Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1933/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 75 a ust. 2, ust. 3, art. 69 ust. 2, art. 75i ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 7, art. 77, art. 107, art. , art. 80, art. 157 par. 1,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 73 par. 1 i 2, art. 74 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 1, art. 2 ust.1, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 3 poz 11
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi N.W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego N. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. i art. 75a ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego N.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W., stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką - utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r.

Z akt sprawy wynika, iż uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W. (zwana dalej "Komisją Egzaminacyjną") ustaliła pozytywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką skarżącego N. W. Z uchwały tej wynikało, że skarżący uzyskał z testu wyboru 190 punktów, a zatem – jak stwierdziła Komisja Egzaminacyjna - zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze uzyskał on pozytywny wynik z egzaminu konkursowego.

W dniu [...] października 2009 r. skarżący złożył wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W.

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] listopada 2008 r., skarżący został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w W.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości – działając na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze - sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę aplikantów adwokackich, uznał bowiem, że nie uzyskał on pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, a zatem uchwała nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej ustalająca pozytywny wynik z egzaminu konkursowego - podjęta została z rażącym naruszeniem prawa.

W dniu [...] stycznia 2009 r. N. M. W. złożył skargę na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r., wnosząc o jej uchylenie.

W wyniku rozpatrzenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 250/09, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

W dniu [...] lipca 2009 r. Minister Sprawiedliwości złożył skargę kasacyjną od tego wyroku.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej i wstrzymał z urzędu jej wykonanie z uwagi na prawdopodobieństwo dotknięcia tej uchwały wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającą na wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa.

W wyniku rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości – działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75a ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - stwierdził nieważność uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W., stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu konkursowego skarżącego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż sporna uchwała Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, będąca podstawą dokonania wpisu na listę aplikantów adwokackich błędnie ustala wynik egzaminu skarżącego, albowiem stanowi ona, że skarżący N. W. otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 190 punktów, co oznacza wynik pozytywny. Tymczasem – jak wskazał organ – przedmiotowa uchwała Komisji Egzaminacyjnej wydana została z rażącym naruszeniem prawa poprzez błędne ustalenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, podczas gdy nie udzielił on 190 prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że przeprowadzona przez niego ponowna ocena dowodu w postaci karty odpowiedzi złożonej przez skarżącego wskazuje, że N. W. prawidłowo odpowiedział jedynie na 189 pytań, co oznacza uzyskanie negatywnego wyniku z przeprowadzonego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Organ wskazał, iż Komisja Egzaminacyjna błędnie zakwalifikowała odpowiedź "B" udzieloną przez skarżącego na pytanie nr 211 jako pozytywną, co wynika z adnotacji naniesionej na karcie odpowiedzi. Natomiast - zdaniem Ministra - prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 211 jest odpowiedź "C". Zatem, jak stwierdził organ, mając na uwadze fakt, iż skarżący udzielił na pytanie nr 211 odpowiedzi nieprawidłowej, nie powinien był otrzymać punktu za to pytanie. W konsekwencji organ uznał, że uchwała ta, wskutek wadliwej oceny dowodu w sprawie, wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

W dniu [...] lipca 2009 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem w/w decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r.

