Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1393/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b, art. 40b ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 87 ust. 1, art. 93
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Stanisław Nowakowski, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 1469/03 w sprawie ze skargi "O." Sp. j. Jerzy G., Ewa G. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 22 października 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Lublinie 2. zasądza od "O." Sp. j. Jerzy G., Ewa G. w S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej B. kwotę 280 zł /słownie: dwieście osiemdziesiąt zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r., 3/II SA/Lu 1469/03, uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 22 października 2003 r., (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 21 września 2003 r., (...), w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.

W uzasadnieniu powyższego wyroku sąd podał, iż zarówno zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. zostały wydane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w przepisach art. 10 par. 1, 40 par. 1, 45 oraz art. 61 par. 4 Kpa.

Sąd podniósł, że Dyrektor Izby Celnej w B. argumentując swoje rozstrzygnięcie wskazał na treść art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, zgodnie z którym pobiera się kary pieniężne za przejazd po drogach publicznych pojazdami, o których mowa w ust. 2 pkt 4 tego artykułu tj. pojazdami zarejestrowanymi w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Do kontroli pojazdów w tym zakresie uprawnione są w myśl art. 40b ust. 1 ustawy, osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego. Jak wskazuje organ wydanie decyzji w przedmiocie wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej ma charakter obligatoryjny. Zgodnie z par. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 kwietnia 2002 r. - w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. nr 32 poz. 262/ dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosi 100 kN, tymczasem w rozpatrywanej sprawie nacisk na drugą z osi kontrolowanego pojazdu wynosił 101,43 kN. W takim wypadku, tj. w sytuacji gdy nacisk na oś mieści się w przedziale od 100 kN do 105 kN organ, w myśl załącznika do ustawy, powinien wymierzyć karę pieniężną w wysokości 720 złotych.

Organ odwoławczy wskazując na poprawność prowadzonego postępowania podnosi, iż kontrolę nacisku na osie pojazdu dokonywane były przy użyciu wagi posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia 31 października 2001 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S., a jednocześnie wagi tego typu zostały również zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar na mocy decyzji (...) z dnia 14 września 1998 r. Z protokołu będącym załącznikiem do decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nie wynikają jakiekolwiek nieprawidłowości w procesie ważenia badanego pojazdu /dowód - wydruk z dnia 21 września 2003 r./. Jednocześnie organ kwestionuje podnoszony przez stronę fakt zgłoszenia przez kierowcę kontrolowanego pojazdu żądania ponownego ważenia samochodu. Argument strony, iż kontrola pojazdu dokonana po stronie białoruskiej nie wykazała żadnych nieprawidłowości nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż wskazywany przez stronę dowód tj. kserokopia kwitu wagowego (...) nie został przez nią dostarczony. Dyrektor Izby Celnej jako bezzasadny traktuje zarzut uchybienia art. 42 Konstytucji RP, gdyż jak podkreśla wina nie jest przesłanką odpowiedzialności związanej z naruszeniem zasad poruszania się pojazdami nienormatywnymi, zaś prowadzone postępowanie nie ma charakteru postępowania karnego. W przekonaniu organu nie doszło również do naruszenia unormowanej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawa, a powoływany w kontekście tego zarzutu pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2000 r., III RN 9/00, nie wpływa na ocenę niniejszej sprawy gdyż dotyczył on rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie opłat drogowych a nie aktów prawnych znajdujących zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wydanie decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z przejazdem pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez wymaganego zezwolenia powinno być poprzedzone właściwym zebraniem dowodów, a następnie wszechstronnym ich rozważeniem oraz oceną, w myśl zasadom określonym w art. 7, 77 par. 1, 80 Kpa.

