Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 260/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 6, art. 52, art. 134 par. 1, art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: art. 6, art. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. A. i L.M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu stwierdza, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] września 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. nr LXX/2182/2010 w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 420), § 6 pkt 8 uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008 w sprawie przekazania dzielnicom m.st Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 4 w zw. z § 22 ust. 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937, z późn. zm. – dalej jako uchwała z dnia 9 lipca 2009 r.), odmówił wyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu K.A. i L.M. (zwanych dalej skarżącymi), ze względu na posiadanie tytułu prawnego do lokalu.

W uzasadnieniu ww. uchwały Zarząd Dzielnicy podniósł, że skarżący wraz z piątką dzieci ubiegają się o najem lokalu mieszkalnego z zasobu [...]. Skarżący nie posiadają miejsca stałego zameldowania, są obywatelami [...] o narodowości [...] i posiadają zgodę na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący oświadczyli, że przyjechali do Polski w 2005 r. i zamieszkali w Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]. Z akt sprawy wynika nadto, że, przez kilka lat mieszkali w wynajętym lokalu w [...], w latach 2006-2010 w lokalu przy ul. [...] w [...], a od grudnia 2015 r. mieszkają w lokalu nr [...] przy ul. [...], który wynajmują odpłatnie na podstawie umowy najmu. Zajmowany lokal składa się z 2 pokoi i kuchni, powierzchnia użytkowa wynosi 42 m², a mieszkalna 30 m². Według oświadczenia skarżących w lokalu zamieszkuje 7 osób, dochód gospodarstwa domowego wynosi natomiast 89 zł na osobę miesięcznie.

Zarząd Dzielnicy zaznaczył, że Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek skarżących a Zarząd Dzielnicy, z uwagi na posiadanie tytułu prawnego do lokalu, podjął uchwałę o niewyrażeniu zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia skarżących na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu.

Skarżący, po uprzednim wezwaniu Zarządu Dzielnicy do usunięcia naruszenia prawa, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę z dnia [...] września 2016 r. Zaskarżając przedmiotową uchwałę w całości skarżący zrzucili organowi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

– § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, mimo że wniosek dotyczył najmu lokalu na czas nieoznaczony, nie zaś lokalu socjalnego, co skutkowało podjęciem przez Zarząd Dzielnicy uchwały w sprawie, która nie była przedmiotem wniosku,

– § 22 ust. 2 pkt. 3 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez błędną interpretację, w wyniku której stwierdzono, że umowa najmu jest innym tytułem prawnym, wykluczającym możliwość zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony,

– § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez błędną kwalifikację czynu, tj. uznanie, że posiadanie umowy najmu, może stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

– § 22 ust. 2 pkt. 3 i 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez:

- brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia czy lokal, w którym skarżący zamieszkują wraz z dziećmi na podstawie umowy najmu, zabezpiecza ich potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że nie mogą zostać uznani za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych, o których mowa w § 4 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r.,

- brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego na potwierdzenie zajmowania przez 7-osobową rodzinę 42 metrowego mieszkania, tym samym potwierdzenia że zajmowany lokal nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych rodziny skarżących, co miało istotny wpływ na ocenę tych warunków,

– art. 8 w zw. z art. 11 K.p.a., tzn. zasady ochrony zaufania strony postępowania do organu rozpoznającego jej sprawę, której urzeczywistnieniu służy m.in. obowiązek wyjaśniania przestanek, ukierunkowujących załatwienie sprawy administracyjnej w określony sposób, poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych.

Z uwagi na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że Zarząd Dzielnicy naruszył § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., ponieważ złożyli wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony, natomiast organ odmówił im zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a zatem podjął uchwałę w sprawie, która nie była przedmiotem wniosku.

Skarżący zarzucili również, że Zarząd Dzielnicy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy zgodnie z przepisami § 22 ust. 3 i 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W ocenie skarżących Zarząd Dzielnicy zamiast przeanalizować ich trudną sytuację mieszkaniową poprzestał na stwierdzeniu, że posiadają tytuł prawny do lokalu – umowę najmu. Tymczasem sytuacja finansowa skarżących nie pozwala im nie tylko na zapewnienie dzieciom lokalu o wyższym standardzie, ale nawet wynajmowanie obecnie zajmowanego przewyższa ich możliwości finansowe. Odnosząc się do treści uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., skarżący podnieśli, że podstawowym kryterium, które Zarząd powinien ustalić, jest to czy zajmowane mieszkanie zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe skarżących i ich dzieci, a nie tylko to, czy dysponują tytułem prawnym do lokalu. Dalej skarżący wskazali, że spełniają określone w uchwale z dnia 9 lipca 2009 r. kryteria, od których uzależniony jest najem lokalu na czas nieoznaczony, wobec czego zaskarżona uchwała narusza prawo i nosi cechy dowolności zarówno zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i wykładni zastosowania przywołanych przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Odnosząc się do zarzutów skargi pełnomocnik organu podkreślił, że skarżący nie pozostają osobami bezdomnymi. Zajmowany przez nich na podstawie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony (na wolnym rynku) lokal mieszkalny zapewnia im, jakkolwiek niekomfortowo z uwagi na mały metraż, realizację funkcji mieszkalnych. Pełnomocnik organu podniósł nadto, że skarżący dotychczas zapewniali swoje potrzeby mieszkaniowe wynajmując lokale na wolnym rynku. Nadto w lokalach tych nie występowało zagęszczenie poniżej 6 m² powierzchni mieszkalnej na osobę, natomiast obecnie zajmowany lokal znajduje się w nowym budownictwie, jest mniejszy, położony w pobliżu centrum handlowego z dobrą infrastrukturą miejską, co wpływa na wysokość czynszu.

