Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 91/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz sędzia WSA Jolanta Górska sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia 29 sierpnia 2014 r. nr [...].


UZASADNIENIE

P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2014 r., [...], którym utrzymano w mocy wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postanowienie Starosty z dnia 29 sierpnia 2014 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania z wniosku P. S. o wydanie decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej dla lasu o powierzchni 0,5496 ha, położonego na działce ewidencyjnej nr [...] obręb K., gmina S.

Zaskarżone postanowienie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W toku postępowania wszczętego na wniosek P. S. o wydanie decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej dla lasu o powierzchni 0,5496 ha, położonego na działce ewidencyjnej nr [...] obręb K., gmina S., Starosta stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca obligatoryjne zawieszenia postępowania z urzędu, określona przepisem art. 97 k.p.a., albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Organ ustalił, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach 7 i 17 lipca 2014 r. stwierdzono występowanie na korze inwentaryzowanych drzew porostów objętych ochroną gatunkową. Konieczne jest zatem przedłożenia przez wnioskodawcę zezwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na uzyskanie odstępstwa od zakazów niszczenia siedlisk i okazów objętych ochroną gatunkową.

W zażaleniu na powyższe postanowienie P. S. wskazał, że w podstawie prawnej postanowienia wadliwie wskazano art. 98 § 1 k.p.a. Zarzucił on, że w postanowieniu nie wskazano jakie chronione porosty znajdują się na drzewach, ani nie wyjaśniono stanowiska organu w zakresie różnych wyników oględzin, a wcześniej przeprowadzone oględziny nie ujawniły występowania chronionych porostów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazało, że stanowisko organu I instancji jest uzasadnione.

Organ wskazał, że podczas oględzin nieruchomości ustalono występowanie co najmniej na trzech drzewach – jesionach wyniosłych porostu mąkla tarniowa oraz odnożyca mączysta, objętych ochroną częściową i całkowitą. Organ powołał się na rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U z 2014 r. poz. 1408) oraz poprzedzającego je rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2010 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U nr 168 r. poz. 1765). Organ wskazał, że z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 1153) wynika zakaz niszczenia siedlisk i ostoi dziko występujących roślin i grzybów, a na odstępstwo od tego zakazu zezwolić może regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 56 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody). Do czasu uzyskania takiej zgody konieczne jest zawieszenie prowadzonego postępowania. Organ wskazał, że przytoczenie jako podstawy prawnej postanowienia art. 98 § 1 k.p.a. było wadliwe, jednak nie miało to wpływu na podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a organ w uzasadnieniu postanowienia prawidłowo powołał się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W skardze na powyższe postanowienie P. S. zarzucił błędne powołanie w podstawie prawnej postanowienia organu I instancji art. 98 § 1 k.p.a., który w niniejszej sprawie w sposób oczywisty nie znajduje zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu uwzględniać z urzędu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez sąd w przedmiotowej sprawie doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie narusza normę art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). W myśl wskazanego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (wszystkie podkreślenie sądu). W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest zatem ocena istnienia związku pomiędzy prowadzonym postępowaniem, a postępowaniem o wydanie decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej.

Przesłanką przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła konieczność uzyskania zgody regionalnego dyrektora ochrony środowiska na odstępstwo od zakazów niszczenia siedlisk i okazów objętych ochroną gatunkową, było ustalenie przez organ, że na trzech drzewach znajdujących się na nieruchomości skarżącego występuje porost mąkla tarniowa lub odnożyca mączysta.

Wskazać należy, że ustalenie tej okoliczności nastąpiło na podstawie oględzin nieruchomości, o których terminie skarżący nie został powiadomiony i w których nie brał udziału. Narusza to normę art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem i ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, zadawać pytania oraz składać wyjaśnienia. Tak zebrany materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy dokonania w sprawie ustaleń, które były w zażaleniu przez skarżącego kwestionowane.

W dacie wydawania postanowienia przez organ I instancji, t.j. w dniu 29 sierpnia 2014 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U nr 168 r. poz. 1765). W rozporządzeniu tym wymieniono mąklę tarniową jako gatunek grzyba objęty ochroną częściową, a odnożycę mączystą jako gatunek podlegający ochronie ścisłej. Rozporządzenie to utraciło moc w dniu 2 października 2014 r. zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 985).

W dniu 10 października 2014 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U z 2014 r. poz. 1408). W dniu 20 listopada 2014 r. w dacie wydawania postanowienia przez organ II instancji obowiązywały przepisy nowego rozporządzenia i organ odwoławczy winien stosować jego uregulowania. Odnożyca mączysta stanowi gatunek objęty, zgodnie z załącznikiem nr 2 do cytowanego rozporządzenia, ochroną częściową. Natomiast mąkla tarniowa nie została wymieniona w tym rozporządzeniu jako gatunek podlegający ochronie. Jej występowanie nie mogło uzasadniać wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej. W obu protokołach, na które powoła się organ odwoławczy wskazano, że występujący na drzewach porost jest odnożycą mączystą lub mąklą tarniową. Odnożyca mączysta jest gatunkiem podobnym do mąkli tarniowej, rzadziej występującym. W dacie wydawania postanowienia przez organ I instancji wyjaśnienie tej kwestii było zbędne, bowiem oba gatunki podlegały ochronie. Jednak w dacie wydawania postanowienia przez organ odwoławczy w dniu 20 listopada 2014 r., kiedy ochroną objęta była wyłącznie odnożyca mączysta, ustalenie jaki porost znajduje się na drzewach miało istotne znacznie dla oceny zasadności postanowienia o zawieszeniu postępowania. Organ odwoławczy, wbrew zasadzie wynikającej z art. 7 k.p.a. zaniechał dokonania ustaleń w tym zakresie.

Art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) stanowi, że w stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone zakazy niszczenia ich siedlisk lub ostoi. Zakaz taki został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów. Zgodniej z § 6 ust. 2 pkt 3 tego rozporządzenia w stosunku do dziko występujących grzybów należących do gatunków objętych ochroną częściową wprowadzono zakaz niszczenia ich siedlisk. Zgodnie z art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody regionalny dyrektor ochrony środowiska na obszarze swojego działania i na obszarach morskich może zezwolić w stosunku do gatunków objętych ochroną częściową - na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1 i 1a oraz art. 52 ust. 1 i 1a.

Wskazać także należy, że z wydanych postanowień nie wynika, iż urządzenie planu lasu wymaga w niniejszej sprawie usunięcia drzew, na których znajdują się siedliska odnożycy mączystej. Jeżeli drzewa, na których stwierdzono występowanie porostu nie mają być przeznaczone do wyrębu, ustalanie gatunku porostu i uzyskiwanie zgody na zniszczenie porostów podlegających ochronie gatunkowej jest zbędne.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił oba wydane w sprawie postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji w pierwszej kolejności dokona oceny, czy drzewa, na których stwierdzono występowanie porostu mają być przeznaczone do wyrębu. Jeżeli tak, w sprawie konieczne będzie przeprowadzenie oględzin nieruchomości po powiadomieniu skarżącego zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. o ich terminie. Po ich przeprowadzeniu organ dokona jednoznacznego ustalenia gatunku stwierdzonego na drzewach porostu. W sytuacji ustalenia, że porostem tym jest mąkla tarniowa brak będzie podstaw do zawieszenia postępowania. Natomiast jeżeli porostem tym jest odnożyca mączysta, stwierdzenie jej występowania i konieczność usunięcia jej siedlisk skutkować powinna zawieszeniem postępowania, z uwzględnieniem treści art. 100 § 1 k.p.a.