być stosowane po przekroczeniu tego marginesu."

W przypadku działek położonych w obrębie Ż.: [...] (nr [...]) i [...] (nr [...]), skarżąca we wniosku wskazała powierzchnię użytkowaną działki [...] na [...] ha, a działki [...] na [...] ha (wniosek k-[...], [...] akt administracyjnych). W trakcie kontroli, podczas wspólnego pomiaru obu działek stwierdzono, że powierzchnia działki [...] wynosi [...] ha, a działki [...] – [...] ha. Zatem stwierdzona różnica w powierzchni działki [...] wynosiła [...] ha. Kod DR- przypisano jedynie działce [...] (protokół kontroli, k-[...]-[...] akt administracyjnych). Następnie skarżąca zweryfikowała powierzchnię działki [...] do [...] ha (wniosek, k-[...]-[...] akt administracyjnych). O dopłatę w związku z użytkowaniem działki [...] miał ubiegać się także inny producent, co stwierdził organ I instancji (k-[...]). Jednakże powierzchnia deklarowana przez tego producenta miała obejmować [...] ha. W tej sytuacji suma części działki [...] użytkowanej przez skarżącą i drugiego producenta wynosiła [...] ha. Organy nie wyjaśniły, co się stało z różnicą między wartościami wynikającymi: z protokołu kontroli ([...] ha) i wniosków obu producentów ([...] ha). Nadto w protokole kontroli administracyjnej, m.in. działki [...] w pozycji [...],[...],[...],[...] figurują wykluczające się zapisy (k-[...],[...] akt).

Z kolei co do działki [...] we wniosku z [...] lipca 2006 r. skarżąca wskazała powierzchnię [...] ha i taka powierzchnia była rozpatrywana podczas kontroli (k-[...] akt). W protokole kontroli administracyjnej z [...] czerwca 2007 r. również taka powierzchnia działki [...] jest analizowana (k-[...]). Zatem stanowisko organów, że zastosowano sankcje podczas naliczania płatności, nie zostało wyjaśnione.

W odniesieniu do pozostałych działek, za wyjątkiem działek [...],[...],[...] w kwestii dotyczącej śladów worania i zmniejszenia ich areału, organy nie zajęły stanowiska. Skarżąca w odwołaniu ogólnie odnosiła się do problemu kompensacji. Dopiero w piśmie z [...] października 2008 r. wskazała numery kolejnych działek: [...],[...],[...],[...], co do których nie uwzględniono na korzyść skarżącej tolerancji pomiaru, a rezultacie nie zastosowano kodu DR-. Działki te były przedmiotem wniosku skarżącej i postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006 r. Zatem powinny być także przedmiotem rozważań organów.

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2011 r. Kierownik ARiMR, po ponownym rozpoznaniu sprawy, orzekł o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ I instancji wskazał, iż wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2006 rok skarżąca złożyła [...] maja 2006 r. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana pierwotnie we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha.

Ponownie ustalając stan faktyczny sprawy organ I instancji stwierdził, iż w 2006 r. skarżąca posiadała działki rolne nr: [...] i [...] (w dzierżawie skarżącej - wydane

z zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych w dniu [...] lipca 2006 r.), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dzierżawione przez P. M.), [...] (własność P. M.), [...], [...] (w dzierżawie [...] spółka z o.o. - wydane z zasobów ANR na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych w dniu [...] lipca 2006 r.), [...] (dzierżawione przez R. M.), [...], [...] oraz [...] (które w 2006 r. pozostawały w zasobach ANR).

Wyjaśnił dalej, iż w związku z niespełnieniem warunku posiadania deklarowanych do płatności gruntów na dzień złożenia wniosku tj. [...] maja 2006 r., z płatności wykluczono działki o nr: [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni użytków rolnych [...] ha), [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni [...] ha), [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni [...] ha), [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni [...] ha) o łącznej powierzchni [...] ha. Powyższa okoliczność potwierdzona została zarówno dokumentami przekazanymi przez Oddziały Terenowe ANR, z których wynika iż wydanie działek w użytkowanie dzierżawcy nastąpiło na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych w dniach [...] lipca 2006 r. i [...] lipca 2006 r. jak również złożonymi przez skarżącą umowami warunkowymi przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych (sporządzone bez daty ich zawarcia). Dołączone do umów warunkowych protokoły sporządzone zostały na dzień podpisania umów dzierżawy

z ANR (dotyczących tych działek) odpowiednio [...] i [...] czerwca 2006 r. Skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych wyjaśnień odnośnie użytkowania bądź nie w 2006 r. w/w gruntów.

