Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 891/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 9 ust. 2 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 a, c, art. 200;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 51 ust. 1-2;
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś ( spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 12 maja 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 lutego 2014 r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, decyzją nr [...] z dnia 12 maja 2014r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 ze zm.) oraz na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173 j.t.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 26 lutego 2014r., o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 10 maja 2013 roku M. S., zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 15 marca 2013 r. poz. 361 ze zm.) wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013 wystąpiła o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, załączając deklarację pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 oraz 3 załączniki graficzne.

Na podstawie wniosku ustalono, iż wnioskodawczyni deklaruje realizację pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...] ha.

Do płatności w ramach realizowanego wariantu zadeklarowano działki rolne:

A - sad jabłoniowy o powierzchni [...] ha (wariant 2.9) położoną na działce ewidencyjnej nr [...] leżącej w województwie [...], powiecie [...], Gminie W,, obrębie ewidencyjnym L.,

B - sad jabłoniowy o powierzchni [...] ha (wariant 2.9) położoną na działce ewidencyjnej nr [...] leżącej w województwie [...], powiecie [...], Gminie B., obrębie ewidencyjnym J.,

- C - sad jabłoniowy o powierzchni [...] ha (wariant 2.9) położoną na działce nr [...] leżącej w województwie [...], powiecie [...], Gminie W., obrębie ewidencyjnym W.

Gospodarstwo rolne wnioskodawczyni zostało wytypowane do przeprowadzenia kontroli na miejscu w sprawie płatności rolnośrodowiskowych. Kontrola została przeprowadzona w dniu 7 do 9 sierpnia 2013r. przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w Poznaniu. Wnioskodawca został telefonicznie powiadomiony o planowanej kontroli w dniu 6 sierpnia 2013r. i był obecny podczas czynności kontrolnych. Jak wynika ze sporządzonego raportu z czynności kontrolnych, numer dokumentu [...], inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości dotyczące wymogów realizacji wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania). Wyniki kontroli wykazały różnice w powierzchni oraz nieprawidłowości w uprawach dla działek rolnych A, B i C dla których zastosowano kody nieprawidłowości:

E6 - prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałość o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby,

E7 - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5 % wymaganej obsady),

E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań.

Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na podkładach ortofotomapy, obrazujących lokalizację ww. działek rolnych. Podczas kontroli wykonano również dokumentację fotograficzną obrazującą stan faktyczny na działkach na dzień przeprowadzenia kontroli.

Na działce rolnej A wykonano fotografie oznaczone numerami 13-23 oraz 159-214, na działce rolnej B wykonano fotografie oznaczone numerami 1-12 oraz 100-158, na działce rolnej C wykonano fotografie oznaczone numerami 215-265. Inspektorzy terenowi w raporcie z kontroli (str. 10) odnotowali, iż:

Działka A - stwierdzono [...] szt. drzewek martwych i [...] sztuki kwalifikujących się,

Działka B - stwierdzono [...] szt. drzewek martwych i [...] sztuk kwalifikujących się,

Działka C - stwierdzono [...] szt. drzewek martwych i [...] sztuki kwalifikujących się.

Na podstawie zapisów zawartych w raporcie z czynności kontrolnych (str. 10) stwierdzono, iż producent nie przestrzega wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby na działce rolnej A (powierzchnia niespełnienia [...] ha).

W oparciu o wyniki z kontroli na miejscu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu 26 lutego 2014 r. decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności rolno środowiskowej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał w szczególności na ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach od 7 do 9 sierpnia 2013 roku, podczas której ustalona obsada drzew jabłoni na działkach rolnych zgłoszonych do płatności za realizację wariantu 2.9 była niższa od minimalnej wymaganej obsady, która w przypadku uprawy jabłoni domowej wynosi 125 sztuk/ha. W decyzji organ odniósł się również do nieprawidłowości w przedmiocie niespełnienia wymogów materiału szkółkarskiego oraz prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałość o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W odwołaniu od przedmiotowej decyzji, wnioskodawczyni podała iż: "materiał szkółkarski w całości został zakupiony z kwalifikowanej szkółki w 2012 roku (nasadzenia były uzupełniane wówczas po stratach mrozowych które miały miejsce w lutym 2012roku). Na wszystkie zakupione drzewka posiadamy paszporty roślin - EC. Łącznie jesienią 2012 roku zostało posadzonych [...] drzewek spełniających wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego ". Ponadto "jesienią 2012 roku zostało posadzone [...] drzewek. Jesienią 2012 roku i wiosną 2013 roku obsada spełniała wymogi zawarte w załączniku nr 3 - Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów do Rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". W wyniku działania zwierzyny leśnej - głównie dzików, saren, jeleni oraz zajęcy część drzewek została zniszczona w okresie zimy i wiosny 2013 roku. Na pozostałych drzewkach uszkodzonych przez zwierzynę leśną zaczęły rozprzestrzeniać się choroby, na które ze względu na ekologiczny sposób prowadzenia plantacji nie można było zastosować żadnych chemicznych środków ochrony roślin. W wyniku rozprzestrzeniania się chorób oraz uszkodzeń również pozostałe drzewka w trakcie wegetacji 2013 roku uschły".

