Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 844/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 pkt 2 i 10 , art. 5  ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 4a i ust. 4b, art. 32  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. art. 7, 77  par. 1, 80 i 107  par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant St. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. M. – W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 maja 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 3 pkt 1 i pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1, ust. 4 i ust. 4b, art. 24 ust. 6 i ust. 7, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), § 1 ust. 1 pkt 1, § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta z dnia [...] 2014 r., znak: [...], o uchyleniu M. M. – W., prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: S. M. i P. W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na dziecko S. M.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 3 września 2012 r. M. M. – W. złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku na dzieci: S. M. i P. W.

Decyzją z dnia 11 września 2012 r., znak: [...], przyznano M. M. – W. świadczenia rodzinne na dzieci: S. M. i P. W.

W dniu 30 sierpnia 2013 r. M. M. – W. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że od 9 stycznia 2013 r. jej mąż W. W. podjął zatrudnienie w firmie "T" oraz że dochód netto za luty 2013 r. wyniósł 1 803,82 zł. Po ponownym przeliczeniu dochodów rodziny od miesiąca marca 2013 r., organ administracyjny ustalił, że w przeliczeniu na osobę wyniósł on miesięcznie 543,14 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające odwołującą do świadczeń rodzinnych o kwotę 4,14 zł. Kwota ta nie przekracza kwoty najniższego zasiłku rodzinnego w wysokości 77,00 zł miesięcznie jednakże organ nie znalazł możliwości zastosowania przywileju wynikającego z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych ponieważ w poprzednim okresie zasiłkowym 2011/2012 decyzją z dnia [...] 2011 r. odmówiono M. M. – W. prawa do świadczeń rodzinnych ze względu na przekroczone kryterium dochodowe.

Decyzją zmieniającą z dnia [...] 2013 r., znak: [...], uchylono M. M. – W. prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: S. M. i P. W.

Od wyżej wymienionej decyzji M. M. – W. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] 2014 r. uchyliło decyzję z dnia [...] 2013 r., znak: [...], Burmistrza Miasta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

W wyniku ponownego przeliczenia dochodów rodziny M. M. – W., organ l instancji ustalił, że dochód ustalony na członka rodziny wynosi kwotę 543,14 zł i przekracza ustawowe kryterium o kwotę 4,14 zł.

W związku z powyższym Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...], orzekł o uchyleniu M. M. – W., prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: S. M. i P. W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na dziecko S. M.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. M. – W., wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu albowiem z otrzymanego w 2011 r. stypendium została dwa razy (w 2012 i 2013 r.) "rozliczona".

Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy opisaną na wstępie, zaskarżoną do Sądu, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2015 r. nr [...].

Materialnoprawną podstawę wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, że stosownie do tego unormowania organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek - rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Następnie w uzasadnieniu podkreślono, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie powyższego przepisu możliwe jest jedynie wówczas, gdy decyzja w przedmiocie przyznanego zasiłku pozostaje w obrocie prawnym i nie została wykonana w całości. Dotyczy to sytuacji, gdy świadczenie zostało przyznane stronie bezterminowo, bądź wówczas, gdy z chwilą wydania decyzji w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie upłynął jeszcze termin, na jaki świadczenie zostało przyznane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt l OSK 535/08, publik. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do weryfikacji w trybie art. 32 ust. 1 ustawy decyzji organu l instancji z dnia [...] 2012 r., znak: [...], przyznającej M. M. – W. świadczenia rodzinne na okres od 1 września 2013 r. do 31 października 2013 r.

Wskazano, że decyzją z dnia [...] 2012 r. przyznano M. M.- W. wnioskowane świadczenia. Ww. decyzja zawierała prawidłowe pouczenie strony o konieczności powiadomienia organu w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, a w szczególności o: zmianie w liczbie członków rodziny, uzyskaniu dochodu, utracie dochodu itp.

