Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2739/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2,3,39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant: asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 551/14 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [..] maja 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt: IV SA/Wr 551/14 po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [..] maja 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, w punkcie I oddalił skargę, a w punkcie II przyznał radcy prawnemu M.W.-M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [..] maja 2013 r. nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1365 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania T.K. od decyzji z dnia [..] marca 2013 r. nr [..] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha przez Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej Nr [..] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [..] marca 2013 r. odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału wskazując w uzasadnieniu, że powodem odmowy jest brak środków i brak okoliczności do przyznania tej formy pomocy. Podano, że decyzją z dnia [..] października 2012 r. przyznano stronie zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup opału w kwocie 400 zł. Wskazano, że obecnie sezon grzewczy kończy się i brak jest podstaw do przyznania na dofinansowanie zakupu opału. Ponadto wskazano, że obecnie MOPS nie dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi do zaspokojenia wymienionej potrzeby.

Od tej decyzji odwołanie wniósł skarżący. W odwołaniu wskazał, że nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji i wniósł o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału w kwocie 100 zł, gdyż taką kwotę już wydał, a poprzednio przyznana kwota nie była wystarczająca.

Organ drugiej instancji po rozpatrzeniu odwołania i na postawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że skarżący złożył w dniu 12 marca 2013 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na zakup opału w kwocie 200 zł. Z wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że jest on osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do ADM, które jest zadłużone na kwotę około 14 000 zł. Nie osiągnął żadnego dochodu i podał, że nie ma możliwości wsparcia finansowego od rodziny czy bliskich. Decyzją z dnia [..] marca 2013 r. przyznano mu zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. w kwocie 271,00 zł. Ponadto z oświadczenia strony wynika, że poprzedni zasiłek celowy na zakup opału wydał na zakup drewna i 5 worków węgla po 25 kg i zapas ten został zużyty.

Wskazano, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcie stanowi art. 39 ustawy o pomocy społecznej, a pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego. Samo spełnienie kryteriów ustawowych do przyznania zasiłku celowego nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Faktem powszechnie znanym jest, iż środki przeznaczane na świadczenia z pomocy społecznej są dość ograniczone. Organy odpowiedzialne za realizację zadań z zakresu pomocy społecznej muszą rozdzielać posiadane fundusze na różne niezbędne potrzeby bytowe swych beneficjentów oraz pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezspornym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, że organy pomocy społecznej nie mogą zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc, jak również nie są zobowiązane udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że nawet fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji rozważył sytuację, w jakiej znalazł się skarżący i skonfrontował ją z możliwościami finansowymi Ośrodka. W uzasadnieniu wskazano, że w chwili obecnej w związku z zakończeniem okresu grzewczego organ nie posiada środków na realizację potrzeby wskazanej przez skarżącego, ponieważ uległy one wyczerpaniu w związku ze zwiększoną liczbą osób korzystających z pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału oraz dłuższym okresem grzewczym. Ponadto wskazano, że sezon grzewczy już się kończy i brak jest okoliczności wskazujących na istnienie uzasadnionej potrzeby podlegającej zaspokojeniu. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że mieszkanie zajmowane przez skarżącego, jest zaopatrywane w gaz, a rachunki z tytułu dostawy gazu są uregulowane. Z powyższego wnioskować można, że opał potrzebny jest głównie do ogrzewania pomieszczeń, nie zaś do przygotowywania posiłków. Ponadto skarżący otrzymał w październiku 2012 r. zasiłek celowy na zakup opału w kwocie 400 zł. Z odwołania strony wynika, że potrzeba związana z ogrzewaniem została zaspokojona przez nią, ponieważ dokonała zakupu opału za kwotę 100 zł i w odwołaniu wniesiono o zwrot wydatkowanej kwoty. Wobec wyczerpania środków pomocy społecznej oraz wobec zakończenia sezonu grzewczego w ocenie Kolegium Odwoławczego odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup opału jest uzasadniona i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolegium Odwoławcze dostrzegło, że sytuacja dochodowa i materialna skarżącego jest trudna, wskazało jednakże, że organy pomocy społecznej nie są zobowiązane i nie mają możliwości finansowych do przyznawania świadczeń w pełni zaspokajających potrzeby wnioskujących, a jedynie wspierają osoby w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych.

