Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 57/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 4 i art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. M. w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta S. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Prezydenta S. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K. przez wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji administracyjnej w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej H. M.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że H. M. zameldowana jest na stałe w S. przy ul. [...]. We wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej wskazała, że od kilku miesięcy tymczasowo zamieszkuje z synem i synową w B. przy ul. [...], gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy. Podała ponadto, że boi się sama przebywać w domu w S., a dla syna uciążliwe jest częste przyjeżdżanie do S., także z przyczyn finansowych.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wskazał, że w mieszkaniu H. M. w chwili obecnej przebywa na stałe jej wnuczka M. K. W dniu 18 lutego 2013 r. pracownik socjalny MOPS S. przeprowadził wywiad alimentacyjny, w którym wnuczka oświadczyła, że przy ul. [...] w S. przebywa od 2010 r. Mieszka tam razem z mężem. Oświadczyła ponadto, iż po przeprowadzce H. M. do B., wykupiła z mężem mieszkanie swojej babci od miasta za swoje pieniądze. Wskazano, że H. M. swoim testamencie zapisała to mieszkanie wnuczce.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. stwierdził, że H. M. przebywa w B. od 2010 r., co wynika także z wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego z jej synem. To w B. jest jej centrum życiowe (lekarz, pomoc rodziny). Nie ma zamiaru powracać do domu do S. Zatem miejscem gdzie H. M. ma zamiar przebywać do czasu umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej w S. jest mieszkanie syna w B. To zaś oznacza, że organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w sprawie skierowania H. M. do Domu Pomocy Społecznej S. przy ul. [...], jest Prezydent Miasta K.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Wójta Gminy K., podał, że wnioskodawczyni wskazywała swe miejsce zamieszkania w S., a tylko czasowy pobyt u syna w B. ze względu na stan zdrowia. Twierdziła także, że u syna przebywa od kilku miesięcy, bowiem syn nie może przyjeżdżać do S. i opiekować się nią, gdyż jest chory – leczy się na serce po przebytym zawale. W ocenie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie jest zatem uprawnione twierdzenie, iż H. M. przeniosła się do syna z zamiarem stałego pobytu u niego, a więc, że miała wolę zamieszkania u syna. To raczej okoliczności ją do tego zmusiły, a więc jej stan zdrowia i niemożność stałej opieki ze strony syna ze względu na odległość zamieszkiwania.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. stwierdził zatem, że H. M. nie ma zamiaru przebywania w B., chociaż faktycznie przebywa w tej miejscowości. To zaś oznacza, że miejscowość B. nie jest miejscem zamieszkania H. M. w świetle definicji zawartej w art. 25 k.c.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny)

W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem S. a Prezydentem Miasta K. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej H. M. Spór ten jest sporem o właściwość miejscową, gdyż kompetencja w tej sprawie należy do gminy, co wynika z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175 poz. 1362 ze zm.).

Zasady ustalania właściwości miejscowej gminy określa art. 101 tej ustawy stanowiąc w ust. 1, że generalnie właściwość tę określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei powołany art. 59 ust. 1 przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba te przepisy korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy.

Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie wyjaśnia pojęcia miejsca zamieszkania", należy odwołać się do art. 25 k. c., który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Zatem o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 k.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny – fakt przebywania i wewnętrzny – zamiar stałego pobytu. O ile ustalenie pierwszej przesłanki na ogół nie nastręcza trudności, o tyle przy ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że – jak wynika z akt – H. M. ze względu na swój wiek cierpi na różnego rodzaju niedomagania, w tym dysfunkcje wzroku, nie może sama zaspokajać swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Złożyła podanie o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w S., także jej mieszkanie, gdzie jest zameldowana na stałe znajduje się w S. Zaś u syna i synowej w B. zamieszkuje tymczasowo, gdyż – jak wskazuje – boi się sama przebywać w swoim domu w S., ma różnego rodzaju lęki nocne i za dnia oraz problemy na przykład z wyjściem po zakupy. Wskazała, że dla syna, który jest aktualnie po zawale, byłoby uciążliwe ciągłe przyjeżdżanie do niej do S. Dlatego też H. M. zadecydowała, że do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w S. będzie zamieszkiwała u syna. Takie rozwiązanie w jej ocenie znacznie ułatwia wszystkim funkcjonowanie na co dzień.

Przyjmując wskazaną wyżej definicję "miejsca zamieszkania" i rozważając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy uznać, że miejscem zamieszkania H. M. jest S. W tej bowiem miejscowości cały czas skoncentrowana była jej działalność życiowa i tam też chce wrócić, na co wskazuje złożony przez nią wniosek o umieszenie w Domu Pomocy Społecznej w S. Zaś w B. u syna i synowej przebywa tymczasowo ze względu na stan zdrowia, zdając sobie sprawę, że nie jest w stanie sama funkcjonować.

Wobec tego to Prezydenta Miasta S. wskazać należy jako organ właściwy w sprawie skierowania H. M. do domu pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.