Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1797/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz /spr./, Barbara Skrzycka – Pilch, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 495/06 w sprawie ze skargi Zakładu D. Sp. z o.o. z/s w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2. odstępuje od obciążania Zakładu D. Sp. zo.o. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] Nr [...] wydane w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu, w części odmawiającej przyznania należności za dozór pojazdu za wskazany dodatkowy okres

Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w dniu 12 lipca 2003 r. Policja usunęła z drogi i umieściła na parkingu strzeżonym Zakładu D. Sp. z o.o. w [...] samochód osobowy marki FIAT 126p nr rej. [...]. W sporządzonej na tę okoliczność dyspozycji nr 00363/2003 nie wskazano danych właściciela pojazdu. W związku z tym, że przez okres sześciu miesięcy od dnia umieszczenia samochodu na parkingu strzeżonym właściciel nie odebrał tego samochodu, Spółka prowadząca parking pismem z dnia 2 lutego 2004 r. (wpływ do organu likwidacyjnego w dniu 9 lutego 2004 r.) poinformowała o tym fakcie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].

W aktach sprawy, nadesłanych przez Komendę Miejską Policji w [...] w dniu 16 kwietnia 2004 r., znajdowała się dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu oraz dokumenty, z których wynikało, że właściciel samochodu – Pani K. O. – nie odebrał przedmiotowego pojazdu, wraz z jej oświadczeniem o zrzeczeniu się własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki FIAT 126p o numerze rejestracyjnym [...]. W dniu 30 czerwca 2004 r. pracownicy Urzędu Skarbowego [...] odebrali przedmiotowy pojazd z parkingu prowadzonego przez Zakład D. Sp. z o.o. celem jego likwidacji. W następstwie tego właściciel parkingu pismem z dnia 2 sierpnia 2004 r. zwrócił się do organu likwidacyjnego o zwrot kosztów parkowania samochodu marki FIAT 126p w kwocie 9.714,90 zł (141 dni x 68,90 zł = 9.714,90 zł). Organ likwidacyjny nie uznał tak wysokiego wynagrodzenia za dozór pojazdu i postanowieniem z dnia [...] nr [...], powołując się na przepisy art. 102 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił to wynagrodzenie w wysokości 212,25 zł. Wynagrodzenie za dozór pojazdu ustalono za okres od dnia otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego do dnia sprzedaży pojazdu i jego odbioru z parkingu, przyjmując średnią stawkę za parkowanie pojazdu w wysokości 2,83 zł za dzień postoju. Na powyższe postanowienie Zakład D. Sp. z o.o. wniósł w dniu 22 listopada 2004 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi. Po rozpoznaniu zażalenia, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu likwidacyjnego i orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 16 kwietnia 2004 r. do 30 czerwca 2004 r. w kwocie 3.800 zł. Przy obliczeniu wynagrodzenia przyjęto stawkę w wysokości 50 zł za dobę, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] nr [...].

Na postanowienie to Zakład D. Sp. z o.o. złożył w dniu 29 kwietnia 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając organowi odwoławczemu rażące naruszenie przepisów art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a tym samym bezpodstawne nieuwzględnienie wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu za okres od 13 stycznia 2004 r. do 15 kwietnia 2004 r. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wynagrodzenia za dozór pojazdu za wskazany okres.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumenty z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 8 lipca 2005 r. zawiadomił, "iż wycofuje ww. odpowiedź i wnosi o umorzenie przedmiotowego postępowania, z uwagi na uwzględnienie skargi". W uzasadnieniu swojego pisma organ powołał się na załączone nowe postanowienie z dnia 7 lipca 2005 r., wydane na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym uchylono w całości zaskarżone postanowienie z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. W związku z pismem Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi strona skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 21 lipca 2005 r., w którym wniosła o nieuwzględnienie wniosku organu o umorzenie postępowania oraz podtrzymała swoją skargę. Strona stwierdziła, że nowe postanowienie organu z dnia 7 lipca 2005 r. zostało zaskarżone do sądu administracyjnego z uwagi na wydanie go z naruszeniem przepisu art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podnosząc m.in., że powyższym orzeczeniem zostało uchylone w całości zaskarżone postanowienie organu orzekającego drugiej instancji, również w części niezaskarżonej przez stronę. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2005 r. postępowanie sądowe w sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia sprawy ze skargi strony na nowe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, a następnie w związku z wyrokiem WSA w Łodzi o sygn. akt I SA/Łd 1014/05, uchylającym to postanowienie organu odwoławczego z dnia 7 lipca 2005 r., Sąd podjął postępowanie w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżone postanowienie zważył, iż do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym i związanych z tym należnościami winny, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z póź. zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Nie można jedynie podzielić wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu poglądu Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, iż podstawę prawną do zastosowania w rozpatrywanym przypadku przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. a/ ww. rozporządzenia, albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, która to sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Należy jednak uznać, że taką podstawę prawną stanowi przepis § 3 ust. 1 lit. c/ tego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. W myśl art. 180 Kodeksu cywilnego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci, a treść tego przepisu wprost nawiązuje do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiącym, iż pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się". Stąd też prowadzącemu parking, na którym przechowywany był pojazdy stanowiący własność Skarbu Państwa, jako dozorcy, przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego w powyższym trybie z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i należy uznać, że co najmniej od tego dnia obciążają go wszelkie opłaty związane z przechowywaniem takiego pojazdu. Stosownie zatem do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na żądanie strony skarżącej, jako dozorcy, organ likwidacyjny miał obowiązek przyznać jej zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 1999 r. o sygn. akt I SA/Wr 2390/97 (ONSA 2000/1/28) stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio art. 836 K.c, zgodnie z którym – jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie – przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Oznacza to, że przy określaniu takiego wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu sprawującego dozór oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt I SA/Bd 477/04).

