Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1893/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudniu 2004 r. sprawy z skargi W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. M. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2003r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz W. M. za ½ część nieruchomości położonej we wsi [...], gmina Z. oznaczoną numerem działki [...] o powierzchni [...] ha, dla której w Sądzie Rejonowym w P. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych prowadzona jest Kw nr [...], przejętej przez Skarb Państwa z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999r. pod drogę krajową nr [...][...], co stwierdzone zostało decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...].

Starosta [...] rozpoznając sprawę w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133,poz. 872 ze zm.) w związku z art.128 ust. 1, 129 ust. 1, 130, 132,134 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.) wskazał, że w dniu [...] marca 2001r. W. M., za pośrednictwem Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych Odział [...] w W., złożył w Starostwie Powiatowym w P. wniosek w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną we wsi [...] gm. Z., przejętą pod przebudowę drogi krajowej nr [...][...] w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.)

Pismem z dnia [...] czerwca 2001r. Starosta [...] wezwał W. M. do przedłożenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] potwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości objętej wnioskiem, wyznaczając 14 dniowy termin. Z uwagi na W. M. nie przedłożył decyzji w zakreślonym terminie, Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2001r. zawiesił postępowanie w sprawie. W wyniku zażalenia złożonego przez Generalną Dyrekcję Dróg Publicznych Odział [...] w W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2001r. uchylił zaskarżone postanowienie Starosty [...]. W związku z brakiem ostatecznej decyzji Wojewody [...] potwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości

objętej wnioskiem na rzecz Skarbu Państwa Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2002r. ponownie zawiesił postępowanie w sprawie, do czasu wydania przez Wojewodę [...] stosownej decyzji.

Wojewoda [...] w dniu [...] grudnia 2002r. wydał decyzję stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa za odszkodowaniem współwłasności nieruchomości w ½ części należącej w dniu 31 grudnia 1998r. do W. M., położonej w jednostce ewidencyjnej [...] obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] (dawniej [...] i [...]) o powierzchni [...]ha (decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2003r.) , co spowodowało, że odpadła przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania (postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2003r. o podjęciu postępowania).

Starosta [...] umową z dnia [...] lutego 2003r. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu inż. B. G. sporządzenie operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości z jednoczesnym wyliczeniem wartości udziału Skarbu Państwa z którego wynika, iż wartości w/w nieruchomości wynosi [...] zł. co oznacza, że wartość udziału ½ części w nieruchomości należącego w dniu 31 grudnia 1998r. do W. M. przejętego z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa wynosi [...]zł.

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty [...] do Wojewody [...] wniósł W. M., w którym początkowo nie kwestionował samej kwoty ustalonego odszkodowania, lecz wniósł o wypłatę naliczonego odszkodowania z odsetkami, liczonymi od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia zapłaty. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2003r., uzupełniającym odwołanie, W. M. dodatkowo zakwestionował wysokość ustalonego odszkodowania w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, z uwagi na to, że wartość nieruchomości została ustalona w oparciu o kryteria porównawcze, które w jego ocenie dają znacznie niższe wartości.

