Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 628/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34  par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. wierzyciel Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. (dalej powoływany też jako PPIS) wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wyegzekwowanie realizacji obowiązku m.in. przez skarżącą A. O. polegającego na poddaniu syna A. O. obowiązkowym szczepieniom.

Do prowadzonej egzekucji A. O. pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. zgłosiła zarzuty:

1) braku wymagalności obowiązku,

2) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej,

4) niespełnienia wymogów określonych w art. 27 i art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej powoływanej też jako upea) .

Odnośnie braku wymagalności obowiązku zobowiązana, wskazując na terminy szczepień określone w § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 182 poz. 1086 ze zm.), określające terminy szczepień "do ukończenia 19 roku życia", "do ukończenia 6 roku życia", skarżąca podniosła, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka, co oznacza, że w moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ dziecko skarżącej nie ukończyło wieku określonego we wskazanych przepisach. Ponadto egzekwowany obowiązek opiera się o treść komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego określającego Program Szczepień Ochronnych, który to komunikat nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP.

W kwestii niedopuszczalności egzekucji administracyjnej skarżąca wskazała, że organy inspekcji sanitarnej są organami egzekucyjnymi jedynie w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez siebie decyzji i postanowień. Obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu jest zaś obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa, a nie wynikającym z decyzji lub postanowienia, co wyłącza możliwość wszczynania i prowadzenia egzekucji oraz podejmowania jakichkolwiek czynności i działań w tym względzie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym wystawiania tytułu wykonawczego.

Odnośnie zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 i art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżąca podniosła, że zastosowany przez organ wzór tytułu wykonawczego oznaczony jest jako "TYT-3", znacząco różni się od wzoru określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2014 r., poz. 650), oznaczonego symbolem TW-2

W związku ze zgłoszeniem przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego Wojewoda wystąpił do PPIS o zajęcie stanowiska w sprawie przedstawionych zarzutów.

PPIS postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] uznał zarzuty skarżącej za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia PPIS wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do tych osób albo opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym terminie lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu pod warunkiem, że w dniu badania kwalifikacyjnego nie stwierdzono przesłanek zdrowotnych do odroczenia przeprowadzenia szczepienia lub przedstawiono zaświadczania o wcześniejszym poddaniu się temu szczepieniu w ramach szczepień zalecanych. Chwila, w której wymagane jest poddanie się szczepieniu obowiązkowemu nie wynika więc z treści samego komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który stanowi jedynie skierowaną do lekarzy wytyczną merytoryczną dotyczącą przeprowadzania szczepień ochronnych, ale z opartego o aktualną wiedzę medyczną działania lekarza. Obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym, wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 947 ze zm. (art. 5 ust. 1), nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej i aktualizuje się dopiero w wyniku określonych czynności podejmowanych przez lekarza. Z powyższego wynika, jak podsumował PPIS, że osobami uchylającymi się od wykonania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym są osoby, które będąc na podstawie ww. przepisów zobowiązane do poddania się określonym szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym z wiekiem lub przesłankami wynikającymi ze stanu zdrowia lub przesłankami epidemiologicznymi, które następnie zostały powiadomione przez lekarza o konieczności poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w określonym terminie, nie zgłosiły się w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych do szczepień i samego szczepienia oraz nie przedstawiły zaświadczenia o wcześniejszym poddaniu się temu szczepieniu w ramach szczepień zalecanych, i jednocześnie u których nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień lub wskazań do czasowego odroczenia ich przeprowadzenia. W odniesieniu natomiast do osób małoletnich za osoby uchylające się od prawnego obowiązku szczepień ochronnych, należy uznać osoby sprawujące pieczę nad osobą małoletnią.

