Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 882/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA E. Kręcichowst-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł ( sto ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KB/


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. 4/II SA/Po 4258/01, oddalił skargę H.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) z dnia [...],[...], w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, iż Skarżący twierdził ani nie wykazywał, aby służyły mu uprawnienia kombatanckie z innych tytułów określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm., dalej: ustawa o kombatantach).

H.M. w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. poinformował Kierownika Urzędu, iż o możliwościach potwierdzenia walk z oddziałami UPA i Wehrwolfu na terenie województwa lubelskiego dowiedział się na rozprawie w sądzie administracyjnym. Wskazał, że wystąpił do archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, czeka na odpowiedź i nie uważa sprawy za zakończoną.

Postanowieniem z dnia [...],[...], Kierownik Urzędu na podstawie art. 98 § 1 i 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa) zawiesił postępowanie na wniosek strony.

Pismem z dnia [...] marca 2005 r. Zainteresowany zwrócił się do Kierownika Urzędu z wnioskiem o podjęcie postępowania w przedmiocie uprawnień kombatanckich. Wskazał, że z Instytutu Pamięci Narodowej otrzymał potwierdzenie, że III Brygada Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego od stycznia 1948 r. do grudnia 1948 r. brała udział w walkach zbrojnych z UPA. Potem został przeniesiony do Samodzielnego Pułku Łączności - 3 Kompania Eksploatacyjna w Lublinie. Przez cały okres służby znajdował się w rejonie toczących się walk.

Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...],[...], na podstawie art. 97 § 2 i 123 kpa podjął postępowanie w sprawie.

Decyzją z dnia [...],[...], Kierownik Urzędu na podstawie art. 154 § 1 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Organ podniósł, że w toku wcześniejszego postępowania Zainteresowany nie wskazywał, iżby prowadził walkę z oddziałami UPA. Nadto, nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających jego osobisty udział w walkach. Organ przypomniał, że jego wcześniejsza decyzja w sprawie poddana była kontroli sądowej, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.

Pismem z dnia [...]czerwca 2005 r. Zainteresowany zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż spełnia przesłanki utrzymania uprawnień kombatanckich.

Decyzją z dnia [...],[...], Kierownik Urzędu na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. Powołał wcześniej przytoczone argumenty. Podał również, że Zainteresowany został wcielony do wojska w czerwcu 1948 r. do III Brygady KBW, ale już w sierpniu tegoż roku po przeszkoleniu rekruckim wybył do Samodzielnego Pułku Łączności. Źródła historyczne wskazują, że rekruci nie brali udziału w walkach zbrojnych. W okresie, do którego odnosiły się uprawnienia kombatanckie Zainteresowanego, nie były aktywne już nawet niedobitki oddziałów UPA.

Pismem z dnia [...] września 2005 r. H.M. wniósł skargę do sądu administracyjnego. Wskazał, że szkolenie rekrucie odbywał nie w koszarach w Lublinie, lecz na obozie po zlikwidowanej bazie UPA w lesie Dąbrowa pod Lublinem. Służbę pełnił na terenie toczących się walk.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej wyrażone argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ppsa) sąd administracyjny rozpatrujący sprawę w I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, jak wynika z art. 135 § 1 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie Sąd winien mieć na względzie również art. 153 ppsa, stanowiący, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z uwagi na tak brzmiącą regulację prawną, obowiązkiem sądu jest wnikliwe rozpatrzenie sprawy i doprowadzenie do stanu zgodności z prawem.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż w toku kontrolowanego postępowania doszło do licznych naruszeń przepisów postępowania, które w istotny sposób mogły zaważyć na treści wydanego rozstrzygnięcia.

