Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 692/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.  88 ust. 1, art. 89, art. 92, art. 95 ust. 1pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: par. 1 ust. 1pkt 1-6, ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1130
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad  przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - tekst jednolity
article: par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1170
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i  norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], znak [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji w [...], decyzją z [...] marca 2019 r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 92 i 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji oraz § 1 i § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, odmówił sierż. B. B. przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż B. B. wraz z żoną i dziećmi mieszka w [...] przy [...] i jest tam zameldowany na pobyt stały. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż żona funkcjonariusza jest współwłaścicielką budynków mieszkalnych w miejscowości [...] [...], które nabyła w drodze spadku po zmarłej matce na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Według oświadczenia funkcjonariusza udział jego żony w spadku wynosi [...] m2 powierzchni mieszkalnej.

Dalej zauważono, że zgodnie z treścią art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Z kolie na podstawie §1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Wielkość udziału w spadku żony wnioskodawcy odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia tj. 14 m2 powierzchni mieszkalnej . Z tych też przyczyn organ wydał decyzję odmowną.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. B. podniósł, że powołany w decyzji przepis §1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r.(...) nie dotyczy jego sytuacji. On sam nie posiada bowiem z tytułu spadku prawa do zajmowanego lokalu, a jego żona tytuł ten uzyskała jeszcze przed ślubem. Zaznaczono, iż tytuł prawny do części domu z osobami obcymi w myśl art. 89 ustawy o Policji, w rozmiarze części pow. mieszkalnej [...] metrów, nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza i członków jego czteroosobowej rodziny uwzględnianych dla przydziału lokalu mieszkalnego. W konsekwencji, zdaniem odwołującego się, ma on prawo do lokalu mieszkalnego przydzielanego decyzją administracyjną oraz do czasu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych poprzez przydział lokalu, do skorzystania z pomocy finansowej w postaci równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Powołano się także na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 7/09.

Komendant Policji, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] o odmowie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki wyjaśnił, że jeżeli policjant jest uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale, a takiego lokalu mu nie przydzielono, a on lub jego małżonek nie posiada lokalu w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, albo posiadany przez niego lub jego małżonka lokal nie spełnia przysługujących norm zaludnienia, to wówczas, zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji przysługuje mu prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wskazano, że normy zaludnienia przewidują 7 - 10 m2 powierzchni mieszkalnej na każdego członka rodziny. Dalej zauważono, że stosownie do § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny, będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Zdaniem organu regulacja zawarta w § 1 ust. 2 pkt 5 ww. rozporządzenia wskazuje, że sytuacja prawna tych współwłaścicieli, których współwłasność powstała w wyniku dziedziczenia wchodzącego w skład spadku domu lub lokalu mieszkalnego, została ukształtowana odmiennie, niż w pozostałych przypadkach powstania stosunku współwłasności. To zróżnicowanie sytuacji prawnej współwłaścicieli powoduje, że w przypadku, gdy współwłasność powstała w wyniku innych zdarzeń prawnych niż spadkobranie, nabycie prawa do równoważnika pieniężnego zostało wyłączone. Natomiast w przypadku, gdy współwłasność wynika ze spadkobrania, możliwe jest uzyskanie równoważnika pieniężnego, chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, wyłączające możliwość nabycia prawa do równoważnika. Prawo do równoważnika pieniężnego jest wyłączone wówczas, gdy policjant zajmuje lokal lub dom, będące przedmiotem współwłasności w wyniku spadkobrania, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazano, iż wyłom od zasady zaspokajania potrzeby mieszkaniowej, wówczas gdy wielkość odpowiada normom dla wszystkich członków rodziny, w przypadku równoważnika za brak lokalu sprowadza się do tego, że jeżeli funkcjonariusz uzyskał lokal przez spadkobranie, to równoważnik nie służy, gdy wielkość udziału w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Nie ma zatem wówczas znaczenia wielkość rodziny funkcjonariusza - liczba członków rodziny.

