Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1169/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 863/16 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 863/16, oddalił skargę J. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] sierpnia 2013 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r. o odmowie wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżący przytoczył zarzuty, z których wynikają następujące podstawy kasacyjne.

1. Pozbawienie skarżącego możliwości obrony jego praw poprzez "odroczenie rozprawy bez wysłuchania skarżącego a następnie poprzez przeprowadzenie niejawnej rozprawy bez możliwości wzięcia w niej udziału" przez skarżącego (punkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej).

2. Naruszenie art. 28 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S. (punkt 1 lit. b petitum skargi kasacyjnej).

3. Niewyłączenie sędziego sprawozdawcy od orzekania w sprawie (punkt 1 lit. c petitum skargi kasacyjnej).

4. Naruszenie zasady "Ex iniuria ius non oritur" przez to, że nie uznano z urzędu decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S. za nieważną, lecz zamiast tego odmawiano uznania, że skarżący posiada interes prawny, aby domagać się stwierdzenia nieważności tej decyzji, w sytuacji, gdy na podstawie art. 90 k.r. i o. decyzja ta była prawnie zakazana (punkt 1 lit. d petitum skargi kasacyjnej).

5. Naruszenie art. 90 k. r. i o. poprzez nieuwzględnienie, że zmiana nazwiska J. M. P. na S. narusza powołany przepis (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący twierdził, że "(u)stawa o zmianie imion i nazwisk nie ma zastosowania w sytuacji jasnego i czytelnego zakazu prawnego zmiany nazwiska wyrażonego w art. 90 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego", zaznaczając, że "relacja pokrewieństwa nie zależy od wieku". Dalej twierdził, że tym samym decyzja Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S. "jest nieważna z mocy prawa a wywodzenie interesu prawnego z decyzji zakazanej prawem jest niedopuszczalne".

Wywodził też, że "Sąd a wcześniej organy administracji, wbrew bezwzględnym wymogom wynikającym z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., nie unieważnił bezzwłocznie zakazanej prawem Decyzji co jest niedopuszczalne i sprzeczne z zasadą państwa prawa (...)". Twierdził, że konieczność stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1981 r. wynika z charakteru sprawy, przy czym, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, chodzi o znaczenie nazwiska dla każdego człowieka i ochronę nazwiska jako dobra osobistego. Skarżący zwracał przy tym uwagę na szczególne dla niego znaczenie nazwiska jako profesjonalnego artysty. Powoływał się w związku z tym na art. 2, art. 5, art. 18, art. 21 ust. 1, art. 30, art. 32, art. 45, art. 47, art. 64 i art. 73 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6, art. 8, art. 10 i art. 14 "Protokołu Dodatkowego art. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił także, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 79 i art. 80 k.p.a. "poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do złożonych w toku postępowania administracyjnego dowodów". Twierdził, że "Sąd popełnił błąd polegający na nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych" oraz że podniesione "okoliczności miały istotne znaczenie dla oceny materialnych przesłanek mających znaczenie dla rozpoznania sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy".

Skarżący zarzucił także, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do podnoszonego w skardze faktu, że J. P. [...] lipca 2000 r. w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu skarżącego stwierdziła, że ojciec skarżącego był jej ojczymem, że adoptował ją oraz że była to pełna adopcja. Dalej skarżący przytoczył art. 121 § 1 i 2 k. r. i o. i podnosił, że pełna adopcja "pociąga za sobą nawiązanie daleko idących relacji prawnych pomiędzy osobą adoptowaną a krewnymi osoby adoptującej" oraz że fakt ten "w oczywisty sposób wpływa w sposób bezpośredni na sferę praw" skarżącego. Skarżący w związku z tym twierdził, że jego działania zmierzające do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1981 r. wynikają z interesu prawnego "albowiem prowadzi to do udowodnienia przez Skarżącego charakteru jego rzeczywistych relacji prawnych z J. P.". W ocenie skarżącego ma on prawo "uzyskać taki dowód z racji czynności podjętych bezpośrednio przez J. P. sugerujących w efekcie istnienie istotnych relacji prawnych pomiędzy J. P. a J. S." oraz jest uprawniony do "działań zmierzających do udowodnienia, czy relacje te istotnie występują, a zatem czy istnieje ich źródło tj. pełna adopcja J. P." przez ojca skarżącego.

