Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 28/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Inne~Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Umorzono postępowanie sądowoadministracyjne
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 32, art.161 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 roku sprawy ze skargi S.L. na bezczynność Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego postanowił: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 1 kwietnia 2019 r. skierowanym do Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] S. L. zawarł wniosek o wszczęcie przewodu doktorskiego w obszarze nauk społecznych, dziedzinie nauki prawne, dyscyplinie prawo i powołanie dr hab. I.K. na promotora rozprawy doktorskiej pt. "Świadczenie usług prawniczych w Polsce w dobie integracji europejskiej. Studium prawno-socjologiczne". Jednocześnie S. L. oświadczył, że nie ubiega się o otwarcie przewodu doktorskiego w innych jednostkach naukowych.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2019 r. Rada Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] wezwała S.L. do uzupełnienia braków wniosku w terminie do dnia 18 kwietnia 2019 r. W wezwaniu wskazano, że w dokumentach brak jest pisemnej zgody samodzielnego pracownika naukowego na objęcie funkcji promotora w przewodzie doktorskim oraz opinii o stopniu zaawansowania rozprawy doktorskiej wraz z informacją o przewidywanym terminie jej ukończenia. W piśmie dodatkowo zaznaczono, że do wniosku należy dołączyć wykaz prac naukowych, twórczych prac zawodowych oraz informację o działalności popularyzującej naukę. Wykaz musi zawierać pełen opis bibliograficzny. Ponadto do wykazu należy dołączyć kserokopię wskazanych w wykazie publikacji (stronę tytułową, spis treści, treść artykułu/rozdziału). W wykazie musi się znaleźć m.in. publikacja, która jest podstawą do wszczęcia przewodu doktorskiego zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.) Ponadto w wezwaniu zaznaczono, że kandydat nie wskazał w oświadczeniu, kto ma ponosić koszty przewodu doktorskiego oraz oświadczył, że zamierza ubiegać się o stopień w zakresie specjalności socjologia/prawo UE, tymczasem Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] nie posiada uprawnień do nadawania stopnia doktora w zakresie wskazanych specjalności. W wezwaniu wskazano, że wszelkie dokumenty powinny zostać podpisane przez kandydata do stopnia, oraz zawarto pouczenie, że wniosek może zostać rozpatrzony przez Radę Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] na posiedzeniu w dniu 26 kwietnia 2019 r., jeżeli wszystkie dokumenty oraz podpisana umowa za koszty przewodu doktorskiego zostaną złożone w dziekanacie WPiAUŁ do dnia 18 kwietnia 2019 r.

W piśmie z 9 kwietnia 2019 r. S.L. wskazał, że jego dotychczasowy opiekun naukowy dr hab. I.K. może mieć znaczące problemy z uczestnictwem w procedurze [...] doktoryzowania", w związku z powyższym zwrócił się z prośbą do Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] o wyznaczenie innego promotora najlepiej spośród członków Rady. Ponadto oświadczył, że przesłał wszystkie dokumenty poświadczające spełnienie kryteriów wskazanych w ustawie i w rozporządzeniu.

W piśmie z dnia 22 kwietnia 2019 r. dr hab.I.K. oświadczyła, że nie wyraża zgody na bycie promotorem w przewodzie doktorskim mgr S.L.

W piśmie z dnia 18 czerwca 2019 r. skierowanym do Senatu Uniwersytetu [...] za pośrednictwem Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] skarżący działając na podstawie art. 37 k.p.a. zawarł ponaglenie w związku z bezczynnością Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w przedmiocie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2019 r. Rektor Uniwersytetu [...] po rozpoznaniu ponaglenia stwierdził, że organ nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na wstępie organ wyjaśnił, że wniosek S.L. o wszczęcie przewodu doktorskiego został złożony w dniu 4 kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669), w okresie od dnia wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1668), tj. od 1 października 2018 r., do 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczyna się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. na podstawie przepisów ustawy o stopniach naukowych oraz wydanego na podstawie art. 31 tej ustawy, rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora, składa kierownikowi jednostki organizacyjnej wybranej do przeprowadzenia przewodu doktorskiego wniosek o jego wszczęcie. Do wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego, kandydat powinien załączyć:

