Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 158/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 140
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach decyzją z [...] r. znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: kpa) oraz art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r., poz. 2126, z późno zm., dalej: pgg), po rozpatrzeniu odwołania z [...] r. K. S. (strona, skarżący) od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...] r., znak: [...], ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od 18 czerwca 2014 r. do 27 września 2016 r. bez wymaganej prawem koncesji [...] ton kopaliny - piasku, z terenu działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości R., gmina L., powiat węgrowski, województwo [...] w wysokości [...] zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym.

Decyzją z [...] r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. ustalił stronie opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od 18 czerwca 2014 r. do 27 września 2016 r. bez wymaganej prawem koncesji [...] ton kopaliny - piasku, z terenu działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...]i [...] położonych w miejscowości R. w wysokości [...] zł i zobowiązał go do wniesienia powyższej opłaty, w wysokości 60% ustalonej kwoty, tj. [...] zł na konto Gminy L. i w wysokości 40% tej kwoty, tj. [...] zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Organ I instancji powołał jako podstawę prawną art. 140 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 pgg. Na skutek informacji Dyrektora Departamentu Zarządzania Zasobami Przyrody Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska organ I instancji [...] r. przeprowadził oględziny miejsca, podczas których wykazano, że w obrębie działek oznaczonych w systemie Geoportal 2 jako działki ewid. o nr [...], [...], [...] , [...] , [...] i [...] w miejscowości R. istniało pięć zawodnionych wyrobisk. Analiza stanu zagospodarowania terenu wykazała, że prace na obszarze objętym oględzinami, prowadzone są od dłuższego czasu, zwłaszcza w wschodniej części. Na terenie objętym oględzinami znajdowała się koparka zgarniakowa.

W trakcie oględzin pracownicy organu I instancji zaobserwowali świeże ślady eksploatacji w północno-zachodniej części terenu, w wyrobisku najbardziej wysuniętym na zachód (wyrobisko nr 5). Materiał odspojony stanowiły piaski różnoziarniste z przewarstwieniami żwiru.

Wykonano obmiar wyrobiska przy użyciu urządzenia: odbiornika GPS R8s firmy Trimble (SIN: 5519R00481), spełniającego wymagania zgodnie z Dyrektywą R&TTE 1999/5/EC, kontroler TSC3 firmy Trimble (SIN: RS3FC74857), metodą pozycjonowania satelitarnego.

Z obliczenia ilości wydobytej kopaliny sporządzono operat pomiarowy z [...] r. Objętość wydobytej kopaliny wyniosła [...] m 3. Podczas oględzin na terenie stawił się młody mężczyzna, który oświadczył, że nieruchomość jest własnością K. S., który codziennie wydobywa i wywozi piach z wyrobiska nr 1, spod lustra wody. Działalność tę prowadzi od około roku. Rozmówca stwierdził, że nie wie w jakim celu pobierane jest kruszywo i gdzie składowane. Powyższe opisano w protokole Nr [...] z oględzin terenu z [...] r.

Wobec powyższego, Dyrektor Okręgowego Urzędu w W. [...] r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku z prowadzeniem działalności bez wymaganej prawem koncesji i zawiadomił o tym strony postępowania, właścicieli działek, K. i A. S..

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że wyrobiska zlokalizowane są na działkach ewid. nr [...] i [...], [...], [...], [...] i [...] obrębu R., gm. L., stanowiących własność A. i K. S., którzy [...] r. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie trzech ziemnych stawów rybnych na wskazanych działkach. Do wniosku o pozwolenie wodnoprawne odwołujący dołączył (1) decyzję Wójta Gminy L. z [...] r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech ziemnych stawów rybnych, o głębokości do 2,8 m, (2) operat wodnoprawny na wykonanie trzech ziemnych stawów rybnych. Zgodnie z treścią operatu teren przewidziany pod budowę stawów rybnych stanowi nieużytek wyjęty spod użytkowania rolnego od dłuższego okresu. Na części działek znajduje się wyrobisko powstałe po wcześniejszym wydobyciu piasku i żwiru. Na pozostałej części jest wyniesienie, którego grunt nie został wydobyty z uwagi na małą wartość i nieprzydatność do budownictwa, a część terenu przewidzianego pod projektowane stawy tj. zagłębienie terenowe po wybraniu żwiru i piasku, zalana jest wodą; (3) decyzję Starosty [...] z [...] r. odmawiającą wydania pozwolenia wodnoprawnego z powodu naruszenia ustaleń decyzji o warunkach za- budowy odnośnie głębokości stawów oraz rozpoczęcia prac przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego, a decyzja ta nie była ostateczna; (4) Starosta [...] postanowieniem z [...] r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W., a jako powód podano między innymi możliwość niekoncesjonowanej eksploatacji kruszywa naturalnego pod pretekstem budowy stawów.

