Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2057/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 1a pkt 2, art. 33, art. 80 par. 1 i 2, art. 67 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

UZSADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (dalej zwany: "NUS") wszczął wobec P. B. (dalej zwany: "Skarżącym") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2013r. nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług (dalej zwany: "VAT") za sierpień 2013r., doręczając zobowiązanemu odpis ww. tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w I.S.A. w K. [...] października 2013r.

2. Skarżący pismem z [...] października 2013r. wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną, podnosząc, że NUS prowadzi postępowanie egzekucyjne, gdy zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z [...] maja 2005r. sygn. akt I [...] egzekwowana kwota może być kompensowana, z powodu wzajemnie istniejącego zobowiązania. Ponadto VAT powinien być pobrany ze zwrotu podatku akcyzowego za 2013r. od Burmistrza Ś., którego do tej pory nie wypłacono. Skarżący domaga się zatem zaniechania prowadzenia egzekucji stosownie do podniesionych okoliczności.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w P. (dalej zwany: "DIS") postanowieniem z [...] grudnia 2013r. oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną. W podstawie prawnej wskazał art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267; dalej zwana: "k.p.a.") w związku z art. 54 § 1, 5, 6 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm.; dalej zwana: "u.p.e.a.").

DIS w uzasadnienia wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W ramach tego środka zaskarżenia organ dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami tej ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z: 12 listopada 2009r. sygn. akt V SA/Wa 257/2009, 2 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 137/2008, 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/2007). Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, w którym ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności jego wszczęcia ,ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 69/08).

Skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w I. S.A., którą organ egzekucyjny zastosował na mocy do art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 w związku z art. 7 § 1 u.p.e.a. Sposób dokonywania zajęcia rachunku bankowego normują przepisy u.p.e.a. Organ egzekucyjny, stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie takie sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a jego obowiązkowe elementy określone zostały w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wzywa jednocześnie bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Zdaniem DIS analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, iż ww. zajęcia dokonano prawidłowo, bowiem zawiadomienie o zajęciu zgodne było ze wzorem określonym w załączniku nr 14 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej zwane: "rozporządzeniem z 2001r.") i zawierało ono wszystkie elementy określone z art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. Zawiadomienia to skutecznie doręczono bankowi i zobowiązanemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego, zatem skargę na czynność zajęcia rachunku bankowego była bezzasadna.

Podnoszone natomiast przez Skarżącego okoliczności dotyczące ww. wyroku z 10 maja 2005r., który zapadł w odrębnej sprawie, nie mogą podlegać ocenie w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Natomiast wniosek o pobranie VAT za sierpień 2013r. ze zwrotu podatku akcyzowego za 2013r. nie mógł być uwzględniony, gdyż wierzytelność w wysokości 1.032,97 zł zajął już NUS zawiadomieniem z [...] marca 2013r., a po jej przekazaniu przez dłużnika zajętej wierzytelności - rozliczył na poczet zaległości wskazanych w ww. zawiadomieniu o zajęciu. Na czynność tą Skarżący złożył skargę, którą DIS postanowieniem z [...] maja 2013r. oddalił, jako niezasadną.

4. Skarżący w zażaleniu z [...] grudnia 2013r. na postanowienie DIS z [...] grudnia 2013r. wniósł o jego cofnięcie i ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie ze stanem faktycznym oraz o uchylenie czynności egzekucyjnej obejmującej zajęcie rachunku bankowego. W uzasadnieniu zarzucił, iż NUS po raz kolejny nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym m.in. ww. tytułu wykonawczego; nie wziął pod uwagę przysługujących Skarżącemu zaległości wynikających z ww. prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu. Tym samym naruszono interes prawny Skarżącego. Zarzucił DIS brak bezstronności i kierowanie się dobrem instytucji państwowych, a nie literą prawa i dobrem podatnika. Podkreśli, iż nie uchyla się od spłaty zadłużenia, a po uzyskaniu odszkodowania za nieprawne zamknięcie firmy przez Prokuraturę Rejonową w K. ureguluje ww. należności.

5. Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2014r. utrzymał w mocy ww. postanowienie DIS z [...] grudnia 2013r., w podstawie prawnej wskazując art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18, art. 23 i art. 54 u.p.e.a.