Ponadto skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do twierdzeń zawartych w skardze, mianowicie do tego, że "ma prawo do obrony przed codziennym uporczywym łamaniem zakazu prawnego (...) [wyrażonego] w art. 90 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego" oraz do obrony "przed uporczywym zaniechaniem unieważnienia zakazanej prawem decyzji".

W końcu skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do faktów podnoszonych w skardze, takich jak to, że funkcjonowanie decyzji z [...] stycznia 1981 r. uniemożliwia skarżącemu "normalne życie i pracę twórczą", że faktyczną podstawą prawną tej decyzji był art. 1, a nie art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, że o rażącej sprzeczności z prawem tej decyzji świadczy art. 90 k.r. i o., że decyzja z [...] stycznia 1981 r. godzi w nazwisko, wizerunek, cześć, twórczość artystyczną, tożsamość skarżącego oraz jego przynależność do określonej rodziny, a także narusza prawo skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego, że decyzja z [...] stycznia 1981 r. "zawłaszcza nie tylko nazwisko skarżącego jako najważniejszy element służący do ustalenia tożsamości danej osoby i jego podstawowy – obok imienia – czynnik służący indywidualizacji osoby fizycznej ale zawłaszcza główny element wizerunku artysty jakim jest nazwisko" oraz że skarżący jako profesjonalny artysta ma pełne prawo do ochrony własnego wizerunku artystycznego, którego najważniejszym elementem jest nazwisko, i jako "profesjonalny artysta ma także prawo do swobody twórczości artystycznej w szczególności do swobody kreowania swojego wizerunku artystycznego a bezprawna decyzja mu to uniemożliwia".

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W pierwszej podstawie kasacyjnej nie przytoczono żadnych przepisów prawa. Nie ma to jednakże istotnego znaczenia, gdyż z tej podstawy kasacyjnej wynika, że zarzuca się w niej nieważność postępowania spowodowaną pozbawieniem strony możności obrony jej praw, a więc jedną z okoliczności, które NSA bierze pod uwagę z urzędu (art. 183 § 1 i § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Wskazana podstawa kasacyjna nie została uzasadniona. Na podstawie jej treści i okoliczności sprawy można przyjąć, że skarżącemu chodzi o to, że rozprawa wyznaczona na 6 czerwca 2016 r. została odroczona i skarżący nie mógł przedstawić swojego stanowiska oraz że zaskarżony wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do tak rozumianej podstawy kasacyjnej i tym samym zarzutu nieważności postępowania spowodowanej pozbawieniem skarżącego możności obrony jego praw, stwierdzić należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., zmieniono art. 119 p.p.s.a. w taki sposób, że dopuszczalne stało się rozpoznanie sprawy ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie, w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy z 9 kwietnia 2015 r. zmiana, o której mowa, ma także zastosowanie do postępowań, które zostały wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga została wniesiona jeszcze w 2013 r., można było rozpoznać skargę na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bowiem postanowienie wydane na podstawie art. 61a k.p.a., a więc postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie. Zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw nie jest zatem zasadny.

Także w trzeciej podstawie kasacyjnej nie przytoczono żadnego przepisu prawa i także w tym przypadku NSA uznał, że nie stoi to na przeszkodzie oceny tego zarzutu, jednakże jedynie w zakresie, w jakim sędzia sprawozdawca, czyli sędzia WSA Tomasz Wykowski mógłby być wyłączony od rozpoznania sprawy z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podstawą nieważności postępowania, braną przez NSA pod rozwagę z urzędu, jest udział w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego z mocy prawa. Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa zostały określone w art. 19 p.p.s.a. i żadna z tych przesłanek nie podpada pod okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej, mające w ocenie skarżącego uzasadniać wyłączenie sędziego sprawozdawcy. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący w toku postępowania wnosił o wyłączenie sędziego WSA Tomasza Wykowskiego i ten wniosek został prawomocnie oddalony postanowieniem WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2016 r.

