Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 439/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Skarżąca, wnioskiem z dnia 21 lipca 2004 r. domagała się przyznania dodatku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku: z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji syna D. W. za wrzesień 2004 r.

Decyzją wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 104 Kpa i art. 8 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) odmówiono przyznania prawa do tego zasiłku. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że żądane świadczenie nie mogło zostać przyznane z uwagi na pobyt dziecka od dnia 16 września 2004 r. w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, które w całości jest finansowane z budżetu państwa.

W odwołaniu H. W. wniosła o uchylenie decyzji wywodząc, iż w okresie wakacyjnym dziecko nie będzie przebywać w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, jakim jest Dom Pomocy Społecznej w Z. pozostając na jej utrzymaniu. Podkreśliła, że utrata zasiłku i dodatków do niego nie pozwoli w przyszłości na pobyt dziecka w okresie wakacji i ferii w domu rodzinnym, zwróciła także uwagę na trudną sytuację rodzinną i finansową – samotne wychowywanie dzieci i utratę alimentów z Funduszu Alimentacyjnego.

Organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją [...] wydaną w oparciu o art. 138 par. 1 KPA utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych – świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, m.in. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka czy kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Prawo do dodatków przysługuje pod warunkiem, że na dziecko przysługuje dodatek rodzinny. Organ podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 4 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionych w art. 4 ust. 2, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeśli kontynuuje naukę w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wyjaśnił, że zasiłek nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymane lub w rodzinie zastępczej. Stosownie do treści przepisu art. 3 ustawy takimi instytucjami są: dom pomocy społecznej, placówka opiekuńczo-wychowawcza, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, a także szkoła wojskowa, lub inna szkoła zapewniająca nieodpłatne pełne utrzymanie, wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie.

Organ wskazał, że D. W. orzeczeniem z dnia 25.03.2003 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały a orzeczenie wydano na stałe, jest podopiecznym placówki zapewniającej mu całodobową opiekę – Domu Pomocy Społecznej [...]. Miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w 2004 roku wynosił 1.531 zł i był pokrywany z dotacji budżetu państwa. D. W. jest podopiecznym Domu Opieki Społecznej od 6.09.1994 r. a jego matka – H. W. jest zwolniona z odpłatności za pobyt syna w tej placówce. Organ ustalił nadto opierając się na zaświadczeniach wydanych przez Dom Opieki Społecznej, że D. W. przebywał poza placówką, w domu rodzinnym na wakacjach letnich w okresie od dnia 27 czerwca 2004 r. do 15 września 2004 r. przy czym w okresie od 12 lipca do 15 lipca 2004 r. przebywał w szpitalu na badaniach kontrolnych. Wobec stwierdzonego stanu faktycznego oraz zważywszy na treść przepisów prawnych powołanych w zaskarżonej decyzji, w ocenie organu odwoławczego, wnioskodawczyni nie przysługiwał za miesiąc wrzesień 2004 roku zasiłek rodzinny na syna D. a to z uwagi na fakt przebywania dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jakim w jego ocenie jest niewątpliwie Dom Pomocy Społecznej w Z. Jednocześnie organ podkreślił, że wobec wyraźnie określonych przez ustawodawcę uregulowań prawnych dotyczących zasad przyznawania i odmowy świadczeń rodzinnych organ I instancji jak i organ odwoławczy nie miał możliwości uznaniowego przyznania świadczeń rodzinnych, jeżeli przez część miesiąca dziecko przebywa poza instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie i w tym czasie zabierane jest do domu rodzinnego na święta czy ferie szkolne.

W skardze do Sądu Administracyjnego H. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej wydanie na podstawie niekompletnych dokumentów, a zatem niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że dziecko w miesiącu wrześniu 2004 roku przebywało poza placówką zapewniającą mu całodobowe utrzymanie przez dwa tygodnie, podczas gdy w tym miesiącu syn skarżącej cały czas przebywał w domu rodzinnym pozostając na jej wyłącznym utrzymaniu, co potwierdza odpowiednie zaświadczenie wydane przez kierownika Domu Pomocy Społecznej w Z.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji podkreślając dodatkowo, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje przyznania prawa do świadczeń rodzinnych za okres czasowego przebywania podopiecznego w ramach ferii, wakacji szkolnych itp. poza instytucją zapewniającą mu zakwaterowanie i wyżywienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Materialnoprawną przesłanką, na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 22555 ze zm. ), zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje na osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy do ukończenia przez dziecko 18 roku życia albo nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest sporne, że w rozpatrywanym przypadku skarżąca spełniała wyżej opisane przesłanki pozytywne pozwalające na przyznanie jej zasiłku rodzinnego i żądanych dodatków do tego zasiłku na syna D.

