Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 219/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 3 i ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 1
journal: Dz.U. 2006 nr 59 poz 421
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: § 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 60 pkt 7, art. 61, art. 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art.3 ˘1 2 pkt 4, art146 § 1 i 2, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 19 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 roku sprawy ze skargi S. G. na czynność Starosty w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1/ stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2/ uznaje uprawnienie S. G. do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł (słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych); 3/ zasądza od Starosty na rzecz skarżącego S. G. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 9 grudnia 2011r. S. G. zwrócił się do Starosty o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł, uiszczonej w lipcu 2004 r. Wskazał, że zgodnie z obowiązującym prawem - rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa Dz. U. z 2006r. nr 59, poz. 421), na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/2004, opłata za wydanie karty pojazdu została ustalona na kwotę 75 zł. Dlatego przysługuje mu zwrot różnicy pomiędzy kwotą uiszczoną - 500 zł, a kwotą wynikającą z przepisów obowiązującego prawa.

W odpowiedzi na wniosek Starosta poinformował wnioskodawcę, pismem z dnia 15 grudnia 2011r. znak: nr "[...]", że odmawia dokonania zwrotu żądanej nadpłaty. Organ wskazał, iż ustalenie i pobranie opłaty za kartę pojazdu nastąpiło na podstawie obowiązującego w dniu jej pobrania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310). Wprawdzie legalność przedmiotowego rozporządzenia zanegował Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17.01.2006r (U 6/04), to jednak utrata mocy przepisów nakładających obowiązek uiszczenia opłaty od karty pojazdu została odroczona do dnia 01.05.2006r. W konsekwencji organ przyjął, że do tego dnia powołane rozporządzenie pozostawało w mocy. W ocenie Starosty brak było zatem podstaw do przyjęcia, iż pobranie opłaty nastąpiło niezgodnie z prawem, skoro dokonywało się na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ zauważył, że w podobnej sprawie wypowiedział się Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 29.10.2009r sygn. akt "[...]", oddalając powództwo o zwrot opłaty z tytułu różnicy opłat za wydanie karty pojazdu).

W dniu 2 stycznia 2012r. S. G. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego powyższą odmową, poprzez zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł z ustawowymi odsetkami. Podniósł, że merytoryczna zasadność samego żądania jest bezsporna i potwierdzona została przez szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych, czy przez Sąd Najwyższy.

W odpowiedzi na wezwanie Starosta, pismem z dnia 11 stycznia 2012r., podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze S. G. powtórzył argumentację zawartą w pismach kierowanych do organu administracji. Powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r. sygn. I OPS 3/07 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007r. sygn. III CZP 35/07. Podniósł, że skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego odraczającego utratę mocy obowiązującej przepisu mają charakter prospektywny, co nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczenia związanego z pobraniem opłaty. Jest to świadczenie nienależne od samego początku. Ponadto skarżący wskazał że zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis stoi w sprzeczności także z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Obowiązek odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia - jako sprzecznego zarówno

z Konstytucją, jak też z prawem wspólnotowym - jest oczywisty i dotyczy nie tylko sądów, ale również organów administracyjnych, dla których prawo unijne jest także prawem wiążącym, a co więcej nadrzędnym nad prawem wewnętrznym.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu. Podniesiono, że opłatę za kartę pojazdu należy zaliczyć do tzw. niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym pobieranych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 17 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późno zm.). W myśl art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późno zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późno zm.). Dział III Ordynacji podatkowej dotyczy zobowiązania podatkowego, zaś stosownie do art. 70 § 1 tego aktu zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zważono w związku z tym, że skarżący dokonał uiszczenia opłaty za kartę pojazdu w dniu 2 lipca 2004 r., zatem od 31 grudnia 2004 r. należy liczyć 5 - letni termin przedawnienia. Termin przedawnienia upłynął 31 grudnia 2009 r. i najpóźniej do tej daty skarżący mógł domagać się zwrotu uiszczonej nadpłaty. Podkreślono, że stanowisko takie potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2011 r. (II SA/Po 980/11).