Jedynym dowodem wskazanym przez organ w toku prowadzonego postępowania był dowód z pomiaru nacisku jakie wywierały poszczególne osie pojazdu na pomost wagi. Sąd podkreśla, iż dla prawidłowego przeprowadzenia kontroli pojazdu w powyższym zakresie niezbędne jest poza zastosowaniem wagi posiadającej ważne świadectwo legalizacji, zachowanie tzw. wymagań metrologicznych czyli przewidzianej prawem procedury pomiaru regulujących w szczególności wymogi odnoszące się do właściwego stosowania oraz standardów technicznych, którym powinny odpowiadać zastosowane wagi. Wymogi te zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/, będące aktem wykonawczym do ustawy z dnia 13 marca 2004 r. - Prawo o miarach. Wskazana wyżej ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. a rozporządzenie w dniu 13 marca 2004 r. Zdaniem sądu, w okresie między 1 stycznia 2003 r. a 13 marca 2004 r. w obrocie prawnym nie istniały żadne wiążące przepisy metrologiczne, których stosowanie w toku postępowania dotyczącego wymierzania kar pieniężnych z tytułu poruszania się pojazdami bez zezwolenia jest obligatoryjne. W dniu 22 grudnia 2000 r. Prezes Głównego Urzędu Miar wydał co prawda zarządzenie nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, jednak nie stanowiło ono źródła prawa powszechnie obowiązującego.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami prawa powszechnie obowiązującego są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia., zaś w myśl art. 92 ustawy zasadniczej rozporządzenia są przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. W związku z dokonaną w art. 47 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. - o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/ nowelizacją ustawy - Prawo o miarach, organem upoważnionym do wydawania rozporządzeń stanowiących akty wykonawcze do ustawy była Rada Ministrów, zaś w następstwie kolejnej nowelizacji dokonanej w art. 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/ upoważnienie to zostało przekazane ministrowi właściwemu ds. gospodarki. Tym samym należy uznać, że przedmiotowe zarządzenie nie stanowiło źródła prawa powszechnie obowiązującego. Na ocenę możliwości zastosowania w toku rozpatrywania przedmiotowej sprawy przywołanych przepisów zawartych w zarządzeniu nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. wydanym przez Prezesa Głównego Urzędu Miar nie wpływa również fakt, iż w myśl art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. - o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/ wszelkie akty wykonawcze wydane do dnia wejścia w życie ustawy pozostają mocy o ile nie są sprzeczne z tą ustawą do dnia 30 czerwca 2002 r. Zarówno decyzja organu I instancji jak i instancji odwoławczej została wydana po dniu 22 grudnia 2002 r., a więc w chwili gdy zgodnie z art. 51 ustawy nowelizującej zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nie funkcjonowało już w obrocie prawnym.

Niezależnie od przedstawionych wyżej rozważań, sąd orzekający w przedmiotowej sprawie zwraca uwagę na inne istotne uchybienia, które miały miejsce w toku prowadzonego postępowania. Strona nie miała możliwości przed wydaniem decyzji przez organ I instancji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 10 par. 2 Kpa, t.j. nie zachodziła konieczność załatwienie sprawy w sposób nie cierpiący zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życie i zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.

Ponadto sąd zarzuca naruszenie przez organy celne art. 40, art. 45 oraz art. 61 par. 4 Kpa poprzez doręczenie decyzji organu I instancji kierowcy kontrolowanego pojazdu, nie będącego ani pełnomocnikiem ani przedstawicielem ustawowym ukaranego podmiotu.

W dniu 3 sierpnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także uwzględnienie kosztów postępowania. Pełnomocnik organu zarzuca wyrokowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ w zw. z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/ w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 marca 2001 r. przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na błędnym przyjęciu związku pomiędzy stanem faktycznym a normą prawną zawartą w naruszonych przepisach. Ponadto podnoszony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ po przez przyjęcie, że wskazane w skardze uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej podnosi, że jedna z osi badanego przez organy celne pojazdu poddana była naciskowi 103,35 kN co stanowił przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku o 1,43 kN. Zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych w wypadku przejazdu po drogach publicznych pojazdem o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne. Powyższe unormowanie nakłada na organy administracji dokonujące kontroli w przedmiotowym zakresie bezwzględny obowiązek nałożenia kary pieniężnej w wypadku stwierdzenia okoliczności wskazanych w powołanym przepisie. Organ przyznaje, że pomiary będące podstawą nałożenia kar administracyjnych winny być dokonywane w trybie szczegółowo określonym w przepisach prawa, przy zastosowaniu wag posiadających ważne świadectwa legalizacji. W skardze kasacyjnej kwestionowany jest pogląd jakoby zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. nie było źródłem powszechnie obowiązującego prawa i nie mogło tym samym być stosowane do oceny wag z punktu widzenia ich zgodności z obowiązującymi przepisami. Jak stwierdza organ Sąd pominął fakt, iż do dnia 30 marca 2001 r.

