Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 650/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.17 ust.1, ust.5 pkt 1 lit.a) i ust.1b, art.24 ust.2, art.27 ust.5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

ZASADNIENIE

W dniu 7 czerwca 2022 r. K. G. (dalej jako: "Skarżąca") złożyła w organie (Burmistrz P.) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką M. K. Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki, kserokopię decyzji KRUS Oddział Regionalny w O. z 15.06.2022 r., którą orzeczono o wstrzymaniu z dniem 1 czerwca 2022 r. wypłaty emerytury rolniczej.

Decyzją z 4 lipca 2022 r., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, działający z upoważnienia Burmistrza P. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej jako: "organ I instancji"), odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 3, art. 17, art. 20 ust.3, art. 24 ust. 2a i ust. 4, art. 26 ust.1 i art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, ze zm.) dalej jako: "u.ś.r."

W motywach uzasadnienia wskazano, że wnioskodawczyni wstrzymała wypłatę emerytury rolniczej z dniem 1 czerwca 2022 r. Organ nie zakwestionował w decyzji konieczności sprawowania opieki nad matką, jak też okoliczności faktycznego jej sprawowania przez wnioskodawczynię. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest natomiast niespełnienie warunku wynikającego z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Od decyzji tej Skarżąca wniosła odwołanie domagając się przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż odmowna decyzja jest dla niej krzywdząca. Podała, że od 2010 r. sprawuje opiekę nad swoją matką w postaci utrzymania higieny, karmienia i podawania leków. Mama jest osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od 1993 r., która to niepełnosprawność uniemożliwia jej samodzielną egzystencję. Wymaga pomocy drugiej osoby. Zarzuciła, że organ naruszył art. 17 ust. 1b u.ś.r. bowiem nie uwzględnił okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 18 lipca 2022 r., nr Rep. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie należało uznać za właściwe, chociaż z uwagi na zupełnie inną przesłankę niż wskazana w zakwestionowanej decyzji.

W pierwszej kolejności Kolegium podało, że nie podziela przedstawionego przez organ I instancji powodu odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie wyjaśniło, że orzecznictwo sądów administracyjnych (wykształcone wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13) ugruntowało stanowisko, według którego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Przeszkodą i braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy natomiast upatrywać w kwestii uprawnienia strony do emerytury rolniczej z KRUS.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1 i ust. 5 pkt. 1 lit. a) u.ś.r. Podano, że nawet rezygnacja z pobierania emerytury nie jest wyborem świadczenia korzystniejszego w świetle treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. W ocenie Kolegium w sprawie tej należało zastosować wprost przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wskazano, że organowi znane są poglądy wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych co do wykładni tego przepisu, jednak zastosowano w tej sprawie wykładnię literalną. Konstrukcja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest jasna i nie wymagająca wykładni. Przepis ten wyłącza wprost prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które mają przyznane prawo do emerytury i sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Od tej decyzji Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem z 7 czerwca 2022 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzucono, że wydana decyzja jest nietrafna a uzasadnienie dowolne. Stan faktyczny dotyczący niepełnosprawności matki jest niekwestionowany i obiektywnie potwierdzony przez wywiad środowiskowy sporządzony w toku postępowania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium potwierdza, że znane mu są wyroki sądów administracyjnych, prezentujące odmienne stanowisko, jednakże skład Kolegium nie podziela tych poglądów. Takie stanowisko w ocenie skarżącej zmierza do ograniczenia liczby osób będących beneficjentami tego świadczenia. Zastanawiające pozostaje także dlaczego organ nie przytoczył takich wyroków, oraz nie uzasadnił z jakiego powodu tych odmiennych poglądów nie akceptuje.

W motywach uzasadnienia skargi skarżąca podniosła nadto, że orzekające w sprawie organy nie powołały się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, co jednoznacznie wskazuje, że w tej sprawie organy nie znają aktualnego orzecznictwa i wydały decyzje sprzecznie z aktualna linią orzeczniczą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a."

