Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1141/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 30  ust. 2  pkt 2, ust. 2b
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i zasad ich zwrotu skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 sierpnia 2018 r. ([...]) na podstawie art. 21 ust. 1 i 2, art. 23 a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2b, ust. 5, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), art. 104 i 107 kpa Wojewoda w pkt 1. ustalił wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przyznanych decyzja Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] 2013 r. w kwocie 4746,00 zł za okres od 1 marca 2013 r. do 31 października 2013 r. w sposób wskazany w decyzji. W pkt 2 ustalił zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wskazanych w pkt 1 za okres od 1 marca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. poprzez wskazanie, że zwrotu należy dokonać poprzez wpłatę na rachunek bankowy Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że w dniu 14.11.2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] 2013 r. wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy, na podstawie której został przyznany J. Ł. zasiłek rodzinny na dzieci: W. Ł. i M. Ł. na okres 01.03.2013 r. do 31.10 2013 r. W konsekwencji stwierdzenia nieważności przekazano akta sprawy do organu właściwego do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją zabezpieczenia społecznego. W toku postępowania wyjaśniającego pismem z dnia 30.01.2015 r. strona została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosków. W związku z nieusunięciem braków w określonym terminie i J. Ł. została poinformowana o pozostawieniu wniosku z dnia 28.03.2013 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres od 01.03.2013 r. do 31.10.2013 r. tj. w okresie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego bez rozpatrzenia.

W toku czynności wyjaśniających ustalono, iż mąż J. Ł., P. Ł. wyjechał poza granice Rzeczpospolitej Polskiej w trakcie pobierania przez J. Ł. świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na terenie Polski, przyznanych decyzją nr [...] z dnia 05.04.2013 r., a zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na pobieranie świadczeń rodzinnych strona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. W związku z tym, na podstawie art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych tj. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: M. Ł., W. Ł. w okresie od 01.03.2013 r. do 31.10.2013 r. Na podstawie pisma z Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ustalono, że J. Ł. pobrała zasiłek rodzinny oraz z dodatki do zasiłku rodzinnego w okresie od 01.03.2013 r. do 31.10.2013 r.

Wobec ww. ustaleń organ l instancji stwierdził, że J. Ł. za okres od 01.03.2013 r. do 31.10.2013 r. pobrała zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego mimo, iż zaszły okoliczności o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, świadczenia rodzinne pobrane przez J. Ł. w okresie od 01.03.2013 r. do 31.10.2013 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ I instancji wskazał dodatkowo, iż zgodnie z art. 30 ust. 2b ww. ustawy, od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, z kolei ust. 8 przywołanego wyżej przepisu stanowi, iż odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Organ powołując się na art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. Ł. wskazując, iż świadczenia pobrane z "urzędu norweskiego" zostały zwrócone w całości 10 listopada 2014 r. na dowód czego przedłożyła potwierdzenie przelewu. W uzupełnieniu odwołania wskazała, iż wobec zwrotu całej kwoty zobowiązania na rzecz organu norweskiego ponowny zwrot świadczenia - tym razem na rzecz organu polskiego - spowoduje powstanie po stronie odwołującej niczym nieuzasadnionej szkody (zostanie ona pozbawiona przyznanych uprzednio świadczeń). Odwołująca zakwestionowała obowiązek zwrotu świadczenia wraz z odsetkami oraz termin wymagalności świadczenia wskazany przez organ.

Decyzją z dnia 27 września 2018 r. ([...]) na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 8, art. 20, art. 24, art.25, art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, ust. 5-6 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji trafnie uznał, że w sprawie zaistniała podstawa do uznania świadczenia za nienależnie pobrane określona w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.

W dniu [...] 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] 2013 r. wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy, na podstawie której został przyznany J. Ł. zasiłek rodzinny na dzieci: W. Ł. i M. Ł. na okres 01.03.2013 r. do 31.10 2013 r. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji było wydanie jej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - zgodnie bowiem z art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa.

