Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 651/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, 1b, ust. 5 pkt 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska –Tylewicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

II SA/Po 651/21

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. nr. 79 poz. 856 z 2001r.), art. 17 pkt 1, art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt. 1- kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256, dalej k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. (dalej też jako Prezydent) z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] która odmówiono I. B. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem, Panem Z. B. na okres od [...] lutego 2020r do [...] sierpnia 2020r.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Wnioskiem z [...] lutego 2020 r. I. B. wystąpiła do Prezydenta o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem Z. B.. Do wniosku załączono m.in. dwa zaświadczenia z ZUS i wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS dotyczące I. B. oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Z. B..

Z wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2001 r. oraz z zaświadczenia ZUS z [...] lutego 2020 r. wynika, że skarżąca w związku z wypadkiem przy pracy została uznana za trwale częściowo niezdolną do pracy w następstwie wypadku przy pracy. W związku z tym od [...] sierpnia 1996 r. pobiera ona rentę z tytułu wypadku przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1205).

Decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...] Prezydent Miasta O. odmówił I. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem Z. B..

Od w/w decyzji skarżąca odwołała się w wyniku czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta O. decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] odmówił przyznania I. B. świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższa decyzja została ponownie uchylona przez SKO w K. decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...]

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Prezydent odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem Z. B. na okres od [...] lutego 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r.

Jako podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji wskazał na przepis art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej u.ś.r.), regulujący kryterium wieku powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Tymczasem niepełnosprawność brata, którym opiekuje się I. B., powstała po ukończeniu 18 roku życia.

Od ww. decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku którego organ II instancji decyzją z [...] września 2020 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od [...] czerwca 2020 r. na stałe w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury (sprostowanej później postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. k. 49).

Kolegium nie zgodziło się z argumentacją organu I instancji co do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że okoliczność daty powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy odmowy świadczenia pielęgnacyjnego. Powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, mocą którego doszło do uznania niekonstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a także z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Co do dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę (rentę) Kolegium odwołało się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym i wskazało, że art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. powinien być zdaniem Kolegium rozumiany w ten sposób, że wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby na emeryturze nie w całości tylko do jej wysokości. Kolegium wskazało, że w/w stanowisko znajduje uzasadnienie również w wydanym w dniu [...] czerwca 2019 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym wyrażono pogląd, iż brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla tych opiekunów, którzy pobierają renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z Konstytucją RP. Nadto Kolegium wskazało, iż gdyby osoby otrzymujące emeryturę (rentę) utrzymywały wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości, to sytuacja opiekunów pobierających emeryturę (rentę) byłaby uprzywilejowana, a zatem winno ono (przyznane świadczenie pielęgnacyjne) stanowić różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a wypłacaną im emeryturą (rentą). Wobec tego Kolegium przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne pomniejszone o rentę.

Od powyższej decyzji Kolegium, I. B. wniosła pismem z dnia [...] września 2020 r. zatytułowanym "odwołanie", skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. syn II SA/Po [...] uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] września 2020 r.

Sąd wyjaśnił, że decyzja SKO nie tylko nie spełniła wymogów wskazanych w art. 15, 7, 77 § 1 , 80, 107 § 3, 140 i 11 k.p.a. , lecz wręcz stanowi świadectwo tego, iż organ II instancji procedując w sprawie jedynie pobieżnie, o ile w ogóle, zapoznał się zarówno z aktami sprawy, jak decyzją organu I instancji i odwołaniem.

W szczególności organ niezgodnie ze stanem faktycznym sprawy rozstrzygnął w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką, podczas gdy tak wniosek, jak i decyzja organu I instancji dotyczyły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Pomiędzy treścią rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, a jej uzasadnieniem zachodziły nadto rozbieżności, co do rodzaju i charakteru świadczenia z tytułu zabezpieczenia społecznego otrzymywanego przez I. B., a nadto w uzasadnieniu decyzji jako podmiot odwołujący się podano zupełnie innej osoby, w żaden sposób nie związanej ze sprawą. W uzasadnieniu decyzji zabrakło także jakiegokolwiek wyjaśnienia dla przyczyn przyjętego przez organ okresu (w tym jego daty początkowej), na jaki przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjnej w obniżonej wysokości. organ odwoławczy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie rozpoznawał okoliczności tej konkretnej sprawy i nie zadał sobie trudu zapoznania się z odwołaniem skarżącej i aktami sprawy, lecz jedynie pobieżnie zaadaptował na potrzeby kontrolowanej sprawy rozstrzygniecie i uzasadnienie orzeczenia zapadłego w innym prowadzonym przez siebie postępowaniu dotyczącym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Zdaniem Sądu powyższe przesądzało o na naruszeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania – art. 7 § 1, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a..

