Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 782/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4, 5, 92, 94
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 2, 22
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7, 8, 9, 10, 24, 25, 28, 77, 107, 138, 139, 262
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, 29
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 4, 14 ust. 1, 13 ust. 1 lit. g
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3.1

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej J. F. kwotę 400,- ( czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] w miejscowości B., na drodze krajowej nr [...], funkcjonariusze Izby Celnej, przeprowadzili kontrolę samochodu marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. W protokole kontroli stwierdzono, iż samochodem kierował Z. S., który oświadczył, że właścicielem pojazdu jest J. F., że kierujący jest pracownikiem spółki cywilnej "M." oraz, że wykonywał przewóz drogowy rzeczy- złomu na potrzeby własne z miejscowości P. do miejscowości Z. W protokole stwierdzono również, że w samochodzie przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany- art.3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3281/85 z dnia 20.12.1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art.29-30 ustawy z dnia 16.04.2004r. o czasie pracy kierowców.

Z informacji Urzędu Statystycznego wynikało, że wspólnikami spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Wielobranżowe M. są J. F. i P. R. Naczelnik Urzędu Celnego zawiadomieniem z dnia 14.12.2004r. powiadomił te osoby o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym a następnie decyzją z dnia [...] -nałożył na PW"M." s.c. J.F. i P.R. karę pieniężną 3000 zł - za wykonywanie transportu drogowego bez zamontowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art.3 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 urządzenie rejestrujące samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia (EWG) nr 3820/85. W myśl art. 13 ust. 1 lit. g rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 zwolnione z obowiązku zainstalowania tachografu są pojazdy przewożące materiały lub urządzenia na użytek kierowcy w trakcie jego pracy w promieniu 50 km od miejsca normalnej bazy pojazdu, pod warunkiem, że prowadzenie pojazdu nie stanowi głównej czynności kierowcy. Żadne z w/w wyłączeń nie ma zastosowania w sprawie. Dlatego organ uznał, iż przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące.

J.F. od powyższej decyzji złożyła odwołanie zarzucając, że art. 29 ustawy o czasie pracy kierowców, wyłącza ze stosowania na terytorium RP rozporządzenia nr 3820/85/EWG i rozporządzenia nr 3821/85/EWG te kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia nr 3820/85/EWG. Pojazdem kierował Z.S. dorywczo wykonujący czynności kierowcy, podczas przewożenia materiałów i narzędzi niezbędnych do wykonywania swoich zasadniczych zadań, co wynika z dokumentów Przedsiębiorstwa. Stałym miejscem zatrudnienia Z.S. ("miejscem normalnej bazy") jest składnica złomu Przedsiębiorstwa w Z. i nie przekroczył on wobec tego, poruszając się pojazdem, dopuszczalnego promienia 50 km od miejsca normalnej bazy skoro zatrzymany został do kontroli w miejscowości B., ok. 7 km od Z., a jechał z P. - ok. 17 km., gdzie był m. in. po narzędzia pracy. Wobec tego zdaniem skarżącej, zaistniał przypadek wyłączenia z obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego w pojeździe.

Po wniesieniu odwołania, do Urzędu Celnego wpłynęło pismo wraz z kopiami 6 umów zlecenia zawartych między Z.S. a Przedsiębiorstwem zawierające wniosek o dopuszczenie dowodu z tych umów oraz o przesłuchanie w charakterze świadka Z.S.

Postanowieniem z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej odmówił przesłuchania w charakterze świadka Z.S., które zostało sprostowane postanowieniem z [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z akt sprawy wnika, że w dniu kontroli Z.S. wykonywał pracę na rzecz firmy skoro w protokole kontroli zeznał, iż jest pracownikiem firmy, że wykonuje przewóz złomu z miejscowości P. do Z. oraz w odwołaniu przyznano, że stałym miejscem zatrudnienia Z.S. jest składnica złomu Przedsiębiorstwa w Z. Ponadto wyjaśnił, że dowód na okoliczność, iż Z.S. wykonując swoją pracę nie przekroczył samochodem promienia 50 km od miejsca normalnej pracy nie ma znaczenia, gdyż, aby powoływać się na wymienione w art.13 ust 1 lit g rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 odstępstwa od obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego, muszą być łącznie spełnione cztery warunki a jako pierwszy, że pojazdy muszą przewozić materiały lub urządzenia na użytek kierowcy. A zatem jeżeli został naruszony pierwszy warunek, przeprowadzanie dalszych dowodów na okoliczność spełniania dalszych przesłanek nie jest zasadne.

W dniu 19.04.2005 r. do Izby Celnej wpłynęło pismo J.F., w którym stwierdzono, że postanowienie z [...] jest bezprzedmiotowe, bowiem nie składano wniosku o przesłuchanie Z.S., jak również taka osoba w Przedsiębiorstwie nie była zatrudniona. Postanowienie przesądza, jakiej treści zapadnie ostateczna decyzja i dlatego wniesiono o wyłączenie Dyrektora Izby Celnej od dalszego udziału w postępowaniu w oparciu o art.24 §3 kpa z powodu braku bezstronności.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że nie wyjaśniono, jaki rodzaj transportu był wykonywany w dniu kontroli przez Z.S. tzn. czy był to transport drogowy zgodny z art.4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym czy też przewóz drogowy na potrzeby własne zgodny z art. 4 pkt 4 ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji wezwał PW M. S.C. J.F., P.R. do dostarczenia dokumentów świadczących o tym, jaki rodzaj przewozów wykonuje tj. licencji na wykonywanie transportu drogowego, zaświadczenia na przewozy własne, umowy o pracę zawartej z Z.S. oraz dokumentów świadczących, iż przewożony w dniu kontroli towar był własnością spółki lub został przez nią sprzedany, kupiony, wynajęty, wydzierżawiony, wyprodukowany, wydobyty, przetworzony lub naprawiony albo, że celem przejazdu był przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby.

W dniu 11.05.2005r. do Urzędu Celnego wpłynęło pismo J.F., w którym wniesiono o przeprowadzenie dowodów:

- z przesłuchania funkcjonariusza M. P. na okoliczność, jakie czynności wykonał w toku kontroli oraz stwierdzonych naruszeń,

- z przesłuchania Z. G., na okoliczność charakteru zatrudnienia Z.S. w PW "M.",

- z oświadczenia Z.S., na okoliczność wykonywania transportu na własne potrzeby Przedsiębiorstwa,

- z zakresu czynności Z.S. w firmie na okoliczność wykonywania przez niego czynności (porządkowanie, segregacja oraz odzysk złomu na placu Przedsiębiorstwa), a zwłaszcza, że prowadzenie pojazdu nie stanowiło głównej czynności kierowcy i tylko dorywczo przewoził materiał (złom), które następnie przerabiał w rozumieniu art.13 ust.1 lit g rozporządzenia nr 3820/85/EWG,

- z Zaświadczenia Nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego przez Starostę w dniu [...] ważne do dnia [...] na okoliczność, że transport ten wykonywany był w Przedsiębiorstwie zgodnie z przepisami, a także

- z oględzin odcinków drogi krajowej nr [...] na trasie P. - B. - Z. z udziałem biegłego.

Do pisma dołączono aneks do umowy o rozwiązaniu z dniem [...] spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Wielobranżowe M. s.c. zawartej pomiędzy J.F. a P.R., kopię formularza VAT-Z złożonego w Urzędzie Skarbowym o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] odmówił przesłuchania w charakterze świadka M.P., Z.G. oraz przeprowadzenia oględzin odcinków drogi krajowej nr [...]. Postanowienie zostało wydane na PW "M." J.F. Organ I instancji w dniu [...] wydał kolejne postanowienie skierowane do J.F., P.R., o treści identycznej jak w postanowieniu z dnia [...].

Pismem z dnia 25.05.2005r. organ I instancji poinformował J.F. i P.R. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia końcowych wyjaśnień. W odpowiedzi pismem z dnia 29.05.2005r. J.F., wniosła o umorzenie postępowania, albowiem Przedsiębiorstwu nie wykonywało transportu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym i nie może brać odpowiedzialności za działania lub zaniechania osób trzecich nie będących pracownikami Przedsiębiorstwa, nie podlegających jego poleceniom.

W kolejnym piśmie z dnia 29.05.2005r. skierowanym do Dyrektora Izby Celnej, J.F. złożyła skargę w trybie art. 227 kpa na Dyrektora Izby Celnej oraz Naczelnika Urzędu Celnego. W piśmie tym zawarty został wniosek o wyłączenie Naczelnika Urzędu Celnego od dalszego udziału w sprawie.

Kolejnym pismem z dnia 5.06.2005r., J.F. wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka Z.G., Z.S., M.P., M.M. oraz dokonanie oględzin faktur i innych dokumentów przedsiębiorstwa dla wykazania, że PW "M." s.c. nie trudniło się wykonywaniem transportu wymagającego posiadania licencji. Nadto wniosła o zwrócenie się do ministra do spraw transportu o przeprowadzenie interpretacji przepisów prawa unijnego dotyczących obowiązku posiadania w pojeździe urządzenia pomiarowego oraz definicji pracownika w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] odmówił przeprowadzenia tych dowodów.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...], nałożył na J.F. i P.R. karę pieniężną w wysokości 11000 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 92 ust. 1 oraz art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z L.p.1.1.1. oraz L.p. 1.11.7.ust.1 załącznika do ustawy. Organ wskazał również, że naruszony został: art.5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek, za co wymierzono karę pieniężną 8000 zł, oraz art.3 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 29-30 ustawy o czasie pracy kierowców- brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, za co wymierzono karę pieniężną 3000 zł.

