Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1255/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 36a ust. 6 pkt 3, art. 36a ust. 6  pkt 2  lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: Art. 25  ust. 1  i 2  i art. 34  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1881
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na zarządzenie Wójta Gminy z dnia 13 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia konkursu na Dyrektora Szkoły Podstawowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem nr 97/2017 z dnia 13 lipca 2017 r. Wójt Gminy C zatwierdził wyniki konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w C, którym została wybrana E. P.

W piśmie z dnia 28 września 2017 r. E. K. zaskarżyła powyższe zarządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o stwierdzenie jego nieważności. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 36a ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, dalej "u.s.o." obowiązującej w dacie przeprowadzenia konkursu polegające na tym, że nie został spełniony warunek reprezentatywności w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego przez Związek Nauczycielstwa Rzeczypospolitej mający swojego przedstawiciela w komisji konkursowej – T. T., a co za tym idzie zarządzenie Wójta Gminy C jest nieważne, gdyż skład komisji konkursowej był sprzeczny z ww. przepisem. Ponadto Związek Nauczycielstwa Rzeczypospolitej nie ma charakteru zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu art. 251 ust. 1 i 2 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1881) dalej w skrócie "u.o.z.z.", gdyż związek ten nie działa na terenie Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C oraz nie zrzesza co najmniej 10 członków będących pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji albo funkcjonariuszami o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy pełniącymi służbę w jednostce objętej działaniem tej organizacji, a co za tym idzie zarządzenie Wójta Gminy C jest nieważne, gdyż skład komisji konkursowej był sprzeczny z ww. przepisem.

2) art. 251 ust. 1 i 2 i art. 34 ust. 1 i 2 u.o.z.z., poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy omawiane przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie, co potwierdza m.in.: wyrok NSA z 23 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 194/02 w którym stwierdzono, że "do komisji konkursowej należy powołać tylko przedstawiciela tego związku zawodowego, który działa na terenie szkoły publicznej, co do której przeprowadzany jest konkurs", a także wyrok NSA z 27 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1426/15; wyrok NSA z 8 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1510/16; wyrok WSA w Rzeszowie z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1320/16 i wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 58/16 w których stwierdzono, że wyjaśnienia znaczenia zwrotu "zakładowych organizacji związkowych" należy poszukiwać w ustawie o związkach zawodowych bez którego nie będzie możliwe poprawne i pełne dokonanie wykładni przepisu art. 36a u.s.o., które to przepisy są obowiązujące w dacie przeprowadzenia konkursu;

3) art. 17 w związku z art. 18 ust. 1 i 2 i 38 u.o.z.z. w zw. z art. 36a ust 6 pkt 3 ustawy o systemie oświaty poprzez udział w konkursie przedstawiciela Związku Nauczycielstwa Rzeczypospolitej w sytuacji, gdy Sąd skreśla związek zawodowy z rejestru, m.in. gdy: liczba członków związku utrzymuje się poniżej 10 przez okres dłuższy niż 3 miesiące, co miało miejsce w niniejszej sprawie, tzn. Związek Nauczycielstwa Rzeczypospolitej nie miał wymaganej liczby członków przez okres dłuższy niż 3 miesiące w okresie jego istnienia, a zwłaszcza w dacie przeprowadzenia przedmiotowego konkursu, a w konsekwencji stwierdzić należy, że zarządzenie Wójta Gminy C jest nieważne;

4) art. 251 ust. 2 i art. 34 ust. 1, 2 u.o.z.z. poprzez niedopełnienie obowiązku przez Związek Nauczycielstwa Rzeczypospolitej przedstawienia co kwartał - wg stanu na ostatni dzień kwartału - informacji o łącznej liczbie członków tej organizacji, a w tym o liczbie członków o których mowa w ust. 1 ww. ustawy, który niewątpliwie ma wpływ na wynik konkursu, gdyż jak to wskazał NSA w Warszawie w wyroku z 27 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1426/15 zwalnia on organ prowadzący szkołę lub placówkę (w niniejszym przypadku Wójta Gminy C) z obowiązku powołania takiej międzyzakładowej organizacji związkowej do składu komisji konkursowej, ponieważ to na organizacji związkowej spoczywa ciężar wykazania, że spełnia kryteria pozwalające na powołanie jej przedstawiciela do komisji konkursowej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli związek zawodowy (również międzyzakładowa organizacja związkowa) nie przedłoży takiej informacji pracodawcy, to pracodawca ma prawo uznać, że organizacja związkowa utraciła uprawnienia do uznawania jej za zakładową organizację związkową. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt I PK 135/06. Pogląd ten został podtrzymany następnie w wyroku Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2008 r. sygn. akt I PK 98/08; w wyroku Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2010 r. sygn. akt II PK 311/09;

5) naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 30 § 3 K.p.a. w związku z art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. poprzez zaniechanie sprawdzenia przez Wójta Gminy C czy przedstawiciel Związku Nauczycielstwa Rzeczypospolitej wchodzący w skład komisji konkursowej został prawidłowo umocowany do działania w imieniu związku zawodowego, który został przyłączony do struktur związku tuż przed samym konkursem, tj. w dniu 20 czerwca 2017 r. - uchwałą prezydium Forum Związków Zawodowych nr [...], a tym samym podnoszę, że przedstawiciel Związku Nauczycielstwa Rzeczypospolitej wchodzący w skład komisji konkursowej został nieprawidłowo umocowany do jego reprezentacji w tak szybkim czasie;

6) naruszenie art. 7, 77, 80 K.p.a. w związku z art. 30 § 3 K.p.a. w związku z art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. poprzez zaniechanie sprawdzenia przez Wójta Gminy C czy uchwała Prezydium Forum Związków Zawodowych nr [...] z dnia 20 czerwca 2017 r. została prawidłowo uchwalona przez uprawnione do tego podmioty, a w konsekwencji uznać należy, że Związek Nauczycielstwa Rzeczypospolitej nie powinien brać udziału w przeprowadzonym konkursie;

7) art. 36a ust. 6 pkt 2 lit a u.s.o., który obowiązywał w dacie przeprowadzenia konkursu polegający na tym, że w skład komisji wchodziło dwóch przedstawicieli rady pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C, którzy zostali wybrani z rażącym naruszeniem zasady równości przez to, że każdy z nauczycieli rady pedagogicznej dysponował więcej niż jednym głosem w odrębnych głosowaniach, tzn. została naruszona zasada - większości zwykłej głosowania określona § 4 ust 2 regulaminu działalności Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C;

8) art. 36a ust. 6 pkt 2 lit. a w związku z art. 36a ust. 9 u.s.o., który obowiązywał w dacie przeprowadzenia konkursu polegające na tym, że:

- w skład komisji wchodziło dwóch przedstawicieli rady pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C, którzy byli wybierani wspólnie przez dwie istniejące w szkole rady pedagogiczne, tj. dla Szkoły Podstawowej w C i Gimnazjum w C, w sytuacji gdy zgodnie z art. 36a ust. 9 ustawy o systemie oświaty każda rada pedagogiczna winna oddzielnie wytypować swojego przedstawiciela do komisji konkursowej, tzn. powinien być wybrany jeden kandydat z rady pedagogicznej Szkoły Podstawowej w C i osobno jeden kandydat z rady pedagogicznej Gimnazjum w C, tak jak to miejsce przy wyborze do komisji konkursowej dwóch przedstawicieli rady rodziców Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum (dalej także w skrócie ZSPiG) w C, a co za tym idzie nie może być sprzeczności w sposobie głosowania na przedstawicieli rady pedagogicznej rady rodziców w C. Zaznaczono, że zwyczajem w ZSPiG w C było osobne głosowanie przez radę pedagogiczną Szkoły Podstawowej w C i osobne głosownie przez radę pedagogiczną Gimnazjum w C, jak również osobne było głosowanie przez rady rodziców: Szkoły Podstawowej w C i Gimnazjum w C, o czym świadczy m.in. to, że każda rada pedagogiczna miała swojego osobnego protokolanta, który spisuje osobny protokół;

- przed głosowaniem na kandydatów na przedstawicieli rady pedagogicznej do komisji konkursowej nie został wskazany tryb głosowania, ani nie sporządzono uchwały co do trybu głosowania o czym świadczą rozbieżności w obu protokołach sporządzonych w przebiegu głosowania oraz sprostowania do protokołów wniesione przez dyrektora szkoły;

- głosowanie było jawne w sytuacji, gdy zwyczajem ZSPiG w C jest głosowanie tajne.

9) art. 36a ust. 6 pkt 2 lit. a w związku z art. 36a ust. 9 u.s.o. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy art. 36a ust. 6-8 u.s.o. stosuje się również w przypadku konkursu na stanowisko dyrektora zespołu szkół, w tym nowozakładanego zespołu szkół (tak jak miało miejsce w ZSPiG w C) z tym, że 2 przedstawicieli rady pedagogicznej wyłania się spośród przedstawicieli rad pedagogicznych wszystkich szkół, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, a co za tym idzie zarządzenie Wójta Gminy C jest nieważne;

10) art. 36a ust. 12 u.s.o., który obowiązywał w dacie przeprowadzenia konkursu w związku z § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej poprzez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie przez Wójta Gminy C unieważnienia konkursu i zarządzenia ponownego jego przeprowadzenia z przyczyn wyżej wskazanych;

