Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 780/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 118, art. 155 ust. 1, art. 157 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], orzekającej w pkt. I o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej własność J. W., położonej na terenie gminy [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. 0,8000 ha, obręb [...] dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz orzekającej w pkt. II o ustaleniu odszkodowania, za całkowite odjęcie prawa własności opisanej wyżej części nieruchomości, na rzecz J. W. w kwocie 616 100,00 zł., utrzymał ww. decyzję Wojewody [...] w mocy.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1998 r., nr [...] ustalił lokalizację autostrady płatnej [...] na terenie województwa [...] dla odcinka [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę autostrady [...] na odcinku [...] - [...], prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w gminie [...] a także o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. W. z tytułu dokonanego wywłaszczenia w kwocie 143 680,00 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. W. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek rozpoznania wniesionej od decyzji ww. Ministra Infrastruktury skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt. I SA/Wa 789/09 uchylił zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 340/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu skargi uznał ją za zasadną i wyrokiem z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 464/10 uchylił zaskarżoną decyzji Ministra z dnia [...] kwietnia 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...], orzekł w pkt. I o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej własność J. W., położonej na terenie gminy [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. 0,8000 ha, obręb [...] dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz orzekającej w pkt. II o ustaleniu odszkodowania, za całkowite odjęcie prawa własności opisanej wyżej części nieruchomości, na rzecz J. W. w kwocie 616 100,00 zł.

Wojewoda w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż w aktach znajdują się dokumenty potwierdzające prawidłowość przeprowadzenia procedury poprzedzającej wywłaszczenie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Do zawarcia umowy o nabyciu nieruchomości na cele budowy dróg, o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 r., nie doszło pomimo wyznaczenia stosownego terminu przez Wojewodę. Pismo z dnia 14 kwietnia 2006 r. zostało bowiem doręczone panu J. W. w dniu 27 kwietnia 2006 r. Oferta GDDKiA z dnia 9 stycznia 2006 r. została zaś doręczona w dniu 13 stycznia 2006 r. Stąd należało uznać, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (art. 15 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.).

Jednocześnie organ wyjaśnił, że odszkodowanie zostało ustalone w oparciu operat szacunkowy, który został sporządzony prawidłowo, a dotychczasowy właściciel nieruchomości nie zgłosił merytorycznych zarzutów co do operatu szacunkowego z dnia [...] października 2013 r. oraz nie przedłożył innego operatu szacunkowego jako dowodu w prowadzonym postępowaniu, jak też nie zaskarżył tego operatu do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...].

Wojewoda nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony z dnia 17 kwietnia 2014 r. o ponowne przeprowadzenie rozprawy, wskazując że kolejne terminy rozpraw wyznaczane były wielokrotnie, a następnie były odraczane bowiem pan W. się nie stawiał. Nadto pomimo zwrócenia się do pana W. celem wskazania dogodnego terminu rozprawy, ten takiego terminu nie wskazał, ani też nie ustanowił pełnomocnika. Organ nie znalazł równie podstaw do uwzględnienia wniosku strony z dnia 20 kwietnia 2014 r. o wydania decyzji odmownej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości w związku z faktem zrealizowania inwestycji celu publicznego, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1129/11.

Po rozpatrzeniu odwołania J. W. i zbadaniu akt sprawy, organ odwoławczy zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczącego nie doręczenia skarżącemu oferty nabycia nieruchomości przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz nie doręczenie pisma Wojewody [...] wyznaczającego termin na zawarcie umowy przeniesienia własności nieruchomości podniósł, że adres, na który została wysłana oferta nabycia nieruchomości widniał jako adres właściciela przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto w oświadczeniu skierowanym do Wojewody [...] J. W. wskazał, że wszelką korespondencję należy mu przesyłać na adres [...]. Nadto na wadliwość doręczenia pism w pierwszej fazie postępowania skarżący wskazał dopiero po 9 latach jego prowadzenia. Uznać zatem należy, że argument ten jest podnoszony by opóźnić postępowanie. W ocenie organu bowiem gdyby skarżącemu błędnie doręczono ww. pisma wnosiłby on wcześniej o naprawienie tej wady postępowania.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa. Minister stwierdził, iż do takiego naruszenia nie doszło, gdyż w toku postępowania organ I instancji siedmiokrotnie wyznaczał termin rozprawy administracyjnej i pomimo przychylania się do wniosków J. W. o odraczanie kolejno wyznaczanych rozpraw, skarżący nie stawił się na żadnym z nich, przedstawiając krótkotrwałe zwolnienia lekarskie, obejmujące każdorazowo termin rozprawy administracyjnej. Organ podkreślił, że strona była wezwana do wskazania dogodnego dla niej terminu, ale z propozycji tej nie skorzystała i wskazał, że przeprowadzenie rozprawy, która jest obligatoryjnym elementem postepowania wywłaszczeniowego, od nieobecność strony, było jedyną możliwością zakończenia tegoż postępowania.

