Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 234/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska, Sędziowie NSA Rafał Batorowicz (spr.), Urszula Raczkiewicz, Protokolant Marcin Chojnacki, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "[...]" Spółki jawnej w Lublinie – [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 481/04 w sprawie ze skargi "[...]" Spółki jawnej w Lublinie – [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 16 lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, ustalenia wartości celnej towaru, wymiaru cła oraz określenia wysokości podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "[...]" spółki jawnej w Lublinie [...]na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 481/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę [...] Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 16 lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, ustalenia wartości celnej towaru, wymiaru cła oraz określenia wysokości podatku od towarów i usług.

Decyzją z dnia 16 kwietnia 2004 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie uznał zgłoszenie celne SAD Nr [...] z dnia 29 listopada 2001 r. za nieprawidłowe, w części dotyczącej wartości celnej towaru, kwoty cła oraz wykazanej kwoty podatku od towarów i usług.

Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 16 lipca 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd odnosząc się do zarzutu skarżącej odnośnie naruszenia art. 83 Kodeksu celnego (Dz.U. z 1997 r. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.) stwierdził, że zgodnie z tym przepisem, organy celne mają prawo do kontroli postimportowej (po zwolnieniu towaru) zgłoszenia celnego. Jeżeli w wyniku tej kontroli dopatrzą się nieprawidłowości, to znaczy niezgodności zgłoszenia celnego z wymaganiami prawnymi, podejmuje działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego. W niniejszej sprawie kontrola wykazała, że cena transakcyjna (faktycznie zapłacona) była niższa od ceny podanej w zgłoszeniu celnym, gdyż cena ta mogła zostać pomniejszona o rabat, co nie było możliwe do stwierdzenia już w momencie zgłoszenia celnego. Sąd podkreślił, że cena transakcyjna jest pierwszą i podstawową metodą ustalania wartości celnej towaru i ustalenie ceny transakcyjnej było obowiązkiem organów celnych.

Rabat, o który została pomniejszona cena transakcyjna towaru, nie powinien być uwzględniony w dokumencie odprawy celnej SAD, jeżeli płatność za towar będący przedmiotem importu jeszcze nie nastąpiła.

Mając na względzie powyższe wywody Sąd nie podzielił zdania strony odnośnie jakościowych różnic pomiędzy udzieleniem nie definiowanej nigdzie "premii finansowej" a obniżeniem wartości płatności za towar stanowiący rabat. Nie zostały więc zdaniem Sądu naruszone przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 11 ustawy o podatku od towarów i usług VAT Wojewódzki Sad Administracyjny stwierdził, że poza sporem pozostaje okoliczność, że w sprawie niniejszej strona dokonała zgłoszenia celnego w 2001 r., kiedy obowiązywał art. 11 c ustawy od podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.)

Sąd przytoczył wykładnię art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 54, poz. 535), zwaną dalej ustawą o podatku o VAT, w brzmieniu z daty wydania decyzji przez organ I instancji, czyli z dnia 16 kwietnia 2004 r., w myśl którego organ celny w wyniku weryfikacji dokumentów celnych może określić właściwą kwotę podatków w decyzji dotyczącej należności celnych. Sąd rozstrzygając czy powyższy przepis obowiązujący od dnia 1 września 2003 r., zmieniony przez ustawę z dnia 26 czerwca 2003 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 1302) mógł być zastosowany w niniejszej sprawie, stwierdził, że ustawa wprowadzająca ten przepis nie zawiera przepisów międzyczasowych, co oznacza, że należy stosować go po tej dacie do wszystkich spraw wszczętych w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego. Zmienił on status naczelnika urzędu celnego z płatnika podatku na organ podatkowy zobowiązany do określenia podatku w prawidłowej wysokości. Sąd zwrócił uwagę, że w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego może nastąpić również stwierdzenie nadpłaty podatku VAT, co zachodzi w niniejszej sprawie.

Sąd nie podzielił więc zarzutu skarżącej o niemożliwości zastosowania tego przepisu, stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Skarżąca, od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagała się uchylenia w całości wyroku Sądu I instancji z dnia 26 października 2004 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1. norm prawa materialnego tj.:

- art. 83 Kodeksu celnego poprzez błędną wykładnię, poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki wymienione tym przepisem do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w związku ze zmianą ceny transakcyjnej.

