Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 362/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 14, art. 16a, art. 17
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi T. P. i A. P. na czynność Wójta Gminy S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły wraz z opiekunem oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 12 kwietnia 2013 r. T. i A. P. (dalej w skrócie: "skarżący") zwrócili się do Wójta Gminy S. z wnioskiem o dowóz ich syna - K. do szkoły z L., w roku szkolnym 2013/2014.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r., nr [...], Wójt Gminy S. poinformował skarżących, że wyraża zgodę na dowóz ich syna, do szkoły prowadzonej przez "A" w L. i poprosił o zgłoszenie się do Urzędu Gminy w S. w sierpniu 2013 r., celem uzgodnienia szczegółów dowozu.

W dniu 27 września 2013 r. skarżący złożyli w Urzędzie Gminy w S. wniosek o zwrot kosztów transportu syna, z uwagi na niezadowolenie z dowozu zorganizowanego przez Gminę S. (pismo skarżących z dnia 11 i 26 września 2013 r.).

Pismem z dnia 3 października 2013 r., nr [...], Wójt Gminy S. poinformował skarżących, że zwrot za dowóz ucznia własnym samochodem przysługuje na zasadach określonych w umowie między wójtem gminy, a rodzicem dowożonego dziecka. Jednak umowę taką sporządza się tylko w dwóch przypadkach - po pierwsze, jeśli gmina nie zapewnia dowozu, lub - po drugie, jeżeli dziecko jest upośledzone w stopniu głębokim, a rodzice wyrażą taką wolę. W związku z powyższym, skoro Gmina S. zapewnia dowóz dzieci specjalistycznym samochodem z fachową opieką i zarazem K. P. nie jest dzieckiem upośledzony w stopniu głębokim, to tym samym nie jest możliwe pokrycie przedstawionego przez skarżących rachunku.

W odpowiedzi na wyżej wymienione pismo skarżący, pismem z dnia 9 października 2013 r., ponownie wyrazili swoje niezadowolenie z transportu organizowanego przez Gminę oraz domagali się rzeczowej oceny ich sytuacji.

Pismem z dnia 22 października 2013 r., nr [...], Wójt Gminy S. poinformował, że zwrot kosztów za indywidualny dowóz dziecka nie jest możliwy wtedy, gdy Gmina S. taki dowóz zapewnia i wcześniej nie została zawarta umowa.

Kolejnym wnioskiem z dnia 8 września 2014 r. skarżący zwrócili się do Wójta Gminy S. o zwrot kosztów dowozu syna do Zespołu Szkół Specjalnych w L. w następnym roku szkolnym, tj. 2014/2015. Jako podstawę swojego żądania wskazali art. 17 ust. 3a i art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawa") oraz orzeczenie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w Z. z dnia [...] r., nr [...], o potrzebie kształcenia specjalnego ich syna, a także powołali się na wykładnię zawartą w rozdziale 8 i 15 "Informatora dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością", który został opracowany w Ośrodku Rozwoju Edukacji we współpracy z Departamentem Zwiększania Szans Edukacyjnych Ministerstwa Edukacji Narodowej. Zdaniem skarżących, to rodzice dziecka z niepełnosprawnością decydują o wyborze szkoły, a skoro sami wybrali Zespół Szkół Specjalnych w L. oraz we własnym zakresie ponoszą koszty jego dowozu, to gmina nie może tego kwestionować . Domagali się z tego tytułu zwrotu kosztów dowozu syna do szkoły w kwocie 72,- zł. dziennie, powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 210/08.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy S., w piśmie z dnia 18 września 2014 r., nr [...], wyjaśnił, że zwrot kosztów indywidualnego dowozu syna skarżących nie jest możliwy, z uwagi na fakt zorganizowania i zapewnienia przez Gminę S. jego dojazdu do szkoły. Transport ten odbywa się regularnie przystosowanym do tego pojazdem i jest wykonywany pod opieką wykwalifikowanych pracowników. Zwrócił uwagę, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym, w razie gdy realizacja obowiązku zapewnienia uczniowi dojazdu do szkoły odbywałaby się poprzez zwrot kosztów dojazdu, wówczas byłyby to koszty dojazdu do najbliższej szkoły umożliwiającej potrzebę kształcenia specjalnego ucznia, w tym przypadku byłaby to Szkoła w Z. - S., znajdująca się przy ul. [...].

W piśmie z dnia 24 września 2014 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o "wydanie przez Wójta Gminy pozytywnej decyzji, w stosownej formie, w sprawie przez nich podniesionej". Wywiedli, że zgodnie z obowiązującym prawem to rodzice dziecka decydują, czy ma ono być dowożone do szkoły transportem organizowanym przez gminę, czy sami taki transport zapewniają, wówczas mają prawo domagać się od gminy zwrotu jego kosztów. Ich zdaniem nie mogą korzystać z dowozu zorganizowanego przez Gminę S., w szczególności ze względu na brak drogi dojazdowej do ich posesji, co wiąże się z koniecznością znoszenia 35-kilowego dziecka na rękach przez 0,5 km w miesiącach letnich oraz przez 2 km w miesiącach zimowych, kiedy to samochód nie dojeżdża nawet do ostatniego przystanku. Organizacja dojazdu polega zatem wyłącznie na rozwożeniu dzieci do kilku placówek, co powoduje spędzanie przez ich chorego syna aż 2 godzin w samochodzie w jedną stronę. Natomiast szkoła w Z. - S. nie zapewnia pełnej realizacji orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, co do sposobów jego kształcenia z uwagi na występujące upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym. Zdaniem skarżących jest przepełniona i kształci ponad 200 dzieci zarówno upośledzonych, jak i nieupośledzonych, co więcej wzbudzała u syna skarżących poważne stany lękowe. W Zespole Szkół Specjalnych w L. natomiast grupy chorych dzieci są pięcioosobowe, przy zapewnieniu dwuosobowej opieki nad nimi. Tym samym, w ocenie skarżących, możliwa jest w powyższej placówce pełna realizacja wskazań edukacyjnych dla ich syna i jest to najbliższa taka placówka, chociaż trasa do L. jest o połowę dłuższa, niż trasa do Z. - S. W opinii pełnomocnika skarżących ich wniosek z dnia 8 września 2014 r. nie został odpowiednio rozpatrzony, gdyż nie został wydana decyzja merytorycznie rozstrzygająca sprawę.

