Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2369/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant spec. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu dozoru i przechowywania pojazdów na parkingu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z. P. kwotę 1181 zł (jeden tysiąc sto osiemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu zażalenia Z. P. na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w sprawie przyznania Z.P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą PPU "[...]" Z. P., [...] w G. zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za usunięcie z drogi i przechowywanie za cały okres dozoru dziesięciu pojazdów przejętych na rzecz powiatu sochaczewskiego na mocy postanowień właściwych sądów orzekających o przepadku tych pojazdów na rzecz tego powiatu, w łącznej wysokości 25 500,93 złotych + 23% VAT, tj. w kwocie brutto 31 366,16 złotych -utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

Organ pierwszej instancji, Starosta [...], wydał opisane wyżej postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...]. W jego uzasadnieniu Starosta wskazał, że skarżący został wyznaczony do wykonywania usług polegających na usuwaniu z dróg na terenie powiatu [...] pojazdów i przechowywania ich na parkingu strzeżonym. Akt powierzenia nie określał stawek wynagrodzenia przedsiębiorcy za wykonywane usługi. Przedsiębiorca na podstawie tego umocowania usunął i przechowywał dziesięć pojazdów, przejętych następnie przez Powiat [...] na mocy stosownych orzeczeń właściwych sądów w trybie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137). ! dniu 4 lipca 2012 r. przedsiębiorca doręczył Staroście faktury VAT na łączną kwotę 119 051,70 złotych za usługi związane z tymi pojazdami. Jako podstawę wyliczenia przedsiębiorca przyjął stawki zawarte w uchwale Rady Powiatu w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie z dróg pojazdów i ich parkowanie na terenie powiatu sochaczewskiego, do ponoszenia których obowiązane są osoby odbierające pojazdy z parkingu. Następnie skarżący swoje żądanie ograniczył do 99 656,47 złotych.

Organ wskazał, że opłaty określone w aktach wyznaczenia, będących następstwem uchwał właściwych organów, dotyczą właściciela pojazdu, a nie Skarbu Państwa lub powiatu. wobec tego nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia i zapłaty złożonych faktur bądź akceptacji przedłożonego przez niego rozpatrzenia. Organ podkreślił, że wydatki poniesione przez dozorcę muszą być konieczne, a zatem dozorca winien określić sposób obliczenia ich wysokości. W tym zakresie powołał się na wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. we Wrocławiu z dnia 16 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 2390/97, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1841/06 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1195/09.

W ocenie organu pierwszej instancji stawka i przedstawione koszty nie stanowiły realnych kosztów, poniesionych przez przedsiębiorcę (na tym samym parkingu świadczył całodobowo usługi na zlecenie Policji). Stawka została uznana za zawyżoną a organ przyjął, po dokonaniu kalkulacji w oparciu o zwyczajowo stosowane w tego rodzaju sprawach stawki (organ powołał się w tym zakresie na art. 836 Kodeksu cywilnego), stawkę w wysokości 3,14 złotych brutto za dobę przechowywania pojazdu. Organ nie zakwestionował kwoty 135,50 złotych za usunięcie pojazdu i umieszczenie go na strzeżonym parkingu. w rezultacie organ postanowił przyznać przedsiębiorcy wynagrodzenie w kwocie 31 366,16 złotych brutto.

W wyniku rozpoznania zażalenia na opisane wyżej postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Kolegium stwierdziło, że osią sporu w sprawie jest wysokość opłat za usunięcie i przechowywanie na parkingu pojazdów, przejętych następnie prze Powiat [...] w trybie orzeczeń sądów wydanych na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Organ zgodził się ze stanowiskiem Starosty [...], że opłaty za parkowanie ustalone przez radę powiatu na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym nie odnoszą się do Skarbu Państwa, lecz do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a tej ustawy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 września 2006 r., sygn. I OSK 1184/05, z dnia 15 maja 2007 r., sygn. I OSK 1768/06, z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. I OSK 1795/06 i z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. I OSK 464/10).

Organ wskazał, że przedmiotowe pojazdy przeszły na własność Skarbu Państwa, a stosownie do art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej u.p.e.a.), organ egzekucyjny przyznaje zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Między odwołującym się a organem egzekucyjnym istniał zatem stosunek: dozorca – organ egzekucyjny. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, zatem należy w tym zakresie posiłkować się art. 836 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli wysokość wynagrodzenia za holowanie i przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Tym samym zadaniem organów było ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia za poniesione przez skarżącego konieczne wydatki oraz usunięcie z drogi pojazdów, przy uwzględnieniu faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia za powyższe czynności nie została określona w umowie, to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 40/12).

Organ podkreślił, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa i podjął wszelkie niezbędne kroki celem wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ pierwszej instancji nie dostrzegł potrzeby analizy składników spornego wynagrodzenia wskazanych przez skarżącego ,ale nie ma to znaczenia, skoro zastosował metodę porównawczą , prowadzącą do właściwych konkluzji.

