Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1154/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3 w zw. z art 216 ust. 2 pkt 3, art. 136 ust. 4 w zw. z art. 136 ust. 3 , art 113 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. S., B. M. i M. K. (reprezentowanych przez radcę prawnego) od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości położonych w obrębie 211 R. – Z., oznaczonej jako działki nr 362 o pow. 0,0038 ha i nr 367 o pow. 0,0108 ha objętych Kw nr [...] stanowiących własność Gminy Miasta – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że W. S., M. K. i B. M. (spadkobiercy W. S.) złożyli wniosek o zwrot działek nr 20/2 i nr 56 o łącznej pow. 20 a. Działki te umową z dnia [...] czerwca 1974r. rep. [...] nabył Skarb Państwa w związku z budową skrzyżowania ul. [...] z obwodnicą południową w R. Decyzją z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o:

- umorzeniu na wniosek pełnomocnika wnioskodawców postępowania w sprawie zwrotu działek nr 20/9 o pow. 8 m², nr 20/17 o pow. 82 m² i nr 20/18 o pow. 6 m², powstałych z części dawnej działki nr 20/2 obręb 93 R.-D., stanowiących własność Gminy Miasta,

- odmówił zwrotu pozostałej części nieruchomości oznaczonej jako działka nr 20/8 o pow. 106 m² i nr 20/14 o pow. 35 m² powstałych z części dawnej działki nr 20/2 obręb 93 R.-D., stanowiących własność Gminy Miasta oraz oznaczonych jako działki nr 20/15 o pow. 22 m² i nr 20/20 o pow. 1150 m² powstałych z części dawnej działki nr 20/2 obręb 93 R. –D., stanowiących własność Skarbu Państwa i pozostających w trwałym Zarządzie Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat Eksploatacji Wód w R., a także działki nr 56 o pow. 6 a obręb R.-D. stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Decyzja ta – po rozpoznaniu odwołania wnioskodawców - utrzymana została w mocy przez Wojewodę, co nastąpiło decyzją z dnia [...].05.2001r. nr [...]. Organ odwoławczy wskazał, że część nieruchomości nabytej od W. S. niezbędnej Skarbowi Państwa pod realizację skrzyżowania ul. [. a obwodnicą południową w R. została wykorzystana na cel nabycia. Natomiast pozostała część nieruchomości nie była objęta planem realizacyjnym budowy obwodnicy a nabycie jej nastąpiło na żądanie właściciela i to przesądziło o odmowie jej zwrotu.

Na skutek skargi wnioskodawców Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004r. sygn. akt SA/Rz 1300/01 uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego oraz decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa w części dotyczącej umorzenia postępowania i odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr 20/8 i nr 20/14 stanowiące własność Gminy Miasta, a w pozostałej części skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości Prezydent Miasta podlegał wyłączeniu w części dotyczącej nieruchomości będących własnością Gminy Miasto. Natomiast w pozostałym zakresie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

W wyniku skargi kasacyjnej W. S. od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15.06.2005r. sygn. akt OSK 923/04 skargę kasacyjną oddalił.

W takim stanie sprawy Wojewoda postanowieniem z dnia [...].01.2006r. nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta od załatwienia wniosku W. S., M. K. i B. M. o zwrot nieruchomości, aktualnie oznaczonych jako działki ewidencyjne nr 367 i 362 obręb 211 R.-Z. stanowiących własność Gminy Miasto i wyznaczył Starostę do załatwienia tej sprawy.

Starosta decyzją z dnia [...].06.2006r. nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr 362 o pow. 0,0038 ha i nr 367 o pow. 0,0108 ha obręb 211 R.-Z. obj. Kw nr [...] stanowiących własność Gminy Miasto.

