Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 532/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 134-136
journal: Dz.U. 1997 nr 147 poz 989
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych.
article: art. 95
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska /spr./ Del. Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

W dniu 11.04.2000 r. funkcjonariusze Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w K. ujawnili na terenie portu w K. samochód osobowy marki [...] na niemieckich numerach rejestracyjnych [...], użytkowany przez obywatela polskiego D.S., niemającego wizy pobytowej niemieckiej, ani też niezameldowanego na terytorium Niemiec.

W wyniku przeprowadzonych czynności służbowych funkcjonariusze ustalili, że właścicielem ww. pojazdu jest P.M. zamieszkały w [...] oraz to, że pojazd ten nie jest poszukiwany przez policje państw z grupy Schengen.

W dniu [...] D.S. przesłuchany w charakterze świadka postępowaniu karnym skarbowym w sprawie o przestępstwo skarbowe, polegające na niedokonaniu powrotnego wywozu towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] zeznał, że samochód ten jest własnością jego teścia P.M., który zamieszkuje w Niemczech. Ponadto zeznał, że ww. pojazd został wprowadzony na polski obszar celny przez teścia, który następnie przekazał mu dokumenty pojazdu.

W dniu natomiast [...] P.M. zeznał do protokołu przesłuchania świadka, że na początku maja 1999 r. wprowadził na polski obszar celny ww. pojazd i po upływie około tygodnia wyjechał do Niemiec, a pojazd pozostawił w P., co zostało także potwierdzone przez świadka M.Z..

Postanowieniem o sygn. akt [...],[...] z dnia [...] (prawomocne i wykonalne z dniem 11.01.2002 r.) Dyrektor Urzędu Celnego umorzył postępowanie w sprawie karnej skarbowej, a następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uregulowania sytuacji prawnej ww. samochodu osobowego, który został przekazany jako dowód rzeczowy z postępowania karnego skarbowego do postępowania celnego.

W wyniku uwzględnienia wniosku Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...], Sąd Rejonowy postanowieniem o sygn. akt [...] z dnia [...], postanowił orzec przepadek na rzecz Skarbu Państwa ww. samochodu osobowego marki [...] o nr nadwozia [...], rok produkcji [...].

Następnie w związku ze złożeniem apelacji z dnia 23.03.2003 r. przez P.M., Sąd Okręgowy postanowieniem o sygn. akt [...] z dnia [...] zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że wniosek Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] oddalił, a w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż z akt spraw nie wynika okoliczność udzielenia przez uczestnika postępowania sądowego P.M. odmowy wywiezienia pojazdu za granicę.

Pismem z dnia [...] pełnomocnik P.M. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego o dostarczenie samochodu na adres wskazany przez P.M. W odpowiedzi na to pismo Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia [...] poinformował stronę o możliwości wywiezienia pojazdu za granicę po złożeniu zabezpieczenia tranzytowego i dokumentu SAD. W toku dalszej korespondencji w tej sprawie pełnomocnik P.M. pismem z dnia [...] poinformowała Naczelnika Urzędu Celnego, że samochód, ze względu na jego zatrzymanie przez organy celne nie posiada bieżących badań technicznych i ubezpieczenia, z których to powodów został przez P.M. wyrejestrowany w Niemczech. Obecnie, aby można było poruszać się nim po drogach publicznych należy go wyremontować i poddać badaniom technicznym, dlatego też pełnomocnik zaproponowała, aby P.M. przetransportował samochód do P. i tam dokonał jego remontu. W odpowiedzi na tę propozycję, Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował stronę, że – zgodnie z obowiązującymi przepisami celnymi – wydanie samochodu celem poddania go remontowi i badaniom technicznym na terenie Polski, możliwe jest w procedurze uszlachetnienia czynnego po spełnieniu warunków wymienionych w przepisach art. 123, 124 i 195 § 1 Kodeksu celnego oraz przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8.03.2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214). Odnosząc się do tej informacji, pełnomocnik P.M. w piśmie z dnia [...], skierowanym do Naczelnika Urzędu Celnego, stwierdziła, że organ celny winien zwrócić stronie pojazd sprawny technicznie, gdyż taki był w momencie jego zatrzymania, bądź też wypłacić stronie równowartość tego samochodu łącznie z odszkodowaniem.

