Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 683/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność aktu wydanego na podstawie przepisów szczególnych
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi R.K. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta dokonania zwrotu R.K. części opłat w wysokości po 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych za każdą z niżej wymienionych kart pojazdu: 1. z dnia [...] r. nr [...], ... 26. z dnia [...] r. nr [...], III. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego R.K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r. R.K., reprezentowany przez pełnomocnika, zwrócił się do Prezydenta Miasta o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów i zwrot kwoty 11 050 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty za wydanie 26 kart pojazdów, określonych w wykazie stanowiącym załącznik do wniosku. Powyższe karty pojazdów wydane zostały w okresie od [...] lipca 2004 do [...] listopada 2005 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] pełnomocnikowi strony w dniu organ odmówił dokonania na rzecz wnioskodawcy zwrotu nadpłaty wskazując, iż wskazane we wniosku pojazdy zostały zarejestrowane w okresie obowiązywania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ustalającego jej wysokość na 500 zł za kartę. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. ( U 6/04, OTK-A 2006/1/3) stwierdził niezgodność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, odraczając jednocześnie termin utraty mocy obowiązującej przepisu § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia do dnia 1 maja 2006 r. Oznacza to, iż Trybunał wyłączył wszystkie skutki retroaktywne wyroku. Skutkuje to uznaniem niemożności sięgania po instrumenty określone w art. 190 ust. 4 Konstytucji i dochodzenie roszczeń opartych o przepis art. 417 § 1 Kc. Uznając zgłoszone żądanie za bezpodstawne roszczenie odszkodowawcze stwierdził również, iż - zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 37 /10 i art. 442 1 Kc - nastąpiło jego przedawnienie, a nadto wskazał , że "[...] maja 2010 r. Sąd Rejonowy wydał prawomocny wyrok odrzucający żądanie strony zwrotu opłaty za kartę pojazdu".

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. ( nadanym w tym samym dniu ) działający w imieniu R.K. pełnomocnik wezwał Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania zwrotu części opłat pobranych przez organ za wydanie kart pojazdów wskazanych w wykazie załączonym do wniosku z [...] maja 2010 r. oraz zwrot kwoty 11. 050 zł tytułem nienależnie pobranej części opłat za wydanie w/w kart pojazdów. Z powołaniem na orzecznictwo NSA i sądów administracyjnych wywodził, iż fakt odroczenia przez Trybunał utraty mocy obowiązującej przez niekonstytucyjny przepis pozostaje bez wpływu na uznanie, iż miał on taki charakter od dnia wydania go, a zatem pobranie na jego podstawie opłat za wydanie karty pojazdu, w części przewyższającej koszt jej wytworzenia, nastąpiło bez podstawy prawnej.

W dniu 19 lipca 2010 roku do pełnomocnika strony wpłynęło pismo organu z dnia [...] lipca, stanowiące jego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym podtrzymane zostało dotychczasowe stanowisko.

R.K., reprezentowany przez pełnomocnika w dniu [...] sierpnia 2010 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nienależnie pobranych przez organ części opłat za wydanie 26 kart pojazdów. Zaskarżonej czynności zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.);

2. naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji w której powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej zwanego w skrócie TWE);

3. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit pierwszy TWE, który należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany;

4. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym przepisu art. 10 TWE – proklamującego zasadę lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z TWE, a w szczególności związanie państwa polskiego ,,acquis communautaire" – w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego, wynikającą z orzecznictwa ETS;

5. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż krajowy organ władzy stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W oparciu o w/w zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz stwierdzenie obowiązku Prezydenta Miasta zwrotu skarżącemu części opłat za wydanie 26 kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i

ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż konsekwencją uznania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu za niekonstytucyjny (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04) oraz za sprzeczny z prawem wspólnotowym w dacie jego stosowania przez organ jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Okoliczność ta, zdaniem pełnomocnika skarżącego, uzasadnia dokonanie przez organ zwrotu stronie dochodzonej kwoty nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu nie kwestionując, iż skarżący faktycznie dokonał rejestracji 26 pojazdów, wniósł w pierwszej kolejności o jej oddalenie. Wskazując iż pojazdu zarejestrowane zostały w okresie od [...] lipca 2004 do [...] listopada 2005 r. podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Wywodził , iż pojazdy za które pobrane zostały opłaty z tytułu wydania kart pojazdów służyły skarżącemu do prowadzenia działalności gospodarczej , a ich koszty wpisane został w koszty działalności. Mając na uwadze fakt, iż roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się z upływem lat 3 a bieg przedawnienia roszczenia o

