Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 333/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 6, art. 37, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 15 stycznia 2007 r., Nr [...] nakazał K. K. doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem - samowolnie dobudowanej w 1988 r. (do istniejącego budynku mieszkalnego wybudowanego na początku XX wieku) części budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy wynoszącej 54,6 m2, usytuowanej na terenie działki nr 633/1 w S., gm. Ż. poprzez zamurowanie wszystkich otworów okiennych wykonanych w ścianie zewnętrznej dobudowanego budynku - zwróconej w stronę granicy z działką nr 386/5 w S. Wyznaczono termin wykonania do dnia 30 kwietnia 2007 r., zobowiązując właściciela przedmiotowej części budynku do uzyskania decyzji pozwolenie na jego użytkowanie.

Po rozpatrzeniu odwołania K. K. z dnia 24 stycznia 2007 r. od wskazanej decyzji, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 poz. 1118, z późn. zm.) oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (DZ.U. Nr 38 poz. 229), decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części obejmującej nałożony obowiązek oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin - do dnia 30 lipca 2010 r.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił w ślad za organem I instancji, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane do nakazania przymusowej rozbiórki samowolnie wybudowanej części (rozbudowa) obiektu budowlanego, gdy znajduje się on na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, ponieważ budynek mieszkalny przed rozbudową istniał legalnie. Nie znaleziono podstaw do nakazania rozbiórki ww. części obiektu w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienie albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także na podstawia art. 37 ust. 2, z innych przyczyn. PINB uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy należy zastosować tryb art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż usytuowanie rozbudowy budynku ze ścianą z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działek naruszyło przepisy § 12 ust. 1 obowiązującego w czasie jej trwania rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz.62 z 1980 r.), jak również §12 ust.1 (pkt 1) aktualnego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690, z późn. zm.). K. K. złożyła odwołanie, w którym potwierdziła, że "orzeczenie zawarte w zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawdą oraz obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, ponieważ ściana (jej) domu znajduje się w odległości 1,8m od granicy z działką nr 386/5". Prosi jedynie "o "anulowanie terminu zamurowania okien", co należy oczywiście rozumieć jako wniosek o jego zmianę. Skarżąca dodaje jednak, że gdy rozpoczynano rozbudowę w 1988 r., "granica przebiegała w odległości ponad 4m od przedmiotowej ściany, (lecz) została przesunięta bezprawnie w stronę domu" skarżącej.

Rozpatrując odwołanie WINB wskazał, iż zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane do obiektów, których (samowolna) budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymi przepisami są uregulowania art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Zgodnie z regulacją art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek, niezbędnych dla doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. PINB wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na brak okoliczności z art. 37 do nakazania przymusowej rozbiórki części budynku mieszkalnego (rozbudowa), zrealizowanej w 1988 r. bez pozwolenia na budowę i w związku z tym zastosował art. 40 przywołanej ustawy, nakazując zamurowanie otworów okiennych wykonanych w ścianie usytuowanej w odległości 1,8 m od granicy z działką nr 386/5, tj. z naruszeniem przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących zarówno podczas rozbudowy budynku, jak i aktualnych.

Paragraf 12 ust. 1 rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych określa, że wolno stojące budynki ze ścianą od strony sąsiedniej działki powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4m od granicy działki. Obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją eliminuje naruszenie tego przepisu, a zatem według organu odwoławczego jest ona zasadna. Jednocześnie wskazał organ, iż z dokumentów sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że przebieg granicy nie uległ zmianie, natomiast dobudowana w 1988 r. część budynku mieszkalnego przybliża ten obiekt na odległość 1,8 m do granicy z działką 386/5.

Ponieważ wyznaczony w decyzji organu I instancji termin wykonania obowiązku upłynął w związku z postępowaniem odwoławczym, WINB wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku.

Na opisaną wyżej decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego K. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca wniosła o anulowanie decyzji nakazującej zamurowanie okien ewentualnie o przesuniecie terminu jej wykonania na dzień 30 lipca 2012 r. Skarżąca twierdzi, że padła ofiarą przestępstwa urzędniczego, gdyż geodeta, który w latach 80 – tych ubiegłego wieku aktualizował mapy ewidencyjne wsi S., przesunął granice pomiędzy jej działką nr 633/1 a działkami nr 386/4 i 386/5 o 5 m. na niekorzyść skarżącej, przez co straciła ona ponad 300 m2 gruntu na rzecz państwa K.. W skardze złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2010 r. skarżąca podała, iż to nie ona przybliżyła ścianę z oknami do granicy - to urzędnicy przesunęli granicę z działką nr 386/5 o 5 m w stronę jej domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna nie podlegała uwzględnieniu.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.