W uzasadnieniu decyzji odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania, ponieważ nie jest ono wszczęte do właściwej strony organ stwierdził, że kontrolowanym przedsiębiorstwem było PW M. s.c., i w wyniku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w stosunku do tej strony zostało prawidłowo wszczęte postępowanie administracyjne. Dlatego nie było podstaw do umorzenia postępowania. Organ wskazał, że przepisy k.p.a. nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dniu wydania decyzji. Pismem z [...] zostało wszczęte postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Organ stwierdził, że przedmiotem postępowania nie jest ocena całej działalności przedsiębiorstwa, a jedynie fakt wykonywania przewozu w momencie kontroli w dniu [...]. Firma posiada zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Jednak, aby uznać, że przedsiębiorca wykonuje przewozy na potrzeby własne muszą być spełnione łącznie warunki (zgodnie z art.4 pkt.4 ustawy o transporcie drogowym): pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego-rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych

Zgodnie z art.2 Kodeksu pracy - pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Z.S. - kierujący pojazdem w dniu kontroli - wykonywał swoje czynności w firmie na podstawie umowy zlecenia. Dlatego nie jest on w rozumieniu kodeksu pracy pracownikiem firmy. Tym samym strona nie spełniła jednego z warunków, aby można było uznać wykonywany przez nią w dniu [...] przewóz złomu za przewóz na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt.4 ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art.4 pkt.3 ustawy - transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, nie spełniający warunków, o których mowa w pkt.4. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Art. 87 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z licencji oraz zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Zgodnie z art.3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, urządzenie rejestrujące samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art.4 i art.14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85. Natomiast stosownie do art.29 ustawy o czasie pracy kierowców, z obowiązku instalowania tachografu zwolnione są pojazdy wymienione w art.13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia nr 3820/85. Odstępstwo od obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy wymienione w art.13 ust. 1 lit. G rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 dotyczy przewozu materiałów lub urządzeń na użytek kierowcy, w trakcie jego pracy, w promieniu 50 km od miejsca normalnej bazy pojazdu, pod warunkiem, że prowadzenie pojazdu nie stanowi głównej czynności kierowcy i że taki wyjątek nie narusza poważnych celów niniejszego rozporządzenia. Aby można było powołać się na powyższy przepis muszą być spełnione łącznie wszystkie cztery warunki w nim wymienione. Z akt sprawy wynika, że kierowca w momencie kontroli przewoził złom będący własnością firmy, tym samym nie został spełniony pierwszy z warunków określony w tym przepisie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i ocenieniu materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że przedsiębiorca wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji oraz bez zamontowanego w pojeździe urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Od powyższej decyzji J.F. wniosła odwołanie i zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa:

1. art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez zaniechanie określenia w decyzji czasu i miejsca zdarzeń uzasadniających nałożenie kar pieniężnych;

2. art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez dowolne przyjęcie, że karze pieniężnej nie podlega ten, "kto naruszając obowiązki lub warunki określone w ustawie wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne", lecz ta "strona w stosunku, do której zostało wszczęte postępowanie" i była "kontrolowanym Przedsiębiorstwem";

3. wewnętrzną sprzeczność decyzji oraz obrazę art. 7 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego i nałożenie kary na Przedsiębiorstwo, chociaż nie wykonywało ono w dniu [...] transportu drogowego w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a transport ten prowadził inny podmiot na podstawie cywilnoprawnej umowy zlecenia, działający samodzielnie i nie podlegający poleceniom właścicieli spółki i tego podmiotu winno dotyczyć postępowanie;

4. obrazę art. 4 pkt 3 i 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez wymaganie licencji, która konieczna jest wprawdzie dla podmiotów nie spełniających warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy (wykonywanie przewozu na potrzeby własne), ale jedynie przy kumulatywnym wystąpieniu następnego warunku, że przejazd drogowy wykonywany jest pomocniczo przez przedsiębiorcę w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, który to warunek nie został wykazany i nie był brany w decyzji pod uwagę;

5. obrazę art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 2 i 22 kodeksu pracy przez wyrażenie przez organ błędnego poglądu, że o charakterze zatrudnienia decyduje nazwa umowy, a nie zakres rzeczywiście wykonywanych zadań;

6. obrazę art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, że transport drogowy wykonywany przez Przedsiębiorstwo wymagał licencji, chociaż prowadzony był w oparciu o posiadane zezwolenie;

7. obrazę art. 7 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez zaniechanie wykonania czynności wskazanych w decyzji organu II instancji;

8. obrazę art. 7, 77 oraz 78 k.p.a. przez oddalenie wniosków dowodowych strony i uniemożliwienie składanie dalszych, w następstwie czego organ zaniechał obowiązku wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego;

9. obrazę art. 7 i 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania oraz jego zakończenie decyzją w dniu [...] pomimo posiadania przez organ wiedzy o fakcie złożenia (w dniu 29.05.2005r.) i załatwiania przez Dyrektora Izby Celnej wniosku o jego wyłączenie z powodu braku bezstronności;

10. obrazę art. 104 § 1 i 2 k.p.a. przez wydanie decyzji kończącej postępowanie, pomimo, że postępowanie to nie zostało zakończone i w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek toczy się nadal przed Dyrektorem Izby Celnej, który jedynie w części wydał nieprawomocne postanowienia;

11. obrazę art.139 k.p.a. przez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się;

12. obrazę art. 13 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 3820/85/EWG oraz przepisów rozporządzenia nr 3821/85/EWG w zw. z art. 29 ustawy o czasie pracy kierowców, przez bezzasadne przyjęcie, iż te przepisy i stan faktyczny nakazywały zamontowanie w samochodzie urządzeń rejestrujących, chociaż zachodziło ustawowe zwolnienie od tego obowiązku;

13. obrazę art. 107 §3 k.p.a. przez zaniechanie zgodnego z przepisami, uzasadnienia faktycznego decyzji, w następstwie czego ta część decyzji nie odnosi się do wniosków strony zwłaszcza w zakresie pojęcia pracownika, wykładni przepisów prawa unijnego, przewozu na użytek własny, prowadzenia działalności pomocniczej, podmiotu wykonującego transport;

14. obrazę art.10 §1 k.p.a. przez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu na każdym z jego etapów, w następstwie czego nie miała ona możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, zwłaszcza po wydaniu postanowienia z dnia [...] o oddaleniu jej wniosków dowodowych;

15. naruszenie zasad praworządności i uczciwego procesu polegające na powiadomieniu strony o prowadzeniu postępowania w zakresie braku licencji dopiero pismem z 25.05.2005r., a następnie jego zakończenie wydaną natychmiast decyzją, co uniemożliwiło stronie czynny udział w postępowaniu i godziło w jej konstytucyjne prawo do obrony;

16. obrazę art. 7, 10 § 1, 77 i 78 k.p.a. polegającą na żądaniu przedstawienia przez stronę dokumentów stwierdzających własność przewożonych towarów, a następnie po zaoferowaniu ich przedstawienia, odmówieniu dopuszczenia dokumentów tych jako dowodów;

17. obrazę art. 10 § 1 k.p.a. przez bezzasadne przedstawienie stronie i celowe wprowadzanie jej w błąd, że ten przepis uprawnia organ do żądania od niej określonych zachowań i to w wyznaczonym terminie;

18. obrazę art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wyrażającego zasadę prawa do sprawiedliwego procesu, przez dopuszczenie się opisanych naruszeń prawa materialnego i procesowego oraz przesądzanie z góry o zamiarze podjęcia decyzji na niekorzyść strony;

19. obrazę art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez nieuwzględnienie w toku postępowania postulatu poszanowania interesów przedsiębiorcy i łamanie jego praw.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji organu I instancji z dnia [...]. J.F. na to postanowienie złożyła "skargę" administracyjną podnosząc, że nie został załatwiony jej wniosek o wyłączenie Dyrektora Izby Celnej.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z [...] po rozpatrzeniu powyższej skargi-utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W związku z postanowieniem Ministra Finansów z [...] stwierdzającym nieważność tego postanowienia, w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej wydał postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.

W dniu 1.06.2006r. do Izby Celnej wpłynęła skarga J.F., dotycząca prowadzenia postępowania przez Naczelnika Urzędu Celnego oraz przez Dyrektora Izby Celnej i zawierająca wniosek o wyłączenie Naczelnika Urzędu Celnego od dalszego udziału w sprawie, która została przekazana do rozpatrzenia przez Ministra Finansów.

Minister Finansów pismem z 29.08.2005r. zwrócił w/w skargę do Izby Celnej, celem załatwienia jej w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, informując, że skarga dotyczy rozstrzygnięcia merytorycznego podlega rozpatrzeniu w toku prowadzonego postępowania.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie Naczelnika Urzędu Celnego od dalszego udziału w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazał, że wyłączenie na podstawie art.25 §1 kpa następuje z mocy prawa. W chwili obecnej toczy się postępowanie odwoławcze gdzie właściwym jest Dyrektor Izby Celnej a zatem wniosek jest bezprzedmiotowy.

Od decyzji tej J.F. wniosła odwołanie. Decyzja ta po rozpatrzeniu odwołania przez Ministra Finansów decyzją z dnia [...] została uchylona, a postępowanie I instancji umorzone.

W dniu 2.11.2005r. J.F. w imieniu PW M. wniosła o umorzenie postępowania z powodu przedawnienia karalności.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...], odmówił wyłączenia Dyrektora Izby Celnej od dalszego udziału w sprawie rozważając kwestie podstawy z art.25 kpa. Pouczono o prawie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Na powyższe postanowienie J.F. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności. Minister Finansów pismem z dnia [...] poinformował J.F. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia skoro na postanowienie nie przysługuje zażalenie.

Następnie pismem z 15.11.2005r., Izba Celna poinformowała strony, iż pismo złożone 2.11.2005r. przez J.F. zostanie potraktowane jako uzupełnienie złożonego wcześniej odwołania, do którego organ celny ustosunkuje się w decyzji kończącej postępowanie.

Pismem z 1.12.2005r. J.F. w imieniu PW M. wniosła o przyznanie praw strony w postępowaniu Z.S. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...].

Wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] został przekazany do rozpatrzenia Ministrowi Finansów, który decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.

Pismem z 2.01.2006r. J.F. złożyła wniosek o dokonanie ustaleń u Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż o ten sam czyn na podstawie takich samych przesłanek i wobec tego samego podmiotu postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną. GITD pismem z 8.03.2006r. wyjaśnił, iż [...] funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz drogowy w imieniu PW "M." s. c. oraz, że podczas tej kontroli stwierdzono: wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, bez uiszczonej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wykonywanie przewozu odpadów innych niż niebezpieczne bez wymaganego zezwolenia, nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego. Do pisma dołączona została kopia decyzji wydana w tej sprawie.

J.F. w piśmie z 11.03.2006r., na zapytanie Izby Celnej, w jakim charakterze występuje w imieniu Z.S. wnioskując o przyznanie tej osobie praw strony, stwierdziła, iż nie jest jego pełnomocnikiem, ani też nie działa z jego upoważnienia. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], umorzył postępowanie o przyznanie praw strony Z.S., jako bezprzedmiotowe.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części sentencji i w tym zakresie orzekł, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W szczególności uchylając zaskarżoną decyzję w części sentencji orzekł:

-jest (...) nakłada się karę pieniężną w kwocie 11.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...),

-winno być: (...) nakłada się karę pieniężną w kwocie 11.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...)

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 138 §1 pkt 2, art. 139 kpa, art. 4 pkt 1, pkt 3, pkt 4, art. 5 pkt 1, art. 87, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 §1, art.93 ustawy o transporcie drogowym, art. 2 ust.4, art. 29, art. 30.1 ustawy o czasie pracy kierowców, art. 734 Kodeksu cywilnego, art. 2 Kodeks pracy, art. 3.1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, art.1 ust 3., art.4 ust.12, art. 13 ust.1 rozporządzenia Rady (EWG) w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 3.1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85.

Art. 29 ustawy o czasie pracy kierowcy stanowi, iż stosownie do art. 13 ust.1 rozporządzenia 3820/85/EWG i art.3 ust.2 rozporządzenia nr 3821/85/EWG wyłącza się ze stosowania wymienionych rozporządzeń na terytorium RP kategorie pojazdów, o których mowa w art.13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia nr 3820/85/EWG.

Art. 13 ust.2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, stanowi, iż każde Państwo Członkowskie może na swoim terytorium lub w uzgodnieniu z zainteresowanymi krajami na terytorium innego Państwa Członkowskiego, udzielić odstępstw od dowolnego przepisu niniejszego rozporządzenia odnośnie do przewozu pojazdem należącym do jednej lub kilku poniższych kategorii: (...) g) pojazdy przewożące materiały lub urządzenia na użytek kierowcy w trakcie jego pracy, w promieniu 50 km od miejsca normalnej bazy pojazdu, pod warunkiem, że prowadzenie pojazdu nie stanowi głównej czynności kierowcy i że taki wyjątek nie narusza poważnych celów niniejszego rozporządzenia. Państwa Członkowskie mogą wprowadzić konieczność posiadania indywidualnego upoważnienia do takich wyjątków;

Ustawa o transporcie drogowym w art. 4 pkt 3 stanowi, iż transport drogowy to krajowy transport lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4). Krajowy transport drogowy - to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium RP, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium RP-art.4 pkt 1 ustawy.

Pkt 4 zaś określa, czym jest niezarobkowy przewóz drogowy, zgodnie z którym jest to przewóz na potrzeby własne, a więc każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1 ustawy), zaś podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego.

W myśl art. 87 ust. 1 ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust.4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Ust.2 art. 87 stanowi, również, iż podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. l i la, wypis z zaświadczenia, o którym mowa w art.33 ust.5.

W sprawie, w dniu [...], funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę pojazdu samochodowego marki [...] nr rej. [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, iż kierowca pojazdu - Z.S. - wykonywał przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, co zostało wykazane w protokole kontroli.

W razie stwierdzenia nieprawidłowości organ kontrolujący może, w oparciu o art. 93 ustawy o transporcie drogowym, wymierzyć w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 107 §1 kpa, tzn. wskazuje ona organ, który ją wydał, posiada datę wydania - [...], wskazuje strony - J.F. i P.R. - jako byłych wspólników Spółki Cywilnej PW "M.". Ponadto zawiera podstawę prawną oraz rozstrzygnięcie - tzn. nakłada określoną karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Ponadto decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne a także pouczenie. Zawarcie czasu i miejsca zdarzeń, uzasadniających nałożenie kary, w rozstrzygnięciu decyzji nie jest konieczne. Te elementy wynikają z protokołu kontroli, na które powołuje się decyzja, jak również z jej uzasadnienia. Z protokołu kontroli wprost wynika, iż kontrola miała miejsce [...], na drodze krajowej [...], w miejscowości B.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji zawiadomieniem z 14.12.2004r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. W sentencji zawiadomienia wskazał, iż wszczęcie postępowania nastąpiło w związku z naruszeniem przez Przedsiębiorstwo przepisów ustawy o transporcie drogowym, co zostało wykazane w protokole kontroli. Protokół wskazuje stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu [...], na drodze krajowej nr [...], w miejscowości B. kierujący pojazdem, będącym własnością Przedsiębiorstwa- Z.S. wykonywał przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

W toku postępowania ujawniono nowe dowody tj. kopie umów zlecenia zawarte między Przedsiębiorstwem a Z.S., które miały zasadniczy wpływ na stan faktyczny sprawy. Okazało się, że kierujący pojazdem - Z.S. nie był w dniu kontroli pracownikiem firmy. Powyższe ujawniło, iż nie został spełniony warunek, określony w art. 4 pkt 4 lit.a) ustawy o transporcie drogowym, uprawniający do uznania, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz na potrzeby własne Przedsiębiorstwa. A zatem uznano, że wykonywany był krajowy transport drogowy, zgodny z art. 4 pkt 1 ustawy, który wymagał uzyskania stosownej licencji. Wszczęcie w tym zakresie postępowania nie było uzasadnione. Przepisy kpa nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy, która, po ujawnieniu nowych faktów i dowodów może ulec zmianie w toku postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 92 §1 ustawy o transporcie drogowym karze pieniężnej podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów innych ustaw wymienionych w pkt od 1 do 6.

Organ I instancji wyraźnie wskazał, iż nakłada karę pieniężną w kwocie 11000 zł - za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy, czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż przewóz złomu, który miał miejsce w dniu kontroli przez Z.S. wykonywany był bezpośrednio na zlecenie Przedsiębiorstwa, czego dowodem są znajdujące się w aktach sprawy umowy zlecenia, zawarte między Przedsiębiorstwem a Z.S.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż wykonywanie przez przyjmującego zlecenie pracy osobiście i niepodleganie poleceniom pracodawcy, nie zmienia faktu, ze przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności dla dającego zlecenie. Stanowi o tym art. 734 Kodeksu cywilnego zgodnie z którym przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W niniejszej sytuacji, choć kontrolowanym samochodem jechał Z.S., to dokonywał on przewozu w imieniu tego Przedsiębiorstwa. A zatem organ I instancji słusznie uznał, iż transport drogowy wykonywany był w dniu kontroli w imieniu Przedsiębiorstwa, będącego właścicielem kontrolowanego samochodu, zaś karę nałożył na byłych jego wspólników tj. J.F. i P.R.

Organ odwoławczy zauważył, iż strona przedstawiła zaświadczenie Starosty, które stanowiło m.in. podstawę do uznania w decyzji organu I instancji z dnia [...], że w dniu kontroli wykonywany był przewóz drogowy na potrzeby własne Przedsiębiorstwa. Przedstawiając takie zaświadczenie strona poświadczyła wykonywanie takiego przewozu, a tym samym spełnianie wszystkich warunków wymienionych w art. 4 ust.4 ustawy o transporcie drogowym. Dosłanie kopii umów zlecenia zawartych z Z.S., ujawniło, iż jeden z warunków nie został przez stronę spełniony, a mianowicie, że pojazd nie był prowadzony przez pracownika Przedsiębiorstwa.

Organ odwoławczy przyznał, iż licencji wymaga się od podmiotów nie spełniających warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ww. ustawy (wykonywanie przewozu na potrzeby własne), przy kumulatywnym wystąpieniu następnego warunku, że przejazd drogowy wykonywany jest pomocniczo przez przedsiębiorcę w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Nie można zgodzić się z twierdzeniami, iż nie przeprowadzono postępowania, w zakresie tego czy transport złomu wykonywany był pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności spółki, gdyż przedmiot działalności spółki został wyraźnie określony w umowie spółki cywilnej, z której wynika, iż jest nim m.in. handel hurtowy i detaliczny złomem. Strona dosłała zakres czynności Z.S., z którego wynika, iż zajmował on się w spółce porządkowaniem, segregacją oraz odzyskiem złomu, co potwierdza również oświadczenie Z.S. w którym zeznał, iż w dniu [...], na polecenie właścicieli Spółki przewoził złom, będący własnością firmy, ich samochodem, z siedziby spółki w P. do składnicy w Z. koło G. Z.S. zeznał też, iż złom miał następnie przebrać i posegregować oraz odzyskać metale kolorowe. A zatem z umowy spółki oraz oświadczenia Z.S. wynika, iż przewóz w dniu kontroli złomu z P. do Z. wykonywany był przez Z.S. pomocniczo w stosunku do głównej działalności spółki, jaką jest m.in. handel hurtowy i detaliczny złomem. Jednakże, przy niespełnieniu przez stronę kolejnego warunku określonego w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym nie można uznać, że wykonywany był przewóz drogowy na potrzeby własne.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 2 ustawy-Kodeks pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Jak wynika z akt sprawy ze Z.S., żadna z ww. umów nie została zawarta. Z definicji pracownika, zaś nie wynika, aby osobę wykonującą zlecenie można było uznać za pracownika. O tym, że osoba wykonująca zlecenie nie może być uznana "za pracownika" świadczy nie tylko brzmienie definicji pracownika, zawartej w art. 2 Kodeksu pracy, ale przede wszystkim różnice między umową zlecenia a umową o pracę, powołaniem, mianowaniem lub spółdzielczą umowa o pracę. Na podstawie ww. umów zostaje nawiązany z pracownikiem stosunek pracy. Jak stanowi art. 22 §1 Kodeksu pracy -przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Przez zawarcie umowy zlecenia nie następuje nawiązanie stosunku pracy, pomimo, iż w ramach umowy zlecenia praca była wykonywana na rzecz spółki. Zleceniodawca nie jest pracodawcą, a zleceniobiorca pracownikiem.

