Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2454/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 177/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. w W. na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 177/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Minister Infrastruktury uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] stwierdzającą, że decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. dotycząca uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] w obrębie [...] w części dotyczącej działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa oraz stwierdzającą nieważność decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...]. Jednocześnie Minister Infrastruktury orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. nieruchomością położoną w W. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 508 m² i 0,620 częścią działki nr [...] o pow. 812 m² – w zakresie dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej " [...]", zaś w odniesieniu do pozostałej części decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 1993 r. Wojewoda Warszawski stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako dz. nr [...] o pow. 508 m² i 0,620 częścią działki nr [...] o pow. 812 m² w obrębie [...] oraz odpłatne nabycie 0,612 części prawa własności budynku znajdującego się na działce nr [...]. Skarb Państwa jeszcze przed dniem 5 grudnia 1990 r. sprzedał osobom fizycznym prawo własności lokali nr 1, 2, 10 i 11 znajdujących się w budynku położonym na dz. nr [...] wraz z ułamkowym udziałem (łącznie 0,320 części) w częściach wspólnych budynku i jego urządzeń oraz równoczesnym ułamkowym prawem użytkowania wieczystego gruntu.

Na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności całej ww. decyzji uwłaszczeniowej Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r., która następnie została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 902/04. Wyrokiem tym uchylono także decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004r. W orzeczeniu Sąd stwierdził, że organ nadzorczy nie ustalił, czy grunt (działka nr [...] i 0,620 części działki nr [...]), którym Wojewoda Warszawski uwłaszczył [...] Przedsiębiorstwo [...] w W. był w zarządzie tego Przedsiębiorstwa, a następnie nie dokonał stosownej oceny prawnej w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto zwrócił uwagę, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien ustalić, czy skarżący posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej w całości, jeżeli dawna nieruchomość [...] uregulowana pod nr hip. [...] tylko w części odpowiada działkom nr [...] i nr [...].

Dalej wskazano, że badając ponownie sprawę Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...], w części dot. działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji, w tej części z przyczyny określonej w art. 156 § 2 K.p.a., oraz stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...].

W ocenie organu odwoławczego [...] Przedsiębiorstwo [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowało się prawem zarządu do działek nr [...] i nr [...] lub ich części. Nie jest również możliwe przekazanie przez jednostkę organizacyjną praw zarządu innej jednostce, jeżeli prawo to nie zostało na rzecz jednostki przekazującej w ogóle ustanowione. Zatem, skoro uwłaszczona jednostka nie posiadała prawa zarządu do gruntu, oznacza to, że decyzja uwłaszczeniowa nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r., w części odnoszącej się do dawnej nieruchomości uregulowanej w hipotece pod nazwą " [...]" zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127).

Następnie organ odwoławczy w odniesieniu do sprzedanych lokali nr 1, 2, 10 i 11 znajdujących się w budynku położonym na dz. nr [...] wraz z ułamkowym udziałem (łącznie 0,380 części) w częściach wspólnych budynku i jego urządzeń wraz z równoczesnym ułamkowym prawem użytkowania wieczystego (które były przedmiotem dalszego obrotu) wskazał, iż w tej części prawa rzeczowe nie były objęte decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...]. Obrót prawami do tych lokali i ułamkowym udziałem w częściach wspólnych budynku oraz ułamkowym prawem użytkowania wieczystego gruntu związanego z nabyciem tych lokali, nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a.

Z akt nie wynika także, aby prawa rzeczowe uzyskane przez [...] w W. na podstawie decyzji uwłaszczeniowej nr [...] były przedmiotem zbycia na rzecz osób trzecich przez tę jednostkę lub jej następcę prawnego - [...] sp. z o.o. w W., a zatem, w ocenie Ministra Infrastruktury, nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej w zakresie dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej "[...]".

