Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 516/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału ZUS w R. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 – dalej jako "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141. poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365, dalej jako "rozporządzenie") odmówił Z. W. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na ubezpieczenie społeczne za miesiąc październik 2016 w łącznej kwocie [...]zł (w tym składek w wysokości [...]zł i odsetek na dzień 5 grudnia 2017 r. – 0 zł) oraz na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc październik 2016 w łącznej kwocie [...]zł (w tym składek w wysokości [...]zł i odsetek na dzień 5 grudnia 2017 r. – [...] zł).

Uzasadniając podjętą decyzję ZUS wskazał, że w dniu 5 grudnia 2017 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek powołując się na fakt, iż został oszukany i wykorzystany przez osoby trzecie, albowiem założona przez niego działalność zgodnie z obietnicami miała przynosić zyski, których ostatecznie nie otrzymał przy jednoczesnym powstaniu zadłużenia. ZUS stwierdził, że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje, ani nie pobiera zasiłku, nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. ZUS stwierdził również, że ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, ze stałych wydatków związanych z utrzymaniem ponosi on koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł, a także iż nie posiada on majątku ruchomego i nieruchomego. ZUS wskazał również na pozostałe dokumenty załączone do wniosku dotyczące wydania nowego dowodu osobistego, kwestii istniejącego zadłużenia oraz wpisu do CEIDG, jak również złożone w dniu 5 stycznia 2018 r. dotyczące wymeldowania z pobytu stałego oraz o korzystaniu przez skarżącego z Ośrodka Pomocy Społecznej.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia ZUS zacytował treść art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Wskazał, że w stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, a tym samym w jego ocenie, nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. ZUS stwierdził również, że zadłużenie skarżącego jest wyższe niż koszty upomnienia, a tym samym nie jest możliwe zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Ponadto w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w zapisie art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., albowiem naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Za przedwczesne uznał ZUS przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Dalej, ZUS stwierdził, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia, zaś zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy określa rozporządzenie. Zdaniem ZUS skarżący nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu, gdyż nie udowodnił w sposób niebudzący wątpliwości, że opłacenie należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, albowiem z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący nie pracuje oraz nie utrzymuje żadnego zasiłku, jak również nie wskazał kto mu pomaga w utrzymaniu oraz gdzie zamieszkuje oraz nie udokumentował z jakich środków regulowane są koszty zakupu leków. Zdaniem ZUS nie można z całą pewnością stwierdzić, że brak jest po stronie skarżącego jakichkolwiek perspektyw na przystąpienie do spłaty zadłużenia, nie tylko w chwili obecnej, ale również w przyszłości, w tym poprzez przystąpienie do systemu ratalnego. Tym samym ZUS uznał możliwość umorzenia za przedwczesną. Jednocześnie ZUS ustalił na podstawie własnego systemu, że skarżący po zakończeniu działalności gospodarczej nie był zgłaszany do ubezpieczeń przez Powiatowy Urząd Pracy jako osoba bezrobotna, co w ocenie ZUS, może sugerować, że skarżący nie podjął żadnej próby zatrudnienia. ZUS zwrócił również uwagę, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, której udzielenie potwierdza, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. ZUS zauważył również, że skarżący nie poniósł żadnych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, albowiem żadna z tych okoliczności nie została wskazana we wniosku. Ostatecznie ZUS stwierdził, że skarżący nie wskazał przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny a pozbawiającej go możliwości uzyskania dochodu. Samo zaś wskazanie na koszty zakupu leków nie zostało poparte argumentacją dotyczącą sytuacji zdrowotnej. Tym samym ZUS odmówił skarżącemu umorzenia składek.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący stwierdził, że niesłusznie odmówiono mu umorzenia należności ze składek. Wskazał, że jest osobą bezrobotną starającą się o rentę inwalidzką, zaś od stycznia 2018 r. utrzymuje się z pomocy społecznej, która wystarcza mu jedynie za zakup leków, żywności i opłacenie mieszkania. Do skargi załączył dokumenty wskazujące na wysokość i okresy pobieranych świadczeń z pomocy społecznej oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej.

Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Jednocześnie zwrócił uwagę na długotrwałość nieopłacania należnych składek, co w jego ocenie stanowi szczególny przypadek naruszenia dyscypliny płatniczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Jak stanowi art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Dyrektora ZUS Oddział w R. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję własną, którą odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne oraz odsetek za zwłokę od tych składek.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 w przywołanym już powyżej rozporządzeniu MGPiPS w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika, że to ZUS ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć nadto na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14).

Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ rentowy nawet nie podjął próby dokonania oceny istnienia tej przesłanki ograniczając się do wskazania, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W ocenie Sądu taka konstatacja organu pozostaje w wyraźnej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z którego wynika, że skarżący:

- po pierwsze, nie posiada żadnego majątku ani ruchomego ani nieruchomego (oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej – karta nr 3 akt ZUS). Skarżący nie pracuje też, nie uzyskuje żadnych przychodów;

- po drugie, że skarżący korzysta z pomocy społecznej (karta nr 12 i nr 16);

- po trzecie, że jest osobą bezdomną (zaświadczenie MOPS z dnia 3 stycznia 2018 r., - karta nr 16);

- po czwarte, że skarżący nie składał do właściwego urzędu skarbowego zeznań o uzyskanych przychodach od 2015 r. (karta nr 17);

- po piąte, że nie było prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne oraz że nie dokonano na rzecz ZUS żadnego zabezpieczenia na majątku;

- po szóste, że skarżący jest dłużnikiem A S.A., w imieniu którego windykację długu prowadzi B S.A. oraz dłużnikiem C S.A. reprezentowanej przez D Kancelarię Radców Prawnych.

Powyższe okoliczności – zdaniem Sądu – uzasadniają wniosek, że podjęcie czynności egzekucyjnych wobec skarżącego byłoby bezskuteczne, a co się z tym wiąże, że nie uzyskano by w trakcie prowadzenia egzekucji kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne.

Niezależnie od powyższego – w ocenie Sądu – nieprawidłowo zostało także ocenione istnienie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy. Należy przy tym zauważyć, że przesłanki z art. 28 ust. 3 ustawy są rozłączne w tym znaczeniu, że określają odrębne od siebie stany faktyczne i prawne. Przesłanki te nie są tożsame czy nawet zbieżne. Nie można więc przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy uzupełniać czy odnosić do przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 5 tej ustawy. Stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję nie oznacza tego samego co brak majątku, z którego można egzekwować należności. Stwierdzenie braku majątku (lub osób), z którego można egzekwować należności, nie wymaga czynności czy działań organów, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy. O ile więc w sprawie dojdzie do ustalenia, że strona zaprzestała prowadzenia działalności, konieczne jest, dla pominięcia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy, stwierdzenie braku majątku, z którego można egzekwować należności, przy czym chodzi tu o należności składkowe przysługujące ZUS, a nie o jakiekolwiek inne należności.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, istnieją również podstawy do zakwestionowania oceny organu odnośnie niewystąpienia przesłanki o umorzenie, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, a więc oceny dotyczącej nie wystąpienia w sprawie sytuacji, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić należności ZUS, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego, w szczególności, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ ocenił, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby zasługiwała na wyjątkowe potraktowanie w formie udzielenia ulgi. Organ nie dostrzegł jednak, że skarżący w dacie orzekania nie osiągał żadnych dochodów i że był osobą bezdomną. Organ nie wyjaśnił również, jakie potrzeby człowieka w świetle realiów życiowych i przysługującego mu konstytucyjnego prawa do poszanowania i ochrony godności (art. 30 Konstytucji RP) uznano za niezbędne i jaką miarą te potrzeby szacowano. W ocenie Sądu, to, że skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, że jest osobą bezdomną, że nie posiada żadnych dochodów przesądza o jego nie tylko złej sytuacji finansowej, ale o życiu na granicy ubóstwa, a to prowadzi do wniosku, że w sprawie występuje również przesłanka umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS.

W kontekście przedstawionych okoliczności, organ ponownie rozważy, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 oraz w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Uwzględni przy tym pogląd, że w sytuacji, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Stan finansów ubezpieczeń społecznych nie może być reperowany kosztem ważnych interesów życiowych ubezpieczonych. Wobec tego, dla oceny czy przesłanka zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jest spełniona, wymagane jest ustalenie i ocena, czy dokonana przez organ analiza sytuacji majątkowo – dochodowej pozwala na przyjęcie, że skarżący posiada dochody, które po uwzględnieniu stałych i koniecznych wydatków pozwolą mu na zaspokojenie należności ZUS.

Reasumując, Sąd dopatrzył się uchybienia prawa materialnego, w postaci dokonania błędnej wykładni art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS a także naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28

ust. 3 i 3a u.s.u.s.), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, daje prawo do podjęcia decyzji.

Końcowo wskazać nadto przyjdzie, że uznaniowy charakter decyzji ulgowych nie może prowadzić do wydawania decyzji odmownych, w sytuacji, gdy zobowiązany nie posiada środków pozwalających mu na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych. Potrzeby te realizuje bowiem ze środków pomocy społecznej. Możliwość umorzenia należności w sytuacjach trudnych, w odniesieniu do osób żyjących na granicy ubóstwa stanowi realizację zasady solidaryzmu społecznego a to oznacza, że przepis art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. nie może być traktowany jako przepis martwy, stanowiący wyłącznie podstawę odmowy udzielenia ulgi w sytuacjach, które wykluczają zobowiązanego z tzw. normalnego życia, czyniąc z niego osobę bezdomną, bezrobotną i bez jakichkolwiek środków do życia.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ jest zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd nieprawidłowości, a przede wszystkim ustalić, po pierwsze czy zachodzi całkowita nieściągalność, po drugie wnikliwie ocenić, czy wystąpiły przesłanki umorzenia zawarte w § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS. Dokonując tych ustaleń i ocen organ odniesie się do aktualnej sytuacji skarżącego, na którą składa się jego sytuacja majątkowo - dochodowa i w tym kontekście dokona realnej oceny możliwości spłaty zadłużenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.