Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1227/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 200 ust. 1, art. 201  ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skarg P. T. na decyzje Rektora [ ] z dnia 29 lipca 2015r. nr [....] z dnia 29 lipca 2015r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Rektora [ ] z dnia [ ] 2014r., II. zasądza od Rektora [ ] na rzecz skarżącego kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016r.

W dniu [...] 2014r. Rektor Uniwersytetu wydał decyzje:

1. nr [...], którą odmówił przyznania P. T. stypendium doktoranckiego dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w Uniwersytecie w roku akademickim 2014/2015 na kierunku historia,

2. nr [...], którą odmówił przyznania P. T. stypendium doktoranckiego dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w Uniwersytecie w roku akademickim 2014/2015 na kierunku matematyka.

W uzasadnieniu swoich decyzji Rektor wskazał, że w roku akademickim 2014/2015 P. T. jest na pierwszym roku stacjonarnych studiów doktoranckich, a zgodnie z § 1 ust. 8 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w Uniwersytecie, tj. Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 30 września 2014r., stypendium doktoranckie nie jest przyznawane doktorantowi na pierwszym roku studiów doktoranckich.

P. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego spraw, gdyż ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie wyłącza doktorantów I roku z grona osób, którym stypendium może zostać przyznane. W związku z tym P. T. uważa, że przepis regulaminu jest sprzeczny z ustawą.

W dniu 29 lipca 2015r., na podstawie art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), art. 200 ust. 1-5 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164 poz. 1365 z późn. zm.), § 11-14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2014r. poz. 1480), Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w Uniwersytecie, tj. Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 30 września 2014r., decyzji Nr [...] Prorektora ds. Studenckich z dnia [...] 2014r. w sprawie wysokości stypendium doktoranckiego dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w roku akademickim 2014/2015, Rektor Uniwersytetu wydał decyzje:

1. nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2014r. nr [...] oraz

2. nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2014r. nr [...].

W uzasadnieniu tych decyzji Rektor wskazał, że § 1 ust. 8 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w Uniwersytecie (Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 30 września 2014r.) przewiduje, iż stypendium doktoranckie nie jest przyznawane doktorantom na pierwszym roku studiów doktoranckich, co nie oznacza, że nie mają oni prawa do złożenia wniosku o takie stypendium. Zdaniem Rektora uczelnia w żaden sposób nie ograniczała więc prawa do złożenia wniosku o stypendium doktorantom pierwszego roku, a jedynie wprost artykułowała, iż stypendium takie nie będzie przyznawane doktorantom na pierwszym roku, do czego miała pełne prawo. W ocenie Rektora zapisanie tego wprost w regulaminie jest bardziej transparentne, niż gdyby tego zapisu nie było. Dodatkowo Rektor wskazał, że § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. przewiduje, iż stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane (a więc nie musi) doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Rektor stwierdził, że P. T. nie spełnił również i tej przesłanki, gdyż z postępowania rekrutacyjnego na kierunek matematyka uzyskał ocenę 4,00 (dobrą), a na kierunek historia ocenę 4,50 (plus dobra). W związku z powyższym Rektor Uniwersytetu uznał, że nie było żadnych podstaw prawnych do przyznania P. T. stypendiów doktoranckich.

W skargach na powyższe decyzje Rektora Uniwersytetu z dnia 29 lipca 2015r. P. T. podtrzymał swoją argumentację wyrażoną wcześniej we wnioskach o ponowne rozpatrzenie jego spraw.

W odpowiedziach na skargi Rektor Uniwersytetu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargi P. T. zasługiwały na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji Rektora Uniwersytetu stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zm.). Ustawa ta w art. 200 ust. 1 przewiduje zasadę, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, natomiast z art. 200 ust. 3 wynika, że decyzje o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje rektor. Przytoczone przepisy przyznają zatem każdemu uczestnikowi stacjonarnych studiów doktoranckich możliwość otrzymywania stypendium doktoranckiego, a więc możliwość ubiegania się o nie. Ustawodawca nie zawarł w ustawie upoważnienia do pozbawienia tego uprawnienia niektórych kategorii uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, w zależności od tego, na którym roku studiów doktoranckich się znajdują. Wniosek o tym, że to uprawnienie do otrzymywania stypendium powinno przysługiwać uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich wszystkich lat studiów potwierdza wykonawcze do tej ustawy rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2014r. poz. 1480). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 201 ust. 1 cyt. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W rozporządzeniu, regulując określony w tym upoważnieniu ustawowym zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści, przewidziano m.in. warunki i tryb przyznawania stypendiów doktoranckich. W ramach trybu przyznawania stypendium doktoranckiego w rozporządzeniu sformułowano mianowicie wymaganą treść wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego (§13 ust. 1 i 2), wymóg zaopiniowania tego wniosku przez doktorancką komisję stypendialną (§11 ust. 1 rozporządzenia), a następnie, po zaopiniowaniu wniosków, przekazania przez tę komisję rektorowi listy doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium (§13 ust. 3). Powyższy tryb obejmuje doktorantów wszystkich lat studiów doktoranckich, co potwierdza treść §12 ust. 1 rozporządzenia, w którym w ramach ustalenia w akcie wykonawczym do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym warunków do przyznawania stypendiów doktoranckich, ustalono te warunki zarówno dla studentów pierwszego roku studiów doktoranckich, jak i dla studentów roku drugiego i kolejnych. W przepisie tym wskazano mianowicie, że stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym, natomiast stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich, wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową, a w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika zatem, że możliwością uzyskania stypendium doktoranckiego powinni być objęci uczestnicy studiów doktoranckich wszystkich lat studiów doktoranckich. Oczywiście nie oznacza to obowiązku uczelni do przyznania takiego stypendium, trafnie bowiem uczelnia zwróciła w tej sprawie uwagę na użyte zarówno w art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i w §12 ust. 1 słowa "może". Nieprawidłowy jest jednak wywiedziony z użycia słowa "może" wniosek uczelni, że oznacza to uprawnienie uczelni do pozbawienia a priori tej możliwości jednej z kategorii podmiotów objętych ustawowo taką możliwością.