Wnosząc o uchylenie spornej decyzji Ministra w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz o stwierdzenie uzyskania przez skarżącego pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, strona zarzuciła organowi naruszenie art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., według którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, w związku z nieprzeprowadzeniem przez Ministra Sprawiedliwości analizy testu, zawartych w nim pytań oraz klucza odpowiedzi, pod kątem pytań, które nie powinny być - wobec ich wątpliwej konstrukcji, niejednoznaczności oraz oczywistych błędów - brane pod uwagę przy obliczaniu wyniku z egzaminu lub powinny zostać zaliczone skarżącemu jako odpowiedzi poprawne. Skarżący zaznaczył, że dotyczy to w szczególności pytań testowych nr: 82, 109, 186 i 204. W konsekwencji podniósł, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu wniosku skarżący zarzucił między innymi, że nie została przeprowadzona kontrola merytoryczna egzaminu, w tym pod kątem prawidłowości zredagowania pytań testowych i nie rozważono, czy nie, zachodzą podstawy do uznania za prawidłowe odpowiedzi na niektóre z pytań, pomimo ich niezgodności z kluczem odpowiedzi, z uwagi na wadliwość pytań, a tym samym do uznania, że wnioskodawca spełnia warunki wpisu na listę aplikantów adwokackich. Ponadto strona zarzuciła, że Minister Sprawiedliwości nie przeprowadził analizy testu, zawartych w nim pytań oraz klucza odpowiedzi, pod kątem pytań, które nie powinny być - wobec ich wątpliwej konstrukcji, niejednoznaczności lub oczywistych błędów - brane pod uwagę przy obliczaniu wyniku z egzaminu lub powinny zostać zaliczone skarżącemu jako odpowiedzi poprawne. Skarżący szczegółowo odniósł się do pytań nr: 82, 109, 186 i 204. Odnośnie pytania nr 82 zarzucił, że żadna z proponowanych w pytaniu odpowiedzi nie jest poprawna. Odnośnie pytania nr 109 zarzucił, że w kluczu odpowiedzi wskazano, jako prawidłową, odpowiedź błędną, podczas gdy odpowiedź prawidłowa, chociaż niezgodna z kluczem odpowiedzi, nie została skarżącemu zaliczona. Odnośnie pytań nr 186 i 204 skarżący zarzucił, że pytania te zostały błędnie skonstruowane i co nie pozwalało na udzielenie jednej poprawnej odpowiedzi wynikającej wprost z przepisów prawa i w związku z tym, w jego ocenie, zaznaczone przez niego odpowiedzi są również prawidłowe.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. i art. 75a ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze - decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W., stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

W uzasadnieniu decyzji organ, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko - wskazał, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa poprzez błędne ustalenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, podczas gdy nie udzielił on 190 prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe. Organ stwierdził, że Komisja Egzaminacyjna błędnie zakwalifikowała odpowiedź udzieloną przez skarżącego na pytanie nr 211 jako pozytywną, co wynika z adnotacji naniesionej na karcie odpowiedzi. W świetle powyższego organ stwierdził, że sporna uchwała Komisji Egzaminacyjnej dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką wydana została z rażącym naruszeniem prawa, albowiem ustaliła, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu, podczas gdy nie uzyskał on ustawowo określonej minimalnej liczby punktów. Jako całkowicie niezasadne organ ocenił zarzuty strony w zakresie naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107§ 3 k.p.a. Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż - wbrew zarzutom strony – podjął wszelkie niezbędne kroki celem wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem organu rozpatrzono cały materiał dowodowy w sprawie. Zdaniem Ministra wyjaśnieniu i ustaleniu stanu faktycznego służyło m.in. powtórne zbadanie zawartej w aktach sprawy karty odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji. Minister wskazał, że dokonał również analizy merytorycznej prawidłowości wszystkich pytań i odpowiedzi. Organ uznał, że nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż pytania testowe nr 82, 109, 186 i 204 wobec wątpliwej konstrukcji, niejednoznaczności lub oczywistych błędów, nie powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu wyniku egzaminu lub powinny zostać zaliczone skarżącemu jako odpowiedzi poprawne. Organ podniósł, że po dokonaniu szczegółowej analizy całości testu egzaminacyjnego wraz z merytorycznym sprawdzeniem wszystkich pytań testowych stwierdzono, że wszystkie pytania, w tym również pytania kwestionowane przez skarżącego, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Z tych względów Minister uznał, że trudno zaakceptować pogląd o naruszeniu art. 7, art. 77 oraz 80 k.p.a. Organ jednoznacznie stwierdził również, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów dotyczących pytań nr: 82, 109, 186 i 204, organ stwierdził, że zarzuty wnioskodawcy odnośnie tych pytań są niezasadne. Minister Sprawiedliwości wskazał jednocześnie, iż wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na które powołał się skarżący są nieprawomocne i zapadły na gruncie innych, indywidualnych spraw. Ponadto organ podkreślił, iż orzecznictwo WSA w Warszawie w tym przedmiocie, nie jest jednolite. Minister powołał się na konkretne orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w których Sąd oddalając skargi, stwierdził poprawność pytań kwestionowanych przez skarżącego. W świetle powyższego organ stwierdził, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką skarżącego wydana została z rażącym naruszeniem prawa, albowiem ustaliła, że N. W. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu, podczas gdy nie uzyskał on ustawowo określonej minimalnej liczby punktów.