Podniesiono, że z akt sprawy wynika, że skarżącemu w okresie od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. przyznano zasiłek okresowy w kwocie 271 zł oraz zasiłek celowy na dożywianie w ramach Rządowego Programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Ponadto skarżący otrzymał w sezonie grzewczym 2012/2013 zasiłek celowy na zakup opału w kwocie 400 zł. Wprawdzie sytuacja skarżącego jest trudna, spowodowana głównie długotrwałym bezrobociem, ale z wywiadu środowiskowego wynika, że jest on osobą zdrową i zdolną do podejmowania prac dorywczych, czego jednak nie czyni. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniem. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, gdyż pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. To beneficjent musi czynić przede wszystkim starania, aby zaspokoić swoje potrzeby i wykazać, że nie może samodzielnie im sprostać. W ocenie Kolegium wydanie decyzji zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a motywy podjętego orzeczenia znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji i są podzielane przez Kolegium Odwoławcze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący domagał się uchylenia wskazanych decyzji oraz skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzjom zarzucił naruszenie prawa, gdyż postępowanie poprzedzające ich wydanie zostało przeprowadzone bez jego czynnego udziału, nie okazano mu żadnego materiału dowodowego, tj. nie wypełniono obowiązku zawartego w art. 6-16 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Przed rozprawą skarżący przesłał do Sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej (e-maile) wnioski procesowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Wskazano, że ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W niniejszej sprawie organy orzekające ustaliły, że skarżący jest w trudnej sytuacji życiowej, spowodowanej długotrwałym bezrobociem i bezsporne w sprawie jest, że spełnia kryteria do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu zasiłku w żądanej przez niego kwocie wykazanej we wniosku z dnia 12 marca 2013 r.

Oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przy ograniczonych możliwościach finansowych ośrodka, uwzględnienie wniosku skarżącego pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że odmawiając skarżącemu przyznania kolejnego zasiłku celkowego na zakup opału, organy postąpiły w sposób arbitralny i dyskryminujący skarżącego. Niemożność uwzględnienia wniosku podyktowana była bowiem nie tylko faktem, że skarżący miał zapewniony opał w dacie rozpoznawania przedmiotowego wniosku, ale także możliwościami finansowymi, jakimi dysponował organ pierwszej instancji i zwiększoną liczba podopiecznych. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonych decyzji nie bez znaczenia bowiem pozostaje fakt, że środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Wiadomo jest, że ze względu na dużą ilość osób takiej pomocy potrzebujących i ograniczone możliwości budżetowe organów pomocy społecznej, potrzeby takich osób nie mogą być zaspokojone w całości.

Dodano, że pomoc w formie zasiłku celowego jest pomocą fakultatywną przyznawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organy szczegółowo przeanalizowały sytuację skarżącego i wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko. W ocenie Sądu, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację.

Zdaniem Sądu, znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł jego oceny wskazanych w art. 80 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organy orzekające art. 6-16 k.p.a.

Wskazano także, że pisma wniesione przez stronę skarżąca do Sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie są dopuszczalne, o czym stanowi uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2012 r., sygn. akt: I OPS-10/13 .

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalono.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt: IV SA/Wr 551/14 wywiódł T.K. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 2, 3, i 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 182) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu faktu, że przy wydawaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzji z dnia [..] maja 2013 r., nr SKO [..], jak również poprzedzającej ją decyzji [..] z dnia [..] marca 2013 r. wydanej przez Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej Nr [..] z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha zostały naruszone granice uznania administracyjnego poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu w zakresie możliwości wypłaty zasiłków celowych na opał, jak również nie została przeprowadzona analiza potrzeb skarżącego, w szczególności w zakresie warunków atmosferycznych panujących w okresie, w którym była wydawana decyzja odmawiająca przyznania zasiłku celowego na opał, a tym samym rozstrzygnięcie w ww. zakresie nosi cechy dowolności;

2) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 i art. 107 ust. 3 k.p.a. poprzez zaniechanie w sprawie przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu w zakresie możliwości wypłaty zasiłków celowych na opał, jak również analizy potrzeb skarżącego, w szczególności w zakresie warunków atmosferycznych panujących w okresie, w którym wydawana była decyzja odmawiająca mu przyznania zasiłku celowego na opał, a tym samym zamieszczenia tych informacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co doprowadziło w rezultacie do wydania decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również poprzedzających go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [..] maja 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oraz decyzji [..] z dnia [..] marca 2013 r. wydanej przez Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej Nr [..] z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha w takim samym przedmiocie oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z należnym podatkiem VAT tytułem zwrotu kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, która nie została opłacona.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej co do zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazano, że z konstrukcji przepisów regulujących materie zasiłku celowego wynika, że decyzja w sprawie tego zasiłku należy do uznania administracyjnego, które istnieje wówczas, gdy administracja dla urzeczywistnienia stanu prawnego może wybierać między różnymi rozwiązaniami. Oznacza to, że organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Podkreślono przy tym, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Powołując się na stanowisko doktryny i orzecznictwa strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, gdyż wówczas instytucja ta godziłaby w istotę państwa praworządnego. Negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Ponadto wskazano, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż uzasadnienie decyzji uznaniowej organu powinno precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. W przypadku decyzji uznaniowych organ odwoławczy nie może ograniczać się wyłącznie do wyjaśnienia zasad dotyczących decyzji wydawanych w przedmiocie zasiłku celowego. Konieczne jest odniesienie tych zasad i konkretnego przepisu ustawy do sytuacji osoby wnioskującej o przyznanie pomocy. Lakoniczne przedstawienie ogólnych zasad dotyczących zasiłku celowego i konstatacja, że Kolegium nie znalazło podstaw do weryfikacji zaskarżonej decyzji, może dodatkowo stwarzać wrażenie dowolności i braku rozważenia wszystkich okoliczności konkretnego przypadku.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - Sąd pierwszej instancji w ogóle nie wziął pod uwagę faktu, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie przeprowadziły żadnego postępowania, które miałoby na celu ustalenie rzeczywistych możliwości finansowych organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na opał MOPS w Wałbrzychu ograniczył się jedynie do wyjaśnienia, że skarżący spełnia kryterium dochodowe i że raz już, tj. decyzją DPŚ -[..] z dnia [..] października 2012 r. przyznano mu zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup opału w kwocie 400 zł z wypłatą w dniu 16 października 2013 r. Następnie organ lakonicznie uzasadnił, że obecnie sezon grzewczy się kończy i brak jest podstaw do przyznania pomocy na dofinansowanie do zakupu opału. Ponadto MOPS dysponuje obecnie środkami finansowymi wystarczającymi do zaspokojenia wymienionej potrzeby. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił również, z czego wynika zasada, że pomoc w zakresie zasiłku celowego na opał jest przyznawana tylko raz, tj., czy zostało to zawarte w jakiejś decyzji, regulaminie, czy też okólniku obowiązującym w MOPS w Wałbrzychu.

Podobnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji ograniczyło się do powtórzenia danych podanych przez MOPS w Wałbrzychu, a także do analogicznego stwierdzenia, że w chwili obecnej w związku z zakończeniem okresu grzewczego organ nie posiada środków na realizację potrzeby wskazanej przez T.K. Wskazano, iż środki finansowe na zasiłki celowe uległy wyczerpaniu w związku ze zwiększoną liczbą osób korzystających z pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału oraz dłuższym okresem grzewczym. Ponadto wskazano, że sezon grzewczy już się kończy i brak jest okoliczności uzasadniających istnienie uzasadnionej potrzeby podlegającej zaspokojeniu. Podobnie, jak w przypadku decyzji organu pierwszej instancji, także i te twierdzenia należy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie uznać za gołosłowne, nie zostały one bowiem poprzedzone przeprowadzeniem rzeczowej analizy możliwości finansowych MOPS w Wałbrzychu, polegającej na porównaniu ilości posiadanych środków do ilości osób oczekujących na wsparcie. Następnie organ odwoławczy powołuje się również na fakt, że "mieszkanie zajmowane przez Pana T.K. jest zaopatrywane w gaz, a rachunki z tytułu dostawy gazu są uregulowane. Z powyższego wywnioskować można, iż opał jest potrzebny głównie do ogrzewania pomieszczeń, nie zaś do przygotowywania posiłków". Twierdzenie to jest zupełnie niezrozumiałe, jako że podstawową funkcją opału jest właśnie ogrzewanie pomieszczeń mieszkalnych, a nie służenie do przygotowywania posiłków, zwłaszcza że do mieszkania skarżącego doprowadzony jest gaz.

