Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 118/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1,7.10
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18, art. 34 § 2, art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, dalej: ustawa abonamentowa), po rozpoznaniu zażalenia M. O. (dalej: zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie z [...] r. wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w którym zarzuty skarżącej uznano za nieuzasadnione.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor COF pismem z [...] r. przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r.

Pismem z 15 czerwca 2020 r. zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzone postepowanie egzekucyjne, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej), wszczęcie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a.) oraz niezgodnym z prawdą wskazaniu faktu i daty doręczenia upomnienia w pkt 9 tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.

Wierzyciel postanowieniem z [...] r. uznał zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. za niezasadne.

Zażalenie na powyższe postanowienie wierzyciela złożył pełnomocnik zobowiązanej. Zarzucił on brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz niewyczerpanie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, stanowiące naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., skutkujące wadliwą wykładnią przepisów prawa materialnego normujących kwestie rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i wnoszenia opłat abonamentowych, tj. art. 2 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej. Pełnomocnik zobowiązanej wniósł o uwzględnienie zarzutów i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor COF postanowieniem z [...] r. nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stwierdził, że postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a zebrane w sprawie dowody pozwalają w sposób jednoznaczny i w pełni uzasadniony dojść do wniosku, że obowiązek co do należności objętych tytułem wykonawczym istnieje, bowiem zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego w dniu [...] r. w Urzędzie Pocztowym W. [...]. Rejestracja odbiorników została dokonana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114), a która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Natomiast od dnia 16 czerwca 2005 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych powszechnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi abonamentu radiowo-telewizyjnego, są wyłącznie przepisy tej ustawy.

Wierzyciel, odnosząc się do kwestii nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego z uwagi na skierowane go na błędny adres wyjaśnił, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] z dnia [...] r. zostało skierowane na adres podany przy rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej także Rozporządzenie) do trybu nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników RTV zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zawartych w rozdziale 8 "Doręczenia" (art. 39-49). Tak więc zobowiązana nie może powoływać się na brak doręczenia numeru identyfikacyjnego, skierowanego na adres rejestracji odbiorników. Zobowiązana nie powiadomiła Poczty Polskiej o zmianie adresu. Natomiast wszystkie dotychczasowe przepisy rozporządzeń: Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 1993 r. Nr 70, poz. 338) - § 4, Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1190) - § 3, Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, obowiązujący od dnia 13 grudnia 2007 r.) - § 4 oraz Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676) - § 11 - nałożyły na użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych obowiązek powiadamiania właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby i miejsca używania odbiorników, zagubienia, zniszczenia dowodu rejestracji, czy zaprzestania użytkowania. Dlatego też wierzyciel uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Dalej Dyrektor COF stwierdził, że słusznie oddalono zarzut w zakresie braku doręczenia zobowiązanej upomnienia. Wskazał, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Stosownie do brzmienia przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1a ustawy abonamentowej wierzyciel, na podstawie danych zgromadzonych w bazie PESEL ustalił aktualny adres zamieszkania zobowiązanej i skierował do niej w dniu [...] r. upomnienie Nr [...]. Upomnienie zostało doręczone w dacie [...] r. A. P., w trybie art. 43 K.p.a., który podjął się oddania pisma adresatowi.

Natomiast odnosząc się do przekazanego przez pełnomocnika zobowiązanej postanowienia Prokuratury Rejonowej w O. z dnia [...] r. o umorzeniu dochodzenia dotyczącego podrobienia podpisu w dniu [...] r. przez urzędnika poczty na elektronicznym dokumencie pocztowym wierzyciel wskazał, że zgodnie z uzasadnieniem postanowienia, biegły z zakresu badania pisma ręcznego nie był w stanie miarodajnie wskazać kto dokonał podpisu. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia sprawy podpisu, wierzyciel stwierdził, że nie został uwiarygodniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Zdaniem wierzyciela słusznie w zaskarżonym postanowieniu uznano zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), za nieuzasadniony. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. , gdyż upomnienie zostało doręczone w trybie art. 43 K.p.a. Tytuł wykonawczy spełniał więc wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., co obligowało organ egzekucyjny do wszczęcia egzekucji zgodnie z art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej. Natomiast niespełnienie wymogów określonych wskazanym przepisem powoduje, że organ egzekucyjny na mocy art. 29 § 2 u.p.e.a., nie przystępuje do egzekucji i zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi, a taka sytuacja nie miała miejsca.