W skardze na opisaną wyżej decyzję Ministra Infrastruktury [...] sp. z o.o. w W. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 10 § 1, art. 28, art. 32, art. 40 § 2, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81, art. 104, art. 105 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1, art. 156 § 2 oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 55/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę [...] sp. z o.o. w W. uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdzając, że zaskarżona decyzja organu nadzorczego narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na skutek wniesionej przez Ministra Infrastruktury skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 93/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż błędnie Sąd pierwszej instancji uznał, że doręczenie decyzji stronie zamiast pełnomocnikowi pozbawiło stronę udziału w postępowaniu i stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Bowiem w sytuacji gdy w aktach sprawy znajdował się odpis pełnomocnictwa poświadczony za zgodność przez radcę prawnego A. Z. z datą 14 marca 2007 r. z jej adnotacją, że Dyrektor [...] upoważnił ją do przejrzenia akt, nie można przypisać organowi naruszenia prawa przez to, że doręczał decyzję stronie. Zaś o udziale strony w tym postępowaniu świadczy m.in. okoliczność, iż w ustawowym terminie wniosła środek zaskarżenia. Z niepodważonego niczym oświadczenia pełnomocnika wynika, że ograniczenie pełnomocnictwa nastąpiło w wyniku porozumienia z mocodawcą lub przynajmniej zostało mu w tej dacie zakomunikowane i Dyrektor [...] mógł od tej daty działać samodzielnie lub ustanowić innego pełnomocnika.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sentencja kontrolowanej decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. została skonstruowana prawidłowo. Wprawdzie Sąd uznał, że w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji zabrakło wyjaśnienia co do podstawy prawnej umorzenia z powołaniem się na brak legitymacji stron do żądania stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wykraczającym poza obszar dawnej hip. [...], jednakże wskazał, iż okoliczność ta wynika z całokształtu okoliczności przytaczanych w uzasadnieniu decyzji. Ta wada uzasadnienia decyzji stanowiąca naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. nie miała jednak, w ocenie Sądu, wpływu na wynik sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, iż bez konkretyzacji w jakiej części działek nr [...] i [...] ich uwłaszczenie jest dotknięte nieważnością nie jest możliwe prawidłowe wykonanie decyzji. Zdaniem Sądu określenie nieruchomości przez odniesienie się do jej dawnego oznaczenia hipotecznego jest wystarczające. Wskazał także, że w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji z faktem zawarcia umowy z dnia 16 października 2006 r. wiąże skutki prawne, które mogłyby mieć wpływ na stosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., to winien rozważyć je przy ponownym rozpoznawaniu skargi.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2011 r. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte są chybione.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie miało miejsce ograniczenie pełnomocnictwa, zatem nie doszło do pozbawienie strony skarżącej udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez doręczenie decyzji Przedsiębiorstwu, a nie jego pełnomocnikowi oraz iż osnowa kontrolowanej decyzji nie budzi wątpliwości i jest zrozumiała, co prowadzi do wniosku, że nie narusza ona przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto stwierdzono, że wada decyzji w postaci braku uzasadnienia co do podstawy prawnej umorzenia z powołaniem się na brak legitymacji stron do żądania stwierdzenia nieważności decyzji wykraczającym poza obszar dawnej hip. [...], jednakże okoliczność ta wynika z całokształtu okoliczności przytoczonych obszernie w uzasadnieniu decyzji. Ta wada uzasadnienia decyzji nie miała jednak wpływu na wynik sprawy. Sąd uznał również za wystarczające określenie nieruchomości przez odniesienie się do jej dawnego oznaczenia hipotecznego, bez konieczności jej wyodrębnienia geodezyjnego i ewidencyjnego.

Za chybiony Sąd uznał zarzut skargi dotyczący kwestionowania przez skarżącego następstwa prawnego uczestników postępowania po dawnych współwłaścicielach nieruchomości [...] objętej kontrolowaną decyzją. Kwestię tę przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny wydanym w sprawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2005 r. W poprzednim postępowaniu uczestnikami były te same osoby, co do których skarżący podnoszą zarzut braku następstwa prawnego. Sąd w ww. wyroku nie miał wątpliwości co do legitymacji tych osób do bycia stroną postępowania nadzorczego, z których część była skarżącymi i skarga ich została przez Sąd uwzględniona.