Komendant Wojewódzki Policji zauważył, że w toku postępowania, w oświadczeniu uzupełniającym, policjant wyszczególnił wszystkie pomieszczenia, mające według niego znaczenie przy obliczaniu całej powierzchni mieszkalnej wchodzącej w skład masy spadkowej. Z załączonego opisu technicznego wynika, że policjant pominął jedno pomieszczenie - "jadalnia" o powierzchni 11,2 m2. Co więcej, to właśnie on z rodziną to pomieszczenie zajmuje. Organ wyjaśnił, opierając się na przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, że powierzchnię jadalni również należało włączyć do powierzchni mieszkalnej. Tak więc powierzchnia mieszkalna wchodząca w skład masy spadkowej to [...] m 2 ([...] m2). Natomiast policjant wraz z rodziną zajmuje powierzchnię mieszkalną wynoszącą [...] m2. Wobec powyższego zarzut strony, że jego rodzina nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, nie znajduje uzasadnienia. Według organu powyższe oznacza, że policjant zajmuje dom jednorodzinny, którego współwłaścicielem jest żona policjanta, a jego powierzchnia mieszkalna odpowiada przysługującym mu normom zaludnienia. Już ta okoliczność powoduje, że decyzja Komendanta Powiatowego Policji w [...] była słuszna. W tej sytuacji, wielkość powierzchni mieszkalnej wchodząca w skład masy spadkowej i przysługujący żonie policjanta, jako spadkobiercy, udział, który wynosi [...] m2, a więc odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia, jest drugą okolicznością wyłączającą prawo strony do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Strona nie wykazała również, w jakim zakresie uchwała 7 sędziów NSA sygn. I OPS 7/09 miałaby zastosowanie w niniejszej sprawie, dlatego organ odwoławczy nie może się do tego ustosunkować.

Skargę do powyższą decyzję Komendanta Policji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł B. B. podnosząc, iż organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania. Organ nie odniósł się w szczególności do uchwały NSA o sygn. I OPS 7/09, która dotyczy sytuacji, gdy małżonek funkcjonariusza (on sam) nabył z tytułu spadkobrania udział w domu mieszkalnym, w którym zamieszkuje, a zajmowana przez niego część domu nie zapewnia norm zaludnienia, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Powołano się także na orzeczenia sądów administracyjnych, zgodnie z którymi argumenty przytoczone w powyższej uchwale, wydanej na gruncie przepisów regulujących uprawnienia funkcjonariuszy Straży Granicznej, należy odnieść także do regulacji dotyczących funkcjonariuszy Policji. Zaznaczono nadto, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania kwater przeznaczonych dla policjantów normę zaludnienia stanowi powierzchnia pokoi, ale nie jadalni, wc czy korytarzy.

Skarżący podtrzymał swoje twierdzenia, iż wraz z rodziną dysponują w tym momencie jednym pokojem o powierzchni [...], łazienką z wc oraz innymi pomieszczeniami w części domu, a więc nie posiadają ich na własność i są im jedynie użyczone przez głównego właściciela domu (ojca żony), który posiada do nich nieograniczony dostęp z mocy prawnej. Małżonka skarżącego posiada jedynie prawo do około 16 m2 pokoi w domach przy [...] i niestety nie ma na razie możliwości prawnej i woli właściciela większości, aby rodzina skarżącego mogła władać, posiadać na własność lub wydzielić sobie lokal zaspokajający potrzeby mieszkaniowe.

Odpowiadając na skargę Komendant Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczas stanowisko. Organ zauważył, iż regulacje dotyczące przyznawania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy Straży Granicznej różnią się od odpowiednich uregulowań dotyczących funkcjonariuszy Policji. Przepisy dotyczące funkcjonariuszy Straży Granicznej w żaden sposób nie regulują kwestii posiadania prawa do równoważnika w przypadku posiadania lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem spadku. Stąd też uchwała NSA z 18 listopada 2009r. nie znajdzie zastosowania przy wykładni prawa dokonanej w przedmiotowej sprawie. Organ podtrzymał swoje stanowisko, iż jadalnia stanowi pokój mieszkalny.

W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2019 r. skarżący podtrzymał twierdzenie, iż zajmuje z rodziną jeden pokój. Wskazał, iż nigdy nie twierdził, iż dysponuje na wyłączność ze swoją rodziną częścią (parterem) domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem - nie zaś pod kątem słuszności i celowości. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje wydane przez organy Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego, o którym mowa w art. 92 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 161 ). Zgodnie z tym przepisem policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Uprawnienie policjanta do powyższego świadczenia pieniężnego jest ściele związane z unormowaniem zawartym w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 89 tej ustawy, które przyznają policjantowi w służbie stałej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby określonych członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Prawo do lokalu mieszkalnego realizowane jest przede wszystkim przez administracyjny przydział lokalu z zasobów mieszkaniowych Policji (art. 90 ustawy o Policji), a dopiero w dalszej kolejności przez świadczenia pieniężne. Omawiany równoważnik pieniężny ma zastępczy charakter w tym sensie, że dopiero gdy w stosunku do policjanta nie zrealizowano uprawnienia podstawowego, należy mu przyznać i wypłacać określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Omawiany równoważnik ma więc charakter ekwiwalentu z powodu niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w drodze decyzji z zasobów lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji i jest prawem pochodnym do prawa wynikającego z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji.

Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1130 ze zm.) równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantom w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji, nie posiadają lokali, domów lub kwatery tymczasowej, o których mowa w pkt 1- 6. Z kolei, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 5 powołanego rozporządzenia, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Normy zaludniania, o którym mowa w tym przepisie, określa z kolei § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniana tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1170 ze zm.) norma zaludnienia przysługująca policjantowi wynosi od 7 do 10 m˛ powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym.

Zauważyć należy, iż powołane wyżej przepisy faktycznie nie odnoszą się wprost do wielkości posiadanego (zajmowanego) przez policjanta lokalu. Ograniczenie się wyłącznie do gramatycznej treści tych norm mogłoby sugerować, że równoważnik pieniężny przysługuje policjantowi, wyłącznie wówczas, gdy w ogóle nie posiada on określonego typu lokalu mieszkalnego, lub gdy zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia i to niezależnie od tego czy zajmowany lokal spełnia przysługujące funkcjonariuszowi i jego rodzinie norm zaludnienia.

W ocenie Sądu zastosowanie w niniejszej sprawie tylko wykładni językowej jest niewystarczające, gdyż prowadziłoby do wadliwości w ustaleniu granic prawa do omawianego świadczenia. Wykładnia gramatyczna musi być uzupełniona wykładnią celowościową i systemową.

