Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 283/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Renata Czeluśniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 14 grudnia 2021 r. nr SKO.NP/4115/486/2021 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T. decyzją z dnia 18 października 2021 r. znak: [...] odmówił przyznania skarżącemu R. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką B. P.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, iż rodzaj i zakres opieki, jaką sprawuje nad niepełnosprawną matką nie pozostaje w związku przyczynowym z koniecznością rezygnacji, czy niepodejmowania przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze. Nadto organ stwierdził, że wprawdzie osoba wymagająca opieki jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jednakże nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro bowiem ustawodawca nie dokonał żadnych zmian w brzmieniu tego przepisu, pomimo, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt: K 38/13 uznał, że przepis ten jest niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od wieku powstania niepełnosprawności u osób nad którymi zachodzi konieczność sprawowania opieki, to w takiej sytuacji należy stosować go w dotychczasowym brzmieniu.

W odwołaniu skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżący wniósł o uwzględnienie odwołania, uchylenie decyzji organu l instancji oraz orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie prawa do świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. znak: SKO.NP/4115/486/2021 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło w pierwszej kolejności, że skarżący zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 27 kwietnia 2020 r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień tej niepełnosprawności datuje się od 27 grudnia 2016 r. Przyczyną niepełnosprawności ww. są zgodnie z treścią orzeczenia choroby oznaczone symbolem 07-S, co oznacza choroby układu oddechowego i krążenia. SKO podkreśliło, że organ nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Pomimo jednak dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni ww. art. 17 ust. 1b ustawy, Kolegium uznało, że decyzja z dnia 18 października 2021 r. ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy lub niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

Organ podniósł, że w aktach sprawy zalegają świadectwa pracy przedłożone przez skarżącego, z których wynika, że ostatnie jego zatrudnienie miało miejsce w roku 2013. Dodatkowo orzeczeniem z dnia 21 kwietnia 2020 r. nr [...] Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 30 kwietnia 2023 r. W treści orzeczenia wskazano, że ze względu na występujące następstwa stanu zdrowia ograniczające podejmowanie aktywności zawodowej, skarżącego uznano za osobę zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Z powyższego wynika zatem, jak podkreślił organ, że skarżący jest zdolny do pracy, przez co może podejmować zatrudnienie. Kolegium zwróciło uwagę, że w treści zalegającego w aktach sprawy Kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu 13 września 2021 r. widnieje jednak zapis pozycja na rynku pracy - bierna. Jak ustalono źródłem utrzymania skarżącego (rok ur. 1964) jest specjalny zasiłek opiekuńczy, jaki pobiera w związku z opieką nad matką. W dniu 5 lipca 2021 r. skarżący oświadczył, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z prawa do ww. zasiłku.

Zestawiając powyższe ustalenia z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, uznającym matkę skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, Kolegium stwierdziło, że zaprzestanie aktywności zawodowej, jak i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego nie miało związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył on w dniu 20 sierpnia 2021 r., podczas gdy stopień niepełnosprawności matki datuje się już od 27 grudnia 2016 r., a skarżący zaprzestał pracy w 2013 roku.

SKO wskazało następnie, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącego bezpośrednio związane z matką sprowadzają się jedynie do pomocy przy czynnościach higienicznych i porządkowych. Z treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 września 2021 r. wynika bowiem, że matka skarżącego porusza się i spożywa posiłki samodzielnie. Wśród czynności przy których konieczna jest pomoc osoby drugiej, wymieniono ubieranie się, kąpanie, usługi toaletowe, przygotowanie posiłków. Nadto podano, że podopieczna nie wymaga pampersowania.

Kolegium wyjaśniło, że w ramach spisu czynności wykonywanych podczas opieki nad matką, skarżący wymienił czynności wykonywane "codziennie", wskazując na czynności higieniczne, prowadzenie do toalety, smarowanie kremami, działania przeciw odleżynom, ćwiczenia fizyczne, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, czuwanie podczas snu. Dodatkowo wymienił czynności, które wykonywane się "w razie potrzeby" - mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru, podawanie insuliny, wizyty lekarskie, układanie do snu, robienie zakupów, realizacja recept, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, wizyty lekarskie, palenie w piecu, odśnieżanie, czynności ogrodnicze, czytanie książek. Organ podkreślił, że sama pomoc osobie wymagającej opieki w większości czynnościach deklarowanych przez stronę (np. sprzątanie, pranie, gotowanie, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich) należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie jest sprawowana w sposób ciągły.

