Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 851/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2018: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez J. G. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] marca 2019 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Kierownik Biura", "organ I instancji") z [...] lutego 2019 r. Nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007–2013 na rok 2018.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 12 czerwca 2018 r. Skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym ubiegała się o przyznanie płatności w ramach działania Program rolnośrodowiskowy PROW 2007 - 2013 (dalej: "płatność rolnośrodowiskowa") do działek rolnych zadeklarowanych w ramach: Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000 na powierzchni [...] ha.

Decyzją z [...] lutego 2019 r. Kierownik Biura odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności zadeklarowano działkę ewidencyjną położoną w województwie [...], powiecie [...], gmina [...], obręb ewidencyjny [...] o numerze [...] (nr teryt. [...]), która znajduje się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej: "ZWRSP") według stanu na dzień 31 maja 2018 r. Organ I instancji podał, że w związku z tym, że producent – J. G., nie przedstawiła w stosunku do działki [...] dokumentów potwierdzających tytuł prawny, płatność do tej działki (zgodnie z deklaracją we wniosku) została odmówiona. Jednocześnie Kierownik Biura zaznaczył, że powierzchnia działek stwierdzona w ramach Wariantu 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000 wyniosła 0,00 ha.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Oddziału uznał słuszność decyzji organu I instancji pod względem faktycznym i prawnym i decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2019 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał przepisy regulujące tryb składania wniosków i warunki przyznawania płatności. Dyrektor Oddziału podkreślił, że to na Stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie warunków do przyznania pomocy, szczególnie w sytuacji, gdy organ dokonuje własnych ustaleń, z których może wynikać, że podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do przyznania pomocy. Organ II instancji wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe do działek rolnych wchodzących w skład ZWRSP, przysługują tylko tym rolnikom, którzy na dzień 31 maja w roku złożenia wniosku, posiadają tytuł prawny do tych działek. Dyrektor Oddziału podał, że rolnik ubiegający się o przyznanie płatności za 2018 r. do działek rolnych wchodzących w skład ZWRSP zobowiązany był złożyć oświadczenie, w którym powinien wskazać z czego wywodzi ten tytuł prawny. Organ odwoławczy powołując się na dane przekazane przez KOWR wyjaśnił, że działka ewidencyjna nr teryt. [...] wchodzi w skład ZWRSP i w roku 2018 nie była objęta umową dzierżawy.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Strona złożyła na w/w decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, tj. do powierzchni [...] ha oraz o zasądzenie od Dyrektora Oddziału ARiMR kosztów postępowania.

Rozstrzygnięciu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 77 § 1 kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, a szczególności niewłaściwą ocenę przedłożonej umowy użyczenia nieruchomości,

2. art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich poprzez wadliwe stwierdzenie braku posiadania przez Stronę tytułu prawnego i odmowę przyznania płatności mimo, że Skarżąca faktycznie posiadała grunty,

3. art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, poprzez ustanowienie wymogu przedłożenia tytułu prawnego do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że na dzień 31 maja 2018 r. była posiadaczem działki nr ew. [...] o powierzchni [...] ha na podstawie umowy użyczenia i wskazaną działkę użytkowała. Skarżąca podała, że unijne przepisy regulują, że dopłaty przysługują osobie, która faktycznie prowadzi na gruntach działalność rolniczą, a kwalifikujące się hektary muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwa członkowskie, tj. w dniu 31 maja 2018 r. W ocenie Skarżącej wymogi do otrzymania płatności zostały spełnione.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a." ). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. takim, który oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2018, poz. 1936), dalej "ustawa EFRROW", jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 14 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.

Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U z 2013 r., poz. 361, ze zm.), dalej "rozporządzenie MRiRW", w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy EFRROW, we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do którego ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

Tak więc, niezbędną przesłanką przyznania pomocy finansowej do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie tytułu prawnego do tych gruntów, przy czym tym tytułem prawnym może być każde (prawomocne) orzeczenie, decyzja administracyjna (ostateczna), umowa cywilnoprawna lub ugoda. Tytuł prawny świadczy o tym, że danej osobie przysługuje jakieś prawo i stanowi podstawę do wysuwania roszczeń.

Wskazać również należy, że przepisy rozporządzenia nr 1307/2013 nie upoważniają państwa członkowskiego do uzależnienia prawa do otrzymania płatności od posiadania tytułu prawnego do gruntów, z jedynym wyjątkiem, wprowadzonym ustawą z 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 337). Aktem tym wprowadzono przepisy, które ograniczają uzyskiwanie płatności przez osoby użytkujące grunty rolne wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) bez tytułu prawnego do tych gruntów.

W kontekście powyższego oraz podniesionych przez Skarżącą zarzutów, Sąd podkreśla, że organy administracyjne przy wydawaniu decyzji wskazywały na podstawę prawną, wprowadzającą wymóg wykazania się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do danego gruntu.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 90) dane niezbędne do dokonania płatności udostępniane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa są przekazywane na wniosek Agencji przez podmioty prowadzące rejestry i ewidencje, o których mowa w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do § 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 21 stycznia 2004 r. dane niezbędne do dokonania płatności są udostępniane w postaci elektronicznej w formacie, w którym są prowadzone rejestr lub ewidencja, uzgodnionym z Agencją.