pozostawał w obrocie prawnym przepis art. 8 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o miarach, stanowiący upoważnienie dla Prezesa Głównego Urzędu Miar do wydania zarządzenia określającego wymagania jakie powinny spełniać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów, okresy ważności dowodów kontroli, a także metod sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych. Tym samym uznać należy, że niniejszy akt wykonawczy posiadał delegację ustawową i uwzględniał zawarte w niej wytyczne. Jednocześnie wskazuje się, że w myśl art. 241 ust. 6 Konstytucji RP, Rada Ministrów zobligowana była do ustalenia w ciągu 2 lat od wejścia w życie ustawy zasadniczej, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji wymagają - zgodnie z warunkami określonymi w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji - zastąpienia ich rozporządzeniami wydanymi na podstawie ustawy. Ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. - o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw, w art. 75 ust. 2 głosi, iż z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 30 marca 2001 r. tracą moc akty normatywne m.in. organów administracji rządowej, jeśli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym z wyjątkiem rozporządzeń. Jednocześnie art. 78 przywołanej ustawy stanowił, że akty prawne wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych tą ustawą zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty wydane na podstawie tej ustawy. Na potwierdzenie prezentowanego poglądu organ przytacza również treść art. 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, w myśl którego do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, kontrola metrologiczna urządzeń odbywać się powinna, zgodnie z przepisami dotychczas obowiązującymi, jednak nie dłużej niż przez rok od dnia wejścia w życie ustawy czyli do 1 stycznia 2004 r.

Zdaniem skarżącego przedstawione wyżej argumenty przemawiają za tezą, że przedmiotowe zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar w chwili wydawania decyzji przez Urząd Celny w K. było źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Jednocześnie stwierdza się, że jeżeli instalacja urządzeń służących do pomiarów nacisku osi pojazdów zostało dokonane na podstawie zarządzenie nr 39 to do kontroli warunków stanowiących wymagania jakim powinny odpowiadać przedmiotowe przyrządy pomiarowe, warunki ich stosowani, okresy ważności dowodów kontroli oraz metody sprawdzania zgodności urządzeń z wymaganiami prawa powinny być dokonywane w oparciu o te same przepisy. Odnosząc się do zagadnienia ważności legalizacji wag stosowanych na przejściu granicznym w K. Dyrektor Izby Celnej wskazuje art. 27 ustawy - Prawo o miarach, stanowiący, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed wejściem w życie tej ustawy mogą być nadal legalizowane nawet gdy nie spełniają wymogów przewidzianych w obecnie obowiązujących przepisach o ile tylko pozostają w zgodzie z dotychczas obowiązującymi kryteriami. Taki stan może trwać przez okres nie dłuższy niż 10 lat od chwili wejścia w życie ustawy - Prawo o miarach.

W świetle podniesionych wyżej argumentów organ formułuje zarzut naruszenia w wyroku sądu administracyjnego I instancji art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. - o zmianie ustawy zmieniającej kompetencję (...), w myśl którego do czasu wydania aktów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych tą ustawą pozostają w mocy przepisy dotychczasowe o ile nie są sprzeczne z tą ustawą. Ustawa ogranicza funkcjonowanie powyższych aktów do dnia 30 czerwca 2002 r.

Wyjaśniając zagadnienie związane z możliwością zastosowania wagi używanej na przejściu granicznym w K. do dokonywania pomiarów nacisku na osi pojazdu ze względu na posiadaną przez nią klasę techniczną, organ celny stwierdza, że ustalenia dokonane w tym przedmiocie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie są błędne. Strona skarżąca wskazuje w szczególności na brak tożsamości podziału wag ze względu na posiadaną przez nie klasę techniczną odnoszącą się do klasy dokładności w ważeniu dynamicznym i statycznym. Powołując się na treść pism Obwodowych Urzędów Miar w S. z dnia 26 maja 2004 r. oraz Z. z dnia 28 maja 2004 r. Dyrektor Izby Celnej wskazuje, że waga stosowana na przejściu granicznym w K. posiada IIII klasę dokładności przy pomiarze statycznym i jednocześnie II klasę dokładności przy pomiarze dynamicznym i tym samym możliwe jest jej zastosowanie przy dokonywaniu przedmiotowych pomiarów. Ponadto w skardze kasacyjnej uzasadniana jest zarzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niezgodność jaka zaistniała między wynikiem ważenia wskazanym w protokole kontroli oraz wydruku komputerowym. Zdaniem organu wskazywane różnice są skutkiem pomniejszenie o 200 kg dla każdej osi pojazdu z uwagi na możliwe, dopuszczalne błędy wskazań wagi, a następnie ze względu na błędy zastosowanej metody cząstkowych ważeń pojazdu, o czym informacja znajduje się w protokole.

