Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 168/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 3, art. 2 pkt 13, 16, art. 16 ust. 1, 4, art. 22
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej w skrócie: "Wojewoda") z dnia [...] października 2018 r. nr [...] znak sprawy: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2017 r. skarżąca domagała się ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko P. M. na okres zasiłkowy 2017/2018.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] znak sprawy: [...] Wojewoda działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j, art. 11, art. 67, art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L Nr 166, str. 1 późn. zm.), art. 60 ust. 1 i 2, art. 90 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L Nr 284, str. 1 z późn. zm.), Decyzji H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącej daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 (Dz. U. UE C 2010, Nr 106, str. 56) i Decyzji Nr F1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych (Dz. U. UE C 2010, Nr 106, str. 11) oraz art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14, oraz art. 21, art. 23, art. 23a, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.ś.r.") - odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko: P. M. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, iż:

1. M. M. - ojciec P. M. jest obywatelem Włoch, zamieszkuje i pracuje na terenie Włoch od listopada 2003 r. (zgodnie z oświadczeniem M. M. z dnia 19 maja 2015 r., oraz oświadczeniem skarżącej z dnia 5 października 2018 r.),

2. skarżąca - matka dziecka, nie jest zatrudniona ani nie prowadzi działalności gospodarczej w Polsce, nie jest osobą ubezpieczającą się w KRUS, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych,

3. wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...] zasądzono od M. M. alimenty na rzecz córki P. M. w kwocie po 800 zł miesięcznie,

4. skarżąca wraz z dziećmi zamieszkuje w Polsce.

Następnie Wojewoda wyjaśnił, że na gruncie niniejszej sprawy w okresie od 1 listopada 2017 r. do chwili wydania decyzji ustawodawstwo włoskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004.

Wojewoda wyjaśnił, że w celu ustalenia czy w Polsce wystąpi prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków należy sprawdzić czy rodzina spełnia kryteria ustawowe po przyznania wnioskowanych świadczeń w Polsce, ustalić okres i wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą oraz ustalić, czy wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą nie przekracza wysokości świadczeń możliwych do przyznania w Polsce oraz czy w Polsce może być przyznany dodatek dyferencyjny.

Dalej Wojewoda wyjaśnił, że ustawodawstwo polskie przyznaje prawo do świadczeń rodzinnych po spełnieniu kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r., zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł na osobę, lub 764,00 zł na osobę w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie analizę dochodu rodziny skarżącej przedstawia załącznik nr 1 do decyzji.

Dalej Wojewoda wskazał, że w dniu 21 lutego 2018 r. podjęto decyzję tymczasową w sprawie zasad pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych i wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego został przesłany do instytucji właściwej we Włoszech, celem jego rozpatrzenia. Instytucja włoska w przewidzianym terminie nie zaprzeczyła swojego pierwszeństwa. Wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących we Włoszech w przypadku rodzin z dochodem rocznym nieprzekraczającym wysokości 14.383,37 EUR wynosi 258,33 EUR miesięcznie.

Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w okresie od 1 listopada 2017 r. należy zawiesić uprawnienie do świadczeń rodzinnych w Polsce (w tym przypadku do zasiłku rodzinnego) do wysokości kwoty świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo włoskie i ustalić czy w Polsce może być przyznany dodatek dyferencyjny. Sformułowanie "zawiesić uprawnienie" należy rozumieć jako pomniejszenie kwoty świadczeń rodzinnych należnych w Polsce o kwotę świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą. W celu porównania wysokości świadczeń należy stosować kurs wymiany opublikowany dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzającego miesiąc, w którym następuje porównanie świadczeń. Ustalenie przysługujących kwot dodatku dyferencyjnego zawiera załącznik nr 2 do decyzji. Natomiast w związku z faktem, iż miesięczna wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków zostało zawieszone w całości, nie występuje również dodatek dyferencyjny.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.