Dyrektor COF nie podzielił także zarzutów zażalenia dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

W skardze na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

a) art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej, polegające na dowolnym przyjęciu i wbrew dowodom zgromadzonym w sprawie, że skarżąca używała i nadal używa odbiorników RTV w poprzednim miejscu zamieszkania;

b) art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej polegające na błędnym przyjęciu, że wystarczającą przesłanką dla istnienia obowiązku poniesienia opłaty abonamentowej jest fakt niezgłoszenia przez skarżącą zmiany danych, to jest zmiany miejsca zamieszkania w sytuacji, gdy przepisy ustawy abonamentowej nie wprowadzają takiego skutku;

c) § 3 Rozporządzenia przez błędne przyjęcie, że nadawany abonentom indywidualny numer identyfikacyjny nie stanowi dowodu rejestracji odbiorników RTV;

d) § 5 ust. 2 Rozporządzenia polegające na niewykonanie przez wierzyciela obowiązku informacyjnego skutkującego brakiem dowodu rejestracji przez skarżącą odbiorników RTV;

2. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77, 80, 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie błędnej i niepełnej oceny materiału dowodowego skutkującej wadliwym ustaleniem stanu faktycznego przez:

- przyjęcie, że skarżąca została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiącego od [...] r. jedyny dowód zarejestrowania odbiorników RTV, podczas gdy wierzyciel przyznaje fakt przesłania zawiadomienia na niewłaściwy adres, a nadto zawiadomienie to nie spełniało wymagań Rozporządzenia, ponieważ nie zostało opatrzone własnoręcznym podpisem uprawnionego pracownika operatora publicznego oraz nie zawiera informacji o dacie i miejscu nadania,

- gołosłowne przyjęcie, że skarżącej została wydana imienna książeczka opłat radiofonicznych za używanie odbiorników RTV bez udowodnienie tej okoliczności, a tym samym braku dowodu zarejestrowania tych odbiorników funkcjonującego do [...] r, przy czym wniosek skarżącej z dnia 10 czerwca 2020 r. o wydanie z akt dowodu wydania imiennej książeczki opłat radiofonicznych nie został przez wierzyciela uwzględniony,

- przyjęcie, wbrew zgromadzonym dowodom, że upomnienie adresowane do skarżącej zostało zastępczo doręczone A. P., podczas gdy z załączonego do akt, przy piśmie skarżącej z dnia 4 września 2020 r., dokumentu urzędowego - postanowienia z dnia [...] r. prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. o umorzeniu dochodzenia wobec niewykrycia sprawców popełnienia przestępstwa wynika wprost, że popełnione zostało przestępstwo sfałszowania podpisu A. P. na elektronicznym dokumencie - odbiorca przesyłki w systemie Poczta Polska S.A., co powinno było skłonić wierzyciela do ustalenia faktu niedoręczenia upomnienia skutkującego wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego;

b) art. 15 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. wynikające z błędnej i dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, wskazujących na niedoręczenie skarżącej upomnienia, co powinno było skutkować wnioskiem wierzyciela do organu egzekucyjnego o umorzenie egzekucji;

c) art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej polegające na zainicjowaniu i popieraniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku dowodów rejestracji odbiorników RTV, co wyłączało domniemanie korzystania przez skarżącą z odbiorników ze skutkiem w postaci braku obowiązku uiszczaniu opłat abonamentowych;

d) art. 34a pkt 1 u.p.e.a. polegające na niezastosowaniu tego przepisu w sytuacji, gdy niedoręczenie skarżącej upomnienia oraz nieistnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej wypełniało przesłanki zobowiązujące wierzyciela do wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego;

e) art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. polegające na bezpodstawnym oddaleniu zarzutów w sytuacji, gdy wszechstronna i prawidłowa ocena materiału dowodowego w powiązaniu z przepisami prawa materialnego powinna była doprowadzić wierzyciela do uwzględnienia zarzutów, ze skutkiem w postaci wniosku do organu egzekucyjnego o umorzenie egzekucji.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia wierzyciela z [...] r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że wierzyciel nie przedstawił wystarczających dowodów dotyczących wysłania do skarżącej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Zostało ono rzekomo wysłane na nieprawidłowy adres. Natomiast odpis zawiadomienia został doręczony skarżącej dopiero w toku postępowania egzekucyjnego.