1) kopię dokumentu potwierdzającego posiadanie tytułu zawodowego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych lub dyplomu, o którym mowa w art. 191 a ust. 3 i 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym;

2) propozycję tematu i koncepcję rozprawy doktorskiej ze wskazaniem obszaru wiedzy, dziedziny nauki albo sztuki i dyscypliny naukowej albo artystycznej, w zakresie których ma być otwarty przewód doktorski, oraz dyscypliny dodatkowej;

3) propozycję osoby do pełnienia funkcji promotora;

4) wykaz prac naukowych, twórczych prac zawodowych albo dorobku artystycznego wraz z zapisem dzieł artystycznych odpowiednim ze względu na rodzaj dzieła i dokumentacją ich publicznej prezentacji oraz informację o działalności popularyzującej naukę lub sztukę;

5) informację o przebiegu przewodu doktorskiego, jeżeli kandydat ubiegał się uprzednio o nadanie stopnia doktora (§ 1 ust. 2 Rozporządzenia).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazany powyżej przepis rozporządzenia zawiera zatem formalne wymogi wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego, których niespełnienie powinno skutkować wezwaniem wnioskodawcy do ich usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W przypadku zaś nieusunięcia braków we wskazanym terminie, wniosek pozostawia się bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a. in fine).

Jak wynika z treści pisma z dnia 9 kwietnia 2019 r. S.L. został wezwany do uzupełnienia braków wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego w terminie do dnia 18 kwietnia 2019 r. Z analizy akt sprawy oraz pisma Dziekana będącego ustosunkowaniem się do zarzutów ponaglenia wynika, że S.L. pomimo wezwania - nie usunął braków wniosku we wskazanym terminie. W szczególności nie została wskazana osoba do pełnienia funkcji promotora, co oznacza, że nie został spełniony warunek określony w § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia i co uprawniało na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W tej sytuacji - zdaniem Rektora Uniwersytetu [...] skarżący nie zdołał skutecznie zainicjować postępowania w przedmiocie otwarcia przewodu doktorskiego i w konsekwencji wniosek nie mógł zostać poddany pod głosowanie przez Radę Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia bezczynności Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] lub przewlekłości postępowania. Tylko bowiem żądanie strony niedotknięte brakami formalnymi zdolne jest do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania w sprawie. Nieusunięte zaś braki powodują bezskuteczność podania, które wspomnianego skutku nie wywołuje, to znaczy nie wszczyna postępowania w sprawie. W konsekwencji zaistnienia takiej sytuacji, która występuje również w rozpatrywanym przypadku - niedopuszczalne jest zażalenie na niezałatwienie sprawy, która w istocie w ogóle jeszcze się nie toczy.

W tej sytuacji zażalenie S.L., jak stwierdził Rektor Uniwersytetu [...] traktować należy jako przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na czynności (lub bezczynność) Dziekana związane z usunięciem braków formalnych wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego i w rezultacie nieprzekazanie Radzie Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] wniosku o wszczęcie przewodu celem podjęcia przez Radę uchwały, o której mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia. W związku z tym organem właściwym do rozpoznania zażalenia, na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest Rektor Uniwersytetu [...], nie zaś Senat Uniwersytetu [...], do którego zażalenie zostało wniesione.

W dniu 1 sierpnia 2019 r. S.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na bezczynność Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w przedmiocie niepodjęcia jakiejkolwiek aktywności w kwestii rozpatrzenia wniosku z dnia 4 kwietnia 2019 r. o wszczęcie przewodu doktorskiego. Wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie czternastu dni.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że po spełnieniu wszystkich wymogów określonych w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.) i skompletowaniu wszystkich dokumentów określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. poz. 261), z uwzględnieniem przepisów przejściowych określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 ze zm.), złożył w dniu 4 kwietnia 2019 r. do Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] wniosek o wszczęcie przewodu doktorskiego (temat pracy doktorskiej: "Świadczenie usług prawniczych w Polsce w czasach integracji europejskiej. Studium prawno-socjologiczne").

