Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 274/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Z unormowania art. 153 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ nie wynika (...) możliwość powtórzenia przez organ poprzednio zajętego stanowiska, które zdaniem organu nie zostało poprzednio zrozumiane przez sąd. Orzeczenia sądów administracyjnych podlegają weryfikacji orzeczniczej. Obecnie środkiem służącym stronie, jaką jest organ odwoławczy, do zakwestionowania wyroku sądu administracyjnego, jest skarga kasacyjna, składana w trybie art. 173 i nast. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego nie podlega natomiast weryfikacji w drodze ponownie wydawanej decyzji, podejmowanej przez organ w postępowaniu po wyeliminowaniu poprzednio wydanej decyzji organu, w tej samej sprawie administracyjnej.

TEZY

Z unormowania art. 153 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ nie wynika (...) możliwość powtórzenia przez organ poprzednio zajętego stanowiska, które zdaniem organu nie zostało poprzednio zrozumiane przez sąd. Orzeczenia sądów administracyjnych podlegają weryfikacji orzeczniczej. Obecnie środkiem służącym stronie, jaką jest organ odwoławczy, do zakwestionowania wyroku sądu administracyjnego, jest skarga kasacyjna, składana w trybie art. 173 i nast. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego nie podlega natomiast weryfikacji w drodze ponownie wydawanej decyzji, podejmowanej przez organ w postępowaniu po wyeliminowaniu poprzednio wydanej decyzji organu, w tej samej sprawie administracyjnej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Sachanbińska sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. Sędziowie asesor WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant sekr. sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Miejski Inspektor Sanitarny w O. orzekł, że u J. J. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia narządu słuchu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Inspektor powołał się na przepis § 10 tegoż rozporządzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 19 grudnia 2001 r. Poradnia Chorób Zawodowych w K. wydała orzeczenie lekarskie, rozpoznające u J. J. obustronny ubytek słuchu o charakterze mieszanym, o wielkości: UP – 77 dB, UL – 64 dB. Poradnia, orzekając o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, uzasadniła swoje stanowisko tym, że istotne pogorszenie słuchu nastąpiło już po zaprzestaniu pracy. Nadto analiza audiogramów z okresu zatrudnienia (dwa badania z listopada 1998 r. i z marca 1999 r.), kiedy to nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie pozwala również obecnie na jej rozpoznanie. Organ przytoczył jeszcze konstatację z orzeczenia: "nie charakterystyczna krzywa audiogramów i charakter ubytku słuchu" oraz posumował, że z tych powodów orzekł jak w osnowie.

W odwołaniu J. J. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie mu choroby zawodowej narządu słuchu oraz o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo – badawczy. Podniósł, że choroba zawodowa ujawniła się jeszcze podczas wykonywania przezeń pracy zawodowej, podczas badań okresowych w 1998 r.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2002 r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca był zatrudniony, w latach 1972 – 1973 i 1977 – 1999, jako formierz ręczny, upalacz, kierowca suwnicy, wybijacz odlewów i kowal w A w O. Został poddany badaniu w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O., z siedzibą w K. Orzeczeniem lekarskim z dnia 19 grudnia 2001 r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W związku z odwołaniem J. J. został poddany obserwacji klinicznej w Instytucie Medycyny Pracy. W wyniku diagnostyki audiologicznej obejmującej audiometrię tonalną, impedancyjną i audiometrię biopotencjałów z pnia mózgu ABR, rozpoznano niedosłuch odbiorczy o wielkości po 35 dB w obu uszach. Ocena stanu słuchu dokonana na koniec aktywności zawodowej oraz szybkie pogorszenie się stanu słuchu po ustaniu narażenia, przeczy zawodowej etiologii schorzenia. Orzeczeniem z dnia 13 maja 2002 r. Instytut orzekł o braku podstaw do rozpoznania u wnioskodawcy uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Skoro zatem oceny stanu zdrowia dokonały dwie upoważnione jednostki, które orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to zdaniem organu odwoławczego należało przyjąć, iż nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przez inspekcję sanitarną.