Minister wskazał również, że zarzuty co do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowe są chybione.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł J. W. żądając uchylenia w całości decyzji ww. Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 roku i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku oraz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że powołane decyzje Ministra Infrastruktury i Budownictwa jak i Wojewody [...] są wadliwe, albowiem:

- organ wojewódzki nie wziął pod uwagę, że na nieruchomości wybudowano drogę, co oznacza, że orzeczenie o wywłaszczeniu jest bezprzedmiotowe wobec zrealizowania celu publicznego;

- Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad stosownie do art. 15 ust. 1 specustawy, nie złożył skarżącemu oferty nabycia nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka o nr [...] obręb [...]. Pismo GDDKiA z dnia 9 stycznia 2006 r., nie może stanowić takie oferty, bowiem zostało podpisane przez Zastępcę Oddziału panią J. B., która nie wykazała się przed adresatem stosownym pełnomocnictwem, dołączonym do oferty. Zdaniem Skarżącego w świetle art. 15 ust. 1 specustawy, w związku z art. 99 i 73 § 1 kodeksu cywilnego J. B. winna była wykazać się umocowaniem do działania przed właścicielem nieruchomości a nie przed Wojewodą [...], stosowne zaś pełnomocnictwo powinno być dołączone do oferty,

- Wojewoda [...] stosownie do art. 15 ust. 1 specustawy, nie wyznaczył 30 dniowego terminu do zawarcia umowy przeniesienia własności działki nr [...], obręb [...]. Wskazał, że nigdy nie oświadczył, że otrzymał od Wojewody [...] pisma, w których wyznaczono by termin do zawarcia takiej umowy, w aktach zaś brak oryginalnej zwrotki pocztowej. W aktach znajduje się kopia, niepoświadczona za zgodność z oryginałem.

- organ wojewódzki pozbawił skarżącego prawa czynnego udziału w rozprawie administracyjnej, obligatoryjnej w sprawie dotyczącej wywłaszczenia a zatem naruszył art. 10 kpa.. Skarżący wskazał, że jego nieobecność na kolejno wyznaczanych rozprawach była uzasadniona złym stanem zdrowia, a nie zapewnieniu mu czynnego udziału w rozprawie, w świetle art. 118 u.g.n., skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 w związku z art. 10 k.p.a;

- skarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są wadliwie uzasadnione, bowiem organ uznał że operat szacunkowy nie podlega kontroli, gdyż do jego sporządzenia wymagana jest wiedza specjalistyczna. Zdaniem skarżącego stosownie do art. 157 ust. 4 u.g.n. wniosek o ocenę prawidłowości operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, ale tylko wówczas, gdy istnieją jednocześnie co najmniej dwa ważne operaty szacunkowe dotyczące tej samej nieruchomości. W sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostawał jedyny obowiązujący operat szacunkowy z dnia [...] października 2013r. to ewentualny wniosek zostałby załatwiony przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych odmownie, dlatego o taką opinię nie wystąpił; natomiast organy winne były szczegółowo sprawdzić wszystkie czynności przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego pod kątem obowiązujących przepisów prawa tj.: u.g.n., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, w oparciu o standardy zawodowe rzeczoznawców majątkowych oraz w oparciu o zasady logicznego rozumowania, czego nie uczyniły. Rzeczoznawca majątkowy zataił szereg istotnych faktów, przez co sprzeniewierzył się zasadzie bezstronności, sumienności i rzetelności (art. 175 ust.1 u.g.n.), a konsekwencją było znaczne zaniżenie wartości badanej nieruchomości. Skarżący wskazał również, iż nieuprawniona odmowa uwzględnienia wniosku z dnia 17 stycznia 2014r. o przeprowadzenie dowodu z aktów notarialnych celem uzyskania źródłowych informacji o cenie transakcyjnej i warunków zawarcia transakcji nieruchomości podobnych, a także cechach nieruchomości przyjętych do porównań i stanie uzbrojenia, daje podstawę do stwierdzenia, iż przedmiotowy operat szacunkowy nie spełnia wymagań o jakich mowa w § 4 ust. 4 i § 55 ust. 2 ww. rozporządzenia. Skarżący zarzuca również, że nie przedstawiono w operacie toku obliczeń. Podniósł również, iż wola zawarcia ww. umowy była wyłącznie po stronie Skarbu Państwa, reprezentowanego przez GDDKiA, skarżący takiej woli natomiast nie miał; okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że określona w operacie szacunkowym wartość, ustalona w oparciu o tzw. nieruchomości drogowe, w założeniu przypomina wartość dla wymuszonej sprzedaży, a nadto że ustalając odszkodowanie organ nie uwzględnił ustalonego przez rzeczoznawcę średniomiesięcznego współczynnika zmiany cen jednostkowych, a także że decyzja wydana została z naruszeniem zawartej w art. 151 u.g.n. definicji wartości rynkowej;

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na wstępie trzeba zauważyć, że rozpatrywana obecnie sprawa była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, która zakończyła się wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 18 grudnia 2009 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 340/09 i w jego następstwie, wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 8 czerwca 2010 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 464/10. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie, jako związany wymienionymi orzeczeniami badał, czy wyrażone w nich stanowisko zostało przez organy administracyjne uwzględnione.

Wyjaśniając motywy wyroku rozstrzygającego niniejszą sprawę należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z dnia 8 czerwca 2010 r., w sprawie o sygn. I SA/Wa 464/10, uchylając decyzję Wojewody [...], wskazał iż zagadnieniem zasadniczym, wymagającym rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności, jest ustalenie, czy dopuszczalne było wszczęcie przez organ I instancji postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. Postępowanie takie Wojewoda mógł wszcząć jedynie wówczas, gdy dysponował dowodami, że wnioskodawca postępowania (tu: Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) złożył właścicielowi nieruchomości pisemną ofertę jej nabycia w drodze umowy, a sam Wojewoda wyznaczył termin zawarcia takiej umowy i termin ten (nie krótszy niż 30 dni od złożenia oferty) bezskutecznie upłynął. Sąd wskazał bowiem, że w aktach zgromadzonych dotychczas w sprawie, brak jest dowodu doręczenia skarżącemu pisma o wyznaczeniu terminu zawarcia umowy. Przy tym Sąd wskazał, że jeżeli, wbrew dotychczasowej zawartości akt postępowania administracyjnego, Wojewoda [...] dysponuje dowodem skutecznego doręczenia właścicielowi nieruchomości zawiadomienia o wyznaczeniu terminu zawarcia umowy, postępowanie wywłaszczeniowe może być kontynuowane, jednakże wymagałoby ono powtórzenia niemal w całości, w szczególności z uwagi na konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego wywłaszczonej nieruchomości oraz przeprowadzenia rozprawy z udziałem stron i rzeczoznawcy majątkowego.