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie

art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę w piśmie z 29 sierpnia 2022 r. Zarządzeniem z 8 września 2022 r. poinformowano Skarżącą o zgłoszonym wniosku przez organ oraz pouczono o uprawnieniu do zgłoszenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy (karta 12 akt sądowych). W przewidzianym terminie strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że wobec pobierania przez stronę emerytury, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych takie świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Co prawda organ I instancji uznał, iż argumentem, który przemawia za odmową przyznania Skarżącej przedmiotowego świadczenia jest to, że niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu 25 roku życia. Kolegium zweryfikowało jednak tę argumentację i uznało, że data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie stanowi przeszkody w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to sąd także w pełni podziela, zważywszy na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego jasno wynika, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Zatem moment powstania niepełnosprawności matki skarżącej pozostawał bez wpływu na prawo do wnioskowanego świadczenia, co zresztą trafnie dostrzegło Kolegium i w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznać należy za prawidłowe. Kolegium uznało jednak, że wobec pobierania przez stronę emerytury, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych takie świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje, a z tym poglądem nie sposób się zgodzić.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W sprawie jest bezsporne, że Skarżąca spełnia przesłanki pozytywne, określone

w art. 17 ust. 1 u.ś.r., od których przepisy uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że matka strony (102 lata) została zaliczona do I grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w S. z dnia 24.03.1993r. Skarżąca nie pracuje i nie podejmuje zatrudnienia ponieważ sprawuje stałą, codzienną i osobistą opiekę nad matką. Jednak zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie występuje przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie posiadanie prawa do emerytury rolniczej, stanowi negatywną przesłankę określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości sądu, że Skarżąca w dacie orzekania przez organy administracji nie pobierała już emerytury, gdyż decyzją Prezesa KRUS Oddział Regionalny w O. z 15.06.2022 r. nr (...) orzeczono o wstrzymaniu jej wypłaty emerytury rolniczej z dniem 1 czerwca 2022 r.

Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, przywołaną przez organ odwoławczy, był przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Przy czym w ocenie Kolegium nawet zawieszenie wypłaty emerytury nie uzasadnia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Takiego poglądu sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela.

W tym miejscu przypomnieć pozostaje, że problematyka zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają ustalone prawo do emerytury stała się przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Pierwotnie kwestia ta była w judykaturze rozbieżnie oceniana, a w związku z tym pojawiały się orzeczenia zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w których wyrażano pogląd, zgodnie z którym treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Obecnie jednak - w orzecznictwie sądów administracyjnych - w zasadzie jednolicie prezentowany jest pogląd, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Prymat w tym przypadku winna mieć wykładnia systemowa, celowościowa i funkcjonalna, bowiem w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe – w rozpoznawanej sprawie emeryturę – nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; wyrok NSA z 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1189/20; wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1727/21, dostępne Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że sytuacja osób, których cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. - pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody, niż wymienione w tych dwóch przepisach, co jest niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21, dostępne w CBOSA). Wobec tego, nie można uznać, że fakt przyznania prawa do świadczenia emerytalnego a priori wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Podkreślić również należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo – a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od konstytucyjnej zasady równości (wyroki TK: z 9 marca 1988 r. sygn. akt U 7/87; z 6 maja 1998 r. sygn. akt K 37/97; z 4 stycznia 2000 r. sygn. akt K 18/99; z 28 maja 2002 r. sygn. akt P 10/01 oraz z 18 marca 2014 r., sygn. akt SK 53/12). Brak jest zatem przekonujących argumentów, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2022 r. (sygn. akt I OSK 1388/21, dostępny w CBOSA) literalne odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nakazujące wyeliminowanie z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości. Zwrócić uwagę należy także na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości, niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1179/21, dostępny w CBOSA).

Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych wyrokach podkreśla się, że regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 291 ze zm., dalej jako: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r. czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4. W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4. (art. 33 ust. 2 tej ustawy). Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 33 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników skutkować będzie natomiast zawieszeniem jej wypłaty.

Wobec tego, należy dokonywać takiej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Rezultatem takiej wykładni jest umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

Zatem osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego – w tym przypadku emerytury. Wybór taki może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Jak już wskazano powyżej zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa – wbrew stanowisku Kolegium ‒ eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zatem zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pogląd taki wyrażono m.in. w wyroku NSA z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 2810/20 - pub. w CBOSA - i sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę stanowisko to podziela.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Sformułowanie "ustala się" można jednak utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Zatem w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury świadczenie takie przysługuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło wstrzymanie wypłaty emerytury.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca skorzystała z posiadanego uprawnienia i wystąpiła do KRUS o wstrzymanie wypłaty emerytury, który to wniosek został uwzględniony i decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury została wydana w dniu 15.06.2022 r. Zatem stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r. Skarżąca dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego tj. świadczenia pielęgnacyjnego.

W realiach przedmiotowej sprawy organy ponownie rozpoznając tę sprawę zastosują się do wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zaprezentowanej przez sąd, co oznacza, że w stanie faktycznym ustalonym w sprawie, na skutek wstrzymania wypłaty emerytury Skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką od dnia złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, bowiem pozostałe wymogi uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w tej sprawie zostały spełnione. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a., organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną przez sąd w uzasadnieniu wyroku co do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.