Na podstawie § 3a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. KOWR w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu ARiMR, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez KOWR, obejmujące:

identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z KOWR:

imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz:

numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) - w przypadku osoby fizycznej posiadającej obywatelstwo polskie,

kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości - w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego,

nazwę, siedzibę, adres i numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON),

rodzaj stosunku prawnego łączącego podmiot z KOWR, stanowiącego tytuł prawny do tych gruntów,

datę nawiązania stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d, i okres, na jaki został nawiązany,

oznaczenie identyfikujące dokument stwierdzający nawiązanie stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d.

Zgodnie zaś § 3a ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 21 stycznia 2004 r. dane, o których mowa w ust. 1 są udostępniane w postaci elektronicznej na informatycznym nośniku danych lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez KOWR zostały przekazane w formie elektronicznej, co jest zgodne z w/w przepisami prawa. Stanowią one materiał dowodowy, który organy ARiMR mają obowiązek uwzględnić przy rozpatrywaniu sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie uzyskał potwierdzenie występowania działki w ZWRSP w postaci elektronicznej. W aktach sprawy znajduje się wydruk z poczty elektronicznej wraz z odpowiedzią udzieloną przez Centralę ARiMR z wyjaśnieniem, że zgodnie z danymi z KOWR działka [...] znajduje się w ZWRSP i nie została rozdysponowana. Dane te stanowią materiał dowodowy, który organy administracji miały obowiązek uwzględnić w toku postępowania administracyjnego i z obowiązku tego się wywiązały.

W ocenie Sądu, dane udostępnione przez KOWR w trybie określonym w rozporządzeniu MRiRW z dnia 21 stycznia 2004 r., tj. jako wydruk z rejestru danych dot. działki [...] przekazane w formie elektronicznej, stanowią wiarygodny i pełnowartościowy dowód w sprawie, który pozwolił na ustalenie, że Skarżąca nie posiadała na dzień 31 maja 2018 r. tytułu prawnego do nieruchomości rolnej wskazanej we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu w składzie rozpoznającym sprawę o sygn. akt V SA/Wa 250/18, zgodnie z którym wydruk z rejestru danych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a.

Skarżąca natomiast, zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze skierowanej do tut. Sądu wskazywała, że na dzień 31 maja 2018 r. była posiadaczem działki o nr ew. [...] na podstawie umowy użyczenia.

Sąd stwierdza, że do akt administracyjnych sprawy włączono protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] maja 2014 r. Wynika z niego, że stroną przejmującą działkę nr [...] od Agencji Nieruchomości Rolnych (Oddział Terenowy w [...]) jest W. G., nie zaś J. G.. Stronami przedstawionej umowy użyczenia z [...] maja 2014 r. są W. G. oraz J. G.. W ocenie Sądu istotne w rozpoznawanej sprawie jest, że zarówno umowa użyczenia, jak również protokół zdawczo-odbiorczy dotyczą roku 2014.

W urzędu Sądowi wiadome jest, że Skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2016 r. W decyzji tej organ administracji odmówił przyznania płatności do działki o powierzchni [...] ha, położonej w województwie [...], powiecie [...], gmina [...], obręb ewidencyjny [...], o nr [...] (nr teryt. [...]), a więc tej samej działki, która stanowi przedmiot sporu w niniejszej sprawie. Po rozpoznaniu skargi zarejestrowanej pod sygn. akt V SA/Wa 1933/17 tut. Sąd oddalił skargę podzielając ustalenia organów administracji, zgodnie z którymi Skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do działki nr [...].

Podkreślić należy, że ani Skarżąca ani organ administracji nie złożyli od wyroku z 22 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1933/17 skargi kasacyjnej, wobec czego wyrok ten uprawomocnił się. W świetle powyższych ustaleń nie są wiarygodne wyjaśnienia Skarżącej co do posiadania tytułu prawnego do działki zakwestionowanej przez organy administracji jako kwalifikującej się do płatności rolnośrodowiskowej za 2018 r.

Tym samym Sąd podziela stanowisko organów administracji zgodnie z którym Strona nie przedstawiła innych okoliczności lub dowodów na poparcie swojej argumentacji, która przemawiałaby za słusznością jej twierdzeń, zatem nie sposób uznać, aby została spełniona dyspozycja z art. 18 ust. 4 ustawy EFRROW.

W ocenie Sądu, bezpodstawny tym samym jest zarzut naruszenia przez organy administracji art. 18 ust. 4 ustawy EFRROW. Natomiast dane uzyskane z KOWR stanowiły dowód dla organów administracji, który był podstawą do wykluczenia z płatności powierzchni gruntów będących w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu organy administracji zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, a wyprowadzone wnioski nie naruszały granic swobodnej oceny dowodów.

Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Żaden zarzut skargi nie jest skuteczny na tyle, by doprowadził do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.