Pismem z dnia 30 października 2014 r., nr [...], Wójt Gminy S. poinformował, że sytuacja dotycząca dowozu syna skarżących nie uległa zmianie i może być on dowożony transportem organizowanym przez Gminę albo może być zwracany koszt jego dowozu do najbliższego specjalistycznego ośrodka, jeżeli dziecko do takiego jest dowożone. Natomiast w sytuacji, gdy dziecko nie korzysta z żadnych z wyżej wymienionych możliwości, nie jest wymagane podjęcie decyzji przez Wójta Gminy. W załączeniu odpowiedzi przesłano skarżącym pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. z dnia 10 października 2014 r., z którego wynika, że placówka ta nigdy nie była przepełniona (obecnie uczy się w niej 157 dzieci), oraz nigdy nie były i nie są przyjmowane do niej dzieci w normie intelektualnej, a klasy liczą od 6 do 8 uczniów w szkole podstawowej, w stopniu umiarkowanym i znacznym.

W piśmie z dnia 19 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał wniosek o zwrot kosztów dowozu syna skarżących do szkoły prowadzonej przez "A" w L., bowiem od miesiąca września 2013 r. ich nie otrzymują pomimo, iż Wójt Gminy S. wyraził zgodę na jego dowóz do L. Sam natomiast dowóz organizowany przez Gminę nie spełnia swojego zadania, bo syn skarżących musi spędzać w samochodzie do 2 godzin w jedną stronę i przez to traci inne zajęcia w szkole, w tym śniadanie i naukę higieny oraz cofa się w rozwoju ze względu na koniczność zakładania na podróż pampersa. Zdaniem pełnomocnika skarżących, wysokość zwrotu kosztów dojazdu do L. wynosi dziennie 72,- zł., czyli miesięcznie 1 584,- zł. (za średnio 22 dni nauki), a łącznie za okres od miesiąca września 2013 r., przez 14 miesięcy, stanowi kwotę 22 176,- zł. Do pisma załączono m.in. zaświadczenie lekarskie z dnia 16 grudnia 2014 r., wydane przez specjalistę neurologa dziecięcego, potwierdzające konieczność dowozu syna skarżącego do szkoły przez rodziców oraz opinię psychologiczno - pedagogiczną z dnia 16 grudnia 2014 r. z Zespołu Szkół Specjalnych w L., z której wynika, że wszelkie zmiany miejsca jego nauki wpłynęłyby niekorzystnie na jego rozwój.

Pismem z dnia 13 stycznia 2015 r., nr [...], Wójt Gminy S. poinformował pełnomocnika skarżących, że na podstawie art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy, nie istnieje możliwość zwrotu kosztów dowozu ucznia o orzeczonym stopniu upośledzenia umysłowego (znacznym) do innej szkoły niż szkoła najbliższa. Zacytował treść art. 71b ustawy oraz wskazał, że skarżący domagają się zwrotu kosztów dowozu ich syna do niepublicznej placówki, położonej w L., znajdującej się w odległości około 15 km od miejsca jego zamieszkania. Natomiast najbliżej położoną placówką oświatową w stosunku do miejsca zamieszkania ucznia, która byłaby w stanie zapewnić mu odpowiednie warunki nauki, zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, jest Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w Z. - S., położony jest w odległości ok. 6,6 km od miejsca jego zamieszkania. W sprawie brak jest zatem nie tylko podstaw do żądania zwrotu kosztów przejazdu ucznia, już poniesionych przez skarżących do placówki w L., ale także nie istnieją podstawy do zawarcia w przyszłości umowy o zwrot takich kosztów. Zgłaszane roszczenia, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości poniesionych kosztów są zatem bezpodstawne. Na potwierdzenie słuszności zajętego w sprawie stanowiska przytoczył fragmenty wyroku NSA z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1022/09 i wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 211/08 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej "CBOS").