Do dnia 18 czerwca 2019 r. organ nie zajął się wnioskiem skarżącego (nie podjęto uchwały o wszczęciu przewodu doktorskiego, nie przekazano skarżącemu jakichkolwiek informacji, pism, wniosków, wezwań itp. oraz nie podjęto jakichkolwiek innych działań w tej sprawie). W dniu 18 czerwca 2019 r. skarżący skierował do organu wyższego stopnia, tj. Senatu Uniwersytetu [...] za pośrednictwem Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a., które także nie przyniosło jakichkolwiek skutków. Do dnia wniesienia skargi organ nie podjął żadnych czynności w przedmiocie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego. Skarżący zwrócił uwagę, że w tym czasie zwyczajne posiedzenia Rady Wydziału odbyły się co najmniej czterokrotnie, tj. w dniu 12 i 26 kwietnia 2019 r., 17 maja 2019 r. oraz 14 czerwca 2019 r., co wskazywać może, że organ w sposób uporczywy i celowy nie proceduje wniosku skarżącemu pomimo regularnych spotkań jego członków.

W odpowiedzi na skargę Rektor UŁ wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej wskazując, że w przypadku braków formalnych wniosku o wszczęcie postępowania, wniosek taki nie wszczyna postępowania administracyjnego, co oznacza, że sprawa nie może być rozpatrzona merytorycznie. Ponadto organ nadmienił, że organem wyższego stopnia w stosunku do Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] nie jest, jak twierdzi skarżący Senat Uniwersytetu [...] lecz Rektor.

W piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2019 r. skarżący w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze. Podał, że pomimo ponaglenia i złożonej skargi organ nadal pozostaje bezczynny w przedmiocie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego (tj. ponad 7 miesięcy).

Na rozprawie, która odbyła się w dniu 29 listopada 2019 r. sąd zobowiązał pełnomocnika organu do złożenia w terminie 14 dni wyjaśnień: jaki organ prowadzi postępowania w przedmiocie wniosków o wszczęcie przewodu doktorskiego złożonych przed dniem 30 kwietnia 2019 r. i kto jest obecnie organem nadrzędnym w tym zakresie; kto jest organem właściwym do rozpoznania wniosków złożonych po 30 kwietnia 2019 r. i kto jest organem nadrzędnym w tym zakresie. Wyjaśnienia dlaczego odpowiedzi na skargę w przedmiocie bezczynności Rady Wydziału udzielił Rektor Uniwersytetu [...] skoro skarga dotyczy bezczynności Rady Wydziału oraz udokumentowania doręczenia skarżącemu postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 1 lipca 2019 r.

W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2019 r. skarżący wyjaśnił, że wszczęcie przewodu doktorskiego winno być dokonane pod rządami "starej ustawy", ponieważ skarżący złożył wniosek o wszczęcie przewodu doktorskiego przed dniem 30 kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 64 § 3 k.p.a., momentem wszczęcia postępowania jest moment doręczenia wniosku strony organowi. Nie ulega natomiast wątpliwości, że nastąpiło to przed dniem 30 kwietnia 2019 r. Ustawodawca nie pozostawia pola interpretacyjnego w tym zakresie.

