Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 391/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1, art. 141 par. 2, art. 44 par. 4, art. 134
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. B. i M. G.-B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku uchybienia terminu do złożenia zażalenia oraz wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu zamiennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. umarza postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżących M. B. i M. G.-B. z dnia 7 września 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r., nr [...], 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. B. i M. G.-B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. B. i M. G.-B. wnieśli skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2019 r., którym stwierdzono brak uchybienia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r., nr [...] oraz utrzymano w mocy przedmiotowe postanowienie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu wniosku M. G.-B. i M. B. z dnia 1 lipca 2018 r., postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2018 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 12 stycznia 2016 r. zatwierdzającą projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem dwustanowiskowym i budynku gościnno-gospodarczego na działce nr [..] w B. i udzielającą inwestorowi – B. L., pozwolenia na dokończenie robót budowlanych i zobowiązującą inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie tych obiektów.

Pismem z dnia 7 września 2018 r. (wpływ do organu w dniu 10 września 2019 r.) skarżący wystąpili do organu o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie składając jednocześnie zażalenie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zostało im doręczone. W dniu 31 sierpnia 2018 r. podczas rozmowy telefonicznej z inspektorem Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego uzyskali informację, że mieli nie odebrać przesyłek pocztowych zawierających postanowienie (prawdopodobnie) wydane w dniu 2 sierpnia 2018 r., zaś przesyłek nie odebrali nie z własnej winy.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 24 października 2018 r. odmówił M. B. i M. G.-B. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. odmawiające wnioskodawcom wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 12 stycznia 2016 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 sierpnia 2018 r. zostało doręczone stronom w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 21 sierpnia 2018 r., tj. po czternastu dniach od złożenia go w dniu 7 sierpnia 2018 r. w placówce pocztowej K., o czym świadczą stemple i adnotacje pocztowe na kopertach przesyłek i dokumentach zwrotnego potwierdzenia odbioru. Dodatkowo wskazał, nie podważając faktu rozmowy telefonicznej, że skoro podaną przez strony przyczyną uchybienia terminu do złożenia zażalenia był brak wiedzy o wydaniu ww. postanowienia, to wiedzę tę uzyskali z pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 sierpnia 2018 r. nr [..], zawierającego odpowiedź na skargę M. B. i M.G.-B. z dnia 1 lipca 2018 r., doręczonego skarżącym w dniu 30 sierpnia 2018 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie jego odbioru. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia upływał w dniu 6 września 2018 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 7 września 2018 r., tj. po upływie ustawowego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpatrzeniu skargi M. B. i M. G.-B., wyrokiem z dnia 6 lutego 2019 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 753/18, uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2018 r.

Sąd zakwestionował stanowisko organu w sprawie prawidłowego doręczenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w trybie art. 44 k.p.a. wskazując, że skarżący podjęli skuteczne działania zmierzające do obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia. Konsekwentnie wskazywali, że nie otrzymali jakiegokolwiek awiza dotyczącego przesyłek zawierających postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. przedstawiając na poparcie swojego stanowiska stosowne dowody. Co istotne, wyniki przeprowadzonego na wniosek skarżących postępowania reklamacyjnego, przedstawione w piśmie Poczty Polskiej z dnia 10 października 2018 r. świadczą o nieprawidłowościach w działaniu doręczyciela, polegających na braku powiadomienia skarżących o nadejściu spornych przesyłek, co skutkowało następnie zwrotem przesyłek do nadawcy. Skarżący przedstawili zatem istotne dowody świadczące o nieprawidłowości doręczenia kierowanego do nich postanowienia. Powyższe okoliczności powinny zostać poddane analizie przez organ, gdyż nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy termin faktycznie został uchybiony. Za niezbędne Sąd uznał ustalenie daty doręczenia skarżącym postanowienia z dnia 2 sierpnia 2018 r. i oceny, czy rozpoczął bieg termin do wniesienia środka zaskarżenia od tego postanowienia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 maja 2019 r. stwierdził brak uchybienia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 sierpnia 2018 r. oraz orzekł o utrzymaniu w mocy przedmiotowego postanowienia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle przedłożonego przez skarżących pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 października 2018 r., potwierdzającego zasadność skargi na "brak powiadomienia o nadejściu przesyłek poleconych, skutkujący zwrotem przesyłek do nadawcy" (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego), uznać należało, że postanowienie z dnia 2 sierpnia 2018 r. odmawiające wznowienia postępowania nie zostało stronom doręczone. Tym samym stwierdził, że termin do złożenia zażalenia na to postanowienie nie rozpoczął biegu, a skarżący nie uchybili terminowi do złożenia zażalenia.