11) art. 36a ust. 12 u.s.o., który obowiązywał w dacie przeprowadzenia konkursu w związku z § 8 ust. 2 pkt 4 w związku z § 1 ust. 2 pkt 4 lit. g rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej poprzez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie przez Wójta Gminy C unieważnienia konkursu i zarządzenia ponownego jego przeprowadzenia w sytuacji, gdy oświadczenie wybranego kandydata na dyrektora Szkoły Podstawowej w C (dotyczące postępowania dyscyplinarnego lub karnego) nie jest zgodne z prawdą, gdyż Wójt Gminy C posiadał wiedzę, że kandydatka na stanowisko dyrektora ZSPiG w C:

- nie wypłacała nauczycielom pracującym w ZSPiG w C godzin nadliczbowych z tytułu zastępstw doraźnych za nauczycieli, którzy nie mogli z przyczyn niezależnych prowadzić zajęć w szkole;

- nie wypłaciła wynagrodzenia za pracę nauczycieli ZSPiG w C w dniach wolnych od pracy a w konsekwencji zatwierdzenie przez Wójta Gminy C konkursu mimo, że ww. postępowanie kwalifikuje się pod delikt dyscyplinarny oraz pod postępowanie karne z tytułu złośliwego naruszania praw pracowniczych o których mowa jest w art. 218 Kodeksu karnego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zarządzenia Wójta Gminy C nr [...] z dnia 13 lipca 2017 r. w sprawie zatwierdzenia konkursu na Dyrektora Szkoły Podstawowej w C; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze.

Skarżąca wskazała na okoliczności dotyczące zachowania przez nią terminu do wniesienia skargi oraz że posiada interes prawny do złożenia skargi, gdyż brała udział w postępowaniu konkursowym, które zostało przeprowadzone w celu wyłonienia kandydata na dyrektora szkoły w C (zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie przeprowadzenia konkursu, tj. art. ;6a ust. 6 pkt 3 u.s.o.).

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy C wniósł o jej oddalenie i obciążenia kosztami skarżącej wskazując na bezzasadność podniesionych zarzutów.

Odnosząc się do zarzutu braku reprezentatywności w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego Związku Nauczycielstwa Rzeczypospolitej (zwanego dalej również jako ZNR), wskazano na treść art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. w brzemieniu obowiązującym przed wejściem reformy systemu oświaty. Zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia 20 czerwca 2017 r. - Forum Związków Zawodowych przyjęło w swe struktury Związek Nauczycielstwa Rzeczypospolitej. Tym samym wymóg reprezentatywności organizacji związkowej został zachowany. W związku z wątpliwościami związanymi z dokonywaniem wykładni pojęcia "zakładowej organizacji związkowej" aktualnie ustawodawca stawia jedynie wymóg stosownej reprezentatywności takich organizacji związkowych, z których mają pochodzić przedstawiciele do komisji konkursowej. Nie ma obecnie konieczności dokonywania wykładni pojęcia zakładowej organizacji związkowej w oparciu o przepisy ustawy o związkach zawodowych. Także niesłusznie wskazują skarżący na wyrok NSA z 1 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 194/02, ponieważ wyrok ten dotyczy stanu prawnego, który nie był obowiązujący w dacie przeprowadzania konkursu. W porządku prawnym obowiązującym w okresie postępowania konkursowego, organ prowadzący miał obowiązek powołać w skład komisji konkursowej, zgodnie z art. 36a u.s.o. wszystkich zgłoszonych przedstawicieli związków zawodowych, które były reprezentatywne na dzień przeprowadzania postępowania konkursowego. ZNR ten posiada członków w tej szkole, czego dowodem są comiesięczne składki pobierane z pensji pracowników objętych członkostwem w Związku. Także informacja o skreśleniu związku zawodowego z rejestru nie miała miejsca w dacie przeprowadzenia konkursu na stanowisko. Do reprezentatywnych organizacji należą: Związek Nauczycielstwa Polskiego (wchodzi w skład OPZZ), NSZZ "Solidarność", a także Forum Związków Zawodowych. T. T., reprezentujący podczas konkursu ZNR, był zatrudniony w ZSPiG w C, tym samym spełniony został także warunek, aby wybrany przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej był uprawniony do pracy w komisji. W niniejszej sprawie reprezentantów związku zawodowego wskazały właściwe władze statutowe tych związków.