W dniu [...] października 2009 r. skarżący, działając za pośrednictwem organu, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości:

- wadliwe ustalenie stanu faktycznego,

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona, przejawiające się w szczególności poprzez nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego okoliczności przemawiających za stanowiskiem, że pytania nr 82, 109, 186 i 204, wobec ich oczywiście wątpliwej konstrukcji i niejednoznaczności, nie powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu wyniku z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty podniesione wobec pytań testowych nr 82, nr 109, nr 186 i nr 204.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości - wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga N. W. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza prawo.

Wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2009 r., jak również poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., Minister Sprawiedliwości dopuścił się, jak słusznie wskazała strona skarżąca, naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona, przejawiające się w szczególności na nieuwzględnieniu przedstawionych przez skarżącego okoliczności przemawiających za stanowiskiem, że pytania testowe nr 82, nr 186 i nr 204, wobec ich oczywiście wątpliwej konstrukcji i niejednoznaczności, nie powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu wyniku z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

W konsekwencji powyższych uchybień organ, wydając sporne rozstrzygnięcia, w sposób ewidentny naruszył przepisy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, z uwagi na błędne przyjęcie, iż uchwała nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W., stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką - rażąco narusza przepisy prawa.

Rozstrzygając skargę na wspomniane decyzje Ministra Sprawiedliwości wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/w uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r., Sąd zobowiązany był na wstępie uwzględnić przede wszystkim fakt, iż przyjęta w Kodeksie postępowania administracyjnego konstrukcja nieważności decyzji administracyjnej wiąże się ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa, określonymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 cyt. ustawy.

Zdaniem Sądu wskazać należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, a zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności, musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać trzeba, że treść spornej decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Według Sądu podkreślić należy bardzo wyraźnie, iż "rażące naruszenie prawa", o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Utożsamianie tego pojęcia z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Nie stanowi zatem o rażącym naruszeniu prawa wybranie jednej z rozbieżnych wykładni niejednoznacznego przepisu prawa, która później uznana została za nieprawidłową (tak m.in. /w:/ wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23, a także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 15/94, OSNAP 1994/3/36, z dnia 20 grudnia 1994 r., sygn. akt III ARN 71/94, OSNAP 1995/13/156).

Mając na względzie powyższe należy zgodzić się - co do zasady - z Ministrem Sprawiedliwości, iż z punktu widzenia zasad sprawiedliwości, nie można zaakceptować sytuacji, w której ustalony przez Komisję Egzaminacyjną wynik egzaminu nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy, tak faktycznemu jak i prawnemu, prowadzącemu w konsekwencji do dopuszczenia do aplikacji osoby niespełniającej wszystkich wymogów ustawowych, a zwłaszcza wymogu zasadniczego, jakim jest uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego.

Jak stanowi art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym w dacie złożenia przez skarżącego egzaminu, a więc na dzień [...] września 2008 r., egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

Zgodnie z art. 75j ust. 1 cyt. ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały i ogłasza jego wyniki. Natomiast art. 75i ust. 3 tej ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

W toku badania zgodności wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich Minister Sprawiedliwości stwierdził, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, będąca podstawą dokonania wspomnianego wpisu, błędnie ustaliła wynik egzaminu skarżącego, albowiem stanowi ona, że skarżący otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 190 punktów, co oznacza wynik pozytywny. Tymczasem – jak wskazał organ – przedmiotowa uchwała Komisji Egzaminacyjnej wydana została z rażącym naruszeniem prawa poprzez błędne ustalenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, podczas gdy nie udzielił on 190 prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe.