W wyniku skargi wniesionej przez J. J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 1768/2002, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na domniemanie związku przyczynowego między warunkami pracy a niedosłuchem odbiorczym. W ocenie Sądu, nie można zaakceptować, bez szczegółowego uzasadnienia, twierdzenia o braku związku uszkodzenia słuchu z narażeniem, z powodu szybkiego uszkodzenia słuchu po ustaniu czynnika szkodliwego. Sąd zażądał także uzasadnienia dla twierdzenia o wysoce prawdopodobnym wpływie na stan narządu słuchu, szeroko uszkadzających czynników środowiska życia codziennego. Zdaniem Sądu organ inspekcji sanitarnej powinien domagać się uzupełnienia opinii, jaką stanowi orzeczenie lekarskie. Opinia bowiem musi być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, dla organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Wreszcie w uzasadnieniu wyroku odnotowano uchybienie w postaci braku, w aktach sprawy administracyjnej, wyników dochodzenia epidemiologicznego. Sąd wyraził także pogląd, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wykonując wyrok organ odwoławczy wystąpił do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o uzupełnienie orzeczenia. Pismem z dnia 14 czerwca 2004 r., Szpital, jak wywodził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyłożył kryteria (charakter, cechy) ubytku słuchu spowodowanego działaniem hałasu, fazy jego rozwoju. Następnie skonfrontował opisany typowy przebieg ubytku słuchu spowodowanego hałasem z rozpoznanym u J. J., z czego wynika powód, dla którego nie rozpoznano u niego ubytku słuchu spowodowanego hałasem. Instytut wskazał także przyczynę różnic w charakterze rozpoznanego ubytku z tym, który rozpoznała jednostka orzecznicza I instancji. Organ odwoławczy wyraził też przekonanie, że obecnie opinia Instytutu spełnia kryteria opinii biegłego – jest zrozumiała nie tylko dla inspektorów sanitarnych. Z tego powodu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

J. J. ponownie zakwestionował decyzję odmawiającą stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W skardze podniósł, iż powinien być wykonany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uchylający decyzję odmowną. Wyraził zdziwienie, że wydana została następna decyzja. Stwierdził, że wyrok sądu administracyjnego wyczerpuje jego żądania.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że narażenie na hałas opisano w wywiadzie środowiskowym, który dołączono do dokumentacji przesłanej do Poradni Chorób Zawodowych. Wywiad został zwrócony Miejskiemu Inspektorowi Sanitarnemu wraz z orzeczeniem Instytutu. Organ odwoławczy zauważył, iż warunki pracy są niesporne i bez znaczenia, gdyż odmowa uznania zawodowego tła ubytku słuchu oparta jest na objawach i przebiegu klinicznym, obszernie wyłożonym w piśmie Szpitala Instytutu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa.

Z uwagi na to, że w sprawie wydano już orzeczenie sądu administracyjnego, rozważania rozpocząć trzeba od przytoczenia treści przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), według którego ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zasada związania organu ponownie rozpatrującego sprawę łączy się z pewnymi elementami uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Mimo bowiem użycia w art. 153 określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie orzeczenia. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku sądowego (patrz: Tadeusz Woś w: T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 364). Dodać jeszcze warto, że organ i sąd ponownie rozpatrujący sprawę związane są wyłącznie oceną prawną pozostającą w związku z rozpatrywaną sprawą, a nie wykładnią in abstracto. Wskazania do dalszego postępowania polegają zaś na określeniu sposobu i kierunku uzyskania pełnego materiału faktycznego i dowodowego. Zaakcentowanie kwestii związania oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania jest konieczne, gdyż naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu na tej podstawie i powoduje uchylenia ponownie wydanego aktu przez sąd administracyjny. Stanowi to jedną z gwarancji przestrzegania przez organy administracyjne orzeczeń sądu. Przepis art. 153 określa taką relację między organem administracyjnym, a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Nie ma tu miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Z unormowania art. 153 nie wynika także możliwość powtórzenia przez organ poprzednio zajętego stanowiska, które zdaniem organu nie zostało poprzednio zrozumiane przez sąd. Orzeczenia sądów administracyjnych podlegają weryfikacji orzeczniczej. Obecnie środkiem służącym stronie, jaką jest organ odwoławczy, do zakwestionowania wyroku sądu administracyjnego, jest skarga kasacyjna, składana w trybie art. 173 i nast. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego nie podlega natomiast weryfikacji w drodze ponownie wydawanej decyzji, podejmowanej przez organ w postępowaniu po wyeliminowaniu poprzednio wydanej decyzji organu, w tej samej sprawie administracyjnej.

