Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 775/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części i przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 i art. 247
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1109/07 w zakresie odmowy ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. uchylić punkt 2 zaskarżonego postanowienia, 2. przyznać K. M. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2007 r. umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia K. M. od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia dla skarżącej adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy, zatem rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. W pozostałym zakresie Sąd uznał, że zastosowanie znajduje art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.), stanowiący, iż prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd wyjaśnił, że oczywista bezzasadność skargi ma miejsce wówczas, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jest zupełnie oczywiste, iż skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż przepisy jasno i jednoznacznie to wykluczają. Będący podstawą przyznania świadczenia w drodze wyjątku art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, ze zm.) stanowi, iż świadczenie takie może być przyznane ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy na skutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków do uzyskania emerytury lub renty, nie mogą

ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Sąd wskazał, że K. M., jako osoba pełnoletnia i zdolna do podjęcia pracy zarobkowej, nie spełnia przesłanki dotyczącej wieku wnioskodawcy. W opinii Sądu bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt pobierania przez skarżącą nauki.

Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie jego punktu 2 złożyła K. M., wnosząc o jego zmianę i przyznanie adwokata z urzędu. Skarżąca podkreśliła, że Sąd I instancji z góry orzekł o bezzasadności jej skargi, do czego nie był uprawniony. Podkreśliła również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w analogicznych sprawach ustanowił adwokata z urzędu dla siostry skarżącej oraz jej małoletniego brata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy przepisy jasno i jednoznacznie wykluczają jej uwzględnienie. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Powołując się na pełnoletniość K. M. Sąd I instancji uznał, że fakt ukończenia osiemnastu lat automatycznie oznacza, iż skarżąca może podjąć pracę zarobkową, co wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku. Tymczasem przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wskazują jaki wiek należy uznać za przesłankę negatywną przyznania tego świadczenia. Art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaga zatem doprecyzowania w drodze wykładni, co wyklucza możliwość uznania skargi K. M. za oczywiście bezzasadną w trybie art. 247 ustawy P.p.s.a. Podstawą zastosowania tego przepisu nie może być bowiem fakt, iż dana kwestia wydaje się być przesądzona w orzecznictwie sądowym. Jak wskazano na wstępie oczywista bezzasadność skargi musi wynikać bezpośrednio z jednoznacznych i niewymagających interpretacji przepisów prawa.

Mając na uwadze szybkość postępowania oraz fakt, iż sytuacja majątkowa K. M. nie budzi wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i przyznał skarżącej prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uzyskując miesięczny dochód w wysokości 853 zł skarżąca spełnia warunki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., tj. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.