W ocenie Sądu, aby stwierdzić, iż podjęcie w/w uchwały w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką było rażąco niezgodne z obowiązującymi przepisami, organ winien wpierw jednoznacznie wyjaśnić wszelkie wątpliwości dotyczące prawidłowości przeprowadzonego egzaminu konkursowego, w tym przede wszystkim ustalić, w sposób niebudzący jakichkolwiek zastrzeżeń, czy pytania testowe obowiązujące na egzaminie i dobrane do nich odpowiedzi w kluczu, były prawidłowo sformułowane i odpowiadały wszelkim wytycznym wskazanym w przepisach ustawy - Prawo o adwokaturze, głównie w art. 75a ust. 3 i art. 75i ust. 1 tej ustawy.

Według Sądu takie przesłanki w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione, albowiem organ nie dokonał stosownych wyjaśnień przed wydaniem decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały ustalającej wynik egzaminu konkursowego.

W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Należy stwierdzić, iż w ramach oceny całokształtu materiału dowodowego Minister Sprawiedliwości winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, czy pytania testowe, które zanegował skarżący były prawidłowo sformułowane.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący zarzucił wadliwe sformułowanie pytań i odpowiedzi w pytaniach testowych nr 82, nr 109, nr 186 i nr 204 w teście egzaminacyjnym na aplikację adwokacką, przeprowadzonym w dniu [...] września 2008 r.

Organ uznał, że pytania te zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

Otóż w ocenie składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekającego w niniejszej sprawie, w żaden sposób nie można podzielić wskazanego wyżej stanowiska Ministra Sprawiedliwości, albowiem - wbrew twierdzeniom tego organu – pytania testowe nr 82, a także nr 186 i 204 nie odpowiadały kryteriom wskazanym w art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Jeśli chodzi o pytanie testowe nr 82, to - według Sądu - nie odpowiada ono kryterium trzech odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Pytanie 82 brzmiało:

"Według kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczeń zawarta na czas dłuższy niż rok:

A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności;

B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności;

C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych".

Organ wskazał, iż prawidłowa - według klucza odpowiedź na to pytanie - była odpowiedź "C", oparta na art. 660 w zw. z art. 73 § 1 i 74 § 1 k.c., natomiast skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "B".

Według Sądu żadnej z podanych w tym pytaniu odpowiedzi, oznaczonych jako "A", "B", "C", nie można uznać za prawidłową.

W szczególności, oparcie tego pytania na treści art. 660 k.c. skutkowało obowiązkiem wskazania wśród wariantów odpowiedzi zaproponowanych w pytaniu jednej odpowiedzi, która wprost nawiązuje do istoty i merytorycznego sensu tego przepisu - w korespondencji z zasadami ogólnymi kodeksu cywilnego odnoszącymi się do formy czynności prawnych, tj. art. 73 § 1 i 2 oraz art. 74 § 1 k.c.

Treść art. 660 k.c. stanowiąc, że umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie, zaś w razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony, przesądza zasadę pisemnej formy umowy, o jakiej mowa w tym przepisie. Jednakże jedynym skutkiem niezachowania tej formy jest to, że umowa ta będzie poczytana za zawartą nie na czas oznaczony, jak chciały strony, lecz na czas nieoznaczony. Jest to zatem forma (rygor) zastrzeżona ad eventum (por. tu art. 73 § 2 k.c. zdanie drugie i art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie), czyli dla wywołania określonych skutków prawnych. Rygor ad eventum oznacza, że gdy strony nie zachowają zastrzeżonej formy czynności prawnej, będzie ona ważna, a jedynie nie wywoła tych skutków prawnych, których wywołanie było uzależnione od zachowania tej formy.