Ponadto zadaniem autora skargi zawiadomienie nie spełnia także innych warunków określonych w Rozporządzeniu, ponieważ nie zostało opatrzone podpisem uprawnionego pracownika operatora publicznego, a jedynie zawiera podpis mechaniczny I. F. (faksymile). Przepisy Rozporządzenia nie dopuszczają zastąpienia podpisu na zawiadomieniu podpisem mechanicznym, a zatem zawiadomienie sygnowane podpisem mechanicznym I. F. nie może być dowodem na okoliczność zarejestrowania przez skarżącą odbiorników RTV.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego - jak wynika z Rozporządzenia - jest dowodem rejestracji dla abonentów, którzy wniosek o rejestrację złożyli po dniu wejścia w życie rozporządzenia (§ 2 ust. 4 Rozporządzenia) jak również dowodem rejestracji dokonanej przed wejściem w życie Rozporządzenia i zastępującym dotychczasowe imienne książeczki opłaty abonamentowej (§ 5 ust. 1. Rozporządzenia). W sytuacji, gdy w aktach sprawy brak dowodu wydania imiennej książeczki opłat, czy też potwierdzeń opłacania abonamentu (co pośrednio mogłoby potwierdzić, że skarżąca dokonała wcześniej rejestracji odbiornika RTV), to wątpliwym dowodem na zarejestrowanie odbiornika RTV staje się nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego bez wykazania w jakim trybie i przez kogo ta czynność jest wykonywana.

Na poparcie swoich wywodów pełnomocnik skarżącej powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, że zakwestionowanie przez abonenta faktu rejestracji odbiorników RTV powoduje obowiązek wykazania przez wierzyciela, że zobowiązany dokonał tej rejestracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/GI 1304/17; z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/GI 180/18; z 16 października 2018 r., sygn. akt I SA/GI 490/18).

Uzasadniając zarzutu niedoręczenia upomnienia autor skargi wskazał, że z zawiadomienia o przestępstwie oraz z postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. z dnia [...] r. wynika, że wierzyciel, wbrew oczywistym faktom wynikającym z ustaleń prokuratora, twierdzi bezpodstawnie, że upomnienie zostało doręczone A. P. w trybie art. 43 K.p.a. Ustalenia prokuratora zawarte w postanowieniu o umorzeniu dochodzenia wskazują niewątpliwie na fakt podrobienia w celu użycia za autentyczny podpisu A. P.. Dyrektor COF nie zakwestionował przedstawionych przez niego dowodów na okoliczność niedoręczenia upomnienia, a jedynie wadliwie, wbrew treści dokumentu urzędowego, te dowody ocenił.

Reasumując, zdaniem pełnomocnika skarżącej, Dyrektor COF nie dostrzegł wad prawnych prowadzonego postępowania, skutkujących błędnym ustaleniem faktu doręczenia skarżącej upomnienia, rejestracji przez nią odbiorników RTV i wysłania powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Natomiast prawidłowe zastosowanie przepisów postępowania w celu ustalenia stanu faktycznego i dokonanie niewadliwej subsumcji powinno było doprowadzić wierzyciela do uwzględnienia zgłoszonych zarzutów i wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne.

Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dopiero bowiem ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1438 z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zatem zmieniona ustawa egzekucyjna weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. Natomiast na podstawie przepisów intertemporalnych w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., gdyż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed ta datą.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.

Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).

Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie Rozporządzenia.

Zatem zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

W aktach sprawy znajduje się dokument, z którego wynika, że na imię i nazwisko zobowiązanej w dniu [...] r. zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego.

Następnie nadano zobowiązanej w dniu [...] r. indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił wcześniejszy dowód zarejestrowania (wniosek o rejestrację i wydanie imiennej książeczki radiofonicznej [...]), który został wysłany na adres zawarty we wniosku o rejestrację.

Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z 15 października

2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."

Natomiast podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane na nieaktualny adres zamieszkania skarżącej nie powoduje, że na skarżącej przestał ciążyć obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. W sytuacji bowiem zmiany miejsca zamieszkania oraz braku odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego w nowym miejscu zamieszkania to skarżąca była zobowiązana do poinformowania o tym Poczty Polskiej. Dodatkowo wskazać należy, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Trzeba także podkreślić, że nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sytuacji, kiedy abonent nie powiadomił Poczty Polskiej o zmianie swojego adresu nie upoważnia go do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych. Jak już wcześniej wyjaśniono obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bowiem bezpośrednio z ustawy abonamentowej. Natomiast wskazany w Rozporządzeniu tryb wykonania przez Pocztę Polską obowiązku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych użytkownikom odbiorników nie jest tożsamy z trybem przyjętym w postępowaniu administracyjnym, w którym następuje wydanie decyzji. Nadawanie przez Pocztę Polską indywidualnych numerów identyfikacyjnych nie było decyzją administracyjną. Przepisy Rozporządzenia, normujące, w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie odwoływały się również do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia".

