Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1691/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] marca 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. VI SA/Wa 731/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r. o nałożeniu na A. Sp. z o.o. w S. kary pieniężnej w wysokości 6.120 złotych.

Nałożona kara pieniężna wynikała ze stwierdzonych w dniu 12 września 2006 r. podczas kontroli na przejściu granicznym w [...] pojazdu, stanowiącego własność skarżącej – A. Sp. z o.o. w S., dalej jako skarżąca, naruszeń odnośnie dopuszczalnych nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. oraz decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, w jakim mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd podkreślił, że jest poza sporem, że pomiary dokonane w czasie kontroli wykazały określone naciski osi na drogę i masę całkowitą pojazdu. Skarżąca nie negując tego faktu podnosiła, iż organ dokonał kontroli bezpośrednio po przekroczeniu przez pojazd granicy, tym samym uniemożliwił jej zakup zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, do czego - zgodnie z obowiązującymi przepisami - miała prawo. Sąd zwrócił uwagę na podnoszony przez skarżącą argument, że Urząd Celny, w którym mogła uzyskać zezwolenie znajdował się za punktem kontrolnym, co uniemożliwiało kierowcy uzyskanie zezwolenia.

Sąd stwierdził, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że organ nie poczynił żadnych ustaleń w celu sprecyzowania miejsca dokonania kontroli oraz ustalenia czy skarżąca mogła skorzystać z prawa do uzyskania przedmiotowego zezwolenia po przekroczeniu granicy a przed momentem dokonania kontroli.

W wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r. Sąd wskazał następujące zagadnienia, które organ winien ustalić przy ponownym rozpoznawaniu sprawy:

- czy kontrola dokonana została na parkingu po zjechaniu przez skarżącą z przejścia granicznego,

- jakie było usytuowanie parkingu,

- czy kontrola nastąpiła przed budynkiem Urzędu Celnego,

- czy możliwe było zatrzymanie pojazdu przed wjazdem na parking w celu wykupienia w Urzędzie Celnym zezwolenia.

Sąd stwierdził, iż z punktu widzenia treści art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie jest istotne, czy kierowca sygnalizował wolę wykupienia w Urzędzie Celnym stosownego zezwolenia, tylko czy przed dokonaną kontrolą kierowca mógł skorzystać z możliwości, jakie daje art. 64 ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy. Ponadto Sąd wskazał, że w trakcie całego postępowania administracyjnego strona skarżąca jednoznacznie kwestionowała ustalenia organów odnośnie miejsca przeprowadzenia kontroli i wynikających z tego faktu konsekwencji, nie negowała ustaleń protokołu ani prawidłowości jego sporządzenia wskazując jedynie na nieścisłości w poczynionych przez organ ustaleniach faktycznych, które w jej ocenie stały się przyczyną wydania błędnej decyzji. Z uzasadnienia zaś decyzji organu II instancji wynika, że organ w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji skarżącego ani też nie poczynił ustaleń faktycznych, które w świetle wskazanych w podstawie materialnoprawnej decyzji przepisów oraz konsekwencji tych twierdzeń strony co do miejsca kontroli były dla rozstrzygnięcia sprawy istotne. Brak jest tak w ww. decyzji jak i aktach administracyjnych jakichkolwiek dokumentów potwierdzających przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe w zakresie podniesionych przez skarżącego zarzutów.

Ww. wyrok z dnia 26 czerwca 2007 r. stał się prawomocny od 16 października 2007 r.

Organ I instancji nie poczynił żadnych czynności, do przeprowadzenia których był zobowiązany powyższym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2007 r. informując jedynie skarżącą, iż ponownie prowadzone jest postępowanie w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca wnosiła o umorzenie postępowania.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 6.120 zł, za naruszenia, które zostały stwierdzone podczas kontroli drogowej w dniu 12 września 2006 r.:

1) za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t:

- dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:

a) powyżej 11,0 t do 11,5 t

b) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 11,5 t dodatkowo

2) za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi 10,0 t:

- dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi powyżej 25,5 t do 27,0 t

3) za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r., powyżej 42 t do 52 t.