Kierownik ARiMR za wiarygodne uznał dowody posiadania przez skarżącą działek nr [...], [...] i [...] bowiem ANR, w dyspozycji której grunty te pozostawały (wobec nieprzeprowadzenia oględzin tych działek i braku informacji w kwestii ich bezumownego użytkowania) nie mogła jednoznacznie stwierdzić, iż grunty te przed datą ich sprzedaży tj. [...] września 2009 r., nie były użytkowane rolniczo.

Organ wyjaśnił ponadto, iż przeprowadzona ponownie analiza protokołu

z czynności kontrolnych wykazała, iż dla działki rolnej AM położonej na działce nr [...] nieprawidłowo zastosowany został kod DR 13-. Wyjaśniając nieprawidłowości wykryte

w deklaracji przedmiotowej działki skarżąca obniżyła powierzchnie jej użytków z [...] ha na [...] ha. Pozostałą część działki w powierzchni [...] ha użytkował inny producent rolny. Inspektorzy terenowi przeprowadzając kontrolę na miejscu dokonali pomiaru dwóch działek rolnych łącznie. Pomiar dotyczył działki [...] i sąsiadującej z nią działki [...]

i wyniósł [...] ha użytkowane jako łąka trwała. Do płatności na działce [...] skarżąca zadeklarowała powierzchnię [...] ha pomimo, iż jej powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wynosiła [...] ha (różnica pomiędzy PEG a deklaracją wynosi [...] ha). Powierzchnia ta została potwierdzona podczas przeprowadzania wizualizacji

w systemie ZSZiK oraz podczas analizy szkiców działek załączonych do protokołu

z czynności kontrolnych. Wskazał przy tym, że dokonując zapisów w protokole kontrolerzy nieprawidłowo przypisali zmierzoną nadwyżkę powierzchni do działki rolnej [...], gdyż użytki rolne dla działki nr [...], na której znajdowała się działka [...], stanowiły [...] ugoru i [...] łąki trwałej co łącznie wynosi [...] ha i stanowi powierzchnię użytków rolnych działki nr [...]. Zatem nadwyżka powierzchni czyli kod DR 13- została przypisana do działki [...] co dało jej powierzchnię równą [...] ha.

Odnosząc się do działki rolnej [...] organ I instancji wskazał, iż jej powierzchnia została zmniejszona przez skarżącą z deklarowanej [...] ha na [...] ha. Działka nr [...](na której znajdowała się deklarowana działka o symbolu [...]) uległa podziałowi na działki [...] i [...]. W złożonej korekcie wniosku skarżąca zadeklarowała do płatności działkę [...] o powierzchni użytków rolnych [...] ha. Powyższa nieprawidłowość nie mogła zatem być traktowana jako oczywisty błąd. Ponadto skarżąca skorygowała powierzchnie deklarowane dla działki [...] (z powierzchni [...] ha na [...] ha) oraz [...]

(z powierzchni [...] ha na [...] ha). Łączna powierzchnia zmniejszeń deklaracji dokonanych przez stronę postępowania wyniosła [...] ha.

W konsekwencji powyższych ustaleń organ uznał, iż odniesienie się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. Akt VIII SA/Wa 797/09) dotyczących sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych na tych gruntach oraz kompensacji powierzchni kontrolowanych działek rolnych traci zasadność.

Powierzchnia działek rolnych, co do której rozpatrywany był wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na 2006 r. wynosiła [...] ha. Powierzchnia co do której płatność została naliczona wyniosła [...] ha (po wykluczeniu działek [...], [...], [...] [...] – o łącznej powierzchni [...] ha oraz zmniejszeń deklaracji [...] ha). Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wyniosła 6,95%, organ zgodnie z regulacją art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach W i W a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem Nr 1973/2004) zmniejszył przyznaną płatność o kwotę [...] zł.