Co do zarzutu niedopuszczalności egzekucji PPIS podniósł, że do zadań organów inspekcji sanitarnej należy realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego (art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.). Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega m.in. na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji-Sanitarnej), w ramach której zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania. Egzekucję administracyjną, stosowanie do art. 3 § 1 upea, stosuje się nie tylko do obowiązków, które wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów, lecz w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego również wtedy, gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa (tj. nie podlegają konkretyzacji w formie decyzji administracyjnych), chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 upea organy PIS są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a ww. ustawy. Art. 6 § 1 upea nakłada jednocześnie na organy PIS, jako wierzycieli tego obowiązku, prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków egzekucyjnych w celu nakłonienia osoby uchylającej się do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. W odniesieniu do egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających wprost z przepisów prawa, nie podlegających konkretyzacji w drodze indywidualnych rozstrzygnięć organów i pozostających w nadzorze organów PIS (w tym m.in. obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym), właściwym organem egzekucyjnym jest wojewoda, natomiast organy PIS, jak stwierdził PPIS, są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym, będąc wierzycielem w rozumieniu art. 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym są organami uprawnionymi do wystawienia upomnienia w rozumieniu art. 15 § 1 upea, a w sytuacji dalszego niewykonywania tego obowiązku - skierowania wniosku o wszczęcie postępowania do właściwego wojewody.

W odniesieniu natomiast do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 26 i 27 upea, PPIS wskazał, że zastosowany w sprawie wzór tytułu wykonawczego był prawidłowy i że wszystkie elementy składowe tytułu wykonawczego określone w art. 27 § 1 upea zostały w nim uwzględnione.

Na powyższe postanowienie nr [...]/15 skarżąca wniosła zażalenie ponownie zarzucając prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ, a więc naruszenie art. 20 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dodatkowo zarzuciła dotknięcie zaskarżonego postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 zez zm.-dalej kpa). W tym zakresie wskazała, że art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to, jak podkreśliła, spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego, a także w dniu wydania przedmiotowego postanowienia dziecko skarżącej nie miało bowiem wykonanego ważnego badania kwalifikacyjnego. Organ wydający postanowienie nie miał więc w jej ocenie podstaw do stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny i wykonalny, ponieważ nie przedstawił jako dowodu zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Zaświadczenie takie jest wydawane przez lekarza przeprowadzającego badanie (art. 17 ust. 4 ww. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Brak zaś takiego zaświadczenia w aktach sprawy potwierdza, że w dniu wydania postanowienia organ nie posiadał wiedzy o aktualnym stanie zdrowia dziecka i co się z tym wiąże, nie miał możliwości stwierdzenia, czy obowiązek w danej chwili jest wykonalny.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez skarżącą Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (dalej powoływany też jako PWIS) postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS uznając zarzuty skarżącej za bezpodstawne.

W uzasadnieniu postanowienia PWIS powtórzył w całości stanowisko PPIS w kwestii zarzutu skarżącej dotyczącego prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, tj. naruszenia art. 20 § 2 upea. Odnośnie natomiast zarzutu o niewykonalności obowiązku w rozumieniu art.156 § 1 pkt 5 kpa w związku z brakiem posiadania przez organ wiedzy na temat stanu zdrowia syna skarżącej PWIS wskazał, że właśnie w tym celu wykonany winien być ustawowo nałożony obowiązek przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Tryb postępowania poprzedzającego dokonanie szczepienia ochronnego określa w art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Badanie kwalifikacyjne wykonuje się w celu rzeczywistej oceny stanu zdrowia badanego oraz występowania ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia, będąc jego integralną częścią. Lekarskie badanie kwalifikacyjne może być wykonane wyłącznie przez lekarza mającego niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych, znajomości wskazań i przeciwwskazań do szczepień, a także niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień. Po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Ponadto szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jak podkreślił PWIS, jeżeli między badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia ochronnego, lekarz kieruje dziecko na konsultację specjalistyczną. Z poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym mogą być zwolnione tylko i wyłącznie osoby, u których lekarz specjalista stwierdza stałe przeciwwskazania do szczepień ochronnych. Na tle powyższego PWIS zaznaczył, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż skarżąca, jako opiekun prawny syna A. O., nie zgłaszając się z nim do lekarskiego badania kwalifikacyjnego, uniemożliwia tym samym organowi właściwą ocenę wymagalności i wykonalności ciążącego na niej obowiązku poddania jej syna szczepieniom ochronnym.