Dalej organ argumentował, iż obowiązek zapłaty jest nierozerwalnie połączony

z wydaniem karty pojazdu, w związku z czym skarżący wykonał ten obowiązek dobrowolnie, co jest konsekwencją tego, że wysokość rzeczonej opłaty była powszechnie znana z uwagi na obowiązujące ówcześnie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 13 7, poz. 1310), stosownie do którego w myśl § 1 ust. 1 "za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę

w wysokości 500 zł". Powołane rozporządzenie stanowiło akt wykonawczy wydany na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego innego niż pojazd nowy wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy

w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ przyznał, że w przedmiotowej sprawie kluczową rolę odgrywa wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt. U 6/04,

stwierdzający niezgodność § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, polegającą na zawyżeniu wysokości opłaty, a tym samym przekroczeniu upoważnienia ustawowego. Zaznaczono przy tym, że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. w celu umożliwienia wprowadzenia do tego czasu - bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności - nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji RP. Nowa regulacja została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 15, poz. 119). Zgodnie z przepisami tego aktu, opłata za kartę pojazdu wynosi aktualnie 75 zł. W świetle tych okoliczności, zdaniem organu, zarzuty skarżącego należy oceniać na płaszczyźnie wyrządzenia szkody z czynów niedozwolonych oraz bezpodstawnego wzbogacenia, które uregulowane zostały w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późno zm.). Natomiast zgodnie z konstrukcją przewidzianą w tej ustawie, do przyjęcia odpowiedzialności jednostki samorządu terytorialnego z tytułu wyrządzenia szkody, konieczne jest ustalenie, że podmiot ten wykonując władzę publiczną działał

w sposób niezgodny z prawem lub też w taki sam sposób zaniechał nakazanego prawem działania (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt IX Ca 545/09). Podkreślono, że Powiatowi nie można zarzucić niezgodnego z prawem działania, gdyż postępował na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., które za wydanie karty pojazdu nakazywały pobierać opłatę w wysokości 500 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, powoływana tez w skrócie jako: p.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie była czynność Starosty polegająca na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, która to kwota stanowi część opłaty, jaką skarżący uiścił w dniu 2 lipca 2004 r. za wydanie karty pojazdu w związku

z pierwszą rejestracją pojazdu sprowadzonego z zagranicy.

Z uwagi na tak określony przedmiot zaskarżenia, w pierwszej kolejności rozważenia wymagał charakter opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma procesowa, w jakiej powinien wypowiedzieć się organ w tym zakresie.

Wobec tego należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008r. nr 2, poz. 21), wyrażony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że wydanie karty pojazdu, tak jak

i wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Z tego względu, również obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika

z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat,

a z przepisów K.p.a. nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Do uiszczania opłaty

w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu, a w razie jej nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w trybie art. 261 § 2 K.p.a., a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego.

Powyższa uchwała z mocy art. 269 p.p.s.a. jest wiążąca dla sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie, uznając aktualność zajętego przez NSA stanowiska, jest obowiązany ją respektować.

Tym samym należy stwierdzić, że organ orzekający zastosował prawidłową formę załatwienia zgłoszonego wniosku, tj. formę czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Uwzględnić tutaj trzeba, że pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło w stanie prawnym, na tle którego została wydana powyższa uchwała NSA. W odniesieniu do tejże opłaty nie została wydana decyzja administracyjna dotycząca ustalenia jej wysokości, gdyż żaden z aktów normatywnych nie przewidywał decyzyjnej formy rozstrzygnięcia w tym zakresie. Obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały wprost z przepisów prawa, tj. z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty w sposób kategoryczny określał akt wykonawczy wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. Na marginesie należy odnotować, że zarówno treść art. 77 ust. 3 ustawy, jak i pozostałych przepisów normujących tryb rejestracji pojazdu nie uległa istotnym zmianom i obowiązuje również obecnie. Przedmiotowa opłata nie była i nie jest pobierana w drodze decyzji.