Za chybiony uznano zarzut niedopełnienia obowiązku przez ZNR przedstawienia co kwartał informacji o łącznej liczbie członków tej organizacji. Nie ma on wpływu zupełnie na przebieg postępowania konkursowego i nie wynika z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej. Skoro organ prowadzący posiada informację, że w skład związku wchodzą członkowie zatrudnieni w Szkole Podstawowej w C (na dzień przeprowadzania postępowania konkursowego był to Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C) i związek ten jest reprezentatywny w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, to nie miał on podstawy prawnej, aby wykluczyć ten związek z postępowania konkursowego, a wręcz odwrotnie, naraziłby się na zarzut wadliwie przeprowadzonego postępowania konkursowego, skutkującego jego nieważnością.

Także jako nieprawdziwy oceniono zarzut zaniechania sprawdzenia przez Wójta Gminy C informacji, czy przedstawiciel ZNR wchodzący w skład komisji konkursowej został prawidłowo umocowany do działania w imieniu związku. Wójt Gminy C wielokrotnie sprawdzał i weryfikował wszelkie doniesienia dotyczące nieprawidłowości zgłaszanych przez skarżących. Umocowanie dla przedstawiciela ZNR T. T. jasno wynikało z pisma Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej - Rada Krajowa i Wójt Gminy C nie miał podstaw, aby go kwestionować.

Co do zarzutu wyboru dwóch przedstawicieli rady pedagogicznej z rażącym naruszenie zasady równości w trakcie procedury wyboru wskazano, że procedura wyłonienia przedstawicieli do komisji konkursowej odbyła się zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami, tj. art 36a ust. 9 u.s.o. oraz w oparciu o uregulowania wewnętrzne tj. regulaminu działalności Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C. Z treści art. 36a ust. 9 u.s.o. nie wynika nakaz odrębnego wyboru przedstawicieli rad pedagogicznych wchodzących w skład zespołu. Wyżej wymieniony przepis nie wyklucza możliwości wspólnego posiedzenia nauczycieli rady pedagogicznej szkoły podstawowej i gimnazjum - jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, w celu wyboru dwóch przedstawicieli do komisji konkursowej. Nie można porównywać trybu wyłonienia przedstawicieli rady rodziców i rady pedagogicznej, gdyż każdy z tych organów działa w oparciu o własne uregulowania. Jak wynika z treści dostępnej dokumentacji, nikt z członków rady pedagogicznej nie złożył wniosku o głosowanie tajne, więc niezasadny jest zarzut nieprzestrzegania w tej kwestii prawa zwyczajowego, skoro są konkretne i jasne unormowania tej materii, a to § 4 pkt 3, 6 regulaminu działalności Rady Pedagogicznej ZSPiG w C, głosowanie może być jawne lub tajne.

Nietrafny jest też zarzut konieczności rozdzielenia obrad rady pedagogicznej szkoły podstawowej i rady pedagogicznej gimnazjum. Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum był jednym podmiotem od momentu jego utworzenia i dwóch przedstawicieli rady pedagogicznej do komisji konkursowej zostało wybranych prawidłowo na wspólnym posiedzeniu. Wyłania się dwóch przedstawicieli spośród wszystkich szkół lub placówek wchodzących w skład zespołu. W realiach niniejszej sprawy G. B. była przedstawicielem nauczycieli zatrudnionych w Zespole Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C uczących w większości w szkole podstawowej, natomiast K. K. była przedstawicielem nauczycieli zatrudnionych w ww. Zespole, uczących w większości w gimnazjum. W rezultacie doszło do wyboru dwóch przedstawicieli do komisji konkursowej spośród rad pedagogicznych obu placówek wchodzących w skład ZSPiG w C. Tym samym spełniony został wymóg określony w art. 36a ust. 9 pkt 1 u.s.o.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sposobu głosowania, w tym, że w głosowaniu brało udział 38 osób, głosów oddanych było 63 wskazano, że również w tym przypadku regulamin działania Rady Pedagogicznej w § 4 pkt 3 informuje o tym, że głosowanie może być jawne lub tajne. Jak wynika z przebiegu zebrania ujawnionego w protokole, nauczyciele zgłosili do komisji 3 kandydatów. Na każdego kandydata głosowano oddzielnie w sposób jawny. Pierwszy z kandydatów uzyskał 27 głosów poparcia, drugi 26 głosów poparcia, trzeci 10 głosów poparcia na 38 możliwych. Osoby, które uzyskały najwyższy wynik, zostały zgłoszone jak przedstawiciele do komisji konkursowej. Sposób głosowania zaproponowany przez skarżących byłby możliwy w sytuacji, gdyby do komisji konkursowej był wybierany tylko jeden członek, wówczas owszem każdy dysponowałby jednym, równym głosem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Komisję konkursową, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji poprzez niewłaściwą ocenę oświadczenia kandydatki na stanowisko dyrektora, że przeciwko niej nie toczy się postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne, podniesiono, że ww. oświadczenie kandydatki na stanowisko dyrektora, w ocenie komisji konkursowej zostało złożone prawidłowo. Nie można podciągać pod kontrolę PIP postępowania karnego o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Gdyby sąd skazał kandydatkę na dyrektora prawomocnym wyrokiem lub toczyło się przeciwko niej postępowanie o przestępstwo z art. 218 § 3 Kodeksu karnego, to wówczas komisja mogłaby podważyć oświadczenie, które złożyła kandydatka. Przestępstwa opisane w art. 218 Kodeksu karnego, które obejmują ochroną prawa osób wykonujących pracę zarobkową, są czynami ściganymi z urzędu. Organ prowadzący ani w trakcie trwania procedury konkursowej jak i do dnia dzisiejszego został powiadomiony o wszczęciu jakiegokolwiek postępowania karnego w przedmiotowej sprawie w oparciu o przepis wskazany przez skarżącą.

