Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 613/02
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2002-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Powołane przepisy: article: art. 37j ust. 1a
journal: Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 217
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W warunkach likwidacji zakładu pracy i związanej z nią niemożności uzyskania świadectwa o którym mowa w par. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, strona skarżąca mogła dowodzić wykonywanie pracy w szczególnych warunkach również przy pomocy innych środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego a rozpatrujący materiał dowodowy organ miał obowiązek, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ocenić wiarygodność przedstawionych dowodów.

TEZY

W warunkach likwidacji zakładu pracy i związanej z nią niemożności uzyskania świadectwa o którym mowa w par. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, strona skarżąca mogła dowodzić wykonywanie pracy w szczególnych warunkach również przy pomocy innych środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego a rozpatrujący materiał dowodowy organ miał obowiązek, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ocenić wiarygodność przedstawionych dowodów.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bożeny M. na decyzję Wojewody P. z dnia 8 lutego 2002 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w S.-G. z dnia 31 grudnia 2001 r. (...).


UZASADNIENIE

Bożena M. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Wojewody P. z dnia 8 lutego 2002 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w S.-G. z dnia 31 grudnia 2001 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego.

W podstawie prawnej utrzymanej w mocy decyzji organ powołał art. 37j ust. 1 i ust. 1a. art. 37 ust. 1 i 2 w związku z art. 6 pkt 6 lit. "b" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./.

W uzasadnieniu podano, że jak wynika z przedłożonych dokumentów, skarżąca nie udokumentowała w sposób określony w art. 37j ust. 1a ww. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wskazano, że okresy o których wyżej zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Zaświadczenie, które skarżąca dołączyła do wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego nie jest zdaniem organu I instancji prawidłowym dokumentem dla potwierdzenia ww. okresu gdyż nie zostało wystawione przez zakład pracy.

W odwołaniu wniesionym do Wojewody P. skarżąca podała, iż będąc zatrudniona w okresie od 13 października 1975 r. do 31 października 1988 r. w Hucie Szkła Gospodarczego "I." - Zakład nr 2 w S.-G. wykonywała pracę w szczególnych warunkach. Z powodu likwidacji huty akta osobowe pracowników zostały przekazane do archiwum przy Urzędzie Miasta w S.-G. i z tego też źródła pochodzi zaświadczenie, które przedłożyła organowi.

Podzielając stanowisko organu I instancji Wojewoda P. w uzasadnieniu przytoczył treść art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zgodnie z którą zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:

1/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Ust. 1a art. 37j ustawy stanowi, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w ust. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Te odrębne przepisy zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie Z par. 2 ust. 2 ww. rozporządzenia okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy.

Również zdaniem organu II instancji skarżąca nie udokumentowała ww. okresu.

Uregulowanie cyt. art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowią, w ocenie organu, lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie spraw rozstrzyganych tą ustawą, co wyłączyło możliwość dowodzenia wszelkimi dostępnymi a nie sprzecznymi z prawem środkami dowodowymi /art. 75 par. 1 Kpa/.

Powoduje to, że nie można było przyjąć posiadania przez skarżącą okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach na podstawie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia Prezydenta Miasta S.-G.

W końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ zauważa, że zgodnie z ogólną regułą postępowania dowodowego, ciężar dowodu w sprawie spoczywa na tym, kto wywodzi z danego twierdzenia skutki prawne czyli w tym przypadku na skarżącej jako na stronie postępowania administracyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca ponownie przytoczyła okoliczności, które podniosła w odwołaniu od decyzji organu I instancji prosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak wynika z treści uzasadnień wydanych decyzji tak organ I instancji jak i organ odwoławczy stanęły na stanowisku, iż w rozważanym przypadku w przytoczonym wyżej /a obowiązującym w czasie wydawania decyzji/ art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawodawca wprowadził ograniczenie dowodowe w zakresie odnoszącym się do sposobu wykazania okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Tylko więc, zdaniem organów, przewidziane w "odrębnych przepisach" świadectwo zakładu pracy mogło być dowodem wykonywania pracy w wyżej wymienionych warunkach.

Rzecz jednak w tym, że, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, zakład który mógłby wystawić tego rodzaju świadectwo "na podstawie posiadanej dokumentacji" został zlikwidowany i od wielu lat nie istnieje.

Istnieje jednakże dokumentacja o której wyżej mowa a zmienił się jedynie podmiot będący w jej posiadaniu.

Organem założycielskim zlikwidowanej Huty Szkła, była Gmina Miejska w S.-G. a po zakończeniu procesu likwidacyjnego wszelkie niezbędne dokumenty w tym akta osobowe byłych pracowników, zdeponowane zostały w archiwum Urzędu Miejskiego tj. w jednostce podlegającej Prezydentowi Miasta S.-G. Ten też organ wydał w sprawie zaświadczenie /wadliwie określony tytuł nie zmienia charakteru dokumentu/.

Zgodnie z art. 217 Kpa zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego.

W stanie faktycznym sprawy Prezydent Miasta S.-G. był więc nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do wydania zaświadczenia w sytuacji w której wnoszący podanie domagał się potwierdzenia okoliczności wynikających z dokumentów znajdujących się w zarchiwizowanych w Urzędzie Miejskim aktach osobowych /art. 218 par. 1 Kpa/.

Stwierdzić należy, iż wydane w sprawie zaświadczenie wiąże z sobą domniemanie prawdziwości zawartych w nim danych.

Jeżeliby jednak organ orzekający dostrzegł sprzeczność z innymi dowodami /lub okolicznościami i faktami znanymi temu organowi z urzędu/ wówczas powinien przeprowadzić stosowne postępowanie w tym zakresie /np. zażądać udostępnienia oryginałów lub nadesłanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów znajdujących się w aktach osobowych strony/. Ciężar dowodu obciąża jednak w tym przypadku organ administracyjny /art. 77 Kpa/. Nie jest bowiem trafne stanowisko prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji, iż w rozważanym przypadku stosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego zostało wyłączone.

Takie ograniczenie nie znajduje uzasadnienia tak w powołanych w decyzji przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jak również nie wynika z żadnej innej regulacji prawnej.

W konkluzji stwierdzić należy, iż w warunkach likwidacji zakładu pracy i związanej z nią niemożności uzyskania świadectwa o którym mowa w par. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, strona skarżąca mogła dowodzić wykonywanie pracy w szczególnych warunkach również przy pomocy innych środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego a rozpatrujący materiał dowodowy organ miał obowiązek, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ocenić wiarygodność przedstawionych dowodów.

Nie czyniąc tego orzekające w sprawie organy naruszyły prawo w szczególności przepisy o postępowaniu dowodowym w administracji /art. 77 i art. 80 Kpa/ w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - orzekł jak w sentencji wyroku.