zwrot nienależnie pobranego świadczenia rozpoczął się w momencie świadczenia ( orzeczenie SN z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt III CZP 37/10 – Biuletyn SN Nr 3 /2010 ) podniósł, iż pozew złożony został już po upływie przedawnienia. W przypadku niepodzielenia tego poglądu pełnomocnik organu wnosił o rozważenia odrzucenia skargi ze względu na cywilnoprawny charakter sprawy. Żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która ma charakter publicznoprawny, dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa ( art. 3 § 2 pkt 4 ppsa ), a podmiot którego obowiązku dotyczy akt lub czynność organu ma prawo żądać by sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku, zaś o zwrocie nadpłaconej opłaty winien orzekać sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, a jego orzeczenie może być inne niż sądu administracyjnego. Powoływał się w tym zakresie na wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2008 r. stwierdzający, iż fakt utraty mocy obowiązującej przez przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia , zgodnie z wyrokiem TK , nastąpił dopiero z dniem 1 maja 2006 roku prowadzi do wniosku, iż w dacie uiszczania opłat istniała podstawa prawna ich pobierania. Wskazał też na uchwałę SN z 7 grudnia 2007 r. III CZP 125/07 stwierdzającą iż Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez wydanie powoływanego rozporządzenia gdy jego przepis, mimo stwierdzenia niekonstytucyjności nadal obowiązywał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiot skargi na gruncie niniejszego postępowania stanowiła czynność organu administracji publicznej – Prezydenta Miasta, polegająca na odmowie stronie skarżącej wnioskowanego przez nią zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów, której to czynności organ nadał formę pisma z dnia [...] maja 2010 r.

W pierwszej kolejności, także ze względu na zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie z uwagi na cywilnoprawny charakter sprawy, rozważenia przez Sąd wymagała kwestia podlegania zaskarżonej czynności kognicji sądu administracyjnego. Według reguł określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa.), przeprowadzana przez sądy administracyjne kontrola, w ramach

sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości, mająca na celu zbadanie aktu prawnego lub czynności z punktu widzenia zgodności z prawem, obejmuje między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej inne niż decyzje i postanowienia dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa ( art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 4 ppsa ). Zatem rozważyć należało czy czynność organu w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu mieści się w kategorii wskazanych powyżej czynności i w konsekwencji dotycząca jej skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.

Powyższe zagadnienie rozstrzygnięte zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. ( l OPS 3/07), która zgodnie z art. 269 § 1 ppsa ma pośrednio moc wiążącą w innych sprawach niż, ta której w/w uchwała dotyczyła, a zatem także na gruncie rozpoznawanej sprawy. W uchwale Sąd ten stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. W tej sytuacji skarga do sądu administracyjnego opiera się więc na art. 3 § 2 ust. 4 ppsa. Wskazano przy tym, iż droga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym ( vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CZP 35/07). Powyższe oznacza, iż dopuszczalne jest skorzystanie przez stronę domagającą się zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, w zależności od dokonanego przez nią wyboru, zarówno z drogi procesu cywilnego, jak i drogi sądowoadministracyjnej.

Uznając zatem wniesioną skargę za dopuszczalną z punktu widzenia właściwości rzeczowej sądu, w dalszej kolejności zbadać należało czy skarga ta została złożona z zachowaniem trybu przewidzianego w treści art. 52 § 3 ppsa, dając tym samym podstawę do jej merytorycznego rozpoznania. W myśl cyt. przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa.

Dokonując analizy załączonych do sprawy dokumentów stwierdzić należało, iż powyższy wymóg został przez stronę skarżącą dopełniony. Wynika z nich, iż na wniosek z dnia [...] maja 2010 roku organ odpowiedział pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 6 lipca 2010 r. Skoro wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 9 lipca więc uznać należało, iż ustawowy termin do dokonania tej czynności został zachowany. W związku odpowiedzią organu na wezwanie strony do usunięcia naruszenia prawa skarga wniesiona została w dniu [...] sierpnia 2010 r. a więc z dochowaniem 30 dniowego terminu ( art. 53 § 2 ppsa ).