W ocenie pełnomocnika organu wobec powyższych okoliczności, brak było i jest przesłanek do zmiany stanowiska organu w rozpoznawanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm. – dalej jako P.p.s.a.,) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona w rozpoznawanej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy z dnia [...] września 2016 r. została wydana z istotnym naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do kwestii spełnienia warunków formalnych wniesienia skargi. O treści zaskarżonej uchwały skarżący zostali poinformowani pismem z dnia [...] października 2016 r., doręczonym 21 października 2016 r. Pismem datowanym na [...] listopada 2016 r. skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa w związku z wydaniem ww. uchwały z naruszeniem prawa. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. (doręczonym skarżącym 9 stycznia 2017 r.) organ nie stwierdził podstaw do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z wezwaniem skarżących. Skarga do Sądu na ww. uchwałę z dnia [...] września 2016 r. została wniesiona przez skarżących 20 stycznia 2017 r. a więc z zachowaniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§ 3). Natomiast w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania (§ 4).

Z powyższego wynika, że wskazany w art. 52 § 3 P.p.s.a. 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa ma zastosowanie tylko do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz do pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a.). Takiego charakteru nie ma jednak uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] odmawiająca wyrażenia zgody na zakwalifikowanie skarżących do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Jest ona bowiem innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. i podlega kontroli sądu administracyjnego (v. uchwała NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem zaskarżona uchwała nie mieści się w katalogu aktów wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a., to - na mocy wyłączenia z art. 52 § 4 P.p.s.a. - 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., nie ma w sprawie niniejszej zastosowania.

W rozpatrywanej sprawie znajduje natomiast zastosowanie przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446, z późn. zm.) – w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (ust. 4).

Powyższe przepisy ustawy o samorządzie gminnym w żaden sposób nie wiązały wniesienia skargi z terminem do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jedynym warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy było uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia, co można rozumieć w ten sposób, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący miał obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie miało być skuteczne. O bezskuteczności wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu (v. uchwała NSA z dnia 7 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, dostępna j.w.). Tym samym terminy, o których mowa w art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, odnoszą się do organu załatwiającego sprawę, a nie do strony, która zamierza wystąpić z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zatem jedynym wiążącym terminem jest trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 53 § 2 P.p.s.a.) i, jak już zaznaczono powyżej, termin ten został przez skarżących dochowany, co oznacza, że skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610, z późn. zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycja art. 7 K.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] września 2016 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie wyraził zgody na zakwalifikowanie skarżących do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. W podstawie prawnej ww. uchwały organ powołał § 24 ust. 1 oraz § 4 i § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r.

W świetle postanowień § 4 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (pkt 1), a nadto w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego (pkt 2).

Postanowień § 4 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. nie stosuje się m.in. do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej (§ 5 ust. 2 pkt 3).

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku skarżących stanowiła okoliczność posiadania przez nich tytułu prawnego do lokalu – umowy najmu na czas nieoznaczony. Okoliczność ta nie jest w sprawie kwestionowana, jednakże nie powinna stanowić kryterium decydującego o odmowie wyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Podstawowe kryterium winno bowiem stanowić ustalenie, czy zajmowany przez skarżących i ich dzieci lokal mieszkalny zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe rodziny. Możliwość wynajmu lokalu na czas nieoznaczony - zgodnie z powołanym wyżej § 4 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. - uzależniona jest m.in. od pozostawania wnioskodawcy w trudnych warunkach mieszkaniowych, za które uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu może stanowić podstawę odmowy najmu lokalu na czas nieoznaczony wyłącznie wtedy, gdy lokal zajmowany przez wnioskodawcę zabezpiecza jego potrzeby mieszkaniowe, a więc wtedy, gdy wnioskodawca nie znajduje się w trudnych warunkach mieszkaniowych w rozumieniu ww. przepisu.