Jednocześnie rygor ten nie może być utożsamiany, czy traktowany na równi z zastrzeżeniem formy czynności prawnej wyłącznie dla celów dowodowych – ad probationem. Zastrzeżenie tej formy odnosi się bowiem do zwykłej formy pisemnej. W myśl art. 73 § 1 k.c., jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa (wyraźny przepis) przewiduje rygor nieważności. Jeżeli zatem przepis wymagający formy pisemnej nie przewiduje rygoru nieważności (tak jak art. 660 k.c. zdanie pierwsze) uznaje się, że forma ta została zastrzeżona dla celów dowodowych, chyba że z przepisu tego wynika (tak jak z art. 660 zdanie drugie), iż jest ona zastrzeżona dla wywołania określonych skutków prawnych (ad eventum).

Wprawdzie według art. 74 § 1 k.c. zdanie pierwsze zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności (skutek ten wyczerpuje istotę formy czynności prawnej dla celów dowodowych – ad probationem), jednak przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej (por. art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie), czyli gdy forma ta stanowi, jak w ww. art. 660 k.c., który należy czytać i interpretować w całości, wymóg ad eventum. Zatem konsekwencje procesowe w zakresie postępowania dowodowego, o których mowa w art. 74 § 1 k.c. (zdanie pierwsze), nie dotyczą sytuacji, gdy formę pisemną czynności prawnej zastrzeżoną bez rygoru nieważności przepis obwarowuje wyłącznie wymogiem ad eventum.

Dlatego brak podstaw, żeby na tle art. 660 k.c. dopatrywać się powinności zawarcia na piśmie przewidzianej w tym przepisie umowy najmu dla celów dowodowych (wariant "C" odpowiedzi na pytanie nr 82), skoro pisemna forma tej umowy została w nim (zdanie drugie art. 660 k.c.) określona jako wymóg ad eventum, z niedochowaniem którego przepis art. 74 § 1 k.c. nie łączy ograniczeń dowodowych, wynikających ze zdania pierwszego tego przepisu, które są wynikiem niezachowania formy pisemnej czynności zastrzeżonej dla celów dowodowych (ad probationem). Z przepisów art. 73 § 1 i 74 § 1 k.c. wynika reguła interpretacyjna, że formę pisemną uważa się za zastrzeżoną ad probationem tylko wtedy, gdy brak w przepisie innych wskazań. Takie wskazanie na rzecz formy ad eventum zawarto w art. 660 k.c., przez co przepis ten wyłączył dla umowy najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok formę ad probationem – jako zastrzeżoną dla celów dowodowych. W konsekwencji nie można uznać wariantu "C" odpowiedzi na pytanie nr 82 za odpowiedź prawidłową, czego domagał się organ, i to w sensie jedynej prawidłowej, skoro nie znajduje ona potwierdzenia w przepisie art. 660 k.c., na podstawie którego sformułowano to pytanie.

Sąd uznał za trafny także zarzut odnośnie pytania nr 186, w którym nie jedną, lecz dwie z przedstawionych propozycji odpowiedzi można uznać za prawidłowe.

Pytanie brzmiało:

"Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne".

Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", która oparta jest na art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 114, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B".

W ocenie Sądu zarzutom skarżącego odnośnie pytania nr 186 nie można odmówić racji.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy - Prawo dewizowe stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Z treści powyższych przepisów wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego strona może wystąpić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skoro więc wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje "od decyzji wydanej w pierwszej instancji", a "do wniosku tego stosuje się odpowiednie przepisy dotyczące odwołań" to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów, w powiązaniu z treścią przepisów § 1 oraz § 2 art. 127 k.p.a., może prowadzić do wniosku, że decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest decyzją wydaną w drugiej instancji mimo tożsamości podmiotowej organu pierwszej i drugiej instancji.

Zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniom organu – analiza powyższych przepisów nie prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w pytaniu nr 186 prawidłowa jest tylko odwiedź "A", a nie wskazana przez skarżącego odpowiedź "B". Natomiast faktycznie z przywołanych przez organ poglądów doktryny wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym.

