Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 399/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I SO/Wr 9/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Z. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I SO/Wr 9/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odmówił wstrzymania na wniosek A. Z. Sp. z o.o. (dalej: spółka lub skarżąca) wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ) z dnia 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - w związku ze złożoną uprzednio skargą - o wstrzymanie wykonania wspomnianej na wstępie decyzji organu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie zapłacić należności wynikającej z decyzji, gdyż od 1 stycznia 2015 r. zawiesiła działalność gospodarczą, przez co nie osiąga żadnych zysków. W najbliższym czasie planuje jednak wznowić działalność, a w konsekwencji uzyskać nowe zlecenia i osiągać przychody i zyski. Wyegzekwowanie w obecnej sytuacji należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, a następnie uwzględnienie skargi przez sąd spowoduje nieodwracalne skutki, gdyż spółka nie będzie mogła wznowić działalności. Z uwagi na skutki finansowe, planowane przez organ podatkowy czynności egzekucyjne mogą doprowadzić do całkowitego zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej, a w efekcie utraty możliwości pozyskania środków na spłatę zobowiązania podatkowego. Spółka uzasadniła wniosek także przekonaniem o wadliwości zaskarżonej decyzji oraz wykazaniem, że w wyniku podjętych przez nią działań wyeliminowane zostało ryzyko powstania uszczupleń podatkowych po stronie Skarbu Państwa..

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku w oparciu o przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - odmawiając wstrzymania wykonania decyzji organu - wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności przemawiających za uwzględnieniem jej wniosku. Zdaniem Sądu, ocena tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku podatnika - prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki - nie może się odbywać w oderwaniu od szczegółowych informacji o rzeczywistej sytuacji majątkowej. Spółka natomiast nie przedstawiła informacji, które obrazowałyby jej sytuację. Nie podała bowiem żadnych konkretnych, popartych stosowanymi dokumentami, danych dotyczących stanu majątkowego. Ogólnikowe stwierdzenia, że egzekucja należności wynikającej z decyzji może skutkować pozbawieniem jej środków do podjęcia zawieszonej działalności nie stanowi natomiast, zdaniem Sądu, przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Faktyczne zawieszenie działalności gospodarczej oznacza zaprzestanie bieżącego funkcjonowania na danym rynku, który to skutek jest zbieżny z potencjalnymi konsekwencjami wykonania zaskarżonej decyzji podanymi we wniosku. Trudno zatem twierdzić, aby skoro sama strona zdecydowała się przerwać wykonanie działalności gospodarczej – czynności egzekucyjne mogłyby w tym zakresie coś zmienić. Brak jest także podstaw do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pod kątem zasadności wniesionej skargi i w oparciu o przekonanie strony o wadliwości zaskarżonej decyzji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę w sposób uwzględniający jej wniosek. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając zarzut spółka przytoczyła co do zasady tę samą argumentację, którą przedstawiono we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dodatkowo - w kontekście treści art. 61 § 3 p.p.s.a. - wskazano zaś, że z punktu widzenia ww. przepisu nie jest konieczne przedkładanie jakichkolwiek dokumentów na okoliczność wystąpienia przesłanek uprawniających sąd do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić.

W świetle regulacji art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd - co do zasady - może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku.

Wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi ponadto do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a - poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych - przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z dnia 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA).

Należy zatem uznać, że podmiot skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zatem na skarżącym.

Przystępując w tym miejscu do wyjaśnienia braku zasadności podniesionego w zażaleniu zarzutu przede wszystkim podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniu skarżącej Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie przyjął, iż w sprawie nie zaistniała którakolwiek z przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd ten bowiem wskazał (zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - trafnie), że skarżąca we wniosku nie wykazała - w sposób pozwalający na uwzględnienie tego wniosku - istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Ta różnica oznacza zaś, iż Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się co do okoliczności spełnienia w przypadku spółki przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdyż spółka mu taką wypowiedź uniemożliwiła, niedostarczając wystarczającego materiału. Zgodzić się bowiem należy z Sądem pierwszej instancji, że wniosek spółki nie zawiera konkretnych informacji o jej sytuacji majątkowej. Skarżąca wskazała jedynie, że w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 2015 r. nie osiąga zysków. Okoliczność ta oznacza jednak tylko tyle, że skarżąca na skutek ww. zawieszenia działalności nie uzyskuje dochodów bieżących. Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że spółka nie posiada majątku zgromadzonego wskutek wcześniejszej aktywności gospodarczej. Skarżąca nie wskazała czy taki majątek posiada (czy też nie), ani jaki jest jego stan, wartość itp. Tylko bowiem w oparciu o takie dane sąd administracyjny może ocenić, czy wykonanie decyzji objętej skargą może spowodować potencjalne zagrożenie dla tego majątku oraz dalszej egzystencji spółki.

Nie stanowi również konkretyzacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. - jak twierdzi skarżąca w zażaleniu - fakt, iż podjęła ona pewne działania naprawcze, w wyniku których wyeliminowane zostało ryzyko uszczupleń podatkowych po stronie Skarbu Państwa. Kwestią ta, podobnie jak potencjalna wadliwość zaskarżonej decyzji, co do której dopiero wypowie się Sąd pierwszej instancji, pozostaje bez znaczenia dla możliwości zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Z punktu widzenia przesłanek udzielenia tego rodzaju ochrony tymczasowej znaczenie ma bowiem wyłącznie sytuacja majątkowa (finansowa) wnioskodawcy i to czy wykonanie zaskarżonej decyzji może w określony przez wnioskodawcę konkretnie sposób zagrozić tej sytuacji.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanej ochrony prawnej.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1