Opisane wyżej pismo Wójta Gminy S. z dnia 13 stycznia 2015 r., nr [...], stało się przedmiotem skargi skarżących z dnia 31 marca 2015 r. na bezczynność wymienionego organu, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W wyniku rozpatrzenia tej skargi zapadł prawomocny wyrok z dnia 19 stycznia 2016 r. o sygn. akt IV SA/Gl 415/15 (CBOS), mocą którego stwierdzono bezskuteczność czynności Wójta Gminy S. z dnia [...]r. oraz zasądzono koszty postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że: "W kontrolowanej sprawie Sąd nie dysponuje wystarczającym materiałem, który pozwalałaby stwierdzić bezspornie, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczego w Z. spełnia wskazane warunki. Organ dokonał co prawda próby ustalenia, czy jest to szkoła odpowiednia ze względów zdrowotnych dla małoletniego K.P.. Zdaniem Sądu są to jednak ustalenia wyłącznie generalne i hipotetyczne nie pozwalające na odpowiedź w konkretnej, ocenianej sprawie. Użyty przez ustawodawcę termin "najbliższa szkoły" odnosi się do takiej szkoły, która przyjmie niepełnosprawnego ucznia i w rzeczywistości pozwoli mu na wypełnienie obowiązku nauki. W tym celu konieczne było po stronie organu dokonanie odpowiednich ustaleń pozwalających na ocenę, czy szkoła, o której ogólne informacje znajdują się w aktach, będzie szkołą właściwą w konkretnym, zdiagnozowanym przez specjalistów przypadku. Konieczne w tym celu będzie zobligowanie rodziców dziecka do nawiązania kontaktu ze wskazaną placówką, a także specjalistami, pod których opieką dziecko przebywa w celu skonsultowania, przy uwzględnieniu medycznej wiedzy specjalistycznej, najistotniejszej w sprawie kwestii spornej. Kwestia tą, niezbędną dla rozstrzygnięcia przedstawionej Sądowi do kontroli sprawy jest, czy sugerowana przez organ szkoła spełniać będzie indywidualne wymagania zdrowotne dziecka, przez co zapewni mu możliwość wypełniania obowiązku szkolnego." (cytat).

Zaskarżonym w niniejszej sprawie pismem z dnia [...]r., nr [...], Wójt Gminy S. uznał za bezzasadny wniosek skarżących, w zakresie domagania się przez nich zwrotu kosztów dowozu ich syna wraz z opiekunem do Zespołu Szkół Specjalnych w L., za okres od dnia 24 lutego 2016 r., tj. za okres od dnia obowiązywania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...]r. do chwili obecnej, bowiem nie zostało potwierdzone, by szkoła w L. była "najbliższą" placówką oświatową, w której syn skarżących mógł odbywać edukację. Dodatkowo organ wyjaśnił, że żądanie zwrotu kosztów dowozu za okres od wystąpienia z pismem z dnia 27 września 2013 r. do dnia 23 lutego 2016 r., tj. za okres obowiązywania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r. rozpoznano w osobnej sprawie.

W kolejnym piśmie z dnia 2 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżących wezwał Wójta Gminy S. do usunięcia naruszenia prawa oraz ponownie wniósł o dokonanie przez Gminę zwrotu kosztów dowozu syna skarżących do szkoły położonej w L., powołując się na zaświadczenie lekarskie i opinię psychologiczno - pedagogiczną z dnia 16 grudnia 2014 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...], Wójt Gminy S. poinformował pełnomocnika skarżących, że nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia żądania zawartego w piśmie z dnia 2 lutego 2015 r., ani we wcześniej złożonych pismach. Organ uznał podnoszone argumenty za nieodpowiadające rzeczywistości, w szczególności nie zgodził się z twierdzeniem, iż szkoła w Z. - S. jest nieprzystosowana do zapewnienia realizacji orzeczenia o stopniu upośledzenia umysłowego, ani z oświadczeniem, że droga dojazdowa do szkoły w L., organizowana przez Urząd Gminy w S. zajmuje 2 godziny. Podkreślił, że czas drogi dojazdowej autobusu z uczniami ze S. do L. wynosi w jedną stronę ok. 30 minut. Jego zdaniem, obecnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości zwrotu kosztów dowozu ucznia o orzeczonym znacznym stopniu upośledzenia umysłowego do innej szkoły niż szkoła najbliższa, czyli w przypadku syna skarżących do Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. - S., zwłaszcza w sytuacji, gdy placówka ta potwierdziła fakt swojego przystosowania do zapewnienia mu warunków umożliwiających kształcenie zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

W wyniku uzupełnienia i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przedłożeniu przez skarżących nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r., wydanego przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w Z., oraz opierając się na wskazaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2016 r. o sygn. akt IV SA/Gl 415/15 (CBOS), organ, z jednej strony pismem z dnia 26 stycznia 2016 r. wstępnie zasięgnął informacji do Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. o zapewnieniu możliwości kształcenia syna skarżących.

Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. pismem z dnia 26.02.2016 r. pozytywnie ustosunkował się co do możliwości zapewnienia kształcenia syna skarżących w tej placówce. Następnie organ uzupełnił materiał dowodowy uzyskując oświadczenie tegoż Dyrektora, potwierdzające zagwarantowanie mu miejsca.

Pismami z dnia 8 marca i 5 kwietnia 2016 r. organ zobowiązał skarżących do skontaktowania się ze Specjalnym Ośrodkiem Szkolno - Wychowawczy w Z. przy ul. [...], celem odbycia szczegółowych konsultacji, mających potwierdzić lub wykluczyć możliwość zapewnienia przez tą placówkę odbywania obowiązku szkolnego, przy uwzględnieniu jego indywidualnych wymagań zdrowotnych, wynikającymi z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r. Konsultacje zorganizowano w siedzibie Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. w dniu 31 sierpnia 2016 r., tak by możliwe było zapoznanie się z warunkami tamże panującymi i zaproszono zarówno specjalistów ze strony tego Ośrodka, jak i specjalistów pod opieką których wówczas przebywał syn skarżących. Podczas konsultacji skarżąca – T. P., jak i jeden ze specjalistów wyrazili opinię, iż ze względów emocjonalnych, z uwagi na przywiązanie dziecka do środowiska w szkole w L., do której obecnie uczęszcza, nie ma możliwości, by Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w Z. spełnił wszystkie wymogi dotyczące zapewnienia dziecku warunków, o których mowa w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r.

Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. oraz specjaliści ze strony tego Ośrodka stwierdzili jednak, iż ich ośrodek może spełnić wszystkie wymogi zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r., gwarantując synowi skarżących prawidłowy przebieg nauczania, z tym wyjątkiem, że nie są jednostką wskazaną w uzasadnieniu orzeczenia, tj. placówką w L.. Podkreślili przy tym, iż szkoła jest od tego by m.in. przystosować dziecko do zmian środowiska, bo to następuje stale, a ich zdaniem również umożliwia skuteczne nauczanie w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Z..

W toku postępowania skarżący wystąpili do Dyrektora Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w Z. z pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r., zawierającym pytania odnośnie funkcjonowania ich syna. W odpowiedzi uzyskali pismo Dyrektora Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w Z. z dnia 31 sierpnia 2016 r. stwierdzające, iż trudno jest odpowiedzieć na pytanie jak uczeń zareagowałby na zmianę środowiska, zalecono jednak kontynuowanie pobytu w dotychczasowej szkole. Wbrew żądaniom skarżących, organ nie wystąpił do poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w Z. o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści orzeczenia z dnia [...]r., mając na uwadze fakt, iż z takim wnioskiem, po myśli art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej w skrócie: "k.p.a."), może wystąpić tylko organ egzekucyjny lub sama strona. Organ - Wójt Gminy S. nie jest w tej, czy innej sprawie z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, ani organem egzekucyjnym, ani tym bardziej stroną postępowania.

Po odbytych konsultacjach organ wyznaczył skarżącym termin do zapoznania się z materiałem dowodowym (pismo z dnia 7 września 2016 r., k. 34 akt administracyjnych). Nowy ustanowiony przez skarżących pełnomocnik przedstawił w piśmie z dnia 19 września 2016 r. wniosek o przedłużenie terminu do wypowiedzenia, co do całości zebranego w sprawie materiału, z powodu oczekiwania na opinię specjalistów w tej sprawie przez pryzmat załączonych pytań i dokumentów, w tym orzeczenia Nr [...]z dnia [...] r. (k. 36 akt administracyjnych). Z treści doręczonych organowi dwóch opinii specjalistów Zespołu Szkół Specjalnych w L. z dnia 19 października 2016 r. (opinia logopedy) i z dnia 2 lutego 2016 r. (opinia psychologiczno-pedagogiczna) wynika, iż z uwagi na przyzwyczajenie do środowiska, wskazane jest dalsze uczęszczanie syna skarżących do tej placówki. Specjalista M. N. stwierdziła, że trudno jest odpowiedzieć na pytanie jak uczeń zareagowałby na zmianę środowiska, zaleciła jednak kontynuowania pobytu w dotychczasowej szkole. Jednakże, należy wziąć po uwagę opinię Dyrektora Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczego Z., iż jeśli rodzić przyszedłby do szkoły i chciałby zapisać dziecko, zostałoby ono do niej przyjęte pomimo takich zapisów, jak w orzeczeniu syna skarżących, bowiem szkoła jest od tego, żeby przystosować dziecko do zmian środowiskowych.

Specjaliści ze strony Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego Z. stwierdzili jednoznacznie, że ich szkoła spełnia wszystkie wymagania dotyczące ucznia, za wyjątkiem tego, iż nie jest to szkoła w L..

Zawiadomieniem z dnia 28 listopada 2016 r. organ wyznaczył skarżącym 7-dniowy termin do zapoznania się z materiałami dowodowymi zebranymi w sprawie (k. 38 akt administracyjnych).

W tym stanie rzeczy, Wójt Gminy S. mając na uwadze osnowę orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r., a przede wszystkim część orzeczenia, zawierającą zalecenia, uznał, że zebrany materiał dowodowy pozwala na ustalenie, iż Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczego w Z. spełnia warunki do kształcenia syna skarżących. Tym samym Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczego w Z., jest placówką terytorialnie najbliższą miejscu jego zamieszkania, spełniającą wymogi i potrzeby kształcenia, zgodnie z osnową orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r. Organ zwrócił uwagę, że w osnowie orzeczenia orzeczono o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżących, z uwagi na niepełnosprawność intelektualną w stopniu znacznym, na czas kształcenia w szkole podstawowej. W zaleceniach do orzeczenia, stanowiących osnowę orzeczenia wskazano, iż: "- kształcenie specjalne dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w stopniu znacznym,

- kształcenie specjalne może być realizowane w szkole ogólnodostępnej, integracyjnej lub oddziale integracyjnym, w szkole specjalnej lub specjalnym ośrodku szkolno wychowawczym,

- dostosowanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb ucznia,

- udział K. w indywidualnych zajęciach rewalidacyjnych,

- wszechstronne stymulowanie globalnego rozwoju,

- wykonywanie dużej ilości ćwiczeń stymulujących rozwój psychoruchowy,

- zachęcanie do zajęć usprawniających funkcje percepcyjne i pamięciowe oraz koordynację wzrokowo - ruchową,

- nasilenie ćwiczeń grafomotorycznych,

- ćwiczenia motoryki dużej i małej,

- rozwijanie rozumienia poleceń,

- stosowanie prostych poleceń z gestem bezpośrednio do ucznia,

- kontynuowanie terapii logopedycznej ukierunkowanej na rozwój kompensacji językowych i komunikacyjnych z wykorzystaniem alternatywnych metod komunikacji,

- dalsze rozwijanie zainteresowań zajęciami ruchowymi, muzycznymi i teatralnymi, np.