Jak to wyżej wskazano, Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu, z mocy prawa, z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 7 ust. 2 nałożyło na jednostkę prowadzącą parking obowiązek powiadomienia o nieodebraniu pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu. Podmiot parkujący pojazd nie jest zobowiązany do przesyłania żadnych innych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Powołanie się w rozpoznawanej sprawie przez organy podatkowe na okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał z opóźnieniem z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie może zwalniać tego organu – reprezentującego Skarb Państwa, od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem przedmiotowego pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę. W rozpatrywanym przypadku, a także w innych podobnych sprawach, rzeczą właściwego organu skarbowego jest przyjęcie takiego trybu postępowania, aby wszystkie podmioty uczestniczące w takich sprawach, a w szczególności Policja wydająca dyspozycję usunięcia pojazdu, a także podmiot prowadzący parking, działały bez zbędnej zwłoki w celu niedopuszczenia do ponoszenia przez Skarb Państwa nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdów.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, należy stwierdzić, iż Skarb Państwa zobowiązany jest do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu (z mocy prawa) do dnia odebrania go od dozorcy. Podmiot parkujący pojazd, który zawiadomił w terminie (bez zbędnej zwłoki) właściwego naczelnika urzędu skarbowego oraz organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, nie może być obciążany kosztami za uchybienia w działaniu innych organów (w tym przypadku podmiotu, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu). Paragraf 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów stanowi, iż to na podmiocie, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu ciąży obowiązek przesłania do urzędu skarbowego kopii powiadomienia właściciela pojazdu wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. Naczelnik urzędu skarbowego, wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości, powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ likwidacyjny, jak i organ odwoławczy nie wyjaśniły dlaczego odmówiono Spółce zwrotu wydatków za parkowanie pojazdu przed dniem wpływu do organu likwidacyjnego dokumentów sprawy oraz nie sprawdziły, czy podmiot parkujący pojazd dokonał zawiadomienia urzędu skarbowego bez zbędnej zwłoki. W tym zakresie niewątpliwie naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Powyższe rozważania wskazują, że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie przedmiotowego pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów. Wyznaczenie przez Prezydenta Miasta [...] parkingu prowadzonego przez skarżącą Spółkę do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w [...] opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie, m.in. art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, który to przepis zdanie pierwsze (łącznie z ust. 5 art. 130a ustawy) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt K 23/04 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP, z tym że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2006 r. Ponadto na podstawie analizy i wykładni przepisów art. 130a ust. 1–7 ustawy – Prawo o ruchu drogowym należy uznać, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 tego artykułu oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na rzecz którego pojazd przechodzi w trybie ust. 10 wymienionego artykułu.

Należy również nadmienić, iż odmowa organów podatkowych w zakresie przyznania skarżącej Spółce wynagrodzenia za wskazany dodatkowy okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięcia) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji, stanowiących integralną część tych aktów, a także z treści zażalenia strony na orzeczenie organu pierwszej instancji. Z wniesionej skargi wynika bowiem, że strona zaskarżyła orzeczenie organu drugiej instancji jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania należności za dodatkowy wskazany okres. Zgodnie z art. 134 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd jest związany zakazem reformationis in peius, a według oceny Sądu stwierdzone wady zaskarżonego w części orzeczenia organu nie stanowią dostatecznej przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności tego aktu w całości, które to stwierdzenie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy administracji niewątpliwie mogłoby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony skarżącej. Mimo wyrażonego wyżej poglądu odnośnie nieprzysługiwania skarżącej Spółce opłat za przechowywanie przedmiotowego pojazdu według przyjętej stawki wynikającej z powołanej uchwały Rady Miejskiej w [...], Sąd w tym składzie orzekającym, mając na uwadze treść wniesionej skargi oraz uregulowanie zawarte w art. 134 § 1 i 2 ww. ustawy nie uznał za możliwe uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej.