Art. 22 § 1 Kodeksu pracy stanowi, iż nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną. W tym zakresie to nie organy dokonały obrazy przepisów Kodeksu pracy natomiast Przedsiębiorstwo, które mając na uwadze zakres czynności kierowcy oraz charakter jego pracy, a które zdaniem strony spełniają warunki do uznania, że miał miejsce stosunek pracy, zawarło z nim cywilnoprawną umowę zlecenia, co może być poczytane za omijanie prawa przez przedsiębiorcę.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie było potrzebne przesłuchanie świadków Z.G. oraz Z.S. Uprawnienia do stwierdzenia, że zawarta ze Z.S. umowa zlecenia jest umową o pracę posiada tylko sąd pracy, który może uznać, że w ramach umowy prawa cywilnego pracownik świadczył pracę, wypełniając znamiona art. 22 Kodeksu pracy. Takiego rozstrzygnięcia nie przedstawiono.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 139 kpa zakaz zmiany decyzji na niekorzyść odwołującej się strony oznacza, iż organ odwoławczy nie może w swojej decyzji dokonywać takich zmian, które kształtowałyby sytuację prawną odwołującej się strony w sposób mniej korzystny, niż uczyniła to decyzja organu I instancji. W sprawie, w związku z koniecznością przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części, Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...], wydał w dniu [...] decyzję, w której uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja Dyrektora Izby Celnej została wydana na podstawie art. 138 §2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (...).

Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, na podstawie art. 138 §2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygania przez organ odwoławczy, dopuszczając ją jedynie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie. Przed wydaniem decyzji z dnia [...], organ I instancji nie zbadał czy strona spełniła przesłanki wskazane w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, pozwalające na stwierdzenie, że w dniu kontroli wykonywany był niezarobkowy przewóz drogowy. Dyrektor Izby Celnej wydając decyzję z [...] uznał, zatem, iż potrzebne jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej był powrót sprawy na drogę postępowania przed organ I instancji. Ponowne postępowanie, jakie się przed nim toczyło, nie było dalszym ciągiem postępowania odwoławczego, było postępowaniem nowym, toczącym się "od początku". Na nowo został ustalony stan sprawy faktyczny, jak i prawny. W takiej sytuacji nie można mówić o zmianie na niekorzyść, gdyż konstrukcja zakazu wiąże się tylko z przypadkiem, w którym pogorszenie sytuacji prawnej odwołującej się strony następuje tylko na podstawie stanu prawnego i faktycznego przyjętego przez I instancję. Decyzja organu I instancji z dnia [...], ukształtowała sytuację prawną strony w sposób mniej korzystny, niż czyniła to uchylona decyzja, jednakże uczyniła to na nowo jako "efekt" nowego postępowania. Zakaz nie rozciąga się ani na decyzje kasacyjne wydawane na podstawie art. 138 § 2 kpa ani na "nowe" decyzje organów I instancji, wydawane po ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w decyzji z [...], uchylając decyzję organu I instancji z [...], i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, "zalecił" organowi I instancji ustosunkowanie się do twierdzeń strony, iż Z.S. wykonując pracę nie przekroczył pojazdem promienia 50 km od miejsca normalnej bazy pojazdu, a zatem podlegał odstępstwu od obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy, zawartego w art. 13 ust. l lit g rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Organ I instancji odniósł się do tego wyjaśniając, iż aby powoływać się na odstępstwo od posiadania urządzenia rejestrującego muszą być spełnione łącznie cztery warunki, tzn. m.in., że pojazdy muszą przewozić materiały lub urządzenia na użytek kierowcy. Organ I instancji uznał za niespełniony już pierwszy z warunków, gdyż w dniu kontroli nie były przewożone materiały "na użytek kierowcy", tylko "na użytek" Spółki. A zatem wyjaśnianie kolejnego warunku - odległości pracy kierowcy od miejsca normalnej bazy pojazdu nie było w tym przypadku konieczne, gdyż nie zmieniłoby to stanu faktycznego sprawy. Dlatego słusznie organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem biegłego odcinków drogi krajowej nr [...], na trasie P. -B. -Z.

Przepis art. 138 §2 kpa daje dla organu odwoławczego jedynie uprawnienie do sformułowania w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej "wskazówek", co do określenia sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto zwrot "ponowne rozpatrzenie sprawy" dotyczy jedynie fazy rozpatrywania po raz drugi sprawy administracyjnej, pojęcie zaś "okoliczności" ustawodawca odnosi do okoliczności faktycznych sprawy. Zatem na gruncie kpa, nie ma podstaw, aby przyjąć, że zwrot "ponowne rozpatrzenie" można interpretować rozszerzające i rozciągać również na fazę orzekania przez organ I instancji. Organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej nie może przesądzić sposobu ponownego rozstrzygnięcia sprawy. O treści rozstrzygnięcia decydować może wyłącznie organ I instancji. Treść nowego rozstrzygnięcia organu I instancji, zależy od ustaleń faktycznych dokonanych w ponownie przeprowadzonym postępowaniu a organ I instancji nie jest związany ustaleniami organu odwoławczego. Z powołanego przepisu nie wynika, że organ I instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej. Organ I instancji, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w którym na nowo ustalił stan faktyczny sprawy, na podstawie którego wydał rozstrzygnięcie.

Strona w odwołaniu zaskarżyła również wszystkie postanowienia organu I instancji o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów. Organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji słusznie odmówił przeprowadzenia dowodów, gdyż okoliczności, które chciała udowodnić strona zostały wystarczająco udowodnione innymi dowodami. Oprócz ww. postanowień, w dniu [...] organ I instancji wydał kolejne postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodów, zawartych w piśmie z dnia 5.06.2005r. tj. przesłuchania w charakterze świadka Z.G., Z. S., M.P., M.M., dokonania oględzin faktur i innych dokumentów znajdujących się w posiadaniu firmy oraz o odmowie zwrócenia się do ministra do spraw transportu dla przeprowadzenia urzędowej interpretacji przepisów unijnych. Zarzuty dotyczące ww. postanowień organu I instancji, organ odwoławczy uznał za niezasadne, gdyż dowody, o których przeprowadzenie wnosiła strona zostały wystarczająco stwierdzona innymi dowodami. Dokonywanie urzędowej interpretacji terminu " pracownik", zawartego w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym było również niezasadne, gdyż ww. definicja uregulowana jest w art. 2 Kodeksu pracy. Gdyby celem ustawodawcy było posługiwanie się terminem pracownik w odmiennym znaczeniu, wówczas zawarłby w ustawie o transporcie drogowym definicję tego pojęcia. Fakt, iż taka definicja nie została w ustawie zamieszona, nie może podlegać "urzędowej" interpretacji, gdyż jest uregulowana kodeksowo.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja nakłada na stronę karę w wysokości 11000 zł -w tym 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego, bez wymaganej licencji oraz 3000 zł -za brak zamontowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. O ile użycie terminu "pracownik" i dokładne określenie czy był nim Z.S. - kierujący w dniu kontroli pojazdem, miało zasadnicze znaczenie przy określeniu rodzaju wykonywanego transportu, stosownie do art. pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym, o tyle obowiązek posiadania urządzenia rejestrującego, nie wiąże z terminem "pracownik" żadnych skutków prawnych.

Stwierdzenie, iż Z.S. nie był w dniu kontroli pracownikiem firmy i nałożenie w konsekwencji kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji nie ma żadnego związku z nałożeniem kary za niezamontowanie w pojeździe tachografu. Stosownie do art. 3.1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. l rozporządzenia (EWG) nr 3820/85. Aby powoływać się na odstępstwo stosownie do art. 13 ust.2 lit. g) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, muszą być spełnione wszystkie przesłanki zawarte w ww. przepisie. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 w art. 1 ust. 3 definiuje, iż kierowca oznacza osobę, która kieruje pojazdem nawet przez krótki okres, oraz każdą osobę, która jest przewożona w pojeździe w tym celu, aby kierować nim w razie potrzeby. Ustawa o czasie pracy kierowcy, w art. 2 ust. 4, definiuje zaś, czym jest stanowisko pracy kierowcy. Zgodnie z tym art. stanowisko pracy kierowcy oznacza a) siedzibę pracodawcy, na rzecz którego kierowca wykonuje swoje obowiązki oraz inne miejsce prowadzenia działalności przez pracodawcę, w szczególności filie, przedstawicielstwa i oddziały, b) pojazd, który kierowca prowadzi, c) każde inne miejsce, w którym kierowca wykonuje czynności związane z wykonywanymi przewozami drogowymi. Z powyższego wynika, że Z.S., kierujący kontrolowanym pojazdem spełnił przesłanki ww. definicji, uprawniające do uznania go za kierowcę firmy. Forma prawna "zatrudnienia" kierowcy w tym przypadku nie ma znaczenia, gdyż przepis art. 13 ust.2 lit. g) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 nie wiąże z nią żadnych skutków prawnych. Z akt sprawy wynika, że kierowca dokonywał w dniu kontroli przewozu złomu z siedziby spółki w P. do składnicy tej firmy w Z. z czego wynika, że przewóz złomu nie był przewozem "na użytek kierowcy" tylko na "użytek firmy M.", co potwierdza oświadczenie Z.S., iż w dniu kontroli na polecenie właścicieli Spółki przewoził złom, będący własnością spółki z jej siedziby w P. do składnicy tej firmy w Z., gdzie złom ten miał następnie przebrać o posegregować oraz odzyskać metale kolorowe.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż art. 10 §1 k.p.a. ustanawia zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu, z której wynikają dla organu obowiązki zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo organu I instancji z 27.04.2005r. stanowi realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Nie ma przeszkód, aby w takim piśmie, organ poinformował stronę o wszelkich dokumentach, które mogą mieć znaczenie dla sprawy i wezwał ją, w razie ich posiadania, do ich dostarczenia.