Organ I instancji na podstawie analizy zdjęć satelitarnych, zrzutów systemowych ELPIS z Centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. dla przedmiotowych działek oraz archiwalnych zdjęć satelitarnych dostępnych w serwisach Geoportal2 i Google Earth Pro ustalił, że na terenie działek objętych postępowaniem od lat prowadzone są roboty ziemne. Według stanu na [...] r. istniały jedynie wyrobiska (nr 1 i 2) zlokalizowane we wschodniej części obszaru oraz w części południowo-zachodniej. Widoczne od tego czasu zmiany w ukształtowaniu powierzchni terenu świadczą o prowadzeniu działalności, w wyniku której została wyeksploatowana kopalina - piasek. Na podstawie stanu zagospodarowania terenu na zdjęciu satelitarnym z [...] r. uzyskanego z Centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., organ I instancji stwierdził, że trzy z pięciu stwierdzonych podczas oględzin wyrobisk (nr 3, 4, 5) powstały po tej dacie oraz poszerzeniu uległo wyrobisko znajdujące się w południowo-zachodniej części terenu (wyrobisko nr 2). W dniu [...] r. pracownicy organu I instancji ponownie przeprowadzili oględziny terenu. W związku z faktem, że na podstawie uzyskanych zdjęć satelitarnych organ I instancji stwierdził, że od 2014 r. w wyniku prac wydobywczych, oprócz pomierzonego wcześniej wyrobiska nr 5, powstały jeszcze wyrobiska nr 3 i 4, wykonano ich obmiar (protokół z oględzin z [...] r.). Z obliczenia ilości wydobytej kopaliny sporządzono operat pomiarowy z [...] r. Objętość wydobytej kopaliny wyniosła [...] m 3, w tym [...] m 3 z wyrobiska nr 3 i [...] m 3 z wyrobiska nr 4. W północnej części nieruchomości stwierdzono składowiska kopalin - piasku.

W trakcie oględzin obecny był odwołujący, który złożył obszerne wyjaśnienia. Z uwagi na konieczność wykonania szczegółowego pomiaru wyrobiska nr 2 w części zalegającej pod lustrem wody, postanowiono wykonać pomiar zlecając jego przeprowadzenie wyspecjalizowanej firmie zewnętrznej. Pomiar wykonano w dniu oględzin terenu przeprowadzonych [...] r.

W Okręgowym Urzędzie Górniczym w W. [...] r. odwołujący złożył wyjaśnienia, które uzupełnił pismem z [...] r.

Organ I instancji [...] r. umorzył postępowanie w stosunku do A. S..

Po zgromadzeniu i analizie zebranego materiału dowodowego, organ I instancji [...] r. wydał zaskarżoną decyzję.

Od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem postępowania jest stare wyrobisko. Organ nie wziął pod uwagę, że strona uzyskała decyzję o warunkach zabudowy na budowę 3 ziemnych stawów na działkach o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości R.. Pracownicy organu I instancji używali map satelitarnych z [...] r., które są starsze niż 5 lat i nie powinny służyć jako materiał dowodowy ponieważ odwołujący nie był wtedy właścicielem wszystkich działek. Na terenie nieruchomości odwołujący składował piach 0-2 i 0-4, stanowiący piasek płukany i siany przywieziony z innego miejsca, tj. z firmy "A" z kopalni D.. Samochody osobowe, o których mowa w zaskarżonej decyzji przyjeżdżały na działki, m. in. podczas oględzin, po składowany piach lub w celu połowu ryb, za zgodą odwołującego. Zakwestionował oświadczenie młodego mężczyzny oprowadzeniu od roku przez właściciela nieruchomości, codziennego wydobycia piasku z wyrobiska nr 1, spod lustra wody. Oświadczenie to odwołujący uważa za mało wiarygodne, z uwagi na to, że w [...] r. zostały opracowane mapy sytuacyjno-wysokościowe terenu, a teren do chwili obecnej nie uległ zmianom, zaś mapy te nie były wzięte pod uwagę. Odwołujący kwestionował pomiar głębokości zawodnionego wyrobiska nr 2 zlecony firmie zewnętrznej. Według niego z uwagi na powierzchnię zbiornika wynoszącą ok. [...] ha i objętość określoną na [...] m 3, średnia głębokość zbiornika wodnego wynosi [...] m, a nie [...] m, jak ustalił organ I instancji. Podniósł, że zaniżenie terenu (dna zbiornika) jest lokalne i związane jest z ochroną ryb przed mrozem i niskim stanem wód. Dokonane przez odwołującego przez kilka lat usuwanie roślinności zasłaniającej wyrobisko oraz wyrywanie karp (prawdopodobnie: karpiny) i równanie terenu oraz odspajanie ziemi, zostało potraktowane przez organ I instancji jako wydobycie piasku, a zawodnienie zagłębień terenowych jest związane z wysokim stanem wód gruntowych, zmiennym w czasie. Kopalina znajdująca się w wyrobiskach w R., z uwagi na wyniki laboratoryjnych badań jakości, nie nadaje się do eksploatacji, gdyż nie spełnia żadnych polskich norm, z uwagi na zbyt dużą zawartość pyłów i gliny.