Odwołanie od tej decyzji złożyli W. S., M. K. i B. M. (reprezentowani przez radcę prawnego) domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wydania decyzji o zwrocie nieruchomości zgodnie z wnioskiem. Pełnomocnik naprowadził, że nie jest prawdą, jakoby objęte wnioskiem nieruchomości zostały wywłaszczone na żądanie właściciela, natomiast okoliczność, że w momencie wykupu nieruchomość leżała poza granicami inwestycji (budową drogi czy skrzyżowania) jest bez znaczenia dla oceny zbędności przedmiotowych nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...].05.1974r. rep. [...] Skarb Państwa nabył od W. S. działki o nr 20/2 i nr 56 położone w R. przy ul. [...]. W akcie notarialnym powołano decyzję o lokalizacji szczegółowej wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] grudnia 1973r. nr [...] stwierdzającą, że w/w działki są niezbędne Skarbowi Państwa w związku z budową skrzyżowania ulicy [...] z obwodnicą południową w R.. Inwestycja ta została zrealizowana zgodnie z decyzją z dnia [...].12.1973r. wydaną przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. zatwierdzającej aneks planu realizacyjnego obwodnicy południowej w R. w obrębie skrzyżowania z ulicą [...] oraz załącznikiem graficznym stanowiącym integralną jej część. Z załącznika graficznego wynika, że nieruchomości nabyte od W. S. tylko w niewielkiej części były niezbędne dla realizacji inwestycji i na tej części inwestycja została zrealizowana, a wnioskodawcy ze zwrotu tej części zrezygnowali.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004r. sygn. akt SA/Rz 1300/01 uchylił decyzję I oraz II instancji w stosunku do działek nr 20/8 i nr 20/14, które powstały z dawnej działki nr 20/2. Teren ten został nabyty od W. S. przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...].06.1974r. i nie był objęty lokalizacją wymienionej inwestycji. W wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów obrębu 211 R.-Z., działka nr 20/8 położona w obrębie 93 zmieniła oznaczenie na działkę nr 367 o powierzchni ewidencyjnej 0,0108 ha położoną w obrębie 211 R.-Z., natomiast działka nr 20/14 położona w obrębie 93 zmieniła oznaczenie na działkę 362 o powierzchni ewidencyjnej 0,0038 ha w obrębie 211 R.-Z.. Organ II instancji podkreślił, że działki, których zwrotu domagają się spadkobiercy W. S. nie były objęte planem realizacyjnym budowy obwodnicy, w związku z czym nie można uznać, że cel wywłaszczenia w tym przypadku nie został zrealizowany. Nieruchomość, która nie była objęta lokalizacją inwestycji została nabyta przez Skarb Państwa na wyraźne żądanie W. S. (męża W. S.). Wynika to z pisma z dnia [...].09.1973r. kierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. i z pisma z dnia [...].02.1974r. kierowanego do Prezydenta Miasta. W pismach tych W. S. wnosi o " wywłaszczenie całej realności wraz ze składnikami budowlanymi" lub o dobrowolne "jak najszybsze odstąpienie" tej realności za odszkodowaniem uzasadniając, że budowa obwodnicy pozbawia go normalnego korzystania z działki i istniejących budynków (mieszkalnego i gospodarczego). Z tych przyczyn brak jest podstaw do zwrotu objętych wnioskiem nieruchomości.

Na decyzją ta skargę wnieśli reprezentowani przez radcę prawnego W. S., M. K. i B. M. zaskarżając ją w całości i zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 136 ust. 4 w związku z art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543), polegającą na przyjęciu, że dla ustalenia zasadności żądania zwrotu nieruchomości, można przyjmować inny cel zawarcia umowy sprzedaży, niż określony w umowie zawartej w trybie art. 113 ust. 3, mimo, że jak jednoznacznie wynika z art. 136 ust. 3 ( oraz art. 137 ust. 1) ustawy żądanie jest już zasadne, jeżeli nieruchomość cyt. "stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu".

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 kpa, polegające na dokonaniu ustalenia wbrew treści dokumentu urzędowego – aktu notarialnego rep. [...] z roku 1974r., że umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] czerwca 1974r. w części w jakiej obejmowała nabycie przez Skarb Państwa działki nr 20/2 oraz działki nr 56 nie miała za podstawę " niezbędności tych działek dla Skarbu Państwa w związku z budową skrzyżowania ulic [...] a obwodnicą południową w R." pomimo, że taka podstawa nabycia jednoznacznie wynika z treści § 2 i 3 aktu notarialnego rep. [...] z roku 1974r. oraz naruszenie przepisu art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic tzw. "swobodnej oceny dowodów" w wyniku czego organ uznaje za wykazane okoliczności, które są w jawnej sprzeczności z dowodami w sprawie zgromadzonymi,

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64) i w efekcie nieuzasadnione przyjęcie, że umowa w tym trybie mogła być zawarta, a to w sytuacji gdy osoba wywłaszczona żądanych wniosków o przejęcie działek (...) nie składała. O ile taki "wniosek" jest to pochodzi on od osoby trzeciej i jest dla niniejszej sprawy pozbawiony znaczenia prawnego,

- naruszenie prawa polegające na dokonaniu ustalenia wbrew treści dokumentu urzędowego - aktu notarialnego rep. [...] z roku 1974r., że umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...].06.1974r. została zawarta na żądanie tj. w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64) a nie w trybie art. 6 tej ustawy, co jednoznacznie wynika z § 2 i 3 aktu notarialnego rep. [...] z 1974r.; organ naruszył bezwzględnie obowiązującą normę z art. 76 kpa,

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 136 ust. 4 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543), polegającą na przyjęciu, że część nieruchomości nabytej zgodnie z umową zawartą w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64) na żądanie osoby nie będącej jej właścicielem, podlega zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 4 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami tylko wówczas gdy spełnione są warunki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (przy czym skarżący podkreśla, że zbycie nastąpiło w trybie art. 6 cyt. ustawy z 1958r.).

- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na zastosowaniu dyspozycji tego przepisu mimo wystąpienia przesłanek określonych w art. 137 tej ustawy.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylanie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty wskazali, że Wojewoda stwierdził, iż inwestycja nie została wykonana na części wywłaszczonych działek, dlatego też ta część nieruchomości nadaje się do zwrotu, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Art. 136 ust. 4 stanowi, że organ orzeka o zwrocie nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu a nie jak podkreślili skarżący - w jakimś innym dokumencie. Celem wywłaszczenia może być tylko i wyłącznie cel, który strony określiły w umowie sprzedaży zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Celem tym było: "niezbędność działek nr 20/2 oraz 56 dla Skarbu Państwa w związku z budową skrzyżowania ulic [...] a obwodnicą południową w R.". Skarżący zaznaczyli, że w umowie tej nie ma zapisu, iż tylko część tych działek jest niezbędna na określony w umowie cel, czy też - że część tych działek jest nabywana na inny cel. W umowie strony określiły cel zbycia oraz to, że zbycie odbywa się na zasadzie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. Oświadczenia złożone przez strony umowy są ważne i skuteczne i nie mogą być dowolnie przez organ modyfikowane. Organy w decyzjach o odmowie zwrotu - jako cel umowy - przyjęły okoliczność niedookreśloną uznając, że cel nabycia nie jest taki, jaki strony określiły w umowie, lecz taki jaki wynika z decyzji zatwierdzającej aneks do planu realizacyjnego z dnia [...].12.1973r. znak [...]. Niezależnie od powyższego z aktu notarialnego jednoznacznie wynika, że celem zbycia była niezbędność działek dla Skarbu Państwa w związku z budową skrzyżowania ulic [...] a obwodnicą południową w R., gdzie niezbędność ta dotyczyła wszystkich działek.

Umowa sprzedaży została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości a nie w trybie art. 5 ust. 3 tej ustawy, ponieważ ówczesna właścicielka nigdy wniosku nie składała. Wniosek został złożony przez męża właścicielki, który nie był właścicielem tej nieruchomości ani nie działał w imieniu właścicielki. Jest on spadkobiercą właścicielki i dlatego jest legitymowany do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Z aktu notarialnego rep. [...] z 1974r. wynika, że przedmiotowe działki o KW nr [...] były własnością W. S. i tylko ona mogła złożyć wniosek o nabycie nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958r. W umowie sprzedaży nie wskazano, że nabycie następuje na wniosek, gdyż właścicielka takiego wniosku nie składała. Gdyby go złożyła to wówczas w akcie notarialnym znalazłaby się zupełnie inna podstawa sprzedaży. Zdaniem skarżących skoro nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży to jest to jedyna przesłanka, którą winien Sąd rozpatrywać.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest nieuzasadniona.

Poza sporem pozostaje, że:

- wnioskiem z dnia [...].10.1999r. W. S., M. K. i B. M. wystąpili o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki nr 20/2 i 56 obr. 93 w R., o łącznej powierzchni 20a, ze wskazaniem na akt notarialny sporządzony w byłym PBN w R. w dniu [...].06.1974r. Rep. [...], sporządzony w trybie art.6 ustawy z dnia 12.03.1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości;