Unieważnienie konkursu możliwe jest jedynie wtedy, gdy zaistnieje związek funkcjonalny pomiędzy stwierdzonymi nieprawidłowościami w postępowaniu konkursowym, a ich wpływem na wynik konkursu. Muszą zatem zaistnieć poważne nieprawidłowości - tego rodzaju i w takim zakresie, że zdeterminowałyby wynik konkursu w stopniu nakazującym jego unieważnienie. Podkreślono, że zarówno ustalenia, czy takie okoliczności zaistniały, jak i ich swobodna ocena, należą do organu prowadzącego szkołę. Nie mogą one mieć charakteru dowolnego i arbitralnego czy wynikać z odmiennego oczekiwania rozstrzygnięcia konkursu przez autora skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania organu administracji co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu (zarządzenia), organ nie naruszył prawa.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie Wójta Gminy C nr [...] z dnia 13 lipca 2017 r., którym na podstawie art. 5c pkt 2 w związku z art. 36a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, z późn. zm.) oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2010 r. Nr 60, poz. 373) zatwierdzono konkurs przeprowadzony w dniu 12 lipca 2017 r. na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w C i powierzono to stanowisko E. P. na okres od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2022 r.

Skarga została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875).

Skarga pochodzi od podmiotu mającego legitymację skargową w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, przyjmując za zasadne w tej ostatniej kwestii argumenty powoływane przez skarżącą, której interes prawny wynikał z tej okoliczności, że była ona jedyną kontrkandydatką startującą w konkursie.

Zaskarżone zarządzenie jest aktem organu samorządu terytorialnego podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w takich sprawach kognicję sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1525/09).

Zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie Wójta Gminy C, stanowiąc realizację zadań organu samorządu terytorialnego w zakresie oświaty, jest władczym rozstrzygnięciem podlegającym kognicji sądu administracyjnego.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody nie budzi najmniejszych wątpliwości, że organizacja związkowa pod nazwą Związek Nauczycieli Rzeczypospolitej stanowi część reprezentatywnej organizacji związkowej w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, zrzeszającej nauczycieli. Jak wynika z pisma z dnia 21 czerwca 2017 r. uchwałą Prezydium Forum Związków Zawodowych nr [...] przyjęto Związek Nauczycieli Rzeczypospolitej w struktury wojewódzkie Forum Związków Zawodowych. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości.

Nie budzi również wątpliwości, że Związek Nauczycieli Rzeczypospolitej prowadzi działalność na terenie Powiatu [...] poprzez Radę Terenową jako statutowy oddział terenowy tego związku zawodowego. Rada Terenowa Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej w Powiecie [...] działa jako organizacja międzyzakładowa, stosownie do § 17 ust. 1 Statutu Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej. W okresie od 16 czerwca 2017 r. do 13 lipca 2017 r. Rada Terenowa w Powiecie [...] liczyła 17 członków, a tym 3 członków było pracownikami Szkoły Podstawowej w C (wchodzącej w skład Zespołu Szkół Podstawowej i Gimnazjum w C). W okresie od 16 czerwca 2017 r. do 13 lipca 2017 r. T. T. nie był zatrudniony ani w Szkole Podstawowej w C ani w Zespole Szkół Podstawowej i Gimnazjum w C.

Przyjęte ustalenia mają istotne znaczenie w tej sprawie.

Istota sporu pomiędzy skarżącą a Wójtem Gminy C prowadzącym szkołę sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim zakresie przedstawiciele międzyzakładowej organizacji związkowej, mogą brać udział w konkursie na dyrektora szkoły, a tym samy czy powinni być powołani w skład komisji konkursowej.

