Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4762/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 21 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 3, par. 6 ust. 1 i ust. 3, par. 7 ust. 1 i ust. 2 lit. c, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 2, art. 3, art. 4, art. 6, art. 7, art. 12
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 35
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - spec. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G. P. R. H. Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Grupa Producentów [...] Sp. z o. o. w S. w dniu 5 sierpnia 2013 r. (dalej: Grupa, Strona lub Skarżąca) złożyła w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o płatność w ramach działania ,,Grupy Producentów Rolnych’’ objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od dnia 9 lipca 2012 r. do dnia 8 lipca 2013 r., to jest w czwartym roku korzystania z pomocy.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...] odmówił Grupie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 9 lipca 2012 r. do dnia 8 lipca 2013 r.

W dniu 13 czerwca 2014 r. Grupa złożyła odwołanie od ww. decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu do jego złożenia. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR lub organ odwoławczy) decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...] odmówił Grupie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w ramach działania ,,Grupy Producentów Rolnych’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 9 lipca 2012 r. do dnia 8 lipca 2013 r.

W dniu 23 marca 2015 r. Grupa złożyła odwołanie od ww. decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu do jego złożenia.

Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy powyższą decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zgodnie z którym, wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych,

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Prezes ARiMR zaznaczył, że przepisy wykonawcze do powyższego rozporządzenia nr 1698/2005 zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów którzy sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Jednocześnie wskazał, że na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw. Natomiast szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Grupy producentów rolnych zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Prezes ARiMR ustalił, iż Grupa Producentów [...] Sp. z o. o. została wpisana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] lutego 2009 r. i utworzona, jako grupa producentów rzepaku, w której członkami są:

1. D. Sp. z o.o. – wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. , który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani K.M., Pani B.J.;

2. N.Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pan M.P., Pani R.K.;

3. H. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami s spółki ą: Pan B.O. , który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani K.M., Pan M.P.;

4. R. Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. , który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani K.M., Pan M.P.;

5. F. Sp.z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikiem spółki jest Pani B.M. , która jest jednocześnie prezesem Zarządu;

6. S. Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. , który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani K.M., Pan M.P.;

7. F. Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. , który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani K.M., Pan M.P.;

8. D. Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani R.K., Pani B.J.;

9. A. Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pani I. O. , Pan M.P., Pani R.K.;

10. S. Sp. z o.o. - wg KRS nr [...] wspólnikami spółki są: Pan B.O. który jest jednocześnie prezesem Zarządu, Pan M.P., Pani R.K..

Organ odwoławczy ustalił także, iż członkowie ci są również członkami Grupy Producentów [...] Sp. z o.o. Adres siedziby obu Grup, jak i wszystkich członków, wchodzących w skład tych Grup jest ten sam - [...] , [...] . We wszystkich spółkach z o.o. będących członkami Grupy, jak i w samej Grupie, prezesem zarządu jest B.O. (aktualnie poza F. sp. z o.o., choć jeszcze w 2009 roku był prezesem). Jest on również w każdej ze spółek, będących członkami Grupy, wspólnikiem posiadającym przeważającą ilość udziałów (poza F. sp. z o.o.).

Prezes ARiMR stwierdził, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych przewiduje możliwość utworzenia grup ze względu na pojedyncze produkty, tj.: ziarno zbóż, nasiona roślin oleistych lub łącznie ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych.