W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ojciec dziecka - wskazany przez skarżącą jako członek rodziny, jest obywatelem Włoch, zamieszkuje i pracuje na terenie Włoch od listopada 2003 r., natomiast skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo na terenie Polski i wraz z dziećmi zamieszkuje w Polsce. W związku z powyższym, na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w zw. z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 w niniejszej sprawie w okresie od 1 listopada 2017 r. ustawodawstwo włoskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa. Zatem w sytuacji, gdy skarżąca złożyła w Polsce wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wystąpił zbieg uprawnień do świadczeń przysługujących na podstawie powołanego powyżej art. 67 rozporządzenia nr 883/2004. Natomiast w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, a zatem zgodnie z ustawodawstwem włoskim.

SKO stwierdziło, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o przyznanie konkretnego świadczenia, w sytuacji, gdy w sprawie występuje element transgraniczny, jest zatem ustalenie czy osobie ubiegającej się o takie świadczenie przysługuje dodatek dyferencyjny, określony w art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 i ewentualnie w jakiej wysokości. W związku z powyższym obowiązkiem Wojewody jako organu rozpoznającego wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego, w sytuacji, gdy występuje element transgraniczny, było porównanie wysokości świadczeń przysługujących we Włoszech do kwoty wszystkich świadczeń możliwych do przyznania w Polsce, o które ubiega się skarżąca. SKO wskazało, iż Wojewoda dokonując porównania kwot świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo włoskie i polskie, prawidłowo ustalił, przedstawiając w tym zakresie szczegółowe wyliczenie, że kwota przysługujących świadczeń na terenie Włoch jest wyższa od kwoty świadczeń możliwych do uzyskania w Polsce. Tak więc skarżąca nie miała możliwości wyboru z jakiego systemu prawnego będzie pobierała świadczenie, gdyż decydowały o tym zasady unijne. Natomiast brak zaprzeczenia swojego pierwszeństwa w przewidzianym terminie właściwej włoskiej instytucji spowodowało uznanie ustawodawstwa włoskiego jako mającego pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, zaskarżając ją w całości. Decyzji SKO zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., a to poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, załatwienie sprawy z naruszeniem słusznego interesu obywateli;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a., a to poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego;

3) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 i k.p.a., w zw. z art. 10 k.p.a. przez nieuwzględnianie wniosków dowodowych strony;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez jego niezastosowanie i brak przyznania świadczenia o które wnosiła skarżąca;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 68 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 poprzez błędne uznanie, że pierwszeństwo znajdują przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że skoro ojciec dziecka nie utrzymuje żadnego kontaktu z córką i nie jest obecnie członkiem rodziny skarżącej (nie utrzymują ze sobą żadnych kontaktów, ponadto skarżąca obecnie pozostaje w związku z innym mężczyzną) to organy w ogóle nie powinny uwzględniać możliwości pobierania świadczeń przez ojca dziecka we Włoszech. Świadczenia rodzinne przysługują bowiem jedynie rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, niewystarczający jest zaś fakt samego posiadania dziecka w innym kraju. Mało prawdopodobne jest więc, aby ojciec dziecka otrzymywał jakiekolwiek świadczenie rodzinne.

Ponadto przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych skarżąca podniosła, że organy nie ustaliły bezspornie czy ustawodawstwo włoskie ma w niniejszym przypadku pierwszeństwo.

Zdaniem skarżącej, przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia w niniejszej sprawie nie mają zastosowania, a organ powinien rozpatrzyć przesłanki do przyznania jej świadczenia w oparciu o ustawodawstwo polskie.

Następnie w piśmie z dnia 25 marca 2019 r. skarżąca uzupełniając uzasadnienie skargi podniosła, że organ administracji niewłaściwie przeprowadził postępowanie w tej sprawie, naruszając przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że skoro państwo włoskie nie zaprzeczyło swojemu pierwszeństwu, to może wydać decyzję odmowną. Tymczasem w przepisach rozporządzenia nr 883/04 mowa jest o zajęciu stanowiska – udzieleniu odpowiedzi, natomiast nie ma takiej instytucji jak "niezaprzeczenie". Zdaniem skarżącej, gdyby instytucja włoska zajęła konkretne stanowisko i np. stwierdziłaby, że skarżąca nie jest objęta systemem zabezpieczenia społecznego we Włoszech, ojciec małoletniej nie pobiera i nie pobierał na nią żadnych świadczeń we Włoszech, ponadto skarżąca nigdy nie starała się o takie świadczenia we Włoszech i włoska instytucja nigdy nie kontaktowała się z nią w tej sprawie - to wówczas organ administracji na zasadzie art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/04 musiałby stwierdzić, że Polska jest krajem następnym w kolejności do wypłaty świadczeń rodzinnych i wychowawczych - po spełnieniu przesłanek wynikających z polskiego ustawodawstwa.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że wobec faktu, iż uzyskanie stanowiska instytucji włoskiej jest wydłużone w czasie, Wojewoda powinien podjąć decyzję tymczasową przyznającą świadczenia w Polsce, bowiem spełniła kryterium do przyznania zarówno zasiłku rodzinnego jak i świadczenia wychowawczego.

