Wyrok NSA, sygn. akt I SA 855/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-10-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz. 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: Zakaz budowy na obszarach krajobrazu chronionego wynikający z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ stanowi "inną ważną przyczynę poza wymienionymi w ust. 1", mogącą uzasadniać nakaz rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

TEZY

Zakaz budowy na obszarach krajobrazu chronionego wynikający z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ stanowi "inną ważną przyczynę poza wymienionymi w ust. 1", mogącą uzasadniać nakaz rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Krzysztofa K. na decyzję Wojewody Płockiego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 marca 1983 nr GAW/N/8382/4/83, wydaną z upoważnienia Wojewody Płockiego, utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Gminy B.D. z dnia 19 stycznia 1983 nr 8385/1/83, którą nakazano Krzysztofowi K. rozbiórkę obiektów zbudowanych samowolnie na działkach rolnych na 198 i 199, położonych w M. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/ bez bliższego wskazania ustępu i punktu w decyzji organu odwoławczego, natomiast jako jej podstawę prawną powołano jedynie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu decyzji podano, że działki nr 198 i 199 są położone poza terenami budowlanymi i zostały przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego województwa płockiego, zatwierdzonym w dniu 22 marca 1977 r., pod zagospodarowanie krajobrazowe i turystyczno-rekreacyjne, związane z kompleksem "krajobrazu chronionego" w rejonie ujścia rzeki S. do W. Do czasu realizacji tych zamierzeń powinny one - jak podano - pozostawać w dotychczasowym użytkowaniu rolniczym, bez prawa wznoszenia jakichkolwiek budynków i urządzeń.

Decyzje organów obu instancji zaskarżył Krzysztof K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się ich uchylenia. W skardze brak jest zarzutów dotyczących zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami prawa. Wskazywane natomiast są okoliczności faktyczne, które - zdaniem skarżącego - uzasadniają pozostawienie istniejącej zabudowy w stanie dotychczasowym. W szczególności skarżący podnosi, iż ma ostateczną decyzję Naczelnika Gminy B.D. z dnia 28 lipca 1982 r. o pozwoleniu na wykonanie ogrodzenia z siatki na stalowych słupkach.

W odpowiedzi na skargę wskazano na opinię Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w Płocku z dnia 5 maja 1982 r. w której stwierdzono z powołaniem się na plan zagospodarowania przestrzennego województwa płockiego i uproszczony plan zagospodarowania gminy B.D., iż nie może być dopuszczona lokalizacja siedliska zagrodowego, a także budynku pojedynczego, na działkach nr 198 i 199 w M. Podano, że powoływana w skardze decyzja Naczelnika Gminy B.D. z dnia 28 lipca 1982 r. została w trybie nadzoru uchylona, doprowadzenie zaś do rozbiórki obiektów budowlanych samowolnie zbudowanych przez skarżącego znalazło dodatkowe uzasadnienie w opinii Towarzystwa Urbanistów Polskich. Podano także, że w dniu 15 kwietnia 1983 r. Naczelnik Gminy B.D. zaproponował skarżącemu wymianę działek nr 198 i 199 na inny grunt, na którym byłoby możliwe urządzenie siedliska, bądź też nabycie dodatkowo tego gruntu, lecz skarżący nie wyraził na to zgody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezsporne jest, że obiekty budowlane na działkach rolnych nr 198 i 199 w M. /budynek letniskowy, pełniący funkcję budynku mieszkalnego, i dwa budynki gospodarcze/ wzniesione zostały przez Krzysztofa K. bez pozwolenia na budowę. Na wykonanie ogrodzenia skarżący wprawdzie uzyskał pozwolenie na budowę, jednakże zostało ono "uchylone" decyzją wydaną z upoważnienia Wojewody Płockiego z dnia 2 lutego 1983 nr GAW/N/8382/4/83.

Mając jednak na względzie, że sam fakt braku pozwolenia na budowę nie uzasadnia nakazania rozbiórki obiektu już wykonanego, należało rozważyć, jaki w istocie przepis stanowił podstawę prawną prawa materialnego zaskarżonych decyzji, jako że w decyzji organu I instancji powołano ogólnie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, w decyzji organu odwoławczego zaś powołano się jedynie na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa.

Takie ogólnikowe powołanie podstawy prawnej niewątpliwie uchybia przepisom art. 107 par. 1 i 3 Kpa, jednakże nie może przesądzać o bycie decyzji. Rozważając tę kwestię, sąd wziął pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a także opinię Głównego Towarzystwa Urbanistów Polskich z dnia 8 kwietnia 1983 r.

Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego można by wnosić, że aczkolwiek organ ten nie powołał żadnego przepisu prawa materialnego, to jednak miał na względzie art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Zastosowanie tego przepisu jednak byłoby wątpliwe wobec powoływania się na uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego gminy B.D. Plan ten był sporządzony na podstawie uchwały nr 85 Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 1974 r. w sprawie opracowania uproszczonych planów zagospodarowania przestrzennego gmin /M.P. nr 15 poz. 95/, nie odpowiadał więc przepisom ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. 1975 nr 11 poz. 67 ze zm./ a więc zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie NSA nie może służyć jako podstawa do wydawania decyzji administracyjnych.

Rozważając omawianą kwestię, należało także uwzględnić przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/, a zwłaszcza jej art. 73 ust. 1 pkt 1, który zabrania budowy lub rozbudowy obiektów wpływających szkodliwie na środowisko na obszarach, które wymagają szczególnej ochrony, w tym między innymi na obszarach krajobrazu chronionego.

Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji, a także z opinii Zarządu Głównego Towarzystwa Urbanistów Polskich, działki nr 198 i 199 położone są na śródleśnej polanie w obrębie uroczyska leśnego na wysokim, prawym brzegu rzeki S. w rejonie jej połączenia z Wisłą. Ten obszar ma wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe, co zdecydowało o jego uznaniu w planie zagospodarowania przestrzennego województwa płockiego za obszar chroniony. Obszar ten pełni także rolę naturalnej leśnej ostoi zwierząt co dodatkowo wpływa na jego walory krajobrazowo-przyrodnicze. Te cechy obszaru, na którym są położone działki samowolnie zabudowane przez skarżącego budynkami nie związanymi trwale z gruntem, uzasadniają pogląd, że nakazanie rozbiórki tych obiektów znajdowało podstawę w art. 37 ust. 2 prawa budowlanego. Należało uznać, że zakaz budowy na obszarach krajobrazu chronionego, wynikający z przepisu ustawowego i podyktowany troską o zachowanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych, stanowi "inną ważną przyczynę poza wymienionymi w ust. 1", mogącą uzasadniać nakaz rozbiórki obiektów wzniesionych z naruszeniem przepisów prawa budowlanego.

Uznając zatem, iż mimo ogólnikowego powołania podstawy prawnej wydania decyzji zaskarżone decyzje znajdują taką podstawę w art. 37 ust. 2 prawa budowlanego, Sąd zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa orzekł, jak w sentencji.