Organ odwoławczy przyznał rację, iż organ I instancji, po wydaniu w dniu [...] postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów winien jeszcze raz poinformować stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się do zebranych dowodów, czego nie uczynił. Jednak między wydaniem postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów a wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji nie przeprowadzał już postępowania dowodowego, ani nie zbierał nowych dowodów, co do których strona nie miałaby możliwości wypowiedzenia się. Powyższe uchybienie zostało również konwalidowane przez organ odwoławczy, który w toku postępowania odwoławczego, pismem z dnia 15.03.2006r. poinformował strony o zasadzie, przewidzianej w art. 10 §1 k.p.a. A zatem uchybienie organu I instancji nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 25 §1 k.p.a., organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 §1 pkt 2 i 3, 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 §1 pkt 2 i 3 (tj. małżeństwo, pokrewieństwo i powinowactwo do drugiego stopnia (pkt 2 art. 24) oraz przysposobienia, opieki i kurateli (pkt 3 art. 24). Formuła przepisu stanowiąca, że organ "podlega wyłączeniu" jest traktowane jako uzasadniająca stanowisko, że wyłączenie organu administracji publicznej na podstawie art. 25 §1 k.p.a. następuje z mocy prawa. Tym samym Naczelnik Urzędu Celnego, przy zaistnieniu przesłanek z art. 25 §1, z mocy prawa utraciłby właściwości do rozpoznania sprawy. Wyłączenie organu administracji publicznej, na podstawie art. 25 §1 k.p.a. następuje z mocy prawa, a zatem wydawanie odrębnego postanowienia w tej sprawie jest zbędne.

W sprawie ww. wniosku Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję z dnia [...], umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe. Minister Finansów zaś, po rozpatrzeniu odwołania na ww. decyzję uchylił ją w całości i umorzył postępowanie, uznając, iż wyłączenie organu administracji publicznej, jakim niewątpliwie jest naczelnik urzędu celnego, w myśl art. 1 pkt 1 k.p.a. nie jest sprawą indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej, a organ winien badać podstawy, które uzasadniałyby takie wyłączenie z urzędu. A zatem w tym przypadku Naczelnik Urzędu Celnego, wydając decyzję z dnia [...] nie naruszył ani zasady prawdy obiektywnej ani zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż dokonał zmiany zaskarżonej decyzji w zakresie sentencji. Organ I instancji w decyzji z [...], orzekł, iż nakłada karę pieniężną w kwocie 11.000 zł - za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Załącznik do ustawy o transporcie drogowym, formułując w ten sposób naruszenie wskazał, iż kara pieniężna należy się za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, jednakże karze w tej wysokości nie podlegają taksówki. Dla taksówek, w dalszej części ww. załącznika - Lp. 1.1.4. za takie naruszenie została przewidziana kara w wysokości 3.000 zł. A zatem organ, który nakłada karę winien w sentencji decyzji wskazać, za jakie konkretne naruszenie jest nałożona. W sprawie jednym z naruszeń było wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i tak też winna brzmieć sentencja. To uchybienie nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów, zawartych w skardze złożonej w toku postępowania odwoławczego, dotyczących postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], stwierdzającego niedopuszczalność wniesionego przez stronę zażalenia, wyjaśnił, iż w postanowieniu Dyrektor pouczył stronę, iż postanowienie to jest ostateczne w trybie postępowania administracyjnego oraz, że w razie niezgodności z prawem służy stronie prawo wniesienia skargi do WSA w Krakowie. A zatem zarzuty dotyczące postanowienia z dnia [...], nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów, zawartych w skardze złożonej w toku postępowania odwoławczego, dotyczących etapu postępowania prowadzonego przez Dyrektora przed wydaniem decyzji z [...], uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy wyjaśnił, iż strona również miała możliwość złożenia na ww. decyzję skargi do WSA w Krakowie, czego nie uczyniła. A zatem organ odwoławczy nie może oceniać w toku tego postępowania odwoławczego, swojego postępowania prowadzonego przed wydaniem decyzji z dnia [...].

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż postępowanie prowadzone jest w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy, czego konsekwencją jest nałożona kara pieniężna. Organy prowadząc postępowanie wyjaśniające nie mają obowiązku informowania innych organów ani tym bardziej konsultowania się z nimi, ani w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ani w zakresie samego rozstrzygnięcia.

Ustosunkowując się do wniosku o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie organ odwoławczy wyjaśnił, że termin przedawniania kar pieniężnych jest uregulowany w przepisie art. 70 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Decyzji organu I instancji z dnia [...], która została odebrana w dniu [...] - przez J.F. oraz w dniu [...] - przez P.R., nadano, stosownie do art. 93 ust.3 ustawy o transporcie drogowym, rygor natychmiastowej wykonalności. A zatem kara przedawni się z końcem [...] o ile nie wystąpią sytuacje zawieszenia biegu przedawnienia określone w art. 70 §6 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z powyższym wniosek o umorzenie postępowania z powodu przedawnienia karalności jest bezpodstawny.

Organ odwoławczy odnosząc się do wniosku strony o umorzenie postępowania z uwagi na fakt, iż w tym samym zakresie, o ten sam czyn, na podstawie takich samych przesłanek, wobec strony postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją Generalnego Inspektora Transportu Drogowego stwierdził, że GITD wyjaśnił, iż sprawa zakończona decyzją z dnia [...], nie jest sprawą o ten sam czyn, za który toczy się postępowanie przed Dyrektorem Izby. A zatem zarzut ukarania za ten sam czyn, za jaki została ukarana przez GITD jest bezpodstawny.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej J.F. działająca w imieniu PW M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, bądź o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła decyzji oraz postępowaniu prowadzonemu przez organy obu instancji rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności obrazę:

1) art. 139 k.p.a. - orzeczenie decyzją z dnia [...] na niekorzyść odwołującego się, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] i wprowadzenie w jej miejsce nowego rozstrzygnięcia, istotnie pogarszającego sytuację prawną strony;

2) art. 12, 35 k.p.a. poprzez dwuletnią zwłokę w załatwianiu sprawy, związane z tym ograniczenie możliwości prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej oraz pogorszenie jej warunków finansowych, istotnie rzutujących na ograniczenie prawa do obrony swych interesów;

3) art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez zaniechanie określenia w rozstrzygnięciu decyzji zarówno pierwszo jak i drugoinstancyjnej czasu i miejsca zdarzeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, co czyni ją niezrozumiałą i uniemożliwia stronie podjęcie prawidłowej obrony;

4) art. 138 k.p.a. przez zaniechanie ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów odwołania a zwłaszcza zarzutów opisanych w pkt 10,16, 18 i 19;

5) art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez zaniechanie - po uchyleniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania - terminowego zwrotu uiszczonej kary, co godziło w sytuację materialną strony i uniemożliwiało jej pełne wykonywanie prawa do obrony;

6) podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 9 k.p.a., przez wydanie w toku postępowania szeregu niezgodnych z prawem decyzji i postanowień, których nieważność następnie stwierdzano lub były one uchylane lub prostowane (...) co uniemożliwiło stronie obronę swoich interesów w postępowaniu i spowodowało, że postępowanie nie było sprawiedliwe, rzetelne i uczciwe;

7) art. 262 § 1 k.p.a. przez żądanie i pobieranie od strony opłat administracyjnych za prostowanie własnych błędów i omyłek zawartych w decyzjach i postanowieniach, co ograniczało prawo strony do obrony swoich interesów;

8) art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, w następstwie czego nie miała ona możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i złożenia kolejnych wniosków dowodowych, zwłaszcza po wydaniu przez organ I instancji postanowienia z dnia [...] o oddaleniu wszystkich wniosków dowodowych strony;

9) art. 7, 8, 9 k.p.a. przez podawanie nieprawdy w dokumentach procesowych; jak również błędne pouczanie strony o przysługujących jej uprawnieniach i obowiązkach;

10) art. 28 k.p.a. przez pominięcie jako stron w toczącym się postępowaniu podmiotów (P.R., Z.S.), których interesów prawnych i obowiązków postępowanie dotyczyło;

11) art. 104 § 1 i 2 k.p.a. przez wydanie decyzji kończącej postępowanie, pomimo, że postępowanie to w istocie nie zostało zakończone, bowiem nie zostały załatwione wnioski strony o sprostowanie błędów i omyłek w postanowieniach i decyzjach, między innymi: wniosek z 16.01.2006r. o sprostowaniu błędów w postanowieniu z [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki oraz postanowieniu z [...]; jak również wnioski strony z 9,10 i 11.02.2006r. o sprostowanie oczywiście błędnych pouczeń o sposobach zaskarżenia trzech decyzji Dyrektora Izby Celnej nr [...], [...], [...];

12) art. 10 k.p.a. poprzez niezrozumiałą praktykę rozpatrywania środków odwoławczych przez ten sam organ, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie (...);

13) przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, przez błędne przyjęcie, że tę ustawę stosuje się do orzekania w przedmiocie nakładania administracyjnych kar pieniężnych;

14) art. 24 § 3 k.p.a. przez niezałatwienie wniosków o: wyłączenie Naczelnika Urzędu Celnego z 29.05.2005r. oraz Dyrektora Izby Celnej z powodu oczywistego braku bezstronności;

15) art. 139 k.p.a. przez takie ukształtowanie postępowania odwoławczego poprzedzającego wydanie decyzji Urzędu Celnego z [...] i decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...], iż następnie zapadły decyzje rażąco pogarszające sytuację strony odwołującej się;

16) wewnętrzną sprzeczność decyzji oraz obrazę art. 7 k.p.a. przez zaniechanie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i nałożenie kary pieniężnej (także za brak licencji) na Przedsiębiorstwo, chociaż według Dyrektora Izby Celnej nie wykonywało ono w dniu kontroli transportu drogowego w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a transport ten prowadził inny podmiot, na podstawie cywilnoprawnej umowy zlecenia, działający samodzielnie i nie podlegający poleceniom innych osób, w tym właścicieli Przedsiębiorstwa i to tego podmiotu winno dotyczyć ewentualne postępowanie;

17) art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 2 i 22 kodeksu pracy przez wyrażenie błędnego poglądu, że o charakterze zatrudnienia decyduje nazwa umowy, a nie zakres rzeczywiście wykonywanych zadań;