Przypomnieć trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem oddalił skargę Skarżącego na decyzję w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Już po wydaniu tego orzeczenia przez Sąd, Skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu z pismem, wskazującym, iż podjął działania w celu uzyskania dokumentów potwierdzających walkę z UPA (k. 63). Pismo to Kierownik Urzędu zakwalifikował jako wniosek o zawieszenie postępowania, który rozpatrzył pozytywnie (k. 65). Zauważyć jednak trzeba, że w przedmiotowej sprawie wydana została decyzja ostateczna, która została utrzymana w obrocie prawnym na skutek wyroku Sądu. W związku z tym prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie Skarżącego dopuszczalne było wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, dopuszczających weryfikację rozstrzygnięć ostatecznych. Tylko takie stanowisko jest bowiem dopuszczalne z uwagi na wyrażoną w art. 16 kpa zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Pismo Skarżącego z dnia [...] grudnia 2004 r. wskazuje na możliwość uzyskania dowodów potwierdzających jego walkę z oddziałami UPA. Kierownik Urzędu winien poddać to pismo ocenie wstępnej, celem stwierdzenia, jakiego trybu postępowania domaga się Skarżący. Przypomnieć bowiem należy, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lipca 2001 r. (IV SA 1091/99, LEX nr 78924) - "W razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony." Sąd pragnie podkreślić, że obowiązek ten ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej. W tym bowiem wypadku wszczęcie postępowania łączyć się będzie z prowadzeniem postępowania w trybie nadzwyczajnym, będącym wyłomem od wskazanej zasady ogólnej postępowania administracyjnego.

Kierownik Urzędu nie poczynił w tym zakresie żadnych kroków i zawiesił postępowanie w sprawie w sytuacji, gdy na tym etapie nie było wiadome, w jakim trybie określonym w przepisach kpa postępowanie się toczy. Dalej zauważyć trzeba, że choć zawieszenie postępowania nastąpiło na podstawie art. 98 § 1 kpa - a więc na żądanie strony, na której wniosek postępowanie to zostało wszczęte, to podjęcie postępowania organ oparł na treści art. 97 § 2 kpa, który to przepis odnosi się do podjęcia postępowania, którego zawieszenie nastąpiło z przyczyn wskazanych w paragrafie 1 tego artykułu.

Najistotniejszą wadą, którą zarzucić trzeba organowi, jest prowadzenie postępowania w niewłaściwym trybie.

Argumenty, które podnosił Skarżący, odnoszą się do uzyskania nowych dowodów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowi to - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa - podstawę wznowienia postępowania. Przypomnieć zaś należy, że w wyniku wznowienia postępowania, organ prowadzi je ponownie, rozstrzygając sprawę co do istoty i wydając decyzje określone w art. 151 kpa. Jednakże, pomimo tego, iż Skarżący wskazywał na taką przesłankę, organ prowadził postępowanie w trybie określonym w art. 154 kpa - a więc trybie zezwalającym na uchylenie bądź zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Przypomnieć więc należy, że tryb ten pozwala na weryfikację decyzji obarczonych wadami niekwalifikowanymi, a kryteriami wskazanymi przez ustawodawcę jest interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślić należy, że nie jest dopuszczalne zamienne stosowanie wskazanych dwóch trybów postępowań nadzwyczajnych, ze względu na odmienną strukturę i funkcję. Dlatego też decyzje wydane w kontrolowanym postępowaniu nie mogą ostać się w obrocie prawnym.

Wskazać też trzeba, że na przeszkodzie w uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie stoi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2004 r., na mocy którego Sąd oddalił skargę Skarżącego. Przychylić się należy bowiem do poglądu T. Wosia, który stwierdził: "Nic nie stoi na przeszkodzie, aby prawomocna decyzja została - bez obalania mocy wiążącej wyroku sądu administracyjnego utrzymującego w mocy taką decyzję - w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, określonym w art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchylona i wydana została nowa decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy, jeżeli po wydaniu wyroku sądu administracyjnego zostaną ujawnione lub nastąpią okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 oraz w art. 145a § 1 kpa" (w: T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 515-516). Sądowi wcześniej rozpatrującemu sprawę okoliczności podniesione przez Skarżącego nie były znane, co powodowało, iż Sąd nie mógł wziąć ich pod uwagę oceniając legalność decyzji administracyjnej.

W konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji organ winien rozpatrzyć pisma składane przez Skarżącego w kontekście możności wznowienia postępowania w sprawie, i wydać w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcia.

Z uwagi na wskazane uchybienia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, mając na względzie dyspozycję art. 135 § 1 ppsa, orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.

/-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska

KB/