Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 242/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-09-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. Ś. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 7 września 2018 r. uwzględniającego wniosek skarżącej w części poprzez zwolnienie skarżącej od wniesionej skargi i oddalającego wniosek w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

M. Ś. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie podatku dochodowego od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego.

Skarżąca świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem. Nie wykazała majątku. Oświadczyła, że wraz z mężem utrzymuje się z uzyskiwanej renty z KRUS w kwocie 827 zł netto miesięcznie oraz z wynagrodzenia za pracę męża w kwocie 2156 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe miesięczne wydatki skarżąca wykazała wyżywienie 1500 zł, ubranie 100 zł, leczenie męża 700 zł, media opał, 300 zł, pozostałe wydatki 300 zł.

W złożonym wniosku skarżąca wskazała, że wraz z mężem zamieszkują w dożywotnio ustanowionym pokoju z kuchnią. Wszystkie pieniądze przeznaczają na pokrycie kosztów utrzymania i leczenie męża, który od początku roku pozostaje pod opieką kardiologa.

Starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącej w części poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi, podnosząc, że przedstawiona przez skarżącą sytuację materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, wraz z mężem uzyskuje stałe miesięczne dochody w łącznej kwocie 2983 zł, nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenia, czy zobowiązania których nie jest w stanie spłacić.

Skarżąca złożyła od postanowienia sprzeciw, w którym podniosła, że nie jest w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej, nie jest biegła w przepisach, nie jest w stanie zadbać o swój interes prawny, a jej dochody powodują, że nie stać jej na zapewnienie sobie takiej pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa skarżącej nie wskazuje na to, by nie była ona w stanie ponieść kosztów sądowych w części. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje wraz z mężem miesięczne stałe dochody w łącznej kwocie 2983 zł, zaś kwota jaką miesięcznie wydatkuje kwoty tej nie przekracza.

Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Tymczasem mając na uwadze sytuację skarżącej przedstawioną w złożonym wniosku nie sposób uznać jej za osobę ubogą, której konieczne jest zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata.

Sąd za referendarzem sądowym podkreśla także, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wówczas bowiem, gdy wykazana przez stronę skarżącą sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, orzekający zobligowany jest do wyboru jakiego zakresu będzie dotyczyć przyznane prawo pomocy. Sąd orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy stronie skarżącej tak jak referendarz sądowy wziął pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Z art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 2000zł. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie jednorazowo kwoty w takiej wysokości rzeczywiście może mieć negatywny wpływ na sytuację finansową skarżącej i jej rodziny.

Zatem w ocenie Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za uzasadniony w części i przyznać skarżącej zwolnienie od wpisu od wniesionej skargi. Sąd nie znalazł natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak Sąd wskazał wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie choćby w części udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi w przypadku skarżącej.

Ponadto, jak podkreślił referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Przy czym Sąd podkreśla, że ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z 19 maja 2011 r. sygn. akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując, Sąd w całości podziela wnioski zawarte w postanowieniu z 7 września 2018 r. i stwierdza, że zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi stanowi formę wsparcia w prowadzeniu sprawy, która zabezpiecza prawa strony do sądu oraz doprowadzi do rozpoznania wniesionej przez nią skargi.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.