Jak wskazano wyżej, równoważnik pieniężny o którym mowa w art. 92 ustawy o Policji, ma charakter subsydiarny do przysługującego policjantowi w służbie stałej prawa do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby określonych członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji). Gwarantowane przez ten przepis prawo do lokalu mieszkalnego jest uprawnieniem wiążącym się ze stałą służbą w Policji. Jest to zatem prawo do lokalu o określonej powierzchni, uwzględniającej normy zaludnienia lokali mieszalnych, określone na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o Policji, w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Z powyższego wynika, że w sytuacji, gdy policjant posiada lokal mieszkalny o powierzchni mniejszej, niż określona w przepisach ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, to może otrzymać lokal mieszkalny na podstawie decyzji o przydziale. Natomiast lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej (art. 95 ust.1 pkt 2 ustawy o Policji ). A contrario, gdy lokal mieszkalny nie odpowiada normom powierzchni przysługującej policjantowi, to wówczas nie ma przeszkód, aby przydzielić lokal mieszkalny w drodze decyzji. Gdy zajmowane przez funkcjonariusza mieszkanie niepochodzące z zasobów mieszkaniowych Policji nie spełnia przysługujących policjantowi normatywów (gdy prawo do lokalu nie zostało w istocie zrealizowane, a zajmowany lokal ma powierzchnię mniejszą od przysługującej), policjantowi służy równoważnik za brak lokalu. Jest to zastępcza forma realizacji prawa do lokalu mieszkalnego - gdy w stosunku do policjanta nie zrealizowano uprawnienia podstawowego (przydzielenia lokalu mieszkalnego w drodze decyzji), należy mu przyznać i wypłacać określoną sumę pieniędzy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Niewątpliwie zamiarem ustawodawcy było zapewnienie policjantom prawa do dodatkowych świadczeń związanych z zaspokojeniem ich potrzeb mieszkaniowych. (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2019 r. o sygn. akt I OSK 2256/18 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Jak wskazano wyżej, literalna wykładnia przepisów § 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 rozporządzenia może stać w sprzeczności z ww. celami i złożeniami ustawy o Policji. W ocenie Sądu wskazane przepisy rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż wykluczają one prawo do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli posiadany lub zajmowany przez policjanta w służbie stałej lub członka jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, lokal, dom lub kwatera tymczasowej, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2- 6 lub ust 2 pkt 5 rozporządzenia, spełnia normy zaludnienia przysługujące funkcjonariuszowi i jego rodzinie. W przeciwnym razie nie można uznać, aby zaspokojone zostało uprawienie funkcjonariusza policji "do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych" (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji). Zaznaczyć należy jednak, iż funkcjonariuszowi, któremu przydzielono lokal mieszkalny z zasobu mieszkaniowego Policji i który w czasie pełnienia służby nabył prawo do dodatkowej normy (dodatkowych norm) zaludnienia, a więc do lokalu o większej powierzchni, przysługuje jedynie prawo do zamiany posiadanego lokalu mieszkalnego na inny lokal o odpowiednim standardzie i metrażu, a więc jedynie prawo do modyfikacji zrealizowanego już uprawnienia. Nie jest uprawniony natomiast do jednoczesnego korzystania z dwóch świadczeń, tj. korzystania z przydzielonego lokalu i równoważnika pieniężnego (por. uchwała NSA z 21 kwietnia 2008 r. o sygn. akt I OPS 3/08 – dostępna na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznanej sprawy zauważyć należy, iż bezspornym jest, że żonie skarżącego, a więc osobie o której mowa w art. 89 pkt 1 ustawy o Policji, przysługuje udział w spadku po jej zmarłej matce, wynoszący [...]. Jak oświadczył skarżący, w skład tego spadku wchodzi prawo współwłasności dwóch budynków mieszkalnych położonych przy [...] w [...]. Rodzina skarżącego, składająca się z czterech osób, zamieszkuje jeden z tych domów. Z oświadczeń skarżącego wynika, iż powierzchnia mieszkalna (pokoi) obu ww. budynków wynosi 126,5 m2, a zatem udział żony skarżącego w spadku [...] odpowiada 15,81 m2 powierzchni mieszkalnych, co z kolei odpowiada dwóm normom zaludnienia. Skarżący w piśmie z [...] lutego 2019 r. wyjaśnił, iż wraz z rodziną zajmują parter jednego z tych budynków i razem dysponują pokojem o powierzchni 22 m2, łazienką z wc oraz innymi pomieszczeniami wskazanymi w projekcie budowlanym. W piśmie z [...] lutego 2019 r. wskazano, iż dysponują jeszcze pomieszczeniem kuchennym.

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną wyżej, w okolicznościach rozpoznanej sprawy, dla ustalenia, czy skarżącemu przysługuje wnioskowany równoważnik pieniężny, istotne jest ustalenie, czy skarżący i jego rodzina zajmują część domu, która odpowiada normom zaludnienia, które to normy dla czteroosobowej rodziny wynoszą 28 m2. Zaznaczyć przy tym należy, iż z wyjaśnień skarżącego wynika, że nie doszło do podziału spadku po zmarłej matce jego małżonki, a przy takim założeniu uprawnienia wszystkich współwłaścicieli przedmiotowych budynków mieszkalnych określa, co do zasady, art. 206 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego zgodnie z którym każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Pomimo braku prawnego podziału budynków między poszczególnych współwłaścicieli, z tytułu samego faktu posiadania przez nich określonych ułamków udziału w rzeczy wspólnej mogą oni określić umownie, z jakich części rzeczy będą korzystać. Podziałowi takiemu służy umowa o sposób korzystania (quo ad usum). Umowa ta ma charakter wyłącznie obligacyjny, nie powoduje w żadnej mierze zniesienia współwłasności. Dopuszczalne jest zawarcie takiej umowy w sposób dorozumiany poprzez faktyczne ograniczenie się w korzystaniu przez poszczególnych współwłaścicieli do określonych części nieruchomości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] [...] marca 2017 r. o sygn. akt I ACa [...] – opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 2306325 ). Z wyjaśnień skarżącego wynika, iż w przypadku jego rodziny doszło do takiego dorozumianego zawarcia umowy o sposób korzystania z budynków położonych przy [...] w [...] – skarżący oraz jego rodziną korzystają z określonej części (parter) budynku przy [...] w [...]. Skarżący wyjaśnił, iż na piętrze tego budynku mieszka siostra jego żony wraz z małżonkiem i dwójką ich dzieci.