Problem w pytaniu nr 186 sprowadza się więc w rzeczywistości do kwestii, czy o dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym można mówić tylko wtedy, gdy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy także wtedy, gdy właściwy jest ten sam organ administracji, który rozstrzygnął sprawę w pierwszej instancji.

W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w dwóch aspektach - materialnym oraz formalnym. W aspekcie materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji.

Według W. Dawidowicza, punkt ciężkości zasady dwuinstancyjności postępowania spoczywa na jej aspekcie materialnym, czyli na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast rzeczą drugorzędną jest, czy właściwy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy jest inny organ (wyższego stopnia) czy też ten sam. Dwuinstancyjność bowiem "jest pojęciem procesowym a nie ustrojowym – z tym, że zamyka się ono w systemie organów administracji państwowej" (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 45).

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06 wyraził natomiast pogląd, że w sukcesywnie budowanym stanie prawnym, w orzecznictwie i doktrynie istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji, oczywiście z pominięciem przepisów ściśle powiązanych z procedowaniem w systemie nadrzędności organu wyższego stopnia nad niższym, oraz z wykorzystaniem wprost lub z nieodzowną modyfikacją innych przepisów postępowania odwoławczego.

Przewidziana w art. 127 § 3 k.p.a. instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle rozbieżnych poglądów doktryny oraz orzecznictwa, nie może więc być uznana jednoznacznie za wyjątek od zasady dwuinstancyjności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego. Środek ten w istocie ma wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przepis art. 127 § 3 k.p.a. wprowadzono ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8). Przepis ten zastąpił obowiązujący uprzednio art. 110 § 2 k.p.a., który głosił, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji nie przysługuje odwołanie.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe w pierwotnym brzmieniu (obowiązującym do dnia 20 kwietnia 2007 r.) stanowił natomiast, że decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydawane w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, są ostateczne.

W świetle powyższych rozważań budzić może, w ocenie Sądu, uzasadnioną wątpliwość sformułowanie tego rodzaju pytania, jak pytanie nr 186, na egzaminie konkursowym na aplikację, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów adwokackich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonywanej przez organ oraz poglądów doktryny.

Za uzasadnione Sąd uznał także zarzuty odnośnie pytania nr 204, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega

A) wyrób akcyzowy

B) produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych

C) dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi".

Według klucza prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" podczas, gdy skarżący zaznaczył w arkuszu odpowiedź "A".

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizacje obrotu wyrobami akcyzowymi a także oznaczanie znakami akcyzy. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 użyte w ustawie określenia oznaczają: wyroby akcyzowe - wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 1 do ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. (w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego) opodatkowaniu podlega kolejno: produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; eksport i import wyrobów akcyzowych; nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. W ocenie Sądu, z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy" i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami. Zdaniem Sądu, dopiero zaprzeczenie twierdzeniu "opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy" a więc uznanie tego zdania za fałszywe pozwoli na wyeliminowanie jako prawidłowej również odpowiedzi wskazanej pod literą "A". Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak, aby organ skutecznie zaprzeczył prawdziwości powyższego zdania a odwołanie się w tym zakresie do poglądów doktryny m.in. A. Gorgola cyt. "Należy podkreślić, iż przedmiotem akcyzy nie są wyroby akcyzowe. Podatek akcyzowy jest bowiem podatkiem od obrotu profesjonalnego (...)" nie może zostać uznane za wystarczające dla odparcia zarzutu skarżącego skoro przywołany autor dalej stwierdza "Ze względu na jednofazowy charakter opodatkowania przedmiot akcyzy musi być rozpatrywany z punktu widzenia nie tylko statusu towaru – czy jest to wyrób akcyzowy - ale także z punktu widzenia faz obrotu. Zdarzenie prawne związane z wyrobem akcyzowym opodatkowane są jedynie wówczas, gdy występują w określonej fazie krajowego obrotu towarowego lub wymiany w handlu zagranicznym". W ocenie Sądu powyższe rozważania dowodzą, że wyjaśnienie wzmiankowanej kwestii nie mogło nastąpić jednoznacznie na testowym egzaminie konkursowym, w którym zasadą jest występowanie jednej poprawnej odpowiedzi, niewątpliwie bowiem odpowiedź wskazana w kluczu jako " B" jest prawidłowa. Pytanie nr 204 nie spełnia w związku z tym wymagań, o jakich mowa w art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Należy zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 355/07, wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie.