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę jako organ II instancji podał, że zgodnie z przepisami powołanej ustawy z dnia 13 października 1998r., odszkodowanie jest wypłacane na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Podstawę do ustalenia odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie tej ustawy tj. na datę 29 października 1998 r., przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Wobec powyższego odwołującemu nie przysługują odsetki od ustalonej kwoty odszkodowania liczone od daty 1 stycznia 1999 r., bowiem roszczenie z tytułu wypłaty odszkodowania przysługuje, od daty złożenia wniosku , czyli od dnia [...] marca 2001r. Wcześniejszy wniosek skierowany do Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w W. z [...] maja 1998 r. jest bezskuteczny w świetle przepisu art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Starosta [...] określił kwotę odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość przedmiotowej nieruchomości. Wycena obejmuje określenie wartości rynkowej gruntu bez innych składników wchodzących w skład nieruchomości, według stanu na dzień 29 października 1998r. Wartość prawa własności nieruchomości gruntowej określona została metodą porównywania parami. Wyboru podejścia , metody i technik, dokonano przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz.1924). Przyjęcie nieruchomości porównywanych oraz określenie zakresu poprawek przy wycenie w podejściu porównawczym nastąpiło w wyniku analizy rynku nieruchomości niezabudowanych na terenie powiatu [...] w okresie dwóch lat przed datą wykonania wyceny. Wyceny dokonano w oparciu o próbę reprezentacyjną obejmującą 13 transakcji nabycia nieruchomości o zbliżonych cechach do nieruchomości wycenianej przez Skarb Państwa i jednostki samorządowe na budowę i poszerzenie dróg. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze rynku lokalnego nieruchomości przeznaczonych na cele nierolnicze na terenach wiejskich powiatu [...]. Zgodnie z obowiązującym planem miejscowym zagospodarowania gminy [...] , zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy w Z., działka położona jest w terenie przeznaczonym pod drogę krajową nr [...][...].

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. M. domagając się jej częściowego uchylenia jako niezgodnej z prawem tj. ponad kwotę [...]zł. W takim samym zakresie domagał się uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2003r., a także ustalenia i wypłaty odszkodowania wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu podał, że nieuprawnione jest twierdzenie [...] Urzędu Wojewódzkiego Placówka w C., że złożył wniosek o wypłatę odszkodowania w trybie art.73 ustawy z dnia 13 października 1998r., ponieważ został on złożony w dniu [...] maja 1998r., a wtedy te kwestie regulowały przepisy art. 128 do 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i w tym trybie powinien być załatwiony jego wniosek. Ponadto wartość nieruchomości została zaniżona z uwagi na przyjęcie niewłaściwej metody wyceny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo podał, że treść skarżącego pisma uzupełniającego wniosek z dnia [...] marca 2001 r. wskazywała na datę, o której mowa w art. 73 w/w ustawy. Organy administracji w czasie rozpatrywania przedmiotowego wniosku nie miały, wątpliwości co do żądania strony. Skarżący sam wnioskował w dniu [...] lipca 2001 r. o wydanie przez Wojewodę [...] w trybie art. 73 ustawy deklaratoryjnej decyzji o nabyciu przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa. Wniosek z [...] maja 1998r. nie mógł wszcząć postępowania w sprawie odszkodowania, jako złożony przed ściśle określoną datą w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w związku z art.128 ust. 1, 129 ust. 1, 130, 132,134 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.) oraz przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924).

Zgodnie z treścią art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie może zostać wypłacone dopiero po wydaniu przez Wojewodę stosownej decyzji (ostatecznej) potwierdzającej objęcie przez Skarb Państwa prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Z kolei zgodnie z art. 73 ust. 4 tej ustawy odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, przy czym podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy tj. 29 października 1998r. Przy ustalaniu odszkodowania nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (art. 73 ust. 5 ustawy). Kwestia wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości uregulowana została w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), gdzie zgodnie z dyspozycją art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości.

Kluczowym w sprawie niniejszej jest fakt złożenia przez skarżącego wniosku o odszkodowanie oraz wydanie przez Wojewodę [...] w dniu [...] grudnia 2002r. decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa za odszkodowaniem współwłasności nieruchomości w ½ części należącej w dniu 31 grudnia 1998r. do W. M., położonej w jednostce ewidencyjnej [...] obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] (dawniej [...]i [...]) o powierzchni [...] ha (decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2003r. ).

