Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 594/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 24 ust 1a i 2b
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska,, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 21 czerwca 2017 r. J. D. zwrócił się do Starosty [...] o aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków. Nie dołączył do tego wniosku dokumentów, w oparciu o które organ winien dokonać zmian danych. W treści wniosku pierwotnego jak i tych, które strona złożyła w trakcie postępowania brak jest jednoznacznego wskazania konkretnych danych, które zdaniem strony są błędne i należy je poprawić.

W piśmie z 25 lipca 2018 r. J. D. wskazał, że w związku z niedostępnością do nieruchomości nie ma możliwości uwiarygodnienia danych "odnośnie granic działek, ich powierzchni i sklasyfikowania bonitacyjnego, istnienia lub nie budynków i budowli, ich powierzchni i rzeczywistych funkcji itd'.".

W kolejnych pismach J. D. informował o toczącym się postępowaniu przed organem podatkowym jak również o braku wydania nieruchomości przez komornika. Strona podkreślała, że nie ma możliwości wejścia na teren swojej nieruchomości, która nadal jest w posiadaniu poprzedniego właściciela. Doprecyzowując swoje żądanie strona wyjaśniła, że sprawa dotyczyć ma "wszczęcia postępowania oceniającego i korekcyjnego w przedmiocie poprawności dokumentacji katastralnej na czas egzekucji, w okresie przed i po momencie przysądzenia mi własności nieruchomości przy ul. [...] w [...]".

Starosta [...] dokonał weryfikacji zgodności danych w rejestrze z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji.

Decyzją znak [...] z [...] października 2018 r. Starosta [...] odmówił "aktualizacji zweryfikowania operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] miasto [...] dotyczącej działek n r: [...],[...],[...],[...], położonych w [...] przy ul. [...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że ewidencja gruntów i budynków rejestruje jedynie dane podmiotowe i przedmiotowe określone uprzednio w odpowiednim trybie i wynikające z orzeczeń stosownych organów. Rejestr ten nie może rozstrzygać sporów, co do prawa własności gruntów i nie jest władny do wprowadzania właścicieli w posiadanie nieruchomości.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył J. D. Zawnioskował o uchylenie decyzji i zwrot sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił, że organ nie podjął "zawnioskowanych przez stronę dowodów, z uczestnictwem wskazanych osób i organów" oraz nie przedstawił "przekonujących argumentów na odmowę przywrócenia wiarygodności danych katastralnych". Ponadto wskazał, że organ I instancji winien przyjąć procedurę z urzędu z uczestnictwem komornika sądowego, ewentualnie innych podmiotów uczestniczących w postępowaniu egzekucyjnym w okresie przed licytacyjnym.

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2017, poz. 2101 ze zm. - zwane dalej Pgik), ewidencja gruntów i budynków jest jednolitym i systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan ustalony w innym trybie lub przez inne organy orzekające.

Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać spornych kwestii dotyczących danych ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego, i to skarżący był obowiązany dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Organ wyjaśnił, że brak jednoznacznego wskazania błędnych danych przy jednoczesnym podkreślaniu braku wiary dla danych wykazanych w ewidencji gruntów I budynków w okresie licytacji nie stanowi podstawy do aktualizacji danych dla przedmiotowej nieruchomości przez organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie zobowiązującymi przepisami w tym zakresie organ może dokonać aktualizacji po otrzymaniu stosownych dokumentów sporządzonych przez uprawnione jednostki czy też organy administracji.

Jak zauważył organ administracji publicznej strona dąży do przeprowadzenia oględzin nieruchomości, co wykracza poza kompetencje jakie posiada organ w zakresie postępowania z wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków.

Podkreślono także, że stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy Pgik oraz zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą, obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty ich powstania, obciąża właściciela lub inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Uregulowanie powyższe zapewnia z jednej strony aktualność danych ewidencji, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej natomiast, ustanawiając wskazany powyżej obowiązek właściciela zawiadamiania o wszelkich zmianach w krótkim terminie, eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną tj. obejmującą okres wcześniejszy, przed datą złożenia wniosku.

Odnosząc się do zarzutu wadliwości postępowania komorniczo - egzekucyjnego jak również nieprawidłowego udokumentowania egzekucji na dzień licytacji, organ uznał je w całości za niewłaściwie skierowane. W myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego skargę na czynności komornika należy składać w toku licytacji aż do zamknięcia przetargu, ustnie sędziemu albo referendarzowi sądowemu nadzorującemu licytację, który natychmiast ją rozstrzyga.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. (dalej "skarżący"), zaskarżając ją w całości.

Skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot sprawy do ponownego rozpoznania;

- związanie organów administracyjnych uczestniczących w sprawie sądowymi wytycznymi co do przywrócenia wiarygodności katastrowi w części dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w [...];

- związanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] obowiązkiem wezwania komornika sądowego do złożenia stosownego operatu odnośnie zmian po licytacyjnych dla nieruchomości wskazanej powyżej.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że istotą skargi na decyzję zapadłą w I Instancji był wniosek o szczegółowe zweryfikowanie, czy na szczeblu powiatowym wyczerpano wszelkie możliwości dowodowe w sprawie, usuwające wątpliwości, czy stan w terenie utrwalono wiernie i rzetelnie w katastrze.

Jak dalej wskazał skarżący w postępowaniu w II Instancji nie podjęto żadnych czynności weryfikujących wiarygodność czynności dowodowych, co potwierdza bierność wobec zasady kodeksowej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, tym samym naruszając art. 10 §1 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że zablokowany został skutecznie właścicielski dostęp do przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w [...] i do dziś nie ma do niej ustanowionego formalnie prawa wstępu. W ocenie skarżącego działania organów państwowych w tym zakresie nie tylko są uprawnione, ale niezbędne w trybie art. 198 Ordynacji podatkowej

Wskazał także, że materia dowodowa zgromadzona w zasobach Starostwa Powiatowego w [...] dotyczy stanu i zdarzeń sprzed 2004 r., a więc w okresie na długo przez zarządzeniem egzekucji wierzycielskiej i postępowania licytacyjnego z przedmiotowej nieruchomości, na wniosek wierzycieli, w tym banku finansującego działalność kredytową poprzednich jej właścicieli.

W ocenie skarżącego przeprowadzenie dowodu z oględzin jest wręcz konieczne. Skarżący wnioskuje również o pozyskanie operatu geodezyjno - kartograficznego na moment przystąpienia do wykonania orzeczenia sądowego o wprowadzeniu nabywcy w posiadanie własności przedmiotowe nieruchomości.

W przekonaniu Skarżącego, to właśnie na etapie egzekucji, nie zakończonej dotąd wprowadzeniem nabywcy w posiadanie nieruchomości wymagane były aktualne dokumenty geodezyjno - kartograficzne na jednoznaczne zidentyfikowanie mienia licytowanego.

W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organy administracji publicznej działają w granicach prawa, co oznacza że mogą podejmować działania i rozstrzygnięcia wyłącznie w zakresie powierzonym im przez przepisy prawa. Tym samym organy nie mogą przeprowadzać postępowania w zakresie którego przepisy prawa nie przewidują.

W rozpoznanej sprawie organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że przedmiotem wniosku J. D. jest dokonania aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów. Świadczą o tym w ocenie Sądu treść szeregu pism nadsyłanych przez skarżącego celem wszczęcia postępowania oraz w jego toku, a znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy.

Skoro zatem istotą żądania skarżącego było dokonanie zmian w zapisach ewidencji, to wyjaśnić należy, że stosownie do regulacji zawartych w Pgik, zmiany danych w ewidencji może odbywać się w dwojaki sposób: aktualizacji danych dokonywanej w trybie art. 24 ust. 2a i 2b Pgik oraz modernizacji, dokonywanej w trybie art. 24a Pgik. Z uwagi na charakter modernizacji, brak jest podstaw do uznania, że niniejsza sprawa winna być objęta tym rodzajem postępowania. Modernizacja należy bowiem do zadań starostów, którzy samodzielnie decydują czy jej dokonanie jest niezbędne i obejmuje ona zazwyczaj swym zakresem kompleksowe badanie stanu ewidencji gruntów i budynków na danym obszarze.

Oznacza to, że w rozpoznanej sprawie można jedynie oceniać czy organ prawidłowo odmówił dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji. W ocenie Sądu decyzja w tym zakresie jest prawidłowa.