Zdaniem skarżącego w art. 179, ust. 3, pkt 2, lit. a cyt. ustawy wskazano, że do dnia 30 września 2019 r. jednostką prowadzącą postępowanie jest rada jednostki organizacyjnej, czyli Rada Wydziału Prawa i Administracji. Dopiero od dnia 1 października 2019 r. będzie Senat Uniwersytetu [...]. Oznacza to, że do dnia 30 września 2019 r. u bezczynna w tym postępowaniu była Rada jako organ. Do tego momentu Rada nie podjęła decyzji (wyrażonej uchwałą) o wszczęciu przewodu doktorskiego dlatego też pozostawała bezczynna do dnia 30 września 2019 r. Od dnia 1 października 2019 r. bezczynny jest Senat Uniwersytetu [...]. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że to Senat prowadzi postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora. Dodatkowo ustawodawca w art. 192 cyt. ustawy wskazał, że to uczelnia wstępuje w obowiązki podstawowych jednostek organizacyjnych. Również w art. 228 ust. 2 cyt. ustawy wskazano wyraźnie, że ulegają likwidacji rady podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni, lecz dopiero z dniem 30 września 2019 r. Do tego dnia to Rada Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] pozostaje w bezczynności.

Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie wystąpiło współuczestnictwo jednolite. Do dnia 30 września 2019 r. bezczynna była Rada Wydziału, zaś od dnia 1 października 2019 r. bezczynny jest Senat Uniwersytetu [...]. Nastąpiło przekształcenie podmiotowe strony administracyjnoprocesowej. W miejsce byłej już Rady Wydziału Uniwersytetu [...] wstępuje Senat Uniwersytetu [...] , a bezczynność winna zostać zbadana i stwierdzona w stosunku do obu organów przy zachowaniu zakreślonej perspektywy czasowej. Skarga została wniesione w dniu 2 sierpnia 2019 r., czyli w okresie istnienia Rady Wydziału co oznacza, że nie wystąpiły negatywne skutki procesowe, tj. umorzenie postępowania w związku z likwidacją organu.

W piśmie procesowym z dnia 13 grudnia 2019 r., stanowiącym odpowiedź na postanowienie sądu wydane na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r., pełnomocnik organu wyjaśnił, że przepisy intertemporalne regulujące moment wszczęcia i możliwość przeprowadzenia postępowania o nadanie stopnia doktora zostały ujęte w art. 179 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzającego ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm.).

Zgodnie z art. 179 ust. 2 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 (czyli od 1 października 2018 r.), do dnia 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie wszczyna się na podstawie przepisów dotychczasowych tj. na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U z 2017 r. póz. 2183 ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jedn. z 2017 póz. 1789), zwana dalej "ustawą o stopniach".

Z kolei zgodnie z art. 179 ust. 3, w przewodach doktorskich, postępowaniach habilitacyjnych i postępowaniach o nadanie tytułu profesora wszczętych w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, do dnia 30 kwietnia 2019 r. stopień lub tytuł nadaje się na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że:

1) jeżeli nadanie stopnia lub tytułu następuje po dniu 30 kwietnia 2019 r. stopień lub tytuł nadaje się w dziedzinach lub dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1;

2) w uczelni stopień nadaje:

a) do dnia 30 września 2019 r. - rada jednostki organizacyjnej,

b) od dnia 1 października 2019 r. - organ, o którym mowa w art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy, o której mowa w art. 1;

Ponadto ustawodawca w art. 179 ust. 5 wprowadził ustawowy zakaz wszczynania postępowań w sprawie nadania stopnia doktora w okresie od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r.

Kluczowym zagadnieniem jest rozstrzygnięcie momentu wszczęcia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, a w szczególności rozstrzygnięcie jaka czynność takie postępowanie inicjuje. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach - czynności przewodu doktorskiego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej (w UŁ uchwałami rad wydziałów) w przedmiocie wszczęcia przewodu doktorskiego. Aktem wszczynającym postępowanie o nadanie stopnia doktora jest uchwała rady jednostki organizacyjnej, a nie wniosek zainteresowanego o podjęcie takiej uchwały. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego nie spełniał wymogów formalnych i braki te nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie. Rada Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] nie miała zatem podstaw pranych do podjęcia uchwały o wszczęciu postępowania o nadanie stopnia doktora, a z uwagi na ustawowy zakaz wszczynania postępowań, o którym mowa w art. 179 ust. 5 cyt. ustawy, termin do wszczęcia postępowania przez Radę upłynął z dniem 30 kwietnia 2019 r. Po tej dacie Rada Wydziału utraciła prawo do podejmowania uchwał o wszczęciu postępowań o nadanie stopnia doktora.

