Wyrok NSA, sygn. akt II SA 2501/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Koncesje
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1991 nr 60 poz. 253
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym.
article: art. 20 ust. 4-5, art. 23
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Koncesjonowanie działalności gospodarczej jako odstępstwo od zasady wolności gospodarczej ze względu na interesy gospodarki narodowej uprawnia do określenia limitów produkcji i eksportu.

TEZY

Koncesjonowanie działalności gospodarczej jako odstępstwo od zasady wolności gospodarczej ze względu na interesy gospodarki narodowej uprawnia do określenia limitów produkcji i eksportu.


UZASADNIENIE

Państwowe Gospodarstwo Rolne w P. zajmowało się wyrobem spirytusu, a następnie decyzją z dnia 10 stycznia 1992 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej udzielił mu promesy koncesji na produkcję wódek, zakreślając termin jej ważności od dnia 2 stycznia 1992 r. do dnia 2 stycznia 1993 r. w nawiązaniu do wniosku z dnia 23 sierpnia 1991 r.

We wrześniu 1992 r. utworzona została Polsko-Grecka Grupa Inwestycyjna, do której weszło również PGR w P., którego mienie przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Spółka ta pismem z dnia 22 października 1992 r. zwróciła się do Ministra o udzielenie promesy koncesji na rok 1993 dotyczącej produkcji wódek. Żądana promesa koncesji została jej udzielona na określonych warunkach, spośród których w punktach 8 i 9 kolejno wprowadzono maksymalną wielkość rocznej produkcji 3,5 mln litrów wódki o zawartości do 45 procent alkoholu i obowiązek przeznaczenia na eksport co najmniej 60 procent tej produkcji.

Składając dnia 28 lipca 1993 r. wniosek o udzielenie koncesji skarżąca poinformowała, że całkowicie odstępuje od warunku przeznaczenia na eksport 60 procent produkcji wódek i żąda ustalenia maksymalnego limitu odpowiadającego 7 mln litrów czystego spirytusu. Minister udzielił koncesji pozostawiając zamieszczone w promesie oba sporne warunki /z wyjątkiem obniżenia w 1994 r. do 20 procent produkcji przeznaczonej na eksport/.

W skardze do sądu i stanowiących jej uzasadnienie pismach procesowych złożonych do akt 19 i 22 grudnia 1994 r. skarżąca zakwestionowała pkt 5 i 6 decyzji Ministra określające limity produkcji i eksportu produkowanych wódek domagając się ich zniesienia. Swoje żądania wyprowadzała z braku takich limitów w promesie koncesji udzielonej dnia 10 stycznia 1992 r. dla PGR, które następnie z posiadanymi uprawnieniami weszło do spółki. Zdaniem skarżącej wprowadzone limity odbiegają od wcześniejszych uzgodnień z MRiGŻ i dyskwalifikują opłacalność przedsięwzięcia bazującego na wniesionym przez polskiego partnera obiekcie "w stanie takiego wyeksploatowania". W jej ocenie takie działanie "miało cechy działania z premedytacją". Stanowi dyskryminację podmiotów działających w oparciu o kapitał prywatny i preferowanie przedsiębiorstw państwowych, w sposób sprzeczny z prawem wewnętrznym i międzynarodowym ingeruje w uprawnienia skarżącej do dysponowania własną produkcją oraz reguluje wyniki, a nie warunki koncesjonowanej działalności gospodarczej.

Minister wniósł o oddalenie skargi, w szczególności podkreślając, że przy nadmiarze wyrobów alkoholowych na krajowym rynku i niewykorzystanych zdolnościach produkcyjnych zakładów przemysłu spirytusowego określenie warunków koncesji leżało w interesie społeczno-gospodarczym oraz znajdowało podstawę w art. 20 ust. 4-5 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej i było zamieszczone w udzielonej promesie koncesji z dnia 18 lutego 1993 r.