Wyjaśnić należy, że Sądowi orzekającemu znany jest z urzędu utrwalony już pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do lokalu (np. w postaci umowy najmu lokalu) stanowi podstawę odmowy uwzględnienia wniosku o najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...] (por. wyroki NSA: z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2474/16; z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1793/16; z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1089/16; publ. j.w.). Pogląd ten znajduje oparcie w treści § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., zgodnie z którym umowa najmu lokalu socjalnego (...) może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2, oraz znajduje się w niedostatku. Zatem posiadanie przez osobę ubiegającą się o najem lokalu socjalnego jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu wyłącza ją z grona osób ubiegających się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy.

W niniejszej sprawie jednakże skarżący, co podnieśli również w skardze, nie ubiegali się o najem lokalu socjalnego, lecz o najem lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu [...], do którego ma zastosowanie § 4 ww. uchwały, ustanawiający inne aniżeli określone w § 12 kryteria, mianowicie bezdomność albo zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, co wypełnia przesłankę "pozostawania w trudnych warunkach mieszkaniowych". Tej zasadniczej różnicy organ orzekający w niniejszej sprawie nie wziął pod uwagę.

Nadto, w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej uchwale jest wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Organ pominął bowiem szereg okoliczności faktycznych, dotyczących sytuacji skarżących, istotnych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, nadto nie ocenił czy skarżący pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, czy też nie.

Podkreślić przy tym należy, że posiadanie przez wnioskodawcę jakiegokolwiek "innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1", nie stanowi w każdym przypadku podstawy do odmowy zakwalifikowania wniosku o najem lokalu na czas nieoznaczony.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpili z wnioskiem o najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu Dzielnicy [...] dla siebie i piątki dzieci z uwagi na trudne warunki mieszkaniowe – mały metraż oraz ciężką sytuację finansową, spowodowaną bezrobociem. Podnieśli, że są uchodźcami, co utrudnia im znalezienie stałej pracy. Utrzymują się z pomocy z OPS, dodatku mieszkaniowego oraz zasiłków rodzinnych na dzieci.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy wskazał, że na jedną osobę zamieszkującą w zajmowanym przez skarżących i ich dzieci lokalu przypada 4,28 m² powierzchni mieszkalnej, natomiast dochód gospodarstwa domowego skarżących wynosi 89 zł na osobę miesięcznie. Powołał przy tym § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., zgodnie z którym odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczenia bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.

Zaznaczenia wymaga, że wynikający z § 22 ust. 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. nakaz poddania wnikliwej analizie wskazanych w tym przepisie okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której zobowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego por red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobligowany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć rzeczywisty jej obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Jest to również istotne z tego powodu, że informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w § 22 ust. 2 uchwały, mogą, ale nie muszą, stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Z uwagi na uznaniowy charakter uchwały w przedmiocie kwalifikacji wniosku i możliwość jej sądowej kontroli, uzasadnienie uchwały powinno pozwalać sądowi na poznanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia oraz ocenę, czy organ uwzględnił i rozważył wszystkie istotne okoliczności faktyczne danej sprawy.

Stwierdzić zatem należy, że badając niniejszą sprawę organ powinien mieć na względzie, iż w świetle § 5 ust. 2 pkt 3 powołanej uchwały, postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela. Posłużenie się w tym przepisie pojęciem "w szczególności" oznacza, iż wymieniony w nim katalog przypadków uzasadniających stwierdzenie "wyjątkowo trudnej sytuacji" nie jest zamknięty. Jak wynika z wniosku wszczynającego postępowanie i przedłożonych przez zainteresowanych dokumentów, sytuacja skarżących może być potraktowana jako wyjątkowo trudna, choć w tym kierunku organ nie poczynił szerszych rozważań i wobec tego na tym etapie postępowania jest to stanowisko przedwczesne.

Reasumując stwierdzić należy, iż wydając zaskarżoną uchwałę organ nie wziął pod uwagę istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie rozważył też należycie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle przesłanki z § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. W sposób arbitralny przyjął natomiast, że skarżący mają możliwość zapewnienia swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie i zamieszkania w lokalu o dostatecznej powierzchni mieszkalnej, a który nie spełnia przesłanki z § 4 pkt 1 tej uchwały. Ponadto nie zbadał, czy w analizowanej sprawie nie zachodzi przypadek, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 3 powołanej uchwały.

Uwzględniając powyższe Sąd ocenił, że ustalony w sprawie stan faktyczny nosi cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, że została naruszona zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej. Stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 w związku z ust. 5 ww. uchwały. Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd Dzielnicy, prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i 7 K.p.a. Przepisy te stanowią, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.

W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.

Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżący spełniają przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], określone w § 4 ww. uchwały. Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ należycie wyjaśni swoje stanowisko, odnosząc się również do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżących w toku postępowania.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem powołanych wyżej przepisów procesowych uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., a także z naruszeniem zasad dobrej praktyki administracyjnej.

Ponadto należy zauważyć, że stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku upłynął ponad rok, zachodzi więc przesłanka stwierdzenia, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.