poprzez aktywne uczestniczenie K. w szkolnym zespole muzyczno - teatralnym "Akordy",

- wspieranie K. w pokonywaniu trudności,

- ukierunkowanie w wykonywaniu zadań i poleceń,

- pomoc w nawiązywaniu kontaktów z grupą rówieśniczą,

- rozwijanie umiejętności zabawy z drugim dzieckiem,

- wspieranie nabywania umiejętności ważnych w samodzielnym życiu,

- rozwijanie i utrwalanie umiejętności samoobsługowych,

- otoczenie chłopca atmosferą ciepła, bezpieczeństwa i zrozumienia dla obiektywnych trudności dziecka,

- motywowanie do nauki i osiągnięć poprzez nagradzanie każdych postępów i akcentowanie mocnych stron K., stosowanie pochwal i wzmocnień pozytywnych,

- wspieranie rodziców opiece nad dzieckiem,

- zaleca się dalsze leczenie i opiekę specjalistyczną".

Nie uszło uwadze organu, iż ta część orzeczenia nie zawiera żadnych uwag, czy wskazań, które wykluczyłby możliwość odbywania edukacji syna skarżących w placówce, takiej jak Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczego w Z.. Dopiero jednak w uzasadnieniu tego orzeczenia z dnia [...] r. Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Z., nie tyle co określiła zalecaną formę kształcenia, ile imiennie wyznaczyła konkretną placówkę, która powinna realizować obowiązek szkolny ucznia - ZSS w L., z uwagi na znane dla chłopca środowisko i aklimatyzację w mało licznej klasie. Wskazówki organu orzekającego, umieszczono jednak jedynie w uzasadnieniu orzeczenia, tj. poza konstytutywnymi elementami osnowy orzeczenia (zalecenia, które kształtują prawa i obowiązki stron. Uczyniono to na dodatek w sprzeczności z zaleceniami uczynionymi we wcześniejszej części orzeczenia. Zdaniem organu orzekającego w niniejszej sprawie, takie ukształtowanie praw i obowiązków pozostaje w kolizji z treścią rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 173. poz. 1072 z późn. zm.), który określa m.in. w załączniku nr 1 wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W załączniku tym organ administracji, w żaden sposób nie został upoważniony do imiennego wskazywania jednostki szkolnej, w której uczeń powinien odbywać edukację.

Należy zauważyć, co podkreśla orzecznictwo sądowoadministracyjne, iż "nie jest zatem dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków stron w osnowie decyzji, a o pozostałej części w uzasadnieniu. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji w znaczeniu formalnoprawnym, nie stanowi jednakże części rozstrzygnięcia decyzji, bowiem tylko w osnowie decyzji zawarte jest rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Według stanowiska wyrażonego w wyroku NSA w Warszawie z dnia 15 sierpnia 1985 r. o sygn. akt III SA 730/85, utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydana decyzja bez uzasadnienia (np. decyzja uwzględniająca żądanie strony), to nie można wydać decyzji bez rozstrzygnięcia. Z tego też względu, w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia (...) strona jest związana treścią rozstrzygnięcia, a nie jego uzasadnieniem" (por. uzasadnienie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23.09.2016 r. o sygn. akt II SA/Rz 1727/15, CBOS). W innym z wyroków WSA w Krakowie zauważył, że "osnowa decyzji jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, jest bowiem jej kwintesencje, wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy, o udzielonym stronie uprawnieniu względnie nałożeniu obowiązku. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno być ono wyrażone wprost w osnowie decyzji. Uwagi powyższe potwierdzają liczne orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt IIOSK 646/05, Lex Nr 198331; wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r. sygn. akt II SA 924/01; wyrok NSA z dnia 15 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1654/97, Lex Nr 47915; wyrok NSA z dnia 23 września 1999 r. sygn. akt SA/Rz 482/98, Lex Nr 43933; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1886/96, Lex Nr 48694; wyrok NSA z dnia 31 październiku 1995 r. sygn. akt SA/Po 1024/95, Pr. Gosp. 1996/4/20 i inne)" oraz uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z dnia 30.05.2016 r. o sygn. akt II SA/Kr 394/16, CBOSA). "W osnowie decyzji powinno być zatem wprost wyrażone rozstrzygnięcie. którego nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. ...)" oraz uzasadnienie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22.10.2016 r. o sygn. akt II SA/Gl 725/15 (CBOS). "Jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, który został wskazany w art. 107 § 1 k.p.a., jest jej rozstrzygnięcie (osnowa decyzji), stanowi ono bowiem o ustaleniu prawa, usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Rozstrzygnięcie musi zatem być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolnie lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej (J. Borkowski [w;] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006, Nb 8, s. 509). Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 1998 r. o sygn. akt I SA/Łd 1478/96 (niepublikowane) "rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji" (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia I987 r. sygn. akt SA/Gd 1045/87, ONSA 1987/2/94). W niniejszej sprawie nawet w powiązaniu z uzasadnieniem osnowa nie może być uznana za jasną i precyzyjną" (por. uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 04.02.2011 r. o sygn. akt II SA/Po 517/10, CBOS). W tym stanie rzeczy, żądanie zwrotu kosztów dowozu syna skarżących wraz z opiekunem do Zespołu Szkół Specjalnych w L., za okres od dnia 24 lutego 2016 r. do chwili obecnej, a także możliwość zawarcia umowy regulującej zwrot kosztów dowozu ucznia do tejże placówki jest nieuzasadnione. Powołując się na przepis prawa, tj. art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.), organ uznał, że ta norma nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów dowozu ucznia o orzeczonym stopniu upośledzenia umysłowego - stopniu znacznym, do innej szkoły niż szkoła najbliższa. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia;

2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia;

3) zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.