18) art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, że transport wymagał licencji, chociaż prowadzony był w oparciu o posiadane i wystarczające zezwolenie;

19) art. 13 ust. l lit. g rozporządzenia nr 3820/85/EWG oraz przepisów rozporządzenia nr 3821/85/EWG w zw. z art.29 ustawy o czasie pracy kierowców, przez przyjęcie, iż te przepisy i stan faktyczny nakazywały zamontowanie w kontrolowanym samochodzie urządzeń rejestrujących, chociaż zachodziło ustawowe zwolnienie od tego obowiązku;

20) art. 7, 77 oraz 78 w zw. z art. 136 k.p.a. przez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych strony, w następstwie czego organy zaniechały obowiązku wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego;

21) art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie zgodnego z przepisami, uzasadnienia faktycznego decyzji, nie odnosząc się wyczerpująco do stawianych przez stronę wniosków i tez (w zakresie: pojęcia pracownika, prowadzenia przewozu na potrzeby własne, podmiotu wykonującego transport, podmiotu, na który nałożono karę itp.);

22) nałożenie kary pieniężnej za brak licencji na Przedsiębiorstwo, chociaż ten sam czyn tej samej strony był przedmiotem uprzedniej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego;

23) rażące naruszenie obowiązków wynikających z zasad przeprowadzenia kontroli i działanie na szkodę strony, bowiem organy celne jako wyłączną nieprawidłowość ustaloną podczas kontroli wykazały jedynie brak tachografu - w związku z czym strona przekonana o prawidłowości ustaleń kontrolnych - zamontowała w samochodzie to urządzenie, co naraziło ją na wymierzone następnie zarówno przez organy celne jak i organy kontroli transportu drogowego kary za brak licencji;

24) naruszenie zasad praworządności i uczciwego procesu polegające na powiadomieniu strony o prowadzeniu postępowania w zakresie braku licencji (bez skonkretyzowania, o jakie zdarzenie chodzi) dopiero pismem z 25.05.2005r., a następnie jego zakończenie wydaną natychmiast decyzją Naczelnika Urzędu Celnego, co uniemożliwiło stronie czynny udział w postępowaniu na tym etapie i godziło w jej konstytucyjne prawo do obrony;

25) art.9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez nieuwzględnienie w toku postępowania postulatu poszanowania interesów przedsiębiorcy i łamanie jego praw.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Odpowiadając na zarzuty skarżącej Dyrektor Izby Celnej m.in. nie zgadzając się z zarzutem naruszenia art. 12 i art. 35 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną zwłokę w załatwieniu sprawy wyjaśnił, że przebieg i długość postępowania w przedmiotowej sprawie wynikał, ze złożoności sprawy oraz dużej ilości wniosków składanych przez stronę w trakcie jego trwania.

Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez zaniechanie - po uchyleniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej- terminowego zwrotu już uiszczonej kary, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że organ odwoławczy wprawdzie uchylił pierwotnie wydaną decyzję, ale jednocześnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, tym samym sprawa nie została ostatecznie załatwiona gdyż wymagała merytorycznego rozstrzygnięcia. Ponadto podkreślił, że na ten czas organem właściwym do zwrotu nałożonej kary pieniężnej był Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego, do którego za pismem z dnia 8.06.2006r. Naczelnik Urzędu Celnego przekazał decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] celem dokonania zwrotu. Ponadto strona do dnia [...], czyli do dnia wydania decyzji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wpłaciła na poczet nałożonej kary jedynie 500 zł.

Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 262 § 1 k.p.a. poprzez żądanie, a następnie pobieranie opłat za prostowanie własnych błędów i omyłek zawartych w decyzjach i postanowieniach, Dyrektor wyjaśnił, że w każdym przypadku podstawę poboru opłaty skarbowej stanowiły przepisy ustawy z dnia 9.09.2000r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 253, póz. 2532 z 2004r. z późn. zm.). Jednocześnie na skutek wniosku strony o zwrot niesłusznie pobranych opłat - organ wskazał stronie zarówno przesłanki uzasadniające zwrot opłaty skarbowej, jak też i konkretne sprawy, w których po ich prawomocnym rozstrzygnięciu na korzyść strony - wnioski w sprawie zwrotu opłaty zostaną przekazane do właściwego organu uprawnionego do dokonania jej zwrotu.

Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko skarżącej, iż błędnym jest przyjęcie, że ustawę Ordynacja podatkowa stosuje się do orzekania w przedmiocie nakładania administracyjnych kar pieniężnych. Jednak w ocenie organu zarzut ten w odniesieniu do zaskarżonej decyzji jest nieuzasadniony. Błędne zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej nie nastąpiło w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a ponadto rozstrzygnięcia wydane w oparciu o przepisy tej ustawy zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przez Ministra Finansów w postępowaniu nieważnościowym.

Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Dyrektora Izby Celnej stwierdził, że ten zarzut jak i zarzuty dotyczące zasad prowadzenia postępowania wynikają z niezadowolenia skarżącej z wydanego przez organy rozstrzygnięcia. Jednakże podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie przestrzegając przepisów obowiązującego prawa musi liczyć się z wynikającymi z tego konsekwencjami.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Skarga zasługuje na uwzględnienie a zarzuty w niej podniesione okazały się o tyle trafne, że doprowadziły do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Przepis art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2004r., nr 204, poz. 2088), jako jedną z cech przewozu na potrzeby własne, który nie wymaga uzyskania odpowiedniej licencji, wymienia prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub pracownika przedsiębiorcy. Ustawa ta nie definiuje na swój użytek pojęcia pracownika.

Dla doprecyzowania pojęcia pracownika z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym prawidłowe i konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu Pracy (tj. Dz.U. z 1998 r., nr 21. poz.94 z p.zm.), dalej zwaną k.p. Nie jest jednak właściwe poprzestanie tylko na definicji z art. 2 k.p., określającej jako pracownika jedynie osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę (wykonywanie pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę -nie będzie miało zastosowania do kierowców i dlatego w dalszych rozważaniach zostanie pominięte). Z całokształtu przepisów kodeksu pracy wynika intencja ochrony praw pracowników. Jednym z przepisów, z których ochrona ta wynika, jest art. 22 § 11 k.p. stanowiący, że zatrudnienie spełniające warunki wymienione w art. 22 § 1 k.p. jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Art. 22 § 1 k.p. stanowi, że stosunek pracy to stosunek prawny, na podstawie którego pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Z zestawienia wskazanych przepisów wynika, że dla określenia charakteru stosunku prawnego łączącego strony należy badać treść umowy, a nie tylko jej nazwę (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 1999 r. I PKN 642/98 OSNAPiUS z. 11/2000, poz. 417). Zawsze, gdy z treści umowy wynikać będą wszystkie elementy stosunku pracy przyjąć należy, że strony łączy stosunek pracy, a zatem zatrudniony jest pracownikiem zatrudniającego. Nazwa umowy, np. umowa zlecenia nie ma decydującego znaczenia dla oceny, o jaką umowę chodzi (por. uwagi do art. 22 K. Jaśkowski, E. Maniewska "Kodeks Pracy. Komentarz" Zakamycze 2004).

Przy ustalaniu czy kierowca był pracownikiem przedsiębiorcy wykonującego przewóz na potrzeby własne nie można się, więc oprzeć tylko na nazwie łączącej strony umowy i definicji z art. 2 k.p. Należy badać treść umowy, a status kierowcy oceniać na podstawie art. 2 k.p. w związku z art. 22 § 1, § 11, § 12 k.p. Tylko, jeśli łączący strony stosunek prawny nie zawiera cech stosunku pracy, można przyjąć, że kierowca nie jest pracownikiem przedsiębiorcy.

W sprawie niniejszej organy nie przeanalizowały należycie treści wiążącej firmę M. ze Z. S. umowy nazwanej przez jej strony umową zlecenia, oparły się tylko na jej nazwie i wadliwie przyjęły, że Z. S., który miał wykonywać przewozy jako kierowca na rzecz pracodawcy za ustalone z góry wynagrodzenie, nie był pracownikiem tej firmy. To, że ocena taka była wadliwa mogło być potwierdzone wyrokiem Sądu Pracy określającego, że stosunek ten był jednak stosunkiem pracy, gdyby Z.S. o taką ochronę stosunku pracy do sądu powszechnego się zwrócił. Brak jednak takiego wyroku nie zwalniało organów od ustalenia tej okoliczności we własnym zakresie.

Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 168 z p.zm.) zwanej dalej k.p.a.- organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Złożone do akt umowy zlecenia, własnoręcznie sporządzone oświadczenie Z.S., jego zakres czynności oraz charakter wykonywanej pracy wskazywały wyraźnie, że był on powiązany z firmą M. stosunkiem pracy, był, więc pracownikiem w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Wskazać też należy, że przy interpretacji tego przepisu organ winien zachować daleko idącą ostrożność, brak, bowiem podstaw do wykładni zarówno rozszerzającej jak i zawężającej pojęcia pracownika, prowadzącej do obowiązku uzyskiwania licencji przez przedsiębiorców, którzy w sposób oczywisty wykonują przewóz na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, a wadliwie nazwali umowy, na podstawie których zatrudnieni przez nich kierowcy wykonują pracę w rozumieniu art. 2 w związku z art. 22 § 1, § 11, § 12 k.p.

Skarga zarzucała organom obrazę art. 13 ust. 1 lit. g rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (DZ. UE.L.85.370.1) oraz przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. UE.L 85.370.8) w związku z art. 29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tj. Dz.U z 2004 r., nr 92, poz. 879 ze zm.) przez przyjęcie, iż powyższe przepisy i stan faktyczny stwierdzony w czasie kontroli w dniu [...], nakazywały zamontowanie w kontrolowanym samochodzie urządzeń rejestrujących, choć zdaniem skarżącej zachodziło ustawowe zwolnienie od tego obowiązku.

Sąd nie podziela stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, że stwierdzenie, iż Z. S. nie był w dniu kontroli pracownikiem firmy "M." i nałożenie w konsekwencji kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, nie ma żadnego związku z nałożeniem kary za niezamontowanie w pojeździe urządzenia rejestrującego. Stosownie, bowiem do art. 3.1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, o treści obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85.