Przystępując do badania poddania się organu odwoławczego ocenie prawnej i wskazaniom do dalszego postępowania, wyartykułowanym w wyroku tut. Sądu z dnia 9 marca 2004 r., rozpocząć wypada od konstatacji, iż ponownie rozpatrując sprawę organ administracyjny zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U/ Nr 65, poz. 294 ze zm.). Uczynił to zgodnie z oceną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu Sądu, opartą o przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wykonał także wskazanie polegające na konieczności uzupełnienia orzeczenia – opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z uzasadnienia poprzedniego orzeczenia Sądu wynikały jednak jeszcze dalsze wskazania i ocena prawna, do których organ nie zastosował się. W pierwszym rzędzie zauważalny jest, w dalszym ciągu, brak dokumentu zawierającego wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Dokumentacja z dochodzenia epidemiologicznego, jak wynika z § 4, § 5 i § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r., nie może być utożsamiana z dokumentacją sporządzaną przez zakład pracy. Wywiad środowiskowy jest sporządzany przez zakład pracy, a dochodzenie epidemiologiczne przeprowadza, w zależności od okoliczności opisanych w § 5 pkt 1 i 2 rozporządzenia lekarz lub inspektor sanitarny. Szczególna procedura rozpoznawania chorób zawodowych uregulowana w rozporządzeniu z 1983 r. przewidywała nie tylko obowiązek sporządzenia wywiadu przez zakład pracy oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego przez lekarza lub inspektora sanitarnego, ale także obowiązek przeprowadzenia tych czynności przed wydaniem orzeczenia przez jednostkę organizacyjną wymieniona w § 7. Nadto oba rodzaje wymienionych dokumentów powinny być w dyspozycji placówki diagnostycznej przed badaniem wnioskodawcy. W weryfikowanym postępowaniu administracyjnym wywiad środowiskowy został sporządzony przez zakład pracy, tj. przez specjalistę BHP w A. W dalszym ciągu zatem zaskarżona decyzja obarczona jest uchybieniem proceduralnym wymienionym w poprzednim orzeczeniu Sądu. Wywiad środowiskowy jest dokumentem koniecznym, ale niewystarczającym.

Ponowne krytyczne stanowisko Sądu wobec decyzji organu odwoławczego wynika jednak przede wszystkim z niezastosowania się organu inspekcji sanitarnej do oceny prawnej przedstawionej w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia Sądu. Przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), będący podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:

1) wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych,

2) rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych,

3) zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą.