Zdaniem Prezesa ARiMR zarówno Grupa Producentów [...] Sp. z o. o. jak również Grupa Producentów [...] Sp. z o. o. planuje zorganizowanie produkcji dwóch produktów przemiennie, co wskazuje, że członkowie powołali dwie Grupy oddzielnie, aby za wprowadzanie produktów, będących przedmiotem prowadzonej działalności rolniczej, móc otrzymywać podwójnie płatność w ramach działania grupy producentów rolnych. Powyższe znajduje potwierdzenie w składanych przez członków ww. Grup wnioskach o płatności w ramach działania Grupy producentów rolnych oraz wnioskach składanych w trybie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Słusznie zatem wskazał organ I instancji, że producenci rolni, którzy w swoich gospodarstwach ustalili produkcję rolną, aby przemiennie w kolejnych latach dokonywać produkcji różnych roślin uprawnych, zakwalifikowane w odrębne sektory, mają możliwość zawiązania jednej Grupy z sektora ziarna zbóż i nasiona roślin oleistych, w ramach, której pełniej mogliby realizować wspólne działania w zakresie produkcji i wprowadzania produktów do obrotu, a nie rozdrabniać to działanie na dwie Grupy. W ten sposób urzeczywistniliby cel koncentracji działania producentów w ramach Grupy.

Prezes ARiMR przypomniał, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia nr 1698/2005, odnoszącego się do kwot i stawek wsparcia zostały określone maksymalne limity przyznawanego wsparcia poprzez określenie, że górna granica, jako odsetek produkcji wprowadzonej do obrotu podczas pierwszych pięciu lat po uznaniu grupy za grupę producentów wynosi kolejno 5 %, 5 %, 4 %, 3 % oraz 2 % przez odpowiednio pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty rok dla produkcji wprowadzonej do obrotu do wartości 1.000.000 EUR, a także 2,5 %, 2,5 %, 2,0 %, 1,5 % oraz 1,5 % przez odpowiednio pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty rok dla produkcji przekraczającej 1.000.000 EUR skierowanej na rynek. W odniesieniu do każdego z pierwszych pięciu lat kwota wsparcia nie może przekroczyć 100.000, 100.000, 80.000, 60.000, 50.000 EUR odpowiednio przez pierwszy rok, drugi rok, trzeci rok, czwarty rok i piąty rok.

Organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji, że producenci rolni, którzy w swoich gospodarstwach ustalili produkcję rolną w taki sposób, aby przemiennie w kolejnych latach dokonywać produkcji różnych roślin uprawnych, zakwalifikowanych w odrębne sektory, mają możliwość zawiązania jednej grupy z sektora ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, w ramach której pełniej mogliby realizować wspólne działania w zakresie produkcji i wprowadzania produktów do obrotu, a nie rozdrabniać to działanie na dwie grupy. W ten sposób urzeczywistniliby cel koncentracji działania producentów w ramach grupy. Dalej organ, wskazując konkretne kwoty wsparcia, które Grupa mogłaby uzyskać, gdyby te same podmioty utworzyły jedną grupę producencką producentów zbóż i nasion roślin oleistych, wywiódł, że utworzenie dwóch grup oddzielnie dla produkcji zbóż i oddzielnie dla produkcji nasion roślin oleistych miało na celu ominięcie limitu kwotowego pomocy i dało możliwość uzyskania wyższej pomocy o łączną kwotę 340.508,57 zł. W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczało uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Mając powyższe na uwadze, Prezes ARiMR stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Zdaniem organu odwoławczego Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z funkcjonowaniem dwóch Grup, np.: przemienność produkcji, był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, warunku dotyczącego limitu płatności, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

W skardze, na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Grupa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

• art. 110 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia związania poprzednio wydanymi decyzjami co do płatności za cztery lata działalności grupy;

• art. 75 k.p.a. poprzez włączenie do niniejszego postępowania akt postępowania o uchylenie numerów EP członków grupy;

• art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, która została wydana bez podstawy prawnej oraz brak rozstrzygnięcia uchylającego decyzję organu pierwszej instancji, wydanej bez podstawy prawnej i umarzającego postępowanie w sprawie wszczętej z urzędu;

• art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że stworzone zostały sztuczne warunki celem uzyskania płatności;

• art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw poprzez błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że celem ustawy jest tworzenie grup przez rolników indywidualnych;

• art. 107 k.p.a. poprzez zaniechania wskazania podstawy prawnej zarzutu w przedmiocie powiązań osobowych i jednoosobowej koordynacji spółek;

• naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego;

• naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

• naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowią przepisy krajowe: ustawa z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. nr 64, poz. 427; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2007 r. nr 81 poz. 550 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 20 kwietnia 2007 r.), a także przepisy prawa wspólnotowego tj. rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. L 277 z 21.10.2005 r., str. 1; dalej rozporządzenie nr 1698/2005), rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.201, str. 8; dalej: rozporządzenie nr 65/2011).