W związku ze stwierdzeniem, że w prawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do rozpatrzenia wniosku J. Ł. był marszałek województwa. W toku postępowania J. Ł. została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 28 marca 2013 r. o przyznanie świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami) poprzez przedłożenie zaświadczenia o dochodach netto uzyskanych przez męża za granicą (oryginału lub kopii wraz z tłumaczeniem) lub oświadczenia męża o wysokości dochodu netto uzyskanego za granicą w pierwszym w pełni przepracowanym miesiącu (na załączonym druku nr 1), w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Strona został pouczona, ze nieusunięcie braków wniosku w zakreślonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Wezwanie zostało doręczone stronie dnia 6 lutego 2015 r. Do dnia 15 maja 2017 r. J. Ł. nie uczyniła zadość ww. wezwaniu. W związku z powyższym organ pismem z dnia 15 maja 2017 r. pozostawił wniosek Strony bez rozpoznania. Jednocześnie wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od dnia 1 marca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r.

Stosownie do art. 23a ust. 9 u.ś.r., organem właściwym w sprawie ustalania i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest marszałek województwa, przy czym odpowiednie zastosowanie znajduje art. 30 tej ustawy.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że kryterium temu odpowiadają pobrane przez J. Ł. z GOPS w okresie od marca 2013 r. do października 2013 r. świadczenia rodzinne. Składając bowiem w GOPS wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, własnoręcznymi podpisami złożonymi bezpośrednio pod zawartymi w ich części VII oświadczeniami ("Oświadczenie dotyczące ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko") potwierdziła zapoznanie się z warunkami uprawniającymi do zasiłku rodzinnego. W treści wniosku ("oświadczeń") oprócz zapisów wskazujących wprost, że "na dziecko nie przysługuje zasiłek rodzinny za granicą", zawarto obowiązek niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia rodzinne o zmianie liczby członków rodziny, wyjeździe członka rodziny za granicę RP (z wyjątkiem wyjazdu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami RP), uzyskaniu dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego.

Z okoliczności tych wynika świadomość J. Ł. co do konieczności zgłaszania do organu zasiłkowego wszelkich zmian mogących mieć wpływ na jej prawo do pobierania świadczeń rodzinnych oraz konsekwencji zaniechania tego obowiązku. Mimo pouczeń w tym zakresie J. Ł. nie poinformowała jednak GOPS o przebywaniu męża za granicę i wykonywaniu tam przez niego pracy zarobkowej, co miało bezpośredni wpływ nie tylko na właściwość tego organu do rozpatrzenia złożonego wniosku, ale w ogóle na kwestię prawa do pobierania świadczeń rodzinnych w Polsce (Strona nie wykazała dochodu męża uzyskiwanego za granicą - a prawo do wnioskowanego świadczenia zależy od dochodu rodziny). Co istotne J. Ł. nie odpowiedziała na wezwanie organu do uzupełnienia wniosku - co spowodowało pozostawienie jej sprawy bez rozpoznania. J. Ł. w odwołaniu nie zakwestionowała braku wiedzy co do ciążących na niej obowiązków i konsekwencji ich uchybienia.

Bez znaczenia pozostaje, że świadczenia rodzinne pobrane z instytucji norweskich zostały w całości zwrócone (jak podkreśla odwołująca). Istotnym w sprawie jest sam fakt wprowadzenia w błąd organu przez osobę pobierającą te świadczenia. J. Ł. nie powiadamiając organu o zatrudnieniu męża poza granicami kraju, swoim zachowaniem wypełniła przesłanki do uznania wypłaconych jej przez GOPS świadczeń za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., który za takie kwalifikuje świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Ustalenie przez właściwy organ pobrania przez osobę świadczenia rodzinnego w sposób nienależny uzależnione jest od wykazania przez ten organ, że "osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania". W ocenie Kolegium dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązków związanych z nienależnie pobranym świadczeniem decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, której podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania.

Złożenie podpisu na formularzu wniosku stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne składa w tym celu wniosek, będąc właściwie pouczoną o braku prawa do pobierania świadczenia, warunek z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy należy uznać za spełniony. Żaden przepis powołanej ustawy nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt IOSK 1325/11).