Przechodząc zatem do merytorycznej oceny rozpoznawanej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności na materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. Podstawę tą stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej zwanej ustawą ) oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia wskazanej opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast

ust. 4 pkt 2 w/w przepisu stanowi delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu

zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5).

Wykonując powyższą delegację Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 57, poz. 612), obowiązujące od 1 lipca 1999 r., w którego § 1 ust. 1 określono, iż za wydanie karty pojazdu organy rejestrujące pobierają opłatę w wysokości 55 zł.

Rozporządzeniem z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177 ze zm.), obowiązującym od 10 marca 2002 r., Minister Infrastruktury ustalił nową wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu, pobieraną przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, równą kwocie 500 zł (§ 1 ust. 1). Nadto w § 1 ust. 3 określono, że za wydanie wtórnika karty pojazdu organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Następnie dnia 28 lipca 2003 r. Minister Infrastruktury wydał wspomniane na wstępie rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), dalej zwane rozporządzeniem. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł, a zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu za wydanie wtórnika karty pojazdu organ rejestrujący uprawniony był do pobierania opłaty w wysokości 75 zł.

Powyższe rozporządzenie zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 59, poz. 421), które to rozporządzenie zastąpiło rozporządzenie uchylone. W § 1 rozporządzenia z 2006 r. określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Wskazać należy, iż kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał podał, iż niezgodność § 1 ust. 1

rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Utrata mocy obowiązującej tego przepisu odroczona została do 1 maja 2006 r.

Powyższe odroczenie, co należy podkreślić, pozostaje bez wpływu na to, że przepis o którym mowa był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Mając powyższe na uwadze, wskazać jednocześnie należy na treść art. 178 § 1 Konstytucji RP zgodnie, z którym sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Wyrażona w ten sposób zasada przyznaje sądom uprawnienie do samodzielnej oceny konstytucyjności prawa wykonawczego. Uprawnienie do takiej kontroli stosowania prawa potwierdzone zostało zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie ( vide: uchwała NSA z 30 października 2000 r., OPK 13/00, ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., l OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39).

Wskazane powyżej uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że

zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo, że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym ( por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08). Tym samym nie wiąże sądu administracyjnego określenie przez Trybunał innego, niż data ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Urzędowym, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego ( vide: J. Trzciński, glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 10/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 1; także J. Trzciński, R. Hauser "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r. II OSK 290/09, LEX nr 505239; wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., II OSK 179/09, LEX nr 507638, wyrok NSA z dnia 5 maja 2009 r., II OSK 71/09, LEX 507812; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07, LEX nr 357511).

Odnosząc powyższe rozważania do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania, Sąd - korzystając z przyznanego mu uprawnienia, o którym mowa była wcześniej - uznał za niekonstytucyjny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia, będący podstawą prawną dokonania zapłaty przez skarżącego opłat za karty pojazdów w kwocie 500 zł za każdą z kart. Wbrew stanowisku organu, bez znaczenia jest w okolicznościach niniejszej sprawy, że w/w rozporządzenie utraciło moc dopiero w dniu 15 kwietnia 2006 r., a zatem po dacie uiszczenia przez skarżącego opłat za karty pojazdów. Sąd dokonując kontroli legalności czynności Prezydenta Miasta polegającej na odmowie skarżącemu zwrotu opłat za karty pojazdów, uprawniony jest do dokonania oceny przepisów prawa na dzień dokonania czynności będącej źródłem żądania zwrotu, czyli dla przedmiotowej sprawy według stanu w okresie od [...] lipca 2004 do [...] listopada 2005 r.

Sąd zwraca uwagę, iż pobrana przez organ od skarżącego kwota 500 zł za każdą z 26 kart pojazdów na postawie § 1 pkt 1 rozporządzenia wbrew treści art. 77 ust. 4 i 5 nie pozostawała w związku z kosztami związanymi z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a znacząco je przekraczała, co oznacza, iż Minister Infrastruktury wydając akt wykonawczy – rozporządzenie z 2003 r. przekroczył zakres udzielonego mu upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy. Ponadto

ustalenie w rozporządzeniu z 2003 r. wysokości opłaty za kartę pojazdu na wskazanym powyżej poziomie spowodowało, iż przejawia ona cechy daniny publicznej, skutkując tym samym naruszeniem art. 217 Konstytucji RP. Przepis ten upoważnia do nakładania danin publicznych tylko w drodze ustawy, a nie aktu wykonawczego. Wskazana powyżej przez Sąd argumentacja uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżona czynność organu polegająca na odmowie skarżącemu zwrotu części opłat jest niezgodna z prawem i opierając się na przepisie rozporządzenia, uznanego przez Sąd za niekonstytucyjny oznacza, iż podjęta została przez organ bez podstawy prawnej.