Odwołująca się także wskazała, iż: " Uprawy sadownicze w moim gospodarstwie prowadzone są od jesieni 2009 roku. Gospodarstwo kontrolowane jest jeden lub dwa razy w roku przez jednostkę certyfikującą. Straty w uprawach sadowniczych występowały corocznie, jednak nie w takim zakresie jak w roku 2013. Nasadzenia były corocznie uzupełniane w celu utrzymania wymaganej obsady. W pierwszym roku w celu uniknięcia strat związanych z żerowaniem na polach zwierzyny leśnej zostały zastosowane osłony na drzewka. W roku 2013 w wyniku strat spowodowanych przez choroby oraz zwierzynę leśną wystąpiły prawie 100% straty. W dniu 23.07.2013r. jednostka certyfikująca przeprowadziła kontrolę i również stwierdziła tak wysokie straty. Poziom strat oraz brak obsady był również dla mnie sprawą oczywistą, ponieważ drzewka masowo zaczęły usychać od końca czerwca oraz w miesiącu lipcu. Jednak w tych miesiącach nie ma możliwości uzupełnienia nasadzeń, dlatego jednostka certyfikująca w zaleceniach pokontrolnych nakazuje uzupełnienie nasadzeń w okresie jesiennym. Po uzupełnieniu nasadzeń jednostka kontrolna przeprowadza ponowną kontrolę w celu stwierdzenia stanu faktycznego na plantacji, przed wydaniem certyfikatu zgodności. W taki sposób uzupełniane były nasadzenia w ubiegłych latach. Lepszym terminem nasadzeń byłaby wiosna, jednak ze względu na wyznaczony przez jednostkę certyfikującą termin uzupełnienia nasadzeń konieczne było uzupełnianie obsady jesienią. Plantacja od chwili założenia była regularnie koszona, uschnięte drzewka były zastępowane nowym materiałem szkółkarskim, dlatego nie zgadzam się ze stwierdzeniem, że nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin. Ponadto najwięcej drzewek zasycha w okresie letnim, kiedy to nie ma możliwości uzupełnienia obsady. Najbliższym możliwym terminem jest jesień i wtedy obsada zostaje uzupełniona. Podobna sytuacja miała miejsce w 2013 roku. W chwili obecnej wszystkie uszkodzone, uschnięte i brakujące drzewka zostały uzupełnione. Posiadamy również ważny certyfikat produkcji ekologicznej. W związku z powyższym proszę o uchylenie w/w decyzji i przeprowadzenie ponownej kontroli terenowej(...) ."

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji w pierwszej kolejności wskazał, że organ odwoławczy nie dopatrzył się w postępowaniu organu I instancji błędów lub naruszeń prawa, które skutkować powinny rewizją wydanej w sprawie decyzji, która w ocenie organu odwoławczego wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie w dniach od 7 do 9 sierpnia 2013 roku, podczas której weryfikacji poddano działki rolne A, B i C deklarowane do wariantu rolnictwa ekologicznego (2.9). Wiarygodność tych danych została zweryfikowana i opisana przez inspektorów terenowych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie programu rolnośrodowiskowego.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2013 roku - zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361) - jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 z późn. zm.). W § 2 ww. rozporządzenia stwierdza się, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizacje tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest - na podstawie § 4 ust. 2 i 3 ww. Rozporządzenia - do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Wśród wymogów, od spełnienia których uwarunkowane jest przyznanie płatności do uprawy sadowniczej w ramach realizowanego przez Odwołującą w 2013 roku wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) jest wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz utrzymywanie określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne w ust. 1 pkt) 2 lit. b) minimalnej obsady krzewów. W przypadku deklarowanej we wniosku uprawy jabłoni minimalna obsada drzew, którą producent rolny realizujący program rolnośrodowiskowy i wnioskujący o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały rok trwającego zobowiązania wynosi 125 sztuk/hektar powierzchni uprawy. Dodatkowo - jednym z warunków, którego spełnienie warunkuje możliwość otrzymania płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne - jest, zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. U. UE L 189 z dnia 20-07-2007r.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Ponadto należy wskazać, , że zgodnie z § 9 ust. 2, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r., Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), w przypadku pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:

1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantów dla upraw rolniczych, warzywniczych, zielarskich czy sadowniczych z jagodowymi,

2) trwałe użytki zielone - w przypadku wariantów określonych dla trwałych użytków zielonych oraz jako

3) sady, w których m. in. są uprawiane krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego - w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych.

W niniejszej sprawie, objętej odwołaniem od decyzji Nr [...], w której organ I instancji nie przyznał płatności za realizację wariantu 2.9, inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR - w dniach od 7 do 9 sierpnia 2013 roku - przeprowadzili kontrolę gruntów w gospodarstwie, stwierdzając na działkach rolnych zagospodarowanych uprawą jabłoni domowej, iż prawie wszystkie sadzonki nie spełniają wymogów określonych w § 9 ust. 2 pkt 3) rozp. z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie przyznawania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" - a ponadto - rolnik nie utrzymywał minimalnej, wymaganej obsady drzew. Jak wynika to z Raportu z kontroli o nr dok. [...] stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2 i E7, przypisano wszystkim deklarowanym działkom rolnym z zaznaczeniem, iż stwierdzona w trakcie kontroli obsada na działkach (obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek martwych, żywych nie spełniających wymagań jakościowych) wynosiła:

- [...] sztuki na stwierdzonej powierzchni działki A - [...] ha, podczas gdy minimalna wymagana dla tego obszaru wynosi [...] sztuk drzewek.

- [...] sztuk na stwierdzonej powierzchni działki B - [...] ha, podczas gdy minimalna wymagana dla tego obszaru wynosi [...] sztuk drzewek.

- [...] sztuki na stwierdzonej powierzchni działki C - [...] ha, podczas gdy minimalna wymagana dla tego obszaru wynosi [...] sztuk drzewek.

Wskazane powyżej ilości drzewek, które organ odwoławczy określił jako minimalną obsadę drzew, która powinna była znajdować się na ww. działkach rolnych (odnosząc się do powierzchni stwierdzonej), organ ustalił na podstawie wymogu utrzymywania minimalnej obsady jabłoni domowej w ilości 125 sztuk/ha powierzchni z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 "Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 roku, w brzmieniu nadanym w rozporządzeniu nowelizującym z dnia 12 marca 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 278).

Odnosząc się do argumentacji Odwołującej dotyczącej nie spełnienia przez materiał szkółkarski określonych wymagań organ II instancji wyjaśnia, iż ze zgromadzonego podczas kontroli materiału dowodowego wynika, iż znacząca część drzewek nie spełniała ww. wymagań. Na skontrolowanych działkach rolnych z uprawą sadowniczą stwierdzono jabłonki martwe, z częściowo martwym, suchym pędem głównym, jak i żywe ([...] sztuki na działce A i sztuki na działce C) o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. lch ilość, stanowiąca odpowiednio:

1) Działka A:

- [...] sztuk drzewek martwych,

2) Działka B - stwierdzono [...] szt. drzewek martwych i [...] sztuk kwalifikujących się,

- [...] sztuki drzewek martwych,

3) Działka C:

- [...] sztuk drzewek martwych,

stanowi tę część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady poszczególnych działek rolnych obejmująca sadzonki martwe.

Potwierdzenie dla wyłączenia zdecydowanej części drzewek jabłoniowych z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której - w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości - wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie. Na zdjęciach udokumentowano drzewka obumarłe, złamane, zniszczone. Ponadto na zdjęciach udokumentowano zaniedbane rzędy, silnie porastające roślinami, bez przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie % produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91, poza ogólnymi zasadami określonymi w art. 4 niniejszego rozporządzenia a dotyczącymi ogólnych uwarunkowań prowadzenia produkcji ekologicznej, rolnictwo ekologiczne winno m. in. polegać na utrzymaniu zdrowia roślin poprzez stosowanie środków zapobiegawczych, w tym dobór odpowiednich gatunków i odmian odpornych na szkodniki i choroby, odpowiedni płodozmian czy mechaniczne i fizyczne metody oraz ochronę naturalnych wrogów szkodników.