Skargę do tutejszego Sądu na powyższe postanowienie w dniu [...] października 2013 r. złożył Z. P., reprezentowany przez pełnomocnika. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Skarżący obszernie wypowiedział się na temat tego, jakim wymaganiom musi sprostać uzasadnienie i podkreślił, że organ wskazał, iż skarżący nie udokumentował dostatecznie poniesionych kosztów, lecz brak takiego udokumentowania powinien w sposób niebudzący wątpliwości wynikać z akt sprawy, a skarżący powinien być o tym pouczony. Wskazał na przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 130 ust 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, i stwierdził,że sposób obliczenia jego należności jest nieprawidłowy. Ta powinna odpowiadać sumie dwóch pozycji: wydatków koniecznych oraz wynagrodzenia za dozór. Nie budzi wątpliwości, iż do ustalenia wysokości wydatków związanych z wykonywaniem dozoru niezbędne jest wykazanie przez dozorcę konkretnych koniecznych kosztów poniesionych na dozór danego pojazdu i wskazanie, jak te koszty zostały obliczone, co w przekazanych organowi wyliczeniach zostało dokonane. Tymczasem jedyną okolicznością, która spowodowała zakwestionowanie zasad i wysokości wydatków związanych z wykonywaniem przez niego dozoru, było to, że w tym samym czasie, kiedy wykonywał na rzecz Starosty [...] usługi parkowania pojazdów usuniętych z dróg powiatu sochaczewskiego na podstawie art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, na tym samym parkingu wykonywał także usługi na zlecenie Policji. Przy tym Starosta dysponował umową zawartą z Policją i znał kwotę przeznaczoną na jej realizację. Skoro umowa ta wywoływała wątpliwości, to – zdaniem skarżącego, organ winien był zwrócić się do niego o wyjaśnienie tej sprawy.

Skarżący wskazał, iż przy ocenie stanu faktycznego sprawy organ dokonał nieprawidłowej interpretacji tez wynikających z aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Z orzecznictwa tego wynika, iż niepodobne jest odnosić bezpośrednio stawek opłat za parkingi, w tym parkingi strzeżone, do opłat za dozorowanie pojazdu. Inna jest bowiem podstawa przechowywania, inny zakres odpowiedzialności, inne podmioty prowadzą te działalności. Nie można również pominąć faktu gotowości dozorcy do wykonywania usług, które zobowiązał się zapewnić. W takich okolicznościach rzeczą immanentną jest ponoszenie przez dozorcę kosztów stałych związanych z zapewnieniem tej gotowości, np. utrzymanie należytego stanu parkingu czy też zapewnienia pracowników do obsługi.

Skarżący stwierdził, że zadaniem organu było ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia za poniesione przez stronę konieczne wydatki oraz usunięcie z drogi pojazdów, przy uwzględnieniu faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia za powyższe czynności nie została określona w umowie, to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Podkreślił, że nie było potrzeby posiłkowania się materiałem porównawczym, albowiem był on gotowy do współpracy i udokumentowania poniesionych wydatków i jedynie bierność po stronie organu i brak dążenia poznania prawdy obiektywnej spowodowały, że organy nie skorzystały z takiej możliwości.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji postanowienie zapadło z naruszeniem prawa, w szczególności z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego opisanych w art. 7, 77 k.p.a., co doprowadziło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego.

W sprawie zasadnie przyjęto, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

W ocenie Sądu, doszło jednak do wydania rozstrzygnięcia bez wnikliwego odniesienia się do żądania skarżącego, popartego materiałem dowodowym złożonym przez niego. Organ drugiej instancji zdaje się, że dostrzegł to uchybienie organu pierwszej instancji ale bezpodstawnie uznał je za nieistotne, wobec zastosowania metody porównawczej.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 2010r. w sprawie o sygnaturze akt I OSK 1195/09 - tylko w przypadku braku współpracy ze strony skarżącego organ odmowy składania wyjaśnień oraz przedstawienia stosownej dokumentacji na okoliczność poniesionych wydatków, organ miałby podstawę do posiłkowania się materiałem porównawczym.

Organ w przypadku wątpliwości, co do przedstawionej przez skarżącego kalkulacji powinien zażądać złożenia określonych wyjaśnień, zmierzając tym samym do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W przypadku uznania, że sprawdzenie kalkulacji skarżącego wymaga wiadomości specjalnych organ mógł posiłkować się dowodem z opinii biegłego.

Zdaniem Sądu, dopiero zbadanie kalkulacji przedstawionej przez skarżącego w sposób wnikliwy i zindywidualizowany może być podstawą do porównania jej z innymi podmiotami prowadzonymi parkingi depozytowe na pobliskim terenie i w tym zakresie zastosowania elementu oceny porównawczej. Wyłączne odwołanie się do metody porównawczej byłoby usprawiedliwione li tylko brakiem współpracy skarżącego z organem w zakresie ustalenia wynagrodzenia.

Należy podkreślić, że przy określaniu wynagrodzenia przedmiotowego w sprawie opartego na przepisie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnie niezbędna do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010r., Sygn. akt I OPS 1/10). Ponadto, skoro istnieje ustawowy obowiązek kierowania aut zatrzymanych na parkingi wyznaczone przez Starostę , to w ocenie Sądu tylko tego rodzaju parkingi mogą być ewentualnym materiałem porównawczym, podkreślmy jeszcze raz – tylko w sytuacji braku współpracy skarżącego z organem w zakresie dochodzonego wynagrodzenia.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 l it c , 151, 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270).