Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 954/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44h
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych adresowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] R. Ł. zwróciła się z do Wójta Gminy D. o udostępnienie informacji adresowej R. i W. H., wskazując że dane te są jej niezbędne na potrzeby wytoczonego przez nią przed Sądem Okręgowym w B. I Wydział Cywilny procesu cywilnego o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Pismem z dnia [...] R. Ł. zmieniła treść ww. wniosku, stwierdzając że informacja adresowa potrzebna jest jej do celów osobistych. W kolejnych pismach kierowanych do organu strona powołała się na szeroko pojęty interes społeczny w uzyskaniu żądanej informacji adresowej, wyrażający się dbałością i ochroną obywateli przed naruszeniami i zaniechaniami organów administracji samorządowej i publicznej (pismo z dnia [...]), oraz ponownie na konieczność przedstawienia danych meldunkowych R. i W. H. w ww. postępowaniu sądowym tj. na interes prawny w udostępnieniu tych danych, wskazując przy tym na brak oficjalnej wiedzy o miejscu zamieszkania R. i W. H. (pismo z dnia ż...ś).

Po ponownym rozpatrzeniu ww. wniosku Wójt Gminy D. z decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), odmówił wnioskodawczyni udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych tj. podania adresu zameldowania W. i R. H. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że strona nie wykazała bezspornie w sprawie ani interesu faktycznego, ani interesu prawnego, ani nawet potrzeby uzyskania przedmiotowych danych. Podkreślił przy tym, że W. i R. H. nie wyrazili zgody na udostępnienie R. Ł. ich danych meldunkowych, że z pism wnioskodawczyni wynika, iż zna ona adres W. i R. Ha. oraz, że Sąd Okręgowy w B., przed którym zawisła spawa na którą powołuje się strona we wniosku poinformował organ, iż nie zobowiązywał R. Ł. do wskazania adresu zamieszkania Państwa H. Wskazane okoliczności, w świetle art. 44h ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniają zdaniem organu odmowę udostępnienia wnioskowanych przez stronę danych.

Od powyższej decyzji R. Ł. wniosła odwołanie, w którym domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz dokonania sprzecznych z rzeczywistym stanem rzeczy ustaleń faktycznych.

W uzasadnieniu pisma strona obszernie opisała okoliczności faktyczne i przyczyny prowadzonych z jej inicjatywy postępowań sądowych, w tym ww. postępowania o odszkodowanie i zadośćuczynienia prowadzonego przeciwko Zespołowi Szkół [...] w K., Województwo K., Powiat B., w którym to Zespole strona pracowała jako nauczycielka, ponosząc szkodę w wyniku jej zdaniem niezgodnej z prawem działalności R. (dyrektor Zespołu) i W. (księgowa Zespołu) H. Odwołująca podkreśliła, że majątek Państwa H., w tym posiadane przez nich nieruchomości, pochodzą z nielegalnych źródeł, gdyż zostały uzyskany w wyniku przestępstw finansowych, pełnionych m.in. na szkodę strony. Okoliczności te w ocenienie strony uzasadniają złożony przez nią wniosek o udostępnienie danych meldunkowych R. i W. H. Jednocześnie strona wskazała, że według nieoficjalnej wiedzy, R. i W. H. zamieszkują we wsi A. k/B. gm. D. nr [...], na działce ewid. nr [...], obwód B. i na działce nr [...] nr [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., powołując się na przepisy art. 44h ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wyjaśnił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że art. 44h ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w sposób jednoznaczny określa zasady udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych. Zawiera on zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych ze zbiorów meldunkowych, jak też zawiera warunki, jakie powinien spełniać podmiot uprawniony do uzyskania danych. W przypadku odwołującej, jak wskazał organ, w rachubę wchodzi możliwość uzyskania danych ze zbiorów meldunkowych na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 1 lub pkt 3 ww. ustawy. Przepisy te stanowią, że dane z w ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych mogą być udostępniane: osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny (ust. 2 pkt 1), a ponadto innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą (ust 2 pkt 3). Organ podkreślił, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, polega na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. Ponadto wskazał, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2011 r. (sygn. akt II OSK 180/10, publ. Iex nr 992500), że o interesie prawnym w uzyskaniu takich danych mogą również świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danej osoby i dlatego jej odnalezienie wymagałoby uzyskania jej adresu, a więc gdyby strona nie mogła realizować swoich uprawnień lub nie mogła poddać się prawnie określonym obowiązkom, bez udziału osoby, której dane adresowe służyłyby jej odnalezieniu. W ocenie organu przytoczone przez odwołującą w odwołaniu i wcześniejszych pismach okoliczności związane z koniecznością uzyskania danych meldunkowych Państwa H. na potrzeby prowadzonych spraw sądowych nie spełniają przesłanki określonej w art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż nie świadczą one o posiadaniu przez nią interesu prawnego w żądaniu udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych. Nie spełnienie zaś kumulatywnych przesłanek wyszczególnionej w art. 44h ust. 2 pkt 3 ww. ustawy wynika, jak wskazał organ, z okoliczności, iż W. i R. H. w swoich oświadczeniach z dnia [...], nie wyrazili zgody na udostępnienie danych, o których ujawnienie ubiegała się strona. Dodatkowo organ zaznaczył, że samo powołanie się na potrzebę przedłożenia danych adresowych jakiejś osoby w Sądzie nie oznacza uwiarygodnienia interesu faktycznego w otrzymaniu takich danych, a także że z informacji Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] (sygn. akt I C 145/11) wynika, iż Sąd nie zobowiązywał strony do wskazania adresu zamieszkania Państwa H. Poza tym organ podkreślił, że strona, jak sama przyznała w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ma wiedzę (nieoficjalną) odnośnie miejsca zamieszkania (pobytu) Państwa H. Z uwagi zatem na nie spełnienie warunków ustawowych do udostępnienia żądanych danych oraz bezzasadność zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

