Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 340/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 4, art. 241 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca),, asesor WSA Katarzyna Górska, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego określił T.J. zobowiązanie w podatku akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w wysokości 34.339 zł.

W piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego podatnik podniósł, że został pominięty w postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją z "[...]", zaś o jej wydaniu dowiedział się w dniu 13 czerwca 2017 r .. Natomiast w piśmie do Urzędu Skarbowego z 25 czerwca 2017 r., stanowiącym wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, zarzucił organom podatkowym brak skutecznego doręczenia wymienionej decyzji, jak i odpisu wystawionego na jej podstawie tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, a w związku z tym naruszenie prawa procesowego, poprzez nieustalenie miejsca zamieszkania strony.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z "[...]" odmówił wznowienia na wniosek strony, postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia "[...]". W ocenie organu I instancji, strona nie zachowała miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, wynikającego z art. 241 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.). Momentem wyznaczającym początek tego terminu był bowiem dzień 17 maja 2017 r., w którym strona zgłosiła się do Urzędu Skarbowego i dowiedziała się, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr "[...]" była decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]".

Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy, w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej potwierdził prawo podatnika do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o wydaniu decyzji. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji, do którego nawiązuje art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nie może być jednak utożsamiane jedynie z chwilą, w której strona ją przeczytała. Do obliczenia wskazanego terminu zasadnicze znaczenie ma moment, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji i miała faktyczną możliwość zapoznania się z jej treścią.

Uznając za prawidłowe stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że decyzja ostateczna została doręczona skarżącemu w dniu 7 października 2016 r., w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. 17 maja 2017 r. skarżący stawił się osobiście w siedzibie Urzędu Skarbowego i został poinformowany przez pracownika organu, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja z dnia "[...]". W dniu 18 maja 2017 r. podatnik skierował pisma do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, wnosząc o wstrzymanie wykonania egzekucji. Podał również, że sporny samochód sprowadził i zarejestrował w 2011 r.. Z kolei w piśmie z 22 maja 2017 r. wyjaśnił, że zarejestrował samochód jako ciężarowy, wobec czego nie podlegał on opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. W dniu 13 czerwca 2017 r. ponownie stawił się w siedzibie organu podatkowego w celu zapoznania z aktami sprawy, po czym 26 czerwca 2017 r. złożył w Urzędzie Skarbowym pismo wskazujące na błędy proceduralne w zakresie doręczenia pism w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe pismo przekazano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego dnia 17 lipca 2017r .. Treść wcześniejszych zarzutów podatnik podtrzymał w piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego, wskazując m.in., że z treści jego pisma z 26 czerwca 2017 r. jednoznacznie wynika żądanie wznowienia postępowania.

Zdaniem organu II instancji, zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że skarżący powziął wiadomość o wydaniu decyzji, jak również zapoznał się z jej treścią w momencie osobistego stawiennictwa w siedzibie Urzędu Skarbowego w dniu 17 maja 2017r .. Potwierdzają to zresztą jego pisma z dnia 18 i 22 maja 2017r. skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego i Naczelnika Urzędu Skarbowego, w których odniósł się do przedmiotu opodatkowania i prawidłowości nałożonego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. W ocenie organu, nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął się dopiero z dniem 13 czerwca 2017 r., w którym zapoznał się on z aktami sprawy w siedzibie organu podatkowego. Miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego upłynął tym samym w dniu 19 czerwca 2017 r.. Dlatego zarówno pismo z dnia 16 sierpnia 2017 r., jak i z 25 czerwca 2017 r., zostało złożone po terminie, przy czym pismo z 25 czerwca 2017 r. nie daje podstaw do uznania go za wniosek o wznowienie postępowania.