W konsekwencji organ odwoławczy przystąpił do rozpatrzenia zażalenia i uznał, że skarżący nie dochowali ustawowego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4, tj. nie wnieśli podania w terminie jednego miesiąca, który zaczął biec od dnia powzięcia informacji o wydaniu decyzji. Według organu odwoławczego skarżący przekroczyli ten termin o ponad rok. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia 16 maja 2017 r. przekazano M. B. kopię ostatecznej decyzji z dnia 12 stycznia 2016 r., natomiast z pisma stron z dnia 29 maja 2017 r. wynika, że również w tym czasie wiedzę o wskazanej decyzji powzięła skarżąca M.G.-B.

W skardze M. B. i M. G.-B. zakwestionowali w całości postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2019 r. zarzucając tendencyjność postępowania oraz brak właściwej analizy faktów i związanych z nimi datami, uniemożliwienie stronie skorzystania z jej podstawowych praw do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że nadal nie otrzymali postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanego (podobno) w dniu 2 sierpnia 2018 r. pomimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 6 lutego 2019 r. oraz pomimo skierowania wniosku do organu w tym zakresie.

Wskazali ponadto, że z pisma skierowanego do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2019 r. wynika, że skarżący nie wiedzieli o żadnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która miałaby dotyczyć drastycznych zmian rzędnych terenu działki o nr [..] i [..]. Decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tej sprawie (jak się w końcu okazało) otrzymali w lipcu 2018 r. i natychmiast wnieśli o wznowienie postępowania, gdyż nie brali udziału jako strona w postepowaniu. Nie można więc im zarzucić, aby uchybili jednomiesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Informację o decyzji wydanej dla działki o nr [..] otrzymali dopiero w drugiej dekadzie czerwca 2018 r. i w ciągu około dwóch tygodni napisali do Wojewódzkiego Inspektora skargę i wniosek m.in. o wznowienie postępowania i wniosek o uwzględnienie ich jako strony postępowania.

Skarżący sformułowali również szereg zarzutów dotyczących decyzji ostatecznej z dnia 12 stycznia 2016 r., m.in. nieuwzględnienie murów oporowych, zasadniczą zmianę powierzchni zabudowy wbrew obowiązującej decyzji o warunkach zabudowy, drastyczne podniesienie rzędnych terenu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący zawnioskowali o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2019 r. w części dotyczącej pkt 2 postanowienia, tj. o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 sierpnia 2018 r., o uchylenie w całości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanej w dniu 2 sierpnia 2018 r., nr [..], uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 stycznia 2016 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego dla działki nr [..] ze względu na ominięcie strony postępowania, tj. właścicieli działki nr [..], o nakazanie wszczęcia postępowania dotyczącego zmiany rzędnych terenu dla działek o nr [..] i [..], gdyż postępowanie w tym zakresie nie zostało nigdy wszczęte oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2019 r. skarżący wskazali, że po uzyskaniu wglądu do akt sprawy, co miało miejsce w dniu 6 sierpnia 2019 r., podtrzymują wnioski zawarte w skardze. Odnosząc się do terminu powzięcia informacji o wydaniu decyzji z dnia 12 stycznia 2016 r. wskazali, że nie otrzymali kopii przedmiotowej decyzji. Przesyłka zawierająca tą decyzję nigdy nie została przez nich odebrana, co wynika wprost ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (brak podpisu osoby odbierającej). Ponadto, wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Inspektora, z pisma skarżących z dnia 29 maja 2017 r. nie wynika, że powołują się na decyzję z dnia 12 stycznia 2016 r. Skarżący odebrali inne pismo nadane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydane w dniu 16 maja 2017 r. Sprawa dotyczyła wycięcia lasu i zbudowania samowoli budowlanej polegającej na budowie drogi o długości blisko 300 m (sprawa o nr [..]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie w całokształcie zarzutów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Kontrolą legalności w niniejszej sprawie objęto postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2019 r., którym stwierdzono brak uchybienia terminu do złożenia przez skarżących zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. (pkt 1) i w konsekwencji, merytorycznie rozpoznając zażalenie w pkt 2 postanowienia utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 2 sierpnia 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 stycznia 2016 r.