SKO podniosło dodatkowo, że oprócz skarżącego zobowiązani do alimentacji są również jego synowie, a ponadto jego brat wraz z synami, zamieszkali w T. Jak ustalono w ramach wywiadu środowiskowego brat skarżącego pomaga w opiece nad matką w postaci dowożenia jej do lekarza oraz przy robieniu zakupów. Doraźnej pomocy udziela również była żona skarżącego.

Ponadto organ wskazał, że skarżący jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką, zatem w sprawie zachodzi także przesłanka negatywna wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można rozpatrywać zbiegu uprawnień do świadczeń opiekuńczych w aspekcie możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, ponieważ taka możliwość uaktualniłaby się w przypadku, gdyby jedyną przesłanką odmowy przyznania skarżącego dochodzonego świadczenia byłaby okoliczność pobierania przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w sprawie niniejszej nie zachodzi.

W konsekwencji, zdaniem Kolegium, bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją przez skarżącego z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, nie istnieje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub

pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej

egzystencji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającą ją decyzji, orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzanie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że ww. sądy dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy T. odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Podkreślić należy, że mimo, iż wyrok Trybunału nie doprowadził do wyeliminowania przez ustawodawcę zapisu niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść́ wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - stanowi zatem dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę̨ interpretacyjną. Co więcej, przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, nie może nadal stanowić podstawy rozstrzygnięć́. Organ I instancji rozstrzygając o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego miał zatem obowiązek procedować́ w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy.

Kolegium trafnie też wskazało na brak związku przyczynowo - skutkowanego pomiędzy rezygnacją z pracy czy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić bowiem należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

W nin. sprawie okoliczność, iż ostatnie zatrudnienie skarżącego miało miejsce w 2013 r. nie jest bez znaczenia przy ustaleniu istnienia ww. bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Jeżeli bowiem skarżący od 2013 r. nie pracował mimo, że jest osobą zdolną do pracy ( od 2020 r. w warunkach pracy chronionej) - to trudno przyjąć by niepodejmowanie zatrudnienia wiązało się z opieką nad matką. Zwłaszcza że, na co słusznie zwrócił uwagę organ, wniosek o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył dopiero w 2021 r. podczas gdy stopień niepełnosprawności matki datuje się od 2016 r. Pomimo że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zakreśla żadnego terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to okoliczność ta również podlega ocenie organu, w szczególności w sytuacji braku wykazania znacznego pogorszenia stanu zdrowia osoby, nad którą opieka jest sprawowana.

Wykładnia art. 17 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowanie opieki, pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając na uwadze wieloletnią bierność zawodową skarżącego, trudno dać wiarę, że to w istocie sprawowana przez niego opieka nad matką stanowi rzeczywistą przyczynę niepodejmowania zatrudnienia, czy też wykonywania innej pracy zarobkowej.

Ponadto nie sposób przyjąć, aby takie czynności, jak np. przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, wizyty lekarskie, realizacja recept, opłacenie rachunków, czy załatwianie spraw urzędowych (wymienione przez skarżącego w spisie z dnia 5 lipca 2021 r.) mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Potwierdza to również sam skarżący w ww. spisie z dnia 5 lipca 2021 r., wskazując, że część z tych czynności wykonywanych przez niego podczas opieki nad matką, jest wykowanych "w razie potrzeby". Podkreślić przy tym należy, że są typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Natomiast czynności polegające na pomocy w utrzymaniu higieny (matka skarżącego porusza się samodzielnie), nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

W sprawie nie można także pominąć, że oprócz skarżącego są jeszcze inne osoby zobowiązane do alimentacji. Zgodnie z art. 128 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Trzeba mieć przy tym na względzie, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.

W okolicznościach stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie sposób przyjąć, aby istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych osobiście lub przez opłacenie tej opieki. Wręcz przeciwnie, jak wynika z ustaleń organu, pozostali członkowie rodziny są zaangażowani w sprawowanie opieki - choćby doraźnie - nad osobą jej wymagającą.

W konsekwencji powyższego, prawidłowe jest stanowisko SKO, że okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Bardzo ogólne zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności pomocy przez syna (do czego jest on zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Wobec powyższego Sąd uznał, że Kolegium w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a odnosząc się do kwestii pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego prawidło wskazało, że nie może rozpatrywać zbiegu uprawnień do świadczeń w aspekcie możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, ponieważ taka możliwość uaktualniłaby się tylko w przypadku gdyby jedyną przesłanką odmowy przyznania dochodzonego świadczenia była okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w sprawie niniejszej, jak wykazano wyżej, nie zachodzi.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 w zw. z art.119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.