W ocenie Sądu kwestia zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinna być rozstrzygana przy zastosowaniu przepisów obowiązujących w dacie pobierania tej opłaty, a nie w dacie rozpatrywania wniosku o zwrot takiej nadpłaty (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 marca 2012r., sygn. akt. II SA/Gl 163/12, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 marca 2012r., sygn. akt II SA/Sz 71/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W szczególności w sprawach dotyczących zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, pobranej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r. brak jest podstaw do zastosowania przepisów art. 60 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.. – dalej zwanej u.f.p.). Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił w szczególności poglądu zawartego w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2011 r., II SA/Po 980/11, w którym przyjęto, że zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu pobranej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia MI z 2003 r. podlega regulacji zawartej w art. 79 § 2 i art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji Sąd ten przyjął, że prawo do żądania zwrotu nadpłaconej przedmiotowej należności wygasło po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych oceniana jest rozbieżnie kwestia zaliczania opłaty za kartę pojazdu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, stanowiących dochody pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, o których stanowi art. 60 pkt 7 u.f.p. Część judykatury stanęła na stanowisku, że opłatę za kartę pojazdu należy zaliczyć do tej kategorii i o zwrocie należności rozstrzygać w drodze decyzji administracyjnej o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie z zasadami działu III Ordynacji podatkowej (np.: wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 lutego 2012r. sygn.a kt II SA/Go 915/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2012r. sygn. akt I SA/Bd 46/12). Przy czym w tym nurcie przyjmowane jest także rozbieżnie stanowisko co do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia. Z jednej strony zarysował się pogląd, że roszczenie to przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W przeważającej jednak mierze uwzględniono brak przepisów przejściowych i zasadę nieretroaktywności prawa, uznając, że termin przedawnienia roszczeń rozpoczął bieg z dniem wejścia w życie ustawy o finansach publicznych, czyli z dniem 1 stycznia 2010r. (tak np.; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 marca 2012r. sygn. akt III SA/po 86/12). Niezależnie od tego znaczna część sądów administracyjnych oceniła, że powołana ustawa o finansach publicznych nie skutkowała zmianą stanu prawnego

w stosunku do przedmiotowej opłaty za wydanie karty pojazdu, czy jej zwrotu (tak np.: wyroki WSA w Opolu z dnia 29 marca 2012r., sygn. akt 662/11, z dnia 27 marca 2012r. sygn. akt II SA/Op 11/12 i wskazane wyroki WSA w Gliwicach i Szczecinie), uznając, że roszczenie o zwrot opłaty nie uległo przedawnieniu. Sądy te powołały się w tym względzie na zasadę lex retro non agit, zasadę niepogarszania sytuacji prawnej uprawnionego oraz fakt braku trybu decyzyjnego przy pobieraniu opłaty za kartę pojazdu.

Uwzględniając powyższe stanowiska, skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjął zasadność ostatniego z wymienionych poglądów. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że art. 60 pkt 7 u.i.p odnosić należy do opłaty za kartę pojazdu. W ocenie składu orzekającego opłaty pobieranej za wydanie karty pojazdu nie można zaliczyć do niepodatkowej należności o charakterze publiczno-prawnym stanowiącej dochód budżetu jednostki samorządu, o jakiej jest mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p. Przepis art. 60 u.f.p. czytać należy bowiem łącznie z art. 61 tej ustawy, który przewiduje pobieranie dochodów wskazanych w art. 60 w trybie decyzji administracyjnych. Dodać należy, że zawarte w tym artykule stwierdzenie "o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej" odnieść należy jedynie do materii związanej z właściwością organów orzekających w tym przedmiocie. Przyjmując nawet, że opłata pobierana na mocy zakwestionowanego przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. miała cechy należności budżetowej o charakterze publiczno-prawnym to i tak brak jest możliwości zastosowania w postępowaniu mającym za przedmiot zwrot części takiej opłaty uregulowań zawartych w u.f.p. Ustawa ta weszła bowiem w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. , a zatem przepisy art. 60, art. 61 i art. 67 u.f.p. odnieść należy do dochodów pobieranych na podstawie obowiązujących przepisów, a nie w oparciu nieobowiązujący już od wielu lat przepis rozporządzenia wydanego w dodatku z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W kwestii oceny prawidłowości ustalenia i pobrania opłat za wydanie karty pojazdu miarodajny winien być zatem stan prawny obowiązujący w dacie pobierania tej opłaty, a nie w dacie rozpatrywania wniosku o zwrot takiej nadpłaty. W tej kwestii kierować się bowiem należy wynikającą z art. 2 Konstytucji R.P. zasadą lex retro non agit, z której wynika zakaz stosowania nowo stanowionych uregulowań prawnych do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. W szczególności dotyczy to zdarzeń, z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym podkreśla się, że z wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady państwa prawnego oraz wynikającej z art. 7 Konstytucji zasady praworządności nie można wywieść prymatu zasady bezpośredniego działania nowych przepisów wobec zasady dalszego działania przepisów dotychczasowych. Zasady te współistnieją bowiem w obszarze prawa intertemporalnego, a wybór pomiędzy nimi powinien być dokonywany przy uwzględnieniu wszelkich istotnych okoliczności, w tym skutków wyboru, mając na uwadze wolę prawodawcy, o ile można ją zrekonstruować w granicach dopuszczalnej interpretacji przepisów prawa (por. m.in. uchwałę NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. , I OPS 1/06 [w:] ONSAiWSA 2006/3/71 oraz wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2011 r., II GSK 470/10 dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze te wskazania podkreślić należy, że w sprawie zwrotu nadpłaty pobranej za wydanie karty pojazdu nie znajduje w szczególności zastosowania przepis intertemporalny zamieszczony w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 u.f.p. wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W przepisie tym jest zatem mowa o sprawach w toku załatwianych przed wejściem w życie tej ustawy w drodze decyzji administracyjnych, a nie w drodze czynności materialno-technicznych. W konsekwencji skoro do pobierania opłaty za wydanie karty pojazdu nie mają zastosowania przepisy u.f.p. to przepisy tej ustawy nie mogą także odsyłać do odpowiedniego zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej zamieszczone w art. 72 – 80 w sprawach dotyczących zwrotu nienależnie pobranych opłat tego rodzaju.

Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie jak odmiennie przyjmuje się w zarysowanej linii orzeczniczej niektórych sądów administracyjnych - w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych (por. wyroki: WSA w Gorzowie z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Go 913/11, WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 777/11, WSA w Bydgoszczy z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 828/11, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do merytorycznej oceny rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 r.

Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 powołanej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 3 powołanego przepisu przewidziano, że kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy

w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 4. Natomiast w ust. 4 pkt 2 w zw. z ust. 5 tego przepisu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów.

Wykonując powyższą delegację Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę

w wysokości 500 zł.

Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. na mocy

§ 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421). Natomiast w § 1 tego rozporządzenia przewidziano, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę

w wysokości 75 zł.

Podnieść należy, że w powoływanym już wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Organ wydający rozporządzenie nie jest umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Rozporządzenie natomiast niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem

i dystrybucją karty, ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidywał.

Z powyższych względów Trybunał uznał § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń

w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia

i w celu wykonania ustawy.

Ponadto Trybunał uznał, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Wskazać należy, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. II OSK 1745/07).

Skoro więc opłata za wydanie karty pojazdu pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak

i z Konstytucją, to mimo że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego zapisu do dnia 1 maja 2006r., § 1 ust. 1 tego rozporządzenia był niekonstytucyjny i sprzeczny

z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Zgodnie zaś z art. 178 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji

i ustawom. Ten konstytucyjny zapis oznacza, że niezawisłość sędziów orzekających

w danej sprawie polega na związaniu jedynie aktami rangi ustawy. Sędziów nie wiążą zatem akty podustawowe. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania i na podstawie art. 153 p.p.s.a. doprowadzić do sytuacji, w której mimo faktycznego obowiązywania przepisu sprawa zostanie rozpoznana przez organy administracji publicznej z jego pominięciem.

Dodać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, iż czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej (tak w wyrokach NSA: z dnia 18 czerwca

2008 r., sygn. l OSK 52/07; z dnia 17 września 2008 r., sygn. I OSK 1340/07,

z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. l OSK 418/08; z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 939/08; z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. I OSK 1238/08; z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn.

I OSK 773/09; z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. I OSK 842/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. I OSK 590/09 i I OSK 591/09, publikowane w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych).

Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Ponieważ uprawnienie skarżącego do zwrotu opłat ponad kwoty wynikające

z przepisów prawa ma charakter bezpośredni, a nie podlegało ono konkretyzacji w formie indywidualnego aktu prawnego, zachodziła potrzeba uznania go w treści niniejszego orzeczenia (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Podzielić należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż konkretyzacja ta przyjmuje postać uznania obowiązku organu do dokonania zwrotu skarżącemu, pobranej bez podstawy prawnej, części opłaty w kwocie 425 zł za wymienioną kartę pojazdu (por. wyroki z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. I OSK 773/09; z 15 lutego 2010 r., sygn. I OSK 842/09 oraz z 17 lutego 2010 r., sygn. I OSK 589/09 i sygn. I OSK 590/09).

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 146 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Pozostałe zarzuty podnoszone w odpowiedzi na skargę mają charakter cywilnoprawny i nie podlegają rozpoznaniu przez sąd administracyjny.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 tej ustawy.