Zgodnie z obowiązującym w tej sprawie art. 36a ust. 6 pkt 3 ustawy o systemie oświaty w celu przeprowadzenia konkursu organ prowadzący szkołę lub placówkę powołuje komisję konkursową w skład której wchodzi, miedzy innymi, po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, zrzeszających nauczycieli, przy czym przedstawiciel ten nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy.

Przytoczona treść przepisu ograniczyła prawo organizacji związkowych do udziału w komisji konkursowej, przyznając je jedynie reprezentatywnym organizacjom związkowym oraz ograniczyła zakres podmiotowy uprawnionych organizacji związkowych jedynie do związków zawodowych nauczycieli.

Po zmianie ww. przepisu wykształcił się dominujący kierunek wykładni, zgodnie z którym istotne znaczenie ma pojęcie zakładowej organizacji zakładowej, o której mowa w art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. Pojęcie to powinno być interpretowane zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 251 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1881). Zgodnie z powołanym przepisem uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji. Obowiązkiem takiej organizacji jest kwartalne przedstawianie, według stanu na ostatni dzień kwartału, w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym kwartale, pracodawcy informację o łącznej liczbie członków tej organizacji, w tym o liczbie członków. Podobne zasady obowiązują w przypadku organizacji międzyzakładowych. Zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych, art. 251 ustawy o związkach zawodowych stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej swoim działaniem pracodawcę, przy czym przy ustalaniu liczby członków, o której mowa w art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, uwzględnia się liczbę członków międzyzakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji.

Z powołanych przepisów wynika, że status międzyzakładowej organizacji związkowej może zostać powiązany jedynie z okolicznością polegającą na zrzeszaniu co najmniej 10 członków będących pracownikami zatrudnionymi u wszystkich pracodawców na obszarze działania międzyzakładowej organizacji związkowej, o ile co najmniej jeden pracownik tego pracodawcy jest członkiem tej organizacji związkowej. Taki pogląd zawarto np. w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1320/16 i Sąd w tej sprawie pogląd ten akceptuje.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Związek Nauczycieli Rzeczypospolitej spełnił wszystkie warunki do uznania go za międzyzakładową organizację związkową, ponieważ: a) na datę powołania komisji konkursowej (4 lipca 2017 r.) organizacja ta była członkiem reprezentatywnej organizacji związkowej, b) działała na terenie Powiatu [...] jako struktura międzyzakładowa, c) zrzeszała nauczycieli, d) liczba członków tej organizacji w Powiecie [...] wynosiła 17 osób, d) co najmniej 1 członek był zatrudniony w Szkole Podstawowej w C. To zaś oznacza, że prawidłowo Wójt Gminy C powołał do składu komisji konkursowej przedstawiciela tego związku (Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej). Powołany przedstawiciel T. T. nie był przy tym pracownikiem ani Szkoły Podstawowej w C ani też Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że niezasadnym są te zarzuty, które negują reprezentatywność Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej, a co za tym idzie niezasadnym jest także zarzut nieprawidłowego składu komisji konkursowej.

Zarzut naruszenia art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych przez Związek Nauczycieli Rzeczypospolitej nie ma znaczenia w tej sprawie. Powołany przepis stanowi, że zakładowa organizacja związkowa przedstawia co kwartał - według stanu na ostatni dzień kwartału - w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym kwartale, pracodawcy informację o łącznej liczbie członków tej organizacji. Obowiązek taki spoczywa również na międzyzakładowej organizacji związkowej. Celem tego przepisu jest przekazanie informacji pracodawcy co do zarówno funkcjonowania danej organizacji związkowej, jak i liczby członków wśród pracowników pracodawcy należących do takiej organizacji. Brak realizacji tego obowiązku może skutkować tym, że pracodawca nie wiedząc, jaka organizacji zakładowa funkcjonuje na terenie zakładu pracy lub ilu ma członków, albo też czy jest to organizacja reprezentatywna – może nie powołać członka takiej organizacji do komisji konkursowej. W żadnym jednak przypadku brak przedstawienia kwartalnego sprawozdania nie daje podstaw pracodawcy do niepowoływania członka danej organizacji do komisji konkursowej jeżeli pracodawca wie, jaka jest liczba członków tejże organizacji oraz wie, jaka to jest organizacja związkowa i ilu pracowników tego pracodawcy jest członkami tejże organizacji zakładowej. Uwagi te należy wprost zastosować także do Wójta jako podmiotu powołującego komisję celem przeprowadzenia konkursu na wybór kandydata na dyrektora szkoły. Tym samym skoro Wójt Gminy C wiedział o funkcjonowaniu Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej, znał charakter tego związku jako organizacji reprezentatywnej, znał liczbę członków tego Związku jako organizacji międzyzakładowej w Powiecie [...] oraz liczbę członków w Szkole Podstawowej w C, to obowiązkiem Wójta było powołanie do komisji konkursowej przedstawiciela tego Związku, a ewentualne zaniechanie wykonania obowiązku sprawozdawczego (informacyjnego) przez międzyzakładową organizację związkową, który wynika z art. 251 ust. 2 w związku z art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, nie miało w tej sprawie znaczenia.