Powierzchnia działek rolnych, co do której rozpatrywany był wniosek o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej - inne rośliny, na 2006 r. wynosiła [...] ha. Powierzchnia co do której płatność została naliczona wyniosła [...] ha (po wykluczeniu działek [...], [...], [...], [...] – [...] ha oraz zmniejszeń deklaracji [...] ha). Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowanych we wniosku,

a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wyniosła 6,95%, organ zgodnie z regulacją art. 51 rozporządzenia Nr 976/2004, zmniejszył przyznaną płatność o kwotę [...] zł.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia tolerancji błędu urządzeń pomiarowych dla działek [...], [...], [...] oraz [...] organ I instancji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 właściwy organ sam określa tolerancje pomiaru lecz nie powinna ona przekraczać 1,5 m szerokości strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Stwierdzona przez [...] Biuro Kontroli na Miejscu powierzchnia wyliczona została prawidłowo dla wszystkich działek deklarowanych przez producenta.

Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2011 r. Dyrektor ARiMR, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu I instancji, organ szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz treść przepisów prawa krajowego i wspólnotowego regulujących kwestie objęte materią niniejszej sprawy. Za zasadny organ odwoławczy uznał w szczególności wymóg posiadania działek rolnych przez podmiot ubiegający się o przyznanie płatności już w dniu składania wniosku, z uwagi na jego racjonalność i logiczne uzasadnienie. Za prawidłowe przyjął poczynione przez kierownika ARiMR ustalenia dotyczące wykluczenia z płatności gruntów o powierzchni [...] ha stanowiących działki o nr : [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni użytków rolnych [...] ha), [...] (zadeklarowana działka rolna [...]

o powierzchni [...] ha), [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni [...] ha), [...] (zadeklarowana działka rolna [...] o powierzchni [...] ha).

Odnosząc się do zarzutów odwołania zauważył, że przyznanie płatności

w pomniejszonej wysokości w zaskarżonej decyzji wynikało z braku posiadania spornych działek na dzień złożenia wniosku a nie jak podnosi skarżąca w odwołaniu z faktu przekazania działek rolnych innym producentom rolnym po zakończeniu roku kalendarzowego. Za nieuprawniony uznał także zarzut odwołania dotyczący naruszenia przez organ zasady reformationis in pius wyjaśniając, że w badanej sprawie zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. Jak wynika bowiem z orzecznictwa zakaz reformationis in peius nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy.

W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji wskazując, że wydane rozstrzygnięcia naruszają art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Orzekające w sprawie organy nie uwzględniły w całości oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie wyrażonych w wyrokach sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. skarżąca wskazała, iż wydając skarżone decyzje organy dopuściły się fundamentalnych błędów w ustaleniu stanu faktycznego, przyjęto bowiem, iż w dniu złożenia wniosku

o przyznanie płatności skarżąca nie była w posiadaniu części działek. Według skarżącej, nieprawdziwe założenie organy przyjęły opierając się na korespondencji

z ANR i przedstawionych przez skarżącą umów, pomijając jednocześnie ustalenie daty zawarcia umów warunkowych tj. okoliczność o kluczowym dla sprawy znaczeniu. Sprawa dotyczy przyznania płatności za 2006 r., czyli stanu prawnego gdzie organ był absolutnie związany wyczerpującym przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Skarżąca wskazała, że organ winien był ustalić datę zawarcia umów warunkowych dzierżawy poprzez przesłuchanie sygnatariuszy umów na tę kluczową dla sporu okoliczność. Organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać pełna dokumentację z ANR dotyczącą spornych działek - łącznie

z dokumentacją przetargową. Po czym z uszanowaniem zasad wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 77 i art. 78 Kpa wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

Kolejnym argumentem wywiedzionym przez stronę skarżącą było podniesienie naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż w 2006 r. nie istniał jakikolwiek przepis prawa materialnego, który wymagałby aby działki objęte wnioskiem były

w posiadaniu rolnika w dniu złożenia wniosku. Płatności mają charakter roczny, odnoszą się do produkcji rolniczej w danym roku, istotne więc było posiadanie przez rolnika okresu produkcji w danym roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając przedmiotową skargę w zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić należy, iż rozstrzygając w postepowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję organ jest zobowiązany do przestrzegania przepisów Kpa oraz przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Również zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania, oceny i analizy całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz do uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kpa.

Organ administracyjny tym bardziej w sytuacji, gdy dysponuje sprzecznymi ze sobą dowodami nie może uchylić się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zasada oficjalności postepowania administracyjnego (art. 7 i 77 Kpa) zobowiązuje organ administracji publicznej, aby w toku postępowania podejmował wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia sprawy i dopuszczał jako dowód wszystko co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 948/00).

Zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postepowania administracyjnego organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania, a nie ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy jest tak samo jak organ I instancji związany przepisami art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 Kpa i ma obowiązek rozpoznać sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego.

W sprawie zaś Sąd dopatrzył się pewnej dowolności i arbitralności

w postępowaniu organów jeśli chodzi o przyznawanie mocy dowodowej jednym twierdzeniom (oświadczeniom), a odmówienie jej innym dowodom. Przepis art. 107 § 3 Kpa wyraźnie wskazuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Niewątpliwie po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 797/09 z 23 marca 2010 r. organy zostały zobowiązane do wykonania zaleceń Sądu. Analiza zaskarżonych decyzji wskazuje, iż nie wszystkie zalecenia zostały wykonane, bądź też nie do wszystkich uwag organy odniosły się w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Organ odwoławczy przyznał, iż dokonując zapisów w protokole, kontrolerzy nieprawidłowo przypisali zmierzoną nadwyżkę powierzchni do działki rolnej [...], gdyż użytki rolne dla działki [...], na której znajdowała się działka [...] stanowiły [...] ha ugoru

i [...] ha łąki trwałej, co łącznie wynosi [...] ha i stanowi powierzchnię użytków rolnych działki [...]. Zatem nadwyżka powierzchni czyli kod DR 13 - , została przypisana do działki [...] co dało jej powierzchnię równą [...] ha.

Wyjaśniono także kwestię działki rolnej [...] (zgodnie z zaleceniami Sądu), wskazując, iż dla działki rolnej [...], skarżąca zmniejszyła jej powierzchnię z [...] ha na [...] ha. Odnośnie działki [...], wykazano, że działka ta uległa podziałowi na działki [...] i [...], zaś skarżąca zgłosiła do płatności jedynie działkę [...], przyznając tym samym według organu I instancji, iż użytkuje wyłącznie działkę rolną położoną na wskazanej działce ewidencyjnej o powierzchni użytków rolnych [...] ha. Poza powyższymi korektami, według ustaleń organów, skarżąca skorygowała również powierzchnie deklarowane dla działki [...] (z powierzchni [...] ha na [...] ha) oraz [...] (z powierzchni [...] ha na [...] ha). W rezultacie organ wskazał, że łączna powierzchnia zmniejszeń deklaracji dokonanych przez stronę postępowania wyniosła [...] ha.

W tym zakresie zgodzić należy się z wywodami organów, które konsekwentnie podnoszą, że wskazana różnica powierzchni dla działek zadeklarowanych we wniosku pomocowym, nie stanowi drobnej pomyłki wnioskodawcy.

Kolejnym zaleceniem wymagającym odniesienia się przez organy była kwestia tolerancji pomiaru, przyjęcia szerokości strefy buforowej na 1,25 m. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyjął, odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia tolerancji błędu urządzeń pomiarowych dla działek [...], [...], [...], [...] że powierzchnia wyliczona przez [...] Biuro Kontroli, wyliczona została prawidłowo dla wszystkich deklarowanych działek. Natomiast przyjęcie szerokości strefy buforowej wynika wprost z zapisu art. 30 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, zgodnie z którym właściwy organ sam określa tolerancję pomiaru, przy czym nie powinna ona przekraczać 1,5 m szerokości strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej.

Odnosząc się do wskazywanych uprzednio w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt VIII SA/Wa 797/09) wywodów tzw. śladów "worania", stwierdzić należy, że organy nie odniosły się do powyższych kwestii szczegółowo. Zdaniem Sądu, okoliczności "worania" w działki stwierdzone na gruncie wiosną 2007 r., są faktem nie do podważenia, nie mniej stwierdzić należy, iż skoro powierzchnia wyliczona została prawidłowo do wszystkich działek deklarowanych, to okoliczności "worania" nie mają znaczenia zarówno do wyliczenia powierzchni gruntów jak i dla wyliczenia płatności.

