Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 3048/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005r. sprawy ze skargi Spółka "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oraz uchybienia terminowi do jego wniesienia na postanowienie w sprawie dot. obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki "A" w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, ze zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Spółkę "A" z siedzibą w W. kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...]r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu Spółki "A" doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...]r. (k. [...] akt administracyjnych ), żądając jego uchylenia w całości. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...]r. udzielonego mu jako pracownikowi przez zarząd Spółki, upoważniającego do reprezentowania zarządu i Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz sądami.

Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] adresowanym do J. C. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 , art. 239 i art. 236 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia i uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że do zażalenia zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone J. C. jako pracownikowi, a w toku postępowania wyjaśniającego przedstawiono kserokopię umowy o pracę z dnia [...]r. potwierdzające czas zatrudnienia od [...]r. do [...]r. Organ celny podał też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów.

W postępowaniu w sprawach dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej jak przedstawiciel bezpośredni może występować pracownik danego podmiotu. Z przedłożonej umowy o prace wynika, że J. C. był zatrudniony w charakterze doradcy podatkowego w okresie od [...]r. do [...]r. co narusza treść art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym. Organ celny wyjaśnił, że kwestionuje możliwość zatrudnienia doradcy podatkowego na postawie przedstawionej umowy o pracę, a w konsekwencji nie uznaje reprezentacji J. C. w oparciu o przedstawione pełnomocnictw.

Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej wskazał, ze zaskarżone postanowienie zostało doręczone skutecznie przedstawicielowi strony w dniu [...]r. Agencji Celnej, zażalenie wniesiono w dniu [...]r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego art. 236 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka "A", wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru.

Zdaniem strony była ona reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika, a więc zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej pisma powinny być doręczone pełnomocnikowi, co czyni zarzut uchybienia terminowi bezzasadnym.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organem celnym ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.

W sprawie było bezsporne, że towar, będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 tego kodeksu. Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym ( Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian. ) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem Spółki. Z tego względu zasadne było ustalenie przez organ celny fakt zatrudnienia J. C. przez stronę. Organy celne dysponując dokumentem- umową o pracę z dnia [...]r. zakwestionowały zgodność umowy z prawem, albowiem J. C. doradca podatkowy został zatrudniony w skarżącej spółce jako pracownik w okresie od [...]r. do [...]r., co zdaniem organów narusza dyspozycję art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym.

Zdaniem Sądu organy celne błędnie przyjęły, że naruszenie w zawartej przez stronę z J. C. umowie o pracę dyspozycji art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością czynności prawnej. Jednakże, w sytuacji gdy Dyrektor Urzędu Celnego stwierdzi bezskuteczność udzielonego pełnomocnictwa- winien był wezwać Spółkę ( jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania ) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu.

Zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie przeszło w trakcie postępowania celnego na rzekomego pełnomocnika w skutek złożenia przez niego zażalenia. Stroną postępowania odwoławczego była zatem Spółka "A", a nie J. C.. Jednocześnie należy zauważyć, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia może być adresowane tylko do strony, a nie do jej pełnomocnika.

Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2, art. 239, art. 236 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś