Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt U 1/95
Trybunał Konstytucyjny
Data orzeczenia: 1995-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Samorząd terytorialny
Egzekucyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 3, art. 5, art. 57, art. 67, art. 69, art. 72-73
journal: Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 16 lutego 1976 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r.
article: art. 70-71, art. 73 ust. 2
journal: Dz.U. 1992 nr 84 poz. 426
law: Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym.
article: par. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 82 poz. 377
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lipca 1994 r. w sprawie ograniczenia egzekucji z rachunków bankowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
article: art. 88
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 894
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: 1. Par. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lipca 1994 r. w sprawie ograniczenia egzekucji z rachunków bankowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa /Dz.U. nr 82 poz. 377/ w zakresie w jakim nie dopuszcza prowadzenia egzekucji bieżących należności gmin z rachunków bankowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jej oddziałów terenowych jest sprzeczny z art. 73 ust. 2 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426/.

2. Wskazane w punkcie 1 rozporządzenie nie jest niezgodne z art. art. 1, 3, 5, 57, 67, 69, 72, 73 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej powołanej w pkt 1 oraz art. 70 i 71 tejże Ustawy Konstytucyjnej, a także z art. 894 Kpc i art. 88 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.

TEZY

1. Par. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lipca 1994 r. w sprawie ograniczenia egzekucji z rachunków bankowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa /Dz.U. nr 82 poz. 377/ w zakresie w jakim nie dopuszcza prowadzenia egzekucji bieżących należności gmin z rachunków bankowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jej oddziałów terenowych jest sprzeczny z art. 73 ust. 2 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426/.

2. Wskazane w punkcie 1 rozporządzenie nie jest niezgodne z art. art. 1, 3, 5, 57, 67, 69, 72, 73 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej powołanej w pkt 1 oraz art. 70 i 71 tejże Ustawy Konstytucyjnej, a także z art. 894 Kpc i art. 88 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.


UZASADNIENIE

Ta reguła, iż ochrona słusznych interesów dłużnika nie może prowadzić do pozbawienia wierzyciela prawa do przymusowej realizacji wierzytelności znajduje też oparcie w konstytucyjnej zasadzie własności wyrażonej w art. 7 przepisów konstytucyjnych oraz w art. 6 tychże przepisów zapewniających gwarancje swobody działalności gospodarczej.

Z tych już względów nie można podzielić poglądu Ministra Finansów, iż skoro w przepisach ustaw, które udzieliły Ministrowi Finansów delegację do określenia w drodze rozporządzenia rachunków bankowych, z których nie może być prowadzona egzekucja z przyczyn społecznych lub gospodarczych, nie zostały te przyczyny sprecyzowane, to pozostawiono Ministrowi Finansów swobodę oceny, jakie rachunki bankowe powinny być chronione przed egzekucją ze względu na szczególne zadania, które państwo powierza do wykonania dysponentom tych rachunków. W ramach realizacji delegacji ustawowej nie można wszak burzyć zasad konstytucyjnych. Minister Finansów może z niej korzystać tylko w ten sposób, by chroniąc słuszne interesy dłużnika nie pozbawić ochrony prawnej interesów wierzyciela.

W rozpoznawanej sprawie chodzi nadto o ochronę interesów wierzyciela, pozostającego pod szczególną ochroną konstytucyjną. Z mocy bowiem art. 73 ust. 2 Ustawy Konstytucyjnej źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zadań publicznych są gwarantowane ustawowo.

Wierzytelności zaś gmin wobec Agencji Własności Rolnej Państwa stanowią własne dochody gminy w rozumieniu art. 73 ust. 1 Ustawy Konstytucyjnej i przeznaczone są na realizację zadań publicznych.

Zaskarżone rozporządzenie nie narusza wynikającej z art. 1 przepisów konstytucyjnych zasady sprawiedliwości społecznej. Zasada ta bowiem odnosi się jak to podkreślał wielokrotnie w orzecznictwie TK do praw i wolności obywatela. Tak też art. 69, art. 72 i 73 Ustawy Konstytucyjnej dotyczą praw obywatelskich, a mianowicie: prawa do wypoczynku, prawa do nauki i prawa do korzystania ze zdobyczy kultury. TK nie stwierdził także naruszenia przez zaskarżone rozporządzenie art. 5 przepisów konstytucyjnych, gwarantującego udział samorządu terytorialnego w sprawowaniu władzy, a także art. 70 i 71 Ustawy Konstytucyjnej, określających pozycję samorządu terytorialnego w wykonywaniu zadań publicznych. Rozporządzenie to nie wpływa bowiem na zakres władzy samorządu terytorialnego. Utrudnia ono jedynie pozyskiwanie przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego środków na realizację ich zadań, co nie jest równoznaczne z ograniczeniem władzy samorządu terytorialnego. Zaskarżone rozporządzenie nie narusza też art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych, zapewniającego wszystkim obywatelom równe prawa. Rozporządzenie to nie dyskryminuje bowiem żadnych obywateli. Przewidziane nim ograniczenia egzekucji z rachunków bankowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa dotyczą wszystkich wierzycieli bez względu na to, czy są oni osobami fizycznymi, czy osobami prawnymi, a w tym i Skarbu Państwa.

Zaskarżone orzeczenie nie narusza art. 3 przepisów konstytucyjnych oraz art. 894 Kpc i art. 88 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż zostało ono wydane w ramach delegacji ustawowej przewidzianej w tychże przepisach ustawowych.