Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 25/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 216,  art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części uchylającej decyzję Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 nr [...] w zakresie punktu 1 tej decyzji; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. G. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W., uchylił decyzję Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] oraz orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki ewidencyjnej nr nr [...],z obrębu [...] i nr nr [...] z obrębu [...] będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] i dawnej działki nr [...] z danego obrębu [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Umową sprzedaży z dnia [...] maja 1974 r. rep nr [...], zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), Skarb Państwa nabył od A.

i S. małżonków G. niezabudowaną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] składającą się z działek ewidencyjnych: nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, będącą ich własnością na podstawie aktu własności ziemi z dnia 7 stycznia 1974 r. nr [...]. Opisana nieruchomość została nabyta pod budowę zespołu mieszkaniowego "[...]" wraz z ulicami miejskimi w rejonie tego zespołu, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r. wydanymi przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W.

W dniu 28 lipca 1997 r. spadkobiercy poprzednich właścicieli – K. G., S. G. i E. K. wystąpili o zwrot działki nr [...] z obrębu [...] jako nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia. Wniosek został zmodyfikowany pismem z dnia 29 lutego 2000 r. w ten sposób, że żądaniem zwrotu objęto cały wywłaszczony teren, który nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Następnie pismem z dnia 1 kwietnia 2003 r. strony wycofały wniosek o zwrot w stosunku do części wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta W. umorzył postępowanie w stosunku do części dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] obecnie część działek nr nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] wyznaczył z urzędu Starostę P. jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

W toku prowadzonego postępowania Starosta P. ustalił, iż zgodnie z ewidencją gruntów i budynków dawne działki nr [...] stanowią obecnie działki ewidencyjne o nr nr [...].

Sprawy zwrotu części dawnych działek nr [...] z dawnego obrębu [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiących obecnie część działek: nr nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz części działki nr [...] z obrębu [...], zostały rozstrzygnięte decyzjami Starosty P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]

Niniejsza sprawa dotyczy więc działek nr nr [...].

Starosta [...] wskazał, że z planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...], zatwierdzonego decyzją z dnia [...] października 1974 r. nr [...], wynika, że na obecnej dz. nr [...] z obrębu [...] przewidziano budowę boiska uniwersalnego. Organ wskazał, że dwadzieścia jeden lat od wywłaszczenia decyzją z dnia [...] listopada 1995 r. nr [...] Urząd Gminy W. wydał na rzecz Stowarzyszenia [...] zezwolenie na budowę boiska treningowego - budowa tymczasowa na okres posiadania przez inwestora prawa do władania gruntem na cele budowlane. Pismem z dnia 18 lipca 2003 r. Stowarzyszenie poinformowało, że teren boiska przeszedł we władanie [...] Centrum Sportu i Rekreacji. Zgodnie więc z treścią pozwolenia na budowę, w wyniku utraty przez Inwestora posiadania terenu, decyzja zezwalająca na budowę boiska wygasła. W wyniku wizji przeprowadzonej w terenie w dniu 29 lutego 2008 r. organ ustalił, że działka [...] z obrębu [...] (projektowane dz. nr nr [...]) stanowi w części skarpę, a w części porośnięty trawą niezagospodarowany teren wykorzystywany jako plac do gry w piłkę. Teren ten nie ma murawy, trybun, bieżni i innych elementów związanych z funkcją boiska sportowego.

W ocenie Starosty P., pomimo upływu trzydziestu czterech lat od wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, na części działki [...] z obrębu [...] - projektowanej działce nr [...], nie zrealizowano celu wywłaszczania, czyli budowy boiska uniwersalnego. Organ zaznaczył, że nie zrealizowano też na niej innego celu niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, który w dniu wydania decyzji mógł stanowić podstawę jej wywłaszczenia.

Organ ustalił także, że osoby uprawnione do zwrotu nieruchomości mają możliwość zagospodarowania zwracanego gruntu zgodnie z miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta W. zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta W. z dnia [...] września 1992 r. nr [...] (Dziennik Województwa Warszawskiego nr 15 z dnia 15 października 1992 r., poz. 184) - obowiązującym od dnia 29 października 1992 r. do dnia 31 grudnia 2003 r.