- Art. 69 Kodeksu celnego poprzez jego niezastosowanie,

- Art. 11 ust. 2, art. 11 c ust. 3 i 4 ustawy o podatku od towarów i usług, oraz o podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji a nie w dniu zgłoszenia celnego, a nadto przyjęciu, że przepis art. 11 ust. h ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2003 r. ma zastosowanie do nadpłaty podatku powstałego w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego z dnia 29 listopada 2001 r.,

- Art. 11 c ust. 3 i ust. 4, art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia celnego poprzez ich niezastosowanie.

Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej w odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak podstaw do jej uwzględnienia oraz orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I

Ustawodawca ustanowił wysoki próg wymagań stawianych skardze kasacyjnej. W art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako P.p.s.a., ściśle określono dopuszczalne podstawy kasacyjne. Przytoczenie tych podstaw stanowi wymóg formalny o jakim mowa w art. 176 P.p.s.a. Po wniesieniu skargi nie jest już możliwe przytoczenie nowych podstaw kasacyjnych, dopuszczalne jest jedynie przedstawienie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych (art. 183 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.).

Szczególnym wyrazem stanowiska ustawodawcy w zakresie wymogów stawianych skardze kasacyjnej jest treść art. 175 P.p.s.a. ograniczająca krąg podmiotów uprawnionych do sporządzenia skargi do profesjonalistów, od których oczekiwać należy znacznego zasobu wiedzy prawniczej, w szczególności z zakresu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.

Przedstawione wymogi wiążą się z faktem, że zgodnie z art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że granice skargi kasacyjnej wyznaczają zakres badania sprawy przez sąd. Nie jest więc dopuszczalne działanie sądu polegające na konkretyzowaniu, uściślaniu czy korygowaniu zarzutów skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 10/04, Monitor Prawniczy 2004/9/392).

II

Strona skarżąca oparła skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Żaden jednak z zarzutów składających się na tę podstawę nie znajdował uzasadnionych podstaw.

1. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 83 Kodeksu celnego był chybiony już z tego powodu, że wskazane unormowanie nie jest przepisem prawa materialnego lecz skierowanym do organów celnych przepisem postępowania. Reguluje on prawa i obowiązki organów celnych działających w ramach kontroli postimportowej, w szczególności dopuszczalność kontroli zgłoszenia celnego, zakres kontroli i możliwość dokonywania określonych działań.

Treść art. 83 § 1 – 3 Kodeksu celnego wskazuje że stosowany jest on wyłącznie przez organy celne. Nie mogło więc dojść do jego naruszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Jeżeli przyjąć, że strona skarżąca jedynie omyłkowo określiła zarzut jako składający się na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. i że traktować go należało jako dotyczący naruszenia przepisów postępowania, to również tak rozumiany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach strona skarżąca musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r. sygn. GSK 73/04, Monitor Prawniczy 2004/14/632). W sprawie niniejszej strona skarżąca nie przedstawiła żadnego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, jaki jej zdaniem został naruszony. Z tego też powodu zarzut rozumiany jako dotyczący naruszenia przepisów postępowania byłby nieuzasadniony.

Treść samego zarzutu jak i jego uzasadnienie wskazują, że strona skarżąca w znacznej mierze zmierza do podważenia ustaleń faktycznych prowadzących w konsekwencji do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Tak rozumiany zarzut wymagałby merytorycznego odniesienia tylko wtedy, gdyby zarzucono naruszenie konkretnie oznaczonych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzące do wadliwego zaakceptowania ustaleń organów celnych. Sama polemika z ustaleniami uznanymi przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe bez wymienienia naruszonych zdaniem strony skarżącej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego nie stanowi podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 31 marca 2004 r., sygn. GSK 73/04, Monitor Prawniczy 2004/14/632).