Na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2006 r. skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik organu wyrokowi powyższemu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. tj.:

1) art.145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a , w związku z art. 141 § 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia, pomimo iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w postanowieniu z dnia [...]. na skutek odwołania spółki uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] i przyznał wynagrodzenie za dozór samochodu osobowego marki Fiat 126p nr rej. [...], stanowiącego własność Skarbu Państwa. Postanowienie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 8 listopada 2004 r. W związku z powyższym na podstawie art. 102 § 4 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz.1954) oraz art. 141 § 2 i art. 129 § 1 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, termin do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie upłynął w dniu 15 listopada 2004 r. Tymczasem spółka złożyła zażalenie z dnia 19 listopada 2004 r. na ww. postanowienie w dniu 6 grudnia 2004 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Spółka nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie art. 134 § 1 i 2 w związku z art.145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, w takiej sytuacji powinien wyjść poza granice skargi i stwierdzić nieważność ww. postanowienia w całości. Uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego (w analizowanej sprawie zażalenia) powoduje jego bezskuteczność. Upływ terminu do złożenia środka odwoławczego powoduje, że rozstrzygnięcie staje się ostateczne i nie może być weryfikowane, jeżeli nie zostanie przywrócony termin do wniesienia środka zaskarżenia. Rozpoznanie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia ostatecznego, korzystającego z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (cyt. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003, s. 576). W takiej sytuacji organ II instancji nie mógł merytorycznie rozpoznać zażalenia, lecz zgodnie z art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia. W opisanym stanie faktycznym Sąd I instancji zamiast ustosunkować się do skargi wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i uchylić je do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 134 §1 i 2 w związku z art.145 § 1 pkt 2 , powinien nie będąc związany granicami skargi wyjść poza jej granice i stwierdzić w całości nieważność zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny zasadności skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 maja 2006 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny będąc związany granicami sprawy nie jest jednak związany granicami skargi. To zaś nakazuje mu dokonać oceny zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem niezależnie od zarzutów i wniosków zawartych w skardze, to znaczy Sąd winien zbadać czy akt ten pozostaje w zgodzie z przepisami prawa materialnego, na których opiera się jego rozstrzygnięcie oraz przepisami regulującymi postępowanie administracyjne, w którym akt ten został wydany. Do tego Sąd w myśl art. 133 § 1 ww. ustawy wydaje orzeczenie na podstawie akt sprawy. Zatem Sąd Administracyjny poddając w wyniku wniesionej skargi kontroli zaskarżony akt administracyjny ma obowiązek zbadać również czy działanie podjęte przez organ w sprawie oraz wydane w jego następstwie rozstrzygnięcie znajduje oparcie w materiale dokumentacyjnym sprawy zgromadzonym w aktach administracyjnych. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku tego nie wykonał. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] adresat – Zakład D. Sp. z o.o. w [...] otrzymał 8 listopada 2004 r. (wynika to z kserokopii Potwierdzenia odbioru). Termin do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie wynoszący zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. siedem dni od dnia otrzymania przez stronę tego postanowienia upływał w dniu 15 listopada 2004 r. Natomiast zażalenie na wzmiankowane postanowienie opatrzone datą 19 listopada 2004 r. zostało wniesione przez Zakład D. Sp. z o.o. niewątpliwie już po upływie zakreślonego ustawą terminu (według prezentaty Urzędu Skarbowego [...] zażalenie wpłynęło do Urzędu 22 listopada 2004 r.). Na okoliczność tę zwrócił uwagę Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z 30 listopada 2004 r. przy którym przesłane zostało omawiane zażalenie do organu II instancji. Mimo tego Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi nie zastosował trybu przewidzianego w art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. lecz merytorycznie rozpoznał sprawę w drugiej instancji przyjmując – wbrew dokumentom – że zażalenie Zakładu D. Sp. z o.o. zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu (dał temu organ wyraz w uzasadnieniu swego postanowienia). Tymczasem dokumentacja sprawy wskazuje, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z [...] wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zostało wydane w momencie kiedy postanowienie pierwszoinstancyjne było już ostateczne a więc niewzruszalne w trybie instancyjnym.

W takiej sytuacji uznać należy, że wzmiankowane postanowienie organu II instancji zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bo dokonano w nim weryfikacji orzeczenia korzystającego z przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w wyniku wniesionej przez stronę skargi miał obowiązek sprawdzić czy działanie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w postępowaniu zażaleniowym, którego konsekwencją było wydanie kwestionowanego w skardze postanowienia jest prawidłowe i znajduje potwierdzenie w dokumentacji sprawy. Tym bardziej że właśnie w aktach sprawy znajdowało się pismo organu I instancji sygnalizujące, że zażalenie zostało wniesione po terminie i wskazujące dowody fakt ten potwierdzające.

Powyższe wskazuje, że zarzuty postawione w podstawach kasacyjnych skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi uznać należy za zasadne.

Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Odstąpił Sąd natomiast na zasadzie art. 207 § 2 powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. od zasądzenia na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego uznając, że w znacznej mierze swoim postępowaniem przyczynił się on do powstania zaistniałej nieprawidłowości.