Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 466/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-05-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 245 par. 3, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 27 maja 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sz. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku oraz określenia prawidłowej wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – B. Sz. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

B.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku oraz określenia prawidłowej wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł podatniczka, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy B.S. oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem A., 21-letnią córką M. oraz 13-letnim synem S. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci mieszkania spółdzielczego własnościowego o pow. 56 m2 i dwóch działek o pow.

1.400 m2 oraz 3.300 m2, położonych w miejscowości O., a ponadto ruchomości w postaci ciągników siodłowych marki: Scania 2002 r. (40.000 zł), Scania 2001 r.

(35.000 zł), samochodów marki: Renault 1999 r. (12.000 zł), a także Chrysler Voyager 2004 r. (20.000 zł) objęty zastawem rejestrowym. Skarżąca wskazała przy tym, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 10.000 zł miesięcznie. Mąż i dzieci nie osiągają żadnego dochodu. Mąż jest bezrobotny, córka studiuje, a syn uczy się.

Jednocześnie skarżąca podała, że zaciągnięta przez nią łączna kwota kredytów przekracza 400.000 zł, a nieruchomości w O. są obciążone hipotecznie na kwotę 250.000 zł i 72.500 zł. Miesięczne obciążenia kredytowe wynoszą ok. 9.000 zł. Stałe obciążenia gospodarstwa domowego stanowią kwotę ok. 1.000 zł. Koszty nauki dzieci wynoszą także ok. 1.000 zł. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Zatrudnia 6 osób. W związku z wszczętymi postępowaniami podatkowymi w tej samej sprawie (grupy przestępczej handlującej olejem napędowym) wraz z mężem w latach 2009/2010 odprowadzili do urzędu skarbowego ok. 82.000 zł zakwestionowanych podatków. Fakt ten wraz z kryzysem ekonomicznym, który dotknął całą branżę, doprowadziły jej firmę do zapaści. W celu utrzymania działalności zaciągnęła liczne kredyty, których spłata konsumuje większą część osiąganego dochodu. Dodatkowe obciążenie spowodowałoby eskalację tego zadłużenia i utratę płynności finansowej, a w konsekwencji upadłość firmy i konieczność zwolnienia pracowników. Dodała, że jej majątek został zajęty przez urząd skarbowy, sprzedaż nielicznych niezajętych składników oznaczałaby pozbawienie narzędzi pracy zatrudnionych pracowników.

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia zawartego w tym przepisie zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącej i jej rodziny w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i nadesłane do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 282/11 dokumenty źródłowe, które Referendarz sądowy wziął pod uwagę z urzędu, wskazuje, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie.

W tym kontekście przede wszystkim uwagę zwraca dysproporcja między deklarowanymi wydatkami skarżącej a deklarowanym dochodem osiąganym, jak wskazano, jedynie przez skarżącą. W szczególności z oświadczeń skarżącej wynika, że osiąga ona dochód miesięczny w wysokości 10.000 zł. Przy czym obciążenia z tytułu spłaty 8 kredytów wynoszą miesięcznie ok. 9.000 zł, a ponadto do obciążeń gospodarstwa domowego należą także wydatki w postaci stałych opłat (obciążeń) oraz koszty nauki dzieci, które łącznie stanowią kwotę 2.000 zł. Skarżąca nie przedstawiła przy tym żadnych dokumentów potwierdzających trudności w spłacie obciążeń przekraczających kwotę osiąganego dochodu. Analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącej dowodzi, że nie zalega ona z płatnością rat kredytowych. Dodatkowo z wyciągów tych wynika, że mąż skarżącej, mimo braku osiągania dochodu i zatrudnienia, dokonuje wpłat na rachunek skarżącej o znacznej wartości (np. 10.800 zł – wpłata w dniu 27.12.2010 r., 1.500 zł - wpłata w dniu 3.01.2011 r., 3.000 zł - wpłata w dniu 18.01.2011 r.).

Jednocześnie za uwzględnieniem wniosku nie przemawia wykazana kwota obrotów z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności, która według deklaracji VAT-7k przykładowo za ostatni kwartał 2010 roku wyniosła 451.538 zł. Ponadto za zasadnością wniosku nie przemawiają także posiadane przez skarżącą i jej męża nieruchomości w postaci dwóch działek o pow. 1.400 m2 oraz 3.300 m2, położonych w miejscowości O. Nie bez znaczenia dla takiej oceny złożonego wniosku pozostaje także okoliczność, iż w ramach wykazania składników mienia (rubryka nr 7.2.2. formularza) skarżąca nie podała dotychczas wskazywanych trzech pojazdów marki: Renault 1998 r., Volvo 1998 r. oraz DAF 1997 r. o łącznej wartości 35.000 zł ani nie podała przyczyn braku ich pominięcia w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy nie kwestionuje przy tym znacznych obciążeń spoczywających na skarżącej i jej mężu, których spłata miesięcznie zamyka się kwotą kilku tysięcy złotych, która niewątpliwie przekracza 9.000 zł. Nie może jednak budzić wątpliwości, że tak wysokie wydatki i koszty są w stanie – bez znacznych opóźnień, które z dokumentów nie wynikają - ponosić wyłącznie osoby, których dochody przekraczają te wydatki. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają postawić również tezę, że uzyskanie kredytu w wysokości 250.000 zł (umowa z dnia 30.04.2008 r.), a następnie kolejnych na kwoty kilku – kilkudziesięciu tysięcy złotych (2 kolejne umowy z 2008 r., następnie 4 umowy z 2009 roku, a ostatnia z 2010 r.) jest dostępne tylko dla osób posiadających płynność finansową i wysokie dochody. Łączna zatem kwota udzielonych kredytów w wysokości 569.600 zł oraz brak przedstawienia dokumentów wskazujących na utratę płynności finansowej podatniczki i na zaleganie w spłatach kredytów oraz uiszczaniu pozostałych opłat nie pozwala uznać za wiarygodne oświadczeń skarżącej dotyczących rzeczywistej wysokości dochodu, z którego wydatki z tytułu tychże obciążeń kredytowych i stałych miałby być pokrywane.

Ponadto nie kwestionując znacznych wydatków skarżącej należy także wskazać, że koszty sądowe – jak wynika z orzecznictwa – nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 6.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona ma obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem Referendarza sądowego, skarżąca nie należy. W tych okolicznościach nie było możliwe uznanie, aby skarżąca nie była w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i

art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

(MSi)