Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 638/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bytomia z [...]r. Nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał M.D. dodatek mieszkaniowy w wysokości 124,81 zł na okres od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2006 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] r.

Pismem z dnia 17 listopada 2010 r. Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych MOPR w B. poinformował stronę o wydłużeniu czasokresu prowadzonego postępowania do czasu zakończenia postępowania dowodowego w sprawie.

Zażalenie na powyższe pismo wniósł M.D., który wystąpił o umorzenie wszczętego postępowania. Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 105 w związku z art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił umorzenia wznowionego postępowania. Zażalenie na to postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł M.D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 – 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił swoją decyzję z dnia [...] r. i w pkt 2 przyznał M.D. dodatek mieszkaniowy w wysokości 136,76 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2011 r. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności, które uzasadniały wznowienie postępowania. W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż we wniosku z dnia 30 marca 2006 r. strona podała nieprawdziwe dane dotyczące wysokości dochodu uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy poprzedzających powyższą datę. W dalszej części uzasadnienia organ przybliżył czynności faktyczne podejmowane w celu ustalenia sytuacji dochodowej strony. W szczególności organ pierwszej instancji podkreślił, że we wskazanym okresie strona otrzymywała rentę inwalidzką w S. w łącznej wysokości 71,46 zł, która nie była ujęta w złożonej deklaracji. W końcowej części uzasadnienia organ przedstawił zasady wyliczenia przyznanego stronie dodatku mieszkaniowego.

Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł M.D. W motywach odwołania wystąpił o zmianę decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ według niego organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia zasady praworządności polegającej na tym, że stosowanie polskiej ustawy rozszerza na terytorium innego państwa, to jest S. Nadto zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ czasokres prowadzonego postępowania był bardzo długi i uzasadniał umorzenie wznowionego postępowania. Dodatkowo odwołujący się zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, a w szczególności podniósł wadliwe przeliczenie walut. W motywach odwołania strona przedstawiła rozbudowaną formę zarzutów kierowanych pod adresem wydanego rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło pkt 2 zaskarżonej decyzji w części dotyczącej okresu na jaki przyznano dodatek mieszkaniowy i orzekło, że dodatek mieszkaniowy przysługuje w okresie od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2006 r., a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a w szczególności przybliżono podjęte w czasie jego trwania rozstrzygnięcia, jak również wskazano na czynności procesowe, które w jego trakcie zostały przeprowadzone. W dalszej części uzasadnienia przywołało treść przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyznaczających warunki przyznania tej formy wsparcia społecznego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do zasad obliczania i co do wysokości przyznanego odwołującemu się dodatku mieszkaniowego. Przyjęta wysokość przyznanego stronie dodatku mieszkaniowego wynosząca 136,76 zł obliczona była w sposób prawidłowy, natomiast organ odwoławczy dostrzegł nieprawidłowość w zakresie okresu na jaki został on przyznany i w tym zakresie dokonał zmiany poprzez wskazanie, iż przysługuje on w okresie od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2006 r. W podsumowaniu decyzji odniesiono się do czasokresu trwania przedmiotowego postępowania i podkreślono, że strona była informowana o wyznaczonych nowych terminach załatwienia sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł M.D. W skardze tej wystąpił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i podkreślił, że zarzuty, które sformułował w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji są dalej zasadne. Według skarżącego organy administracji dopuściły się naruszenia zasady praworządności polegającego na tym, że stosowanie polskiej ustawy rozszerzono na terytorium innego państwa, to jest S. Nadto zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie można uchylić decyzji po upływie 5 lub 10 lat od dnia wydania decyzji, a w rozpatrywanej sprawie sytuacja taka zaistniała, ponieważ w następstwie wznowienia postępowania uchylono decyzję z dnia [...] r. Dodatkowo skarżący zarzucił organom administracji naruszenie przepisów postępowania polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji, które sprowadza się do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności podniósł wadliwe przeliczenie walut. Wskazał również na naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z treści art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi rozwinął stawiane kwestionowanej decyzji zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o uwzględnienie skargi. W motywach stanowiska przedstawiono wpierw argumentację zbieżną z tą, która została zamieszczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże w końcowej części odpowiedzi zaznaczono, że organ odwoławczy nie dostrzegł tej okoliczności, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji stronie. Nadto zauważono, że w ramach autokontroli nie uchylono zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że skarżący domagał się stwierdzenia jej nieważności w sytuacji, kiedy zachodziły podstawy do wznowienia postępowania, a jedynie nie można było uchylić decyzji z uwagi na upływ czasu przewidziany w przepisie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzucił organom administracji publicznej naruszenie przepisów prawa procesowego polegające na wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie, a w szczególności na błędnym ustaleniu wysokości jego dochodu. Skarżący zarzucił organom, że dokonały przeliczenia przyznawanej mu renty inwalidzkiej w S. po średnim kursie NBP, w sytuacji kiedy [...] nie jest walutą wymienialną. Dodatkowo M. D. dostrzegł naruszenie postanowień art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 80 i art. 107 § 3 tego Kodeksu.