W rozpoznawanej sprawie doszło do takiego niedopuszczalnego pozbawienia uczestnika stacjonarnych studiów doktoranckich możliwości otrzymywania stypendium doktoranckiego. Wobec wniosków P. T. nie zastosowano wymaganego cytowanymi przepisami trybu, nie poddano ich mianowicie przewidzianemu w § 112 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich zaopiniowaniu przez doktorancką komisję stypendialną, ani dalszej procedurze przewidzianej w §13 tego rozporządzenia. Na wnioskach skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego znajdują się jedynie adnotacje kierowników studiów doktoranckich, że wniosek nie spełnia warunków formalnych, gdyż doktorant jest na I roku, i że nie kwalifikuje się do tego typu stypendium. Należy uznać, że w ten sposób pozbawiono skarżącego przyznanej mu ustawowo w art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym możliwości przyznania stypendium, powołując się na sprzeczną z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym ogólną obowiązującą w uczelni zasadę, że studenci I roku studiów doktoranckich z takiej możliwości korzystać nie mogą. Należy zwrócić uwagę, że zawierające tę zasadę Zarządzenie Nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 30 września 2014r. w sprawie Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla uczestników stacjonarnych studiów trzeciego stopnia w Uniwersytecie, wydane zostało na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten nie upoważnia do ustanowienia wyjątków od przyznanej w art. 200 ust. 1 tej ustawy wszystkim uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich możliwości otrzymywania stypendium doktoranckiego.

Należy zatem uznać, że zaskarżone w tej sprawie decyzje Rektora Uniwersytetu z dnia 29 lipca 2015r. oraz poprzedzające je decyzje tego organu z dnia 27 listopada 2014r., wydane zostały z naruszeniem art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Oceny tej nie zmienia fakt, że w zaskarżonych decyzjach Rektora z dnia 29 lipca 2015r. powołano się w uzasadnieniu dodatkowo na argument dotyczący ocen, jakie P. T. uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. Okoliczność ta wskazana została w uzasadnieniu jedynie dodatkowo i nie stanowiła przedmiotu analizy i oceny przez komisję doktorancką, w trybie przewidzianym w przytoczonych powyżej przepisach. Powodem odmówienia skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego w tych sprawach i niedopełnienia wymaganego trybu procedowania nad wnioskiem było to, że jest on studentem I roku. W sposób nieuprawniony pozbawiono go zatem możliwości ubiegania się o stypendium doktoranckie, opierając odmowę na kryterium nie przewidzianym w przytoczonych powyżej przepisach.

Dodatkowo należy też zwrócić uwagę na znaczne opóźnienie w doręczeniu skarżącemu decyzji Rektora z dnia [...] 2014r. Z akt sprawy wynika, że zostały one doręczone skarżącemu dopiero w czerwcu 2015r., a więc ponad pół roku od ich wydania, co narusza przewidzianą w art. 12 §1 kodeksu postępowania administracyjnego zasadę szybkości postępowania.

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że wobec wniosków skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego nie dochowano wymogów proceduralnych przewidzianych w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, niezgodnie z prawem pozbawiając go przyznanej mu ustawowo możliwości ubiegania się o stypendium doktoranckie i opierając odmowę na nieprzewidzianym w przepisach kryterium. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c tej ustawy, stanowią podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonych decyzji Rektora z dnia 29 lipca 2015r., jak i poprzedzających je decyzji tego organu z dnia [...] 2014r.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmując nimi zwrot wpisu od skarg w kwocie 400zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uczelni powinny w sposób zgodny z przywołanymi powyżej wymogami formalnymi przeprowadzić postępowanie administracyjne dotyczące wniosków skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego i wydać decyzje uwzględniające zawartą powyżej ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.