Zaznaczyć należy, iż aktualne ustalenia organów nie pozwalają Sądowi odnieść się do zastosowanych sankcji, wobec w dalszym ciągu pozostającymi w sporze pomiędzy skarżącą a organami kwestiami na tle działek [...], [...], [...], [...], które według organów na dzień złożenia wniosku tj. na dzień [...] maja 2006 r. nie były w posiadaniu skarżącej. W tym zakresie organy oparły się w stanie faktycznym o protokoły zdawczo- odbiorcze z [...] lipca 2006 r. i [...] lipca 2006 r., gdyż umowy warunkowe przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych nie posiadają daty ich zawarcia. Organ podnosi, iż dołączone przez stronę postepowania protokoły sporządzone zostały na dzień podpisania umów dzierżawy z ANR, tj. [...] czerwca 2006 r. i [...] czerwca 2006 r., zaś strona postepowania nie złożyła dodatkowych wyjaśnień odnośnie użytkowania bądź nie w roku 2006 – przedmiotowych działek. Łącznie powierzchnia spornych działek dotyczy [...] ha.

Rację ma skarżący o ile podnosi, iż obowiązkiem organów było ustalić datę zawarcia umów warunkowych dzierżawy poprzez przesłuchanie sygnatariuszy umów na tę kluczową dla sporu okoliczność. Organ całkowicie pominął, co słusznie zauważył skarżący, iż sprawa niniejsza dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2006 r.

Wobec tego przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji nie zebrały materiału dowodowego w sposób umożliwiający wyjaśnienie spornej kwestii, a więc ustalenie, czy skarżąca była faktycznie posiadaczem zadeklarowanych we wniosku działek rolnych [...], [...], [...], [...]

o powierzchni [...] ha. Zdaniem Sądu oparcie się jedynie o informacje uzyskane

w ANR, na podstawie których ustalono brak posiadania działek przez skarżącą, pomimo zadeklarowania tych działek we wniosku o płatność nie jest wystarczające. W celu wyjaśnienia powyższych wątpliwości należało mając na uwadze treść art. 75 § 1 Kpa jako dowód dopuścić wszystko to co nie jest sprzeczne z prawem, celem ustalenia czy skarżąca spółka była użytkownikiem działek zgłoszonych we wniosku w roku 2006 i od kiedy. Jak również należało ustalić przez jaki okres podmiot ubiegający się o przyznanie płatności był w posiadaniu działek [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, mając na uwadze powyższe wskazania Sądu powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające odniesienie się do faktu wykluczenia spornych działek przez skarżącą spółkę. Dowodem koniecznym do przeprowadzenia w tej sytuacji jest przesłuchanie obydwu stron (umów przeniesienia posiadania) poszczególnych działek, co pozwoli z kolei ustalić daty faktycznego posiadania działek przez spółkę oraz czasu użytkowania działek. Po przeprowadzeniu tego dowodu ( z przesłuchania), organ powinien dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego na podstawie art. 80 Kpa. Ocena organu powinna dotyczyć również czasookresu użytkowania działek [...], [...], [...], [...]

o powierzchni [...] ha przez skarżącą. Ustalenie tej okoliczności umożliwi dopiero rozważenie kwestii, czy w sytuacji krótkotrwałego (kilkumiesięcznego) okresu użytkowania działek zgodnie ze stosownymi wymogami, może skutkować przyznaniem płatności.

Konkludując, w ocenie Sądu organy obu instancji prowadząc postepowanie

w niniejszej sprawie naruszyły jednak istotne przepisy postepowania art. 7, art. 75 § 1 Kpa, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 Kpa, ponieważ nie przeprowadziły postepowania dowodowego w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności bez wyjaśnienia sporu odnośnie daty

i czasookresu posiadania i użytkowania działek [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha, nie będzie możliwe ustalenie czy istniały przesłanki do przyznania płatności

w pomniejszonej wysokości oraz nałożenia sankcji na skarżącą. Ta okoliczność jest niezbędna do wydania decyzji zgodnej z prawem.

Stwierdzone uchybienia skutkują konieczność kolejnego uzupełnienia postępowania, w szczególności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron i w oparciu o te dowody wraz z dowodami już zgromadzonymi organy obu instancji dokonają ponownej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, właściwie ustalając stan faktyczny i dokonując oceny prawnej. Decyzje powinny również zawierać właściwe co do dokonanych ustaleń – uzasadnienie.

Nie umknie organom prawidłowe zastosowanie art. 10 Kpa w stosunku do właściwego podmiotu lub osoby reprezentującej skarżącą.

Z tych względów, skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie, uznał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" orzekł jak w pkt. I wyroku, zaś na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono co do pkt II.