Przeprowadzona we wskazanych wyżej granicach sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia doprowadziła Sąd do uznania, że zachodzą podstawy do jego wyeliminowania z obrotu prawnego określone w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ odwoławczy rozpoznawał niniejszą sprawę będąc związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania sformułowanymi przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 6 lutego 2019 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 753/18, którym uchylono postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2018 r. o odmowie przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 2 sierpnia 2018 r. Związanie to wynikało z przepisu art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Sąd w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym zwłaszcza o wyniki postępowania reklamacyjnego ujęte w odpowiedź Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 października 2018 r. stwierdził, że zakwestionowano skuteczność doręczenia zastępczego skarżącym postanowienia z dnia 2 sierpnia 2018 r., co przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ustalając w sposób niewątpliwy, czy postanowienie to zostało skarżącym w ogóle doręczone, a w konsekwencji, czy rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Sąd stwierdził, że nieskuteczność doręczenia zastępczego oznaczać będzie, że termin ten nie rozpoczął biegu, a więc nie mógł zostać uchybiony.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, w oparciu o przedłożoną przez skarżących odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na ich reklamację, stwierdził, że postanowienie organu z dnia 2 sierpnia 2018 r. nie zostało skarżącym doręczone, a co za tym idzie, termin do złożenia zażalenia na to postanowienie nie rozpoczął biegu, a więc strony nie uchybiły terminowi do złożenia zażalenia. To uzasadniło stwierdzenie, w pkt 1 zaskarżonego postanowienia, o braku uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. To z kolei spowodowało, że organ rozpoznał zażalenie, co w ocenie Sądu, było niedopuszczalne.

Skoro w ramach wszczętego wnioskiem skarżących o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji postępowania organ odwoławczy przyjął, że postanowienie, od którego zostało złożone zażalenie oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, nie zostało skarżącym skutecznie doręczone i nie nastąpił skutek z art. 44 § 4 k.p.a., to zobligowany był stwierdzić, że termin do wniesienia zażalenia dla skarżących w ogóle nie zaczął biec.

Jeśli natomiast termin ten nie zaczął biec to bezprzedmiotowy był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Pozostaje on bowiem przedwczesny w sytuacji, gdy w obrocie prawnym nie funkcjonuje jeszcze postanowienie, od którego środek prawny w postaci zażalenia mógłby przysługiwać. W takiej sytuacji rozpoznanie zażalenia jest działaniem organu z urzędu, kwalifikowanym jako rażące naruszenie art. 141 § 2 k.p.a.

Zażalenie, czy też wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, aby mogły zostać wniesione muszą być poprzedzone doręczeniem postanowienia stronom. Zgodnie z art. 125 § 1 k.p.a. postanowienia, od których służy stronom zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, doręcza się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jedynie w przypadkach wymienionych w art. 14 § 2 postanowienia mogą być stronom ogłaszane ustnie, ale z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Doręczenie decyzji lub postanowienia stronie postępowania rodzi doniosłe skutki prawne. Od chwili doręczenia decyzji organ, który wydał decyzję, jest nią związany (art. 110 k.p.a.). Na zasadzie art. 126 k.p.a. przepis ten znajduje zastosowanie również w odniesieniu do postanowień. Stosowanie do art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.

W ujęciu procesowym, decyzja i postanowienie jako akty zewnętrzne, dla wywołania skutków prawnych muszą być zakomunikowana stronie. Dopóki nie zostaną zakomunikowane stronie, są aktami niewywierającymi żadnych skutków. Uzewnętrznienie rozstrzygnięcia objętego decyzją czy postanowieniem w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji i postanowienia stanowi ich wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja i postanowienie wiążą organ administracji publicznej i stronę (por. uchwałę 7 sędziów NSA z 4 grudnia 2000 r., FPS 10/00, ONSA 2001 r. Nr 2, poz. 56).

Oznacza to, że postanowienie, które nie zostało doręczone stronie jest postanowieniem, które nie weszło do obrotu prawnego. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Zażalenie nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, a wiec pomimo, że zostało wydane nie zostało stronom doręczone lub ogłoszone. W takiej sytuacji, gdy środek zaskarżenia zostaje złożony przed wejściem do obrotu prawnego postanowienia, to organ odwoławczy winien w oparciu o art. 134 k.p.a. stwierdzić niedopuszczalność zażalenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. II SA/Wa 1839/07, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko w sytuacji wielości stron, gdy decyzja czy postanowienie kończące to postępowanie doręczone zostało tylko niektórym z nich, nie można przyjąć, że decyzja/postanowienie nie weszły do porządku prawnego, a organ nie jest nimi związany. W przypadku wielości stron postępowania istnienie prawne decyzji/postanowienia rozpoczyna się w chwili ich doręczenia przynajmniej jednej ze stron (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 1176/05, LEX nr 236587). Taka sytuacja nie zachodzi jednak w rozpoznawanej sprawie.

Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania nigdy nie zostało doręczone skarżącym. Co więcej, nie zostało im również nigdy doręczone nawet w sposób wadliwy procesowo, ale skuteczny w sensie faktycznym, umożliwiający skarżącym zapoznanie się z treścią postanowienia. Potwierdza to przede wszystkim uwzględniona przez Pocztę Polską S.A. reklamacja skarżących, za czym przemawiał brak powiadomienia ich o nadejściu przesyłek poleconych. To uniemożliwiało przyjęcie fikcji doręczenia z art. 44 § 4 k.p.a., czyli uznania przesyłek skierowanych do każdego ze skarżących oddzielnie za doręczone. Powyższe okoliczności potwierdzili również skarżący zarówno w skardze, jak i w późniejszym piśmie procesowym z dnia 22 lipca 2019 r., w którym zwrócili się do Sądu o doręczenie kopii postanowienia organu z dnia 2 sierpnia 2018 r., do którego w rzeczywistości nigdy nie mieli wglądu.

Brak skutecznego doręczenia wydanego postanowienia stronom (skarżącym) nie rodzi de facto skutku wprowadzenia go do obrotu prawnego. Oznacza to w rezultacie nieistnienie takiego postanowienia w obrocie. W konsekwencji powoduje to również, że nie rozpoczyna się bieg terminu z art. 141 § 2 k.p.a. do złożenia zażalenia od tego postanowienia. Skoro nie rozpoczyna się bieg tego terminu to nie można wnieść zażalenia, a wniesionego przed doręczeniem postanowienia rozpoznać. Podkreślić przy tym należy, że skutki prawne doręczenia wiążą się wyłączenie z doręczeniem oryginału postanowienia. Tym samym nawet udostępnienie kopii postanowienia takich skutków nie wywołuje, a tym bardziej telefoniczne powiadomienie o jego wydaniu, co nastąpiło w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy pomimo tego, że stwierdził brak doręczenia postanowienia stronom i brak rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia, uznał, że nie miało miejsca uchybienie terminu do wniesienia zażalenia więc można rozpoznać zażalenie. W takiej sytuacji procesowej organ odwoławczy nie był w ogóle uprawniony do rozpoznania zażalenia od postanowienia, które nie weszło do obrotu prawnego, w trybie odwoławczym, w drodze postanowienia rozstrzygającego sprawę merytorycznie. Wobec tego, rozpoznanie zażalenia i wydanie zaskarżonego postanowienia stanowi wadliwość uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności, albowiem waga tego naruszenia wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wniesienie zażalenia na postanowienie, które nie zostało skutecznie doręczone stronie, czyli przed rozpoczęciem terminu do dokonania tej czynności, było przedwczesne i nie mogło wywołać skutków prawnych. Tym samym w tej sprawie nie mógł być merytorycznie rozpatrzony - jako również przedwczesny - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a w konsekwencji postępowanie dotyczące tego wniosku, jako bezprzedmiotowe winno było zostać na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzone (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., II FSK 2431/14, LEX nr 2168391).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku skarżących z dnia 7 września 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. (pkt 2 wyroku).

Podkreślić należy, iż konsekwencją uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie i zwrotu akt administracyjnych sprawy do organu odwoławczego będzie ciążący na organie odwoławczym, obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia adekwatnego do wniesienia niedopuszczalnego zażalenia, a następnie zwrot akt organowi I instancji, albowiem to na tym organie ciąży obowiązek skutecznego doręczenia skarżącym postanowienia z dnia 2 sierpnia 2018 r., które dotychczas nie weszło do obrotu prawnego, wobec czego zawarte w nim rozstrzygnięcie nie może wywoływać skutków prawnych. Dopiero doręczenie skarżącym postanowienia z dnia 2 sierpnia 2018 r. otworzy im drogę do prawidłowej realizacji ich uprawnień procesowych i skutecznego kwestionowania zażaleniem postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania z ich wniosku, umożliwiając jego merytoryczną weryfikację przez organ. Należy podkreślić, że przepis art. 109 § 1 k.p.a. służy zabezpieczeniu interesów stron postępowania. Strona ma prawo otrzymywać decyzję/postanowienie, które w zasadniczy sposób wyjaśniają i uzasadniają ich treść.

Z powyższych względów w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd za przedwczesne uznał ustosunkowanie się do zarzutów skargi dotyczących prawidłowości postanowienia organu o odmowie wznowienia postępowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 p.p.s.a. zasądzając solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania, które stanowił uiszczony wpis sądowy od skargi.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszonym, do czego uprawniał go przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.