W ocenie Sądu zasadnie organ nadzoru powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2005 r. i na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", stwierdzając, że [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowało się prawem zarządu do działek nr [...] i [...] lub ich części. W wyroku tym Sąd stwierdził bowiem, że zarząd jest tytułem prawnym uzyskanym w sposób przewidziany prawem, nie zaś posiadaniem faktycznym gruntu. Przepis ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), jak również przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 130, poz. 27 ze zm.), nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu, w sposób dorozumiany. Mogło to nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej, albo w przypadkach prawem przewidzianych, przez przekazanie prawa do gruntu między określonymi jednostkami organizacyjnymi lub nabycia umową cywilną. Sąd stwierdził również, iż z protokołu z dnia 7 listopada 1977 r. spisanego pomiędzy [...], a [...] Przedsiębiorstwem [...] w W. nie wynika, że [...] przekazując sporny budynek biurowy i mieszkalny posiadała prawo zarządu do nieruchomości, na której był on położony.

Mając na uwadze powyższe oraz ocenę prawną wyrażoną w wyroku z dnia 22 lipca 2005 r., którą zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji, jak zaznaczono, był związany, uznano że prawidłowo organ w zaskarżonej decyzji uznał przyjął, iż wywłaszczona jednostka nie posiadała prawa zarządu do gruntu, co oznacza, że decyzja uwłaszczeniowa nr [...] w części odnoszącej się do dawnej nieruchomości uregulowanej w hipotece pod nazwą " [...]", pod nr [...] zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż rażąco narusza art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

W ocenie Sądu zasadnie również organ nadzoru uznał, iż w sprawie niniejszej nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych prawa rzeczowe w części dotyczącej sprzedanych lokali nr 1, 2, 10 i 11 w budynku położonym na działce nr [...] wraz z ułamkowym udziałem w częściach wspólnych budynku i jego urządzeń wraz z równoczesnym ułamkowym prawem użytkowania wieczystego, które były przedmiotem dalszego obrotu nie były objęte decyzją uwłaszczeniową. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, zawarcie przez właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym na działce nr [...], umowy z dnia 16 października 2006 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Umowa ta dotyczyła bowiem wyłącznie zmiany wysokości udziałów, a nie ustanowienia nowego prawa, które wprowadzałoby do postępowania nowy podmiot, co z kolei mogłoby ewentualnie prowadzić do zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, oczywiście pod warunkiem, że dotyczyłby części nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją uwłaszczeniową. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nadzoru rozpoznając sprawę wnikliwie zbadał wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy, a zajęte stanowisko w sposób szczegółowy i wyczerpujący uzasadnił, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji oddalił wniesioną skargę.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosło [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżając go w całości.

Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 156 § 2 K.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zawarcie umowy z dnia 16 października 2006 r. ustalającej nową wysokość udziałów w nieruchomości wspólnej nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

Wskazując na powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W ocenie Spółki Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 156 § 2 K.p.a., której efektem było oddalenie skargi. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zawarcie umowy z dnia 16 października 2006 r. dotyczącej ustalenia nowej wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej wykreowało nowy stan prawny, a mianowicie skarżącemu przysługuje inny niż wynikający z decyzji uwłaszczeniowej udział we współużytkowaniu wieczystym działki nr [...] i częściach wspólnych budynku położonego na tej działce. Skarżący jest bowiem współużytkownikiem wieczystym działki nr [...] w udziale 251990/27456, co w przybliżeniu stanowi 916/1000. Zdaniem skarżącego organ własnym działaniem nie może usunąć skutków prawnych wynikających ze ww. umowy z dnia 16 października 2006 r., albowiem nie może unieważnić tej umowy. Dalej wskazano, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 156 § 2 K.p.a. wskazuje, iż jeżeli istnieje prawo do gruntu, którego nie można znieść poprzez czynność administracyjną, to zachodzi sytuacja w której mamy do czynienia z nieodwracalnym skutkiem prawnym.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2012 r. uczestniczka postępowania E. K. wniosła o oddalenie wniesionej skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, zatem przedmiotową sprawę należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w złożonej skardze kasacyjnej zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej zawarto w odniesieniu do wyroku Sądu pierwszej instancji wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, a to błędnej wykładni art. 156 § 2 K.p.a. polegającej na przyjęciu, że zawarcie umowy z dnia 16 października 2006 r. ustalającej nową wysokość udziałów w nieruchomości wspólnej nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