- decyzją z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie zwrotu działek nr 20/9 o pow. 8 m², nr 20/17 o pow. 82 m² i nr 20/18 o pow. 6 m², powstałych z części dawnej działki nr 20/2 obręb 93 R.-D., stanowiących własność Gminy Miasta i jednocześnie orzekł o odmowie zwrotu działki nr 20/8 o pow. 106 m² i nr 20/14 o pow. 35 m² powstałych z części dawnej działki nr 20/2 obręb 93 R.-D., stanowiących własność Gminy Miasta oraz działki nr 20/15 o pow. 22 m² i nr 20/20 o pow. 1150 m² powstałych również z części dawnej działki nr 20/2, stanowiących własność Skarbu Państwa i pozostających w trwałym Zarządzie Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K., Inspektorat Eksploatacji Wód w R., a także działki nr 56 o pow. 6 a obręb R.-D. stanowiącej własność Skarbu Państwa, przy czym decyzja ta – po rozpoznaniu odwołania wnioskodawców - utrzymana została w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia [...].05.2001r. nr [...];

- wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004r. sygn. akt SA/Rz 1300/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody oraz decyzję Prezydenta Miasta wyżej wskazane w części dotyczącej umorzenia postępowania i odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr 20/8 i nr 20/14, a w pozostałej części skargę oddalił;

- Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15.06.2005r. sygn. akt OSK 923/04 oddalił skargę kasacyjną W. S. z uzasadnieniem, że istota sprawy sprowadza się do zagadnienia, czy rzeczywiście przedmiotowe nieruchomości w całości były niezbędne na potrzeby inwestycji drogowej – jak utrzymuje skarżący – czy też zostały nabyte w całości dlatego, że tak chciała właścicielka nieruchomości. NSA stwierdził, że moc dowodowa aktu notarialnego niewątpliwie odnosi się do wszystkich koniecznych składników dokonanej w tej formie czynności prawnej, lecz do koniecznych składników umowy sprzedaży nieruchomości nie należy już przedstawienie, czy przedmiot nabycia został ustalony wyłącznie przez jedną ze stron, czy też jest rezultatem negocjacji. Wskazując następnie na art.6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który to przepis powołany został w akcie notarialnym Sąd wywiódł, że porozumienie, o jakim mowa w art.6 ust.1 ustawy obejmuje również sytuację określoną w art. 5 ust. 3 tej ustawy, bez potrzeby odrębnego wskazywania tego przepisu. W konsekwencji powyższego, dosłowne brzmienie umowy sprzedaży nieruchomości niewątpliwie pozwala ustalić, że celem Skarbu Państwa było uzyskanie terenu pod inwestycję drogową, lecz zamiar stron staje się jasny dopiero w świetle decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny oraz pism W. S., gdyż cała nieruchomość nie była niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia i została nabyta w całości w rezultacie osiągniętego z właścicielem porozumienia. Końcowo NSA stwierdził, że skoro umowę sprzedaży zawarła W. S., to tym samym potwierdziła wcześniejsze negocjacje prowadzone przez W. S.

W takim stanie sprawy, po wyłączeniu Prezydenta Miasta od załatwienia sprawy o zwrot nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działki ewidencyjne nr 367 i 362 obr.211 R. – Z., Starosta orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowych nieruchomości, stanowiących własność Gminy Miasta. Decyzja ta utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi.

Przed wszystkim należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.). – zwanej dalej P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa (zob. Jan Paweł Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa, str.219).

Przy takim brzmieniu przepisu zarówno organy administracyjne, jak i Sąd orzekający rozpoznając ponownie sprawę był obowiązany uwzględnić pogląd wyrażony tak przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie sygn. SA/Rz 1300/01, jaki i przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. OSK 923/04).

Słusznie skarga wskazuje i jest to okoliczność bezsporna, że akt notarialny z dnia [...].06.1974r. Rep. [...], sporządzony został w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; na podstawie tej umowy Skarb Państwa nabył od W. S. działki nr 20/2 i nr 56 położone w R. Przy takiej treści aktu notarialnego wydawać by się mogło - a tak twierdzi skarżący, że do całości wykupionych nieruchomości ma zastosowanie art.136 ust.3 (w zw. z art.216 ust.2 pkt 3) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543), zwanej dalej –ugn. Niemniej jednak stanowisko to nie jest możliwe do zaakceptowania: w sprawie sygn. OSK 923/04 kwestę tą przesądził Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że porozumienie, o jakim mowa w art.6 ust.1 ustawy objęło również sytuację określoną w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958r., bez potrzeby odrębnego wskazywania tego przepisu w akcie notarialnym. W konsekwencji powyższego, dosłowne brzmienie umowy sprzedaży nieruchomości pozwala ustalić, że celem Skarbu Państwa było uzyskanie terenu pod inwestycję drogową, natomiast zamiar stron co do zakresu potrzeb z celem tym związanych wynika z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny oraz pism W. S. W świetle tych dowodów cała nieruchomość nie była niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia, a została nabyta w całości w rezultacie osiągniętego porozumienia. Wprawdzie negocjacje prowadził W. S., który nie był właścicielem przedmiotowych działek, jednakże skoro umowę sprzedaży zawarła właścicielka W. S., to tym samym potwierdziła ona wcześniejsze rokowania prowadzone przez W. S.