W związku ze złożonym przez stronę oświadczeniem koniecznym stało się ponowne przeliczenie dochodu rodziny od miesiąca marca 2013 r. Organ l instancji do dochodu M. M. – W. za 2011 r. w kwocie 4 425,00 zł (tj. 4 200 zł świadczenia z funduszu alimentacyjnego + 225,00 zł stypendium) prawidłowo zatem doliczył dochód W. W. za miesiąc luty 2013 r. w kwocie 1 803,82 zł. z tytułu zatrudnienia w firmie "T", odliczając jednocześnie dochód z tytułu utraty przez niego zatrudnienia w "F.U. H". W wyniku powyższych obliczeń miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 543,14 zł (tj. 4425,00 : 12 m-cy + 1803,82 zł / 4 osoby) i tym samym przekroczył ustawowe kryterium dochodowe o 4,14 zł. Pomimo, iż przekroczenie kryterium dochodowego o 4,14 zł nie przekracza wysokości najniższego zasiłku rodzinnego to stwierdzić należało, iż strona nie może skorzystać z przywileju wynikającego z art. 5 ust. 3 ustawy albowiem zgodnie z załączoną do akt sprawy decyzją z dnia [...] 2011 r. o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych M. M. – W. w poprzednim okresie zasiłkowym 2011/2012 nie była uprawniona do świadczeń rodzinnych. Stosownym zatem było uchylenie przez organ l instancji ostatecznej decyzji z dnia 11 września 2012 r., przyznającej stronie prawo do świadczeń rodzinnych, co też organ l instancji uczynił decyzją z dnia [...] 2013 r. Na koniec SKO wyjaśniło, że uzyskany przez M. M. – W. w 2011 r. dochód z tytułu stypendium szkolnego, stanowi inny dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych stosownie do art. 3 pkt 1c tiret 28 a z racji tego, iż dochód ten nie został utracony bowiem nie został on zawarty w art. 3 pkt 24 ustawy. Dlatego też musi być uwzględniony przy ustalaniu dochodu rodziny na okres zasiłkowy 2012/2013 (gdzie rokiem bazowym jest 2011 r.). W następnym okresie zasiłkowym tj. 2013/2014 nie będzie już brany pod uwagę albowiem, dochód rodziny będzie podstawie dochodów osiągniętych w 2012 r., który będzie dla tego okresu rokiem bazowym.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. M. - W. Podniosła w niej, że wynagrodzenie pobierane za prace w "T" częściowo jest zajęte przez komornika, czego organ administracyjny nie wziął pod uwagę. Skarżąca nie rozumie dlaczego ponownie w 2013 r. wliczono do dochodu stypendium w kwocie 225 zł przyznane w 2011 r., które było już uwzględniane w 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 32 ust. 1 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach.

W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Mając powyższe na względzie w niniejszym przypadku organy uznały, że skoro w wyniku ustaleń stwierdziły, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, wskutek podjęcia od 9 stycznia 2013 r. przez męża skarżącej zatrudnienia w firmie "T" i uzyskania z tego tytułu dochodu, to zaszły podstawy do uchylenia, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy "prawa do zasiłku rodzinnego na okres od 1 września 2013 r. do 31 października 2013 r. w wysokości 106 zł miesięcznie na dziecko S. M...." oraz prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu na dziecko S. M. oraz prawa do zasiłku rodzinnego na ww. okres w wysokości 77,00 zł miesięcznie na dziecko P. W., przyznanych uprzednio decyzją z dnia [...] 2012 r.

W ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy kontrolowane decyzje – zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o którym mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł.

W myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Okres zasiłkowy to, w świetle art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że z treści przepisu art. 5 ust. 4

w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, wynika jednoznacznie, iż przy ustalaniu dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do zasiłku bierze się pod uwagę zdarzenia prawne mające wpływ na wysokość tego dochodu (utrata bądź uzyskanie dochodu), które miały miejsce w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Wskazać jednak w dalszej kolejności należy, że zdaniem Sądu również utrata bądź uzyskanie dochodu, które nastąpiły po upływie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, powinny zostać uwzględnione przy wyliczaniu dochodu rodziny na potrzeby ustalenia prawa do przedmiotowego zasiłku i dodatków do tego zasiłku.