Na powyższą decyzje J. L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając decyzji naruszenie przepisów:

- art. 7 oraz 77 § 1 kpa poprzez brak właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego i dogłębnego zbadania sprawy, a tym samym poprzez wybiórczą, jednostronną, nierzetelną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, stąd zaś brak należytego jej wyjaśnienia czym organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej- a co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 kpa poprzez nakazanie zwrotu świadczenia przyznanego uprzednio stronie- mimo braku ku temu przesłanek, a tym samym naruszenie zasady zaufania strony do organu;

- art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji przez organ mimo braku rzetelnego zebrania całokształtu materiału dowodowego;

- art. 107 §3 kpa poprzez jego niezastosowanie, a tym samym zaistnienie istotnych braków w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, z którego nie wynika z jakich powodów organ uznał za zasadne ustalenie wysokości świadczenia nienależnego wraz z odsetkami;

- art. 138 §1 p 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, zamiast jego uchylenia;

- błędną wykładnię i błędne zastosowanie art. 30 ust 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 7 i art. 16 § 1 kpa, skoro w dniu 28.03.2013 r. odwołująca nie złożyła fałszywych dokumentów, ani świadomie nie wprowadziła w błąd organu, jeśli przedłożyła żądane przez organ zaświadczenie Urzędu Skarbowego świadczące o otrzymywanych dochodach, w sytuacji nie żądania przez organ innych dokumentów, w tym świadczących o zatrudnieniu małżonka poza granicami kraju, nie będąc jednocześnie pouczoną o konsekwencjach ewentualnej pracy zarobkowej współmałżonka za granicą,

- art. 30 ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nie uwzględnienie 3 letniego okresu przedawnienia świadczeń przyznanych na podstawie ostatecznej decyzji organu z dnia 05.04.2013 r. unieważnionej następnie decyzją SKO z dnia 14 listopada 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona zgodnie z powyższymi zasadami doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona ponieważ zaskarżona decyzja dpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wojewody, przy uwzględnieniu nowelizacji wprowadzonej Ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. 2017.1428). Stosownie do art. 6 pkt. 21 i art.41 ww. ustawy, w zw. z art. 23a pkt. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018.2220 t.j.), dalej powoływana jako u.ś.r., organem właściwym w sprawach ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest od dnia 1 stycznia 2018 r. wojewoda.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w następstwie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] 2014 r. [...], stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. nr [...], przyznającej skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci wraz z dodatkami do tego zasiłku w okresie zasiłkowym 2012/2013, od 1 marca 2013 r. do 31 października 2013 r. SKO stwierdziło nieważność decyzji przyznającej zasiłek, na podstawie art. 156 § 1 pkt. 1 kpa, tj. z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy. W sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej z dnia 28 marca 2013 r. o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami miały bowiem zastosowanie przepisy art. 21 i 23a u.ś.r. a to z tego powodu, że mąż skarżącej od 3 września 2012 r. do dnia wydania ww. decyzji podlegał ustawodawstwu norweskiemu, w związku z podjęciem zatrudnienia na terenie Norwegii a zatem na terenie Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej.

Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazał organ m.in. przepisy art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt. 2, ust. 5, 6 i art. 32 ust. 2 u.ś.r.

Stosownie do regulacji zawartej w art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1)świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Niesporną w sprawie okolicznością jest pozostawanie w obrocie prawnym decyzji SKO z dnia [...] 2014 r. stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. nr [...]. Skarżąca nie kwestionowała tej decyzji w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie jest także kwestionowane, że w okresie od 3 września 2012 r. mąż skarżącej podjął zatrudnienie na terenie Norwegii i pozostawał tam zatrudniony co najmniej do czasu wydania przez SKO decyzji stwierdzającej nieważność decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, a zatem w okresie pobierania przez skarżącą świadczenia w okresie od 1 marca 2013 do 31 października 2013 r. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika nadto, że po wydaniu przez SKO decyzji z dnia [...] 2014 r., organ właściwy tj. Marszałek Województwa, wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 28 marca 2013 r. o przyznanie świadczenia, poprzez złożenie zaświadczenia o dochodach netto uzyskanych przez męża za granicą w pierwszym w pełni przepracowanym miesiącu za granicą, oraz że skarżąca braków tych nie uzupełniła, wobec czego wniosek o przyznanie świadczenia pozostawiono bez rozpatrzenia. Stan faktyczny kontrolowanej sprawy w dacie orzekania przez organy przedstawiał się więc w ten sposób, że świadczenie zostało przez skarżącą pobrane, natomiast nie istniała decyzja uprawniająca do jego pobrania. Decyzja przyznająca świadczenie została wyeliminowana z obrotu w wyniku stwierdzenia jej nieważności a następnie skarżąca nie uzupełniła wniosku o przyznanie świadczenia stosownymi dokumentami. Powyższe okoliczności należało odnieść do regulacji wynikającej z przytoczonego wyżej przepisu art. 30 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 2 u.ś.r. oceniając, czy świadczenia wypłacone skarżącej na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. nr [...] zostały przyznane lub wypłacone skarżącej w warunkach przewidzianych przepisem art. 30 ust. 2 pkt. 2 u.ś.r., tj. na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia i czy w związku z tym są one świadczeniami nienależnie przez skarżącą pobranymi, podlegającymi zwrotowi – art. 30 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Sądu organy orzekające zasadnie uznały, że świadczenia pobrane przez skarżącą za okres od 1 marca 2013r. do 31 października 2013 r. są świadczeniami rodzinnymi pobranymi nienależnie.