Artykuł 29 ustawy o czasie pracy kierowców stanowi, iż stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia 3820/85/EWG i art. 3 ust. 2 rozporządzenia 3821/85/EWG wyłącza się stosowanie wymienionych rozporządzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia 3820/85/EWG.

Przepis do art. 13 ust. 2 lit. g rozporządzenia Rady nr 3820/85, dotyczy sytuacji, w której Państwo Członkowskie UE może na swoim terytorium lub w uzgodnieniu z zainteresowanymi krajami na terytorium innego Państwa Członkowskiego udzielić odstępstw od dowolnego przepisu tego rozporządzenia odnośnie do przewozu m.in. pojazdem przewożącym materiały lub urządzenia na użytek kierowcy w trakcie jego pracy w promieniu 50 km od miejsca normalnej bazy pojazdu, pod warunkiem, że prowadzenie pojazdu nie stanowi głównej czynności kierowcy i że taki wyjątek nie narusza poważnych celów niniejszego rozporządzenia (...).

Aby zatem powoływać się na powyższe odstępstwo muszą być spełnione wszystkie przesłanki zawarte we wskazanym przepisie. Rozporządzenie (EWG) nr 3820/85 w art. 1 ust. 3 definiuje, iż kierowca oznacza osobę, która kieruje pojazdem nawet przez krótki okres, oraz każdą osobę, która jest przewożona w pojeździe w tym celu, aby kierować nim w razie potrzeby.

Natomiast ustawa o czasie pracy kierowcy w art. 2 ust. 4 definiuje, czym jest pojęcie pracy kierowcy. Zgodnie z tym przepisem stanowisko pracy kierowcy oznacza siedzibę pracodawcy, na rzecz którego kierowca wykonuje swoje obowiązki oraz inne miejsce prowadzenia działalności przez pracodawcę (filie, przedstawicielstwa, oddziały) a także pojazd, który kierowca prowadzi oraz każde inne miejsce, w którym kierowca wykonuje czynności związane z wykonywanymi przewozami.

Zdaniem organu, Z.S., przy ustalania obowiązku zamontowania w samochodzie przez niego prowadzonym obowiązku zainstalowania urządzenia rejestrującego, spełnił przesłanki w/w definicji, uprawniające do uznania go za kierowcę firmy "M." skoro forma prawna "zatrudnienia" tego kierowcy w tym przypadku nie ma znaczenia, gdyż w/w przepis nie wiąże z nią żadnych skutków prawnych.

W ocenie Sądu jak wskazano powyżej w sprawie niniejszej charakter zatrudnienia kierowcy Z.S. został przez organ przy wydawaniu decyzji oceniony wadliwie w odniesieniu do nałożeniu kary 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Wadliwość tego stanowiska potwierdza powyższe stanowisko organu w zakresie nałożenia kary pieniężnej 3000 zł za brak urządzenia rejestrującego. Trafny jest, więc zarzut skarżącej o wewnętrznej sprzeczności i niekonsekwencji stanowiska organu.

Wprawdzie zarówno Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 jak i ustawa o czasie pracy kierowcy nie posługuje się pojęciem "pracownika", od czego ustawa o transporcie drogowym uzależniała możliwość wykonywania przewozów drogowych na potrzeby własne po uzyskaniu zaświadczenia bez konieczności uzyskania licencji, ale wprowadza określenia wskazujące, że dotyczy także pracownika wykonującego czynności kierowcy przy badaniu przesłanek zwolnienia ustawowego od obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego.

Dlatego należy stwierdzić, że organy nakładając karę pieniężną za brak urządzenia rejestrującego przyjęły trafnie, że Z.S., spełnił przesłanki w/w definicji, uprawniające do uznania go za kierowcę firmy "M.". Niezasadnym jednak było nałożenie kary pieniężnej za brak urządzenia rejestrującego. Jak wynikało, bowiem z zebranego materiału dowodowego, przewóz złomu był przewozem na użytek kierowcy w rozumieniu art. 13 ust. 2 lit. g rozporządzenia Rady nr 3820/85. Potwierdzało to złożone przez Z.S. oświadczenie, iż w dniu kontroli na polecenie właścicieli Spółki "M." przewoził złom, będący własności spółki z jej siedziby w P. do składnicy firmy w Z., gdzie złom ten miał następnie przebrać i posegregować oraz odzyskać metale kolorowe.

Pojęcie "materiałów lub urządzeń", o którym mowa w art. 13 ust. 1 lit. g rozporządzenia (EWG) nr 3820/85, należy interpretować w świetle szczególnego systemu wyjątków, zwalniającego pewne pojazdy z obowiązku wyposażenia w tachograf, ustanowionego w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85, w ten sposób, że nie dotyczy ono wyłącznie "narzędzi i urządzeń", lecz obejmuje również przedmioty takie jak materiały budowlane czy też kable, niezbędne do wykonania prac wchodzących w podstawowy zakres czynności kierowcy danego pojazdu. Takie czynności, które w rozumieniu tegoż art. 13 ust. 1 lit. g nie mogą stanowić prowadzenia pojazdu, powinny stanowić główne czynności tego samego kierowcy, nie zaś działalność danego przedsiębiorstwa (wyrok TS z 2005.03.17, C-128/04, LEX nr 219005, Postępowanie karne Annic Andréa Raemdonck i Raemdonck-Janssens BVBA -orzeczenie wstępne).

Uznać, zatem należy, że w sprawie niniejszej nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a postępowanie dowodowe przeprowadzono z naruszeniem przepisów postępowania nakazujących rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też uznając zarzuty skargi w powyższym zakresie za uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ppsa orzekł jak w sentencji i uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ prawidłowo oceni status kierowcy Z.S. w przedsiębiorstwie skarżącej i ponownie rozważy charakter kontrolowanego przejazdu w zakresie zarówno obowiązku posiadania licencji jak i urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, uzupełniając materiał dowodowy w niezbędnym zakresie zwłaszcza w odniesieniu do wniosków dowodowych przez skarżącą zgłaszanych.

Należy zauważyć, że skarżąca zarzucała zaskarżonej decyzji oraz postępowaniu prowadzonemu przez organy obu instancji naruszenie przepisów prawa w tym także rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności obrazę art. 139 k.p.a.- orzeczenie decyzją z dnia [...] na niekorzyść odwołującego się, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzedu Celnego z dnia [...] i wprowadzenie w jej miejsce nowego rozstrzygnięcia, istotnie pogarszającego sytuację prawną skarżącej a także przez takie ukształtowanie postępowania odwoławczego poprzedzającego wydanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] i decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], iż następnie zapadły decyzje rażąco pogarszające sytuację strony odwołującej się.

Zarzut ten nie jest zasadny albowiem Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] - nałożył na J. F. i P. R. karę pieniężną w kwocie 11000 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 92 ust. 1 oraz art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z L.p.1.1.1. oraz L.p. 1.11.7.ust.1 załącznika do w /w ustawy.

Organ wskazał również, że naruszony został: przepis: art.5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek, za co wymierzono karę pieniężną 8.000 zł oraz przepis: art.3 rozporządzenia rady (EWG) nr 3821/85 W sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art.29-30 ustawy O czasie pracy kierowców, brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, za co wymierzono karę pieniężną 3.000 zł.

Decyzja powyższa została wydana po decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].

Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] - zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną w części sentencji i w tym zakresie orzekł, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W szczególności uchylając zaskarżoną decyzję w części sentencji orzekł:

-jest (...) nakłada się karę pieniężną w kwocie 11.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...),

-winno być: (...) nakłada się karę pieniężną w kwocie 11.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...).

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).

Stosownie do ww. art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes prawny. Z przepisu wynika, zatem, iż zakaz zmiany decyzji na niekorzyść odwołującej się strony oznacza, iż organ odwoławczy nie może w treści swojej decyzji dokonywać takich zmian, które kształtowałyby sytuację prawną odwołującej się strony w sposób mniej korzystny, niż uczyniła to decyzja organu I instancji. W ocenie Sądu zakaz powyższy nie został naruszony albowiem Dyrektor Izby Celnej trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jako organ II instancji dokonał zmiany zaskarżonej decyzji w zakresie sentencji skoro organ I instancji w decyzji z [...], orzekł, iż nakłada się karę pieniężną w kwocie 11.000 zł - za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku natomiast załącznik do ustawy o transporcie drogowym, formułując w ten sposób naruszenie wskazał, iż kara pieniężna należy się za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, jednakże karze w tej wysokości nie podlegają taksówki. Dla taksówek, w dalszej części ww. załącznika - Lp. 1.1.4. za takie naruszenie została przewidziana kara w wysokości 3.000 zł. A zatem organ, który nakłada karę winien w sentencji decyzji wskazać, za jakie konkretne naruszenie jest ona nałożona. W przedmiotowej sprawie jednym z naruszeń było wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i tak też winna brzmieć sentencja. Nie było to, więc wydanie przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej się w rozumieniu art.139 kpa.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, iż zakaz reformationis in peius nie został naruszony w postępowaniu prowadzonym w przedmiotowej sprawie poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionej skargi z uwagi na to, że zakaz ten nie ma zastosowania w przypadku, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 k.p.a., w wyniku której organ pierwszej instancji ponownie rozpatruje sprawę. W ponownym postępowaniu przed organem pierwszej instancji zakaz ten nie obowiązuje. Jak wynika jednak z akt postępowania zaskarżona decyzja nie była jednak wydana w trybie art.138 §2 kpa a w trybie art. 138 §1 pkt 2 kpa jak zasadnie wskazano w podstawie prawnej tej decyzji.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut skarżącej naruszenia art. 12, 35 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną, dwuletnią zwłokę w załatwianiu sprawy, związane z tym ograniczenie możliwości prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej oraz pogorszenie jej warunków finansowych, istotnie rzutujących na ograniczenie prawa do obrony interesów. Należy, bowiem zauważyć, podzielając stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że przebieg i czas trwania postępowania w przedmiotowej sprawie wynikał z jednej strony, ze złożoności sprawy a z drugiej strony z dużej aktywności skarżącej w trakcie jego trwania, która właśnie w ten sposób realizowała prawo do obrony swoich praw i wykazywania swoich racji.