Także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 30 § 3 K.p.a. i art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. nie jest zasadny. Skarżąca upatruje naruszenie ww. przepisów w tym, że przedstawiciel Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej został nieprawidłowo umocowany do działania w imieniu Związku. Zgodnie z § 29 Statutu Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej Rada Krajowa kieruje działalnością Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej oraz reprezentuje Związek na zewnątrz w okresie pomiędzy posiedzeniami Krajowego Kongresu Związku. W aktach sprawy zalega informacja pochodząca od Zarządu Rady Krajowej Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej informująca, że członek Rady Krajowej i jednocześnie Prezes Rady Terenowej Związku na Powiat [...] reprezentuje ten Związek na zewnątrz. Dodatkowo w aktach sprawy jest również stanowisko Rady Terenowej na Powiat [...] informujące, że Rada ta wydelegowała do reprezentacji Związku w komisji konkursowej T. T.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nie budzi wątpliwości umocowanie T. T. do reprezentowania Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej w komisji konkursowej powołanej celem przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w C.

Kolejny zarzut skarżącej, dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 30 § 3 K.p.a. i art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. poprzez brak zdania, czy uchwała Prezydium Forum Związków Zawodowych nr [...] z 20 czerwca 2017 r. została prawidłowo podjęta – także nie jest zasadny. W świetle zgromadzonych materiałów dowodowych, a w tym także pisma Przewodniczącej Forum Związków Zawodowych z 21 czerwca 2017 r. informującej o przyjęciu Związku Nauczycieli Rzeczypospolitej do Forum Związków Zawodowych, fakt podjęcia samej uchwały nie budzi wątpliwości. Również sama skarżąca poza własnym stanowiskiem nie podniosła na żadne inne okoliczności, które miałyby sugerować jakąkolwiek nieprawidłowość w tym zakresie.

W ocenie Sądu nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku także i te zarzuty skargi, które dotyczą nieprawidłowego udziału przedstawicieli rady pedagogicznej w komisji konkursowej oraz nieprawidłowości samego głosowania nad przedstawicielami rady.

Zgodnie z art. 36a ust. 6 pkt 2 lit. a u.s.o. celem przeprowadzenia konkursu organ prowadzący szkołę powołuje komisję konkursową w składzie, między innymi, dwóch przedstawicieli rady pedagogicznej. Zgodnie z regulaminem działalności Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C jest jedna Rada Pedagogiczna Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum, a nie dwie odrębne rady pedagogiczne. Sąd w tej sprawie nie ocenia, czy lepszym rozwiązaniem było tworzenie dwóch odrębnych rad pedagogicznych, czy też jednej wspólne rady pedagogicznej, ani tego, czy w innych sytuacjach uchwały były podejmowane odrębnie przez nauczycieli Szkoły Podstawowej i nauczycieli Gimnazjum. Te kwestie są poza zakresem tej sprawy. Treść regulaminu nie pozostawia wątpliwości, że w Zespole działała jednak Rada Pedagogiczna. Tym samym niezasadnym są te wszystkie zarzuty skargi, w których skarżąca zarzuca błędne wspólne głosowanie przez dwie rady pedagogiczne. Także zarzut naruszenia § 4 pkt 2 regulaminu działalności Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C jest niezasadny. Przepis ten stanowi, że uchwały są podejmowane zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy członków Rady Pedagogicznej. Skarżąca zarzuca zaś, że rażącym naruszeniem prawa było to, że każdy nauczyciel dysponował więcej niż jednym głosem w odrębnych głosowaniach co miało naruszyć zasadę zwykłej większości głosów. Jak wynika z akt sprawy, wśród przedstawicieli Rady Pedagogicznej przedstawiono trzy kandydatury nauczycieli. Głosowanie mogło być jawne lub tajne, co wynika z § 4 ust. 3 regulaminu działalności Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C. Jak zaś wynika z wyciągu z protokołów Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C z 22 czerwca 2017 r., po zgłoszeniu wniosku o głosowanie jawne, wniosek ten został przegłosowany i z 28 nauczycieli 18 z nich głosowało za jawnym głosowaniem. Następnie nauczyciele jako członkowie Rady Pedagogicznej odrębnie głosowali nad trzema kandydaturami i pierwsza kandydatura (G. B.) uzyskała poparcie 26 głosów, druga kandydatura (K. K.) 27 głosów oraz trzecia kandydatura (J. K.) 10 głosów. Nad każdą z kandydatur głosowano oddzielnie i ani z protokołu, ani z innych dokumentów nie wynika, ani w jakimkolwiek głosowaniu którykolwiek z nauczycieli dysponował więcej niż jednym głosem lub głosy nie były równe. Być może w ocenie skarżącej tylko takie byłoby ważne głosowanie, gdyby nauczyciel, który już oddał głos na jednego kandydata, nie mógł brać udziału w odrębnym głosowaniu na innego kandydata. Takie stanowisko ani nie ma oparcia w regulaminie działalności Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C, ani też nie znajduje logicznego uzasadnienia. Skoro zgłoszono udział trzech kandydatów, to cała Rada Pedagogiczna miała obowiązek podjąć odrębne uchwały w przedmiocie wyboru dwóch spośród trójki zgłoszonych osób. To właśnie wyłączenie prawa do głosowania osobie, która poparła wcześniejszego kandydata stanowiłoby ograniczenie prawa do głosu. Tylko ustawodawca mógłby wprowadzić zapis mocą którego osoba, która zagłosowała w głosowaniu na jedną z kandydatur, nie mogłaby głosować w głosowaniu na inną kandydaturę. Przykładowo, zgodnie z art. 482 § 7 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 15) w przypadku wyboru wójta przez radę gminy, radnemu przysługuje prawo poparcia w zgłoszeniu tylko jednego kandydata. Oceniając akta sprawy Sąd nie dostrzegł uchybień także co do trybu głosowania (głosowanie jawne, wybrano osoby, które uzyskały największe poparcie).

