Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2588/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  1  par.  2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80  ust.  3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art.  11,  art.  107  par.  3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.  145  par.  1  pkt  1,  art.  151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant ref.staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wpłynął wniosek "T." Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. przyznał "T." Sp. z o.o. płatności w łącznej wysokości: 169 911,52 zł, w tym z tytułu:

1. Jednolita Płatność Obszarowa w wysokości: 110 465,07 zł,

2. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości: 14 207,78 zł,

3. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości: 5 958,61 zł,

4. Płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości: 39 280,06 zł.

Przyznane środki zostały przekazane Spółce na wskazany przez nią rachunek bankowy w dniu [...] czerwca 2013 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki Dyrektor [...] Oddziału ARiMR decyzją nr [...], z dnia [...] lipca 2013 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]listopada 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. przyznał Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności na 2012 r. w łącznej wysokości: 180 493,31zł, na które składały się:

1. Jednolita Płatność Obszarowa w wysokości: 121 390,19 zł,

2. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości : 12 793,68 zł,

3. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości: 3 144,54 zł,

4. Płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości: 43 164,90 zł.

Decyzja ta stała się ostateczna.

W dniu [...] listopada 2013 r. na rachunek bankowy Beneficjenta została przekazana kwota 14 809,96 zł. z tytułu dopłaty do płatności przekazanych w dniu [...] czerwca 2013 r.

Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych "T." Sp. z o.o. z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

W dniu [...] lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję Nr [...] ustalającą do zwrotu kwotę płatności w wysokości 4 228,17 zł, w tym z tytułu:

1. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1414,10 zł,

2. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszą, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 2 814,07 zł.

"T." Sp. z o.o. od powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. złożyła odwołanie po rozpatrzeniu którego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownik Biura Powiatowego z dnia [...] lutego 2015 r.

Organ II instancji wskazał, iż różnica między kwotą płatności z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wypłaconą Stronie na mocy decyzji Kierownika Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2013, tj. 14 207,78 zł, a należną do wypłaty kwotą płatności za 2012 r. określoną w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., tj. 12 793,68 zł. stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi 1 414,10 zł.

Ponadto różnica między kwotą płatności z tytułu powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych wypłaconą Stronie na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. z dnia [...] maja 2013, tj. 5 958,61 zł, a należną do wypłaty kwotą płatności za rok 2012 określoną w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., tj. 3 144,54 zł, stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi 2 814,07 zł.

Odnosząc się do ewentualnej możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Kierownik Powiatowego ARiMR odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności gdy kwota każdej z pobranych płatności nie jest wyższa od kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r.

Kurs wymiany euro na dzień 28 września 2012 r. ogłoszony w Dzienniku Unii Europejskiej C Nr 294/01, wynosi 4,1038 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro wynosi 410,38 zł.

W rozpatrywanej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 4 228,17 zł składają się kwoty płatności z tytułu: Uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości: 1 414,10 zł oraz z tytułu: Uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości: 2 814,07 zł. Kwoty te jednoznacznie przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczonej według wskazanego kursu.

Dyrektor podkreślił, iż przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy Wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie. Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W takim przypadku zadaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne - to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego podkreślił, iż wypłacenie przyznanych płatności na rachunek "T." Sp. z o.o. jest w sprawie bezsporne.

Organ rozważył także, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2C07 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65). Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Dyrektor podkreślił, iż na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki:

1. dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz

2. błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Organ przyznał, iż w rozpatrywanej sprawie płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy. Niemniej jednak błąd ten mógł zostać wykryty przez Stronę. Zdaniem organu należy uznać zatem, iż w sprawie nie zachodzą obie przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wynikające z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W konkluzji Dyrektor [...] Oddziału stwierdził, że kwota płatności w wysokości 4 228,17 zł, przekazana na rachunek strony w dniu [...] czerwca 2013 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. z dnia [...] maja 2013 r. jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia i dlatego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. zasadnie ustalił w zaskarżonej decyzji nienależnie pobrane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 w wysokości 4 228,17 zł.

W skardze z dnia [...] maja 2015 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "T." Sp. z o.o. z siedziba w W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], ewentualnie o jej uchylenie w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania.

Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2C07 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r.) – poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy błąd organu nie mógł zostać wykryty przez Skarżącą w zwykłych okolicznościach;

2. art. 8, 11 i 107 § 3 kpa – poprzez niewyjaśnienie przez organ w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji okoliczności pozwalających na stwierdzenie, iż Skarżąca mogła w zwykłych okolicznościach wykryć błąd organu.