Analizując stan sprawy, należy podzielić pogląd wyrażony przez organy administracji w kwestionowanych decyzjach. Skarżący złożył swój wniosek o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie przepisów art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Podnoszony w skardze zarzut błędnej kwalifikacji trybu rozpatrzenia wniosku strony nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, ponieważ treść pisma uzupełniającego wniosek z dnia [...] marca 2001 r. wskazywała na datę, o której mowa w art. 73 w/w ustawy. Ponadto możliwość rozpoznania wniosku o odszkodowanie pojawiła się dopiero z chwilą wydania przez Wojewodę [...] w dniu [...] grudnia 2002r. decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa za odszkodowaniem przedmiotowego gruntu. W tej sytuacji organy administracji w czasie rozpatrywania wniosku nie miały wątpliwości co do żądania skarżącego. Należy przy tym pamiętać, że to skarżący wnioskował w dniu [...] lipca 2001 r. o wydanie przez Wojewodę [...] w trybie art. 73 ustawy deklaratoryjnej decyzji o nabyciu przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa. Był on informowany o każdym z etapów postępowania i miał świadomość co do treści przepisów dotyczących wypłaty odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy. Żądanie przez W. M. wypłaty odszkodowania wraz z odsetkami liczonymi od dnia 1 stycznia1999 r. nie ma oparcia w przepisach prawa. Nie wynika to ani z treści art. 73 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ani z przepisów dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości zamieszczonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z wyżej powołanymi przepisami podstawę do ustalenia odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie tej ustawy tj. na datę 29 października 1998 r., przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Dlatego też skarżącemu nie przysługują odsetki od ustalonej kwoty odszkodowania liczone od daty 1 stycznia 1999 r. Roszczenie z tytułu wypłaty odszkodowania przysługuje bowiem, od daty złożenia wniosku , czyli od dnia [...] marca 2001r. Wcześniejszy wniosek skierowany do Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w W. z [...] maja 1998 r. jest bezskuteczny z uwagi na treść przepisu art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skarżący wskazuje również na przepis art.96 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. domagając się kontynuowania załatwienia jego wniosku o wypłatę odszkodowania z dnia [...] maja 1998r. Jednakże przepis ten wskazywał jedynie na właściwość organu (m. in. starosty) w prowadzeniu indywidualnych, wszczętych i nie zakończonych przed 1 stycznia 1999 r. sprawach przechodzących m. in. do właściwości organów powiatów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, z tym że wszystkie czynności podjęte w postępowaniu przed dniem 1 stycznia 1999 r., w tym także decyzje administracyjne, pozostają w mocy. W tej sytuacji organy rozpoznające sprawę zasadnie przyjęły, że wniosek z [...] maja 1998 r. nie mógł wszcząć postępowania w sprawie odszkodowania, jako że został złożony przed ściśle określoną datą zamieszczoną w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.

Odnośnie zaś sposobu ustalenia wysokości odszkodowania należy wskazać, że został on przeprowadzony w sposób prawidłowy. Starosta [...] określił sumę odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego, w którym wskazano wartość przedmiotowej nieruchomości. Operat ten został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Wycena objęła określenie wartości rynkowej gruntu (bez innych składników wchodzących w skład nieruchomości), według stanu na dzień 29 października 1998r. Do wyliczenia wartości prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej przyjęto metodę porównywania parami. Wybór podejścia, metodę i techniki badań, dokonano przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz.1924). Analiza rynku nieruchomości niezabudowanych na terenie powiatu [...] w okresie dwóch lat przed datą wykonania wyceny, pozwoliła na przyjęcie nieruchomości porównywanych oraz określenie zakresu poprawek przy dokonywanej wycenie w podejściu porównawczym. Wyceny tej dokonano w oparciu o próbę reprezentacyjną obejmującą 13 transakcji nabycia nieruchomości o zbliżonych cechach do nieruchomości wycenianej przez Skarb Państwa i jednostki samorządowe na budowę i poszerzenie dróg. Analizowana nieruchomość znajduje się na obszarze rynku lokalnego nieruchomości przeznaczonych na cele nierolnicze na terenach wiejskich powiatu [...]. Zgodnie z obowiązującym planem miejscowym zagospodarowania gminy [...] (uchwała zatwierdzająca nr [...] Rady Gminy w Z.) , działka położona jest na terenie przeznaczonym pod drogę krajową nr [...][...]. Analiza sprawy prowadzi w ocenie Sądu do przekonania, że przy jej rozpoznawaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa.

Tak więc w tych okolicznościach argumenty prezentowane w skardze nie mogą zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.