Organ nadmienił, że rozpatrzenie kwestii zwrotu kosztów dojazdu syna skarżących za okres do dnia 24.02.2016 r. uczynił przedmiotem odrębnego postępowania, mając na uwadze fakt, że jego sytuacja prawna uległa zmianie po dniu 24.02.2016r., wobec zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r. Orzeczenie to i zawarta w nim diagnoza oraz zalecenia, obowiązują bowiem najwcześniej od dnia 24.02.2016 r., a przed tą datą obowiązywało orzeczenie z dnia [...] r. i nie da się do oceny stanu faktycznego powstałego w pewnym okresie stosować orzeczenia, kształtującego zakres praw i obowiązków w zupełnie innym okresie.

Wezwaniem z dnia 24 stycznia 2017 r., skierowanym do organu, skarżący domagali się usunięcia naruszenia prawa uznając, że organ kieruje się interesem Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z., a nie potrzebami ich syna pomijając istotne dowody specjalistów, w tym pedagoga tego Ośrodka.

W skardze z dnia 20 marca 2017 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżących zaskarżył dwie czynności Wójta Gminy S.: z dnia [...]r. i z dnia [...]r., polegające na odmowie zwrotu kosztów dowozu do szkoły ich niepełnosprawnego syna wraz z opiekunem, począwszy od 27 września 2013 r. i zawarcia w tym przedmiocie umowy. Zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem słusznego interesu skarżących, wyrazem czego było pominięcie wyraźnych zleceń i opinii upoważnionych podmiotów, że indywidualne wskazania zdrowotne wymagane przez syna skarżących spełnia Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkół Specjalnych w L., którą wskazano w orzeczeniu nr [...] z dnia [...]r. i z dnia [...]r. oraz opinii psychologicznej z dnia 2 lutego 2016 r., a także opinii specjalistów, w której podkreślono bardzo dużą jego wrażliwość i trudności adaptacyjne. Zdaniem skarżących, przebywanie ich syna w szkole w Z. (terytorialnie najbliższej) byłoby dla niego bardzo traumatycznym doświadczeniem, gdyż szkoła ta nie spełniała standardów, o których byli zapewniani przez Wójta Gminy S.. Z tego też powodu, skarżący poszukiwali placówki odpowiedniej, merytorycznie przygotowanej do zajęcia się ich synem i taką właśnie placówką, ich zdaniem, jest szkoła w L., gdzie syn robi duże postępy. Dodatkowo, zarzucili organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3a pkt 1 i 3 oraz art. 71b ust. 3 ustawy w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno -pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 173, poz. 1072) przez pominięcie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r. i wskazań kompetentnych podmiotów, co skutkowało przyjęciem ustaleń organu sprzecznych z tym orzeczeniem. W rezultacie domagali się stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonych czynności i uznania obowiązku zwrotu kosztów dojazdu syna skarżących do Szkoły Podstawowej przy Zespole Szkół Specjalnych w L. przez organ, począwszy od dnia 27 września 2013 r., ewentualnie w tym samym okresie zwrotu kosztów dojazdu syna skarżących do Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego w Z. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczyli, że przeprowadzone konsultacje nie wykazały, aby Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczego w Z. spełniał wymagania zdrowotne i edukacyjne konieczne do realizacji zaleceń wymaganych przez ich syna. Wprawdzie zarówno Dyrektor tego Ośrodka, jak i zatrudnieni w nim specjaliści deklarowali spełnienie tych wymagań, ale formułowali też opinie, które temu przeczyły, bądź wskazywały na brak uwzględnienia indywidualnych potrzeb nie licząc się z jego problemami (por. konsultacje z dnia 31 sierpnia 2016 r.). Zdaniem skarżących organ błędnie uznał, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r., dotyczy sytuacji ich syna od dnia 24 lutego 2016 r., w związku z tym wydał dwa rozstrzygnięcia nie uwzględniwszy, że jedyną odmiennością jest wynikające z jego uzasadnienia zalecenie uczęszczanie do szkoły w L.. Tymczasem, rolą organu i szkoły jest realizacja zaleceń specjalistów zawartych w orzeczeniu a nie wdrażanie własnych wizji i eksperymentowanie z dziećmi wymagającymi szczególnej opieki i troski.

W odpowiedzi na skargę, Wójta Gminy S. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Na rozprawie w dniu 13 września 2017 r., pełnomocnik skarżących wnosił jak w skardze, bowiem organ nie wywiązał się z obowiązku wykazania, że placówka przez niego wskazana jako najbliższa jest tą, która zrealizuje dla syna skarżących program objęty wskazaniami o jego specjalistycznym kształceniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg wymienionych w tym przepisie. W art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zostały zaś wymienione inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV,V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W rozpoznawanej sprawie skarżący rodzice małoletniego syna K. dochowali warunków formalnych przed wniesieniem skargi, tj. złożyli w terminie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., a następnie wnieśli skargę na czynność podjętą przez organ w piśmie z dnia [...]r., polegającą na odmowie zapewnienia zwrotu kosztów jego dowozu wraz z opiekunem do Zespołu Szkół Specjalnych w L., za okres od dnia 24 lutego 2016 r., tj. za okres od dnia obowiązywania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...]r. do chwili obecnej, bowiem nie zostało potwierdzone, by szkoła w L. była "najbliższą" placówką oświatową, w której syn skarżących mógł odbywać edukację.