Analizując zatem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w kontekście wytycznych wynikających z ww. wyroku, Sąd uznał, iż organy obu instancji prawidłowo wykonały zalecenia Sądu, a w konsekwencji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Organ I instancji zebrał i prawidłowo ocenił materiał dowodowy, ocena ta jest logiczna, przy jej dokonaniu nie przekroczył obowiązujących reguł procesowych, jak również wskazał prawidłową podstawę prawną swojej decyzji. Przede wszystkim bowiem organ I instancji prawidłowo ustalił, iż skarżącemu, została doręczona pisemna oferta GDDKiA z dnia 9 stycznia 2006 r. do zawarcia umowy przeniesienia przedmiotowej nieruchomości, której odbiór pokwitowany został w dniu 13 styczna 2006 r. przez matkę skarżącego – I. W. (kopia pisma oraz dowodu doręczenia pisma w aktach sprawy). W aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się też pismo Wojewody [...] z dnia 14 kwietnia 2006 r. wyznaczające do dnia 30 maja 2006 r. termin do zawarcia przez J. W. umowy cywilnoprawnej z GDDKiA, dotyczącej nabycia własności nieruchomości. Odbiór tej przesyłki został pokwitowany w dniu 27 kwietnia 2006 r. przez matkę skarżącego – I. W. (kopia pisma oraz dowodu doręczenia pisma w aktach sprawy). Wyznaczone terminy nie były krótsze niż 30 dni od dnia otrzymania przez J. W. oferty GDDKiA, zaś z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że złożona przez pełnomocnika Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oferta kupna ww. działki nie została przyjęta przez ich właściciela, jak również w terminach zakreślonych przez Wojewodę nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży. W związku z powyższym, prawidłowo uznał Wojewoda [...] za zasadne wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Stosując się do zaleceń zawartych w ww. wyroku WSA, Wojewoda [...] wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego – J. W. – celem sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego wyceny przedmiotowej nieruchomości, a po jego sporządzeniu przeprowadził wymaganą przepisami prawa rozprawę administracyjną, po czym wydał decyzję.

W ocenie Sądu uznać należy, że organ wojewódzki zastosował się do wskazań co do sposobu dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniach powołanych wyżej wyroków sądów administracyjnych i wszelkie okoliczności bezsprzecznie wyjaśnił. Organy administracyjne prawidłowo również procedowały na podstawie regulacji prawnej obowiązującej, w dniu wszczęcia postępowania. Nowelizacje stanowiącej podstawę zaskarżonych decyzji ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nakazywały stosować do spraw wszczętych i niezakończonych przepisy dotychczasowe.

Jednocześnie mając na uwadze powyższe ustalenia za nieuzasadniony należy uznać podniesiony w skardze zarzut nie doręczenia Skarżącemu oferty nabycia przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. Ustosunkowując się do zarzutu nieważności ww. oferty nabycia nieruchomości złożonej J. W. wskazać należy, że oferta została podpisana przez J. B., która, jak wynika ze znajdującego się w aktach pełnomocnictwa wystawionego przez, była uprawniona do działania w jego imieniu, w tym oczywiście również do złożenia oferty nabycia nieruchomości. Przy czym, wbrew stanowisku skarżącego, pełnomocnictwo jako dokument zawierający stosowne umocowanie do konkretnego działania, nie stanowi integralnej części złożonej oferty, którego przedstawienie skarżącemu stanowić ma o ważności podjętej na jego podstawie czynności prawnej. Pełnomocnictwo pozostaje natomiast w dokumentach sprawy celem wykazania zakresu umocowania działającego pełnomocnika. Należy dalej wskazać, iż zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego a następnie orzekającego w sprawie Sądu Wojewódzkiego, Wojewoda ustalił również, iż zostały skutecznie doręczone skarżącemu pozostałe pisma dotyczące daty zawarcia tej umowy. Dołączone do akt sprawy administracyjnej zwrotne poświadczenia ich doręczenia nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości co do ich prawdziwości, zaś skarżący nie wskazał dowodów podważających prawdziwość tych dokumentów. Z powyższego wynika, iż skarżący został prawidłowo powiadomiony o treści złożonej mu oferty nabycia nieruchomości oraz o terminie umowy cywilnoprawnej.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 10 kpa. Wskazać należy, że na mocy art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną. Obowiązek przeprowadzenia w sprawie rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącego wynika także ze wskazania co do dalszego postępowania zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt: I OSK 340/09, zapadłego w niniejszej sprawie.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji stosując się do powyższego kilkukrotnie bezskutecznie podjął próby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem J. W., zwracał się również do skarżącego o ewentualne wskazanie przez niego dogodnego terminu rozprawy, celem jej przeprowadzenia przy jego udziale. Organ przychylał się również do wniosków Skarżącego o odroczenie rozprawy, a w celu umożliwienia J. W. osobistego uczestniczenia w rozprawie, organ ponownie wyznaczył i przeprowadził rozprawę w dniu [...] marca 2014 r. na której, pomimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie skarżący również nie stawił się