Trzeba bowiem wyjaśnić, że ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne w art. 24 ust. 2a przewiduje, że aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dokonuje się bądź z urzędu bądź na wniosek uprawnionych podmiotów, w tym właścicieli danych nieruchomości. Przy tym z urzędu aktualizacji dokonuje się gdy zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, tj dokumentów przekazywanych staroście przez sądy, notariuszy lub organy administracji

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

W rozpoznanej sprawie organy nie stwierdziły aby zaistniała któraś z sytuacji uzasadniających aktualizację danych ewidencji z urzędu. Skarżący również nie wskazał spełnienia się przesłanek do zastosowania trybu przewidzianego w art. 24 ust. 1a pkt 1 lit a-d Pgik. Rozważenia zatem wymaga, czy istniały podstawy do dokonania aktualizacji danych w ewidencji na wniosek. Wyjaśnić zatem należy, że aktualizacja danych może być dokonana na wniosek, gdy wnioskodawca wykaże – w oparciu o stosowne dokumenty, które w świetle obowiązujących przepisów prawa potwierdzają stan faktyczny i prawny w odniesieniu do nieruchomości, której wniosek dotyczy – że nastąpiła taka zmiana stanu prawnego nieruchomości, która uzasadnia zmianę zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W rozpoznanej sprawie skarżący takich dokumentów nie przedstawił. Stąd brak było podstaw do dokonania aktualizacji. Nie jest natomiast właściwą, dla uzyskania zmian zapisów w ewidencji gruntów, droga żądania przeprowadzenia oględzin danej nieruchomości. Organ ewidencyjny nie jest bowiem władny ustalać stanu prawnego nieruchomości. Rolą organu ewidencyjnego jest jedynie wprowadzanie danych wynikających z dokumentów do ewidencji, tak aby spełniała ona warunek aktualności. Przeprowadzenie oględzin jest tym bardziej nieuzasadnione, gdy nie wiadomo jakich faktów istotnych z punktu widzenia wpisów w ewidencji gruntów owe oględziny miałyby dowieść, ani gdy ewentualnie dowiedzione na podstawie oględzin fakty i tak nie mogą – wobec barku potwierdzenia ich stosownymi dokumentami posiadającymi doniosłość prawną – stanowić podstawy do zmian wpisów w ewidencji. Jak wynika natomiast z pism składanych przez skarżącego w toku postępowania, dąży on do wykazania że przekazana mu w drodze egzekucji komorniczej nieruchomość jest nadal zamieszkiwana przez poprzedniego jej właściciela, zatem nie jest słuszne obciążanie skarżącego podatkiem za tę nieruchomość. Sąd wskazuje w tym zakresie, że stwierdzenie w toku oględzin, że nieruchomość stanowiąca własność skarżącego jest użytkowana przez osobę trzecią (nieuprawnioną), nie może stanowić podstawy do zmiany zapisów w ewidencji gruntów. Kwestię naruszenia posiadania musi skarżący uregulować na drodze postępowania cywilnego. Kwestię podatku od nieruchomości winien zaś naświetlić organowi podatkowemu, wskazując że zobowiązanym do zapłaty podatku winien być jej posiadacz.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 10 k.p.a. wobec nie przeprowadzenia wszystkich dowodów żądanych przez skarżącego. Rolą organu jest bowiem wyjaśnienie stanu faktycznego. Jeżeli w oparciu o materiał dowodowy dany stan faktyczny jest w ocenie organu należycie udowodniony, to bak jest podstaw do żądania przeprowadzenia jeszcze innych dowodów. Nie jest rzeczą organu poszukiwanie dowodów potwierdzających twierdzenia skarżącego. To jego rolą jest przedłożenie dokumentów, które potwierdzą przedstawianą przez niego wersję. W niniejszej sprawie ustalenia poczynione przez organ nie budzą wątpliwości Sądu, zatem – w braku inicjatywy skarżącego (nie przedstawienie przez niego dokumentów potwierdzających zasadność jego żądań) – zasadnie organy zaniechały poszukiwania dowodów potwierdzających tezy skarżącego.

Mając na uwadze fakt, że organy prawidłowo doszły do przekonania, iż w sprawie brak jest podstaw – wobec nie przedstawienia przez skarżącego jakichkolwiek dokumentów źródłowych – do przeprowadzenia aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.