Nie ma racji skarżąca zarzucając naruszenie art. 36a ust. 6 pkt 2 lit. a u.s.o. w związku z art. 36a ust. 9 u.s.o. poprzez brak wyłonienia dwóch przedstawicieli rad pedagogicznych wszystkich szkół lub placówek wchodzących w zespół lub łączonych w zespół. W zespole szkół lub szkół i placówek mogą istnieć rady pedagogiczne odrębne dla każdej ze szkół lub placówek wchodzących w skład zespołu, ale statut zespołu może postanowić o jednej radzie pedagogicznej (art. 62 ust. 1 u.s.o.). Ta sprawa nie dotyczy ani prawidłowości oceny tworzenia Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w C, ani też oceny Statutu takiego Zespołu. Tym samym Sąd nie może objąć swoim badaniem w tej sprawie okoliczności dotyczących legalności samego funkcjonowania jednej Rady Pedagogicznej Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum.

Niezasadny jest zarzut naruszenia § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2010 r. Nr 60, poz. 373). Zgodnie z tym przepisem organ prowadzący publiczną szkołę lub publiczną placówkę zatwierdza konkurs albo unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie w razie stwierdzenia wystąpienia innych nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Żaden z zarzutów zawarty w skardze nie jest zasadny, a tym samym nie mógł być podstawą do unieważniania konkursu.

Także ostatni zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 36a ust. 12 u.s.o. w związku z § 1 ust. 2 pkt 4 lit. g rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej, nie jest zasadny. Art. 36a ust. 12 u.s.o. zawierał delegacje do wydania ww. rozporządzenia, a tym samym w naruszeniu tego przepisu nie może być w tej sprawie mowy.

Natomiast zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 4 lit. g rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej, jednym z dokumentów przedkładanych przez kandydata jest oświadczenie, że przeciwko kandydatowi nie toczy się postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne. Takie oświadczenie złożyły obie kandydatki. Skarżąca podaje w skardze, że wobec jej kontrkandydatki wprawdzie nie toczy się postępowanie dyscyplinarne lub o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, ale zarazem przytacza okoliczności, o których posiadał i posiada wiedzę Wójt Gminy C i które to okoliczności powinny mieć znaczenie w sprawie. Skoro na datę wydania w sprawie zaskarżonego zarządzenia nie toczyło się wobec każdej z kandydatek postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego ani też postępowanie dyscyplinarne, to tak złożone oświadczenia są prawdziwe. Tym samym oświadczenia te nie mogły uzasadniać unieważnienia konkursu. Odrębną kwestią, pozostającą poza przedmiotem tej sprawy, jest ewentualne wszczęcie jakiś postępowań na podstawie tej wiedzy, którą posiada skarżącą.

Rekapitulując należy przyjąć, że w świetle treści art. 36a ust. 6 pkt 3 i pkt 2 lit. a u.s.o. w związku z art. 34 ust. 1 i 2 i w związku z art. 251 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych, w tej sprawie komisja konkursowa została wyłoniona bez naruszenia prawa.

Mając na względzie powyższe argumenty, wobec stwierdzenia, że zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.