Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1138/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 140
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 26 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 992
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 44
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 11, art. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Ł. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Starosty [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa Starosty [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1138/18

UZASADNIENIE

W dniu 22 czerwca 2018 r. Prezydent Miasta Z., w związku z pożarem składowiska odpadów, jaki miał miejsce w dniu 25 maja 2018 r., wszczął, działając w oparciu o art. 61 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 1000), postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z terenów nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b.

Jak wynika z akt sprawy właścicielem powyższych nieruchomości jest Skarb Państwa, użytkownikami wieczystymi natomiast są: J. S. (ul. A 21, 21a, 21b, 21c, 21d, ul. B 8, ul. C 1a, 1b) i J. S. i J. S. (ul. B 10). Organ ustalił, że posiadaczem odpadów jest A sp. z o.o. w Ł., która wydzierżawiła nieruchomości od B sp. z o.o. w Ł., a ta z kolei zawarła umowę z J. S.

Podczas oględzin nieruchomości w dniu 23 lipca 2018 r. prezes zarządu A sp. z o.o. oświadczył, że po dniu 30 kwietnia 2018 r. nie posiada decyzji o zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów na przedmiotowych nieruchomościach i że jest jedynym posiadaczem odpadów.

Pismami z dnia 28 czerwca 2018 r. Prezydent Miasta Z. zwrócił się do Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Z., do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. oraz Prokuratury Okręgowej w Ł. z prośbą o wskazanie, czy odpady zalegające na nieruchomościach objęte pożarem z dnia 25 maja 2018 r. stanowią zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, czy występuje możliwość zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku, do jakiego kodu odpadów zaklasyfikowano odpady powstałe na skutek pożaru i akcji gaśniczej i czy są to odpady z wypadków, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o odpadach i czy oszacowano ilość odpadów zalegających na nieruchomościach po pożarze, z podaniem daty, w jakiej dokonano tych ustaleń. W odpowiedzi na powyższe pismo Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Z. poinformował, że nie prowadzi kodowego systemu kwalifikowania odpadów popożarowych i nie dysponuje danymi dotyczącymi ilości odpadów, które uległy spaleniu. Prokurator Okręgowy poinformował w dniu 19 lipca 2018 r., że nie uzyskano jeszcze opinii biegłego odnośnie do tego, czy odpady objęte pożarem zagrażają życiu lub zdrowiu człowieka lub powodują istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach. Nie ustalono również, jakim kodem powinny być oznaczone odpady składowane na obszarze objętym pożarem. Natomiast Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Ł. pismem z dnia 1 sierpnia 2018 r. wyjaśnił, że w ocenie organu pozostałości po pożarze wypełniają definicję art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o odpadach, tj. odpadów z wypadków, a analiza próbek wskazuje, że nie można wykluczyć zanieczyszczenia środowiska.

Wobec treści pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia 1 sierpnia 2018 r., kwalifikującego odpady powstałe po pożarze jako odpady, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o odpadach, tj. odpady z wypadków, Prezydent Miasta Z. pismem z dnia 10 sierpnia 2018 r. zwrócił się do Starosty [...] z żądaniem pilnego podjęcia czynności zgodnie z art. 101 ustawy o odpadach, zmierzających do usunięcia odpadów z wypadków, które powstały w związku z pożarem odpadów na nieruchomościach położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b.

Następnie, decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie wszczęte z urzędu w trybie art. 26 ustawy o odpadach w przedmiocie usunięcia odpadów z terenów nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie wszczęte w trybie art. 26 ustawy o odpadach jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw do jego prowadzenia i wydania rozstrzygnięcia w tym trybie z uwagi na ustalenie w toku postępowania okoliczności wskazujących na zastosowanie rozstrzygnięcia nadzorczego w trybie art. 101 ustawy o odpadach, leżącego w kompetencjach starosty właściwego ze względu na miejsce powstania odpadów, które są odpadami z wypadków w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o odpadach.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarb Państwa - Starosta [...], podnosząc zarzut naruszenia:

1. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia w jakim zakresie zgromadzone odpady można uznać za odpady z wypadku, ilości zgromadzonych odpadów, odpadów przemieszczonych w czasie pożaru, a nieobjętych akcją gaśniczą,

2. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie postępowania czynnego udziału w całości postępowania administracyjnego, a jedynie zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania pismem z dnia 22 czerwca 2018 r. i doręczeniu decyzji z dnia [...] r., pozbawiając stronę faktycznej możliwości udziału w postępowaniu,

3. art. 84 k.p.a. poprzez dopuszczenie opinii z dowodu biegłego w sytuacji, gdy stosowanie i wykładnia prawa nie mogą stanowić przedmiotu opinii sporządzonej przez biegłego,

4. art. 84 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o planowanej opinii z biegłego, uniemożliwiając czynny udział w toku postępowania,

5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie rozstrzygnięcia w sytuacji niewyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności obejmujących składowanie odpadów na terenie do tego nieprzeznaczonym bez stosownego zezwolenia, co pozwoliłoby na weryfikację sposobu dokonanej wykładni przez organ administracji publicznej,

6. art. 26 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Prezydent Miasta Z. nie posiada kompetencji do prowadzenia postępowania w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcia z miejsca do tego nieprzeznaczonego w stosunku do odpadów przechowywanych na nieruchomościach w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b, pomimo wygaśnięcia zezwolenia na ich zbieranie,

7. art. 105 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sytuacji istnienia przesłanki materialnoprawnej do prowadzenia postępowania administracyjnego.

Odwołujący wskazał m.in., że Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości został pominięty jako strona w czynnościach toczącego się postępowania, mimo że posiada interes prawny w merytorycznym rozstrzygnięciu wydanym na podstawie art. 26 ustawy o odpadach.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 26 ustawy o odpadach, umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że ustawa o odpadach nie określa, kto jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 26, dlatego też dla uznania za stronę znajduje zastosowanie art. 28 k.p.a. Kolegium podzieliło pogląd prezentowany w orzecznictwie administracyjnym, że w realizacji dyspozycji art. 26 ustawy o odpadach w charakterze strony postępowania może brać udział tylko posiadacz odpadów oraz władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach pod pojęciem posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że posiadaczem odpadów jest A sp. z o.o. W ustawie o odpadach brak jest legalnej definicji "władającego powierzchnią ziemi", dlatego zgodnie z zasadami wykładni systemowej zewnętrznej należy odwołać się do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, która w art. 3 pkt 44 stanowi, że pod pojęciem władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem – podmiot ujawniony jako władający. Analiza ewidencji gruntów jednoznacznie wskazuje, że odpady znajdują się na nieruchomościach, których władającym jest odpowiednio J. S. i J. S. oraz J. S. jako użytkownicy wieczyści. Ich status tron wynika z domniemania, że jako władający są posiadaczami odpadów. Powyższe oznacza zaś, że Skarb Państwa nie jest stroną przedmiotowego postępowania, ponieważ nie dotyczy ono jego interesu prawnego lub obowiązku. W przedmiotowym postępowaniu nie ma możliwości nałożenia na Skarb Państwa jakichkolwiek obowiązków związanych z usunięciem odpadów, ponieważ nie jest ich posiadaczem ani ujawnionym w ewidencji władającym powierzchnią ziemi., na której znajdują się odpady. W świetle art. 26 ustawy o odpadach i odnoszącego się do niego orzecznictwa Kolegium uznało, że Skarbowi Państwa nie przysługiwał status strony postępowania i nie zmienia tego fakt, że faktycznie był on traktowany przez organ I instancji jako strona. Okoliczność dopuszczenia przez organ administracji określonego podmiotu do udziału w postępowaniu nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ustalenie, że odwołanie pochodzi od podmiotu nieposiadającego statusu strony obligowało organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Skarb Państwa - Starosta [...] podniósł zarzut naruszenia:

1. art. 28 k.p.a., skutkiem czego organ uznał, że Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b nie posiada interesu prawnego w odwołaniu się od decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie usunięcia odpadów z terenu nieruchomości, co doprowadziło do tego, że Prezydent Miasta Z. nie zobowiązał wbrew postanowieniom art. 26 ustawy o odpadach do usunięcia odpadów na koszt posiadacza,

2. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie postępowania czynnego udziału w całości postępowania administracyjnego, pozbawiając stronę faktycznej możliwości udziału w postępowaniu,

3. art. 72 ust. 1 w zw. z art. 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że w prowadzonym postępowaniu Skarb Państwa nie posiada interesu prawnego w występowaniu w charakterze strony, pomimo oczywistej okoliczności, że zalegające na nieruchomościach odpady mają istotny wpływ na obniżenie wartości nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste skutkujące ograniczeniem wysokości dochodu Skarbu państwa z tytułu ustanowionego użytkowania wieczystego,

4. art. 11 w zw. z art. 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że Starosta [...] reprezentujący Skarb Państwa nie jest zobowiązany do dbałości i prawidłowej gospodarki co do nieruchomości, których właścicielem jest Skarb Państwa.

Powołując takie zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (w zakresie zarzutów podniesionych w odwołaniu), a z daleko idącej ostrożności procesowej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Obecny na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono zasad postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. umarzająca postępowanie odwoławcze na skutek odwołania Skarbu Państwa - Starosty [...] od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego z urzędu w trybie art. 26 ustawy o odpadach w sprawie usunięcia odpadów z terenu nieruchomości położonych na nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b z uwagi na jego bezprzedmiotowość, tj. brak podstaw do jego prowadzenia w trybie art. 26 ustawy o odpadach.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że kontrolą sądową stała się zasadność umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak przymiotu strony postępowania odwołującego się, nie zaś zasadność umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 26 ustawy o odpadach przez organ I instancji. Innymi słowy Sąd zobowiązany był do zbadania, czy Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...] był stroną umorzonego postępowania, nie zaś do oceny, czy zostało ono zasadnie umorzone bądź też do ustalenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów po pożarze.

Wynikiem tak zakreślonej kontroli musi być stwierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. w sposób uzasadniający jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi fakt, że decyzja, od której odwołanie wniósł Skarb Państwa – Starosta [...] zapadła po przeprowadzeniu przez Prezydenta Miasta Z. postępowania wszczętego na podstawie art. 26 ustawy o odpadach.

Stosownie do art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

Powszechnie przyjmuje się, że na gruncie art. 26 ustawy o odpadach w charakterze strony postępowania może brać udział posiadacz odpadów oraz władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów. To posiadacz odpadów jest adresatem decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Na nim bowiem ciąży z mocy samego prawa obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z takiego miejsca.

Ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", dlatego zgodnie z zasadami wykładni systemowej zewnętrznej należy odwołać się do definicji zawartej w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 ze zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 ustawy Prawo ochrony środowiska, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

Przyjmując powyższe prawidłowo przyjęto, że w rozpoznawanej sprawie stronami postępowania jest A sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi jako posiadacz odpadów oraz ujawnieni w ewidencji gruntów użytkownicy wieczyści nieruchomości - J. S. i J. S..

Przyznanie statusu strony posiadaczowi odpadów oraz władającym powierzchnią ziemi użytkownikom wieczystym nie oznacza jednak, że udział innych podmiotów w postępowaniu jest wyłączony, gdyż również w postępowaniu prowadzonym w trybie, o którym mowa w art. 26 ustawy o odpadach zastosowanie znajduje art. 28 k.p.a. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w sposób niedostateczny zbadało istnienie po stronie Skarbu Państwa interesu prawnego, który determinowałby status strony postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy nie uchronił się bowiem od zastosowania swego rodzaju automatyzmu. Kolegium przyjęło bowiem, że skoro przymiot strony zyskał ujawniony jako władający powierzchnią ziemi użytkownik wieczysty, to właścicielowi nieruchomości taki status nie przysługuje, przez co pominięto konstytucyjny aspekt ochrony własności.