Ponadto należy przypomnieć, że stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z nr 88, poz. 983 ze zm.; dalej: ustawa o grupach producentów rolnych) osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu: dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

Treść art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 art. 3 grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4).

W ramach delegacji zawartej w art. 6 ustawy o grupach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642).

W punkcie 16 załącznika do rozporządzenia z 9 kwietnia 2008 r. ustalono, że minimalna liczba członków grupy utworzonej ze względu na produkcję roślin oleistych to 5 podmiotów, a minimalna wielkość produkcji dla województwa [...] to 900 ton rocznie. Jednocześnie w punkcie 17 załącznika przewidziano możliwość utworzenia grupy ze względu na łączne produkty ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych.

Na podstawie art. 7 ustawy spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy czyli w rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008 r., stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10).

W treści art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.

Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia nr 65/2011.

Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest także ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. Jak wynika z systematyki rozporządzenia nr 1698/2005 ma to służyć poprawie konkurencyjności sektora rolnego.

W związku z tym, że istotą pomocy jest: dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego, wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu czy też ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Grupa spełniła warunki formalne do otrzymania płatności. Okoliczności te nie stoją jednak na przeszkodzie badaniu przez ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych, zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi ale i unijnymi.

Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. Zgodnie z § 8 ust. 1 tego aktu wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Wreszcie jak stanowi § 7 ust. 2 lit c) rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. do wniosku o płatność dołącza się m. in.: przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

Organ oceniając okoliczności powstania Grupy oraz związki pomiędzy jej członkami uznał, że zasadne jest postawienie zarzutu stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, o czym stanowi art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Sąd podziela stanowisko organów w tej mierze. Nie powtarzając wszystkich ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji, które Sąd akceptuje w całości, należy w szczególności podkreślić istnienie dwóch odrębnych Grup – Grupy Producentów Rzepaku [...] -[...] Sp. z o. o. i Grupy Producentów [...] Sp. z o. o. - w skład których wchodzą ci sami członkowie, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: [...] . Adres siedziby obu Grup, jak i wszystkich ich członków wchodzących w ich skład jest ten sam – [...] , [...] . We wszystkich spółkach będących członkami Grupy, za wyjątkiem spółki [...] , jak i w samej Grupie Prezesem Zarządu jest B.O. . Zatem powstanie dwóch oddzielnych grup, podczas gdy przepisy rozporządzenia pozwalają na powstanie jednej grupy producentów zbóż i nasion roślin oleistych, miało na celu obejście przepisów dotyczących limitów kwotowych pomocy, co zostało przekonująco wyliczone i przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponieważ Skarżąca wyliczeń tych nie kwestionuje, nie ma potrzeby powielania tej argumentacji. W rozpoznawanej sprawie w istocie mamy do czynienia (w ramach obu grup) z tożsamym cyklem produkcyjnym, gdzie produkcja zarówno zbóż, jak i rzepaku odbywa się na tych samych gruntach w systemie przemiennym.