Obowiązkiem osoby występującej o przyznanie konkretnego rodzaju płatności jest podanie w sposób prawidłowy - zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i w stosownym czasie - wszystkich informacji dotyczących podstaw przyznania płatności. Strona zobowiązana jest dołożyć należytej staranności, aby zadeklarowane powierzchnie działek rolnych były zgodne ze stanem rzeczywistym. Strona także ma obowiązek poinformowania organu o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne bądź nadmierne przyznanie płatności.

W odniesieniu do okoliczności wystąpienia i wskutek tego poczynionych szkód przez zwierzynę leśną, która w uprawie sadowniczej dokonała okaleczenia i zniszczenia jabłonek, a także chorób w następstwie ich uszkodzenia, podkreślić należy, iż zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdzono, że Producent od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji nie informował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności lub wystąpieniu siły wyższej w gospodarstwie.

Marginalnie wskazać należy, iż w niniejszym postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, okoliczność powyższa pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, albowiem przyznanie płatności możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego. To z kolei zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli w gospodarstwie, przeprowadzonej w dniach od 7 do 9 sierpnia 2013 roku. Przeprowadzona kontrola wykazała nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym rozstrzygnięcie o odmowie przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej do płatności w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania).

Mając na uwadze ww. zasady prowadzenia produkcji metodami ekologicznymi oraz ustosunkowując się do argumentów Strony przedstawionych w odwołaniu od decyzji, w którym Strona wskazywała na okoliczności, wskutek wystąpienia których stan plantacji sadowniczej zadeklarowanej do przyznania płatności i stwierdzonej przez kontrolę ARiMR był nieodpowiedni, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdza, iż pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok.

W postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, przyznanie płatności możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego. To z kolei zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli w gospodarstwie przeprowadzonej w dniach od 7 do 9 sierpnia 2013 roku, podczas której stwierdzono, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 roku wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości - jak również - wymóg z załącznika nr 3 do rozporządzenia dot. określonej minimalnej obsady drzew, nie zostały spełnione.

Obowiązkiem osoby występującej o przyznanie konkretnego rodzaju płatności jest podanie w sposób prawidłowy - zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i w stosownym czasie - wszystkich informacji dotyczących podstaw przyznania płatności.

Z uwagi na fakt, iż jak wskazuje Odwołująca, dokonała uzupełnienia obsady drzewek jabłoni domowej, to w 2014 r. może ubiegać się dalej o płatność rolnośrodowiskową. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, producent rolny realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję, strona reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Decyzjom zarzucała naruszenie przepisów art. 6 kpc, 10 § 1 I 7, 8 kpa oraz wnosiła o zwrócenie się do Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji SA w Warszawie Oddział Badań i Certyfikacji w Pile o nadesłanie protokołów kontroli dokonywanych w gospodarstwie skarżącej w latach 2011 – 2013 i przeprowadzenia dowodów z tych dokumentów na okoliczności stanu upraw jabłoni. w gospodarstwie. W uzasadnieniu strona wskazywała na argumenty podnoszone już w odwołaniu, w szczególności podkreślała, że jesienią 2013 r. a więc po kontroli przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na Miejscu, uzupełniła ilość drzew do stanu wymaganego przepisami i doprowadziła grunt do należytego stanu, zgodnie z zaleceniami jednostki certyfikującej.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek zarzuty naruszenia przepisów art. 6 kpc i 10 kpa okazały się nieuzasadnione. .

Stan faktyczny sprawy był w zasadzie niesporny. Strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń organów obu instancji poczynionych na podstawie kontroli przeprowadzonej w jej gospodarstwie sadowniczym w dniach 7-9 sierpnia 2013r. i jej wyników, utrwalonych w raporcie nr [...] i załączonych do niego zdjęć fotograficznych. Przypisane uprawom sadowniczym nieprawidłowości (kody E6, E7 i E2) wskazywały na niespełnienie warunku przyznania płatności określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r., nr 33, poz. 262 ze zm.), wskazującego na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości, jak również wymogu z załącznika nr 3 do rozporządzenia dotyczącego minimalnej obsady drzew. Spór dotyczy natomiast tego, że organy nie wzięły pod uwagę podnoszonych przez stronę okoliczności wyjaśniających przyczyny takiego stanu upraw w dacie kontroli i jej niemiarodajności dla oceny stanu sadu w późniejszych miesiącach 2013 roku, kiedy to uprawy zostały uzupełnione. Orany uznały bowiem, że okoliczności te są nieistotne w postępowaniu o przyznanie płatności na dany rok. Tymczasem z art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.UE.L. 2005.277.1) wynika, że jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego (zwanego dalej "danym rokiem kalendarzowym") nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność na mocy art. 36 lit, a) ppkt (i)-(v) oraz art 36 lit b) ppkt.(i), (iv) i (v), wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta.