Składając w dniu 28 marca 2013 r. wniosek o przyznanie świadczenia, skarżąca przedstawiła organowi dane dotyczące dochodów osiągniętych w roku 2011, tj. roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Równocześnie w tym samym dniu skarżąca podpisała własnoręcznie oświadczenie, iż członkowi rodziny nie przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, lub przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią, że przysługujący za granicą zasiłek rodzinny nie wyłącza prawa do takiego świadczenia na podstawie ustawy. Skarżąca w tym dniu podpisała również pouczenie, że zasiłek rodzinny nie przysługuje członkowi rodziny, jeżeli na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny za granicą, oraz że w przypadku wyjazdu członka rodziny poza granicę RP, z wyjątkiem wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej – osoba jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (str. 6, 7 i 8 wniosku z dnia 28 marca 2013 r.) . Nadto w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. zostało zawarte pouczenie o ciążącym na skarżącej obowiązku niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny, oraz o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o fakcie wyjazdu za granicę członka rodziny (k. 94 akt adm.). Skarżąca nie wskazała jednak, że jej mąż świadczy pracę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, mimo stosownego pouczenia o obowiązku powiadomienia organu właściwego w sprawach świadczeń rodzinnych o wszelkich zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, w tym także zmianach dotyczących dochodu rodziny. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, świadomym wprowadzeniem w błąd jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się o świadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jego uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Składając wniosek o przyznanie świadczenia i nie informując jednocześnie organu, że mąż pracuje poza granicami kraju, skarżąca zataiła w ten sposób istotne dla sprawy okoliczności, czym wypełniła przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt. 2 u.ś.r. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r., II SA/Rz 113/17, LEX nr 2347669).

W takim stanie sprawy, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 77, 8, 80 i 107 § 3 kpa Sąd uznał za pozbawione podstaw. Zarzuty te popiera skarżąca okolicznościami związanymi z przebywaniem przez męża na rencie inwalidzkiej w roku 2011, oraz argumentem, iż "organy (...) były zapewne zorientowane, że mąż skarżącej przebywa za granicą w celach zarobkowych (...) a także sytuacją zdrowotną rodziny. Zdaniem Sądu, fakt podjęcia przez męża skarżącej pracy z dniem 3 września 2012 r. poza granicami kraju i kontynuowanie tego zatrudnienia w dacie składania przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia, oraz w okresie pobierania świadczenia, w zestawieniu z treścią podpisanego przez skarżącą oświadczenia oraz nieskomplikowanych i zrozumiałych pouczeń widniejących na wniosku oraz decyzji przyznającej świadczenie, nie może stanowić podstawy do uznania, że organ uchybił obowiązkowi należytego informowania strony o ciążących na niej obowiązkach. Zatem należało przyjąć, że oświadczenia i pouczenia, które skarżąca podpisała umożliwiały skonfrontowanie zawartych w nich informacji z sytuacją faktyczną skarżącej. W przeciwnym razie należałoby także uznać, że okoliczność podjęcia i kontynuowania przez męża pracy za granicą była dla skarżącej całkowicie nieistotna z punktu widzenia sytuacji rodzinnej i dochodowej. Sąd przychyla się do stanowiska organów, zgodnie z którym skarżąca została pouczona o obowiązku informowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, co jest równoznaczne z pouczeniem o braku prawa do pobierania świadczenia. W sytuacji bowiem, gdy zainteresowana podpisała pouczenie, przyjąć należy, że została z nim w odpowiedni sposób zaznajomiona i nie ma podstaw do ustalania, czy zrozumiała treść pouczenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1325/11 (LEX nr 114954), "Żaden przepis powołanej ustawy (u.ś.r.) nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia rodzinnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Sąd nie podziela argumentu skargi, zgodnie z którym w kontrolowanym stanie faktycznym obowiązkiem organu było doręczenie skarżącej pouczenia na odrębnej ulotce, z której mogłaby korzystać w okresie późniejszym a to z tego powodu, że wyjazd męża do pracy poza granice kraju miał miejsce 8 miesięcy przed składaniem wniosku o przyznanie świadczenia, nie zaś w trakcie pobierania świadczenia. Nieuzasadniony jest także zarzut, iż pouczenia, z którymi zapoznała się skarżąca nie odnosiły się indywidualnie do skarżącej i zawierały jedynie normy ogólne nieodnoszące się w danym momencie do konkretnej sytuacji skarżącej, biorąc pod uwagę także odległość czasową pomiędzy wskazanymi wyżej zdarzeniami faktycznymi. Treść otrzymanych przez skarżącą pouczeń wskazuje, iż zostały one sformułowane w sposób najprostszy z możliwych, całkowicie czytelny i zrozumiały.