Zagadnienie momentu wystąpienia zdarzeń uzasadniających korektę dochodu było na gruncie ustawy sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom, uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) rozpatrywane w orzecznictwie sądowym niejednolicie.

Rozbieżności usunęło nowe brzmienie art. 5 ust. 4, w którym wprost wskazano, że ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego, w przypadku jego utraty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku.

Natomiast w świetle treści art. 5 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 4b w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tym względzie zapatrywanie wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 584/10 (ONSA i WSA 2012/5/85, LEX nr 1220281), że taka interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która ogranicza się do uwzględniania zmian w dochodzie rodziny ubiegającej się o świadczenia rodzinne tylko do zdarzeń zaistniałych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest nie do przyjęcia, gdyż nie uwzględnia rzeczywistej wysokości dochodu uzyskiwanego przez rodzinę świadczeniobiorcy.

Pogląd o konieczności uwzględniania zdarzeń skutkujących utratą bądź uzyskaniem dochodu, występujących nie tylko w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, ale także później znalazł potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt P 45/08, badającego zgodność z Konstytucją RP przepisu § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), gdzie stwierdzono, że: "(...) art. 5 ust. 4 ustawy nie określa też terminu, w jakim uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny utracony dochód, nie wiąże też uprawnienia do odliczenia dochodu utraconego od dochodu rodziny, ani też odmowy prawa jego odliczenia z faktem uzyskania innego dochodu. Przyjęta w art. 5 ust. 4 i 4a ustawy konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu. W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia (art. 5 ust. 4 ustawy) bądź powiększenia (art. 5 ust. 4a ustawy)".

Reasumując stwierdzić należy, że możliwa jest korekta ustalonego już dochodu osoby uprawnionej (lub rodziny osoby uprawnionej) z powodu zdarzeń, jakie nastąpiły po upływie okresu, w związku z którym ustalono ten dochód, czyli po 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 584/10 (ONSA i WSA 2012/5/85, LEX nr 1220281).

Również w literaturze wyrażono pogląd, że w art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych z pewnością nie chodzi o dochód utracony lub uzyskany w trakcie roku poprzedzającego okres zasiłkowy, na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego, bo ta zmiana jest uwzględniana w zwykłym trybie. Zakres zastosowania zatem przepisu art. 5 ust. 4 ustawy musi obejmować dochód, który przysługiwał także w trakcie okresu zasiłkowego, na jaki ma być ustalone prawo. Z pewnością, jak podkreślają komentatorzy, datami granicznymi pomiędzy którymi powinno uwzględniać się zdarzenia w postaci utraty dochodu, jak i analogicznie uzyskania dochodu, są data otwierająca okres zasiłkowy jako początkowa oraz data wydania ostatecznej decyzji, jako termin końcowy, nie później niż do 31 października bieżącego okresu zasiłkowego (por. A. Korcz – Maciejko, W. Maciejko w Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2009, s. 189).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organy ustalając dochód rodziny skarżącej przyjęły, że dochód rodziny skarżącej należy ustalać z 2011 r., jako roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Wskazały przy tym, że wskutek podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia od 9 stycznia 2013 r. i uzyskania przez niego z tego tytułu dochodu, kwotę tą należy wliczyć jako składnik ustalanego dochodu rodziny.

Zdaniem Sądu co do zasady należy się zgodzić z takim stanowiskiem organów.

Zwrócić jednak należy uwagę, że zastosowanie przepisu art. 5 ust. 4b ustawy obwarowane zostało jeszcze dodatkową przesłanką, pozwalającą na doliczenie do dochodu danej osoby dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. zaistnieniem przesłanki kontynuacji uzyskiwania tego dochodu w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Żaden z orzekających organów nie dokonał jednakże wykładni, kiedy to jest ten moment czasowy – "dnia ustalania prawa do świadczeń rodzinnych" - stanowiący cezurę ustalania zaistnienia przesłanki kontynuacji uzyskiwanego dochodu przez członka rodzony beneficjenta, o której mowa w art. 5 ust. 4b in fine ustawy.

