Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 77/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28.
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 17 marca 2010 roku M. R., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego W. R., wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Wnioskodawca jako spadkobierca zmarłego w dniu 18 lutego 2007 roku J. S. jest odpowiedzialny za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nie posiada żadnych środków finansowych umożliwiających mu spłatę zadłużenia. Uczęszcza do szkoły średniej i pozostaje na utrzymaniu babci Z. S., która pokrywa większość kosztów jego utrzymania.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 2 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] r., nr [...] odmawiającą M. R. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na :

- ubezpieczenia społeczne – za okres 05/99, 07/99-09/99, 11/99-11/00, 01/01-11/06 w łącznej kwocie [...] zł.;

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres 08/99-09/99, 11/99-11/00, 01/01-02/07 w łącznej kwocie [...] zł.;

- Fundusz Pracy – za okres 08/99-09/99, 11/99-11/00, 01/01-11/06 w łącznej kwocie [...] zł,;

- odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł. naliczonych na dzień 18.02.2007 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy i umorzenia zaległych składek z uwagi na brak jakichkolwiek środków płatniczych, z których mógłby pokryć stwierdzone decyzją organu zadłużenie. Jego zdaniem powstanie zaległości nie wynikało z jego winy, lecz było skutkiem niedopełnienia obowiązków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą przez jego dziadka J. S., którego wnioskodawca jest spadkobiercą. Nie miał on, tak jak i pozostali spadkobiercy, świadomości do co istniejących długów.

Odnosząc się do tego wniosku w uzasadnieniu swej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. W Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 – dalej także ustawa) oraz wskazał na dowody przedłożone przez wnioskodawcę oraz uzyskane przez organ w toku postępowania.

W oparciu o powyższe organ uznał, że rozpoznając po raz pierwszy wniosek zasadnie przyjęto, że po stronie wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwalających na uznanie należności za całkowicie nieściągalne, co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia. Wskazał, że działalność gospodarcza nie jest już co prawda prowadzona, jednak komornik sądowy ani naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić skutecznie postępowanie egzekucyjne, w związku z czym nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Na podstawie umowy działu spadku zawartej w dniu 24 września 2008 roku przed notariuszem przysługuje M. R. udział (w wysokości ¼) w prawie własności nieruchomości działki położonej we wsi J. o wartości [...] zł. oraz w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr [...] w K. przy ul. [...][...] o wartości [...] zł, na którym to udziale Oddział ZUS w dniu 9 października 2009 roku ustanowił hipotekę przymusową. Podkreślił, iż przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy wystąpiłaby, gdyby nie było możliwości przerzucenia na M. R. odpowiedzialności za zobowiązania zmarłego płatnika.

Ponadto organ wskazał na art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej także rozporządzenie).

Jednakże po przeanalizowaniu zgromadzonych dowodów organ uznał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wnioskodawca nie wykazał, że ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną uregulowanie ww. należności w dłuższym okresie czasu stanowiłoby dla jego gospodarstwa domowego niemożliwe do udźwignięcia obciążenie finansowe i wiązało się z brakiem możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych.

Podkreślił, że wnioskodawca jest na utrzymaniu babci – Z. S., która posiada prawo do świadczenia emerytalnego wypłacanego w kwocie [...] zł. Ponadto ojciec wnioskodawcy, który jest równocześnie jego przedstawicielem ustawowym, partycypuje w kosztach utrzymania syna. Stwierdził także, że wnioskodawca nie przedłożył nowych dokumentów, nie przedstawił nowych dowodów oraz nie wskazał innych okoliczności, niż wynikające z wniosku z dnia 17 marca 2010 roku, które pozwoliłyby na pozytywne załatwienie sprawy.