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że właściciel nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste zachowuje status jej posiadacza samoistnego, a użytkownik wieczysty jest jej posiadaczem zależnym w zakresie treści przysługującego mu prawa (por. uchwały SN z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 68/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 109 i z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 8/14, OSNC 2015, Nr 1, poz. 6). Przyjmuje się, że na skutek ustanowienia użytkowania wieczystego co do zasady dochodzi do swoistego scedowania uprawnień właścicielskich na użytkownika wieczystego i to tak dalece, że w relacjach prawnorzeczowych z osobami trzecimi pozostaje wyłącznie użytkownik wieczysty (post. SN z dnia 14 marca 2012 r., II CSK 127/11, niepubl.). Jednak w postanowieniu z dnia 28 października 2016 r., I CSK 689/15 Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że właściciel nieruchomości może także podejmować działania służące ochronie prawa własności, niezależnie od uprawnień przysługujących w tym zakresie użytkownikowi wieczystemu. Rozważania Sądu Najwyższego odnosiły się do podejmowania czynności przeciwdziałających zasiedzeniu, jednak zachowują one aktualność na gruncie rozpoznawanej sprawy.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z terenów nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b. Tym samym organ ten nie nałożył na posiadacza odpadów, którym jest A sp. z o.o. obowiązku usunięcia odpadów powstałych po pożarze składowiska odpadów. Oczywistym jest, iż weryfikacja decyzji umarzającej postępowanie w sprawie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów, którego adresatem byłby posiadacz odpadów nie leży w interesie posiadacza odpadów. Analiza okoliczności sprawy daje asumpt do przyjęcia, że zakwestionowaniem przedmiotowej decyzji nie jest również zainteresowany użytkownik wieczysty. Informacje ogólnie dostępne, zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym wskazują bowiem na powiązania o charakterze osobowym między użytkownikiem wieczystym a B sp. z o.o. i A sp. z o.o. Otóż, użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b jest J. S.. J. S. był udziałowcem B sp. z o.o. w dacie jej zarejestrowania, zbył udziały w listopadzie 2010 r. Obecnie prezesem zarządu B sp. z o.o. jest M. W., który jest również członkiem rady nadzorczej A sp. z o.o. Udziałowcem zaś A sp. z o.o. jest A. S. Co istotne użytkownicy wieczyści J. S. i J. S. nie brali czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji i nie podejmowali czynności zmierzających do doprowadzenia do usunięcia odpadów popożarowych przez ich posiadacza z terenu nieruchomości, którą władają. W konsekwencji odmowa przyznania właścicielowi nieruchomości, na których znajdują się odpady powstałe po pożarze składowiska odpadów statusu strony powoduje, że nie może on dochodzić usunięcia odpadów, które zalegają na jego nieruchomości w trybie art. 26 ustawy o odpadach i żądać weryfikacji decyzji wydanej przez organ I instancji o umorzeniu postępowania. Odmowa prawa do zaskarżenia decyzji umarzającej postępowanie w ocenie Sądu narusza interes prawny właściciela nieruchomości (w ocenie Sądu bez znaczenia pozostaje fakt, że właścicielem tym jest Skarb Państwa) wywodzony z art. 140 k.c.

Natomiast poza sporem musi pozostawać fakt, że kwestie związane z obniżeniem wartości nieruchomości podlegają rozważaniu jedynie w kategoriach interesu faktycznego. Nieskuteczne jest również wywodzenie interesu prawnego z art. 11 i 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to przepisy jedynie stanowią o legitymacji starosty do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami. Tymczasem na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne było wykazanie interesu prawnego Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, nie zaś uprawnienie Starosty [...] do działania w postępowaniu jako reprezentanta Skarbu Państwa.

Reasumując, wnikliwa analiza szczególnych okoliczności rozpoznawanej sprawy powinna doprowadzić Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. do wniosku, że stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 26 ustawy o odpadach jest nie tylko posiadacz odpadów, użytkownik wieczysty, ale i właściciel nieruchomości, co w konsekwencji rodzi obowiązek rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Skarb Państwa – Starostę [...] od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. umarzającej postępowanie wszczęte z urzędu w trybie art. 26 ustawy o odpadach w przedmiocie usunięcia odpadów z terenów nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 21, ul. A 21a, b, c. d, ul. B 8 i 10 oraz ul. C 1a, b.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczona na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt 2.

A.B.