Organ II instancji, po analizie zebranego materiału dowodowego oraz zarzutów odwołania stwierdził, że odwołujący wydobywał kopalinę bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 Pgg i 19 Pgg kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może (nie musi) przynieść korzyść gospodarczą.

Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 Pgg działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 Pgg organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej.

Na podstawie art. 143 ust. 2 pkt 3 Pgg stroną takiego postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji albo w przypadku braku tego podmiotu inne osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu istnienia starych wyrobisk, organ II instancji stwierdził, że istnienie starych wyrobisk dotyczy wyłącznie wyrobisk nr 1 i 2. Pozostałe wyrobiska, tj. nr 3,4 i 5 oraz poszerzony zasięg wyrobiska nr 2 zostały wykonane w okresie od 18 czerwca 2014 r. do 27 września 2016 r., co bezspornie wynika zarówno z dokumentacji mapowej, jak zdjęć dołączonych do materiału dowodowego. Powyższe [...] r. pracownicy organu I instancji udokumentowali przeprowadzonymi ponownie obliczeniami terenu, co znalazło odzwierciedlenie w operacie pomiarowym z [...] r.

Przywołana przez stronę decyzja o warunkach zabudowy na budowę 3 stawów ziemnych w ocenie organu odwoławczego nie miała znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzją administracyjną, która mogłaby mieć znaczenie, byłoby pozwolenie wodno-prawne lub pozwolenie na budowę lub inne decyzje pozwalające na przemieszczanie mas ziemnych lub skalnych. Z materiału dowodowego wynika, że zarówno w okresie prowadzenia wydobycia piasku bez wymaganej koncesji, jak i później, taka decyzja nie została wydana.

Zdaniem organu II instancji nie zasługiwało na uwzględnienie twierdzenie odwołującego, że prowadzi wyłącznie składowanie kruszywa przywiezionego z innego zakładu górniczego, a to z uwagi na znaczną odległość, a tym samym na koszt transportu kruszywa (piasku), podważający opłacalność takiego przedsięwzięcia, przy cenach zbytu piasku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na działkach znajdowały się wyraźne "świeże" ślady wydobywania kopaliny oraz urządzenia służące do jej wydobywania, tj. koparka oraz krata do wstępnego przesiewania materiału. Wiek koparki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a materiał zgromadzony przy kracie mógł zostać specjalnie nawieziony w celu zamarkowania działalności, zaś odwołujący nie wykazał się decyzją administracyjną pozwalającą na zagospodarowania odpadów.

Organ II instancji uznał, że niepozyskanie przez organ I instancji, pomimo podjętych starań, danych kierowcy, który przebywał na nieruchomościach w trakcie wizji terenowej, z centralnej ewidencji pojazdów nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ przesłuchanie tej osoby jako świadka nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Dla ustalenia opłaty podwyższonej istotne znaczenie ma fakt wydobywania kopaliny bez koncesji, a nie sposób zagospodarowania tej kopaliny. Natomiast o wydobywaniu kopaliny świadczą ewidentnie ślady stwierdzone i udokumentowane za pomocą zdjęć i protokołu oględzin sporządzonych podczas wizji terenowej przez organ I instancji, załączone do materiału dowodowego.