A zatem dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego o równoważnik pieniężny za lokal mieszkalny, konieczne jest ustalenie powierzchni mieszkalnej faktycznie zajmowanej przez skarżącego i jego rodzinę.

Zdaniem Sądu materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie pozwala na jednoznaczne ustalenie tej powierzchni, a twierdzenia organu, iż skarżący zajmuje z rodziną część budynku mieszkalnego po powierzchni mieszkalnej 33,9 m2 są co najmniej przedwczesne. Z przedłożonego przez stronę projektu technicznego budynku w którym skarżący zamieszkuje z rodziną wynika, iż parter tego budynku składa się z sieni, holu (hallu), W.C. (toalety), kuchni, jadalni (o po. 11,2 m2) i pokoju dziennego o pow. 22,7 m2 . Opisy widniejące na tym projekcie technicznym wskazują, iż pochodzi on z 1991 r. Skarżący twierdzi, iż zajmuje z rodziną jeden pokój o pow. 22,7 m. Ponadto dysponują WC z łazienką i kuchnią. Wszystkie te pomieszczenia są położone na parterze budynku przy [...]. Wyjaśnienia skarżącego nie pokrywają się jednak z rysunkiem technicznym (rzutem) zajmowanego parteru. W szczególności skarżący nie wymienia znajdującej się na tym projekcie jadalni oraz wskazuje na dysponowanie łazienką z WC, podczas, gdy projekt przewiduje jedynie WC. Powyższe rozbieżności czynią koniecznym ustalenie jaka jest rzeczywista, aktualna na momentt rozpoznawania wniosku, funkcja pomieszczeń znajdujących się części budynku faktycznie zajmowanego przez skarżącego i jego rodzinę oraz ich powierzchnia. Nie można bowiem wykluczyć, iż obecna funkcja i układ części pomieszczeń różni się od funkcji i układu pomieszczeń uwidocznionych na planie technicznym. Sugerują to również naniesione na projekt techniczny notatki wskazujące, iż ściana działowa między pomieszczeniem kuchennym, a jadalnią uległa likwidacji.

Orzekające w niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły powyższych rozbieżności, mimo wynikającego z art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Z tych też przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit a i c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając odwołanie Komendant Wojewódzki Policji winien zastosować się do wykładni prawnej przeprowadzonej w niniejszej sprawie, a następnie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia jak jest powierzchnia mieszkalna (którą stanowi powierzchnia pokoi) w części budynku przy [...], faktycznie zajmowanej przez skarżącego i jego rodzinę. Konieczne jest przy tym jednoznaczne ustalenie, z których pomieszczeń i w jaki sposób korzysta skarżący i jego rodzina.

Odnosząc się w tym miejscu do wskazanych przez organ odwoławczy definicji pomieszczenia mieszkalnego oraz pomieszczenia pomocniczego, zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), zauważyć należy, iż przepisy tego rozporządzenia nie znajdują w tej sprawie zastosowania. Definicje zawarte w tym akcie znajdują zastosowanie w procesie budowlanym - § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Wobec braku stosownej definicji pojęcia "pokój" na gruncie przepisów regulujących uprawnienia mieszkaniowe funkcjonariusza policji odwołać się należy do słownikowego znaczenia tego terminu, z uwzględnieniem powyższych regulacji jakimi jest zapewnienie pełnej dyspozycyjności policjanta w ramach pełnionych obowiązków służbowych i zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza i jego rodziny na określonym poziomie (por. wyrok NSA z [...] maja 2019 r. o sygn. akt I OSK [...] – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).