Odnosząc się do pozostałych podstaw kasacyjnych NSA stwierdza, że trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego interes prawny musi opierać się na przepisie prawnym. Do tego sprowadza się fakt, że ustawodawca w art. 28 k.p.a. użył sformułowania "interes prawny", a nie po prostu "interes". Z tego wynika, że jeżeli postępowanie administracyjne nie dotyczy nałożenia obowiązku, to jego stroną jest ten, kto wskaże przepis prawa uzasadniający jego udział w tym postępowaniu. Podobnie jest w przypadku, gdy określony podmiot domaga się czynności organu administracji z uwagi na swój interes prawny (druga część art. 28 k.p.a., mająca w rozpoznawanej sprawie zastosowanie, gdyż skarżący wnosząc podanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S. żądał czynności organu administracji). Domagając się czynności organu, na przykład tak jak w rozpoznawanej sprawie, żądając stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, należy wykazać, że jest to uzasadnione z uwagi na interes prawny, a nie każdy inny interes, a więc, że jest to uzasadnione z uwagi na prawnie zdeterminowaną sytuację.

W skardze kasacyjnej powyższego stanowiska skutecznie nie podważono, gdyż nie wskazano żadnych takich przepisów, które uzasadniałyby przyjęcie, że skarżący miał interes prawny, aby żądać stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S. W istocie ze skargi kasacyjnej wynika, że skarżący swój interes prawny wywodzi z art. 90 k.r. i o. oraz szeregu przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Odnosząc się do stanowiska, w którym skarżący powołuje się na art. 90 k.r. i o., stwierdzić należy, że jest ono oczywiście niezasadne. Przepis ten zamieszczony jest w rozdziale kodeksu dotyczącym stosunków między rodzicami i dziećmi i stanowi, że jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem zgodne oświadczenia, że dziecko będzie nosiło takie samo nazwisko, jakie zgodnie z art. 88 nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko; do zmiany nazwiska dziecka, które ukończyło trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda (§ 1), że nadanie dziecku nazwiska, o którym mowa w § 1, nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi ono nazwisko ojca albo nazwisko utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców dziecka przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka (§ 2) oraz że przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio, gdy ojciec małoletniego dziecka zawarł małżeństwo z kobietą, która nie jest matką tego dziecka (§ 3). W chwili wydawania decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na nazwisko S. przepis ten stanowił, że jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenie, że dziecko będzie nosiło nazwisko męża matki; jeżeli dziecko ukończyło lat trzynaście, do nadania nazwiska męża matki potrzebne jest wyrażenie zgody przez dziecko osobiście (§ 1) oraz że nadanie dziecku nazwiska męża matki nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi ono nazwisko ojca, chyba że nazwisko ojca zostało nadane na podstawie sądowego ustalenia ojcostwa. Jest oczywiste, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie zmiany nazwiska w trybie administracyjnym, czyli na podstawie zarówno obecnie obowiązującej ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 707), jak i ustawy obowiązującej [...] stycznia 1981 r., czyli ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (t.j. Dz.U. z 1963 r. nr 59, poz. 328 ze zm.). Dotyczy on zmiany nazwiska małoletniego dziecka w związku z zawarciem małżeństwa przez jego rodzica, a nie zmiany nazwiska decyzją administracyjną. Ponadto norma prawna wynikająca z art. 90 § 2 k.r. i o. chroni prawa rodzica małoletniego dziecka noszącego jego nazwisko. Zatem, w razie stosowania powołanego przepisu do małoletniej J. M. P. chroniony byłby interes prawny mężczyzny po którym nosiła nazwisko P., a nie interes ojca skarżącego i następnie samego skarżącego. W związku z tym art. 90 k.r. i o. nie stanowi podstawy do wywiedzenia interesu prawnego skarżącego w celu żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie nazwiska J. M. P. na S.