Redukcja lub wykluczenie, o których mowa w akapicie pierwszym, mają zastosowanie również wtedy, gdy w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których to wymogach mowa w art 39 ust 3. i gdy można to bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu wniosek o płatność na mocy art. 36 lit, a) ppkt (iv). Pierwszy i drugi akapit mają również zastosowanie, gdy dana niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania ze strony osoby, której przekazano ziemię lub która takiego przekazania dokonała. Dla potrzeb niniejszego ustępu »przekazanie« oznacza każdy rodzaj transakcji, w wyniku której grunt przestaje być w posiadaniu osoby przekazującej.

W drodze odstępstwa od akapitu trzeciego, jeżeli osoba, której można bezpośrednio przypisać działanie lub zaniechanie, przedłożyła wniosek o płatność na dany rok kalendarzowy, redukcja lub wykluczenie mają zastosowanie do całkowitej kwoty płatności, która została lub zostanie przyznana tej osobie.

Redukcji ani wykluczenia płatności, o których mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu nie stosuje się do norm, dla których udzielono okresu karencji zgodnie z art. 26 ust. 1, w okresie trwania tej karencji. Niezależnie od ust. 1 i zgodnie z warunkami ustalonymi w przepisach szczegółowych, o których mowa w ust. 4, państwa członkowskie mogą postanowić o niestosowaniu redukcji lub wykluczenia wynoszącego 100 EUR lub mniej na beneficjenta na rok kalendarzowy.

W świetle powyższych regulacji organy były zatem zobowiązane z urzędu zbadać, czy stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości są wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi. Fakt badania tych okoliczności powinien wynikać już z protokołu kontroli. To inspektorzy terenowi, w pierwszej kolejności powinni mieć na uwadze wszystkie te okoliczności, dotyczące stanu uprawy, które pozwolą później organom orzekającym w sprawie płatności dokonać oceny z punku widzenia przesłanek egzonerujących rolnika, wskazanych w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w szczególności, że sporne uprawy musiały być prowadzone zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym. Ten aspekt nie znalazł żadnego odzwierciedlenia w protokole kontroli, który ogranicza się do podania kodów nieprawidłowości. Podkreślić należy, że producentka rolna była obecna w czasie kontroli, co umożliwiało odebranie od niej stosownych oświadczeń. Organy nie kwestionowały informacji podawanych przez skarżącą, iż terminy agrotechniczne uniemożliwiały uzupełnianie zniszczonych przez zwierzynę leśną i mrozy, drzew wcześniej niż w jesieni, jak też tego, że takie uzupełnienia miały miejsce. Gdyby zatem kontrola na miejscu została przeprowadzona jesienią, jej wynik mógł być inny.

Ponieważ tych ustaleń i rozważań zabrakło w decyzjach organów obu instancji należało skargę uwzględnić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zweryfikują ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji za podstawę rozstrzygnięcia, po skonfrontowaniu ich z dokumentacją będącą w posiadaniu Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji SA w Warszawie Oddział Badań i Certyfikacji w Pile dotyczącej stanu upraw zgłoszonych do płatności aktualnych na jesień 2013 r. Nie można bowiem zignorować wyników kontroli tej jednostki przy ocenie uprawnień do płatności roknośrodowiskowej, w szczególności gdyby miało z nich wynikać, że skarżąca przestrzegała w 2013 r. w sposób należyty warunki prowadzenia produkcji ekologicznej, stosowała właściwe środki zapobiegawcze dla utrzymania zdrowia roślin, odpowiednio dobierała gatunki i odmiany odporne na szkodniki i choroby, a stan upraw stwierdzony w sierpniu 2013 r. nie był wynikiem jej zaniedbań.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a/ i c/ p.p.s.a. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.