Skarżąca podniosła też, że Wojewoda nie pouczył jej, jaki będzie dalszy tok postępowania po przekazaniu wniosku do instytucji włoskiej.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią decyzje naruszają przepisy prawa materialnego poprzez ich błędne zastosowanie: art. 16 ust. 1 uppwd w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Stosownie do postanowień art. 1 ust. 3 u.ś.r. świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelom polskim oraz cudzoziemcom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe

o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Rozpoznając niniejszą sprawę organy przyjęły, że powołane zastrzeżenie należy uwzględnić. Poczynione w sprawie ustalenia pozwoliły organom zająć stanowisko, że zastosowanie znajdzie art. 23a ust. 1 i ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku gdy osoba uprawniona lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie.

Wojewoda, stosownie do postanowień art. 23a ust. 4 i 5 u.ś.r. ustalił, że

w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Podstawą faktyczną oceny organów było ustalenie, że ojciec córki skarżącej – P. M. – M. M. jest obywatelem Włoch, zamieszkuje i pracuje na terenie Włoch od listopada 2003 r. Skarżąca wraz z córką mieszka w Polsce, jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przyjmując, że ojciec dziecka – M. M. – pracuje

i mieszka we Włoszech, organy uznały, że na dzień złożenia wniosku oraz na dzień orzekania członek rodziny skarżącej przebywał w kraju, w którym znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji. Opierając się o art. 11, art. 67, art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wskazano że w sprawie, na zasadzie pierwszeństwa, będą mieć zastosowanie przepisy włoskie. Stanowisko to jest chybione.

Wychodząc od pryncypiów: zakres stosowania art. 23a ust. 1 u.ś.r. obejmuje takie układy faktyczne, w których organ, przed wydaniem decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego, posiada informację, że członek rodziny osoby uprawnionej przebywa w kraju, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Poprzez rodzinę, adekwatnie do definicji legalnej z art. 3 pkt 16 u.ś.r. rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W konfiguracji niniejszej sprawy M. M. można kwalifikować, jako członka rodziny skarżącej zakładając, iż jest on "rodzicem córki skarżącej"; w sprawie nie ma sporu, że skarżąca i M. M. nie są i nie byli małżeństwem.

W ocenie Sądu samo ustalanie, że M. M. jest ojcem córki skarżącej nie jest wystarczające do uznania go za członka jej rodziny. Przedmiotowy wniosek znajduje wsparcie, jeżeli uwzględni się ustawową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko, zadekretowaną w art. 3 pkt 17a u.ś.r. Stosownie do jej treści pod tym pojęciem rozumie się: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Jeżeli więc przyjąć, że skarżąca jest panną/osobą rozwiedzioną (skarżąca pozostawała w związku małżeńskim z innym mężczyzną) i wychowuje P. M.

samodzielnie, bez udziału ojca – M. M., to nie można zasadnie twierdzić, iż jest on członkiem jej rodziny. Skarżąca nie może bowiem jednocześnie pozostawać osobą samotnie wychowującą dziecko i osobą pozostającą w rodzinie z ojcem tego dziecka. Skarżąca w toku postępowania konsekwentnie podnosiła, że ojciec P. M. nie uczestniczy w jej wychowywaniu, nie ma z nią żadnego kontaktu, nie łoży na jej utrzymanie. W takim układzie faktycznym nie można przyjąć, iż jest on członkiem rodziny skarżącej. Sąd zwraca uwagę, że przyjęta formuła interpretacyjna jest zgodna z ratio legis u.ś.r. Celem świadczenia wychowawczego jest wszak częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka – art. 4 ust. 1 u.ś.r. Jeżeli zatem ojciec dziecka, niebędący mężem matki, nie uczestniczy

w wychowywaniu dziecka, nie łoży na jego utrzymanie i nie wykonuje nad nim opieki, trudno uznać, iż będzie on uprawniony do świadczenia wychowawczego. Potwierdzeniem założonych tez jest art. 27 ust. 2 u.ś.r., który nakazuje przyznać świadczenie wyłącznie temu rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