Kończąc postępowanie celne w tej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] w pkt. I.1. określił P.M. dług celny w wysokości [...] w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z warunków procedury odprawy czasowej, dokonanej na podstawie zgłoszenia ustnego. W pkt. I.2. ww. decyzji został określony podatek akcyzowy, a w pkt. I. 3. podatek od towarów i usług. Ponadto, w pkt. II decyzji Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że od ww. należności publicznoprawnych należne są, na podstawie przepisu art. 222 Kodeksu celnego, odsetki oraz obliczył ich wysokość.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją pełnomocnik P.M. pismem z dnia [...] złożyła odwołanie od tej decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazała, że procedura odprawy czasowej nie została zakończona z winy organów celnych, gdyż nie pozwoliły one P.M. wywieźć towar, który został wprowadzony na polski obszar celny legalnie, wbrew twierdzeniu organu celnego I instancji. Pełnomocnik zarzuciła także, iż strona została pozbawiona władztwa na rzeczą, gdyż pojazd znajduje i znajdował się w dyspozycji organu celnego. Ponadto wskazała, że postanowieniem o sygn. akt [...] z dnia [...] zostało umorzone dochodzenie z powodu braku znamion czynu zabronionego i zwolniono samochód spod zajęcia w postępowaniu karnym skarbowym.

Dodatkowo, pismem z dnia [...] P.M. wniósł skargę do Ministra Finansów na działanie prowadzone przez Urząd Celny, która to skarga następnie została przekazana do rozpatrzenia według właściwości Dyrektorowi Izby Celnej w toczącym się postępowaniu odwoławczym, ponieważ przedmiot skargi dotyczył kwestii rozstrzyganych w tym postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi P.M. wskazał, iż pojazd został zatrzymany przez organ celny bez podstawy prawnej, w związku z czym nie mógł on zakończyć procedury celnej z winy organu celnego.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, art. 262 oraz art. 2 §2, art. 38, art. 145, art. 148, art. 212 § 1, §2, §3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) i §134 oraz §136 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1.12.1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz. U. Nr 147, poz. 989 ze zm.) w zw. z przepisem art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), uchylił decyzję organu celnego I instancji w części dotyczącej odsetek (pkt II) i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając swoją decyzję ostateczną organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych (art. 1). Przepis natomiast art. 2 §2 Kodeksu celnego stanowi, że wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.

Dalej organ ten stwierdził, że procedura celna odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej (art. 145 Kodeksu celnego), jednakże osoba korzystająca z tej procedury jest zobowiązana prawidłowo ją realizować oraz prawidłowo zakończyć według zasad przewidzianych w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz. U. Nr 147, poz. 989 ze zm.). Dział 5 tego rozporządzenia wykonawczego do Kodeksu celnego określa zasady i tryb objęcia towarów procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Stosownie do brzmienia przepisu § 134 pkt 2 rozporządzenia przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą być pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, zarejestrowane za granicą, inne niż pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, nadwozia samochodowe wymienne, naczepy siodłowe w transporcie kombinowanym zarejestrowane za granicą, przeznaczone do odpłatnego przewozu osób lub odpłatnego bądź nieodpłatnego przewozu towarów.

Zgodnie zaś z treścią przepisu §135 ust. 1 ww. rozporządzenia towary, o których mowa jest w § 134 mogą być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, jeżeli będą spełniały łącznie następujące warunki:

1) stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym,

2) nie będą wykorzystywane w innych celach niż określone w § 134,

3) będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury

odprawy czasowej.

Odwołując się do powyższych unormowań organ odwoławczy stwierdził, że P.M. mógł wprowadzić na polski obszar celny w ramach odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła samochód osobowy, którego to uprawnienia organ celny I instancji w zaskarżonej decyzji nie kwestionuje, jednak z ww. uprawnieniem związane są obowiązki wynikające z treści przepisu § 136 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych, który stanowi, że towary, o których mowa jest w przepisie § 134 pkt 2, powinny zostać powrotnie wywiezione lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu, w którym osoba, która je przywiozła, opuszcza polski obszar celny.