Podniesiono, że wyżej wskazanych nieprawidłowości zdaje się również nie dostrzegać Sąd pierwszej instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podaje, że "oceniając zaskarżoną decyzję, podkreślić również należy, że przy ograniczonych możliwościach finansowych ośrodka, uwzględnienie wniosku skarżącego pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że odmawiając skarżącemu przyznania kolejnego zasiłku celowego na zakup opału, organy postąpiły w sposób arbitralny i dyskryminujący skarżącego. Niemożność uwzględnienia wniosku podyktowana była nie tylko faktem, że skarżący miał zapewniony opał w dacie rozpoznawania przedmiotowego wniosku, ale także możliwościami finansowymi, jakimi dysponował organ pierwszej instancji i zwiększona liczba podopiecznych. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonych decyzji nie bez znaczenia bowiem pozostaje fakt, że środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Wiadomo jest, że ze względu na dużą ilość osób takiej pomocy potrzebujących i ograniczone możliwości budżetowe organów pomocy społecznej, potrzeby takich osób nie mogą być zaspokojone w całości".

Wobec faktu, że w sprawie nie została przeprowadzona żadna analiza, mająca na celu ustalenie możliwości finansowych organu pierwszej Instancji, jak również brak odniesienia do niej sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego, powyższe stwierdzenia należy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie uznać za niemające podstaw w ustaleniach stanu faktycznego. Skoro nie została przeprowadzona ww. analiza, nie wiadomo w jaki sposób Sąd orzekający w sprawie wszedł w posiadanie informacji o tym, że uwzględnienie wniosku skarżącego pozbawi pomocy inne oczekujące osoby, albo że organ musi uwzględnić w pierwszej kolejności potrzeby rodzin z uczącymi się dziećmi, tudzież że liczba osób oczekujących "takiej pomocy" jest duża. Co więcej ani ww. organy, ani Sąd nie wzięły pod uwagę tak oczywistej i nie wymagającej przeprowadzania szczegółowej analizy okoliczności, że jako uzasadnienie decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup opału nie może być powoływany fakt, iż dobiega końca sezon grzewczy ze względu na to, że jest faktem bezspornym, że w klimacie środkowoeuropejskiemu marzec jest miesiącem zimnym wymagającym stosowania ogrzewania. Wobec braku stosownych danych, które powinny zostać ustalone przez organ pierwszej instancji, nie można również ustalić, czy fakt przyznania skarżącemu uprzednio zasiłku celowego na opał ma jakieś znaczenie, nie jest bowiem wiadomo, jakie warunki atmosferyczne panowały w Wałbrzychu w okresie zimowym 2012/2013.

W świetle powyższego nieuzasadnione jest, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stanowisko Sądu pierwszej instancji, że "w przedmiotowej sprawie organy szczegółowo przeanalizowały sytuację skarżącego i wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko. W ocenie Sądu, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację".

Podkreślono, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy. Organ przyznający zasiłek celowy jest zobowiązany realistycznie ocenić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne oraz czy bez uszczerbku dla zaspokajania innych niezbędnych potrzeb sfinansowanie to może nastąpić ze środków własnych wnioskodawcy. Organ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy przyznanie zasiłku spełnia przesłanki określone w art. 39 ust. 1 oraz czy jego otrzymanie umożliwi wnioskodawcy życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku celowego nie obliguje organu do jego przyznania, jednakże odmowa udzielenia świadczenia wymaga uzasadnienia, w tym powołania się na interes społeczny bądź brak możliwości organu. Przesłanki uzasadniające odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny.