Na powyższą decyzję R. Ł. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia decyzji organu II instancji i zobowiązania Wójta Gminy D. do udzielenia żądanej informacji adresowej w sposób legalny, powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 53, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zatem zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo.

Na wstępie wskazać należy, że zasady udostępniania danych osobowych z ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych regulują przepisy rozdziału 8b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Są one zróżnicowane w zależności od rodzaju podmiotu zwracającego się o udostępnienie danych. Jeżeli o udostępnienie danych zwraca się podmiot, którego dane te nie dotyczą, może ono nastąpić po spełnieniu przesłanek określonych w art. 44h ust. 1 i 2 omawianej ustawy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie jest podmiotem, którego dane objęte wnioskiem o udostępnienie dotyczą. Nie należy ona także z przyczyn oczywistych do kręgu podmiotów określonych w art. 44h ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2. Tym samym więc należało złożony przez nią wiosek rozpatrzyć z punktu widzenia warunków udostępnienia danych zawartych w art. 44h ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ww. ustawy. Z przepisów tych zaś wynika, że warunkiem udostępnienia żądanych danych jest albo wykazanie przez wnioskodawcę interesu prawnego (ust. 2 pkt 1), albo uwiarygodnienie interesu faktycznego w otrzymaniu danych przy jednoczesnej zgodzie osoby, której dane dotyczą (ust. 2 pkt 3). Przepisy art. 44h ust. 2 pkt 1 13 ustawy stanowią bowiem, że dane ze zbiorów meldunkowych mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnych, jeżeli wykażą w tym interes prawny oraz innym osobom i podmiotom, jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą.

W niniejszej sprawie organy obu instancji negatywnie zweryfikowały obie ze wskazanych przesłanek. Oceniając legalność przeprowadzonej weryfikacji wskazać należy, odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanek zawartych w art. 44h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że z akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, iż osoby których dane dotyczą, nie wyraziły zgody na udostępnienie ich danych adresowych składając, w tym zakresie stosowne oświadczenia z dnia [...] (vide: pisma k- 15,16 akt administracyjnych). Skoro więc przepis art. 44h ust. 2 pkt 3 ww. ustawy zawiera wymóg jednoczesnego spełnienia obu wskazanych w nim wymogów tj. zarówno warunku uwiarygodnienia interesu faktycznego jak i wymogu wyrażenia zgody przez osoby których dane objęte wnioskiem o udostępnienie dotyczą, a okoliczność braku zgody Państwa H. nie budzi w sprawie wątpliwości i jest niewątpliwa, to tym samym Sąd w pełni podziela wniosek organów obu instancji, że w przedmiotowej sprawie nie mogło dojść do udostępnienia żądanego adresu Państwa H. na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 3 ww. ustawy.