Powyższe, bezsprzecznie wykazuje, iż organ wykonując zalecenia zawarte w wyroku dołożył wszelkiej staranności celem zapewnienia panu W. udziału w postępowaniu, a w szczególności udziału w obligatoryjnej rozprawie administracyjnej. Jednak na wyznaczone rozprawy J. W. nie stawiał się i nie wskazał także dogodnego dla siebie innego terminu. Należy stwierdzić, iż działanie strony polegające na wielokrotnym składaniu wniosków o odroczenie rozprawy i dołączanie do nich zaświadczeń lekarskich stanowiących o złym stanie zdrowia w okresie (zwykle pięcio, sześciodniowym) obejmującym rozprawę administracyjną, uznać należy za utrudnianie postępowania i faktyczną rezygnację z osobistego udziału w rozprawie. W okolicznościach złego stanu zdrowia skarżącego nic nie stało na przeszkodzie, aby ustanowił pełnomocnika, nawet nie profesjonalnego, celem bezpośredniego uczestnictwa w rozprawie, w sytuacji gdy stan zdrowia uniemożliwia bądź znacznie utrudnia osobisty w niej udział. Instytucja pełnomocnictwa służy właśnie temu, aby m.in. w niesprzyjających okolicznościach strona miała bezpośrednią wiedzę i wpływ na podejmowane czynności prawne, w tym procesowe. Na podstawie umocowania bowiem pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w takim zakresie jaki został określony w pełnomocnictwie. Tym samym pełnomocnik nie może skutecznie dokonać nic więcej, niż to wynika z umocowania.