Na gruncie obowiązujących przepisów w zakresie wszczynania postępowań o nadanie stopnia doktora do dnia 30 kwietnia 2019 r. organami l instancji były rady jednostek organizacyjnych - w Uniwersytecie [...] były to rady wydziałów (art. 14 ust. 1 ustawy o stopniach). Organem nadrzędnym dla rad jednostek organizacyjnych była Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. W katalogu określonym w art. 14 ust. 2 wskazano uchwały rady jednostki organizacyjnej w sprawie:

1) wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora, a także promotora pomocniczego, w przypadku jego udziału w przewodzie;

2) wyznaczenia recenzentów;

3) przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony;

4) przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej;

5) nadania stopnia doktora.

Natomiast od dnia 1 października 2019r. organem uprawnionym do nadawania stopnia doktora - zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stopień naukowy nadaje w drodze decyzji administracyjnej w uczelni - senat lub inny organ uczelni, o którym mowa w art. 28 ust. 4. Przepis ten przewiduje możliwość wykonywania zadania wskazanego w art. 28 ust. 1 pkt 8 (nadawanie stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki) przez inny organ określony w statucie uczelni, o którym mowa w art. 17 ust. 2 cyt. ustawy. Art. 17 ust. 2 daje uczelniom prawo do ustanowienia w statucie uczelni innych organów uczelni. Uchwałą Senatu Uniwersytetu [...] nr 440 z dnia 27 maja 2019 r. przyjęto Statut Uniwersytetu [...] obowiązujący od dnia 1 października 2019 r. Zgodnie z § 9 ust. 1 Statutu UŁ organami kolegialnymi uczelni są: Rada Uniwersytetu [...], Senat Uniwersytetu [...] oraz komisje do spraw stopni naukowych. W uchwale nr 607 z dnia 1 października 2019 r. w sprawie wyrażenia przez Senat UŁ opinii w sprawie powołania komisji do spraw stopni naukowych działających w Uniwersytecie [...] na kadencję 2019-2020, Senat UŁ pozytywnie zaopiniował powołanie 15 komisji do spraw stopni naukowych. Komisje do spraw stopni zostały powołane na mocy zarządzenia nr 9 Rektora UŁ z dnia 1 października 2019 r. w sprawie powołania komisji do spraw stopni naukowych działających w Uniwersytecie [...] i ich przewodniczących na kadencję 2019-2020. Organem nadrzędnym względem komisji do spraw (stopni naukowych jest zgodnie z art. 193 w zw. z art. 238 cyt. ustawy) jest Rada Doskonałości Naukowej.

Odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie udzielił Rektor z uwagi na fakt, że uznał się za właściwy w zakresie rozpatrzenia ponaglenia wniesionego przez skarżącego w dniu 18 czerwca 2019 r. oraz z uwagi na treść art. 23 ust. 1 cyt. ustawy.

W związku z niemożnością ustalenia przyczyn, z powodu których Uczelnia nie dysponuje Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 1 lipca 2019 r. w dniu 10 grudnia 2019 r. Centrum Informatyki UŁ przesłało do Centralnego Ośrodka Informatyki (odpowiedzialnego za funkcjonowanie platformy EPUAP) działającego przy Ministerstwie Cyfryzacji zgłoszenie w sprawie sprawdzenia dostarczenia wiadomości na skrzynkę skarżącego, a w przypadku jego niedostarczenia - ustalenia przyczyn, dla których do doręczenia nie doszło (zgłoszenie w załączeniu). Do dnia złożenia niniejszego pisma procesowego, uczelnia nie otrzymała z Centralnego Ośrodka Informatyki informacji w tej sprawie.