Okoliczności niniejszej sprawy w istotnych kwestiach nie są sporne. Prawidłowo ustalił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w ślad za organem I instancji niekwestionowaną okoliczność, iż K. K. działając w ramach samowoli budowlanej – bez pozwolenia na budowę - dokonała rozbudowy istniejącego legalnie budynku mieszkalnego, na działce nr 633/1 w S., gmina Ż. Roboty budowlane zostały zakończone w 1988 r., a w wyniku rozbudowy samowolnie wybudowana część budynku mieszkalnego ze ścianą z oknami znajduje się w odległości 1,8 m od granicy z działką nr 386/5. Przedstawione okoliczności ustalone zostały na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego z udziałem strony w dniu 21 września 2006 r., a następnie potwierdzone zostały w odwołaniu od decyzji I instancji złożonym przez skarżącą. Protokół oględzin zawiera wyczerpujący opis stanu nieruchomości wraz z odręcznymi rysunkami usytuowania budynku istniejącego legalnie oraz części dobudowanej (vide: protokół k. 4 akt administracyjnych I instancji). Strona skarżąca ani uczestnik postępowania S. R. (ojciec K. K. i właściciel budynku istniejącego od początku XX wieku) nie zgłosili do protokołu żadnych zastrzeżeń. Zatem, w ocenie Sądu, przedmiotowy materiał dowodowy mógł stać się podstawą ustaleń i zastosowania środków przewidzianych w ustawie z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.). Wskazać bowiem należy, iż data zakończenia samowolnej budowy implikowała następnie zastosowanie przepisów tej ostatniej ustawy, według reguły określonej w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.). Podstawę prawną rozstrzygnięć stanowił przepis art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r., którego zastosowanie wymagało jednoznacznej oceny, że w sprawie nie zachodzą warunki do rozbiórki według normy wynikającej z art. 37 tej ustawy. W tym kontekście trafnie organ I instancji uzasadnił, a organ odwoławczy zaaprobował zastosowanie przepisu art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., prawidłowo oceniając stan faktyczny pod kątem braku przesłanek wynikających z przepisu art. 37 ust. 1 oraz ust. 2 tej ostatniej ustawy. Zgodnie z przepisem ust. 1 obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Natomiast zgodnie z ust. 2 terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Według zaś art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy do stanu zgodnego z przepisami.

W okolicznościach niniejszej sprawy budowa "niezgodnie z przepisami" dotyczy zarówno braku wymaganego prawem pozwolenia na budowę jak i sprzeczność z przepisami techniczno-budowlanymi. Zasadna jest ocena organów, że samowolnie wybudowany przedmiotowy obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie jego budowy, to jest rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62). Przepisy te należy stosować zgodnie z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., według którego obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający w szczególności ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami (art. 5 ust. 6). Prawidłowo ustalona przez organy nadzoru odległość ściany z oknami od granicy działki sąsiedniej (1,8 m) sprzeczna jest z postanowieniami § 12 wskazanego rozporządzenia, który w ust. 1 przewiduje, że budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Zgodnie z ust. 2 przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.

Sąd podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego, że nie zostały zachowane odległości od granicy z działką nr 386/5, określone w powyższym rozporządzeniu. Skarżąca sama przyznaje w skardze, że działka nr 386/5 jest niezabudowana, zatem odległość wybudowanego samowolnie obiektu od granicy z tą działką ścianą z otworami okiennymi nie może być mniejsza niż 4 m. Takie usytuowanie ściany z otworami okiennymi narusza również, jak trafnie wskazują organy nadzoru, przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), przewidującego w § 12 ust. 1 obowiązek sytuowania budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy w odległości nie mniejszej niż 4 m, a 3 m w przypadku budynku zwróconego w stronę tej granicy ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Trzeba przy tym wskazać, iż taki sam zapis (por. § 12 ust. 4) znajdował się w uchylonym już, a obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 24 października 1994 r. Prawo budowlane rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w stronę tej granicy (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140, ze zm.).