Stanowisko Sądu potwierdza w tym względzie jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego ( vide: wyroki z dnia 18 czerwca 2008 r., l OSK 52/07; z dnia 17 września 2008 r., I OSK 1340/07, z dnia 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08; z dnia 30 czerwca 2009 r., I OSK 939/08; z dnia 25 sierpnia 2009 r., I OSK 1238/08; z dnia 9 grudnia 2009 r., I OSK 773/09; z dnia 15 lutego 2010 r., I OSK 842/09; z dnia 17 lutego 2010 r., I OSK 590/09 oraz I OSK 591/09, publikowane w bazie orzecznictwa na stronie internetowej NSA).

Sąd rozpoznając skargę podzielił ponadto stanowisko skarżącego w zakresie naruszenia przez organ przepisu prawa wspólnotowego do którego stosowania organ jest obowiązany tj. art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie Piotr Kowala v. Gmina Miasta Jaworzna, C-134/07 (Lex nr 354541). Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację Sąd działając w oparciu o treść art. 146 § 1 ppsa stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności ( punkt I wyroku).

Orzekając w punkcie II wyroku o uznaniu obowiązku organu dokonania zwrotu stronie skarżącej części opłaty w wysokości 425 zł za każdą z kart pojazdów (art. 146 § 2 ppsa ) Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09 i I OSK 589/09. NSA stwierdził, że skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu ( art. 146 § 1 ppsa ), dając Sądowi podstawę do uznania obowiązku organu do zwrotu opłaty za kartę pojazdu.

Dodać należy, iż Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącej części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi na poziomie 425 zł za każdą z kart pojazdów, kierował się m.in. treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., o którym mowa była wcześniej. Sąd uznał, iż niewątpliwie uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie każdej z kart pojazdów była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 ustawy. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał przedmiotową opłatę do zwrotu skarżącej różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w cyt. ust. 5. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi był niewątpliwie przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r., zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł.

Zatem różnica pomiędzy 500 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącego), a 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 425 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest też fakt, iż w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. przewidziana opłata za wydanie wtórnika karty pojazdu wynosiła także 75 zł. Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2006 r. Zbieżne stanowisko w tym zakresie wyrażają w swym orzecznictwie sądy administracyjne ( vide: wyroki NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., I OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r., I OSK 842/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 maja 2010 r., III SA/Lu 46/10, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2010 r. II SA/Bk 699/09, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2008 r., II SA/Rz 109/08).

W świetle przedstawionych rozważań bezzasadne pozostawało stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę w zakresie istnienia podstaw do oddalenia skargi z przyczyn w niej podniesionych. W sprawie strona skarżąca złożyła skargę na czynność materialnotechniczną Prezydenta Miasta, mającą postać pisma z dnia [...] czerwca 2010 r., odmawiającą zwrotu uiszczonych opłat za wydanie kart pojazdu ponad koszt ich wytworzenia. Skierowanie skargi do sądu administracyjnego na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa skutkuje uznaniem , iż sprawa ma charakter administracyjny wobec czego nie mają tu zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego o przedawnieniu. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym ( por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 4 lutego 2008 r. I OPS 3/07 ) wskazać w związku z tym należy, iż przyjęcie stanowiska o administracyjnoprawnych charakterze sprawy żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie oznacza, iż niedopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Należy bowiem podzielić stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, iż o dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym decyduje przed wszystkim podstawa prawna wskazana przez powoda, a nie to czy określone roszczenie rzeczywiście istnieje. Należy przy tym dodać, że stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że określony obowiązek administracyjny strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu

administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę. Dopiero w takim postępowaniu możliwe jest podnoszenie zarzutu przedawnienia i pozostałych argumentów jakie przytoczył organ w odpowiedzi na skargę wnioskując o jej oddalenie.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji. Mając na uwadze wynik sporu o kosztach postępowania ( obejmujących zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącego wpis stały od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 240 zł - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...), Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. oraz kwotę 17 zł uiszczoną przez pełnomocnika tytułem opłaty skarbowej od złożonego w Sądzie dokumentu pełnomocnictwa ) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.