Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2052/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.3 3
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2011r. nr ... w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. T. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (... złotych ... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest skarga G. M., obywatelki G., (zwanej dalej: skarżącą) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia ... grudnia 2009 r., nr ... Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpoznając wniosek skarżącej z dnia ... października 2009 r. o nadanie statusu uchodźcy, rozpatrzył wniosek jako oczywiście bezzasadny, odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jej wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W wyniku złożenia odwołania decyzją z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... grudnia 2009 r.

Z kolei decyzją z dnia ... marca 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... listopada 2010 r. umarzającą postępowanie i stwierdzającą niedopuszczalność kolejnego wniosku skarżącej o nadanie statusu uchodźcy, złożonego przez skarżącą w dniu ... lipca 2010 r.

Skarżąca w dniu ... czerwca 2011 r. wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z nowym (trzecim) wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Jednocześnie złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, w uzasadnieniu którego podniosła, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia może jej grozić niebezpieczeństwo.

Decyzją z dnia ... czerwca 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP.

Pismem z dnia ... lipca 2011 r. (data wpływu do organu) skarżąca, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi naruszenie zasad postępowania dowodowego tj. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071 j.t.) – dalej: k.p.a. oraz art. 33 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472), zwanej dalej "ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony".

Decyzją z dnia ... lipca 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymując w mocy decyzję własną z dnia ... czerwca 2011 r. ponownie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania decyzji z dnia ... grudnia 2009 r., nr ...

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wskazał, że tylko łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

Organ podkreślił, że po dokonaniu analizy porównawczej wniosku skarżącej z dnia 1 czerwca 2011 r. z pierwszym wnioskiem zakończonym decyzją merytoryczną stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach. Skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności, które nie istniałyby w momencie rozpatrywania jej pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy w Polsce. Powyższe pozwoliło organowi przypuszczać, że złożenie wspomnianego, trzeciego z kolei wniosku, nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP.

Pismem z dnia ... września 2011 r. skarżąca złożyła skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2011 r. uzupełnioną pismem procesowym z dnia ... marca 2012 r. wnoszącej o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz wadliwe uzasadnienie decyzji.

W ocenie skarżącej niezastosowanie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika z błędnego uznania przez organ, że złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania tej decyzji i nie wzięciu przez organ pod uwagę słusznego interesu skarżącej, jako strony postępowania. Ponadto w decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2011 r. brak jest odniesienia do twierdzeń skarżącej, iż w przypadku wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP i powrotu do kraju pochodzenia może grozić jej niebezpieczeństwo z uwagi na fakt, iż jej mama była odwiedzana przez nieznajomych mężczyzn, którzy wypytywali o skarżącą.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, a ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdził, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu administracyjnym, dopełnił wszelkich starań gromadząc materiał dowodowy, a wydaną decyzję uzasadnił wskazując dowody, na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się jednak, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

Analizując powyższe przepisy zauważyć należy, że złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy.

Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym".

Przesłanka "słusznego interesu strony", nie została prawnie definiowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należało przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

Oceniając wniosek skarżącej w tym kontekście należy uznać, że skarżąca, pomimo zarzutu w skardze, tego "słusznego interesu" nie wykazała. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, zasadnie też ocenił, iż wskazywane przez skarżącą podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała, ani nie wskazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Samo bowiem twierdzenie wskazujące, iż jej wniosek uzasadniony jest grożącym jej niebezpieczeństwem po powrocie do G., bez powiązania powyższego z określonymi okolicznościami, które chciałaby skarżąca w ten sposób przedstawić (dowodzić), nie może stanowić samo w sobie wykazania słusznego interesu. Należy mieć również na uwadze, iż we wniosku z dnia 1 czerwca 2011 r. skarżąca nie wskazała na żadne istotne nowe fakty, czy okoliczności związane z prześladowaniem, bądź też ryzykiem doznania poważnej krzywdy w stosunku do wskazywanych w poprzednim postępowaniu, prowadzonym z wniosku z dnia ... października 2009 r., który został rozpoznany negatywnie, ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... czerwca 2010 r. W tym postępowaniu skarżąca mogła przedstawić określone fakty, co też uczyniła, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżąca winna była przedstawić okoliczności, które przy pobieżnej analizie oświadczeń mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżąca jednak na żadnym z etapów postępowania tego nie wskazała. W zasadzie ponowne powoływanie się na okoliczności, które były przedmiotem rozpoznania przez organy administracji we wcześniej prowadzonym postępowaniu, o odmowie nadania statusu uchodźcy, w żaden sposób nie wyczerpuje przesłanek wykazania "słusznego interesu".

Tak też twierdzenia skarżącej dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia z uwagi na jej prześladowania z powodów narodowościowych i z powodu przynależności do [...]., która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzją ostateczną z dnia ... czerwca 2010 r. postępowaniu – nie dowodzą istnienia takiego interesu.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należ zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącą swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie wykazała na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy nie zawierał żadnych nowych okoliczności, które nie istniałyby w momencie rozpatrywania jej pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy (co więcej, w sprawie nie zostały przedstawione nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawczynię warunków statusu uchodźcy), to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżąca nie wskazała żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co zasadnie mogło doprowadzić organ do wyrażenia opinii, iż złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Wbrew zarzutom skargi, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącej i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sama skarżąca takiego szczególnego interesu nie wskazywała. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, które były już przedmiotem rozpoznania tego zasadniczego wniosku.

Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP jest zgodna z prawem, a wskazane w skardze zarzuty naruszenia art. 33 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony uznać należy za bezzasadne. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydając przedmiotową decyzję prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czym wypełnił również dyspozycje art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach sądowych orzeczono jak w pkt 2 na podstawie art. 250 p.p.s.a.

Na marginesie Sąd tylko zauważa, że rozpoznając merytorycznie wniosek skarżącej z dnia ... czerwca 2011 r. o nadanie statusu uchodźcy, w oparciu o przesłanki określone w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, organ administracji winien skonfrontować zeznania skarżącej w postępowaniu wszczętym powyższym wnioskiem z wcześniej prowadzonymi postępowaniami uchodźczymi, bowiem w przedmiotowej sprawie zeznania skarżącej mogą zawierać dodatkowe informacje, nieznane dotąd organom administracji rozpoznającym poprzednio dwa złożone wnioski skarżącej o nadanie statusu uchodźcy.