Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 314/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 § 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 21 marca 2022 r., nr 1801-I E W.711.7.2021 w przedmiocie oddalenia zarzutu braku doręczenia upomnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 marca 2022 r. nr 1801-IEW.711.7.2021 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS), po rozpoznaniu zażalenia J.K. (dalej: Skarżący/Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: NPUS) z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], [...] (sprostowane postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. nr [...], [...]) oddalające zarzut braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz stwierdzające niedopuszczalność wniesionego zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], nr [...].

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny (NPUS) prowadził czynności egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] i [...], obejmujących należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r.

Zawiadomieniami z dnia 30 grudnia 2020 r. nr: [...], [...], [...], [...], [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych na poczet należności pieniężnej.

Odpisy ww. zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych zostały doręczone Zobowiązanemu (wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych) w dniu 8 stycznia 2021 r., zaś dłużnikom zajętej wierzytelności w dniu 31 grudnia 2020 r.

W dniu 8 stycznia 2021 r. organ egzekucyjny Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] wyegzekwował całość należności głównej objętej ww. tytułami wykonawczymi wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, po czym zakończył egzekucję administracyjną.

Egzekwowane zaległości podatkowe wynikały z decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] określającej Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013 r. w kwocie 183.636,00 zł oraz zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 57.832,00 zł, utrzymanej w mocy decyzją Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, działającego jako organ II, z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].

Pismem z dnia 14 stycznia 2021 r. zatytułowanym cyt. "Skarga na czynność egzekucyjną w postępowaniu administracyjnym", Zobowiązany wniósł do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] zarzuty w sprawie prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego.

W piśmie zaskarżył dokonane zajęcia w całości i wniósł o ich uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, jako dokonanych przy zbyt dużej uciążliwości. Wskazał, że wniósł skargę do sądu administracyjnego na decyzję z dnia [...] lutego 2020 r., w której został podniesiony zarzut przedawnienia zobowiązania, co czyni dokonanie zajęć przedwczesnymi. Ponadto zarzucił, że nie miał możliwości zajęcia stanowiska ponieważ nie doręczono mu upomnienia.

Pismem z dnia 22 stycznia 2021 r. organ zwrócił się do Skarżącego o sprecyzowanie złożonego w sprawie żądania poprzez wskazanie czy stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną czy zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W wezwaniu tym organ wskazał, że w przypadku braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie złożone podanie zostanie rozpatrzone jako zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz skargę na czynności egzekucyjne.

Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Organ egzekucyjny po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wyłączył do odrębnego postępowania sprawę skargi na czynność egzekucyjną.

W pozostałej części wniesione w sprawie żądanie przekazane zostało do załatwienia wierzycielowi podatkowemu, który postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...],[...] (sprostowane postanowieniem z 23 czerwca 2021 r. nr [...],[...]) oddalił sformułowany w podaniu zarzut braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz stwierdził niedopuszczalność wniesionego zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi z [...] grudnia 2020 r, nr [...], nr [...], w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie.

DIAS w wyniku rozpatrzenia zażalenia postanowieniem z 21 marca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie NPUS z 9 czerwca 2021 r., wskazując w szczególności na § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z 30 listopada 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 131), dalej: Rozporządzenie MF z 30 listopada 2014 r., który to przepis umożliwia wszczęcie egzekucji dotyczącej należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności został określona w ostatecznym orzeczeniu - bez uprzedniego doręczania upomnienia.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał uregulowania w zakresie zarzutów wnoszonych w postępowaniu egzekucyjnym tj. art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 492, dalej: u.p.e.a.).

Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, gdyż obowiązek uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. wynikał z mocy prawa (złożenie stosownej deklaracji), a ostateczna decyzja Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu określała jego prawidłową wysokość.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi z dnia [...] grudnia 2020 r. organ wyjaśnił, że podstawą sporządzenia tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie była decyzja Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z [...] lutego 2020 r. nr [...] określająca Zobowiązanemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013 r. w kwocie 183.636,00 zł oraz zobowiązanie podatkowe podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 57.832,00 zł. Od decyzji tej zostało złożone odwołanie.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu działając jako organ II instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], która stała się ostateczna i podlegała egzekucji administracyjnej.

Organ podkreślił, że Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, działając zarówno jako organ I i II, instancji analizował i odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. stwierdzając, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia przedmiotowych zaległości.

Organ wskazał, że w dniu 16 grudnia 2020 r. Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno- Skarbowego w Przemyślu z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], w której również został podniesiony zarzut przedawnienia zobowiązania.

W związku z powyższym, w ocenie organu, mając na uwadze treść art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., należało stwierdzić niedopuszczalność wniesionego zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi z dnia [...].12.2020 r. nr [...] i nr [...].

Organ podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym, nie dokonuje się merytorycznej oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Merytorycznej kontroli decyzji wymiarowej sprzeciwia się art. 29 § 1 u.p.e.a., co wynika z wyraźnej odrębności postępowania wymiarowego względem postępowania egzekucyjnego W myśl powołanego art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem sprawy Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie z dnia 21 marca 2022 r., opisane na wstępie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- przepisów art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p.- poprzez ich niezastosowanie; w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia roszczenia w toku postępowania, pomimo tego organ podatkowy wydał tytuł wykonawczy pomimo upływu terminu przedawnienia, kolejno wszczął postępowanie egzekucyjne i wyegzekwował kwoty objęte w/w tytułami,

- przepisów art. 70 § 6 ust. 1 O.p. - poprzez nadużycie przez organ podatkowy prawa, polegający na podjęciu pozornych czynności rzekomego wszczęcia postępowania karno-skarbowego, jedynie celem uzyskania bezpodstawnego zawieszeniu biegu terminu przedawnienia,