Strona skarżąca kasacyjnie podniosła również, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę okoliczności, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako jedną z przyczyn przemawiających za brakiem podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego podało, że dokonał on zakupu opału na kwotę 100 zł i w odwołaniu wniósł o zwrot kwoty, która już została wydatkowana. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazano, iż zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Zatem, co do zasady chodzi o potrzeby przyszłe. Podkreślono, iż w ustawie o pomocy społecznej brak jest zapisu, z którego wynikałby obowiązek organu do zwrotu poniesionych kosztów celem zaspokojenia potrzeby bytowej, jednakże z powyższego nie wynika, iż taki zasiłek nie może zostać przyznany w szczególności jeżeli chodzi o przyznanie pomocy na opłacone rachunki. Wskazano, iż strona ubiegając się o przyznanie zasiłku celowego na zwrot kosztów przejazdu winna określić ich wysokość, co często jest możliwe dopiero na etapie późniejszym tzn. już po poniesieniu powyższego kosztu.

Na gruncie niniejszej sprawy wskazano, że przed poniesieniem wydatku skarżący nie mógł jednoznacznie wskazać, jaka będzie jego wysokość, ze względu na fakt, że w zależności od pory roku ceny opału ulegają zmianie. Co więcej jednak, ze względu na fakt, że pomiędzy wystąpieniem z wnioskiem o zasiłek celowy, a jego przyznaniem, upływa zawsze jakiś okres, skarżący nie mógł przebywać w nieogrzewanych pomieszczeniach. Zatem, co do zasady świadczenia z pomocy społecznej mogą być przyznane wyłącznie na zaspokojenie przyszłych potrzeb, to jednakże w niektórych sytuacjach nie można wykluczyć, iż takie świadczenie może zostać przyznane pomimo zaspokojenia wnioskowanej potrzeby.

Co do zarzutu naruszenia prawa procesowego podano, że w przedmiotowej sprawie uznać należy, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, że organ z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyjaśnił dokładnie okoliczności faktycznych sprawy, a nadto z naruszeniem wymogów art. 107 § 3 nie wskazał w dostateczny sposób w uzasadnieniu decyzji przesłanek odmowy przyznania skarżącemu pomocy. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakłada bowiem na organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że powołanie się przez organ na określone "wytyczne" nie może zastąpić uzasadnienia decyzji w zakresie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego, zwłaszcza że stosownie do tego, co zostało już wyżej podniesione, decyzja odmowna wymaga szczególnie wnikliwego i skonkretyzowanego uzasadnienia. Brak odniesienia w decyzji do możliwości finansowych organu przyznającego zasiłek, należy bowiem traktować jako przekroczenie granic uznania administracyjnego. W aktach sprawy nie ma natomiast żadnego dokumentu, który traktowałby o planach finansowych MOPS w Wałbrzychu, co jednak istotniejsze informacje takie nie zostały zawarte ani w decyzji MOPS przyznającej zasiłek, ani w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mają one bowiem znaczenie tylko wtedy, kiedy zostaną odniesione do indywidualnej sytuacji skarżącego. W związku z powyższym, nawet gdyby takie ustalenia rzeczywiście znajdowały się w aktach sprawy i tak nie miałyby znaczenia jako abstrakcyjne, oderwane od treści indywidualnej decyzji.

Tak istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji, winien uwzględnić w swym orzeczeniu nie tylko organ odwoławczy, który z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, ale przede wszystkim Sąd orzekający w sprawie. W szczególności należy podkreślić, iż Sąd nie wziął pod uwagę, że także organ odwoławczy nie zawarł w uzasadnieniu swej decyzji motywów dla jakich uznał, że przyznana skarżącemu pomoc na zakup posiłku lub żywności jest adekwatna do jego potrzeb i możliwości MOPS w Wałbrzychu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, jak i naruszenie prawa materialnego.

Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej koncentruje się na zakwestionowaniu prawidłowości zrealizowania przez organy administracji ich kompetencji do działania w ramach uznania administracyjnego i niezasadnym zaakceptowaniu przez Sąd pierwszej instancji przekroczenia przez organy administracji granic tego uznania w realiach rozpoznawanej sprawy. W związku z tym odniesienie się do poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej wymaga zwrócenia uwagi na podstawy i specyfikę działania organu administracji publicznej w ramach upoważnienia do uznania administracyjnego.