Organ I instancji poza przytoczeniem treści art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wskazał powodów konieczności uwzględnienia dochodu uzyskanego przez męża skarżącej w 2013 r.

SKO dodało tylko w tym względzie, oprócz okoliczności uzyskania w lutym 2013 r. przez męża skarżącej z tytułu zatrudnienia w firmie "T" dochodu w wysokości 1803,82 zł, że z zaświadczenia zakładu pracy wynika, iż był on w okresie od 9 stycznia 2013 r. do 23 stycznia 2013 r. zatrudniony na okres próbny, natomiast w okresie od 24 stycznia 2013 r. do 26 czerwca 2013 r. był zatrudniony na czas określony, a od dnia 29 czerwca 2013 r. jest zatrudniony na czas nieokreślony, nie wskazując również powodów wliczenia uzyskanego z tego tytułu dochodu.

Wskazane okoliczności są istotne, ale nie wystarczające, a sąd administracyjny nie może się domyślać powodów działania organów, ani też ich wyręczać w podjęciu merytorycznego stanowiska, gdyż kontroluje również proces wykładni przepisów mających zastosowanie w danej sprawie.

Rzeczywiście z prawidłowej wykładni wskazanych przepisów art. 5 ust. 4 i 4a oraz 4b ustawy wynika, że powinno się przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględniać wszystkie uzyskiwane dochody przez poszczególnych jej członków uzyskane po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Skoro o przyznaniu świadczenia rodzinnego ma decydować rzeczywisty dochód rodziny (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 789/14; LEX nr 1502706), bo świadczenia mają być odpowiednią i adekwatną do tego dochodu pomocą państwa, to przy zastosowaniu trybu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych cezurą czasową ustalania kontynuacji pobierania przez członka rodziny dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w myśl art. 5 ust. 4b in fine ustawy, jest data wydawania decyzji z art. 32 ustawy. W tej bowiem chwili, z uwagi na wystąpienie istotnej zmiany w sytuacji dochodowej rodziny beneficjenta, mającej wpływ na nabycie uprawnienia do świadczeń, dochodzi do powtórnego ustalenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych.

W niniejszej sprawie ani organ I instancji, ani Kolegium nie ustaliły, że dochód uzyskany przez męża skarżącej w 2013 r. wskutek jego zatrudnienia w firmie "T", ponad wszelką wątpliwość, był uzyskiwany w chwili "powtórnego" ustalania prawa do świadczeń rodzinnych., a więc był uzyskiwany w dniu 4 sierpnia 2014 r. – w dacie wydawania decyzji z art. 32 ustawy - aż do końca okresu zasiłkowego, tj., do 31 października 2013 r.

Wszelkie bowiem zmiany sytuacji dochodowej jakie wystąpiły w tym przypadku (tj. utraty lub uzyskania dochodu) w okresie: od 1 listopada 2012 r., jako data początkowa, aż do 31 października 2013 r. powinny być tylko brane pod uwagę.

Ponadto organy w uzasadnieniach decyzji podnoszą okoliczność związaną z utraconym jednocześnie dochodem, nie precyzując nic w tym względzie, a przecież może to mieć znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, bo rzutuje na kwestie przyznania świadczeń.

Także sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej jest nieprawidłowy. Z wykładni przepisów ustawy, w tym w szczególności art. 5 wynika, że dochody uzyskiwane przez poszczególnych członków rodziny należy zsumować, także odpowiednio dodając, bądź odejmując od dochodu tego członka utracony bądź uzyskany przez niego dochód i tak uzyskaną sumę należy dopiero podzielić przez 12, a następnie przez liczbę członków rodziny uzyskując w ten sposób dochód na jednego członka rodziny.

Zwrócić także należy uwagę na kwestię związaną z wykładnią przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pomimo zaleceń w tym względzie, zawartych w decyzji kasacyjnej SKO z dnia [...] 2014 r. organ I instancji – Burmistrz Miasta – stwierdził jedynie, że: "...nie znalazł zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych....ponieważ w poprzednim okresie zasiłkowym tj. 2011/2012 decyzją tut. Ośrodka nr [...] z dnia 2011 [...] odmówiono Pani M. M. – W. prawa do świadczeń rodzinny ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego."