Z lektury akt wynika, że dziecko skarżącej legitymujące się znacznym stopniem niepełnosprawności, jest pensjonariuszem Domu Pomocy Społecznej Dla Dzieci i Młodzieży w Z. Ośrodek ten jest placówką zapewniającą całodobową opiekę, miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w 2004 r. wynosił 1.531 zł i był pokrywany był z dotacji budżetu państwa. D. W. jest podopiecznym tej placówki od 6 września 1994 r., a jego matka H. W. jest zwolniona z odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej.

Z zaświadczenia Domu Pomocy Społecznej z dnia 16.07.2004 r. wynikało, że D. W. przebywał w domu rodzinnym od 27 czerwca 2004 r., do 11.07.2004 r., od 12.07.2004 r. do 15.07.2004 r. przebywał w szpitalu na badaniach kontrolnych, a od 16 lipca 2004 r. został ponownie zabrany do domu rodzinnego na okres wakacji letnich – deklarowany czas pobytu na wakacjach został określony do dnia 15 września 2004 r., natomiast z zaświadczenia Domu Pomocy Społecznej z dnia 8 września 2004 r. wynikało, że wnioskodawczyni zadeklarowała przedłużenie pobytu dziecka w domu rodzinnym do dnia 30 września 2004 r.

Zaświadczenie z dnia 8 września 2004 r., nie było poddane ocenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Zgodnie z przepisem art. 7 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko:

- przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej;

- pozostaje w związku małżeńskim.

Z treści wymienionego przepisu wynika, że pozbawienie prawa do zasiłku (oraz dodatków) rodzinnego na dziecko wynika z faktu, iż dziecko przebywające m. in. jak w rozpatrywanym stanie faktycznym w instytucji opieki społecznej ma zapewnione nieodpłatne pełne utrzymanie obejmujące wszystkie rodzaje świadczeń koniecznych do utrzymania dziecka. Dom Pomocy Społecznej zapewnia swoim podopiecznym w okresie roku szkolnego pełne utrzymanie i w tym okresie na dzieci przebywające w tej placówce nie przysługują zasiłki rodzinne. Jak jednak wynika z pisma tej placówki z dnia 25 czerwca 2004 r. oraz z 8 września 2004 r. w okresie wakacji syn skarżącej przebywał poza terenem placówki pozostając na utrzymaniu matki. W tych miesiącach Dom Pomocy Społecznej nie zapewniał mu nieprzerwanie nieodpłatnego pełnego utrzymania, a w szczególności wyżywienia i zakwaterowania. W miesiącu wrześniu 2004 r. takich świadczeń w ogóle nie realizował. Nie istniały więc w tym okresie przesłanki pozbawiające skarżącą prawa do zasiłku (i dodatków w nim związanych) na syna będącego w tym miesiącu na jej wyłącznym utrzymaniu (wyżywienie i mieszkanie).

Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, że przepis art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozbawia prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko przebywające w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, za okres wakacyjny obejmujący pełne miesiące kalendarzowe, w którym nie zapewniono pełnego nieodpłatnego utrzymania, bowiem z treści omawianego przepisu wynika wyraźnie, iż zasiłek rodzinny nie przysługuje jeśli dziecko przebywa w określonej instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W tym bowiem okresie nie istnieją przesłanki wyłączające prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Zatem w okresie wakacyjnym, kiedy dziecko pozostaje w domu rodzinnym nie można przyjąć, że dziecko "przebywa" w instytucji wymienionej w art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie istnieją więc jak wyżej wskazano, przesłanki wyłączające prawo do zasiłku rodzinnego.

W ocenie Sądu, przepis art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalający zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy obejmującym okres od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego), począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego ma charakter przepisu regulującego procedurę w sprawach o przyznanie i wypłacanie świadczeń rodzinnych, nie może jednak stanowić podstawy materialnej ubiegania się bądź decydować o niemożliwości ubiegania się o świadczenie za inny okres niż zasiłkowy, w sytuacji spełniania przesłanek pozwalających na przyznanie określonego świadczenia rodzinnego.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.