Podstawę udostępnienia danych osobowych z ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, która w przypadku skarżącej mogłaby także warunkować udostępnienie danych adresowych Państwa H., a której orzekające organy w sprawie nie stwierdziły, zawiera także przepis art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wiążąc ją z interesem prawnym wnioskodawcy. Interes prawny, jako warunek udostępnienia danych, występuje w sytuacji gdy wnioskodawca wykaże okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 180/10, publ. Iex nr 992500). Pomiot zainteresowany winien więc wykazać związek między sferą chronioną przez przepisy prawa materialnego a czynnością organu, a więc że nie może on realizować swoich uprawnień lub poddać się prawnie określonym obowiązkom, bez udziału osoby, której dane adresowe, objęte wnioskiem o udostępnienie, służyłyby jej odnalezieniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/GL 821/11, publ. Iex nr 1138451; ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 180/10). W przedmiotowej sprawie skarżąca, zdaniem Sądu, w żaden sposób nie wykazała tego związku pomiędzy jej sytuacją prawną a czynnością organu, tj. że jej sfera prawna jest zależna od danej osoby i dlatego zachodzi konieczność uzyskania od organu jej danych adresowych. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że Sąd Okręgowy w B., przed którym zawisła sprawa skarżącej, na którą powołała się ona we wniosku o udostępnienie informacji adresowej, nie zobowiązywał strony do wskazania adresu zamieszkania R. i W. H. (informacja Sądu z dnia [...] k. 31 akt administracyjnych organu I instancji). Tym samym więc, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie ma podstaw do uznania, że dane adresowe ww. osób są stronie niezbędne na potrzeby wytoczonego przed Sądem Okręgowym w B. I Wydział Cywilny procesu o odszkodowanie i zadośćuczynienia przeciwko Zespołowi Szkół [...] w K. Także powołany przez skarżącą we wniosku o udostępnienie szeroko pojęty interes społeczny w uzyskaniu żądanej informacji adresowej nie uzasadnia udostępnienia wnioskowanych danych. Przepis art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkuje bowiem możliwości udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych od wymogu wykazania własnego interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych. Ogólno pojęty interes społeczny polegający na potrzebnie ochrony obywateli przed naruszeniami i zaniechaniami organów administracji samorządowej i publicznej, nie stanowi o posiadaniu indywidualnego interesu prawnego w udostępnieniu danych meldunkowych, a więc interesu wyrażającego się w braku możliwości realizacji przez konkretną osobę jakichś opartych na przepisach prawa uprawnień, czy poddania się określonym obowiązkom, bez posiadania informacji znajdujących się w ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych. Należy wyraźnie podkreślić, że przepis art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie tyko wskazuje na konieczność istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu uzyskania danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, lecz dodatkowo zaostrza to kryterium, poprzez ustanowienie wymogu wykazania przez wnioskodawcę tego interesu prawnego. Inicjatywa więc w tym zakresie spoczywa na osobie zainteresowanej. To ona zatem powinna przedstawić takie informacje, które wskazywałaby na posiadanie tego interesu prawnego. W ocenie Sądu, z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca nie przestawiła zarówno we wniosku, który zainicjował przedmiotowe postępowanie, jak i w późniejszych pismach kierowanych do organu, a także we wniesionej do Sądu skardze żadnych okoliczności, które świadczyłaby o tym, że żądana przez nią informacja adresowa związana jest z jej sferą prawną, z chronionym przez przepisy prawa materialnego uprawnieniami, czy też wynikającymi z nich obowiązkami. W tym stanie rzeczy należy w pełni podzielić pogląd orzekających w sprawie organów o braku wystąpienia w sprawie przesłanki udostępnienia danych meldunkowych określonych w art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Wobec powyższego, stwierdzając brak podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącej o udostępnienie żądanych danych adresowych R. i W. H., oraz uznając wszystkie zarzuty skargi i argumenty skargi za bezzasadne, Sąd na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) orzekł o oddaleniu skargi R. Ł.