Sąd przyjął, że skoro J. J. podczas zatrudnienia był narażony na ponadnormatywny hałas, a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu, zaś Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego rozpoznał u niego uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, to należało stwierdzić wystąpienie u niego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, pod warunkiem zaistnienia związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy a rozpoznana chorobą. W ramach oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku wytłumaczono także, iż konstrukcja § 1 ust. 1 rozporządzenia przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt. III RN 128/98, OSNAP 1999/24/771). Sąd poprzednio nie zaakceptował tezy o wykluczeniu związku przyczynowego, z powodu szybkiego pogorszenia słuchu po ustaniu pracy w narażeniu na hałas. Kwestia ta, według wiążącej oceny Sądu, powinna zostać szczegółowo uzasadniona. Wymagało także uzasadnienia twierdzenie o wysoce prawdopodobnym wpływie na stan narządu słuchu, szeroko uszkadzających czynników środowiska życia codziennego. Opinia uzupełniająca nie wykluczyła domniemania. Do obalenia domniemania konieczne jest ustalenie, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub, że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy, nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia (patrz: Teresa Bińczycka – Majewska "Prawne aspekty chorób zawodowych", Państwo i Prawo 1993/7/ str. 59). W opinii uzupełniającej podniesiono, że należy rozważyć działanie innych czynników uszkadzających słuch, pozazawodowych: nadciśnienie, zaburzenia gospodarki tłuszczowej, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa itd. Nie stwierdzono jednak jednoznacznie, iż te właśnie czynniki spowodowały uszkodzenie słuchu u J. J. Nadto w tejże opinii Instytutu z dnia 14 czerwca 2004 r., wykonanej po wyroku kasacyjnym Sądu, przytoczono wyniki badania stanu narządu słuchu wnioskodawcy z 1999 r. (siedem miesięcy przed ustaniem zatrudnienia), określające stopień ubytku słuchu w UP – 13 dB, UL – 11 dB. Oznacza to, zdaniem Sądu, wystąpienie u skarżącego niedosłuchu odbiorczego jeszcze w trakcie zatrudnienia i ekspozycji na hałas. Odmowa stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, z powodu niewystarczającego poziomu niedosłuchu, stanowi naruszenie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia chorób zawodowych uszkodzenia słuchu ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane działaniem hałasu (por. m.in. wyrok SN z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt. III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33). Odnosząc się do argumentacji Instytutu wskazać warto, że niedopuszczalne jest modyfikowanie pojęcia prawnego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, sformułowanego w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W szczególności zauważyć z całą mocą należy, iż przesłanki tego pojęcia nie nawiązują do skutków zdrowotnych uszkodzenia słuchu, w postaci upośledzenia społecznej wydolności słuchu i nie dokonują podziału na niedosłuch stanowiący chorobę zawodową oraz niedosłuch audiometryczny. Czynności jednostek organizacyjnych wymienionych w § 7 i § 9 w/w rozporządzenia, w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, nie mogą polegać na "poprawieniu" ustawodawcy. Z punktu widzenia medycyny z pewnością uszczegółowiona diagnoza ma istotne znaczenie. Od niej przecież zależy terapia pacjenta. Dla prawidłowego zastosowania przepisu poz. 15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych znaczenie ma tylko to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W razie rozpoznania, iż do takiego uszkodzenia doszło, nie można odmówić stwierdzenia choroby zawodowej, uzasadniając odmowę wyżej opisanymi okolicznościami (niewielkim stopniem niedosłuchu, nieistotnością zaburzenia funkcji narządu słuchu). Skoro zaś już w trakcie zatrudnienia wnioskodawcy należało rozpoznać u niego chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, to ustalenie pogorszenia stanu słuchu po ustaniu ekspozycji na hałas nie wyklucza domniemania związku przyczynowego między warunkami pracy a stanem stwierdzonym w 1999 r. Łatwo przy tym wykazać, że przyjęta przez Instytut teza o szybkim upośledzeniu słuchu skarżącego, które nastąpiło po ustaniu zatrudnienia, nie jest oparta o wiarygodny materiał dowodowy. Sam Instytut uznał przecież za błędne orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych z dnia 19 grudnia 2001 r. rozpoznające u J. J. obustronny ubytek słuchu o charakterze mieszanym, o wielkości: UP – 77 dB, UL – 64 dB. Tenże instytut nie odniósł się zaś do wyników z 1999 r., bezkrytycznie je aprobując. Poza tym wielkości ubytku słuchu stwierdzone w 1999 r. ustalono (jak podał Instytut w piśmie z dnia 14 czerwca 2004 r.), odejmując poprawkę na wiek. Takiego odjęcia nie przewidywała definicja choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu – zawarta w przepisie § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 18 listopada 1983 r. Wreszcie cechy uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, przywoływane w w/w piśmie, odbiegają nawet od rygorystycznej definicji niedosłuchu określonej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). W niniejszej sprawie stosowane jest, jak kilkakrotnie wskazano rozporządzenie z 1983 r., ale nie sposób nie zauważyć, że nowe przepisy dopuszczają asymetrię niedosłuchu odbiorczego, skoro w poz. 21 mowa jest o "uchu lepiej słyszącym". Tym niemniej uwaga Instytutu o koniecznym wymogu symetrii uszkodzenia słuchu w przypadku skarżącego jest przecież spełniona (niedosłuch obuuszny o wielkościach około 35 dB). Kończąc rozważanie treści opinii uzupełniającej warto wrócić do kwestii braku dochodzenia epidemiologicznego. Następne uwagi potwierdzają bowiem nie tylko formalne, ale i materialne znaczenie tego dokumentu. Dochodzenie powinno szczegółowiej od wywiadu środowiskowego scharakteryzować stanowiska pracy, w odniesieniu do narażenia na hałas ponadnormatywny i czas pracy na tych stanowiskach. Dopiero taki obiektywny dokument (wywiad jest przecież dziełem zakładu zainteresowanego wynikiem sprawy), umożliwia jednostkom diagnostycznym właściwą ocenę ewentualnego związku przyczynowego. Już jednak wywiad, którym to dokumentem placówki diagnostyczne dysponowały, wskazuje na błędne ustalenie Instytutu i organu odwoławczego inspekcji sanitarnej o okresie pracy skarżącego w hałasie. Najpierw Instytut w orzeczeniu z dnia 10 maja 2002 r. określił ten okres na 27 lat, a następnie w piśmie z dnia 14 czerwca 2004 r., na 23 lata. Pierwsze z tych ustaleń było błędne. Drugie zaś bezpodstawnie, w świetle wywiadu środowiskowego (poz. 15) przyjmuje, że cały okres zatrudnienia wnioskodawca pracował w narażeniu na hałas. Tymczasem po niecałym roku zatrudnienia w formierni A (od 13 listopada 1972 r. do 22 września 1973 r.), przez kilka lat J. J. nie pracował w narażeniu na hałas. Skarżący podjął pracę w tym zakładzie dopiero w 1977 r. Zgodnie zatem z wywodem Instytutu zawartym w piśmie z dnia 14 czerwca 2004 r., w fazie przyzwyczajenia do hałasu wnioskodawca przerwał zatrudnienie na stanowisku obciążonym ryzykiem urazu akustycznego. Następne dowody pracy na stanowisku zagrożonym hałasem pochodzą dopiero z roku 1985. Podkreślić w tym miejscu jeszcze trzeba, że przywiązywanie przez Instytut szczególnej wagi do okresu ujawnienia się u skarżącego niedosłuchu nie spowodowało wyczerpującego odniesienia się do tych dokumentów dołączonych do odwołania od decyzji I instancji, które wskazywały na uszkodzenie słuchu o typie urazu akustycznego już w trakcie wykonywania przezeń pracy. Chodzi o opinię specjalisty otolaryngologa i specjalisty audiologa J. M. z dnia 15 lutego 2002 r., w której to opinii stwierdzono, że oparto się o audiogramy pacjenta. Odnotować przy tym należy, iż Instytut dysponował omawianą opinią. Rzecz jasna orzeczenia w sprawach chorób zawodowych wydają uprawnione placówki diagnostyczne, ale nie zwalnia to inspektora sanitarnego od ustosunkowania się do dowodów przedkładanych przez wnioskodawcę, zwłaszcza w sytuacji, gdy pozostają one w opozycji do ustaleń orzeczeń lekarskich.