Pytania testowe na aplikację adwokacką winny być bowiem testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać dodatkowo, iż prawidłowość pytań egzaminacyjnych nr 82, 186 i 204 na aplikację adwokacką, zawartych w teście z dnia [...] września 2008 r., została zakwestionowana w wielu orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide: m.in. wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 837/09, czy też wyrok z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 852/09).

W ostatnim okresie również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II GSK 781/09, oddalając skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości od wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 485/09, potwierdził nieprawidłowość pytania testowego nr 186. W orzeczeniu tym NSA wyraźnie wskazał, iż na ocenę poprawności wyniku egzaminu składają się trzy elementy: 1) prawidłowość sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, 2) prawidłowość odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz 3) prawidłowość zastosowanych procedur egzaminacyjnych.

W niniejszej sprawie uznać należy, iż Minister Sprawiedliwości, stwierdzając nieważność uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r., pominął zupełnie w swej ocenie prawnej okoliczności, o których mowa w powyższym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, skupiając się wyłącznie na wytknięciu Komisji Egzaminacyjnej wadliwego zaliczenia skarżącemu punkt za odpowiedź na pytanie nr 211.

Zdaniem Sądu wskazane wyżej orzecznictwo sądów administracyjnych świadczyć powinno o tym, iż - wbrew sugestiom Ministra - brak było jakichkolwiek podstaw do tak radykalnej ingerencji w fundamentalną zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, na jaką zdecydował się organ stwierdzając w dniu [...] września 2009 r. nieważność uchwały Komisji ustalającej wynik egzaminu na aplikację adwokacką.

Stwierdzić oczywiście należy, iż prawidłowość sformułowania pytań na egzaminie konkursowym oraz proponowanych odpowiedzi w kluczu ma o tyle istotne znaczenie przy ustalaniu wyniku z danego egzaminu konkursowego, o ile ewentualne naruszenia w tym zakresie mogą mieć wpływ na końcowy wynik punktowy ustalony przez Komisję Egzaminacyjną.

W niniejszej sprawie skarżący - wg uchwały Komisji - uzyskał z egzaminu 190 pkt, co przy uwzględnieniu limitu wymaganych punktów dla pozytywnego zaliczenia tego egzaminu (190 pkt) oraz ilości słusznie zanegowanych przez stronę pytań testowych (trzy pytania) prowadzić winno do wniosku, że nie doszło w żaden sposób do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, nawet przy ewentualnym przyjęciu, iż Komisja Egzaminacyjna rzeczywiście wadliwie zaliczyła stronie skarżącej punkt za odpowiedź na pytanie nr 211.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy w tej sytuacji uznać, że aby można było mówić w niniejszej sprawie o prawidłowym zastosowaniu przez organ przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75i ustawy - Prawo o adwokaturze, należałoby wpierw precyzyjnie wyjaśnić w/w kwestię, czego Minister Sprawiedliwości w toku postępowania nie dokonał.

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż Minister Sprawiedliwości, niezależnie od naruszenia normom zawartych w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dopuścił się w toku postępowania administracyjnego ewidentnej obrazy zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a.

Z zasady zawartej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa.

W ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Ponieważ Minister Sprawiedliwości nie wyjaśnił dostatecznie jasno wszystkich ważnych dla sprawy okoliczności, należało więc wyeliminować z obrotu prawnego obie sporne decyzje, jako uchybiające w sposób istotny fundamentalnym zasadom postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, orzekając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając jednocześnie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd rozstrzygał w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, poniesionych w niniejszej sprawie przez stronę skarżącą, Sąd działał na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.