Jeżeli chodzi o powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, to stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby można było wywodzić z nich jego interes prawny uzasadniający żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. M. P. na S. Skarżący, jak wynika z jego twierdzeń, łączy swój interes w podważeniu wskazanej decyzji z ochroną szeregu dóbr osobistych. Nie wykazał jednak, aby istniał konkretny przepis, który dawałby podstawę do ochronę tych dóbr poprzez kwestionowanie decyzji administracyjnej o zmianie nazwiska na takie jakie nosi skarżący i nosił jego ojciec. Organy administracji orzekające w sprawie administracyjnej oraz Sąd pierwszej instancji mają rację, że brak przepisu prawa, który by uprawniał do udziału w postępowaniu w sprawie zmiany nazwiska osoby trzecie, w szczególności noszące nazwisko, które ma być nadane w wyniku zmiany nazwiska. Jest to zrozumiałe, gdy uwzględni się oczywisty fakt, iż osób noszących to samo nazwisko jest bardzo dużo. Ponadto zmiana nazwiska jest sprawą dotyczącą sfery prywatności osoby występującej o zmianę. Wystarczy wskazać, że skarżący w rozpoznawanej sprawie pomija fakt wynikający pośrednio z jego twierdzeń (przede wszystkim z powołania się na art. 90 k.r. i o.) a także z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (kopia odpisu zupełnego aktu zgonu ojca skarżącego), mianowicie to, że matka J. M. P. w chwili, gdy ta zdecydowała się na zmianę nazwiska na S. nosiła to nazwisko z tytułu zamążpójścia za ojca skarżącego. Można więc powiedzieć, że sprawa zmiany nazwiska była tak samo osobista dla skarżącego, jak i dla J. M. S. Dodać należy, że skarżący posiada lub posiadał inne środki prawne, z których można było lub można skorzystać w celu ochrony jego dóbr, na których naruszenie się powołuje. Wystarczy wskazać na art. 24 k.c. dotyczący ochrony dóbr osobistych, czy przepisy dotyczące dziedziczenia. To ostatnie stwierdzenie jest uzasadnione tym, że z twierdzeń skarżącego wynika, iż w tle rozpoznawanej sprawy jest sprawa spadkowa po jego ojcu. Chodzi tutaj przede wszystkim o akcentowaną przez skarżącego okoliczność związaną ze stwierdzeniem podczas rozprawy w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po ojcu skarżącego przez J. S, że została ona adoptowana przez ojca skarżącego. Konieczne jest wskazanie, że okoliczność ta nie może być źródłem interesu prawnego skarżącego w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1981 r. chociażby z tego powodu, że miała miejsce po wydaniu tej decyzji. W zakresie zaś ewentualnych skutków tego stwierdzenia dotyczących dziedziczenia po ojcu skarżącego skarżący mógł bronić swych praw w sprawach cywilnych związanych ze spadkiem. Okoliczność ta nie miała zatem istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu, że nie uznano z urzędu decyzji z [...] stycznia 1981 r. za nieważną wskazać wystarczy, że według skargi kasacyjnej o jej nieważności miałoby przesądzać naruszenie art. 90 k.r. i o., zaś tego przepis, jak już powiedziano, nie stosuje się w sprawie administracyjnej dotyczącej zmiany nazwiska.

Uwzględniając powyższe NSA uznał, że skarga kasacyjna skarżącego nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach. W związku z tym NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W ocenie NSA rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż postępowanie sądowe trwa już ponad siedem lat. NSA próbował rozpoznać sprawę na rozprawie wyznaczonej na 3 listopada 2020 r., jednakże rozprawa ta została odwołana z uwagi na rozszerzenie zakresu ograniczeń związanych z epidemią COVID-19, w tym na m.st. Warszawa (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii - Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Przeprowadzanie w tych okolicznościach rozpraw zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi skarżącego na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem skarżącego do jawnego rozpoznania jego sprawy, a jego prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia.