Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 316/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2 , par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 156 poz 1817
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych.
article: art. 5, art. 6
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], na podstawie której został przyznany J. M. dodatek mieszkaniowy w wysokości 2,67 zł miesięcznie i ryczałt na zakup opału w wysokości 39,43 zł miesięcznie na okres od [...] grudnia 2006 r. do [...] maja 2007 r.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

J. M. złożył w dniu [...] listopada 2006 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. działając z upoważnienia Rady Miejskiej w Z., decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] przyznał mu dodatek w wysokości 0 zł i ryczałt na zakup opału w wysokości 48,29 zł miesięcznie na okres od [...] grudnia 2006 r. do [...] maja 2007 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy od tej decyzji, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało panu J. M. dodatek mieszkaniowy w wysokości 3,24 zł i ryczałt na zakup opału w wysokości 37,88 zł miesięcznie na okres od [...] grudnia 2006 r. do [...] maja 2007 r.

Powyższą decyzję do sądu administracyjnego zaskarżył J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie II SA/Bk 213/07 – uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz decyzję organu I instancji z uwagi na nie wyjaśnienie kwestii związanych z ustaleniem przez organy ceny za 1 kWh energii elektrycznej wynikającej z taryfy G-12 na podstawie rachunku za ostatni okres rozliczeniowy. Ponadto wskazał, iż należy ustalić w prawidłowej wysokości wydatki skarżącego na gospodarstwo domowe, co pozwoli na ewentualne przyznanie dodatku mieszkaniowego w należnej wysokości.

Rozpatrując ponownie wniosek J. M., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] – przyznał wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy w wysokości 3,23 zł i ryczałt na zakup opału w wysokości 39,43 zł miesięcznie w okresie od 1 grudnia 2006 r. do 31 maja 2007 r.

Na skutek odwołania J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po kolejnym rozpatrzeniu wniosku J. M., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] – przyznał J. M. dodatek mieszkaniowy w wysokości 2,67 zł i ryczałt na zakup opału w kwocie 39,43 złotych w okresie od [...] grudnia 2006 roku do [...] maja 2007 roku.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił w skrócie dotychczasowy przebieg postępowania oraz sposób wyliczenia dodatku mieszkaniowego i ryczałtu na zakup opału. Organ wskazał, że do wyliczenia dodatku mieszkaniowego oraz ryczałtu na zakup opału zastosowana została cena 1 kWh energii elektrycznej w wysokości 0,3335 zł według taryfy G 12.

J. M. nie zgodził się z powyższą decyzją. W odwołaniu wnosił o jej uchylenie. Zdaniem odwołującego się decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. rażąco narusza § 3 rozporządzenia o dodatkach mieszkaniowych, stosownie do którego ryczałt na zakup opału przysługuje wg ceny za kilowatogodziny energii elektrycznej za ostatni okres rozliczeniowy zgodnie z taryfą G-12 wraz z należnym podatkiem VAT. Ponadto według skarżącego dopuszczono się rażącej dyskryminacji jego osoby, gdyż naruszono wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 2005 r sygn. akt U 14/02. Stosownie do treści wyroku wyłączenie ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów z wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego jest niezgodne z prawem. Urząd nie może ingerować w stosunki cywilne pomiędzy współwłaścicielami, które reguluje kodeks cywilny i które podlegają ochronie prawnej. Stosownie do treści art. 206 kc, każdy ze współwłaścicieli ma prawo do korzystania ze współwłasności w sposób nie naruszający prawa pozostałych współwłaściciel art. 199 kc. Stosownie do treści zawartej w księdze pierwszej, dział czwarty kodeksu cywilnego wykorzystywanie rzeczy wspólnej – domu jednorodzinnego na cele mieszkaniowe nie przekracza zwykłego zarządu. Budynek posiada centralne ogrzewanie – własną kotłownię. Niezbędne jest ogrzewanie całego budynku zgodnie z przedłożonym metrażem w wysokości 83,3 m2 w udziale ½ kosztów opału z bratem.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium podzieliło w pełni ustalenia organu w zakresie konieczności weryfikacji dochodu strony i zajmowanej powierzchni mieszkalnej oraz ryczałtowe obliczenie wydatków na lokal i nie dopatrzyło się nieprawidłowości w wyliczeniu należnego skarżącemu dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy ponadto wskazał, iż z zaświadczenia Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1994 r. Nr [...] wynika, iż powierzchnia domu, w którym mieszka J. M. wynosi 83, 3 m2, z czego na w/w - zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt [...] z dnia [...] października 1984 r. o stwierdzeniu nabycia spadku - przypada jedna trzecia, a więc 27, 77 m2 i na taką powierzchnię przysługuje dodatek mieszkaniowy. Organ odwoławczy wyliczył również, iż miesięczne wydatki odwołującego się na zakup opału zamykają się kwotą 56, 32 zł (suma kwot ryczałtu: 46,31 zł za brak c.o., 6,67 zł za brak instalacji ciepłej wody, 3,34 zł za brak instalacji gazowej) i wyliczenie to potwierdziło w ocenie organu prawidłowość ustaleń pierwszoinstancyjnych dokonanych na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.). Podstawą tych obliczeń był przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 4 pkt 7 i art. 6 ust. 9 tej ustawy, zgodnie z którymi wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkiem stanowiącym podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15 % dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie jednoosobowym. Ustalono w związku z tym, iż J. M. od sierpnia do października 2006 r. utrzymywał się jedynie z dochodów z gospodarstwa rolnego położonego na terenie miasta Z. ([...] ha przeliczeniowego) i gminy Z. ([...] ha przeliczeniowego), której jest prawnym właścicielem tj. z [...] ha przeliczeniowych (łączna powierzchnia gospodarstwa to [...] ha). Obliczenie dochodu w takiej sytuacji następuje, zdaniem organu, poprzez ustalenie iloczynu powierzchni gruntów wyrażonej w ha przeliczeniowych oraz przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego, którego wysokość ogłoszona w 2006 r. wyniosła 1844 zł (obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego). Tak wyliczona wysokość dochodu zamknęła się kwotą 216,90 zł za miesiące od sierpnia do października 2006 r., co miesięcznie dało kwotę 72,30 zł (1844 zł x [...] ha przeliczeniowego : 12 = 72, 30 zł). Sposób wyliczenia dodatku mieszkaniowego przedstawiono jako: 60,14 zł (wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału) – 10,84 zł (15 % dochodów skarżącego) = 49,30 zł. Kwotę tę pomniejszono do wysokości jej 70 % wydatków na lokal zgodnie z art. 6 ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, albowiem wysokość dodatku mieszkaniowego łącznie z ryczałtem nie może przekroczyć 70 % faktycznych wydatków ponoszonych na lokal mieszkalny, jeżeli jego powierzchnia jest mniejsza lub równa powierzchni normatywnej, która w przypadku jednoosobowego gospodarstwa wynosi 35 m2. Odwołujący się, jak to już wyżej wskazano, ma prawo do zajmowania powierzchni 27, 77 m2. W ten sposób wysokość świadczenia obliczono na kwotę 42,10 zł x (56,32 zł : 60,14 zł x 100) x 39,43 zł, w tym dodatek mieszkaniowy wyniósł 42,10 zł – 39,43 zł = 2,67 zł.

W skardze na powyższą decyzję J. M. ponownie wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że zgodnie z § 3 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, ryczałt na zakup opału przysługuje według ceny za kilowatogodziny energii elektrycznej za ostatni okres rozliczeniowy, zgodnie z taryfą G12. Skarżący podkreślał, że obowiązkiem organu jest przyjęcie ceny 1 kWh energii elektrycznej z podatkiem VAT. Przyjęta cena tego podatku zaś nie zawiera. Ponadto według skarżącego dopuszczono się rażącej dyskryminacji jego osoby, gdyż naruszono wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 2005 r. sygn. akt U 14/02. Zarzucił również przyjęcie błędnej powierzchni lokalu do obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego i na tę okoliczność przytoczył przepisy art. 195, 196, 199 i 206 kc.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie są, w ocenie sądu, dotknięte uchybieniami przepisów uzasadniającymi ich wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a.ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Przechodząc do meritum podnieść należy, iż legalności zakażonej decyzji nie podważają zarzuty podniesione w skardze. I tak bezzasadnym pozostaje zarzut niewłaściwego przyjęcia ceny energii elektrycznej za 1 kWh według taryfy G12 co wpłynęło, zdaniem skarżącego, na błędne wyliczenie kwoty ryczałtu na opał.

W tym miejscu wskazać trzeba, iż ryczałt na opał jest częścią dodatku mieszkaniowego, dla którego określenia niezbędne jest ustalenie następujących wielkości: powierzchni normatywnej lokalu przysługującej wnioskodawcy, powierzchni użytkowej lokalu pozostającej w jego dyspozycji oraz kwoty wydatków rzeczywistych, które są ponoszone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (art. 5, 6, w tym ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych - Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.). Organ poczynił w tym przedmiocie prawidłowe ustalenia, w tym co do powierzchni użytkowej, która w przypadku skarżącego jest niższa niż normatywna (odpowiednio 27, 77 m2 do 35 m2) oraz co do wydatków. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. nr 156, poz. 1817 ze zm.) wydatki właściciela domu jednorodzinnego, będące podstawą obliczania dodatku mieszkaniowego stanowią opłaty za energię cieplną i wodę dostarczane do lokalu, opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych. Natomiast w myśl § 3 ust. 1 – 3 powoływanego wyżej rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w energię cieplną do celów ogrzewania, instalację ciepłej wody lub instalację gazu przewodowego, wydatkiem stanowiącym podstawę obliczenia wysokości ryczałtu na opał przysługującego stronie jest równowartość liczby kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres przeliczeniowy po odliczeniu opłaty abonamentowej oraz opłat stałych. Lokal mieszkalny skarżącego nie posiada żadnej z w/w instalacji w związku z czym organ prawidłowo przyjął, iż dla celów obliczenia ryczałtu należy zsumować wydatki ustalone na podstawie § 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia, których podstawą obliczenia jest cena 1 kWh energii elektrycznej.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem § 3 ustalenie równowartości 1 kWh energii odbywa się na podstawie "rachunku za ostatni okres przeliczeniowy z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz opłat stałych miesięcznych".

Ustalając na tej podstawie wysokość wydatków organ oparł się na informacjach wynikających z przedstawionej przez skarżącego faktury VAT nr [...] z dnia [...] września 2006 r., zgodnie z którą 1 kWh kosztowała go 0,3335 zł. Z rachunku wynika, iż energia dostarczana skarżącemu (i jednocześnie jego bratu) zaliczana jest do grupy taryfowej G 12 ze zróżnicowaną w zależności od pory dnia stawką za 1 kWh – wyższą w dzień, niższą w nocy. Prawidłowo przy tym organ ustalił stosownie do § 3 rozporządzenia, iż podstawę obliczenia ryczałtu przyjmuje się - po odliczeniu opłat stałych - obie stawki (za energię dzienną i nocną), które odpowiadają faktycznemu wykorzystaniu tej energii przez skarżącego i faktycznym kosztom poniesionym przez niego z tego tytułu. Przyjęta cena jest ceną brutto z podatkiem VAT.

Powyższy pogląd, zgodnie z którym podstawą wyliczenia wydatków, których wysokość decyduje o przysługującym ryczałcie, jest rachunek określający prawidłową, bo stosowaną dla strony grupę taryfową, podzielił również inny skład orzekający tutejszego sądu w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 791/07, nie publ.

Niesłuszny jest również zarzut przyjęcia w zaskarżonej decyzji zaniżonej powierzchni lokalu, gdyż przyjęta przez organy powierzchnia lokalu wynika z zaświadczenia Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1994r., nr [...] i postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 1984r. sygn. akt [...], z których wynika, że skarżący posiada tytuł prawny do 1/3 budynku mieszkalnego o powierzchni 83,3 m2, zatem słusznie przyjęto, że podstawę do obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego stanowi powierzchnia 27,7 m2.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 01 lutego 2005 r. w sprawie sygn. akt U 14/2002 (OTK-A 2005/2/12. W pkt 4 powołanego orzeczenia dotyczącym § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r., który określa rodzaje wydatków ponoszonych przez właścicieli domów jednorodzinnych ustalanych na potrzeby określenia przysługującego im dodatku mieszkaniowego (i który został zastosowany w sprawie niniejszej) TK stwierdził, iż nie jest on niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a także jest zgodny z art. 9 ust. 1 tej ustawy oraz z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji. Podnieść trzeba, iż art. 6 ust. 4 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dopuszcza odliczenie wydatków w postaci opłat za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, których kwoty na potrzeby niniejszej sprawy skarżący nie podał, dlatego jako wysokość tych wydatków przyjęto wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu (art. 6 ust. 4 pkt 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Treść powyższego wyroku, orzekającego o konstytucyjności przepisu § 2 ust. 4 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. nie może zatem stanowić podstawy podważenia legalności zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji. Podobne stanowisko w kwestii wpływu orzeczenia TK na sposób obliczania dodatku mieszkaniowego zaprezentował również tutejszy sąd w wyroku z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 69/08, nie publ.

Mając na uwadze, iż wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w ust. 3 – 6 art. 6 organ prawidłowo przyjął, iż na potrzeby niniejszej sprawy są one równe wysokości przysługującego ryczałtu w kwocie 56,32 zł – art. 6 ust. 4 pkt 7) a kwotą 15 % dochodów gospodarstwa domowego jednoosobowego – art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (które obliczono na kwotę 72, 30 zł na podstawie Obwieszczenia Prezesa GUS z 2006 r. o wysokości rocznego dochodu z 1 ha przeliczeniowego). Na tej podstawie wyliczono dodatek mieszkaniowy łącznie z ryczałtem na kwotę 60,14 zł. Biorąc pod uwagę, iż wysokość dodatku łącznie z ryczałtem nie może przekraczać 70 % wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny gdy jego powierzchnia jest mniejsza od normatywnej (jak w przypadku skarżącego) – ostatecznie uznano, iż skarżącemu należy się dodatek mieszkaniowy na kwotę 2,67 zł oraz ryczał na zakup opału na kwotę 39,43 zł (w sumie kwotą 42,10 zł).

Organy orzekające w sprawie niniejszej ustalając wysokości przysługujących skarżącemu świadczeń z ustawy o dodatkach mieszkaniowych prawidłowo zastosowały zatem przepisy prawa procesowego i materialnego, uwzględniając całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonując jego prawidłowej oceny.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Z uwagi na treść art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów od organu na rzecz skarżącego przysługuje wyłącznie w sytuacji uwzględnienia skargi – nie mógł zostać uwzględniony wniosek strony o zwrot kosztów stawiennictwa do sądu.