Zdaniem Sądu, uwzględniając starania organu celem zapewnienia skarżącemu udziału w postępowaniu oraz pozbawioną racjonalnych przyczyn odmowę ustanowienia przez skarżącego pełnomocnika, nie można mówić o naruszeniu przez organ I instancji przepisu art. 10 kpa. Tym bardziej, że skarżący był prawidłowo powiadamiany o podejmowanych przez organ czynnościach, jak i o wyznaczonych terminach rozprawy. Powyższe przesądza, że zostało zapewnione mu prawo do czynnego udziału w postępowaniu, zaś on sam z własnej woli zaniechał swojego udziału zarówno osobistego jak i poprzez pełnomocnika. Zgodnie z wynikającą z art. 10 § 1 kpa ogólną zasadą udziału strony w postępowaniu administracyjnym uczestnictwo strony w czynnościach procesowych prowadzonego postępowania administracyjnego jest jej prawem. Organ administracji publicznej ma obowiązek zagwarantować stronie możliwość realizacji tego prawa. Przejawem takiej powinności organu, służącej realizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, a w konsekwencji i obrony przez nią swego interesu prawnego, jest obowiązek wezwania jej na rozprawę przy dochowaniu wymogów z art. 91 § 1 i 2 oraz art. 92 kpa. Niestawienie się strony (prawidłowo powiadomionej) na rozprawę oznacza – jak zasadnie twierdzi organ – rezygnację przez nią z prawa uczestnictwa w takiej formie postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji pozbawia ją możliwości postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kpa. Tym bardziej, że przepisy postępowania wprost przewidują, iż niestawiennictwo na rozprawie nie tamuje możliwości jej przeprowadzenia, o ile strona była prawidłowo powiadomiona o jej terminie (art. 94 § 1 k.p.a.). Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej (obligatoryjnej) pod nieobecność skarżącego było zatem jedyną możliwością by zakończyć wieloletnie postępowanie administracyjne.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu bezprzedmiotowości postępowania wywłaszczeniowego, w związku ze zrealizowaniem celu publicznego jakim była budowa autostrady, Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w analogicznej sprawie (wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 763/16, dostępny na stronach internetowych w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA). Powtórzyć zatem należy, że przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Gdyby uznać, w zakresie konieczności umorzenia postępowania, zasadność stanowiska skarżącego, zapisy specustawy drogowej, które przewidywały możliwość zajęcia nieruchomości (po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego – przesłanka obligatoryjna) i wydania pozwolenia na budowę jeszcze przed zakończeniem procesu wywłaszczeniowego, w celu przyspieszenia realizacji inwestycji okazałyby się przepisami "martwymi". A nie taki był cel ustawodawcy. W uzasadnieniu do projektu specustawy, wyraźnie wskazano, iż "ustawa jest regulacją służącą realizacji Strategii Gospodarczej Rządu pod nazwą Przedsiębiorczość – Rozwój – Praca, a w szczególności jej części zatytułowanej Infrastruktura – klucz do rozwoju. Ma ona charakter specjalny, a jej działanie jest ograniczone w czasie (...). Jej celem jest zdecydowanie uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to warunek konieczny do wyraźnego przyśpieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza autostrad (...)." W tym celu, specustawą nie tylko uproszczono procedury przygotowania i realizacji inwestycji drogowych, ale jednocześnie dokonano zmiany skali i modelu finansowania tych inwestycji. Tak więc postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone w powyższym trybie ma doprowadzić w niniejszej sprawie, do nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy. W związku z tym zrealizowanie inwestycji drogowej, pod którą nieruchomość jest wywłaszczana jest bez znaczenia dla sprawy i nie wpływa na rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy powołać się również na zawartą w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie o sygn. I OSK 1527/12 konkluzję, którą tut. Sąd całkowicie aprobuje, wedle której "...oddanie do użytkowania części drogi publicznej wybudowanej na nieruchomości objętej niezakończonym postępowaniem wywłaszczeniowym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), nie stanowi realizacji celu wywłaszczeniowego uzasadniającego umorzenie postępowania wywłaszczeniowego, z powodu jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie daje bowiem gwarancji osiągnięcia celu w postaci przejścia prawa własności i wypłaty słusznego odszkodowania (...)". W tym aspekcie trzeba mieć także na uwadze, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy tytuł prawny do spornej drogi musi być zmieniony. Istotna z punktu widzenia instytucji wywłaszczenia kwestia nie polega tylko na przejęciu nieruchomości przeznaczonej na cel publiczny ale również na przejściu prawa własności i zapłacie odszkodowania. Umorzenie zatem postępowania zamykałoby drogę do konkretyzacji ww. praw lub obowiązków stron. W orzecznictwie pojawiła się konstatacja, z którą należy się zgodzić, że postępowanie wywłaszczeniowe jest bezprzedmiotowe tylko wtedy, gdy dotyczy nieruchomości, której własność, a nie władanie (jak w sprawie niniejszej), skutecznie przeniesiono na Skarb Państwa (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 322/06, LEX nr 329151).

Sąd za niezasadne uznał również zarzuty dotyczące wadliwości operatu szacunkowego z dnia [...] października 2013 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego W. W. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. I ta zasada została w operacie zastosowana. Stosownie do treści art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowi ww. operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody [...] przez rzeczoznawcę majątkowego W. W., posiadającego uprawnienia nr [...]. Aktualność operatu szacunkowego została potwierdzona przez jego autora w dniu 20 stycznia 2015 r. Operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie i, tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 k.p.a. W szczególności na podstawie art. 80 k.p.a. rozpoznając sprawę organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien spełniać nie tylko formalne wymogi takiego dokumentu określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami i przepisach rangi wykonawczej, ale musi też opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanych nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1484/07, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie biegły wskazał na przedmiot wyceny, badając przeznaczenie planistyczne rzeczoznawca ustalił, że na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej ww. nieruchomość była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i znajdowała się na terenie oznaczonym jako tereny projektowanego przemysłu i składów (symbol: 08, P, S) w planie tym przewidziano rezerwę pod pas drogowy projektowanej autostrady [...], w granicach której znajduje się wyceniana działka. Biegły analizie poddał rynek transakcji nieruchomościami podobnymi do wycenianej, a przeznaczonych pod przemysł, produkcję, składy, magazyny oraz rynek transakcji nieruchomościami podobnymi do wycenianej a przeznaczonymi pod budowę dróg, a w przypadku braku takich transakcji, przeznaczonymi pod budowę, przebudowę lub rozbudowę układów komunikacyjnych. W związku z niewielką ilością transakcji nieruchomościami podobnymi, okres badania wydłużył do stycznia 2009 r. a obszar badanego rynku rozszerzono na teren całego Województwa [...].