Za niezasadny należało uznać także podniesiony w skardze zarzut przedawnienia, które zdaniem skarżącej ma miejsce w sprawie. Zarzut ten wynika z błędnie odczytanego przepisu art. 30 ust. 3 u.ś.r., zgodnie z którym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. Przepis ten określa termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sytuacji, w której wydana już została decyzja o ich ustaleniu i zwrocie. Sytuacja taka nie miała miejsca w kontrolowanej sprawie, ponieważ to właśnie w wyniku kontrolowanego w niniejszej sprawie postępowania wydana została decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Natomiast art. 30 ust. 5 u.ś.r. stanowi, że decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W stanie faktycznym sprawy i w sytuacji skarżącej ten właśnie przepis mógłby decydować o niemożności wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie świadczeń, czyli o treści decyzji zaskarżonej w nin. sprawie. Jednak nie może to mieć oczywiście miejsca, ponieważ od terminu pobrania przez skarżącą zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami nie upłynęło 10 lat. Skoro art. 30 ust. 2b u.ś.r. stanowi, że od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5 naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, to organ zobowiązując do zwrotu takich świadczeń jest tym przepisem związany i winien zgodne z nim orzec. Zbędne jest natomiast dokonywanie szczegółowych wyliczeń, ponieważ co zasady kwestie dotyczące egzekwowania należnych odsetek należą do zakresu działania organów egzekucyjnych, które działają na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016.599). Uwagę tę należy odnieść także do zarzutów dotyczących sposobu naliczenia odsetek od nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia w powiązaniu z datą uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji. Odnośnie natomiast do stanowiska wyrażonego w skardze w kwestii brzmienia przepisu art. 359 § 1 k.c. należy zauważyć, że skarżąca pomija pełną jego treść, zgodnie z którą : "Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu". W kontrolowanej sprawie źródłem obowiązku uiszczenia odsetek od nienależnie pobranego świadczenia jest przepis art. 30 ust. 2b u.ś.r. , którym organy były związane. Nadto, brak w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawy prawnej do "powstrzymania się" przez organy od nakazu naliczania odsetek w przypadkach, w których mamy do czynienia z najsłabszymi grupami społecznymi, kiedy nawet spłata samego kapitału będzie stanowiła ciężar dla budżetu domowego.

Wobec tego argumentu można jedynie wskazać, że po uprawomocnieniu się zaskarżonej decyzji skarżąca w trybie art. 30 ust. 9 u.ś.r. może złożyć wniosek o umorzenie bądź rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z uwagi na trudną sytuację materialną i życiową rodziny. Rozpoznanie takiego wniosku należy do właściwości organu I instancji w odrębnym postępowaniu.

Z przyczyn wskazanych wyżej argumentację i zarzuty skarżącej dotyczące niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz wybiórczej jego analizy a także naruszenia prawa materialnego – art. 30 ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 u.ś.r. należało uznać za nieuzasadnione.

Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem i nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, wynikające z przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie dopatrzył się również wad skutkujących uwzględnieniem skargi, kontrolując tę decyzję zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.