WSA stwierdził, że Kolegium dopuściło się także naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 17 ust. 3 i art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. w brzmieniu uwzględniającym treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy SKO wydało opisaną we wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...].

Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie utrzymania w mocy decyzji odmownej Prezydenta Miasta O. , Kolegium stwierdziło, że sporną kwestią w sprawie jest ocena czy fakt, że opiekun pobiera rentę może stać się podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem SKO WSA dokonał oceny prawnej tej sytuacji, zobowiązując organ II instancji do zastosowania się do tejże oceny. Zatem stanowisko organu I odmawiające skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest w świetle tej oceny prawidłowe. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka, która pozbawia skarżącą świadczenia tzn. pobiera ona rentę.

W aktualnym stanie prawnym brak jest przepisu, który umożliwiałyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiącego różnicę pomiędzy wysokością świadczenia a pobieraną rentą. Jedynym przepisem określającym wysokość świadczenia jest ust. 3 art. 17 u.ś.r.

Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń przewidzianych ustawą przysługuje jedno z tych świadczeń. Potwierdza to przepis art. 17 ust. 1 pkt. 5 lit. a ustawy, który wyklucza świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji pobierania renty lub emerytury. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17. Prawodawca nie wprowadził w ustawie jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, dla opiekunów pobierających rentę.

Reasumując, zdaniem Kolegium, paradoksalnie, wnosząc skargi na decyzje Kolegium, które były korzystne dla skarżącej, lecz dla niej niezrozumiałe, zadziałała ona na swoją niekorzyść.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. B., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w K. z dnia [...] lipca 2021 r. i zobowiązanie organu do wydania decyzji rozstrzygającej przedmiotowe postępowanie.

Strona skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, których to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej albowiem przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i stracił moc obowiązującą na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. przed zainicjowaniem niniejszego postępowania, tj. z dniem [...] stycznia 2020 r.;

- przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia prawnego decyzji, w sytuacji, gdy winno ono zawierać wytłumaczenie, dlaczego organ administracji publicznej zastosował dany przepis, dokonaną przez organ wykładnię tego przepisu oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, tj. dlaczego zastosował w sprawie przepis niezgodny z Konstytucją RP;

II. przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, tj.:

- przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. konsekwencją czego było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy zaszły ustawowe przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę nie zastosowało się do ocen prawnych wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2021 r. Skarżąca podała, że organ II instancji zastosował się do ocen prawnych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednakże chyba tylko do str. 12 uzasadnienia, albowiem do tego momentu były prowadzone rozważania, odnośnie zbiegu prawa do świadczenia, zakończone konkluzją, iż przepis art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. wprost przesądził, iż świadczenie w tej sytuacji nie przysługuje. Powyższe rozważania dotyczyły stanu prawnego z okresu przed wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie SK 2/17 stwierdził, iż w/w przepis w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i traci moc obowiązującą. Zatem wprost Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż na kanwie zapadłego orzeczenia norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dalej wskazano, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskać mogą na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. la u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 tej samej ustawy. Tymczasem SKO zupełnie te rozważania pominęło i doszło do błędnych wniosków.

W ocenie skarżącej gdyby organ II instancji zastosował się do ocen prawnych wyrażonych w wyroku uchylającym poprzednią decyzję, zapewne nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej. Powyższe uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Ponadto zdaniem skarżącej uzasadnienie decyzji nie odpowiada standardom z art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, stwierdzając że zastosowało się do wykładni wyroku i odczytało dokładnie uzasadnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Dokonana kontrola zaskarżonej decyzji pozwala na stwierdzenie, że skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności powtórnie zaznaczyć należy, że przedmiotowa sprawa była przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Po [...], w wyniku rozstrzygnięcia której wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchylono decyzję SKO w K. z dnia [...] września 2020 r., nr [...]

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o jedno zdanie uzasadnienia przedmiotowego wyroku, wyjęte z kontekstu, bez żadnej refleksji całościowej.

Sąd w obecnym składzie podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu cytowanego wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2021 r.

W tezach uzasadnienia tego wyroku Sąd ten zaznaczył:

1. W następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

2. Osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskać mogą na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust.1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 tej samej ustawy.

Sąd wskazał, iż art. 17 ust. 3 u.ś.r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością renty (netto), pozostawałaby zatem w sprzeczności z jednoznacznym brzmieniem art. 17 ust. 3 u.ś.r., który nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.

