Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2925/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : NSA Izabela Dobosz ( spr.) AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Warszawie na rzecz skarżącego S. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z 25.07.2000r., Nr [....] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) pozbawiono S.S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w K. decyzją z dnia 18.03.1982r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [....] .1945r. do [....] .1947r. łącznie 2 lata i 4 miesiące ( zaświadczenie ZBOWiD nr .... ). Jak ustalono na podstawie akt b. ZBOWiDu S.S. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził zatem, że uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co skutkuje pozbawieniem uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach ... Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż organ nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie .sprawy S.S. przyznaje, że odbywał służbę w organach PUBP w K. od [....] .1945r. do [....] .1947r. i wnosi, aby organ zbadał jego akta osobowe oraz zasięgnął informacji w KW Policji w K.

Dodaje, że ponadto ma niepodważalny tytuł do kombatanctwa jako były więzień [....] - filia [....] , gdzie przebywał od września 1942r. do maja 1945r. Od 1998r. starał się w Urzędzie d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu kombatanctwa z tego tytułu, jednakże bezskutecznie, gdyż nie otrzymał w tej sprawie żadnej informacji. Podstawą prawną jego kombatanctwa jest zatem art. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach a zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy stanowi naruszenie przepisów w rozumieniu art. 156§ 1 pkt 2 kpa. Dodaje, że organ naruszył art. 107 § 3 kpa powołując się na bliżej nieznane orzecznictwo SN, naruszył także art. 7-9, 11-12, 75, 77 i 80 kpa. Decyzja pozbawiająca go praw słusznie nabytych narusza zasadę sprawiedliwości społecznej oraz przepis Konstytucji RP o szczególnej opiece nad kombatantami.

Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z 23.10.2000r. Nr [....] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. U. z 1997r., Nr 142 poz. 950 z późn. zm. ) oraz art. 138§ 1 pkt 1 w zw. z art. 127§ 3 kpa utrzymano w mocy decyzję własną z 25.VII.2000r.

Organ podtrzymał swoje poprzednie stanowisko oraz dodał, że okoliczności podniesione we wniosku nie mają wpływu na wynik sprawy; co do uwięzienia w hitlerowskim obozie stwierdzono, że strona nie miała tego tytułu zaliczonego do uprawnień kombatanckich przez ZBOWiD i nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów ubiegania się o przyznanie uprawnień z tego tytułu. Poinformowano odwołującego się, że termin do składania wniosku z tytułów określonych w art. l -4 ustawy ( wraz z rekomendacją stowarzyszenia odpowiadającego danemu rodzajowi działalności kombatanckiej ) upłynął z końcem 1998r. ( powołano się na art. 22 ust. 3 ustawy).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.S. wnosi o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy przywrócenia jego uprawnień kombatanckich do Urzędu, do ponownego rozpatrzenia.

Twierdzi, że Urząd naruszył art. 7-9, 11-12, 75, 77, 80, 107§ 3 kpa a także art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach... Nie przeprowadzono wnikliwego postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji. Bezpodstawnie przyjęto, iż jest on "utrwalaczem władzy ludowej". Właściwym jego tytułem do kombatanctwa był pobyt w obozie koncentracyjnym w [....] w latach 1942 -1945. Urząd do dziś nie załatwił jego wniosku w tej sprawie. Przyznaje, że służył w PUBP w K. w latach 1945-1947.

Uważa, że ma prawo do statusu kombatanta w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz art. 3 ust. 1 tejże ustawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumenty, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Stwierdzono, że organy UB nie były zmilitaryzowaną służbą państwową, a zatem za żadną formę działalności w tych organach uprawnienia obecnie nie przysługują. Inne okoliczności podniesione w skardze zdaniem Urzędu nie mają wpływu na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30,08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.o.p.p.s.a. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co miało miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§ 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ).

Sądowa kontrola wykazała zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Z akt ZBOWiD wynika, iż S.S. był osadzony w obozie [....] w latach 1942-1945 (życiorys, k.2 ) jednakże Urząd nie badał okoliczności aresztowania skarżącego, ani też osadzenia go w obozie, co powinien uczynić z uwagi na treść art. 3 i 4 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997r., Nr 142 poz. 950 ze zm. ). To, iż ZBOWiD nie przyznał skarżącemu z tego tytułu uprawnień kombatanckich nie zmienia faktu, iż organ powinien zbadać wszystkie okoliczności, które mogły mieć ewentualnie wpływ na zachowanie uprawnień kombatanckich (art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy o kombatantach ...). Organ powołał się zamiast tego na art. 22 ust. 3 ustawy, który Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 15.04.2003r. uznał za sprzeczny z Konstytucją RP.

W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie KWMO w O. z [....] 1981 r. (J......), z którego wynika, że S.S. "był zatrudniony w organach Milicji Obywatelskiej -Służby Bezpieczeństwa od dnia [....] 1945r. do dnia [....] 1954r. w charakterze funkcjonariusza. W okresie od dnia [....] .1945r. do dnia [....] .1947r. brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem" ( k. 3 akt administracyjnych ). Z zaświadczenia tego nie wynika dokładnie, czy S.S. był milicjantem czy też funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa, ani też jaki był przebieg jego służby. Nie zbadano jego akt osobowych pod kątem widzenia przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i lit."c" ustawy o kombatantach... Pozbawiono zatem stronę możliwości ewentualnego powoływania się na treść art. 21 ust. 3 tej ustawy.

Ustawa z 24.01.1991 r. pozbawia funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów ( także zatem przysługujących im np. w związku z pobytem w obozach koncentracyjnych ). Podstawą prawną pozbawienia tych uprawnień winien być jednak art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy, w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit."a". W niniejszej sprawie doszło zatem również do naruszenia prawa materialnego, gdyż art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ... nie może zostać powołany jako podstawa prawna pozbawienia uprawnień, jeśli w uzasadnieniu decyzji organ powołuje się na działalność skarżącego w organach S.B.

Gdyby natomiast okazało się, że skarżący był jedynie milicjantem i był zatrudniony, pełnił służbę lub funkcję poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej, to w myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" należało badać, czy podczas i w związku z tą działalnością wykonywał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Negatywny wynik postępowania w tym przypadku, przy ustaleniu, iż faktycznie skarżący był więźniem KL [....] mógłby doprowadzić do zachowania przez S.S. uprawnień kombatanckich. Powyższe wątpliwości wynikają z faktu nie zbadania przez Urząd przebiegu służby skarżącego w latach 1945- 1954, a zwłaszcza nie przeanalizowania jego akt osobowych, co winien obecnie organ uczynić w toku dalszego postępowania.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" p.o.p.p.s.a z 30.08.2002r ( Dz. U. z. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o NSA ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.