Na gruncie powyższych unormowań – stwierdził organ odwoławczy – P.M., jako osoba korzystająca z procedury odprawy czasowej w sprawie tej zobowiązana była powrotnie wywieźć pojazd lub wystąpić do organu celnego z wnioskiem o zmianę przeznaczenia celnego. P.M. powinien był to uczynić najpóźniej w dniu, w którym opuścił polski obszar celny. Opuszczenie zaś przez niego polskiego obszaru celnego i pozostawienie pojazdu w Polsce stanowi naruszenie procedury odprawy czasowej. Podniesiony natomiast w odwołaniu z dnia [...] przez pełnomocnika strony argument, że P.M. w późniejszym terminie wyraził chęć wywozu towaru z polskiego obszaru celnego nie skutkuje uznaniem, że mógłby tym działaniem prawidłowo zakończyć ww. procedurę celną. Nawet faktyczne późniejsze wywiezienie pojazdu z polskiego obszaru celnego nie znosi naruszenia przez niego unormowania § 136 ust. 3 ww. rozporządzenia. Ponadto, zatrzymanie pojazdu w sprawie nastąpiło już po terminie opuszczenia przez P.M. Polski, czyli już po dacie naruszenia odprawy czasowej, dlatego też – na podstawie przepisu art. 38 Kodeksu celnego – organ celny został zobowiązany do uregulowania sytuacji towaru, a późniejsze żądanie strony o wydanie pojazdu i wywiezienie go w ramach procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła nie mogło uwolnić strony od odpowiedzialności za powstały dług celny.

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że Sąd Okręgowy Wydział Cywilny Odwoławczy w postanowieniu z dnia [...] o sygn. akt [...] stwierdził, że wniosek z dnia [...] Naczelnika Urzędu Celnego jest przedwczesny oraz, iż nie można orzec przepadku towaru na rzecz Skarbu Państwa, gdy nie zapadło jeszcze rozstrzygnięcie w postępowaniu celnym. Sąd nie wydał natomiast rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania pojazdu stronie.

Dalej, organ ten stwierdził, że przepis art. 212 §1 Kodeksu celnego przewiduje, iż dług celny w przywozie, z zastrzeżeniem art. 211, powstaje w wypadku niewykonania obowiązku wynikającego z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. W sprawie pojazd objęty był procedurą odprawy czasowej. W myśl ww. przepisu §2 dług celny powstaje w chwili niewykonania obowiązku bądź w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą celną, jeżeli stwierdzono, że nie został spełniony lub został naruszony jeden z warunków wymaganych do objęcia towaru tą procedurą lub do udzielenia częściowego lub całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie. Strona nie wykonała obowiązku powrotnego wywozu lub nadania nowego przeznaczenia pojazdowi, najpóźniej w dniu, którym opuszczała polski obszar celny. Natomiast art. 212 §3 Kodeksu celnego stanowi, że dłużnikiem jest osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, bądź osoba zobowiązana do przestrzegania warunków wymaganych do objęcia towaru tą procedurą lub do udzielenia częściowego lub całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie. Ponieważ to strona zobowiązana była do wykonania obowiązków wynikających z procedury odprawy czasowej, ale je naruszyła, więc to strona jest dłużnikiem celnym.

Odnosząc się natomiast do podniesionej przez pełnomocnika strony w odwołaniu kwestii umorzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego postanowieniem o sygn. akt [...] z dnia [...] dochodzenia karnego skarbowego, organ odwoławczy zauważył, że postępowanie karne skarbowe oraz postępowanie celne, na podstawie przepisu art. 273 Kodeksu celnego, są odrębnymi postępowaniami prowadzonymi na podstawie różnych przepisów prawa. Naruszenie obowiązków celnych skutkuje wszczęciem niezależnie od siebie postępowań karnego skarbowego i celnego. Ww. postanowienie wydane w postępowaniu karnym skarbowym rozstrzyga jedynie kwestię popełnienia czynu zabronionego w oparciu o zapisy Kodeksu karnego skarbowego, ale nie rozstrzyga kwestii obowiązków celnych, a ponadto postanowieniem nr [...] z dnia [...] zostało umorzone dochodzenie prowadzone przeciwko D.S., który w przedmiotowej sprawie nie jest stroną postępowania. W jego uzasadnieniu wskazano, że P.M. naruszył warunki odprawy czasowej, jednakże wobec tego, iż obowiązujące wówczas przepisy ustawy karnej skarbowej nie penalizowały tego rodzaju czynów – brak jest podstaw do przypisania wyżej wymienionemu sprawstwa przestępstwa skarbowego.

Odnosząc się zaś do zarzutu, iż pojazd znajdował się cały czas w dyspozycji organów celnych, pomimo zwolnienia go spod zajęcia w postępowaniu karnym skarbowym, organ ten wyjaśnił, iż w myśl pkt. 2 ww. postanowienia z dnia [...] pojazd został zwolniony spod zajęcia w postępowaniu karnym skarbowym i jednocześnie, na podstawie przepisu art. 15 §4 Kodeksu karnego, przekazany organowi celnemu celem przeprowadzenia postępowania celnego, bowiem przepis ten stanowi, że w razie potrzeby orzeczenie kończące postępowanie, na mocy którego nie orzeczono przepadku przedmiotów lub ściągnięcia ich równowartości pieniężnej, powinno zawierać również rozstrzygnięcie co do przekazania tych przedmiotów właściwemu organowi do odrębnego postępowania. Zgodnie z powyższym unormowaniem, organ celny mógł dysponować pojazdem.

W kwestii odsetek wyrównawczych organ odwoławczy stwierdził, iż przepis art. 222 §4 Kodeksu celnego stanowi, że jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze (stan prawny na dzień 11.04.2000 r.). Ponadto, wskazał, że na podstawie przepisu art. 255 Kodeksu celnego Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 29.08.2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515), w którym ustalił sposób naliczania tych odsetek, wypadki, w których mimo przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu nie pobiera się odsetek wyrównawczych oraz minimalną wysokość odsetek wyrównawczych podlegających poborowi. Stosownie do zapisu § 2 ww. rozporządzenia w wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego w odniesieniu do towarów uprzednio objętych procedurą uszlachetniania czynnego i towarów uprzednio objętych procedurą odprawy czasowej, odsetki wyrównawcze nalicza się od kwoty wynikającej z długu celnego. Odsetki wyrównawcze pobiera się w sytuacji, gdy podmiot uzyska korzyść finansową, a w sprawie tej taka okoliczność nie zachodzi.

Ponadto, organ odwoławczy zauważył, że na podstawie przepisu art. 242 § 3 Kodeksu celnego w przypadku powstania długu celnego, o którym mowa jest w przepisach art. 210-213 oraz art. 218 i art. 219 Kodeksu celnego, pobierane są odsetki liczone od dnia powstania długu według zasad i w wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych.

Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie dług celny powstał na podstawie art. 212 Kodeksu celnego, organ celny był zobowiązany do pobrania odsetek określonych we wskazanym wyżej przepisie, stwierdził organ odwoławczy, jednak – jak dalej wskazał – przepis art. 234 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Zgodnie z powyższą zasadą, uprawnienia strony wynikające z decyzji organu II instancji nie powinny być węższe, a obowiązki szersze w porównaniu do tych, jakie zostały określone w decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie nałożenie na stronę obowiązku wynikającego z możliwości zastosowania przepisu art. 242 §3 Kodeksu celnego spowodowałoby, iż obowiązki strony byłyby szersze niż nałożone na nią w zaskarżonej decyzji, a ponieważ odsetki zostały pobrane pomimo niezaistnienia przesłanek określonych w art. 222 §4 Kodeksu celnego, to w tym zakresie uchylono decyzję organu I instancji i umorzono postępowanie, a nie znajdując podstaw do uchylenia ww. decyzji w pozostałym zakresie, utrzymano ją w mocy.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, pełnomocnik P.M. wniosła na nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której podniosła, że pojazd został – wbrew twierdzeniom organów celnych, powołującym się na przepis art. 38 Kodeksu celnego – wprowadzony legalnie na polski obszar celny i poddany procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Procedura odprawy czasowej w maju 1999 r. nie zakończyła się z przyczyn losowych, a zamiarem skarżącego było wywiezienie samochodu z Polski i zakończenie procedury odprawy czasowej, na co miał 2 lata, licząc od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Do jej zakończenia nie doszło z powodu zatrzymania samochodu przez organy celne i wyjątkowej opieszałości w postępowaniu organów celnych. Samochód zaś został przez skarżącego wyrejestrowany, gdyż jest niesprawny technicznie po wieloletnim garażowaniu na powietrzu i bez zabezpieczenia. Pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego I instancji.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ ten wyjaśnił, że w zaskarżonej decyzji pomyłkowo przywołał przepis art. 38 Kodeksu celnego, zamiast przepisu art. 95 Kodeksu celnego oraz wskazał, że w postępowaniu celnym nie zarzucił stronie zarzutu nielegalnego wprowadzenia pojazdu na teren kraju, lecz wykazał, że strona naruszyła warunki odprawy czasowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podziela pogląd organów celnych, iż wskutek naruszenia przez skarżącego warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, określonych w przepisach §§ 134-136 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1.12.1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz. U. Nr 147, poz. 989 ze zm.), należało wszcząć postępowanie celne w celu uregulowania sytuacji samochodu osobowego m-ki [...] o nr rej. [...]. I, aczkolwiek podstawą wszczęcia tego postępowania nie mógł być przepis art. 38 Kodeksu celnego, bowiem skarżący P.M. wprowadził na polski obszar celny pojazd legalnie, to jednak podstawę taką stanowił przepis art. 95 Kodeksu celnego przewidujący, że organy celne podejmują wszelkie działania sprawdzające i wyjaśniające w celu uregulowania sytuacji towarów, wobec których procedura nie została zakończona zgodnie z określonymi warunkami i terminami.