W uzasadnieniu skargi Spółka podkreśliła, iż darzyła organ zaufaniem, co spowodowało, iż nie sprawdziła poprawności wpłat otrzymanych od organu a równocześnie z obowiązującego prawa nie ciąży na niej obowiązek sprawdzania decyzji organu pod względem rachunkowym.

Za niewystarczające, na gruncie art. 107 § 3 kpa, Spółka uznała lakoniczne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż błąd organu mógł zostać wykryty przez nią w zwykłych okolicznościach.

W ocenie Strony organ naruszył art. 8 kpa nie tylko nie budząc zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, a wręcz powodując jego regres.

W żadnej mierze także organ nie wyjaśnił Spółce, naruszając art. 11 kpa, faktycznych przesłanek swojej decyzji co do możliwości wykrycia przez nią błędu w zwykłych okolicznościach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie zajmując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa, a więc czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd stanął na stanowisku, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem niezasadny jest przedstawiony w niej zarzut naruszenia przez organ art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeśli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Wyłączenie obowiązku zwrotu płatności, o którym mowa w tym przepisie, przy założeniu, że jest to płatność nienależna – co w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne - uwarunkowane jest dwoma przesłankami, które muszą być spełnione łącznie - pomyłką organu i brakiem możliwości jej wykrycia przez rolnika.

W sprawie nie jest kwestionowana pomyłka organu. Kwestią sporną jest natomiast zaistnienie drugiej przesłanki – obiektywnej możliwości wykrycia błędu przez Stronę.

W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy nie można przyjąć, iż Skarżąca nie mogła wykryć, że na jej konto wpłynęła płatność w kwocie o 4 228,17 zł. większej niż to wynikało z decyzji ostatecznej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. z dnia [...] listopada 2013 r., przyznającej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności na 2012 r.

Skarżąca, jak sama przyznała w uzasadnieniu skargi, prowadzi szeroką działalność gospodarczą. Dla takiego podmiotu za zwykłą okoliczność należy przyjąć kontrolę i weryfikacje stanu rachunku bankowego. Dokonanie prostego sprawdzenia doprowadziłoby do wykrycia błędu organu. Strona przyznała, iż takiej kontroli zaniechała. Nie można przyjąć, iż kierowała się wyłącznie zaufaniem do organu, bowiem uprzednio podejmowała skuteczne kroki prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] maja 2013 r., którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. przyznał jej płatności w łącznej, kwestionowanej przez Spółkę wysokości: 169 911,52 zł. To w wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki Dyrektor [...] Oddziału ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego przyznał Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności na 2012 r. w wyższej, łącznej wysokości: 180 493,31 zł. Strona przyznała w skardze, iż odwołała się od decyzji z dnia [...] maja 2013 r. wobec wykrycia rażących błędów popełnionych w niej przez organ, prowadzących do uszczuplenia należnych Stronie dopłat.

Zdaniem Sądu dowodzi to należytej dbałości Spółki o jej sprawy finansowe i czyni niewiarygodnymi stwierdzenia zawarte w skardze, iż Strona nie zweryfikowała otrzymanej od organu wpłaty kierując się zaufaniem do niego i brakiem przepisów nakładających na nią taki obowiązek.

W ocenie Sądu organowi nie można także przypisać prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania jego Uczestnika do władzy publicznej (art. 8 kpa) ani braku wyjaśnienia Stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy ( art. 11 kpa).

Rację natomiast należy przyznać Spółce, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wykazania, że błąd organu mógł zostać wykryty przez nią w zwykłych okolicznościach – jest lakoniczne. Organ stwierdzając, iż błąd mógł być wykryty przez Stronę odwołuje się do zaangażowania Spółki w postępowanie w sprawie przyznania jej płatności bezpośrednich na 2012 r. oraz wskazuje na treść decyzji z [...] listopada 2013 r., z której wprost wynikało, iż na rachunek bankowy Strony zostanie przekazana płatność w wysokości będącej różnicą pomiędzy kwotą przyznaną w tej decyzji a kwotą płatności wynikających z uchylonej decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Zdaniem organu powyższe przesądza o tym, iż Spółka w zwykłych okolicznościach mogła wykryć błąd polegający na przekazaniu jej przez organ większej sumy pieniędzy niż to wynikało z decyzji ostatecznej.

Sąd zauważając tę lakoniczność stanął jednak na stanowisku, iż pomimo tego niedociągnięcia zaskarżona decyzja poddaje się kontroli a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą uchylenia decyzji może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane naruszenie art. 107 § 3 kpa w ocenie Sądu w żadnej mierze nie mogło i nie miało istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.

Sąd podkreśla, iż na wynik sprawy nie miał także wpływu fakt zwrócenia przez Spółkę w dniu [...] lipca 2014 r. nienależnie przekazanej jej przez organ kwoty.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.