Ponadto w stanowisku MRiGŻ z dnia 16 stycznia 1995 r. zwrócono uwagę na bezpodstawność zarzutów skarżącej - nie popartych dowodami - nierównego traktowania różnych podmiotów gospodarczych i naruszeń prawa, zwłaszcza gdy Minister Przemysłu i Handlu w wykonaniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ ustala w sposób wiążący i każdego roku niższy plan sprzedaży napojów alkoholowych. W promesie koncesji udzielonej dnia 10 stycznia 1992 r. dla PGR nie określono wielkości produkcji ani eksportu, ponieważ ten. podmiot zadeklarował limit 3,5 mln litrów rocznie i zamiar rozwijania eksportu. Podejmowanie działalności gospodarczej w rejonach zagrożonych wysokim bezrobociem jest preferowane zwolnieniami od podatku dochodowego, a nie korzystnymi warunkami uzyskania koncesji. Za błędne uznano też twierdzenie skarżącej o złym stanie technicznym obiektu PGR wniesionego do spółki, gdyż podmiot zagraniczny deklarował jedynie wyposażenie obiektu w odpowiednie urządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym stanowi: "Jeżeli podjęcie działalności gospodarczej z mocy odrębnych przepisów wymaga koncesji lub innego zezwolenia, spółka jest obowiązana uzyskać taką koncesję lub zezwolenie przed podjęciem działalności". Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, uzyskanie koncesji wymaga podjęcia działalności m.in. w zakresie wyrobu i rozlewu wódek. Organ koncesyjny może określić w koncesji podstawowe warunki wykonywania działalności gospodarczej; może też odmówić udzielenia koncesji lub ograniczyć wnioskowany zakres i przedmiot działalności gospodarczej również ze względu na zagrożenie interesu gospodarki narodowej /art. 20 ust. 4 i 5/. Podmiot gospodarczy może ubiegać się o wydanie promesy koncesji przewidzianej w art. 23 tej ustawy.

Przypomniana regulacja prawna zawiera podstawowe rozwiązania potrzebne do oceny legalności zaskarżonej decyzji. Należy przede wszystkim podkreślić, że koncesjonowanie działalności gospodarczej w dziedzinach szczególnie interesujących państwo, jest odstępstwem od zasady wolności gospodarczej powszechnie stosowanym w innych krajach, nawet o bardziej rozwiniętej gospodarce rynkowej. W istotę koncesjonowania wkomponowane są środki określone w art. 20 ust. 4 i 5, tj. możność określenia podstawowych warunków wykonywania działalności gospodarczej, m.in. z punktu widzenia interesów gospodarki narodowej, aż do odmowy udzielenia koncesji w razie zagrożenia tych interesów. W tak specyficznej dziedzinie, jak wyrób i przetwarzanie spirytusu oraz wyrób wódek, organ koncesyjny może określać dla podmiotu gospodarczego limity produkcji i eksportu, co w świetle szczególnej atrakcyjności tej produkcji i niepełnego wykorzystania możliwości wytwórczych już istniejących zakładów przemysłu spirytusowego - jest oczywiste. Domaganie się przez skarżącą uchylenia określonego dla niej limitu eksportu wódek i czterokrotnego zwiększenia limitu rocznej ich produkcji /7 mln litrów 100 procent spirytusu zamiast 3,5 mln litrów wódek o zawartości do 45 procent alkoholu/ jest nieporozumieniem.

Błędne jest również nawiązanie przez skarżącą do promesy koncesji udzielonej dnia 10 stycznia 1992 r. dla PGR. Przede wszystkim udzielono jej innemu podmiotowi gospodarczemu, a nie skarżącej i w dodatku była ona ważna tylko do dnia 2 stycznia 1993 r. Ponadto skarżąca pismem z dnia 22 października 1992 r., skierowanym do MRiGŻ, prosiła "o udzielenie promesy koncesji na rok 1993 dotyczącej produkcji wódek", a więc oczywiście innej niż udzielonej dla PGR, deklarując zresztą w tym piśmie przeznaczenie 60 procent produkcji na eksport. Wreszcie, mimo pouczenia, nie zaskarżyła do sądu administracyjnego promesy koncesji, w której podano kwestionowane limity produkcji i eksportu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa. skargę oddalił.