Końcowo Sąd eksponuje, iż kwestia interpretacji definicji rodziny (członka rodziny) była już przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych, które dostrzegały problem kontekstowości tej definicji. Sądy wypowiadały się wprawdzie nie tylko na gruncie art. 3 pkt 16 ustawy o świadczenia rodzinnych, ale również co do rozumienia pojęcia rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa

w wychowywaniu dzieci, niemniej jednak, z uwagi na treściową zbieżność obu definicji, prezentowane w tym zakresie stanowiska można z pewnością uadekwatniać do definicji rodziny w rozumieniu każdej z ww. ustaw. I tak, w wyroku z dnia 13 września 2017 r., sygn. I OSK 2955/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: Gdyby intencją ustawodawcy było obligatoryjne zaliczenie do rodziny wszystkich wymienionych w art. 3 pkt 16 u.ś.r. osób, to w przepisie tym nie umieszczono by słowa "odpowiednio". Z treści tego przepisu nie można wyprowadzić sztywnej reguły, która określałaby w konkretnej sytuacji życiowej, które osoby należy zaliczyć do rodziny. Ustawodawca zobowiązał organ do analizy tej kwestii w odniesieniu do każdej konkretnej sprawy właśnie poprzez użycie słowa "odpowiednio", najwyraźniej uznając, że możliwe komplikacje stosunków rodzinnych nie są materią, którą można i należy regulować sztywno i kazuistycznie. Oznacza to, że pod pojęciem rodziny przyjmuje się osoby wymienione w definiendum. Jednakże w zależności od sprawy w skład rodziny nie muszą wchodzić wszystkie osoby wymienione w definiendum.

W analogicznym tonie, eksponującym konieczność ustalania składu osobowego rodziny przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy wypowiedział się również: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. II SA/Po 970/16, WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. II SA/Ol 35/19, WSA

w Gdańsku w wyroku z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. III SA/Gd 1000/16,

Oceniając zgodność kwestionowanej skargą decyzji w kontekście tak zajętego stanowiska, Sąd wyraża pogląd, iż w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 23a ust. 1 u.ś.r., a zatem błędnie założono, że należy zastosować przepisy o koordynacji. M. M., nie mógł być uznany za członka rodziny skarżącej i tym samym jego zamieszkiwanie i praca na terenie Włoch pozostaje bez znaczenia. Podanie przez skarżącą we wniosku, że M. M. jest członkiem jej rodziny należy oceniać z uwzględnieniem prezentowanego przez skarżącą w toku postępowania stanowiska. Skarżąca w odwołaniu jednoznacznie wywodziła, że nie utrzymuje on żadnych kontaktów z córką, nie łoży na jej utrzymanie, i nie uczestniczy w jej wychowaniu. Obowiązkiem organu było te oświadczenia uwzględnić i ocenić, tymczasem w zaskarżonej decyzji stanowiska w tym zakresie brak.

W uzupełnieniu trzeba dodać, że przyjęty sposób rozumienia "członka rodziny" nie koliduje z rozporządzeniem nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie do art. 1 ust. 1 lit i rozporządzenia określenie "członek rodziny" oznacza każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia. Tym samym prawodawca europejski, dla rozstrzygnięcia o zakresie znaczeniowym pojęcia "członek rodziny" odsyła do ustawodawstw wewnętrznych państw członkowskich, co w niniejszej sprawie przekłada się na obowiązek stosowania definicji z art. 3 pkt 16 u.ś.r.

Rozpoznając ponownie sprawę organy podejmą czynności procesowe

z uwzględnieniem zajętego przez Sąd stanowiska, że w sprawie nie zachodzą podstawy do stosowania przepisów koordynacyjnych.

W tym stanie rzeczy Sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.