2. Zarzuty naruszenia art. 69 Kodeksu celnego oraz art. 11 ust. 2, art. 11c ust. 3 i 4 ustawy o VAT w brzmieniach obowiązujących w chwilach dokonania zgłoszenia celnego i wydawania decyzji oraz art. 11 ust. h ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2003 r. sprowadzały się do tezy, iż oceniając prawidłowość zgłoszenia celnego stosować należałoby przepisy prawa materialnego z chwili dokonywania zgłoszenia, co prowadziłoby, zdaniem strony skarżącej , do niemożności weryfikacji zgłoszenia wobec treści art. 11 ust. 3 i 4 ustawy o VAT obowiązującej w 2001 r.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, że w chwili wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji stosować należało znowelizowany ustawą z dnia 26 czerwca 2003 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 1302) art. 11 ust. 2 ustawy o VAT w tej części, w której doszło do zmiany statusu naczelnika urzędu celnego z płatnika podatku na organ podatkowy. Tego stanowiska nie zakwestionowano.

Strona skarżąca nie dostrzega, że pomijając kwestię statusu organu celnego, w związku z obowiązującą od 1 września 2003 r. nowelizacją art. 11 ust. 2 ustawy o VAT nie doszło do zmiany treści tego przepisu w zakresie, w jakim określał on przesłanki weryfikacji zgłoszenia celnego w częściach dotyczących wykazania kwot podatków. Zarówno przed jak

i po nowelizacji weryfikacja zgłoszenia celnego była dopuszczalna, we wszystkich wypadkach wykazania kwoty podatku nieprawidłowo. Nieprawidłowe wykazanie kwoty podatku oznacza zarówno zaniżenie jak i zawyżenie kwoty podatku. Zatem, niezależnie od tego z jakiego momentu brzmienie przepisu uznać za materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia, art. 11 ust. 2 ustawy o VAT stanowi należytą podstawę prawną weryfikacji zgłoszenia celnego także w innych przypadkach niż niepobranie podatku lub pobranie go w zaniżonej wysokości.

Wbrew stanowisku strony skarżącej treść art. 11 c ust. 3 i 4 ustawy o podatku VAT w brzmieniu z chwili dokonywania zgłoszenia celnego nie sprzeciwia się weryfikacji zgłoszenia celnego w przypadkach innych niż wymienione w art. 11 c ust 1 (niepobranie podatku lub pobranie go w niższej od należnej wysokości). Zakres przedmiotowy art. 11 c ustawy o VAT był węższy niż ten, który obejmował art. 11 ust. 2. Przepis art. 11c regulował obowiązki organów celnych i podatników w przypadkach zaniżenia lub niepobrania podatku. Nie odnosił się natomiast do pozostałego przedmiotu regulacji art. 11 ust. 2, to jest nadpłaty kwoty podatku. Tym samym nie zachodziła kolizja między wskazanymi przepisami.

Brak przepisu szczególnego regulującego konkretne czynności podejmowane w przypadku stwierdzenia nadpłaty podatku nie niweczył traktowania jako dostateczną podstawę weryfikacji zgłoszenia celnego art. 11 ust. 2 ustawy o VAT, którego treść wystarczająco regulowała dopuszczalne działanie organu celnego (określenia podatków w prawidłowej wysokości). Zmiana statusu organu celnego przesądzała o tym, że po dniu 1 września 2003 r. następowało to w drodze decyzji administracyjnej.

3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podnosi, że art. 11 ust. 2 ustawy o VAT nie może mieć zastosowania bowiem w przepisie tym mowa o długu celnym.

Stanowisko to nie jest trafne, trudno nawet dociec na jakich przesłankach je oparto. Niezależnie od tego z jakiego momentu brzmienie tego przepisu przyjąć za podstawę oceny, przepis dotyczył nieprawidłowego wykazania kwoty podatków a nie długu celnego. O długu celnym mowa była jedynie w kontekście odpowiedniego zastosowania, w wąskim zakresie, przepisów dotyczących tej instytucji.

III

Z wymienionych w punkcie I i II przyczyn skarga kasacyjna nie znajdowała usprawiedliwionych podstaw. Nie zachodziły również podstawy nieważności postępowania, które Sąd winien brac pod uwagę z urzędu. Dlatego też oddalono skargą kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania oparto na art. 204 pkt 1 P.p.s.a.