Zdaniem organu II instancji mapa mająca być częścią składową operatu wodno-prawnego, o której istnieniu wspomina odwołujący, nie ma wpływu na postępowanie. W trakcie wizji terenowej pracownicy urzędu wykonali własne pomiary, w oparciu i w dostosowaniu do stwierdzonych przekształceń terenu działek, w szczególności "świeżych śladów wydobywania kopaliny".

Do wyliczenia ilości wydobytej kopaliny, organ I instancji wykorzystał mapy z okresu [...] r. do [...] r., co oznacza, że dokumenty kartograficzne służące do obliczeń ilości wydobytej kopaliny nie wybiegają poza okres 5 lat, a pomiary wyrobisk zostały wykonane przez osoby posiadające uprawnienia do geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych nadane przez Głównego Geodetę Kraju. Uprawnienia takie posiadał pracownik organu I instancji i wykonawca z firmy zewnętrznej będący autorem pomiarów i obliczeń dla wyrobiska nr 2. Zgodnie z art. 166 ust. 3 pkt 1 Pgg są to osoby uprawnione do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej, czyli posiadają wiedzę specjalistyczną do wykonywania czynności pomiarowych i obliczeniowych. Przyjęta metoda pomiaru precyzyjnego pozycjonowania GPS RTN/RTK, jak również wykorzystane instrumenty pomiarowe firmy Trimble, pozwalają na określenie współrzędnych wyznaczanych punktów z dokładnością pojedynczych centymetrów, co jest w zupełności wystarczające dla celów określenia ilości wydobytej kopaliny. Warunki atmosferyczne oraz terenowe w wyrobisku, szczególnie jego zawodnienie, nie miały wpływu na poprawną lokalizację punktów pomiarowych. Na ich podstawie zdefiniowano numeryczne modele terenu "przed" i "po" wykonaniu wykopów z wykorzystaniem powszechnie stosowanych w geodezji programów komputerowych WinKalk i C-Geo. Programy te uniemożliwiają ingerencję użytkownika w ich strukturę i tym samym wpływ na uzyskany wynik.

W dokumentacji zewnętrznej wyrobiska nr 2 uwzględniono jedynie tę część wyrobiska, która uległa zmianie od [...] r., czyli daty wykonania zdjęcia satelitarnego. Wyniki pomiaru pozwoliły określić, że głębokość wyrobiska nr 2 dochodziła do [...] m (rzędna [...] m n.p.m.).

Organ II instancji po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja pod względem merytorycznym została wydana właściwie. Ponadto organ I instancji w sposób prawidłowy przyjął, zdaniem organu II instancji, do ustalenia ilości wydobytej kopaliny jedynie objętość kopaliny wydobytej z wyrobisk powstałych po 2014 r, czyli wyrobisk nr 3, 4 i 5. Do przeliczenia objętości wydobytej kopaliny na tony przyjęto wartość gęstości objętościowej dla piasków średnioziarnistych mało wilgotnych w stanie luźnym, ustaloną na podstawie polskiej normy PN-81/B-03020, wynoszącą 1,60 t/m 3, co organ II instancji uznał za prawidłowe. W tym stanie sprawy znać należało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Pismem z [...] r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję zarzucając nie uwzględnienie dokumentów wydanych przez Wójta Gminy L. z [...] r. świadczące o tym, że na działkach rosły drzewa, krzewy i roślinność wodna, którą można było usunąć bez zezwolenia. W jego ocenie na zdjęciach satelitarnych z [...]r. widoczne jest pięć wyrobisk, a zagłębienia terenu porośnięte są roślinnością, widoczna jest również droga pomiędzy wyrobiskiem nr 5 a lasem i wał pomiędzy 4 a 5 wyrobiskiem. Nie wzięto pod uwagę tych map, a tylko mapy z [...]r. na których wyrobiska są słabo widoczne. Zaprzeczył by uwidoczniona na zdjęciach i opisana w decyzji koparka była sprawna, nie była ona używana od dawna, a produkcje tego typu sprzętu zakończono 30 lat temu. Świeże ślady równania terenu i wyrywania karp i drzew bezzasadnie uznano za ślady świeżej eksploatacji złoża. Składowane na działkach materiały budowlane były własnością innego przedsiębiorcy ze względu na budowę pobliskiej drogi, jego własnością były jedynie piasek i kamienie. Okoliczności te potwierdza oświadczenie przedsiębiorcy. Skarżący nie kwestionował pomiarów z 2016r., natomiast powziął wątpliwości, co do wysokości terenu z [...] r., gdyż w jego ocenie pokazują wierzchołki drzew, a nie dno wyrobiska. Skarżący wskazał, że naliczono odsetki w efektywnej wysokości 4000%, bez względu na to czy zastosowano określenie "opłata podwyższona". Naliczanie tak wysokich odsetek jest niezgodne z prawami człowieka oraz art. 32 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu w całości podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko, zaś odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności podkreślono, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, a zatem nie doszło do naruszenia art. 32 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie należy określić ramy prawne regulujące kwestie wydobywania kopalin oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm.) złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi wydobycie.

Ponadto, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.

W myśl art. 4 ust. 1 p.g.g., przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednakże ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 p.g.g. W tej sprawie skarżący nie powoływał się na wydobywanie kopaliny na cele osobiste, a zatem przepis ten nie miał zastosowania.

Właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 p.g.g. Przepis ten stanowi, że opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Istota sporu między stronami dotyczy przede wszystkim tego, czy skarżący powinien zostać obciążony opłatą podwyższoną za prowadzenie od 18 czerwca 2014 r. do 27 września 2016 r. wydobycia bez wymaganej prawem koncesji piasków z terenu działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] . Zdaniem organu skarżący powinien zostać obciążony opłatą podwyższoną, a według strony opłata taka nie powinna zostać ustalona, gdyż nie prowadził wydobycia kopaliny. W sporze tym rację należy przyznać organowi.

Organ I instancji dokonał [...] r. oględzin nieruchomości na skutek anonimowej informacji dotyczącej wycinki drzew oraz eksploatacji złoża kruszywa w miejscowości R. w województwie [...], w wyniku których stwierdzono istnienie pięciu zawodnionych wyrobisk oraz odspojony materiał w postaci piasków różnoziarnistych z przewarstwieniami żwiru. Dokonano obmiaru wyrobiska i sporządzono operat pomiarowy. Organ powziął wiadomości, że eksploatacja kruszywa następuje spod lustra wody, a w skutek poczynionych ustaleń dokonano powtórnych oględzin terenu nieruchomości, obmiaru wyrobiska, zaś pomiar wyrobiska nr 2 pod lustrem wody powierzono specjalistycznej firmie zewnętrznej. Organ dokonał porównania zgromadzonego materiału dowodowego badając dokumentację fotograficzną od 2010 roku oraz zestawiając ją z stanem własnościowym nieruchomości i późniejszym materiałem fotograficznym.

Tak poczynione ustalenia pozwoliły organowi stwierdzić, że na terenie nieruchomości prowadzono eksploatację złoża piasku, a trzy z pośród pięciu wyrobisk tj. nr 3, 4 i 5, powstały po 18 czerwca 2014r., zaś wyrobisko nr 2 uległo poszerzeniu. Potwierdzenie tego stanowiska zawierają zdjęcia satelitarne z Centrali ARiMR oraz oględziny terenu. Powyższe ustalenia pozwoliły na stwierdzenie, że wykonywana przez skarżącego działalność mieści się w zakresie pojęcia wydobywania kopaliny zdefiniowanej w art. 6 ust. 1 pkt 19, jak również w pojęciu kopaliny zdefiniowanym w art. 6 ust. 1 pkt 3 pgg. Zasadnie organ podkreślił, że w sprawie mogłoby mieć znaczenie pozwolenie wodno-prawne lub pozwolenie na budowę lub inne decyzje pozwalające na przemieszczanie mas ziemnych lub skalnych, a takiej decyzji skarżący nie przedstawił.

Skoro doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a osobą która wykonała tą czynność był skarżący to zgodnie z art. 140 ust. 1 pgg działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 pgg, za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 pgg organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Adresata takiej decyzji określa art. 143 ust. 2 pkt 3 pgg, a w niniejszej sprawie jest nią skarżący.

Powołane wyżej przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie, a organ nadzoru górniczego opierając się na danych wynikających z map z okresu 18 czerwca 2014r. – 27 września 2016r. określił ilość i wartość pozyskanego złoża kierując się przy tym wynikami pomiarów dokonanych na miejscu przez jego pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje w zakresie mierniczo-geodezyjnym oraz kierując się wynikami prac podmiot zewnętrznego, posiadającego odpowiednie kwalifikacje, a działającego na zlecenie organu. Pomiarów dokonano specjalistycznym, certyfikowanym sprzętem pomiarowym i obliczeniowym, posiadającym stosowne i powszechnie stosowane oprogramowanie, co uniezależnia wynik obliczeń od interwencji osoby kontrolującego. Powyższe znajduje oparcie w art. 166 ust. 3 pkt p.g.g. Zarzuty przedstawiane przez skarżącego w toku postepowania oraz w skardze w powyższym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Jako podstawę do dokonania obliczeń przyjęto wartość gęstości objętościowej dla piasków średnioziarnistych w oparciu o polską normę PN-81/B-03020.