W dalszej części pisma pełnomocnik Rektora Uniwersytetu [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na oraz na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r. Skarżący z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku o wszczęcie postępowania o nadanie stopnia doktora w terminie wskazanym przez Radę Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], tj. do dnia 18 kwietnia 2019 r. uniemożliwił Radzie Wydziału podjęcie uchwały o wszczęciu postępowania w sprawie. Jak już wyżej wykazano zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach - czynności przewodu doktorskiego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej (w UŁ uchwałami rad wydziałów) w przedmiocie wszczęcia przewodu doktorskiego. Z tego wynika, że wszczęcie postępowania o nadanie stopnia doktora mogło formalnie nastąpić dopiero z chwilą podjęcia uchwały przez Radę Wydziału. Złożenie wniosku przez zainteresowanego nie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania w sprawie.

Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w liście elektronicznym z dnia 9 kwietnia 2019 r. Skarżący przesłał w formie elektronicznej niepełną odpowiedź, dlatego twierdzenie o braku wezwaniu skarżącego do uzupełnienia braków formalnych jest bezpodstawne. W liście elektronicznym z dnia 9 kwietnia 2019 r. wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku, została skarżącemu doręczona informacja o nieposiadaniu przez Radę Wydziału skrzynki EPUAP, wobec czego prowadzenie z Radą korespondencji w takiej formie było niemożliwe. Skrzynką EPUAP dysponuje Rektor.

Kluczowy natomiast dla rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego następstwa prawnego któregokolwiek z organów uczelni w zakresie przejęcia praw i obowiązków przypisanych poprzednio radom jednostek organizacyjnych (radom wydziałów) jest art. 228 ustawy wprowadzającej ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu z dniem 30 września 2019 r. rady podstawowych jednostek organizacyjnych (rady wydziałów), o których mowa w art. 60 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 (tj. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. -Prawo o szkolnictwie wyższym), oraz kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych (dziekani), o których mowa w art. 60 ust. 6 tej ustawy, przestają być organami uczelni. Przy czym o następstwie prawnym stanowi jedynie art. 228 ust. 4, zgodnie z którym z dniem 1 października 2019 r. rektorzy wstępują w prawa i obowiązki kierowników podstawowych jednostek organizacyjnych (dziekanów). Ustawodawca zupełnie pominął kwestię następstwa prawnego jakiegokolwiek organu względem praw i obowiązków rad podstawowych jednostek organizacyjnych (rad wydziałów). W związku z powyższym nie może być mowy o jakimkolwiek "przekształceniu podmiotowym" czy "swoistym współuczestnictwie jednolitym" po stronie Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] oraz Senatu. W następstwie wejścia w życie nowej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów wprowadzających do ustawy, doszło do utraty przez rady wydziałów charakteru organów administracji w rozumieniu k.p.a., a nowa ustawa nie wskazała następcy prawnego dla tych organów. Mimo wskazania w nowej ustawie organu uprawnionego do prowadzenia postępowań w sprawach o nadanie stopni, którym jest co do zasady senat, to jednak ustawodawca pominął ustawowe wstąpienie senatu w prawa i obowiązku rad wydziałów. W związku z powyższym rady wydziałów z dniem 1 października 2019 r. utraciły swój byt prawny jako organy administracji , a co za tym idzie - utraciły zdolność sądową.

W związku z powyższym istnieje uzasadniona przesłanka do umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 25 § 1 p.p.s.a.

Pełnomocnik organu nadmienił również, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SAB 54/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi S.L. na bezczynność Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w przedmiocie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego (tytuł pracy doktorskiej "Świadczenie usług prawniczych w Polsce w czasach integracji europejskiej. Studium prawno-socjologiczne"), umorzył postępowanie ma podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na utratę w sposób następczy, tj. w toku postępowania zdolności sądowej przez Radę Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...].

W piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2019 r. skarżący w odpowiedzi na powyższe pismo wskazał, że podtrzymuje wszystkie swoje dotychczasowe wnioski i twierdzenia. Wniósł o stwierdzenie bezczynności i zobowiązanie organu do wydania decyzji (uchwały) o wszczęciu przewodu doktorskiego.

W dniu 5 lutego 2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika Rektora Uniwersytetu [...], w którym wskazano, że i informacji uzyskanych od Centralnego Ośrodka Informatyki wynika, że postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 1 lipca 2019 r. zostało doręczone skarżącemu w formie elektronicznej w dniu 2 lipca 2019 r.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. Przewodniczący poinformował pełnomocnika Rektora Uniwersytetu [...], że rektor nie jest następcą prawnym Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] i w związku z powyższym nie może występować, jako strona w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć.

Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:

1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;

2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;

3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Umorzenie postępowania polega na przerwaniu i zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu. Przyczyną tego stanu rzeczy jest wystąpienie w toku tego postępowania zdarzeń, które uniemożliwiają jego zakończenie przez rozstrzygnięcie o istocie sprawy stanowiącej przesłankę wniesienia skargi (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H.Beck 2011, Nb 1 do art. 161, s. 565). Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości możliwe jest zatem wtedy, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (op. cit., Nb 5, s. 566).

Użyte w powołanym powyżej przepisie, w pkt 3, określenie "stało się" oznacza, że chodzi o przyczyny natury przedmiotowej lub podmiotowej, które zaistniały dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, mającej charakter przeszkody trwałej, uniemożliwiającej prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Zdaniem sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie sądowadministracyjnej zainicjowanej przez skarżącego wniesieniem skargi na bezczynność Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w przedmiocie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego, gdyż w toku postępowania sądowoadministracyjnego ww. organ uczelni, którego działalność została poddana kontroli sądowej, utracił byt prawny bez wskazania następstwa prawnego w tym zakresie.

Wyjaśnić bowiem należy, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 października 2018 r., przewód doktorski – stosownie do art. 14 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, przeprowadzała i stopień doktora nadawała: 1) w szkole wyższej - rada wydziału lub rada innej jej jednostki organizacyjnej; 2) w innej jednostce organizacyjnej - rada naukowa (ust. 1). Zgodnie zaś z art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, czynności przewodu doktorskiego kończyły się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie m.in. wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora, a także promotora pomocniczego, w przypadku jego udziału w przewodzie.

Stosownie natomiast do art. 60 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, obowiązującego do dnia 1 października 2018 r. – co do zasady organami kolegialnymi uczelni publicznej były senat i rady podstawowych jednostek organizacyjnych (ust. 1), natomiast organami jednoosobowymi uczelni byli rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, zaś kierownikiem wydziału był dziekan (ust. 6).

Zgodnie z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668), tj. od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczynało się na podstawie przepisów dotychczasowych. Stosownie zaś do art. 179 ust. 5 ustawy wprowadzającej w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczynało się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora.

Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma jednak art. 228 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zgodnie z którym z dniem 30 września 2019 r. rady podstawowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 60 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, oraz kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 60 ust. 6 tej ustawy, przestają być organami uczelni. Użyty w powyższym przepisie zwrot "przestają być organami uczelni", dotyczący wskazanych w nim jednostek, jest jasny. Z przepisu tego wynika, że od 1 października 2019 r. Rada Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] przestała być organem uczelni, a co za tym idzie, nie jest dopuszczalne prowadzenie przez nią postępowania, w którego zakresie, zdaniem skarżącego pozostaje bezczynna. Jednocześnie cyt. powyżej ustawa wprowadzająca nie przewidziała dla tego organu "następstwa prawnego", tak jak uczyniła to w ust. 4 w stosunku do rektorów.