Kwestionowany jest także pogląd, zgodnie z którym przy użyciu wagi stosowanej przez organ niemożliwe było ważenie pojazdów o nacisku na poszczególne osie poniżej 10 ton. W myśl par. 2 ust. 3 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar stanowi, że obciążenie "maksymalne" wagi powinno wynosić co najmniej 10 t i nie przekraczać 15 t., i tym samym należy stwierdzić, że użyta waga spełniała powyższe kryteria.

W dalszej części uzasadnienia organ skarżący neguje naruszenie przez organy celne przepisów art. 7, 77 i 80 Kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustosunkowując się do zarzucanego naruszenia art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, skarżący argumentuje, iż przepis ten nie precyzuje formy upoważnienia, które ma być udzielone funkcjonariuszom dokonującym czynności pomiarowych. W szczególności regulacja ta nie przewiduje analogicznego zastosowania stosownych przepisów ordynacji podatkowej co wobec faktu, iż przedmiotowe czynności były dokonywane przez funkcjonariuszy celnych byłoby uzasadnione. W ocenie organu uprawnionym będzie taki funkcjonariusz, który posiada upoważnienie do kontroli pojazdów z racji pełnienia służby na danym stanowisku. Bezzasadne jest także negowanie możliwości identyfikacji funkcjonariuszy celnych dokonujących przedmiotowej kontroli, gdyż jest ona możliwa poprzez odczytanie numeracji, którą opatrzona jest każdą pieczęć "POLSKA CŁO" i przypisana jest każdorazowo do konkretnego funkcjonariusza.

Jako nieuzasadniony uznawany jest też zarzut naruszenia wskazanego w art. 10 Kpa nakazujący zapewnienie stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Literalne stosowanie wskazanego przepisu doprowadziłoby zdaniem organu do uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę, jeśli w wyniku stwierdzenia nienormatywności pojazdu badanego na przejściu granicznym, urząd celny zobligowany byłby do dokonania zawiadomienia w rozumieniu art. 61 par. 4 Kpa podczas gdy kierowca badanego pojazdu oczekiwałby na doręczenie tego dokumentu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Skarga kasacyjna jest zasadna, a zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest słuszny. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać zasadność zawartego w nich twierdzenia, że dowody będące podstawą wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. oraz Dyrektora Izby Celnej w B. nie budzą zastrzeżeń zarówno w zakresie ich wiarygodności jak i poprawności formalnej.

Zagadnieniem, od którego należy rozpocząć rozważania w przedmiocie oceny legalności przedmiotowych decyzji organów celnych jest ustalenie miejsca zajmowanego w systemie prawa przez Zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. - w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/. Zarządzenie to zostało wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar w oparciu o delegację ustawową wskazaną w art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/. Nie ulega wątpliwości, iż akt powyższy w chwili wydania zaskarżonych decyzji administracyjnych nie stanowił źródła prawa powszechnie obowiązującego. W myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W związku z powyższym zarządzeniu Prezesa Głównego Urzędu Miar przypisać można walor aktu o charakterze wewnętrznym obowiązującym tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu niniejszy akt stosownie do art. 93 ust. 1 Konstytucji RP. Tym samym zawarte w nim przepisy nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Jednoczenie należy podnieść, iż w myśl przepisu art. 241 ust. 6 Konstytucji RP w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie Konstytucji Rada Ministrów ustali, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów, lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed wejściem w życie Konstytucji, wymagają - stosownie do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji - zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na podstawie upoważnienia ustawy, której projekt w odpowiednim czasie Rada Ministrów przedstawi Sejmowi. W tym samym okresie Rada Ministrów przedstawi Sejmowi projekt ustawy określającej, które akty normatywne organów administracji rządowej, wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji, stają się uchwałami albo zarządzeniami w rozumieniu art. 93 Konstytucji.