Innymi słowy, przepisy techniczno-budowlane generalnie nie przewidywały i nie przewidują możliwości zbliżenia do granicy z działką sąsiednią na odległość mniejszą niż 4 m ścianą z otworami okiennymi. Skutkiem tego prawidłowo nałożono obowiązek zamurowania otworów okiennych, co wypełnia dyspozycję art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., poprzez nakazanie wykonania określonych zmian lub przeróbek celem doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Pozostawienie otworów okiennych w ścianie usytuowanej w odległości 1,8 m od granicy z działką sąsiednią może uniemożliwić zgodną z prawem zabudowę tej działki. Trzeba bowiem zaznaczyć, odnosząc się do zarzutu skargi, iż strona skarżąca nie jest uprawniona do oceny, czy w ogóle możliwa jest zabudowa działki nr 386/5. Do takiej oceny (prawa do zabudowy konkretnej działki) uprawnione są właściwe organy administracji, na podstawie obowiązujących przepisów.

Wymaga podkreslenia, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności zmiany przebiegu granic między działkami nr 633/1 i 386/5. Skarżąca twierdzi, że w dacie budowy, w 1988 r., granica przebiegała w odległości ponad 4 m, a następnie została "bezprawnie" przesunięta w stronę jej budynku. Do odwołania dołączyła skarżąca fotokopię mapy pochodzącą z 14 lutego 1983 r., z zaznaczonym obiektami na działkach nr 387 i 388 (poprzednia numeracja działek) stanowiącymi własność S. R. (vide: odwołanie z mapką w aktach administracyjnych II instancji). Organ II instancji ocenił, że wbrew twierdzeniom strony przebieg granicy nie uległ zmianie, natomiast obiekt dobudowany w 1988 r. przybliżony jest do granicy na odległość 1,8 m. W istocie, taka odległość wynika bezspornie ze szkicu sporządzonego w trakcie oględzin, jak i znajdującej się w aktach administracyjnych mapy z zaznaczonym na działce nr 633/1 obiektem (vide: k. 2, 7, 11 akt administracyjnych I instancji). Zdaniem Sądu stanowisko organu uzasadnione jest prawidłowo ocenionymi dowodami znajdującymi się w aktach administracyjnych, odwoływanie się natomiast przez skarżącą do mapy sporządzonej w 1931 r. (dołączonej do skargi) jest niezasadne, gdyż nie uwzględnia ona obiektu będącego wynikiem samowoli budowlanej dokonanej w 1988 r. Wbrew twierdzeniom skargi oraz odwołania skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających inny przebieg granicy w dacie samowoli. Nie zostało również wykazane, aby podjęte zostały przez stronę jakiekolwiek czynności zmierzające do wytyczenia geodezyjnych granic działek na nowo. Jeśli dokumentacja przyjęta przez rozstrzygające sprawę organy nadzoru, jak twierdzi skarżąca, nie odzwierciedlała już poprzedniego stanu rzeczy, to i tak zarzut ten nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi. Organy nadzoru budowlanego nie są bowiem uprawnione do korygowania danych zawartych w dokumentach geodezyjnych, są natomiast związane danymi wynikającymi z tych dokumentów. Skoro z przedłożonych map wynikało, że samowolnie zrealizowany obiekt przybliżony jest do granicy z niezabudowana działką nr 386/5 na odległość 1,8 m, brak było podstaw do uznania odmiennego stanowiska skarżącej za zasadne.

Tym samym zarzuty skargi stanowią w istocie polemikę z prawidłową oceną części materiału dowodowego dokonaną przez organ odwoławczy. W szczególności skarżąca kwestionuje wnioski wyciągnięte przez ten organ z odczytania mapek sytuacyjno-wysokościowych, przedstawiając ich własną interpretację, jak również domagając się dowodów z zeznań świadków zgłoszonych dopiero w postępowaniu sądowym. Przedmiotowe wnioski zostały oddalone postanowieniem podjętym przez Sąd na rozprawie w dniu 7 października 2010 r., z uwagi na ich niedopuszczalność w świetle przepisu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to możliwe do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie.

Wymaga przy tym podkreślenia, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym strona skarżąca nie zgłaszała innych wniosków dowodowych, niż opisane wyżej mapy, ocenione przez organ w zaskarżonej decyzji. O uprawnieniu do składania wyjaśnień i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym została strona pouczona w zawiadomieniu doręczonym w dniu 22 listopada 2006 r.

Z przedstawionych wyżej względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa, w tym przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.