Na postanowienie PWIS z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia postanowienia PWIS i poprzedzającego go postanowienia PPIS, zarzuciła PWIS naruszenie:

1) art. 20 § 2 upea poprzez prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ oraz art. 29 § 1 i 2 upea poprzez niezbadanie przez Wojewodę dopuszczalności egzekucji i niewydajnie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji pomimo, że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej, gdyż PPIS nie był uprawniony do jego wystawienia i nie było możliwości egzekucji obowiązku, którego dotyczył tytuł wykonawczy;

2) dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa z uwagi na brak aktualnego badania kwalifikacyjnego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego i w dniu wydania postanowienia w sytuacji, gdy w świetle przepisów prawa badanie kwalifikacyjne i podanie szczepionki nie są nierozerwalnie związane, mogą być wykonane przez różnych lekarzy, a badanie kwalifikacyjne nie zostało określone jako obowiązkowe,

3) art. 119 § 1 upea z uwagi na nieistnienie i brak wymagalności obowiązku w dniu wydania postanowienia, a wcześniej tytułu wykonawczego, w świetle terminów szczepień określonych w § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz okoliczności, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego określający Program Szczepień Ochronnych nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP;

3) art. 124 § 2 kpa poprzez niespełnienie przez zaskarżone postanowienie wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa;

4) art. 77 § 1 kpa poprzez niezbadanie przyczyny, dla której szczepienie nie zostało wykonane;

5) art. 10 § 1 i art. 81 kpa poprzez nie powiadomienie skarżącej o możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisko oraz o możliwości zgłoszenia żądań i wniosków i tym samym pozbawienie skarżącej prawa do złożenia wyjaśnień i dowodów oraz zapoznania się z materiałem sprawy, co w świetle art. 81 kpa nie pozwala na uznanie okoliczności przedstawionych przez organ za udowodnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu stanowi postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] marca 2015 r., będące stanowiskiem wierzyciela odnośnie przedstawionych przez skarżącą (zobowiązaną) zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

W pierwszej kolejności należy wskazać na pozycję ww. organów w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z akt sprawy, w podlegającym kontroli Sądu postępowaniu egzekucyjnym, organem egzekucyjnym nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącej Powiatowy Inspektor Sanitarny, ale Wojewoda [...]. Powiatowy Inspektor Sanitarny występuje jedynie w charakterze wierzyciela tj. podmiotu, który zwraca się do organu egzekucyjnego o przeprowadzenie egzekucji. Zaskarżone postanowienie nie jest aktem czy czynnością organu egzekucyjnego, ale jest to akt wierzyciela – jego stanowisko, które zgodnie z art. 34 § 1 upea organ egzekucyjny (według akt – wojewoda) winien uzyskać przed podjęciem dalszych czynności w postępowaniu egzekucyjnym.

W świetle art. 33 upea zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zgodnie natomiast z art. 34 § 1 tej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z regulacji tej wynika, że organ I instancji winien odnieść się w swoim postanowieniu do zgłoszonych zarzutów i właśnie zakresem zgłoszonych zarzutów jest zdeterminowane dalsze postępowanie. Wynika to wprost z ww. przepisu, który wskazuje, jak już wyżej cytowano, że organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zatem zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę, nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych zarzutów, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Dlatego też Sąd ocenił skargę w takim zakresie, jaki wynika z treści zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., pomijając zarzuty zgłoszone na etapie postępowania odwoławczego oraz w skardze.

Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów skarżącej, należy wskazać odnośnie zarzutu brak wymagalności obowiązku, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Według art. 36 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wobec osoby, która nie poddaje się obowiązkowi szczepienia (...), może być zastosowany środek przymusu bezpośredniego polegający na przytrzymywaniu, unieruchomieniu lub przymusowym podaniu leku. Według art. 17 ust. 9 tej ustawy obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach ochronnych.

W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: min. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia (§ 1 – 3 rozporządzenia).

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikacie o Program Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (zob. wyrok NSA z 12.06.2014 r., II OSK 1312/13; wyrok NSA z 4.02.2015 r., II OSK 1509/13). Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, ustawa i rozporządzenie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego.

Z przywołanych powyżej przepisów wynika norma prawna, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Oznacza to, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym (zob. wyrok NSA z 29.01.2010 r., II FSK 1494/08; wyrok NSA z 6.04.2011 r., II OSK 32/11; wyrok NSA z 1.08.2013 r., II OSK 745/12).

W kwestii stanowiska skarżącej, że dziecko jej nie osiągnęło jeszcze wieku określonego dla poszczególnych szczepień w przepisach rozporządzania Minister Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazać trzeba, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które wskazuje, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności o kalendarzowego wieku dziecka. W tym stanie rzeczy, argumentacja skarżącej, że obowiązek szczepień jej dziecka nie był i nadal nie jest wymagalny, jest pozbawiona racji nie tylko prawnych, ale i merytorycznych. Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu ciążącego na skarżącej obowiązku poddania dziecka szczepieniom miały czekać aż do ukończenia przez nie np. 19 roku życia, to cel zapobieżenia powstania sytuacji wskazanych w art. 33 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie byłby osiągnięty, a jak wynika z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, ma swoje uwarunkowania medyczne (immunologiczne). Sąd w pełni podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że termin wykonania obowiązku, tj. poddania dziecka konkretnym szczepieniom ustala lekarz kwalifikujący do szczepień.

Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej podkreślić należy, że organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie jest wojewoda i ten właśnie organ prowadzi postępowanie egzekucyjne w sprawie. Zarzut skarżącej związany z tą kwestią wynika z braku rozróżnienia między organem egzekucyjnym (tutaj wojewodą) a wierzycielem (tutaj Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T.). To właśnie Inspektorowi Powiatowemu służy w tym postępowaniu status wierzyciela, jest on bowiem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Tym samym przepis ten przyznaje organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 upea). Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 upea, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku (vide np. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.06.2015 r., III SA/Wr 397/15, WSA w Poznaniu z 11.09.2013 r., II SA/Po 711/13 i z 23.05.2013 r., II SA/Po 483/13)

Zdaniem Sądu całkowicie bezpodstawny jest również zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 i art. 26 upea. Wbrew stanowisku skarżącej zakwestionowany tytuł wykonawczy został wydany na prawidłowym formularzu urzędowym. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej wzory tytułów wykonawczych stanowiących załączniki nr 4-7 oraz nr 24 i 25 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541, z 2003 r. Nr 9, poz. 106 oraz z 2004 r. Nr 10, poz. 79) mogą być stosowane nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Skoro rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej weszło w życie w dniu 21 maja 2014 r., to tym samym zastosowany wzór tytułu wykonawczego z dnia 13 listopada 2014 r. był prawidłowy.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że wszystkie zgłoszone przez skarżącą w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie zasługują na uwzględnienie, natomiast co do innych zarzutów zgłoszonych na etapie postępowania odwoławczego oraz w skardze Sąd nie jest uprawniony do ich rozpatrywania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 ppsa oddalił wniesioną w sprawie skargę. Sądowa kontrola rozstrzygnięć organów obu instancji wykazała, iż odpowiadają one przywołanym i omówionym przez Sąd przepisom prawa materialnego. Sąd nie stwierdził również naruszenia w sprawie przepisów postępowania administracyjnego. Wobec tego orzeczono jak w sentencji.

.