Odnosząc się do kwestii nieodwracalności skutków prawnych wskazać należy, że przepis art. 156 § 2 K.p.a. wprowadza ograniczenie dopuszczalności zastosowania sankcji nieważności w odniesieniu do decyzji dotkniętych ciężkimi kwalifikowanymi wadami wyliczonymi w 156 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych może być rozumiana dwojako, jako bezwzględna, rozpatrywana w ramach całego systemu prawa, albo też jako względna, odnosząca się do organu administracji publicznej i prawnych podstaw jego działania w sprawach indywidualnych, w jego stosunkach prawnych z jednostką. Nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej musi być rozpatrywana w zakresie obowiązywania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego stosowanych przez organ administracji w sprawach indywidualnych. Przy braku przepisów prawnych rangi ustawowej, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną działań, mających na celu cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych spowodowanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, zachodzić będzie względna ich nieodwracalność. Wprawdzie inne organy państwowe, działając na podstawie innych przepisów mogłyby obalić te skutki prawne, ale takie działania nie są dostępne organowi administracji jako wykraczające poza jego właściwość, zadania i kompetencje (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 620). Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający przedmiotową sprawę podziela w pełni stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowym, iż w konstrukcji przesłanki negatywnej przyjętej w art. 156 § 2 K.p.a. chodzi nie o nieodwracalność skutków prawnych w ogóle, ale o odwracalność skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą wadą nieważności, która jest przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPK 47/98, wskazano, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie jest właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością. A zatem przyjąć należy, że z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wówczas, gdy skutków prawnych wywołanych przez decyzję organ administracji publicznej w ramach swoich uprawnień nie jest w stanie odwrócić na drodze postępowania administracyjnego.

Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja wywołała. Dlatego też w każdej sprawie, w której w rachubę wchodzi możliwość zastosowania tej negatywnej przesłanki, konieczne jest szczególnie wnikliwe rozważenie, jakie skutki prawne wywołała kwestionowana decyzja (porównaj wyrok NSA z dnia 23.10.2012 r., sygn. akt II OSK 1143/11, publikowany w zbiorze LEX nr 1234131).

Co do zasady niesporne pozostaje w tej sprawie, iż [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowało się prawem zarządu do spornych działek nr [...] i nr [...] lub ich części. Skoro uwłaszczona jednostka nie posiadała prawa zarządu do gruntu, oznacza to, że decyzja uwłaszczeniowa nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r., w części odnoszącej się do dawnej nieruchomości uregulowanej w hipotece pod nazwą " [...]" zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Dlatego też nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, co także nie jest kwestionowane skargą kasacyjną, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie należało jednakże odstąpić od stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej i ograniczyć się wyłącznie do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa z uwagi na zawarcie w dniu 16 października 2006r. umowy zmieniającej wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej (udziałów we współużytkowaniu wieczystym działki nr [...] i częściach wspólnych budynku położonego na tej działce). Zawarcie tej umowy, w ocenie skarżącego kasacyjnie, wykreowało nowy stan prawny i jest zdarzeniem prawnym którego skutków organ administracji usunąć nie może, bowiem nie ma żadnych w tej kwestii prerogatyw wynikających z przepisów prawa materialnego czy też procesowego.