Zdaniem organu istotne jest również to, iż obowiązek spłaty należności składkowych nie oznacza, iż muszą być one regulowane jednorazowo – art. 29 ustawy przewiduje bowiem możliwość zastosowania ulgi w regulowaniu składek w formie układu ratalnego.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest zobligowany do umarzania należności. Ustalenie, że istnieją przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Tym samym zastosowanie wskazanej instytucji mogą uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności. Z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu. O istnieniu ważnego interesu dłużnika oraz całkowitej nieściągalności decydują zobiektywizowane kryteria określone w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 wskazanej powyżej ustawy.

Zatem w ocenie organu brak było podstaw do zmiany decyzji z dnia 15 lutego 2011 roku.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M. R. podniósł zarzut :

- naruszenia art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – poprzez jego błędne zastosowanie, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji,

- § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne – poprzez jego błędne zastosowanie, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji,

- błędu organu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności publicznoprawnych objętych wnioskiem o umorzenie należności.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że organ nie wziął po uwagę okoliczności, że w chwili składania wniosku o umorzenie należności strona była osobą małoletnią, nie osiągającą dochodów, z których byłby w stanie pokryć należności nieżyjącego J. S. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Strona nie posiada żadnych możliwości zarobkowych, które umożliwiałyby jej spłatę zobowiązania. Skarżący uczęszcza do szkoły średniej, a po jej ukończeniu zamierza kontynuować naukę na studiach wyższych. Wraz z bratem mieszka i pozostaje na utrzymaniu swojej babci – Z. S. Podkreślił, iż mimo że ojciec skarżącego partycypuje w kosztach utrzymania swoich dzieci, to jednak babcia pokrywa większość wydatków związanych z ich wychowaniem, wykształceniem oraz utrzymaniem. Skarżący nie zaprzecza, że na podstawie umowy działu spadku przysługuje mu udział w wielkości ¼ w prawie własności nieruchomości działki położonej we wsi J. oraz w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w K., przy ul. [...] [...], jednakże podkreśla, że jest to udział we współwłasności. Współwłaścicielem nieruchomości jest Z. S., która została zwolniona z odpowiedzialności za długi spadkowe. W związku z tym, zdaniem skarżącego, małoletni (on i jego brat) nie mają możliwości pokrycia zobowiązania z masy spadkowej. Według strony prowadzenie egzekucji z ww. udziałów w prawie własności i w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mogłoby pozbawić skarżącego i jego rodzinę lokalu mieszkalnego.

Strona wskazała także, że tak on, jak i pozostali spadkobiercy w chwili przyjmowania spadku nie posiadali żadnej wiedzy na temat znacznych zaległości spadkodawcy J. S. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący podniósł także, iż powstanie zaległości z tytułu składek nie wynikało z jego winy, a spowodowane było wyłącznie nie wywiązaniem się zmarłego z obowiązków regulowania należności wobec ZUS. Zdaniem strony jej sytuacja wyczerpuje przesłanki umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie i wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, iż umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne może nastąpić w warunkach ściśle określonych w przepisach prawa. Ponadto wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania uznanie administracyjne rozumiane klasycznie, gdyż organ jest tu ograniczony w ocenie możliwości umorzenia zaległych składek przez inne ustawy, które muszą mieć zastosowanie, pomimo iż nie ma do nich bezpośredniego odesłania w ustawie systemowej. Zaznaczył, że umorzenie składek powoduje zwolnienie z tego długu na stałe, z tej przyczyny należy zawsze rozważyć czy istnieje możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości, gdyż sytuacja płatnika może ulec poprawie i będzie on w stanie spłacić zadłużenie przed okresem jego przedawnienia. Wskazał także, iż "brak jest uzasadnienia do forsowania tezy, iż przy instytucji umorzenia zaległych składek należy jedynie uwzględniać interes płatnika jako płatnika i płatnika jako osoby fizycznej, całkowicie pomijając interes ubezpieczonych oraz powszechnie obowiązujące prawo". Zdaniem organu przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy należy zatem bezwzględnie stosować inne ustawy, a nie tylko ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego do niej przedmiotowego rozporządzenia.

Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. pełnomocnik M. R. podniosła, iż skarżący nie powinien być obarczony odpowiedzialnością za działania swojego spadkodawcy". Podkreśliła, że wiek i brak wykształcenia skarżącego uniemożliwia mu spłatę zadłużenia, którym został obciążony. Stwierdziła także, iż ojciec wnioskodawcy wspomagał go kwotą w wysokości kilkuset złotych miesięcznie.

Pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaakcentował, że przedmiotem umorzenia jest dług publiczny, a nie prywatny i rozpatrując wniosek skarżącego należało mieć na uwadze konieczność wpływu środków finansowych do systemu ubezpieczeń społecznych. Podkreślił, że możliwa jest spłata zadłużenia w systemie ratalnym nawet przy niskiej kwocie raty miesięcznej. Podkreślił także, iż nawet spłata części zobowiązania jest bardzo istotna dla systemu ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r.

(sygn. VI SA/Wa 173/05), zgodnie z którym jeżeli postępowanie dowodowo – wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Nadto oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu. Zgadza się również z poglądem, iż decyzja dotycząca umorzenia płatności składek ubezpieczeniowych ma charakter uznaniowy, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (tak wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r, sygn. akt II GSK 900/09).

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. : Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich

całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy :

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów

upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty."

W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że " zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku :

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i

gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione

pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą

działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych".

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że "ZUS nawet, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia, czy to z ustawy czy to z rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek. Organ może jedynie dokonać takiego umorzenia zaś Sąd nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie. Tylko naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów prawa może skutkować uchyleniem tej decyzji" (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 579/10). "Organ przy wydawaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach prawa przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ocena zaistnienia powołanych w ustawie przesłanek z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji". (tak wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1036/09). Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r.

(sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." Należy również zauważyć, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia może skutkować wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06).

Z dokonanych, w niniejszej sprawie, przez organ i niekwestionowanych przez wnioskodawcę ustaleń wynika, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej (działalność ta prowadzona była przez spadkodawcę J. S. – dziadka wnioskodawcy). Na podstawie umowy działu spadku zawartej w dniu 24 września 2008 roku przed notariuszem, M. R. przysługuje udział (w wysokości ¼) w prawie własności nieruchomości działki położonej we wsi J. o wartości [...] zł. oraz w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr [...] K. przy ul. [...][...] o wartości [...] zł, na którym to udziale Oddział ZUS w dniu 9 października 2009 roku ustanowił hipotekę przymusową. Skarżący (ur. [...] roku) jest na utrzymaniu babci – Z. S., która otrzymuje miesięczną emeryturę w wysokości [...] zł. Ponadto ojciec wnioskodawcy, który jest równocześnie jego przedstawicielem ustawowym, partycypuje w kosztach utrzymania syna (jak oświadczył pełnomocnik skarżącego jest to kwota kilkuset złotych miesięcznie).

Powyższe oznacza, że organ prawidłowo stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 ustawy w tym z pkt 1, 2, 4 i 4a – z przyczyn oczywistych, zaś z pkt 3, 5 i 6 w skutek ustalenia, że działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, jednak komornik sądowy ani naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić skutecznie postępowanie egzekucyjne. Słusznie również organ stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy i przepisu powołanego wyżej rozporządzenia, skoro skarżący nie wykazał, iż ze względu na stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną spłata w dłuższym okresie czasu należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, co podniósł organ rentowy, że choć sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że wyklucza możliwość jednorazowej spłaty zadłużenia, to jednak istnieje możliwość spłaty tego zadłużenia w "niskiej kwocie raty miesięcznej" ustalonej przez ZUS.

Jak już wyżej wskazano, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011 roku, sygn. akt I SA/Bd 171/11 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, nr 795535).

Reasumując wskazać należy, iż w ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową i rodzinną strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że będąca przedmiotem oceny decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 151 tej ustawy skargę oddalił.