Ustawowe upoważnienie do działania w ramach uznania administracyjnego stanowi szczególną kompetencję administracyjną organów administracji publicznej. Jest to kompetencja do ukształtowania treści rozstrzygnięcia na ostatnim etapie stosowania prawa przez organ, tj. po ustaleniu i ocenie stanu faktycznego, dokonaniu wykładni norm prawnych mających zastosowanie w sprawie oraz subsumcji ustalonego stanu faktycznego i norm mających zastosowanie w sprawie, przy czym wybór samego rozstrzygnięcia dokonywany jest w ustawowo wskazanych granicach, a nie ściśle i jednoznacznie zdeterminowany przez ustawodawcę. Wybór rozstrzygnięcia dokonany spośród katalogu rozstrzygnięć przewidzianych ustawowo pozostawiony jest uznaniu organu administracji. Wyjście przez organ poza zakres możliwych rozstrzygnięć oznacza przekroczenie ustawowych granic uznania. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach upoważnienia do uznania nie jest przy tym dowolne ponieważ ustawodawca obok normy kompetencyjnej, normy materialnej podlegającej konkretyzacji i indywidualizacji czy normy określającej formę działania kieruje również do organu normy określające sposób czynienia użytku z przyznanej mu kompetencji, które w konkretnych przypadkach zawierają kryteria, jakimi powinien kierować się organ dokonując wyboru rozstrzygnięcia w granicach uznania administracyjnego. Kwestionowanie działania organu w ramach jego kompetencji uznaniowych może zatem koncentrować się zarówno na wykazywaniu nieprawidłowości na etapie poprzedzającym dokonywanie wyboru rozstrzygnięcia, tj. na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, na błędnej wykładni ogólnej i abstrakcyjnej normy prawa materialnego podlegającej konkretyzacji i indywidualizacji, na niewłaściwym zastosowaniu (subsumcji) prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym, jak i na wykazywaniu nieprawidłowości w korzystaniu z kompetencji uznaniowych na końcowym etapie stosowania prawa, czyli na etapie dokonywania wyboru rozstrzygnięcia, tj. na niewłaściwym zastosowaniu normy kompetencyjnej poprzez wyjście poza granice upoważnienia ustawowego lub nieprawidłowym uczynieniu użytku z kompetencji uznaniowej poprzez niezrealizowanie norm określających sposób czynienia użytku z tej kompetencji.

O ile sąd pierwszej instancji nie będąc związany granicami skargi, tj. zawartymi w niej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) kontrolując rozstrzygnięcie podjęte w ramach upoważnienia do uznania powinien zweryfikować prawidłowość zrealizowania wszystkich norm zastosowanych przez organ w procesie przygotowania i ukształtowania decyzji administracyjnej, o tyle Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej bada jedynie czy uzasadnione są wskazane w tej skardze podstawy, tj. czy zasadne są podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie podnosi zarzut naruszenia przez organy administracyjne orzekające w sprawie granic uznania administracyjnego, czego upatruje w niewłaściwym zastosowaniu art. 2, art. 3 i 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 182).

Przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika zarówno norma materialna określająca przesłanki przyznania zasiłku celowego, jak i norma kompetencyjna wskazująca, że zasiłek taki – w przypadku spełniania przesłanek jego uzyskania – może być przyznany. Oznacza to, że ustawodawca upoważnił organ administracji zarówno do przyznania, jak i do odmowy przyznania zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie o odmowie przyznania zasiłku celowego mieści się zatem w granicach upoważnienia ustawowego do działania w ramach uznania, a zatem zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organy rozstrzygające sprawę z wniosku T.K. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej okazał się nieuzasadniony.

Z kolei wskazane w skardze kasacyjnej przepisy art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie określają granic upoważnienia ustawowego do działania w ramach uznania administracyjnego w sprawach o przyznanie zasiłku celowego. Są to przepisy, z których można wyprowadzać normy inne niż kompetencyjne, tj. np. normy określające sposób czynienia użytku z kompetencji przyznanych organom pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4), czy normy ustrojowe określające sposoby organizowania pomocy społecznej przez organy administracji publicznej (art. 2 ust. 2). Niewłaściwe zastosowanie tych norm nie mogło zatem prowadzić do naruszenia granic uznania administracyjnego, a co najwyżej do nieprawidłowego skorzystania z upoważnienia do uznania, a takiego zarzutu w skardze kasacyjnej nie podniesiono.

Strona skarżąca kasacyjnie niewłaściwego zastosowania wszystkich przepisów wskazanych w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2, art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej upatruje również w "niedokonaniu ustaleń dotyczących możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu w zakresie możliwości wypłaty zasiłków celowych na opał" oraz w braku "przeprowadzenia analizy potrzeb skarżącego, w szczególności w zakresie warunków atmosferycznych panujących w okresie, w którym była wydawana decyzja odmawiająca przyznania zasiłku celowego na opał". Analiza tak skonstruowanego zarzutu wykazuje, że strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje sposobu rozumienia przez Sąd pierwszej instancji powyższych przepisów, a jedynie ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, który – jako niewłaściwie ustalony - nie dawał podstaw do odmowy przyznania zasiłku celowego. W istocie strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego prawidłowość ustaleń w zakresie stanu faktycznego.

Należy zatem w tym miejscu podkreślić, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Istotne jest, że w obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Nieodniesienie się do kwestii wykładni stosowanego przepisu nie dyskwalifikuje zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, determinuje jednak przyjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny jako podstawy oceny zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wykładni tego prawa dokonanej przez Sąd pierwszej instancji.

W istocie zatem ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego w niniejszej sprawie wymaga uprzedniej weryfikacji poprawności ustalenia stanu faktycznego, do którego zastosowano normy prawne w ich rozumieniu przyjętym przez organy i Sąd pierwszej instancji, a niekwestionowanym przez stronę skarżącą kasacyjnie. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest skoncentrowanie uwagi na ocenie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które w niniejszej sprawie dotyczą "zaniechania w sprawie przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu w zakresie możliwości wypłaty zasiłków celowych na opał, jak również analizy potrzeb skarżącego, w szczególności w zakresie warunków atmosferycznych panujących w okresie, w którym wydawana była decyzja odmawiająca mu przyznania zasiłku celowego na opał, a tym samym zamieszczenia tych informacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co doprowadziło w rezultacie do wydania decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego", a skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 i art. 107 ust. 3 k.p.a.

Powyższy zarzut naruszenia przepisów postępowania został wadliwie skonstruowany i z tego powodu nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wielokrotnie wskazywano już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi składa się z hipotezy w postaci: "Jeżeli Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania..." oraz dyspozycji w postaci: "... uchyla decyzję lub postanowienie". Zatem warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Jeżeli Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie może stosować tego przepisu. W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., I FSK 1888/07, LEX nr 515949; wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., II FSK 1515/11, LEX nr 1340075; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., I GSK 1752/11, LEX nr 1336198; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., II FSK 2662/10; LEX nr 1244277; wyrok NSA z dnia 7 listopada 2014 r., I FSK 1555/13, LEX nr 1590692; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., I FSK 323/13, LEX nr 1494594).

W rozpoznanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w świetle ocen wyrażonych w uzasadnieniu wyroku zastosować nie mógł. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Motyw taki należało zatem powiązać z tym przepisem, który Sąd zastosował, tj. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucając właśnie jego naruszenie przez nieuprawnione zastosowanie, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należało bowiem zwalczać to, jak Sąd orzekł (oddalił skargę), a nie to czego ewentualnie nie uczynił (nie uchylił zaskarżonej decyzji), mimo że powinien był to uczynić w opinii strony skarżącej kasacyjnie.

Skoro strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie poprawności ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, to stan faktyczny przyjęty przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji stanowił podstawę oceny zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 2, art. 3 i 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Podstawę oceny tego zarzutu stanowiła też – jak wyżej wskazano - wykładnia prawa materialnego dokonana przez Sąd pierwszej instancji. Analiza motywów zaskarżonego wyroku wykazuje, że przy uwzględnieniu stanu faktycznego przyjętego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji oraz wykładni podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia nie doszło do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w niniejszej sprawie w sposób prowadzący do przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.