W ocenie Sądu opinia biegłego spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego - § 36 ust. 4 oraz jest zgodna z regulacjami wynikającymi z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - art. 134. Analizując treść operatu, Sąd nie dopatrzył się braków formalnych, błędów obliczeniowych ani wewnętrznych niespójności wyceny, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń operatu. Powołany wyżej operat szacunkowy został zatem sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i standardami zawodowymi. Przedmiotowy operat wskazuje i uzasadnia metodę zastosowaną do wyceny, czynniki wpływające na kształtowanie się cen transakcyjnych, jak również uwzględnia ceny nieruchomości występujące na badanym rynku. W ocenie Sądu opinia biegłego jest spójna, logiczna i konsekwentna. Powyższą ocenę przedmiotowego operatu szacunkowego o wartości nieruchomości Sąd dokonał mając na uwadze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) – tj. § 36 ust. 1,2,3,4, i wobec powyższego, ocena operatu szacunkowego w konfrontacji z brzmieniem ww. przepisów rozporządzenia, zdaniem Sądu jest pozytywna, operat sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. Podniesione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o racji jego twierdzeń, w toku całego postępowania nie powołał żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia biegłego. Nie przedstawił również alternatywnej opinii o wartości nieruchomości ani nie skorzystał z możliwości oceny kwestionowanego operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Należy mieć również na względzie, że operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego, wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że operat szacunkowy jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie organu orzekającego. Ocena ta nie jest jednak możliwa w takim zakresie w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Również kontrola sądu administracyjnego nie obejmuje weryfikacji wiadomości rzeczoznawcy majątkowego jakie składają się na sporządzony w danej sprawie operat szacunkowy. Zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny, mogą jedynie dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym tj. zbadać czy został on sporządzony zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej aktach prawnych, czy też treść operatu jest logiczna i kompletna, a także czy sporządzona wycena została należycie uzasadniona. W świetle powyższego uznać trzeba, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wadliwości przedmiotowego operatu są bezpodstawne. Odnoszą się one nadto do tych elementów operatu, które wymagają wiadomości specjalnych w zakresie szacowania nieruchomości, nie podlegających ocenie organów administracji publicznej w trybie przepisu art. 80 k.p.a., jak również ocenie sądu administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skargi, prawidłowo organy uznały, że biegły samodzielnie decyduje, w ramach obowiązujących i wiążących go przepisów, o sposobie dokonania wyceny i tym samym o doborze nieruchomości porównawczych. I w tym zakresie ani organy ani sądy nie mają legitymacji aby na rzeczoznawcę wpływać. W istocie pozycja prawna rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do osoby zaufania publicznego. Rzeczoznawca majątkowy jest nie tylko osobą, która musi posiadać stosowne uprawnienia, ale też wiedzę i umiejętności, która jest zobowiązana do działania zgodnie z prawem. Organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Dlatego też, słusznie organy uznały za niezasadne żądanie skarżącego wyjaśnienia nie uwzględnienia przez biegłego innych transakcji przez niego wskazanych jaki i udostępnienia wnioskowanych dowodów celem zweryfikowania prawdziwości i słuszności przedstawionych w nim wniosków.

Sąd wyjaśnia również, że wobec specyficznej sytuacji prawnej jaka ma miejsce w razie przeniesienia własności nieruchomości w drodze wywłaszczenia, nie można mówić o ustaleniu wartości wycenianej nieruchomości z naruszeniem art. 151 u.g.n., wobec nie spełnienia dwóch wymienionych w tym przepisie założeń, tj.: działania storn w sytuacji nieprzymusowej oraz braku wyeksponowania nieruchomości na rynku i wynegocjowania warunków umowy. Skoro bowiem wywłaszczenie stanowi odjęcie prawa własności, to jest rzeczą oczywistą że podmiot któremu odejmuje się własność, nie działa dobrowolnie. Stąd zarzuty postawione w skardze w tym zakresie uznać należy za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.