Sąd wskazał przy tym, że w aktualnym stanie prawnym brak jest także jakiegokolwiek innego przepisu prawa, który umożliwiałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiącego różnicę między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobieraną emeryturą lub rentą. Sąd wskazał, że nie podziela argumentacji przedstawianej orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym na przykład w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1546/19 mającej przemawiać za tym, iż to przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo zinterpretowany powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji osoby pobierającej emeryturę lub rentę w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury.

WSA wskazał, że w aktualnie obowiązujących przepisach brak jest także regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (emerytury), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia. Sąd nie podzielił poglądu o dopuszczalności wykreowania w drodze wykładni i poprzez odwoływanie się do analogii prawa uprawnienia do przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym emeryturę prawa do dokonywania wyboru jednego z tych świadczeń. Inaczej mówiąc brak jest regulacji ustawowej dla sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. Jednocześnie ustawodawca przesądził, iż świadczenie pielęgnacyjne w tej sytuacji nie przysługuje. Powyższe wskazuje na jednoznaczny w tym zakresie zamiar prawodawcy, który nie może być pomijany przez orzekające w tego rodzaju sprawach sądy.

Podsumowując Sąd wskazał, iż skoro ustawodawca nie wprowadził w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. w tym zakresie żadnych wyjątków (sytuacja ta uległa zmianie w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które zostanie omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia), ani nie przewidział mechanizmu "złotówka za złotówkę", tak jak to ma miejsce w art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, to w rezultacie tego w przypadku posiadania ustalonego prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, co do zasady wyeliminowana będzie możliwość przyznania tak świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości jak i świadczenia pomniejszonego o kwotę otrzymywanej emerytury lub renty, czy też dokonania przez uprawnionego wyboru świadczenia.

Można odnieść wrażenie, że organ II instancji zakończył w tym miejscu odczytywanie uzasadnienia cytowanego wyroku.

WSA zwrócił jednak uwagę, że w realiach sprawy nie można pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 stanowiącego w pkt I, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w pkt II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten opublikowany został Dzienniku Ustaw w dniu 8 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1257) w związku z czym co najmniej od dnia 9 stycznia 2020 r., w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

WSA wskazał, że wobec braku jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskać mogą na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust.1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 tej samej ustawy.

WSA zwrócił uwagę, że mimo upływu terminu wskazanego wyroku TK utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego prawodawca nie wprowadził zaś w ustawie o świadczeniach rodzinnych jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, dla sprawujących opiekę osób mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, prawodawca nie wprowadził w tym zakresie jakichkolwiek nowych regulacji.

Sąd zauważył, że sytuacja faktycznego uprzywilejowania pewnych grup podmiotów nie jest niczym nowym na gruncie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to w pełnej wysokości w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, względnie niepodejmowania zatrudnienia mogą przecież uzyskać osoby uzyskujące nawet znaczne dochody ze źródeł innych niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., w tym dochody z kapitału, z papierów wartościowych, z najmu nieruchomości, majątkowych praw autorskich itp.

Reasumując zatem, rację ma skarżąca, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego - przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. konsekwencją czego było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy zaszły ustawowe przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Doszło także do naruszenia art. 153 p.p.s.a., ponieważ organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań sądu co do dalszego postępowania wyrażonych w zacytowanym wyroku.

Uprawnienie skarżącej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego bowiem, przy uwzględnieniu przywołanej argumentacji tutejszego Sądu oraz wskazanego wyroku TK, warunkuje nie uzyskana wcześniej renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust.1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.):

Art. 17.

1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje (...):

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organy, rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę mają zatem obowiązek przeprowadzenia postępowania ( w tym wywiadu środowiskowego), mającego na celu ustalenie występowania, bądź nie, przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, opisanych przywołanym wyżej przepisem. W przypadku spełnienia tych warunków skarżąca ma uprawnienie do otrzymania świadczenia w pełnej wysokości, niezależnie od pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Ponownie należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO w K. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd nie dopatrzył się konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, błędy poczynione przy jej wydawaniu przez organ II instancji, choć wyraźne, nie noszą jednak w ocenie sądu cech rażącego naruszenia prawa. Nie można także stwierdzić, by decyzja zapadła bez podstawy prawnej. Niewątpliwie jednak opisane naruszenia orawa miały znaczący wpływ na rozstrzygnięcie, zatem decyzje obu instancji należało usunąć z porządku prawnego.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. z związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.