Odnosząc się do dalszych zarzutów strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została zaadresowana na adres: "[...]", i awizowana w dniach 23 września i 3 października 2016 r.. Wobec tego 14-dniowy termin przechowywania przesyłki upłynął w dniu 7 października 2016 r. W dniu 10 października 2016 r. przesyłka została zwrócona nadawcy. W myśl art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu od. dnia złożenia pierwszego zawiadomienia, po czym z upływem terminu do złożenia odwołania, decyzja stała się ostateczna. Sam zaś fakt zamieszkiwania strony poza granicami kraju nie zwalnia jej z bycia podmiotem praw i obowiązków wynikających z krajowego porządku prawnego. Podatnik posługuje się adresem: "[...]", nie podając swojego aktualnego adresu zamieszkania. Uniemożliwiając kontakt organom administracji, musi liczyć się z konsekwencjami takiego postępowania. Organ wskazał ponadto na możliwość ustanowienia pełnomocnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T.J., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucił im błędne przyjęcie daty powzięcia przez stronę wiadomości o wydaniu decyzji i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z ustaleniem tej daty, a w konsekwencji błędne uznanie, że termin do wznowienia postępowania nie został zachowany.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja ostateczna z dnia "[...]" nigdy nie została jemu doręczona. Organ przyjął tryb doręczenia zastępczego, pomimo, że strona od dawna nie przebywa na terytorium Polski i od 2014 r. jest wymeldowana spod adresu, na który organ kierował korespondencję. O wiedzy organu w tym zakresie świadczy treść szeregu dokumentów znajdujących się w aktach (m.in. karty nr 7, 33, 38, 41, 53, 56). Tytuł wykonawczy został również kierowany na ten sam adres, pomimo że w aktach znajdowała się notatka policji wskazująca, że skarżący od dawna mieszka w Austrii. Postępowanie podatkowe przebiegało szybko z uwagi na zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego. Skarżący o prowadzonym postepowaniu egzekucyjnym dowiedział się dopiero na skutek zajęcia rachunku bankowego. W dniu 17 maja 2017 r. udał się do Urzędu Skarbowego celem wyjaśnienia tego zajęcia. Pracownik organu udzielił mu informacji, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, ponieważ nie zapłacił podatku akcyzowego od nabycia samochodu. Skarżący złożył w dniu 18 maja 2017 r. dwa jednakowej treści wnioski do Naczelnika Urzędu Skarbowego i do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wstrzymanie egzekucji. Zarzucił, że podczas przeglądania akt sprawy przed wydaniem decyzji, przedmiotowego pisma w aktach nie było. Dodał, że data tego pisma jest wcześniejsza niż dzień, w którym przeglądał akta. Pismo to stało się jednak podstawą stanowiska organu II instancji, choć z powyższego jednoznacznie wynika, że w chwili gdy skarżący zapoznawał się z aktami sprawy, zebrany materiał dowodowy nie był kompletny, co uniemożliwiło stronie zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji i pozostaje w sprzeczności do treści art. 192 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego, takie następcze tworzenie pism przez Naczelnika US datowanych na wrzesień 2017 r., mających potwierdzić okoliczności z maja 2017 r., stanowi rażące naruszenie zasad postępowania. Twierdzenia organu nie wynikają z materiału sprawy istniejącego w aktach na chwilę złożenia podania o wznowienie, bowiem w aktach egzekucyjnych brak jest jakiejkolwiek adnotacji potwierdzającej fakt przekazania skarżącemu w dniu 17 maja 2017 r. informacji o wydaniu decyzji, jak i udostępnienie akt. Znajduje się w nich jedynie pismo datowane dopiero na 27 września 2017 r., z którym strona nie miała możliwości się zapoznać przed podjęciem rozstrzygnięcia.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że treść jego pism z dnia 18 maja i 22 maja 2017 r. potwierdza, iż powziął wiadomość o wydaniu decyzji. Nie miał bowiem pojęcia w tych datach, że podstawą wydania tytułu wykonawczego była decyzja, gdyż w żadnym z pism nie ma o niej słowa. Posiadał na tę chwilę jedynie wiedzę o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i próbował je zatrzymać. O wydaniu decyzji dowiedział się dopiero 13 czerwca 2017 r. podczas przeglądania akt postępowania w Urzędzie Skarbowym. Przy czym osobiście stawił się w tym dniu w urzędzie, po kontakcie telefonicznym pracownik Urzędu Skarbowego – R.P., która wskazała na nieprawidłowości w zakresie doręczenia tytułu wykonawczego i konieczność przejrzenia przez skarżącego akt sprawy.

Jak podniesiono w skardze, w dniu 25 czerwca 2017 r. strona wniosła pismo do organu niewłaściwego w sprawie wznowienia, bo do Naczelnika Urzędu Skarbowego, co nastąpiło ze względu na brak wiedzy odnośnie organu, który wydał decyzję, (w tytule wykonawczym był tylko wskazany nr decyzji, a w aktach samej decyzji nie było). Z uwagi na to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne, skarżący w piśmie skierowanym do tego organu przedstawił dwie sprawy: pierwszą dotyczącą postępowania egzekucyjnego i drugą, w ramach której podniósł, że został pominięty w postępowaniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał pismo skarżącego z dnia 25 czerwca 2017 r. organowi właściwemu do wznowienia postępowania, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, jednak organ ten nie wezwał strony do usunięcia braku w zakresie wskazania daty powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Przez ponad miesiąc od przekazania pisma działał na zwłokę i nie podejmował żadnych czynności. W dniu 16 sierpnia 2017 r. strona interweniowała, żądając rozpoznania jej podania i wskazując datę powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, tj. 13 czerwca 2017 r ..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że przedmiot kontroli stanowić może tylko zaskarżony akt, w tym przypadku decyzja, którą w oparciu o powołane w niej przepisy prawa odmówiono skarżącemu wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Nie jest zatem kompetencją sądu administracyjnego w związku ze skargą na decyzję wydaną na podstawie przepisów o postępowaniu nadzwyczajnym, dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych w zakresie prawidłowości określenia tego podatku w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym, w tym ocena kwestii prawidłowości doręczenia decyzji ostatecznej. Te bowiem zadania odnoszą się do właściwości organów administracji publicznej, powołanych z mocy stosownych przepisów do rozpoznawania i załatwiania konkretnych spraw danej kategorii w przewidzianym trybie postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu na podstawie powyższych kryteriów, Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające ja decyzja organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z "[...]", są zgodne z prawem i jako takie powinny pozostać w obrocie prawnym.

Zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest to, czy zasadnie organy uznały, że skarżący nie zachował ustawowego, miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Stosownie do treści art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 (tj. gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny - biegnie zatem od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Zachowanie terminu miesięcznego musi być wykazane przez stronę. Dla ustalenia daty powzięcia wiadomości o decyzji istotne jest natomiast, kiedy do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja (p. wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 622/05).

Organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa. Godzi w szczególności w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (p. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1164/95; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2007r., sygn. akt II OSK 976/05). Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie jego wznowienia (art.243 § 3 Op).

Analizując akta niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że w związku z wydaniem decyzji odmawiającej wznowienia postępowania wobec nie spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 241 § 2 pkt 1 K.p.a., organy nie naruszyły prawa.

W ich ocenie, o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]" T.J. dowiedział się, gdy zgłosił się do Urzędu Skarbowego, w związku z postepowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o nr "[...]". Zdaniem Sądu, ocena ta nie budzi zastrzeżeń, w sytuacji, gdy fakt powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji potwierdzają dołączone do akt (k. 10 i 20-23 akt adm. I inst.) pisma skarżącego z dnia 18 i 22 maja 2017r., w których m.in. wniósł on o wstrzymanie egzekucji, jak również odniósł się do kwestii związanych z rejestracją importowanego pojazdu i obowiązkiem z tego tytułu w zakresie podatku akcyzowego. W powyższych okolicznościach trafnie zdaniem Sądu zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji, do którego nawiązuje art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nie może być utożsamiane jedynie z chwilą, w której strona ją przeczytała. Do obliczenia wskazanego terminu zasadnicze znaczenie ma bowiem moment, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji i miała faktyczną możliwość zapoznania się z jej treścią. Wskazanie w wymienionych pismach podatnika na kontrolę przeprowadzoną przez Urząd Celny, czy prowadzoną z majątku strony egzekucję należności związanych z dokonanym zgłoszeniem celnym (k.18 akt adm.), jak też fakt "żądania podatku akcyzowego" (k. 22) jest zdaniem Sądu, tożsame z powzięciem przez kontrolowanego podatnika wiadomości o wydaniu decyzji określającej tę należność. Od momentu powzięcia tej wiadomości (co w świetle treści pisma strony z 18 maja 2017r. nastąpiło najpóźniej już w tym dniu) podatnik powinien więc zwrócić się do organu o udostępnienie decyzji określającej należność będącą przedmiotem postępowania kontrolnego i egzekucyjnego, po czym w ustawowym, miesięcznym terminie (a więc najpóźniej do 18 czerwca 2017r.) wnieść o wznowienie postępowania.

Z akt wynika natomiast, że kolejne pisma w sprawie strona skierowała do organów (Urzędów Skarbowych) w dniach 26 czerwca oraz 16 sierpnia 2017r. (k. 2,3 oraz od 5 do 9 akt adm. I inst.).

W tym stanie rzeczy, sformułowane w skardze zarzuty odnośnie nieprawidłowości w zakresie doręczenia decyzji ostatecznej i pominięcia strony w postępowaniu, Sąd badający w niniejszej sprawie zgodność z prawem decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania wznowieniowego, pozostawił poza dalszymi rozważaniami. Zarzuty te i podnoszona w argumentacja mogą bowiem stanowić przedmiot badania jedynie w toku skutecznie wszczętego postępowania wznowieniowego.

W świetle akt sprawy, skarżący sam przyznał, że o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się na skutek zajęcia rachunku bankowego, w związku z którym w dniu 17 maja 2017 r. udał się do Urzędu Skarbowego celem wyjaśnienia podstaw tego zajęcia (k. 5 akt sąd., k. 5-9, 10 akt adm. I inst.). Jak już wskazano, okoliczność ta oraz treść jego pism z dnia 18 i 22 maja 2017r., same w sobie stanowią wystarczającą podstawę domniemania faktycznego o powzięciu przez stronę wiedzy o treści decyzji wymiarowej, a w każdym razie o tym, że takową decyzję wydano i że określała ona kwotę zobowiązania podatkowego do zapłaty, co wynika z zawiadomienia o zajęciu rachunku.

Z przyczyn wyżej opisanych nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony skarżącej odnośnie braku w aktach sprawy adnotacji urzędowej potwierdzającej fakt poinformowania jej przez pracownika organu w dniu 17 maja 2017 r. o wydaniu decyzji. W powołanych okolicznościach, bez znaczenia dla oceny kwestii złożenia wniosku o wznowienie postępowania po terminie, pozostaje również, czy pismo strony z dnia 25 czerwca 2017 r., zawierało żądanie wznowienia.

Dlatego też, stanowisko organów, iż w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania zwyczajnego w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., jest zasadne.

Mając powyższe na uwadze, podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a ..