W świetle powyższego zasadniczy zarzut skargi, jakoby nieruchomości objęte aktem notarialnym z 1974 roku w całości były niezbędne na potrzeby inwestycji drogowej i dlatego zostały wykupione, należy uznać za chybiony. Pozostaje więc do ustalenia, jak część nieruchomości W. S. była niezbędna Skarbowi Państwa. W tym zakresie ustalenia organów są prawidłowe. W akcie notarialnym powołana została decyzja o lokalizacji szczegółowej, wydana przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].12.1973r. [...] stwierdzająca, że między innymi działki nr 20/2 oraz 56 są niezbędne w związku z budową skrzyżowania ul. [...] z obwodnicą południową w R. Z decyzji tej zatwierdzającej aneks planu realizacyjnego obwodnicy w R. w obrębie skrzyżowania z ulicą [...] oraz załącznika graficznego stanowiącego jej integralną część wynika, że nieruchomości nabyte od W. S. tylko w niewielkiej części były niezbędne na realizację przedmiotowej inwestycji. Podkreślić w tym miejscu należy, że inwestycja ta została zrealizowana, a wnioskodawcy w tym zakresie zrezygnowali ze zwrotu (dgr 20/9, 20/17 i 20/18 - protokół oględzin z 12.04.2000r. K.12 akt adm.). Natomiast pozostałe części nieruchomości, o których zwrot ubiegają się spadkobiercy W. S., powstały z podziału działki nr 20/2 i miały oznaczenie nr 20/8 i 20/14, obecna numeracja działek to 367 oraz 362 (k.8 akt adm.) i nie były niezbędne dla budowy skrzyżowania, a nabyte zostały przez Skarb Państwa na wniosek W. S. – męża W. S.

W literaturze przyjmuje się, że racjonalne stosowanie art. 136 ust. 4 ustawy z 1997 r., który nawiązuje wprost do art. 113 ust. 3 tej ustawy (odpowiednik art.5 ust.3 ustawy z 12.03.1958r.) prowadzi do wniosku, że żądanie zwrotu nieruchomości nabytych w drodze umowy wchodzi w rachubę wówczas, gdy zwrotowi podlega także część nieruchomości, która została wywłaszczona (zob. Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, G. Bieniek i inni, Zielona Góra 2000, tom II, str. 182). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jeszcze pod rządem ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.) uznawano, że tylko wówczas dopuszczalny jest zwrot nieruchomości nabytych mocą umowy notarialnej zawartej stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958 r., gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cele wywłaszczenia (wyrok z dnia 22 lipca 1994 r. IV SA 1000/93). Także na gruncie obecnie obowiązujących przepisów (art.136 i art.137 ugn.) prezentowany jest pogląd, że część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela umową zawartą w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 136 ust. 4 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. II SA/Gd 910/2000, ONSA 2002/4 poz. 148).

Przedstawione poglądy doktryny i i orzecznictwa Sąd w obecnym składzie podziela. Wobec tego skoro w konkretnym przypadku nie występują przesłanki do zwrotu części nieruchomości, która była niezbędna Skarbowi Państwa do budowy skrzyżowania, a nadto skarżący ze zwrotu tej części zrezygnowali, to żądanie wyłącznie zwrotu części nieruchomości zbytej na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy 6z dnia 12.03.1958 r. nie jest możliwe w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. Zarzuty więc skargi sprowadzające się do naruszenia prawa materialnego są nieuzasadnione.

Końcowo zauważyć należy, że organy po uchyleniu w części decyzji Wojewody z dnia [...].05.2001r. nr [...]. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta rozpoznały ponownie sprawę jedynie w zakresie odmowy zwrotu nieruchomości. Nie orzekły natomiast o części dotyczącej umorzenia postępowania - dgr 20/9, 20/17 i 20/18, jednakże skoro strona nie żądała uzupełnienia rozstrzygnięcia (art.111 Kpa) w tym zakresie, to kwestia ta nie może spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 P.p.s.a.