Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 342/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 461/11 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 25 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 461/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek N. sp. z o.o. w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w oświadczeniu o stanie majątkowym i wysokości uzyskiwanych dochodów spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 300 000 zł oraz że dysponuje środkami trwałymi o wartości 3 093 247,57 zł. Z przedmiotowego oświadczenia wynika również, że spółka odnotowała stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 1 575 054,48 zł. Strata ta, zdaniem spółki, jest wynikiem m.in. tego, że w sierpniu 2010 r., na mocy decyzji "Urzędu Kontroli Skarbowej", nałożono na nią kary finansowe, co do których zastosowano rygor natychmiastowej wykonalności. Co prawda w pierwszym półroczu 2011 r. przedmiotowe decyzje zostały uchylone, jednakże trwająca osiem miesięcy blokada finansowa doprowadziła do zmniejszenia obrotów spółki o 80 %, w następstwie czego, w pierwszym półroczu 2011 r. zmuszona ona została do zlikwidowania działu transportowego, działu badawczo-rozwojowego oraz działu monitoringu obiektów rozproszonych. Spółka podkreśliła również, że ww. decyzje organu spowodowały wycofanie się banków z bieżącej obsługi kredytowej spółki, co jeszcze pogłębiło jej kryzys finansowy. Na poparcie swoich twierdzeń, co do trudnej sytuacji finansowej, spółka przedłożyła: bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2011 r. potwierdzający wskazaną w oświadczeniu wartość środków trwałych, rachunek zysków i strat, z którego wynika również, że przychody netto ze sprzedaży produktów na dzień 30 czerwca 2011 r. wyniosły 1 223 076,98 zł, informacje o zajęciach komorniczych środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, odpis z księgi wieczystej, zgodnie z którym stanowiąca własność spółki nieruchomość została obciążona hipotekami.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania spółce prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, albowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej sytuacji majątkowej. Sąd podkreślił, że skarżąca dysponuje majątkiem o znacznej wartości (o czym świadczy chociażby wartość pozostających w jej dyspozycji środków trwałych), oprócz tego prowadzi działalność gospodarczą, osiągając z tego tytułu przychód wynoszący na dzień 30 czerwca 2011r. 1 223 076,98 zł. Powyższe wielkości, w zestawieniu z wysokością wpisu w przedmiotowej sprawie, który wynosi 503 zł, nie pozwalają – zdaniem Sądu – na stwierdzenie, że spółka nie posiada środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Oceny tej nie zmienia również fakt, że spółka jest stroną także w innych, zawisłych przed Sądem sprawach, z czym również wiąże się konieczność poniesienia związanych z tym kosztów, albowiem wszelkie te koszty znajdują pokrycie w zgromadzonym przez spółkę majątku. Dodatkowo, odnośnie straty za poprzedni rok obrotowy Sąd stwierdził, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającym wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych.

W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji i ewentualnie przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Skarżąca przekonywała, że – wbrew twierdzeniom Sądu – nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Podkreśliła w szczególności, że nie może wygospodarować kwoty na pokrycie tych kosztów z uzyskiwanych przychodów, gdyż wszelkie środki finansowe przeznacza na bieżącą działalność. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, że nie odniósł się do rzeczywistej sytuacji finansowej spółki i faktycznej wysokości środków, którymi może dysponować, opierając się na jej przychodach netto, pomijając przy tym chociażby koszty ich uzyskania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie – wobec braku uzasadnionych podstaw – podlega oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Innymi słowy, sąd może przyznać takiej jednostce prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jej dostępu do sądu.

Przechodząc do analizy zarzutów zażalenia pod kątem powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja strony jest bezzasadna i nie dostarcza podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia.

Zgodzić się bowiem należy z Sądem pierwszej instancji w zakresie oceny sytuacji majątkowej spółki. Z dokumentacji przedłożonej w sprawie jednoznacznie wynika, że spółka pomimo licznych zobowiązań nadal prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje z tego tytułu pewien przychód i jest w stanie regulować bieżące wydatki. Wprawdzie w bilansie za pierwsze półrocze 2011 r., podobnie zresztą jak w bilansie za rok poprzedni, skarżąca wykazała stratę, jednakże należy mieć na uwadze, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11, LEX nr 783893). Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka faktycznie dysponuje środkami pieniężnymi wielokrotnie przewyższającymi łączną kwotę kosztów sądowych. Nie może przy tym skarżąca twierdzić, że wszelkie koszty działalności gospodarczej są priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, gdyż takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować przyznaniem temu przedsiębiorcy prawa pomocy i obciążeniem Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Tymczasem regulacja zawarta w treści art. 246 § 2 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 omawianej ustawy, zgodnie z którą to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W tym stanie rzeczy za trafne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym skarżąca nie wykazała, iż zasługuje na dofinansowanie ze strony Skarbu Państwa, a taki charakter ma w istocie instytucja prawa pomocy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.