Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 599/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 214, art. 220 § 1, art. 230, art. 233, art. 240 art. 184 w związku z art. 197 § 2 i 198
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par.2 ust.3 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 691/08 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 691/08

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) oraz § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wezwał Stowarzyszenie "[...]" do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.

W zażaleniu na powyższe zarządzenie Stowarzyszenie "[...]" podniosło, że - jako organizacja pożytku publicznego - w świetle przepisu art. 24 a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873) powinno być zwolnione od kosztów sądowych. Na poparcie tego stanowiska Stowarzyszenie "[...]" powołało się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 roku, sygn. akt II OZ 825/05 (uchylające postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy), w którym stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i czy na podstawie powołanego wyżej przepisu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest zwolnione z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Strona skarżąca wskazała, że zwolnienie podmiotowe z kosztów sądowych na podstawie art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie jest uzależnione od stanu majątkowego organizacji. Ponieważ w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest jakichkolwiek uregulowań co do wpisów żądanych od organizacji pożytku publicznego rodzi to, zdaniem skarżącego Stowarzyszenia pytanie, czy można traktować ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako "przepis odrębny" w stosunku do art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Skoro na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego brak jest unormowań zwalniających organizacje pożytku publicznego z kosztów sądowych, to nadrzędnym jest przepis ustawowy i należy do czasu ustanowienia przepisów odrębnych bezpośrednio stosować art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W sprawach ekologicznych znaczenie ma też, jako lex specialis, art. 9 Konwencji z Aarhus z dnia 28 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz o dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r., nr 78, poz. 706 i 707), mówiący m.in. o likwidowaniu barier finansowych w społecznej kontroli nad ochroną środowiska. Ponadto Stowarzyszenie zakwestionowało przepis art. 239 p.p.s.a. jako niesprawiedliwie pomijający organizacje pożytku publicznego w katalogu podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych z mocy ustawy. Wskazano, iż przepis art. 239 p.p.s.a. pozbawiając organizacje pożytku publicznego prawa do ustawowego zwolnienia od opłat sądowych jest sprzeczny z art. 74 ust. 4 Konstytucji RP, postanowieniami Konwencji z Aarhus i ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Stosownie do art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie.

Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).

W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.).

Jednocześnie w art. 233 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis stały w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu ochrony środowiska i przyrody wynosi 200 zł.

Skarga Stowarzyszenia "[...]" dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, a zatem Stowarzyszenie zasadnie zostało wezwane do uiszczenia należnego wpisu, którego wysokość ustalona została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, jakoby Stowarzyszenie "[...]", jako organizacja pożytku publicznego, było zwolnione od kosztów sądowych na mocy art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873). W myśl bowiem art. 24 ust. 1 pkt 5 powołanej wyżej ustawy zwolnienie od opłat sądowych przysługuje organizacjom pożytku publicznego na zasadach określonych w przepisach odrębnych – w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego. Przepis ten nie przewiduje wprost zwolnienia z opłat sądowych, a jedynie zawiera odesłanie do przepisów szczególnych. Zarówno ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak i inne przepisy prawa nie przewidują generalnego zwolnienia organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych. Przepis art. 239 p.p.s.a., który określa katalog podmiotów zwolnionych z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego z mocy ustawy, nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie przepis art. 240 p.p.s.a. przewiduje możliwość zwolnienia organizacji społecznych, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, z obowiązku uiszczenia wpisu w sprawach związanych z działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej, jednak dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane.

W tej sytuacji zwolnienie Stowarzyszenia "[...]" od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. po złożeniu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku, gdy spełni warunki określone w art. 246 § 2 p.p.s.a.

Odnosząc się zaś do kwestii zobowiązań wynikających z postanowień ratyfikowanej umowy międzynarodowej, jaką jest Konwencja sporządzona w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 roku o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 roku, Nr 78, poz. 706) zauważyć należy, iż umowa ta nie przewiduje zwolnienia organizacji pożytku publicznego, działających w zakresie objętym przedmiotową Konwencją, z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Powołany przez Stowarzyszenie "[...]" przepis art. 9 ust. 5 Konwencji zobowiązuje Strony tej konwencji do zapewnienia informowania społeczeństwa o dostępie do administracyjnych lub sądowych środków odwoławczych oraz rozważenia stworzenia odpowiedniego mechanizmu pomocy, aby zlikwidować lub zredukować finansowe i inne ograniczenia dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Takim mechanizmem jest bez wątpienia nie tylko ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych ale i prawo pomocy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić zażalenie.