Załączona do skargi dokumentacja fotograficzna nie zmienia oceny zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż po części jest nie czytelna (zdjęcie k.5 a.s.), po części powiela dane zawarte w aktach administracyjnych (zdjęcie k.6 odpowiada zdjęciu k.54/6 a.s., zdjęcie k.7 odpowiada zdjęciu załączonemu do protokołu oględzin z [...] r. k. 3 a.s.). Załączona dokumentacja fotograficzna obrazuje stan terenu w dniu dokonania oględzin wskazując na różnicę terenu, świeże usypiska piasku, świeże ślady opon samochodów ciężarowych, pryzmy materiału. Skarżący tym ustaleniom przeciwstawia swe oświadczenia poparte zaświadczeniem "B" sp. z o.o., z którego nie wynikają żadne ustalenia dotyczącego charakteru łączącej strony umowy składowania materiałów, nie określono ich ilości, czasu przechowywania, warunków przechowywania, ewentualnej odpłatności lub form rozliczeń, nie wskazano miejsca pochodzenia składowanych materiałów, ich ilości, czasu i okoliczności ich uprzątnięcia. Zaświadczenie to nie może mieć wobec powyższych zastrzeżeń przesądzającego znaczenia w sprawie, nie obala wyżej opisanych przez organ ustaleń. Podobnie nie ma decydującego znaczenia w sprawie nieustalenie tożsamości osoby udzielającej informacji o eksploatacji złoża podczas pierwotnych oględzin, jak i nieustalenie osoby kierowcy, który przyjechał po materiał sypki samochodem ciężarowym. Natomiast sam skarżący przyznał, że samochodami marki [...] o ładowności ok. 20 t lub 13 t wywoził ze swoich działek urobek do zasypania nierówności, co miało trwać do 2013 roku (protokół z [...] r. k. 40 a.s., wyjaśnienia do protokołu, podziękowania k. 41 a.s.). W tym miejscu przypomnieć należy jednolite stanowisko sądów administracyjnych, że odłączone masy piasku nie zostały wywiezione ani sprzedane nie ma dla stwierdzenia działalności górniczej istotnego znaczenia. Zbywanie wydobytego materiału nie stanowi przesłanki uznania odłączenia kopalin za ich wydobycie. Z wydobyciem mamy do czynienia nie tylko w przypadku zbycia uzyskanych kopalin, ale nawet wówczas, gdy odłączona substancja nie była sprzedawana albo przeznaczona do sprzedaży ( np. wyroki WSA w Gliwicach: z 1.08.2018r. III SA/Gl 152/18, z 15.05.2018r. III SA/Gl 1074/17).

Z dokumentacji dotyczącej postępowania w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie trzech stawów rybnych wynika jedynie, że skarżący podjął prace ziemne w tym zakresie, a ostateczny wynik tego postepowania nie został przedłożony wraz ze skargą lub w późniejszym terminie przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, co pozwala na stwierdzenie, że plan powstania stawów rybnych nie został zrealizowany.

Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia tegoż przepisu są niezasadne, podobnie jak zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Powołane wyżej przepisy ustawy prawo geologiczne i górnicze wyznaczają sztywny reżim odpowiedzialności za prowadzenie prac wydobywczych bez wymaganej koncesji, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. W rozpoznawanej sprawie nie może być mowy o odniesieniu zasad nakładania tejże sankcji do przepisów odkreślających wartości odsetek skarbowych, które objęte są odrębnym reżimem prawnym. Skarżący w skardze nie wskazał przyczyn, dla których porównuje te odmienne instytucje prawne, tym bardziej, że kwestie odsetek w opóźnieniu zapłaty nie są objęte niniejszym postępowaniem. Opłata podwyższona jest rodzajem sankcji za prowadzenie eksploatacji złoża bez zachowania prawem przewidzianych warunków w postaci chociażby posiadania stosownej koncesji i uiszczenia stosowanej od niej opłaty. Art. 140 ust. 3 p.g.g. opisuje szereg działań podmiotów objętych sankcja w postaci opłaty podwyższonej, a charakteryzują się one koncesjonowanym obrotem.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.