Odnośnie do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, Starosta P. wskazał, że wysokość odszkodowania na rzecz Miasta W.ustalono na podstawie operatu szacunkowego wykonanego w styczniu 2008 r. przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. W. K.

Starosta P. powołał się również na ustalenia dotyczące stanu prawnego nieruchomości będących przedmiotem postępowania wynikające z ksiąg wieczystych. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów dla działek nr nr [...] z obrębu [...] prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], a dla działki [...] z obrębu [..] księga wieczysta KW nr [...]. Działki te są własnością Miasta W. i pozostają w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni [...], na podstawie umowy z [...] lutego 2001 r. Rep. [...]. Według wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...] z obrębu [...] prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]. Działka ta stanowi własność Miasta W. i znajduje się we współużytkowaniu wieczystym osób prawnych i osób fizycznych. Według wypisu z rejestru dla działki nr [...] z obrębu [...] prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]. Działka ta stanowi własność Miasta W. i znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni [...] oraz kilkudziesięciu innych podmiotów, zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, stanowiącym odrębny przedmiot własności. Starosta zaznaczył również, że w przypadku działki nr [...] wpis nastąpił z chwilą złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej tj. 24 września 1997 r. co oznacza, że została spełniona przesłanka z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uwzględniając powyższe Starosta P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] orzekł o zwrocie niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna numer [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] stanowiącej własność Miasta W., będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] części na rzecz K. G., w 1/6 części na rzecz E. K. i w 1/6 części na rzecz S. G. i odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej część działek ewidencyjnych nr nr [...] będących częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] i dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...].

Od decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. odwołanie wniósł Prezydent Miasta W. kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie zwrotu działki nr [...] z obrębu [...] i wnosząc o uchylenie decyzji w całości.

Wojewoda [...], rozpoznając odwołanie, powołał się na ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące części dawnej działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej obecnie część działki nr [...] w obrębie [...] (po podziale jest to działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2), oraz wyniki oględzin ww. gruntu przeprowadzone w dniu 29 lutego 2008 r. i stwierdził, że część wywłaszczonej nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem jej nabycia w ustawowym terminie.

Wojewoda [...], mając jednak na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 orzekający o niezgodności art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zaznaczył, że brak jest podstaw do oceny możliwości zagospodarowania zwracanej nieruchomości zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta W., zatwierdzonego uchwałą Miasta W. nr [...] z [...] września 1992 r.

Odnośnie do działek o nr nr [...] - w świetle zapisów uwidocznionych w księgach wieczystych – Wojewoda [...] przyjął – tak jak organ pierwszej instancji - iż wystąpiła negatywna przesłanka zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Działki te stanowią własność Miasta W. i znajdują się w użytkowaniu wieczystym osób prawnych i fizycznych.

Wojewoda [...] ustalił przy tym, że podmioty, którym przysługuje tytuł prawnorzeczowy do części ww. terenu, nie brały udziału w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Okoliczność ta spowodowała – w ocenie Wojewody [...] - konieczność uchylenia decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] z przyczyn formalnych i przekazania sprawy do rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. S. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak również sprzeczność rozstrzygnięcia z zebranym materiałem dowodowym. S. G. wskazał również, iż Wojewoda [...] unika ujawnienia w wydanym rozstrzygnięciu księgi wieczystej nr [...], w której działka nr [...] ujawniona jest jako działka nr ewidencyjny [...]. Dodał również, iż w księdze wieczystej dla tej działki brak jest zapisu o ustanowieniu na ww. nieruchomości prawa użytkowania wieczystego zarówno przed jak i po 1998 r. Skarżący podkreślił, że 34 lata po wywłaszczeniu ww. nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia jakim była budowa boiska uniwersalnego.

W piśmie z dnia 3 grudnia 2008 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, S. G. zaznaczył, iż ogranicza żądanie skargi do utrzymania w mocy decyzji Starosty P. nr [...], jak również wnosi o zwrot na jego rzecz 1/6 części działki przy ul. [....] o powierzchni [...] m2, raz określanej jako działka nr [...].

Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. skarżący sprecyzował żądanie skargi wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działki, co do której Starosta P. orzekł o jej zwrocie, w pozostałym zakresie cofnął skargę.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Oceniając zaskarżone decyzje w tym aspekcie, należy wskazać, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

W ocenie Sądu, organ drugiej instancji niezasadnie uchylił decyzję Starosty P. w części orzekającej o zwrocie niezabudowanej nieruchomości położnej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] (wg mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem – działka ewidencyjna nr [...]) uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...].

Starosta P. prawidłowo ustalił, że na tym terenie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że organ ocenę tę podzielił.

W akcie notarialnym z dnia w dniu [...] maja 1974 r. wskazano, że nieruchomość została nabyta w celu budowy zespołu mieszkaniowego "[...]" wraz z zespołem ulic. Ze znajdującego się w aktach sprawy planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...], zatwierdzonego decyzją z dnia [...] października 1974 r. nr [...], wynika, że na obecnej dz. nr [...] z obrębu [...] przewidziano budowę boiska uniwersalnego. A zatem wywłaszczenia dokonano na cel określony konkretnie. W wyniku wizji przeprowadzonej w terenie organ pierwszej instancji ustalił, że działka [...] z obrębu [...] (projektowane dz. nr nr [...]) stanowi w części skarpę, a w części porośnięty trawą niezagospodarowany teren wykorzystywany jako plac do gry w piłkę. W świetle tych ustaleń trudno uznać ten teren za boisko sportowe będące placem o odpowiednim wymiarze, kształcie i nawierzchni, przystosowanym do uprawiania różnych gier sportowych. Ponadto zważyć należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.) – obowiązującej w dacie wywłaszczenia, boisko sportowe stanowiło obiekt inżynierski, którego wykonanie wymagało uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika zresztą, że zostało wydane zezwolenie na budowę boiska treningowego – budowa tymczasowa na okres posiadania przez inwestora prawa do władania gruntem na cele budowlane. Pozwolenie na budowę boiska jednakże wygasło na skutek utraty przez inwestora posiadania terenu. Z akt sprawy nie wynika, aby w stosunku do tego terenu zostały wydane inne decyzje, na podstawie których zrealizowano by budowę boiska uniwersalnego.

Okoliczności powyższe świadczą, że część nieruchomości oznaczona jako dz. ew. [...], odpowiadająca projektowanej dz. ew. o nr [...], należało uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Powołany przepis prawa stanowi, że nieruchomość uważa się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Biorąc pod uwagę treść art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przypomnieć należy, że przepisy rozdziału 6 Działu III wskazanej ustawy znajdują odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie źródeł prawa wskazanych w tej normie prawnej.

Zaznaczyć należy, że zmiana stanu prawnego na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. odnoszącego się do przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie miała w niniejszej sprawie znaczenia. Przepis art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami utracił moc z dniem 9 kwietnia 2008 r. w zakresie w jakim uzależniał zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości jej zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ocena możliwości zagospodarowania zwracanej nieruchomości zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta W. zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta W. nr [...] z dnia [...] września 1992 r., dokonana przez Starostę P., mimo że zbędna, nie miała wpływu na istnienie przesłanek zwrotu niezagospodarowanej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.

Podobnie, zarzut naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania, z tego względu, że nie zapewniono udziału wszystkim podmiotom, które legitymują się tytułem prawnorzeczowym do wywłaszczonej nieruchomości, nie odnosi się do części działki o nr ew. [...]. Z akt sprawy wynika, że działka ta stanowi własność [...], a w księdze wieczystej nie wpisano żadnego ograniczonego prawa rzeczowego. Brak było więc podstaw do uchylenia decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej działki ew. [...] odpowiadającej projektowanej działce o nr ew. [...].

Koniecznym zatem stało się uchylenie zaskarżonej decyzji w części uchylającej decyzję Starosty P. w zakresie punktu pierwszego tej decyzji.

Wobec cofnięcia skargi w pozostałym zakresie, postępowanie sądowe umorzono, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ,orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono a podstawie art. 200 cytowanej ustawy.