W uzasadnieniu wskazał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania ww. organu, przez pryzmat przepisów normujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Przedmiotem kontroli jest prawidłowość zakwestionowanych czynności. Organ nadzoru bada więc czy czynności w ramach zastosowanego środka dokonano zgodnie z przepisami u.p.e.a. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje na czynności procesowe - akty administracyjne, w których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania.

Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. w związku z art. 7 u.p.e.a., - egzekucję z rachunku bankowego. Na podstawie art. 80 u.p.e.a. zajął wierzytelności z rachunku bankowego - przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego dokonane jest z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż zastosowanie ww. środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zajęcia dokonano przez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności - banku zawiadomienia o zajęciu z [...] października 2013r. - doręczone [...] października 2013r. Również odpis ww. zawiadomienia o zajęciu z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu [...] października 2013r. Minister Finansów podzielił więc stanowisko DIS, co do braku uchybień formalnych ww. czynności i wskazał, że druk zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, odpowiada wzorowi ustalonemu w załączniku nr 11 do rozporządzenia z 2001r. Zawiadomienie o zajęciu zawiera też wszystkie niezbędne elementy, o których mówi art. 67 § 2 u.p.e.a. NUS dokonując kwestionowanego zajęcia prawa majątkowego z rachunku bankowego, nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji.

Minister Finansów, odnosząc się do pozostałych zarzutów Skarżącego stwierdził, iż wykraczają one poza zakres skargi na czynność i podkreślił, iż w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować jedynie zasadność i prawidłowość czynności o charakterze wykonawczym, a nie działania będące podstawą egzekucji. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności - w sprawie zajęcia rachunku bankowego - od strony wykonawczej. Bada się zgodności z przepisami u.p.e.a, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się istnienia egzekwowanego obowiązku. Okoliczności dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdy Skarżący posiada prawomocny wyrok, z którego wynika wierzytelność mogąca być skompensowaną z egzekwowaną należnością, mieszczą się w granicach art. 33 u.p.e.a. (zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) i nie mogą być badane w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i skarga na czynności egzekucyjne są rozpatrywane w dwóch odrębnych trybach postępowania administracyjnego, opartych na innej podstawie prawnej i odmiennych przesłankach. Z akt wynika, że Skarżący nie skorzystał z wniesienia ww. zarzutów.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów, wyjaśniając, iż jest świadomy powstałego zobowiązania podatkowego z tytułu VAT za sierpień 2013r., którego nie unika. Taki sam obowiązek ciąży na Skarbie Państwa, zatem NUS i DIS powinien respektować ww. prawomocny wyrok z 10 maja 2005r., zgodnie z którym powstałe zobowiązanie może zostać skompensowane.

7. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana: "P.p.s.a.").

W świetle akt sprawy wyżej określone przesłanki nie zachodzą.

3. Przepisy art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a., do których w sposób prawidłowy odwołały się organy obu instancji w podstawie prawnej wydanych w sprawie postanowień, wskazują, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tych unormowań są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 czerwca 1996r. sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274). Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć też przewlekłości postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny" (por. wyroki WSA w Warszawie z: 6 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie natomiast do prawidłowo również powołanego w podstawie prawnej wydanych w sprawie postanowień art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z rachunków bankowych.

4. Sąd, odnosząc powyższe rozważania do oceny rozpoznawanej sprawy zauważa, iż w treści wniesionej skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podniesiono okoliczności związane z wymagalnością egzekwowanych należności w związku z istniejącą – zdaniem Skarżącego - możliwość kompensaty egzekwowanych należności w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 maja 2005r. sygn. akt I SA/Po 727/03.

Sąd, mając powyższe zarzuty na względzie, podziela stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie mogą być jednak podstawą wniesienia skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej, jaką było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego. Mogą one jedynie stanowić ewentualnie podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wymienioną w art. 33 u.p.e.a.

Rację ma również Minister Finansów, że Skarżący – co wynika z akt administracyjnych – nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia w postaci wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, choć został o takiej możliwości pouczony.

Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez NUS zajęcia wierzytelności z ww. rachunku bankowego. Sposób dokonania tej czynności, w ocenie Sądu, odpowiada bowiem przepisom art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. w związku z art. 67 § 2 u.p.e.a., a jej forma jest zgodna z załącznikiem nr 14 ww. rozporządzenia z 2001r. określającymi wzór zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

5. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.