Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1427/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3 par. 1m art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 128, art. 129, art. 135, art. 140
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 23 czerwca 2022 r., znak: SKO-NP-4115-166/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 czerwca 2022 r. znak: SKO-NP-4115-166/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U. z dnia 1 marca 2022 r. znak: OPS-5222-2-03/22 o odmowie przyznania Z. B. (dalej: skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką J. B., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 1 lutego 2022 r., skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lutego 2016 r., w którym wskazano, że nie da się stwierdzić kiedy niepełnosprawność powstała, natomiast ustalony stopień istnieje od 30 grudnia 2015 r.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ ustalił, że skarżący należycie sprawuje opiekę nad matką i jako jedyny z rodzeństwa zrezygnował w tym celu z zatrudnienia i z prowadzenia gospodarstwa rolnego (od 2020 r.). Pozostałe rodzeństwo ze względu na pracę zawodową lub stan zdrowia nie podejmuje się opieki nad matką.

Organ stwierdził, że pomimo tego, iż matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki (którą sprawuje skarżący), w sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b u.ś.r., warunkująca otrzymanie wnioskowanego świadczenia, bowiem niepełnosprawność matki skarżącego nie powstała w okresach wskazanych w tym przepisie, tj. nie później niż do ukończeniu 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ l instancji zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, stwierdzając że skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani też wykreowanie nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa.

Niezależnie od powyższego, organ stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy mają miejsce przesłanki wykluczające przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. W związku z powyższym organ w decyzji z dnia 1 marca 2022 r. orzekł o odmowie przyznania świadczenia.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ nie uwzględnił okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy w prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r. poprzez przyjęcie, że pobieranie przez skarżącego zasiłku dla opiekuna przyznawanego w oparciu o przepisu ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalanie i wypłacie zasiłków dla opiekunów, stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W opisanej na wstępie decyzji z dnia 23 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu I instancji, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. bowiem niepełnosprawność matki skarżącego nie powstała w okresie wskazanym w tym przepisie, jest błędne.

Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

W dalszej kolejności Kolegium wskazało że, jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego i załączonych dokumentów, matka skarżącego ma 86 lat, mieszka wspólnie ze skarżącym. Jest po przebytym zawale prawej półkuli móżdżku, ma niedowład prawostronny, cierpi na miażdżycę ogólną, nadciśnienie tętnicze i cukrzycę typu 2, nie jest w stanie samodzielnie egzystować, wymaga częściowej pomocy drugiej osoby w czynnościach samoobsługowych, ma problemy z poruszeniem się (porusza się pomocą kul łokciowych). Obecnie opieka sprowadza się do: pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowaniu i podaniu posiłków, przygotowaniu i podaniu leków, utrzymaniu kontaktu z lekarzem, realizacji recept, prowadzaniem gospodarstwa domowego. Opieka ta jak twierdzi skarżący jest codzienna i całodobowa.

Kolegium podkreśliło, że fakt, iż ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, wynika z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna.

W ocenie organu odwoławczego, wykazany przez skarżącego zakres opieki nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał go do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w tym z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Czynności takie jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Opisane wyżej czynności to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z powyższego bezspornie wynika, że wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, która z nim wspólnie mieszka, jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium nie kwestionuje, że matka skarżącego wymaga pomocy, a skarżący pomocy jej udziela, jednakże na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż zakres opieki nad niepełnosprawną matką powoduje brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przy współudziale pozostałych dwunastu osób (rodzeństwa skarżącego) zobowiązanych do alimentacji matki szczególnie, że troje z nich mieszka w tej samej miejscowości, czy też przy skorzystaniu z usług opiekuńczych. Kolegium zaznaczyło, że z materiału dowodowego nie wynika aby matka skarżącego była osobą niekontaktową, wymagającą ciągłego nadzoru ze strony opiekuna. Zatem, w ocenie organu, skarżący jest w stanie połączyć pracę w gospodarstwie z opieką nad matką.

Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że istnieje możliwość uzyskania pomocy w opiece nad osobą niepełnosprawną poprzez usługi opiekuńcze realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą, po to aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym.

Kolegium wskazało następnie, że organ I instancji ustalił, jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby wymagającej opieki i z ustaleń tych wynika, że oprócz skarżącego w równym stopniu zobowiązanym do alimentacji matki jest jeszcze dwanaście osób - jego rodzeństwa. W wyjaśnieniach zawartych w wywiadzie środowiskowym jak i w załączniku nr 1 do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazani że osoby zobowiązane do alimentacji nie mogą świadczyć opieki, przy czym wyjaśniania te nie zostały poparte żadnymi dowodami, które świadczyłyby o tym, że osoby te faktycznie legitymują się stosownymi orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności lub ich sytuacja finansowa powoduje, że nie są w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki.

Tymczasem, jak wskazują zasady doświadczenia życiowego, w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też, jeżeli pozostałe dzieci z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w ww. sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich np. skarżący zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia), pokrywane były przez pozostałe dzieci niepełnosprawnej (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu co skarżący, są zobowiązane do alimentacji względem matki.

Podsumowując, Kolegium stwierdziło że przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa, w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach osoby niepełnosprawnej. Mając na uwadze powyższe, Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, nie znajdując podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się syna, będącego jednocześnie opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez pozostałe dzieci niepełnosprawnej, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł m.in., że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Nie sposób zatem przyjąć, że skoro opieka świadczona przez skarżącego nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Dalej skarżący zarzucił, że z utrwalonej linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, iż nie może stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, iż rodzeństwo wnioskodawcy winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Tym samym jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Organy administracyjne nie mogą decydować za stronę, w jaki sposób będzie wywiązywała się z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżący nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącego wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lutego 2016 r., w którym wskazano, że nie da się stwierdzić kiedy niepełnosprawność powstała, natomiast ustalony stopień istnieje od 30 grudnia 2015 r.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że nie podejmuje on stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka skarżącego wymaga częściowej pomocy drugiej osoby w czynnościach samoobsługowych, ma problemy z poruszeniem się (porusza się pomocą kul łokciowych). Wymaga ona pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowaniu i podaniu posiłków, przygotowaniu i podaniu leków, utrzymaniu kontaktu z lekarzem, realizacji recept, prowadzaniu gospodarstwa domowego.

Z kolei z karty leczenia szpitalnego matki skarżącego, złożonej przez skarżącego do akt administracyjnych wynika, że "leczeniem rehabilitacyjnym uzyskano poprawę sprawności prawych kończyn, możliwość samodzielnej lokomocji na dowolnym dystansie, poprawę sprawności w czynnościach codziennych oraz tolerancji wysiłku" (k. 6 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącym rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącego, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącego. Czynności skarżącego związane z opieką nad matką ograniczają się zaś do pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowaniu i podaniu posiłków, przygotowaniu i podaniu leków, utrzymaniu kontaktu z lekarzem, realizacji recept. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad matką a niepodejmowaniem przez niego pracy, nie istnieje związek przyczynowy.

Stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22, z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22 z dnia 13 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 409/22, z dnia 14 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 731/22, z dnia 28 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 935/22 czy z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 1025/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie niepełnosprawna ma trzynaścioro dzieci, i nie zostało wykazane aby nie były one w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżący nie był w stanie uzyskać od rodzeństwa, zwrotu przypadającej na nie części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełnił je wobec matki w części obciążającej rodzeństwo, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie (zob. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 699/22 czy z dnia 12 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 335/22, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.