Należy zważyć, jak podkreślił sam organ, że celem postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie możliwości odbycia edukacji przez syna skarżących w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Z., jako zagadnienia wstępnego, mającego decydujące znaczenie dla ustalenia tzw. "najbliższej szkoły" po myśli art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 z późn. zm., zwanej w skrócie, jak dotychczas "ustawa"), zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r.

Dokonując kontroli pod względem zgodności z prawem czynności organu w przedmiotowym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę odmowy stanowiły bowiem przepisy ustawy, zwłaszcza jej art. 17 ust. 3a pkt 1, który stanowi, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak do ukończenia 21 roku życia. Ponadto, w myśl art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy, zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem, a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.

Nie budzi wątpliwości, że w przypadku uczniów niepełnosprawnych pobierających naukę w szkole obowiązek faktycznego dowozu lub zwrotu jego kosztów obejmuje tylko szkołę położoną w najbliższej odległości, a nie każdą ze szkół wybranych przez rodziców ucznia.

W myśl art. 71b ust. 1 ustawy kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Zalecenia zawarte w orzeczeniu umożliwiają zapewnienie stosownie do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych organizację kształcenia, a także zapewnienie rewalidacji i pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy opinie o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Na mocy § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008r. nr 173, poz. 1072, zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r."), w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

1) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

2) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym.

Dodatkowo, w orzeczeniu tym należy wskazać wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka wyżej wymienione formy kształcenia na dany etap edukacyjny w szkole (§ 8 ust. 3 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r.).

Dyrektor placówki kierując się zapisami w indywidualnym programie edukacyjno - terapeutycznym, indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz możliwościami psychofizycznymi dzieci objętych kształceniem specjalnym wyznacza zajęcia, wymiar i sposób organizacji zajęć edukacyjnych oraz zatrudnia dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (por. § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym - publ. Dz. U. z 2015 r. poz. 1113, dalej w skrócie: "rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r.").

Fakt posiadania orzeczenia o kształceniu specjalnym zawierającego zalecenia do pracy z dzieckiem pozwala na zaplanowanie indywidualnych, adekwatnych do potrzeb edukacyjnych dziecka form pomocy (§ 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r.).

Zespół utworzony odpowiednio przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz uwzględniając zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, we współpracy, w zależności od potrzeb, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną (§ 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r.).

W powyższym kontekście należy w sprawie zwrócić uwagę na orzeczenie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w Z. nr [...] z dnia [...] r. o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżących w szkole podstawowej z uwagi na niepełnosprawność w stopniu znacznym, obowiązujące od dnia 24 lutego 2016 r., w którego uzasadnieniu zalecono kształcenie w ZSS w L., w której do tej pory realizuje on obowiązek szkolny, bowiem jest to znane dla niego środowisko, w którym chłopiec dobrze się zaaklimatyzował, a klasa do której uczęszcza jest mało liczna, co pozytywnie wpływa na proces jego edukacji (strona 3 uzasadnienia orzeczenia).

Dokonując szczegółowej analizy treści zapisów tego orzeczenia, przytoczonego w opisie stanu faktycznego nie sposób uznać, że w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego w jego uzasadnieniu można umieścić inne zapisy niż dotyczące elementów diagnozy uzasadniającej potrzebę tego kształcenia i zalecane najkorzystniejsze jego formy oraz zalecane formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz spodziewane efekty tej pomocy.

W zaleceniach do orzeczenia, stanowiących osnowę orzeczenia wskazano, iż: "- kształcenie specjalne dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w stopniu znacznym, kształcenie specjalne może być realizowane w szkole ogólnodostępnej, integracyjnej lub oddziale integracyjnym, w szkole specjalnej lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, dostosowanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb ucznia, udział K. w indywidualnych zajęciach rewalidacyjnych, wszechstronne stymulowanie globalnego rozwoju, wykonywanie dużej ilości ćwiczeń stymulujących rozwój psychoruchowy, zachęcanie do zajęć usprawniających funkcje percepcyjne i pamięciowe oraz koordynację wzrokowo - ruchową, nasilenie ćwiczeń grafomotorycznych, ćwiczenia motoryki dużej i małej, rozwijanie rozumienia poleceń, stosowanie prostych poleceń z gestem bezpośrednio do ucznia, kontynuowanie terapii logopedycznej ukierunkowanej na rozwój kompensacji językowych i komunikacyjnych z wykorzystaniem alternatywnych metod komunikacji, dalsze rozwijanie zainteresowań zajęciami ruchowymi, muzycznymi i teatralnymi, np. poprzez aktywne uczestniczenie K. w szkolnym zespole muzyczno-teatralnym "A", wspieranie K. w pokonywaniu trudności, ukierunkowanie w wykonywaniu zadań i poleceń, pomoc w nawiązywaniu kontaktów z grupą rówieśniczą, rozwijanie umiejętności zabawy z drugim dzieckiem, wspieranie nabywania umiejętności ważnych w samodzielnym życiu, rozwijanie i utrwalanie umiejętności samoobsługowych, otoczenie chłopca atmosferą ciepła, bezpieczeństwa i zrozumienia dla obiektywnych trudności dziecka, motywowanie do nauki i osiągnięć poprzez nagradzanie każdych postępów i akcentowanie mocnych stron K., stosowanie pochwal i wzmocnień pozytywnych, wspieranie rodziców opiece nad dzieckiem, zaleca się dalsze leczenie i opiekę specjalistyczną".