W rezultacie, w świetle dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, nie można zaakceptować tezy o ujawnieniu się szybkiego upośledzenia słuchu u J. J. dopiero po ustaniu jego zatrudnienia na stanowiskach pracy zagrożonych ponadnormatywnym hałasem. Ewentualne wykluczenie związku przyczynowego, będące skutkiem przyjęcia takiej tezy, nie może być oparte o niewyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. Akceptując stanowisko Instytutu organ odwoławczy naruszył przepisy art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od tego, z całą mocą podkreślić trzeba po raz kolejny, że stanowisko odmawiające stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu jest nieprawidłowe głównie z powodu odmowy uznania za chorobę uszczerbku o niedostatecznym, zdaniem organu, stopniu. Nadto, równie sprzeczne z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest uznanie za przesłankę negatywną stwierdzenia zawodowego urazu akustycznego, pogarszanie się stanu słuchu pracownika (u którego niewątpliwie wystąpił niedosłuch odbiorczy) po ustaniu zatrudnienia w warunkach szkodliwych. Przepis § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia nie wyklucza wystąpienia u pracownika uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu w miejscu pracy i pogarszania się stanu słuchu z powodu jednoczesnego lub późniejszego działania innych czynników zewnętrznych. Okoliczności te mogą mieć znaczenie dla wielkości ewentualnych roszczeń odszkodowawczych, ale nie dla postępowania administracyjnego o stwierdzenie choroby zawodowej.

Odmienna ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowiła naruszenie przepisu § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i c oraz art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 tej ustawy.

W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczona ocenę prawną, rozpoznać odwołanie J. J. Powtórzyć raz jeszcze przyjdzie, że dotychczas zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i pozostają aktualne, mimo wejścia w życie, z dniem 3 września 2002 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.