Wskazać należy, że z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że zarówno decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. jak i decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. nie były oparte na powoływanym zarządzeniu Prezesa Głównego Urzędu Miar. Regulacje zawarte w powyższym akcie stanowiły jedynie wewnętrzne unormowanie regulujące wymagania techniczne i metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, uwzględniając warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, metody oraz przebieg sprawdzania lub badania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami prawa uwzględniając stosowane wyposażenie pomiarowe oraz sposób dokumentowania wyników. W chwili wydania skarżonych decyzji tj. odpowiednio 21 września 2003 r. i 22 października 2003 r. ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach, nie obowiązywała. Zagadnienia z zakresu prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych od dnia 1 stycznia 2003 r. regulowane są w ustawie z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./. Zgodnie z art. 9 pkt 2 powyższej ustawy, minister właściwy ds. gospodarki określi w drodze rozporządzenia szczegółowy sposób przeprowadzania prawnej kontroli metrologicznej. Aktem wykonawczym wydanym w celu realizacji powyższej delegacji jest m.in. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy, Płacy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. - w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 13 marca 2004 r., a więc zawarte w nim przepisy nie mogły znaleźć zastosowania w toku wydawania przedmiotowych decyzji organów celnych. W oparciu o powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stawia tezę, iż od dnia 30 marca 2002 r. tj. od dnia wskazanego w art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. - o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, zakreślającego przedział czasowy ograniczający dopuszczalność stosowania dotychczasowych przepisów wykonawczych do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych tą ustawą, pod warunkiem ich zgodności z przepisami ustawy, brak było jakichkolwiek przepisów metrologicznych, na podstawie których organy administracji uprawnione były do dokonywania kontroli pojazdów do ustalenia opłaty określonej w art. 13 ust. 2 pkt 3ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Stan ten miał trwać według sądu do dnia 13 marca 2004 r., a więc do chwili wejścia w życie wskazywanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy, Płacy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. i tym samym we wskazanym okresie nie było prawnej możliwości wydania decyzji o nałożeniu opłaty drogowej w rozumieniu art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy - o drogach publicznych. Poglądu takiego nie można podzielić. Wskazany w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji, art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że powyższa ustawa odnosiła się m.in. do zmiany ustawy Prawo o miarach, jednak przepis art. 11 zmienia normę kompetencyjną ustawy -Prawa o miarach z dnia 3 kwietnia 1993 r., a więc aktu nieobowiązującego w chwili wydania przedmiotowych decyzji administracyjnych. Fakt, że w dniu wymierzenia opłaty przez Urząd Celny w K. nie były jeszcze wydane przepisy wykonawcze regulujące szczegółowy sposób przeprowadzania prawnej kontroli metrologicznej, nie wpływa na ocenę legalności badanych decyzji. Przepis art. 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach stanowi jednoznacznie, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez 1 rok od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 1 stycznia 2004 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. obowiązywało jako akt normatywny o charakterze wewnętrznym.

Nie można podzielić również rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w zakresie dopuszczalności użycia wagi zainstalowanej w chwili dokonywania przedmiotowych pomiarów w urzędzie celnym w K. Jak wynika z akt sprawy, waga używana we wskazanym urzędzie celnym posiada IIII klasę techniczną, co zdaniem sądu I instancji dyskwalifikuje ją jako urządzenie, które może być stosowane do dokonywania wyliczeń na potrzeby oceny pojazdów z punktu widzenia uznania ich za pojazdy nienormatywne, w szczególności zaś uzyskane dzięki niej dane nie mogą być podstawą do wymierzenia kar administracyjnych. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z danymi zawartymi w świadectwie legalizacji przedmiotowej wagi, wystawione przez Naczelnika Urzędu Miar w S., przedmiotowa waga posiada IIII klasę dokładności przy tzw. obciążeniu statycznym. W tym miejscu należy zaznaczyć brak tożsamości między powoływanym podziałem wag ze względu na wymagania metrologiczne na klasę 1 i 2, a podziałem wag nieautomatycznych na klasy 2, 3 i 4 ogólnego przeznaczenia. Między dwoma wspomnianymi podziałami zachodzi relacja podporządkowania i w konsekwencji wszystkie wagi, które da się zakwalifikować do pierwszej grupy są wagami klasy 2,3 lub 4 zgodnie z drugim stosowanym rozróżnieniem. Wniosek taki można wprost wyprowadzić z relacji przepisów zawartych w załączniku do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. W myśl ust. 1 par. 1 powyższego aktu, ze względu na wymagania metrologiczne wagi dzieli się na dwie klasy dokładności: 1 i 2, jednocześnie ust. 2 tego paragrafu stanowi, że wagi te winny odpowiadać postanowieniom dotyczącym przepisów metrologicznych o wagach nieautomatycznych klasy dokładności 2, 3 i 4 ogólnego przeznaczenia. Równocześnie niezbędne jest wskazanie, że na mocy art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach - przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Tym samym należy stwierdzić, iż wszelkie urządzenia metrologiczne posiadające świadectwo legalizacji w dniu wejścia w życie wskazanej ustawy mogą być używane przez wszelkie organy administracyjne.

