Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1603/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 929/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z siedzibą N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 2 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 929/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 23 września 2013 r. oddalającego wniosek G. sp. z o.o. w N. (obecnie w upadłości układowej, zwanej dalej: "skarżącą, spółką, stroną") o zwolnienie od kosztów sądowych.

W motywach orzeczenia Sąd podał, że rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest drugim wnioskiem w tej sprawie, niemalże tożsamym w stosunku do pierwszego żądania.

Sąd przytoczywszy treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) wskazał, że skarżąca we wniosku nadanym w dniu 27 maja 2014 r. nie wskazała nowych okoliczności, które zaistniały w sprawie. Uzasadnienie nowego wniosku stanowi kopię uprzedniego wniosku. Z przedłożonych obecnie deklaracji VAT-7 wynika, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Jedyną zmianą, która wynika z kolejnego wniosku złożonego na formularzu PPPr, jest niższa niż uprzednio kwota zabezpieczona przez zajęcie rachunków bankowych skarżącej. Zmiana taka nie świadczy o pogorszeniu sytuacji ekonomicznej strony, która uniemożliwiałaby skarżącej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a tym samym zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 – zwanej dalej: "p.u.n.") poprzez bezzasadną odmowę zastosowania wobec skarżącej prawa pomocy w postaci dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy strona, znajdując się w stanie upadłości, obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenia art. 165 p.p.s.a. poprzez wadliwe odwołanie się przy orzekaniu do wcześniej wydanego w tej samej sprawie postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, mimo iż okoliczności sprawy zmieniły się zasadniczo w ten sposób, że w dniu 11 lutego 2014 r. spółka została postawiona w stan upadłości, co jest okolicznością wprawdzie dostrzeżoną przez Sąd pierwszej instancji, jednakże wadliwie ocenioną, w szczególności na tle art. 13 p.u.n.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne, gdyż zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Z treści uzasadnienia kwestionowanego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponowny wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy nie dostrzegł faktu ogłoszenia upadłości spółki. Tymczasem nie może budzić wątpliwości, że okoliczność ta winna zostać oceniona pod kątem możliwości zmiany prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu.

Zauważyć należy, że w treści drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie powołała wprost faktu ogłoszenia jej upadłości. Załączyła jedynie do skargi kasacyjnej sentencję postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 11 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]) w tym przedmiocie. Co więcej, w zażaleniu na kwestionowane postanowienie skarżąca, nie zauważając, że Sąd pierwszej instancji w tej sprawie nie odniósł się do faktu ogłoszenia jej upadłości, przedłożyła zażalenie o tożsamej treści, jak w setkach innych spraw, gdzie oddalono jej kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca argumentowała, że Sąd błędnie ocenił ogłoszenie upadłości w świetle przesłanek z zakresu prawa pomocy. Tymczasem Sąd nie ocenił tej okoliczności wcale.

Podkreślenia wymaga, że fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie kończy bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Dostrzec należy, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego też obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.