Jak prawidłowo ustalono w zaskarżonej decyzji, co zasadnie zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji w kwestionowanym wyroku, w odniesieniu do sprzedanych lokali nr 1, 2, 10 i 11 znajdujących się w budynku położonym na dz. nr [...] wraz z ułamkowym udziałem (łącznie 0,380 części) w częściach wspólnych budynku i jego urządzeń wraz z równoczesnym ułamkowym prawem użytkowania wieczystego (które były przedmiotem dalszego obrotu), że w tej części prawa rzeczowe nie były objęte decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...] o uwłaszczeniu [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 508 m² i 0,620 częścią działki nr [...] o pow. 812 m² w obrębie [...] oraz odpłatnym nabyciu 0,620 części prawa własności budynku znajdującego się na działce nr [...].

W związku z tym faktem obrót prawami do tych lokali i ułamkowym udziałem w częściach wspólnych budynku oraz ułamkowym prawem użytkowania wieczystego gruntu związanego z nabyciem tych lokali, po wydaniu przedmiotowej decyzji uwłaszczeniowej nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a.

Takich skutków nie powoduje również umowa z dnia 16 października 2006 r. o zmianie wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej. Zmiana wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej związana jest z nieprawidłowościami w zakresie ustalenia wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej. Powstają one w wyniku błędnego pomiaru budynków oraz znajdujących się w nim lokali, jak też nieprawidłowego oznaczenia nieruchomości w którym znajdują się zbywane nieruchomości. Popełnione błędy i pomyłki wymagają wobec tego zmiany (sprostowania) wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej.

Taką umowę zawarto w dniu 16 października 2006 r., lecz prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że umowa ta dotyczyła wyłącznie zmiany wysokości udziałów, a nie ustanowienia nowego prawa, co z kolei mogłoby ewentualnie prowadzić do zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, jeżeli dotyczyłoby to części nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją uwłaszczeniową.

Podzielając to stanowisko, wyraźnie zaakcentować należy, iż umowa z dnia 16 października 2006 r. zmieniająca wysokość udziałów w nieruchomości wspólnej naprawiała jedynie błędy rachunkowe przy pierwotnym obliczaniu wielkości tych udziałów w nieruchomości wspólnej, a związanych ze zbyciem lokali nr 1, 2, 10 oraz 11 w budynku położonym na działce nr [...] wraz z ułamkowym udziałem w części wspólnej. Zatem naprawa błędów matematyczno-rachunkowych związanych z tym zbyciem prowadząca do sprostowania wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej niezależnie od tego, że dokonywana w drodze umowy cywilnoprawnej nie może w żadnym wypadku wpływać na przyjęcie tezy, iż ta czynność prawna powoduje, że decyzja uwłaszczeniowa, której nie obejmowały wskazywane wyżej lokale (z udziałem ułamkowym w części wspólnej budynku oraz ułamkowym prawem użytkowania wieczystego gruntu związanego z nabyciem ww. lokali) kreuje nieodwracalne skutki o jakich mowa w art. 156 § 2 K.p.a. tym bardziej, że - co należy raz jeszcze podnieść - nie wiąże się to z przenoszeniem prawa własności, lecz sprostowaniem błędów wcześniej zawartych umów. Dlatego też decyzja uwłaszczeniowa w takim kształcie jakim była wydana, na skutek późniejszego sprostowania wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej powoływaną umową, nie stała się podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. Tym samym, w takiej sytuacji, poprzedni stan prawny może zostać przywrócony, a administracja dysponuje instrumentami do tego, aby skutki prawne decyzji uwłaszczeniowej wydanej z rażącym naruszeniem prawa odwrócić, co też skutecznie uczyniono w zaskarżonej decyzji, a ta należycie została oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ramach dokonanej kontroli jej legalności.

Stąd też, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w żadnym wypadku nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem prawa materialnego, a to błędnej wykładni art. 156 § 2 K.p.a.

Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do wniosku, że zarzut skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwiony nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.