Zdaniem Sądu rzeczą oczywistą jest, że prawo nie zabrania prowadzenia działalności gospodarczej w formie wielu spółek z tymi samymi udziałowcami. Jednak tam gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (np. limity pomocy) lub cele dla których ta pomoc jest przyznawana (wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowywanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych) organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać zarówno przyczyny powstania Grupy, w skład której wchodzą podmioty ze sobą powiązane jak i sposób prowadzenia przez te podmioty działalności produkcyjnej, w tym także w ramach odrębnej Grupy Produkcyjnej. Miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której organ przed wydaniem decyzji w sprawie płatności zobligowany był do sprawdzenia czy przyznanie pomocy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 oraz rozporządzenia nr 65/2011. Niezasadne jest więc stanowisko Skarżącej negujące uprawnienie organu do badania powiązań osobowych członków Grupy H. oraz działalności prowadzonej przez Grupę I. . Podkreślić należy, że sam fakt wpisania Grupy do stosownego rejestru oraz przyznania pomocy finansowej w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych’’ nie powoduje, że Grupa automatycznie nabywa prawo do corocznych płatności. Bezpodstawne jest tym samym stanowisko Skarżącej wskazujące na związanie organu uprzednio wydaną decyzją o przyznaniu pomocy finansowej oraz na pozostawanie w obrocie prawnym sprzecznych decyzji (o przyznaniu pomocy i odmowie przyznania płatności za dany okres działalności Grupy) – jako okoliczności podważających odmowę przyznania Grupie płatności.

Podkreślić należy, że odmowę przyznania płatności organ oparł na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis ten ma takie same brzmienie jak obowiązujący w poprzednim stanie prawnym art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. U.E. L. 2006. 368.74)

Kwestia dotycząca właściwego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1141/11. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Otóż zgodnie z tym przepisem przesłanką odmowy płatności jest:

1) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz

2) wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1595/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) pogląd ten podzielił i stwierdził, że pozostaje on aktualny na gruncie obecnie obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Oznacza to, że oceniając zgodność z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 8 powołanego rozporządzenia należy skonfrontować jego subsumcje z tymi elementami stanu faktycznego, które potwierdzają, że beneficjent, w tym wypadku, grupa producentów rolnych, stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, oraz tymi ustaleniami, które wykazują cel, ich stworzenia.

Kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 była też przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwość UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12 w sprawie ze skargi Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencija. Trybunał wskazał, że aby zbadać czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne. W ramach tych pierwszych należy ocenić warunki i cele wsparcia – czy są przez dany projekt realizowane (np. skierowanie pomocy do określonego kręgu podmiotów). Co do elementu subiektywnego to przy dokonywaniu tego oceny można wziąć pod uwagę, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (LEX nr 1362597).

W ocenie Sądu obie kwestie zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wyżej przytoczonymi orzeczeniami. Wyjaśniono, dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia oraz że jej sposób działalności miał na celu wyłącznie obejście przepisów prawa (o czym mowa była wyżej). Poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy organ w sposób czytelny odniósł się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Suma okoliczności faktycznych sprawy sprawia, że stanowisko organów o spełnieniu w realiach tej konkretnej sprawy sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne.

W tym stanie rzeczy - w ocenie Sądu - nie doszło do naruszenia wymienionego w skardze art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, jak również art. 8, art. 11 oraz art. 107 k.p.a., ponieważ wbrew stanowisku Skarżącej organ jednoznacznie wyjaśnił przesłanki, z powodu których odmówił przyznania płatności za czwarty rok korzystania z pomocy, zaś punktem spornym sprawy była jedynie ocena zgromadzonego materiału dowodowego co do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanej przez Grupę płatności. Prezes ARiMR, wbrew zarzutowi skargi nie naruszył także art. 2 ustawy o grupach producentów, gdyż nie zakwestionował faktu powstania Grupy, zawiązanej przez członków będących osobami prawnymi oraz nie twierdził, że celem powyższej ustawy jest tworzenie grup wyłącznie przez rolników indywidualnych (osoby fizyczne).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi o charakterze procesowym należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich - z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do ust. 2 art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich - w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści przywołanego przepisu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie.

Reasumując powyższe rozważania poczynione na gruncie niespornych w sprawie okoliczności faktycznych, Sąd stwierdził, że żaden z podnoszonych w skardze zarzutów nie wskazuje na taką wadliwość kontrolowanej decyzji, która nakazywałaby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.