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15 z treści przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, "nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia" (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca

2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).

Co do kolejnego zarzutu skargi, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie spełniało wymagań Rozporządzenia, ponieważ nie zostało opatrzone własnoręcznym podpisem uprawnionego pracownika operatora publicznego, Sąd wyjaśnia, że przyjęty przez Pocztę Polską w pełni zautomatyzowany proces technologiczny, w świetle obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich użytkowników zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych odbywał się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (stanowi on osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego). Zawiadomienia zostały podpisane z wykorzystaniem faksymile. Osoba, podpisana na zawiadomieniu posiadała pisemne upoważnienie, wydane przez Dyrektora COF, które odnotowane zostało w rejestrach upoważnień Poczty Polskiej. Kierowane do abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (w okresie regulowanym Rozporządzeniem), sygnowane były pieczątką mechanicznie odtwarzającą własnoręczny podpis I. F.. Stosowana pieczątka zawierała imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej przez Dyrektora COF do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie. Powyższy fakt nie ma zatem żadnego wpływu na treść oraz ważność opatrzonego nią dokumentu.

Identyczny pogląd wyraził także tut. Sąd w wyroku z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/GI 990/15, w kwestii posługiwania się na zawiadomieniu podpisem osoby upoważnionej przez Dyrektora COF w formie "mechanicznego odtworzenia" podpisu. W wyroku tym stwierdzono: "Sąd zgadza się również z organem, że sporny podpis na zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i podobnie jak upomnienie informowało o zaistniałym fakcie. W tym zakresie prawo nie wyklucza tej formy składania podpisu".

Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że skarżąca dokonała wyrejestrowania odbiorników, zresztą sama skarżąca również na taki dowód się nie powołuje.

W świetle powyższych rozważań za niezasadny Sąd uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Natomiast za zasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. – w postaci braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy pełnomocnik skarżącej w dniu 6 lipca 2020 r. złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w O. o popełnieniu przestępstwa z art. 270 § 1 Kodeksu karnego. Jak podał w zawiadomieniu jego żona w dniu [...] r. została poinformowana przez organ egzekucyjny o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Dowiedział się wówczas, że w pkt 9 tytułu wykonawczego został zawarta informacja o doręczeniu w dniu [...] r. upomnienia. Przed wniesieniem zarzutów, na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa przez żonę, ustalił w Urzędzie Pocztowym w W. fakt sfałszowania dokumentu "Odbiorca przesyłki w systemie Poczta Polska S.A.", gdyż jego podpis jako odbiorcy przesyłki został podrobiony. Następnie postanowieniem Prokuratury Rejonowej w O. z [...] r., sygn. akt [...] dochodzenie w sprawie podrobienia podpisu w dniu [...] r. przez urzędnika poczty na elektronicznym dokumencie pocztowym zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy. Jak wskazał prokurator pobrano próbki pisma pełnomocnika skarżącej, skarżącej oraz listonoszki. Jednakże biegły z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów stwierdził, że nie istnieje technologia, dzięki której można byłoby miarodajnie stwierdzać, kto nakreślił podpis, gdyż został on złożony na urządzeniu elektronicznym i biegły dysponowałby jedynie wydrukiem z drukarki. W takiej sytuacji wierzyciel nie może zasadnie twierdzić, że doręczył prawidłowo w sposób zastępczy, o którym mowa w art. 43 K.p.a. upomnienie dorosłemu domownikowi. Skoro bowiem pełnomocnik skarżącej od samego początku kwestionował autentyczność swojego podpisu na elektronicznym potwierdzeniu odbioru przesyłki w postaci upomnienia, złożył w tym przedmiocie zawiadomienie do organów ścigania a prokurator umorzył dochodzenie z uwagi na niewykrycie sprawcy, to tym samym zostało obalone domniemanie tzw. doręczenia zastępczego.

Natomiast tytuł wykonawczy, zawierał wszystkie elementy, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., chociaż istotnie domniemanie doręczenia zastępczego upomnienia zostało w toku postępowania obalone.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. Natomiast Sąd nie uchylił postanowienia wierzyciela z [...] r., gdyż wierzyciel może wydać orzeczenie reformatoryjne.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł.