Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1076/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 75 poz. 469
law: Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk.
article: art. 13 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1982 nr 31 poz. 214
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.
article: art. 34 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie wypowiedzenia stosunku pracy.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z treści tego przepisu wynika, że w sytuacji gdy ustawa przyznaje skarżącemu środki odwoławcze przed organem właściwym w danej sprawie, to skargę do sądu administracyjnego można wnieść tylko po wyczerpaniu tych środków. Chodzi tu przy tym o środki odwoławcze w szerokim tego słowa znaczeniu, a mianowicie o odwołanie, zażalenie oraz przewidziany w art. 127 par. 3 Kpa wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Taką interpretację powyższego przepisu potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podejmując w sprawie OPS 4/96 w dniu 9 grudnia 1996 r. następującą uchwałę: "W sprawie, w której naczelny organ administracji państwowej wydaje decyzję w pierwszej instancji w postępowaniu określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego można wnieść, stosownie do przepisu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, po wyczerpaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy określonego w art. 127 par. 3 Kpa."

Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk /Dz.U. nr 75 poz. 469/ w art. 22 ust. 3 stanowi jednak, że "Prezes Akademii, w zakresie określonym w ustawie ma prawo wydawania decyzji administracyjnych. Decyzje te są decyzjami organu drugiej instancji w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego".

Z treści tego przepisu wynika, że decyzje Prezesa Akademii są podejmowane w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i są rozstrzygnięciami ostatecznymi, od których ustawa nie przewiduje żadnych środków odwoławczych, w tym wspomnianego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Oznacza to, że decyzje Prezesa PAN podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego bez dopełnienia wymogu, o którym mowa we wspomnianej uchwale.

Wniesienie skargi na takie decyzje nie jest uzależnione także od wcześniejszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 35 ust. 3 cyt. ustawy o NSA. Wezwanie to nie ma bowiem zastosowania do aktów podejmowanych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy administracja może podejmować czynności lub akty poza procedurami uregulowanymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /por. uchwałę z dnia 29 września 1997 r. FPS 7/97 - ONSA 1998 Nr 1 poz. 2/.

W tej sytuacji Sąd uznał skargę Andrzeja S. na decyzję Prezesa PAN za dopuszczalną.

Przechodząc do zagadnień merytorycznych, zauważyć należy, że ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./, która - zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o Polskiej Akademii Nauk ma zastosowanie do pracowników Kancelarii Akademii - przewiduje zwiększoną stabilizację i trwałość stosunku pracy mianowanego urzędnika państwowego w porównaniu ze stosunkiem pracy ukształtowanym w oparciu o przepisy kodeksu pracy. Cytowana ustawa z dnia 16 września 1982 r. zawiera szczególną i wyczerpującą regulację podstaw prawnych rozwiązania stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym.

W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy może to nastąpić w razie likwidacji urzędu lub jego reorganizacji, jeżeli nie jest możliwe przeniesienie urzędnika państwowego mianowanego na inne stanowisko w tym samym urzędzie.

Reorganizacja urzędu, o której mowa w tym przepisie, jest procesem składającym się z szeregu różnych działań rozłożonych w czasie. O reorganizacji, jako przesłance rozwiązania stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym, można jednak mówić nie wcześniej jak od chwili wejścia w życie aktu prawnego zarządzającego przekształcenie dotychczasowej struktury organizacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie nie dołączono do akt sprawy żadnych dokumentów dotyczących reorganizacji Kancelarii Akademii. Uczynił to jedynie pełnomocnik skarżącego. Z przedłożonego przez niego zarządzenia Prezesa PAN Nr 14/98 z 22 czerwca 1998 r. wynika, że zarządzenie to weszło w życie dopiero z dniem 1 lipca 1998 r. Okoliczność tę potwierdził na rozprawie sądowej pełnomocnik strony przeciwnej. Tymczasem decyzje o rozwiązaniu stosunku pracy ze skarżącym wydano 30 czerwca 1998 r. Dlatego też nie można uznać by podstawą zwolnienia skarżącego mógł stanowić art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Powyższy przepis uzależnia ponadto dopuszczalność wypowiedzenia stosunku pracy z mianowania od braku możliwości przeniesienia urzędnika na inne stanowisko w tym urzędzie. Reorganizacja urzędu nie może być pretekstem do wymiany jednego pracownika na innego czy też do weryfikacji urzędników.

Dlatego też, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiar wypowiedzenia stosunku pracy mianowanemu urzędnikowi musi być poprzedzony rozważeniem możliwości zatrudnienia go na innym stanowisku. W aktach niniejszej sprawy nie ma zaś jakichkolwiek dowodów wskazujących na podejmowanie w tym zakresie działań. O niemożności zatrudnienia skarżącego na innym stanowisku nie informuje też uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Dopiero w odpowiedzi na skargę odniesiono się do tej kwestii, ale uczyniono to dość ogólnie i zdaniem Sądu w sposób niewystarczający.

Decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku pracy została zatem wydana także z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 par. 1 oraz art. 107 par. 1 i 3 tego kodeksu.

Dlatego też na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji wyroku.