Ustanie bytu prawnego organu w trakcie trwającego postępowania przed sądem administracyjnym ma ten skutek, że traci on zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym, będącą procesowym odpowiednikiem zdolności prawnej w ujęciu materialnym, a więc przestaje być podmiotem praw i obowiązków administracyjnoprawnych (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1270/10, LEX nr 1068135; postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 3065/12, LEX nr 1274422; postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 769/14, LEX nr 2044106).

Ustawowa definicja zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym została sformułowana w art. 25 § 1 p.p.s.a. i stanowi zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Zdolność sądowa, jako bezwzględna przesłanka procesowa, stanowi cechę danego podmiotu, która pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, tj. zgodnie z art. 32 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zdolność sądowa stanowi zatem przymiot danej jednostki pozwalający na przeprowadzenie z jej udziałem ważnego procesu, a także oznacza rzeczywiste istnienie jednostki oznaczonej jako strona postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2013/16, LEX nr 2406625). Z tego powodu rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest ustalić, czy podmiot postępowania ma zdolność sądową oraz czy nie doszło do następstwa prawnego, które obligowałoby sąd do zapewnienia temu podmiotowi udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2035/15, LEX nr 2271784).

Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, albowiem jak wynika z powołanych powyżej przepisów - ustawodawca nie przewidział sukcesji prawnej dla rad wydziałów, w szczególności w zakresie przeprowadzania przewodu doktorskiego i nadania stopnia doktora.

Stosownie do treści art. 178 ust. 1 obecnie obowiązującej w tym zakresie ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stopień naukowy albo stopień w zakresie sztuki nadaje, w drodze decyzji administracyjnej: 1) w uczelni - senat lub inny organ uczelni, o którym mowa w art. 28 ust. 4 (tj. określony w statucie organ uczelni w zakresie danej dyscypliny lub w zakresie danej dziedziny); 2) w instytucie PAN, w instytucie badawczym oraz w instytucie międzynarodowym - rada naukowa.

Jak wynika załączonego do akt sprawy Statutu Uniwersytetu [...] przyjętego uchwałą Senatu Uniwersytetu [...] nr 440 z dnia 27 maja 2019 r. organami kolegialnymi Uniwersytetu są: Rada Uniwersytetu [...], zwana "radą uczelni", Senat Uniwersytetu [...], zwany "senatem" i komisje do spraw stopni naukowych (§ 9 Statutu). Zgodnie z treścią § 22 pkt 11 Statutu, do kompetencji senatu należy m.in. uchwalanie regulaminów szkół doktorskich, zasad rekrutacji oraz ustalanie programów kształcenia w szkołach doktorskich. W Uniwersytecie działają komisje do spraw nadawania stopni naukowych jako organy Uniwersytetu powołane do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego. Komisje do spraw stopni naukowych powołuje rektor dla jednej lub kilku dyscyplin naukowych, po zasięgnięciu opinii senatu i kolegium do spraw nauki (§ 31 ust. 1 i 2 Statutu).

W niniejszej sprawie Rada Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] której bezczynność jest przedmiotem wniesionej skargi przestała być organem uczelni, a co za tym idzie, utraciła też zdolność sądową, a postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Brak jest bowiem organu, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, a w jego miejsce nie "wstąpił" żaden inny organ, będący jego kontynuatorem. Za taki organ nie można uznać Senatu Uniwersytetu [...], który jest nowym organem uczelni, posiadającym wprawdzie kompetencje Rady Wydziału, ale nie wstąpił w jej prawa i obowiązki. Rada Wydziału nie została też przekształcona w Senat, lecz po prostu przestała być organem uczelni.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko i argumentację przedstawione w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SAB 54/19, które zostało wydane w sprawie ze skargi S.L. na bezczynność Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w przedmiocie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego w analogicznym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I OZ 1444/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na wskazane powyżej postanowienie w pełni akceptując stanowisko sądu pierwszej instancji o utracie przez Radę Wydziału zdolności sądowej i braku innego podmiotu, który wstąpiłby do sprawy w jej miejsce, co uzasadniało umorzenie postępowania, ponieważ postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.

ab/