Ponadto należy podzielić stanowisko przedstawione przez stronę skarżącą odnośnie możliwości ustalenia tożsamości funkcjonariuszy dokonujących pomiarów będących podstawą wydania decyzji przez organy celne. Z akt sprawy niezbicie wynika, iż na protokole przedmiotowej kontroli pojazdu, który to protokół został podpisany również przez pracownika ukaranego podmiotu,

widnieje pieczęć funkcjonariusza celnego zawierająca numer identyfikacyjny przypisany konkretnemu funkcjonariuszowi. Jak wynika z informacji Wydziału Logistyki Izby Celnej w B. datownikiem "POLSKA-CŁO" o nr 627, który to numer widniej na protokole dokonywanej kontroli pojazdu został wydany dla funkcjonariusza celnego Krzysztofa L. Zarówno z treści powyższej pieczęci jak i z dołączonych do akt karty zakresu obowiązków i uprawnień przewidzianych dla tego funkcjonariusza pełniących K. jak i decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 8 lipca 2002 r. - w sprawie upoważnienia Kierowników Oddziałów i Kierowników Zmiany do wykonywania zadań i podejmowania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu wynika niezbicie, iż był upoważniony do dokonywania kontroli pojazdów m.in. w zakresie masy oraz nacisków osi jak i nakładania kar administracyjnych zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie należy podkreślić, iż w myśl art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /t.j. Dz.U. 2004 nr 204 poz. 2086/ osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym.

Wyjaśniając kwestię rozbieżności jaka zaistniała między danymi zawartymi w protokole kontroli oraz informacjami wskazanymi w wydruku komputerowym należy wskazać, iż jest ona w pełni uzasadniona i nie wpływa negatywnie na ocenę wiarygodności dokonanych obliczeń. Jak wynika z pouczenia zawartego w treści protokołu z kontroli pojazdów, dane liczbowe zawarte w protokole stanowią rezultat wyliczeń polegających na zmniejszeniu danych wskazanych przez wagę i zawartych w wydruku komputerowym o wartość 200 kg dla każdej osi pojazdu z uwagi na możliwe dopuszczalne błędy wskazań wagi, a następnie jeszcze o 2% pozostałej wartości, ze względu na błędy zastosowanej metody cząstkowych ważeń pojazdu. Podstawą zastosowania kar administracyjnych były niższe wartości zawarte w protokole kontroli.

Odnosząc się do podnoszonego faktu naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 10 par. 1, 40 par. 1 i par. 2, 45 oraz 61 par. 4 Kpa należy podkreślić, że nie można uznać aby strona postępowania administracyjnego była pozbawiona czynnego w nim udziału czy też możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów czy materiałów. Wskazane uchybienia w zakresie doręczenia decyzji z całą pewnością nie miały w przedmiotowej sprawie wpływu na treść rozstrzygnięcia ani nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania. Doręczenie decyzji organu I instancji kierowcy nie miało wpływu na postępowanie skoro doręczył on decyzję skarżącym, którzy w zakreślonym terminie złożyli odwołanie do organu II instancji i mieli możliwość podnoszenia wszelkich okoliczności oraz składania dowodów. A zatem nie można mówić, aby strona została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu.

W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien dokonać oceny zaskarżonych decyzji w oparciu o przepisy prawa, na podstawie którego zostały wydane skarżone decyzje /art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia/.

Organy orzekające w sprawie nie mogły stosować przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. - w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/, gdyż weszły one w życie 13 marca 2004 r. czyli po dacie wydania przedmiotowych decyzji.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, orzekł jak w sentencji.