W uzasadnieniu organ zacytował fragmenty uzasadnienia wyroku WSA i stwierdził, iż "oczywistym i bezspornym, ze względu na usytuowanie wagi stacjonarnej na przejściu granicznym w [...] jest fakt, iż brak jest możliwości wjazdu na parking w celu wykupienia w Urzędzie Celnym stosownego zezwolenia. Mając powyższe na uwadze ustalenia w tym zakresie były zbędne i bez wpływu na rozstrzygnięcie."

Ponadto organ stwierdził, iż w praktyce kierowca przed ważeniem informuje o zamiarze i poleceniu pracodawcy uzyskania stosownego zezwolenia. W przedmiotowej sprawie kierowca nie wyraził woli ani zamiaru udania się do Urzędu Celnego w celu uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ dodatkowo wskazał, "iż podniesione przez stronę argumenty oraz stanowisko Sądu w tym zakresie nie znajdują uzasadnienia oraz potwierdzenia dla ich zastosowania w przedmiotowej sprawie."

Od powyższej decyzji A. Sp. z o.o. w S. wniosła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji:

- rażące naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

- nieprawidłowe zastosowanie § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów ponadnormatywnych (Dz. U. Nr 267, poz. 1270),

- naruszenie art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie odniósł się w żadnej mierze do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca spółka.

W skardze ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu, tj. rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a., nieprawidłowe zastosowanie § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów ponadnormatywnych (Dz. U. Nr 267, poz. 1270), naruszenie art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.

Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła między innymi, że organ I instancji uzurpuje sobie prawo oceny niezawisłych sądów, zarzuciła, iż wydano decyzję niezgodną ze wskazaniami Sądu. Podkreśliła, iż zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, miała prawo wykupienia zezwolenia na przewóz pojazdem nienormatywnym na przejściu granicznym.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż w toku postępowania administracyjnego starannie dokonano ustaleń faktycznych a organ I instancji wykazał, iż miejsce przeprowadzenia kontroli drogowej nie stworzyło sytuacji uniemożliwiającej kierowcy nabycie zezwolenia dla pojazdów nienormatywnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), cyt. dalej p.p.s.a.

Zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego przez jej uchylenie, gdyż oba organy - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 153 p.p.s.a. - nie uwzględniły w decyzjach stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r., o sygn. akt VI SA/Wa 731/07.

W myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W piśmiennictwie (J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004, str. 223) podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Naruszenie przez organy administracyjne powołanego przepisu powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie skargi - uchylenia zaskarżonej decyzji, zaś niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (vide wyrok WSA z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 625/07 LEX nr 344933).

Sąd podkreśla, iż ustawodawca, na gruncie art. 153 p.p.s.a., w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu.

W sprawie niniejszej organy obu instancji całkowicie zlekceważyły wyrok Sądu z dnia 26 czerwca 2007 r. Wbrew wyraźnym wytycznym, co należy ustalić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji w sposób niedopuszczalny uznał, iż dotychczasowe ustalenia są oczywiste i bezsporne. Nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu i dokonał jego oceny. Wbrew ocenie Sądu, iż wola i zamiar kierowcy nie są istotne z punktu widzenia art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ ponownie uznał to za okoliczność podstawową. Organ odwoławczy podzielił taką ocenę utrzymując w mocy decyzję organu I instancji pomimo, iż skarżąca w odwołaniu od decyzji podnosiła m. in. zarzut rażącego naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Sąd rozstrzygający sprawę obecnie, z mocy art. 153 p.p.s.a., także zobowiązany jest do podporządkowania się w niniejszej sprawie wcześniej wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądowi oraz do reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań tego Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien w pełni zrealizować zawarte w wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r. wytyczne, co do przebiegu postępowania w niniejszej sprawie, które zostały przytoczone w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił obie decyzje oraz na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł co do ich wykonania.