Nie był również trafny zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez zaniechanie określenia w rozstrzygnięciu decyzji zarówno pierwsze jak i drugoinstancyjnej czasu i miejsca zdarzeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, co czyni ją niezrozumiałą i uniemożliwiało stronie podjęcie prawidłowej obrony. Stosownie do art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Stosownie do art. 107 § 2 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja. Jak wynika z treści w/w przepisu określa on składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Należy zauważyć, iż zarówno zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawierają wszystkie elementy wskazane w tym przepisie, uzasadnienie faktyczne i prawne a także stosowne pouczenie.

Zawarcie elementów, o których mowa w skardze tj. czasu i miejsca zdarzeń, uzasadniających nałożenie kary w rozstrzygnięciu w decyzji organów obu instancji nie czyni ich niezrozumiałymi. Ustalenia te wynikają bezpośrednio z uzasadnienia faktycznego tych decyzji oraz z protokołu kontroli, powołanego w obydwóch decyzjach. Z protokołu kontroli wprost wynika, iż przedmiotowa kontrola miała miejsce w dniu [...], na drodze krajowej [...], w miejscowości B.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 138 k.p.a. przez zaniechanie ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów odwołania a zwłaszcza zarzutów opisanych w pkt 10,16, 18 i 19. Należy zauważyć, że organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji zajął jednoznaczne stanowisko, że naruszenia prawa zarzucane w odwołaniu nie miały miejsca. Fakt nie odniesienia się wprost do zarzutów zawartych w odwołaniu nie oznacza, że decyzja jest wadliwa w tym znaczeniu, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez zaniechanie - po uchyleniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania - terminowego zwrotu już uiszczonej kary, co istotnie godziło w sytuację materialną strony i uniemożliwiało jej pełne wykonywanie prawa do obrony. Przede wszystkim należy zauważyć, że granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 20.07.2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Zgodnie, bowiem z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 2.11.2005 r., I FSK 264/05, LEX nr 187951).

Na marginesie, więc należy zauważyć, że zgodnie z art.94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w treści obowiązującej w dacie wydania przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z dnia [...] uchylającej pierwotnie wydaną w przedmiotowej sprawie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], kary pieniężne stanowią dochody budżetu państwa. W przypadku uwzględnienia odwołania uiszczona kara pieniężna podlega zwrotowi w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji o zwrocie tej kary (ust.5). Organ odwoławczy uchylił, więc pierwotnie wydaną w przedmiotowej sprawie decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, tym samym sprawa nie została ostatecznie załatwiona gdyż wymagała ponownego rozstrzygnięcia i kwestia dokonania zwrotu kary czy też jej nie dokonania nie miała znaczenia dla oceny merytorycznej trafności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].

Nie był również trafny zarzut skargi o naruszeniu art. 262 § 1 k.p.a. przez żądanie a następnie pobieranie od strony opłat administracyjnych za prostowanie własnych błędów i omyłek zawartych w decyzjach i postanowieniach, co ograniczało prawo strony do obrony swoich interesów. W ocenie Sądu nawet nietrafne pobieranie opłaty skarbowej nie ma związku z realizacją prawa strony postępowania administracyjnego do wykazywania swoich racji i obrony praw.

Nie był również trafny zarzut skargi naruszenia art. 28 k.p.a. przez pominięcie jako stron w toczącym się postępowaniu P.R., Z.S.. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przedmiotowej sprawie stronami postępowania administracyjnego byli skarżąca J. F. oraz P. R. - byli wspólnicy Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M." s.c.. Natomiast zgodnie z oceną organu Z.S. nie był stroną postępowania. Z wnioskiem o przyznanie praw strony Z.S. wystąpiła J.F., a nie Z.S. i postępowanie w tym zakresie zostało umorzone decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] jako bezprzedmiotowe.

Należy zauważyć, że art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Odpowiedzialność ta ma zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Z dniem 21 grudnia 2005 r. znowelizowano ustawę o transporcie drogowym dodając przepis art. 92a, który nie wyklucza odpowiedzialności administracyjnej podmiotu realizującego transport drogowy, a dodatkowo wprowadza odpowiedzialność karnoadministracyjną w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia wobec kierowcy pojazdu samochodowego (wyrok NSA z dnia 20.06.2006r., I OSK 1000/05, LEX nr 266311). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie mogło, więc dotyczyć praw i obowiązków Z.S. kierującego pojazdem w dniu kontroli.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, przez błędne przyjęcie, że tę ustawę (zwłaszcza w zakresie zobowiązań podatkowych) stosuje się do orzekania w przedmiocie nakładania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Niewątpliwie błędnym jest przyjęcie, że ustawę Ordynacja podatkowa stosuje się do orzekania w przedmiocie nakładania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie przepisów tej ustawy, jednakże należy zauważyć, że wyrażenie takiego błędnego stanowiska przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia skoro decyzja ta nakładała karą pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, która nie przewiduje przedawnienia rozstrzygania w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych i nie odwołuje się w tym zakresie do Ordynacji podatkowej.

Nie był również zasadny zarzut skargi nałożenia kary pieniężnej za brak licencji na Przedsiębiorstwo, chociaż ten sam czyn tej samej strony był przedmiotem uprzedniej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania oraz rozstrzygnięć organów obu instancji w niniejszej sprawie był wynik kontroli pojazdu marki [...] o nr [...] przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...]. Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego, na które powołuje się skarżąca był wynik kontroli tego samego pojazdu, ale przeprowadzonej przez pracowników tego organu w dniu [...], a więc prawie pół roku później.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia obowiązków wynikających z zasad przeprowadzenia kontroli i działanie na szkodę strony, poprzez to, że organy jako wyłączną nieprawidłowość ustaloną podczas kontroli wykazały jedynie brak tachografu - w związku z czym strona przekonana o prawidłowości ustaleń kontrolnych - zamontowała w samochodzie to urządzenie, co naraziło ją na wymierzone następnie zarówno przez organy celne jak i organy kontroli transportu drogowego kary za brak licencji. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Jak wskazano powyżej granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji Ponadto oczywiście nietrafne jest rozumowanie, iż zamontowanie w samochodzie urządzenia zwanego "tachografem", naraziło skarżącą na wymierzone następnie kary za brak licencji, skoro to właśnie brak tachografu i brak licencji-choć w wyniku błędnej oceny dokonanej przez organy w sprawie rozstrzygające, iż taki obowiązek na skarżącej spoczywał-był przyczyną nałożenia kary.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art.9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez nieuwzględnienie w toku postępowania postulatu poszanowania interesów przedsiębiorcy i łamanie jego praw. Zgodnie z zasadą praworządności wynikającą z art.6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co statuuje obowiązek ich stosowania, ale jednocześnie nie zwalnia organów od określania konsekwencji prawem przewidzianych wobec osób i podmiotów tego prawa nieprzestrzegających w razie prawidłowego ustalenia, że prawo nie było przestrzegane.

Zarzuty podniesione w skardze wskazywały również na naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże w związku z uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z przyczyn poprzednio przytoczonych należy jedynie zauważyć, że art. 10 § 1 k.p.a. wprowadza obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji na każdym z jego etapów, możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i złożenia kolejnych wniosków dowodowych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji -co miało miejsce w niniejszej sprawie- gdy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] oddalił wszystkie wnioski dowodowe skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że organ I instancji po wydaniu postanowienia powinien poinformować skarżącą o przysługującym jej prawie do zapoznania się aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów, czego nie uczynił. Jednakże należy także zauważyć, iż w okresie między wydaniem postanowienia i decyzji rozstrzygającej w sprawie organ I instancji nie przeprowadzał już postępowania dowodowego, ani nie zbierał nowych dowodów. Należy też zauważyć, iż organ odwoławczy w toku postępowania odwoławczego poinformował skarżącą o zasadzie wymienionej w art. 10 k.p.a. i dlatego to uchybienie przepisom postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Skarżąca zarzucała również naruszenie art. 24 § 3 k.p.a. przez faktyczne nie załatwienie złożonych w trybie tego przepisu wniosków o wyłączenie Naczelnika Urzędu Celnego z 29.05.2005r. oraz Dyrektora Izby Celnej (z września 2005r.) z powodu oczywistego braku bezstronności. Zauważając, że wniosek o wyłączenie Dyrektora Izby Celnej został złożony przez skarżącą w piśmie z dnia 14.04.2005 r. które wpłynęło do Izby Celnej w dniu 19.04.2005 r. należy stwierdzić, że przepis art. 24 na który powołuje się skarżąca dotyczy pracownika organu administracji. Natomiast zarówno Naczelnik Urzędu Celnego jak i Dyrektor Izby Celnej jest organem administracji. Stosownie do art. 25 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3, osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 (tj. małżeństwo, pokrewieństwo i powinowactwo drugiego stopnia oraz przysposobienia, opieki i kurateli). Formuła przepisu stanowiąca, że organ "podlega wyłączeniu" jest traktowana jako uzasadniająca stanowisko, że wyłączenie organu administracji publicznej na podstawie art. 25 § 1 k.p.a. następuje z mocy prawa. Wyłączenie organu na podstawie powołanego przepisu następuje z mocy prawa, a organ powinien badać to z urzędu, ponieważ dotyczy to jego właściwości. Tym samym, przy zaistnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 25 § 1 k.p.a. Naczelnik Urzędu Celnego lub Dyrektor Izby Celnej z mocy prawa utraciłby właściwość do rozpoznania sprawy.

Określone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego zasady ogólne postępowania: w art.7 - prawdy obiektywnej, w art. 8- zaufania, w art. 9 - udzielania informacji, nie mogą zostać uznane za naruszone poprzez - jak zarzucała skarżąca- podawanie nieprawdy w dokumentach procesowych. Przestrzeganie tych fundamentalnych zasad jest niewątpliwie obowiązkiem organu, choć nie jest naruszeniem tych przepisów odmienna aniżeli dokonana przez strony ocena zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, który to obowiązek wynika z art.77 §1 kpa.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.