Podstawą do wszczęcia postępowania karnego skarbowego, a następnie postępowania celnego było niezgodne z prawem korzystanie przez skarżącego P.M. z jednej z kilku procedur celnych funkcjonujących zarówno w prawie polskim jak i wspólnotowym. Korzystanie z procedury odprawy czasowej uzależnione jest od uzyskania pozwolenia właściwego organu celnego. Jest to tzw. gospodarcza procedura celna. Istotą procedury odprawy czasowej towarów jest to, że pozwala ona na wykorzystanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przywożonych na określony czas, przeznaczonych do powrotnego wywozu, bez dokonywania jakichkolwiek zmian (np. przetwarzania, uszlachetniania), z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów. Towary te są całkowicie lub częściowo zwolnione od cła w zależności od zastosowania odpowiedniej formy odprawy czasowej i nie są stosowane wobec nich środki polityki handlowej. Jednak na podmiocie korzystającym z takiej procedury ciążą dodatkowe warunki, których naruszenie powoduje obciążenie go należnościami celno-podatkowymi, zgodnie bowiem z treścią przepisu §135 ust. 1 ww. rozporządzenia towary, o których mowa jest w przepisie § 134 (m.in. samochody osobowe) mogą być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, jeżeli będą spełniały łącznie następujące warunki:

1) stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym,

2) nie będą wykorzystywane w innych celach niż określone w § 134,

3) będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury

odprawy czasowej.

Powołując się na powyższe unormowania, prawidłowo więc organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że P.M. mógł wprowadzić na polski obszar celny w ramach odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła samochód osobowy, jednak – jako osoba korzystająca z procedury odprawy czasowej w sprawie tej – zobowiązany był powrotnie wywieźć pojazd lub wystąpić do organu celnego z wnioskiem o zmianę przeznaczenia celnego. P.M. powinien był to uczynić najpóźniej w dniu, w którym opuścił polski obszar celny, a więc na początku maja 1999 r. – zgodnie z przepisem § 136 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów. Opuszczenie zaś przez niego polskiego obszaru celnego i pozostawienie pojazdu w Polsce stanowiło naruszenie jednego ze wskazanych wyżej warunków procedury odprawy czasowej. Ponadto, pozostawienie przez skarżącego pojazdu w kraju wraz z dokumentami samochodu, przekazanymi zięciowi D.S., czym umożliwił mu użytkowanie pojazdu, mimo iż nie był on osobą uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, stanowi o naruszeniu przez skarżącego kolejnego z warunków korzystania z odprawy czasowej. Także późniejsze wyrejestrowanie przez skarżącego pojazdu z ewidencji pojazdów w Niemczech stanowiło naruszenie tych warunków, bowiem pojazd utracił w momencie jego wyrejestrowania w Niemczech status towaru niekrajowego, a tylko takie towary mogą korzystać – na podstawie przepisu art. 145 § 1 Kodeksu celnego – z procedury odprawy czasowej. Wyrażenie przez skarżącego P.M. w późniejszym terminie zamiaru wywozu towaru z polskiego obszaru celnego nie mogło skutkować uznaniem, że mógłby tym działaniem prawidłowo zakończyć procedurę odprawy czasowej.

W tym kontekście nieuprawnione są zarzuty podniesione w skardze, że skarżący mógł w terminie 2 lat od wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny dokonać jego wywozu, bowiem zgodnie z prawem powinien był to uczynić najpóźniej w dniu, w którym opuszczał polski obszar celny, a – skład orzekający w sprawie zauważa, że – z prawidłowo poczynionych w sprawie ustaleń organów celnych wynika, iż od opuszczenia przez niego kraju na początku miesiąca maja 1999 r. do dnia, w którym funkcjonariusze Straży Granicznej stwierdzili fakt użytkowania samochodu przez D.S., tj. w dniu 11.04.2000 r., minęło 11 miesięcy, a więc był to na tyle długi okres, że skarżący mimo uprzedniego naruszenia warunków odprawy czasowej, mógł jeszcze niejednokrotnie samochód wyprowadzić z polskiego obszaru celnego. Także twierdzenie skarżącego, że nie mógł tego uczynić w maju 1999 r. z przyczyn losowych nie znajduje żadnego potwierdzenia materiale dowodowym.

Tak więc, ustalenia organów celnych i wyprowadzone na podstawie tych ustaleń wnioski nie przekraczają granic swobodnej oceny materiału dowodowego, do której są uprawnione te organy na podstawie przepisu art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z przepisem art. 262 Kodeksu celnego.

Zgodnie więc z przepisami art. 212 § §1-3 Kodeksu celnego, organy podatkowe miały podstawę do określenia skarżącemu, jako dłużnikowi celnemu, długu celnego, należnego podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.

Odnosząc się do zarzutów skargi obejmujących twierdzenie, że to z winy organów celnych skarżący nie mógł wywieźć z polskiego obszaru celnego samochodu wprowadzonego w ramach procedury odprawy czasowej, skład orzekający w sprawie zauważa, że to właśnie konsekwencją naruszenia przez skarżącego warunków odprawy czasowej, w tym pozostawienie pojazdu w kraju mimo opuszczenia jego terytorium, było zatrzymanie pojazdu przez organy celne, najpierw do postępowania karnego skarbowego, a następnie do postępowania celnego, wobec konieczności uregulowania sytuacji tego pojazdu i nadania jemu nowego przeznaczenia celnego. W sprawie tej organy celne wykazały i tak daleko idącą życzliwość wobec skarżącego zezwalając jemu w dniu 3.10.2003 r. na wywiezienie pojazdu z kraju bez nakładania na niego należności celno-podatkowych, z której to możliwości skarżący nie skorzystał. A skoro stan techniczny pojazdu był na tyle zły, że należało go poddać procedurze uszlachetnienia czynnego, to nieskorzystanie z tej propozycji organu celnego przez skarżącego skutkowało nałożeniem na niego opłat celno-podatkowych wobec pozostawienia pojazdu w kraju, który został przecież wprowadzony na polski obszar celny w ramach procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła.

Skład orzekający w sprawie uznaje również, że organ podatkowy II instancji, który wydał zaskarżoną decyzję po dniu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, właściwie zastosował w sprawie przepisy materialne ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.) do określenia długu celnego powstałego wskutek naruszenia warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, bowiem przepis intertemporalny zawarty w art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) stanowi, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej, a w przedmiotowej sprawie jest to oczywiste i niesporne. Ponadto, fakt przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nie znosi co do zasady istniejących przed dniem 1.05.2004 r. obowiązków wynikających z przepisów prawa i innych niż karne konsekwencji ich naruszenia, czy niedopełnienia (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31.01.2005 o sygn. akt P 9/04, publ. w OTK-A 2005/1/9).

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad prawnych skutkujących koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, aczkolwiek w sentencji decyzji, jak też w jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołał przepis art. 38 Kodeksu celnego, nieznajdujący zastosowania w sprawie, bowiem skarżący wprowadził legalnie pojazd na polski obszar celny, a przepis art. 38 obejmuje przypadek nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, to jednak całe postępowanie celne, tak przed organem I instancji, jak też przed organem odwoławczym prowadzone było prawidłowo w sprawie uregulowania sytuacji towaru, wobec którego nie została zakończona procedura celna, podstawę do prowadzenia którego to postępowania zawiera przepis art. 95 Kodeksu celnego. Wobec tego, że uchybienie powyższe, jak również wadliwe wskazanie przez organ celny I instancji w postanowieniu o wszczęciu postępowania celnego, jako podstawy wszczęcia, przepisu art. 38 Kodeksu celnego, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy – skargę należało oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).