Świadczy to o uszczegółowieniu zaleceń, zgodnych z całością dokumentacji dołączonej przez skarżących do wniosku o wydanie orzeczenia oraz nie zostawiając żadnego marginesu swobody. Oczywistym jest, że same zalecenia (co wynika z samej istoty zaleceń) posługują się zwrotami ogólnymi, bowiem obowiązujące w tym zakresie przepisy posługują się pojęciem zaleceń, co do treści orzeczenia zespołu orzekającego poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie precyzyjnego określenia warunków czy zasad opieki, wychowania bądź rewalidacji, czy też wskazania konkretnej z nazwy i miejsca położenia placówki uprawnionej do ich świadczenia.

Zdaniem składu orzekającego przepis § 11 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. określa wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, który stanowi załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. W związku z tym, zadaniem organu rozpoznającego sprawę wniosku skarżących było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i odpowiedź na pytanie, czy sugerowana "najbliższa szkoła" miejscu zamieszkania spełniać będzie indywidualne wymagania zdrowotne syna skarżących oraz zapewni mu możliwość wypełniania obowiązku szkolnego, zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu z dnia [...] r. o potrzebie kształcenia specjalnego.

Z twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie w odpowiedzi na skargę wynika, że wymieniona najbliższa placówka, tj. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. przy ulicy [...] dostosowana jest do realizacji potrzeb syna skarżących w niemniejszym stopniu od Zespołu Szkół Specjalnych w L., do których uczęszcza i pozwala na realizację zaleceń określonych w wymienionym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r. (por. pisma Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. z dnia: 9 stycznia 205 r.; 26 lutego 2016 r.; 23 czerwca 2016 r.; 31 sierpnia 2016 r.).

Organ wskazał przy tym na odpowiednie kwalifikacje kadry pedagogicznej oraz jej doświadczenie w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi, a także na rodzaj prowadzonych zajęć i terapii, dostosowanych do potrzeb syna skarżących. Wystarczające w tej materii jest pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. z dnia 26 lutego 2016 r. (k. 16 akt administracyjnych), gdyż oferta tego Ośrodka została odniesiona do indywidualnych wskazań syna skarżących i możliwości tego Ośrodka, który dysponował wolnym miejscem. Natomiast przekonanie skarżących wyrażone w skardze, które miałoby stanowić uzasadnienie dla wnioskowanego żądania, nie może odnieść skutku. Wbrew bowiem stanowisku skarżących, nie ma znaczenia czy szkoła wybrana przez nich dla syna w większym stopniu pozwala realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, są to bowiem wyłącznie subiektywne odczucia.

W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że przedstawione przez skarżących opinie specjalistów tylko hipotetycznie określiły możliwe zachowanie syna skarżących i nikt nie ma pewności jaka byłaby jego reakcja na zmianę miejsca kształcenia i w związku z tym, która placówka byłaby dla niego najkorzystniejsza. Wskazania oparły się wyłącznie na znajomości środowiska Zespołu Szkół Specjalnych w L., bowiem jest to znane dla niego środowisko, w którym chłopiec dobrze się zaaklimatyzował, a klasa do której uczęszcza jest mało liczna, co pozytywnie wpływa na proces jego edukacji (strona 3 uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] r.).

Nie znajduje również uzasadnienia finansowanie przewozu dziecka przez gminę tylko z tej racji, że inna placówka niepubliczna dysponuje lepszymi warunkami od placówki publicznej, bowiem takie rozumowanie prowadziłoby do całkowitego oderwania od hipotezy art. 17 ust. 3a ustawy.

Na gruncie omawianej ustawy wystarczającym kryterium jest zapewnienie wymogów zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie ustalenie, która placówka zapewnia optymalne warunki (por. wyrok tut. Sądu z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 121/16, CBOS). Zatem interpretacja przepisu art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy przez skarżących jest zbyt daleko idąca.

W przeprowadzonym postępowaniu zostało wykazane, że Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczego w Z. jest najbliższą placówką zapewniającą odpowiednią formę kształcenia syna skarżących określoną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r. Co więcej w sprawie zostało udowodnione i wykazane, że wskazana przez organ placówka jest w stanie zapewnić synowi skarżących realizację obowiązku szkolnego, gdyż jej oferta została odniesiona do wskazań zawartych w tym orzeczeniu. Również podnoszona kwestia liczebności osobowej oddziałów, nie może zostać uznana za decydującą, skoro liczebność klas w szkołach winna odpowiadać przepisom § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r. nr 61, poz. 624 z późn. zm.). Wobec powyższego należało stwierdzić, że organ miał podstawy do nieuwzględnienia żądania skarżących.

W ocenie składu obecnie rozpatrującego sprawę organ rozpoznając wniosek skarżących nie dopuścił się naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a w związku z art. 153 p.p.s.a., gdyż wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mając na uwadze szkołę pozwalającą realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r.

Mając na uwadze zarzuty skargi w tym zakresie zaznaczyć przyjdzie, że wnioskodawcami orzeczeń i opinii są wyłącznie rodzice (prawni opiekunowie) dziecka, dlatego organ nie mógł samodzielnie występować z własnej inicjatywy o ich sporządzenie, wyjaśnienie, czy też sprostowanie w ramach prowadzonego postępowania. W tym zakresie przyjdzie podzielić stanowisko organu, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że to Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczego w Z. jest placówką terytorialnie najbliższą miejscu zamieszkania syna skarżących, spełniającą wymogi i potrzeby kształcenia, zgodnie z osnową orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.