Ponownie podkreślić zatem trzeba, że za błędne uznać należy takie rozumienie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które uzależniania przyznanie świadczenia od "pobierania" w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłku rodzinnego. Powołany przepis takiego warunku nie przewiduje. Taka interpretacja konsekwentnie rodzi obowiązek samodzielnego ustalenia, czy wnioskodawca spełniał przesłanki do przyznania świadczenia. Argumentacja organów w tej kwestii jest niewystarczająca. Organ powinien bowiem był dokonać samodzielnie ustaleń, czy w poprzednim okresie zasiłkowym skarżącej świadczenie to faktycznie przysługiwało, czy też jej nie przysługiwało.

Najważniejsze jednak, że w rozpatrywanej sprawie organy zastosowały art. 32 ust. 1 ustawy w sposób nieprawidłowy.

Przepis art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie w sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane. (por: wyroki NSA z dnia 3 listopada 2011 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1035/11, Lex nr 1131464; oraz z dnia 19 stycznia 2009 r., w sprawie sygn. akt I OSK 535/08, Lex nr 499576). Skoro decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję ostateczną, o której mowa w art. 32 ustawy, ma charakter konstytutywny i działa ex nunc, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną, to wobec braku szczególnego uregulowania w ustawie o świadczeniach rodzinnych decyzja taka nie może też działać z mocą wsteczną i dotyczyć okresów przeszłych. (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2009 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1501/08, Lex nr 554913).

W takim wypadku zastosowanie może znaleźć jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. cytowany już wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1035/11, LEX nr 1131464).

Art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma jedynie zastosowanie w sytuacji, gdy jeszcze nie doszło do zrealizowania ostatecznej decyzji przyznającej beneficjentowi świadczenia rodzinne. W sytuacji, gdy właściwy organ powziął informację, że w trakcie okresu zasiłkowego, który jeszcze nie upłynął, wystąpiły okoliczności powodujące ustanie prawa do świadczeń, a decyzja została już zrealizowana, nie będzie miał podstaw prawnych, do tego, aby tę decyzję uchylać. "Nie można bowiem eliminować z obrotu prawnego decyzji, która została już zrealizowana. W takiej sytuacji organ ma jedynie możliwość wszczęcia postepowania w trybie art. 30 u.ś.r. w celu przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, czy dane świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym, a następnie przypisać go do zwrotu." (por: Katarzyna Małysa –Sulińska (red.), Anna Kawecka, Joanna Sapeta. Komentarz do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych; LEX, stan prawny na dzień i stycznia 2015 r.).

Zauważyć także należy, że na podstawie tego przepisu, przy spełnieniu się przesłanek, uchyla się lub zmienia decyzję, a więc władczy objaw organu, a nie "prawo do zasiłku rodzinnego", czy prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego", jak to uczyniły organy w tym przypadku, które ulega skonkretyzowaniu w decyzji. Nie można uchylić podmiotowi prawa do czegoś. Można jedynie po jego skonkretyzowaniu orzec o uchyleniu decyzji, w której doszło do skonkretyzowania tego prawa, a zatem przyznającej to prawo w postaci zasiłku i dodatków do zasiłku na określony okres, wskazany w decyzji.

Ustalenie więc w toku postępowania dowodowego "utraty dochodu" oraz "uzyskania dochodu" ma zasadnicze znaczenie dla treści rozstrzygnięcia i ustalenia w tym zakresie winny być precyzyjne. Organy winny zatem wskazać nie tylko kiedy nastąpiła utrata i uzyskanie dochodu i na skutek jakich zdarzeń, ale także zobowiązane są do podania w jakiej wysokości i przez kogo utracono bądź uzyskano dochód, czego wymagają nie tylko artykuły 7 i 77 § 1 ale i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.).

Powyższe stanowi więc naruszenie przepisów prawa procesowego – artykułów: 7, 77 § 1 i 107 § 3 oraz 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ, na wynik tej sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 32 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych – w stopniu, który miał wpływ na jej wynik.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.