- przepisów art. 121 § 1 w zw. z art. 70 § 6 ust. 1 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik ze względu na popełnione przez organy podatkowe uchybienia norm procedury podatkowej,

- przepisów art. 120, 121 § 1, 122, 180, 187 § 1, 191, 210 § 1 i 4 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik ze względu na popełnione przez organy podatkowe uchybienia norm procedury podatkowej, a w szczególności art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., przez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie;

- przepisów art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez nie zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu,

- przepisów art. 15 § 1 u.p.e.a. - poprzez jego niezastosowanie, niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia,

- przepisów art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. - poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia przez organ egzekucyjny,

- przepisów art. 33 i 34a u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o:

- uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] -względnie stwierdzenie jej nieważności, umorzenie postępowania w powyższej sprawie ze względu na przedawnienie roszczenia,

- uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2020r. [...] w zakresie zaskarżenia wskazanego przez Skarżącego,

- sprawdzenie w toku postępowania sądowego czy w toku postępowania skarbowego doszło do nadużycia prawa przez organ podatkowy polegający na bezpodstawnym zastosowaniu poprzez w/w organ art. 70 § 6 ust. 1 o.p. - jedynie celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia,

- uznanie, że roszczenie objęte w/w tytułami wykonawczymi uległo przedawnieniu w toku postępowania podatkowego,

- uznanie, iż roszczenie objęte w/w tytułami wykonawczymi w związku z upływem terminu przedawnienia stało się roszczeniem naturalnym,

- nakazanie organowi podatkowemu zwrotu bezprawnie pobranych kwot.

W ocenie skarżącego postępowanie egzekucyjne nie powinno mieć w ogóle miejsca, gdyż roszczenie objęte tytułami wykonawczymi było przedawnione a mimo tego doszło do wyegzekwowania przedawnionego, nienależnego świadczenia, które doprowadziło do znacznej, bezprawnej szkody w majątku podatnika.

Na poparcie zasadności zajętego stanowiska w przedmiocie przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżący bardzo szeroko powołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (dotyczy interpretacji indywidualnych).

Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w toku postępowania prowadzonego w związku z wniesieniem przez zobowiązanego zarzutu w przedmiocie prowadzenia egzekucji nie podlega badaniu i rozstrzyganiu kwestia związana z odrębnym postępowaniem podatkowym. W zarzutach nie można bowiem kwestionować merytorycznych podstaw decyzji wymiarowej. Argumenty zmierzające do podważenia prawidłowości decyzji wymiarowych wydanych na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 24 O.p. nie mogą być skuteczne jako zarzuty zgłaszane w uzasadnieniu wadliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji organu podatkowego, a nie ponowne badanie prawidłowości decyzji.

Odnosząc się do będącego przedmiotem niniejszego postępowania zarzutu braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania administracyjnego wskazać należy, że zarzuty wnoszone w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją.

Podstawą prawną zarzutów mogą być okoliczności taksatywnie wymienione art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. m.in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4).

Na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1), stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (pkt 3 lit. a).

Na postawie art. 34a cyt. ustawy wierzyciel z urzędu występuje do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2 pkt 1-5.

W związku z wyegzekwowaniem całości należności objętej ww. tytułami wykonawczymi, należy uznać za prawidłowe stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie, nie znalazł zastosowania art. 35 § 1 u.p.e.a., który stanowi, iż wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.

Wbrew zarzutom podnoszonym w skardze nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym jego uchylenie, o co wnosi skarżący.

W rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. wskazano katalog należności pieniężnych, w odniesieniu do których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, w sytuacji gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

W przedmiotowej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, gdyż obowiązek uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. wynikał z mocy prawa (złożenie stosownej deklaracji), a ostateczna decyzja Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu określała jego prawidłową wysokość.

W ocenie Sądu za niezasadny należy uznać zarzut wygaśnięcia (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) wskutek przedawnienia egzekwowanego zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu 29 grudnia 2020 r. dot. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Podstawą sporządzenia tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie była decyzja Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z [...] lutego 2020 r., opisana na wstępie, określająca zobowiązanemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013 r. w kwocie 183.636,00zł oraz zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 57.832,00 zł. Od decyzji tej zostało złożone odwołanie.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr: [...] Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu działając jako organ II instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2020 r., która stała się ostateczna i podlegała egzekucji administracyjnej.

Z treści ww. decyzji wymiarowych wynika, że Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu działając zarówno jako organ I i II instancji analizował i odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. stwierdzając, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia przedmiotowych zaległości. Stanowisko to zostało szeroko uzasadnione i wyjaśnione w treści obu decyzji, a zarzuty Strony w kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego uznano za niezasługujące na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że w dniu 16 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga J.K. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno- Skarbowego w Przemyślu z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], w której również został podniesiony zarzut przedawnienia zobowiązania. Skarga została oddalona wyrokiem z dnia 23 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 33/21. Wyrok jest prawomocny od dnia 21 kwietnia 2021 r.

W ocenie Sądu uznać należy, że zawarte w skardze zarzuty są niezasadne.

Organ podatkowy w przedmiotowej sprawie podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a wydając postanowienie organ oparł się na obowiązujących w analizowanym okresie przepisach, w pełni uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie.

Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia wymienionych w skardze przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazać należy, w sprawach dotyczących egzekucji administracyjnej nie stosuje się Ordynacji podatkowej, lecz odpowiednio należy stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o art., 151 P.p.s.a. skargę oddalił.