Przeprowadzając kontrolę zapadłego rozstrzygnięcia należy w pierwszej kolejności przywołać stan normatywny zastosowany do wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotowa decyzja wydana została w ramach nadzwyczajnego postępowania, którym jest wznowienie postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 145 wymienia przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, natomiast art. 146 § 1 tego aktu wskazuje sytuacje, kiedy po wznowieniu postępowania nie można uchylić pierwotnej decyzji, a organ musi ograniczyć się do wydania rozstrzygnięcia przewidzianego art. 151 § 2 tego Kodeksu, czyli do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Z szeregu zarzutów kierowanych przez skarżącego pod adresem organu pierwszej instancji na uwzględnienie zasługuje jedynie ten, który odnosi się do postanowień zawartych w art. 146 § 1 wyżej wymienionego Kodeksu. Stosownie do postanowień przywołanego przepisu nie uchyla się decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego, gdy od dnia decyzji upłynie więcej niż 5 lub 10 lat, w zależności od okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie decyzja organu administracji, w stosunku do której wznowiono postępowanie wydana została w dniu [...] r., a stronie została doręczona w dniu 14 kwietnia 2006 r. Przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania była okoliczność przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 5 powoływanego Kodeksu, a mianowicie wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi wydającemu tę decyzję, tj. pobieranie przez skarżącego renty inwalidzkiej w S. Stosownie do postanowień przywołanego już art. 146 § 1 w przypadku tej przesłanki nie uchyla się decyzji po upływie 5 lat od dnia wydania spornej decyzji. W świetle przeprowadzonych rozważań wynika jednoznacznie, że po dniu 14 kwietnia 2011 r. organy administracji obu instancji nie były uprawnione do uchylenia decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2006 r. Natomiast jak wynika z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu [...] r., a zaskarżona decyzja w dniu [...] r. Oznacza to, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak również organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przywoływanego unormowania, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na marginesie powyższych rozważań można zauważyć, że organ odwoławczy na etapie udzielenia odpowiedzi do tutejszego Sądu dostrzegł uchybienie, którego dopuścił się organ pierwszej instancji, a które przez niego w ramach postępowania odwoławczego nie zostało uchwycone, ponieważ w odpowiedzi na skargę wnioskował o jej uwzględnienie.

Jak było to powyżej sygnalizowane, skarżący zarzucił organom administracji naruszenie szeregu unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z tymi zarzutami nie można się zgodzić. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że w ramach postępowania administracyjnego organ administracji obowiązany jest wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na jej wynik. W sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych organy administracji szczególną uwagę obowiązane są przykładać do ustalenia wysokości dochodów osoby lub rodziny ubiegającej się o tę formę wsparcia, ponieważ jest to jedna z okoliczności rzutujących na podejmowane rozstrzygnięcie. W tym zakresie organ obowiązany jest uwzględnić wszystkie dochody posiadane przez stronę w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Ustawa w sposób enumeratywny wymienia jedynie jakie składniki takiego dochodu nie są brane pod uwagę. Podkreślić należy, że katalog ten jest zamknięty i nie może być przez organ administracji rozszerzany. W rozpatrywanej sprawie, jak wykazało postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji skarżący dysponował w momencie składania wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku rentę inwalidzką wypłacaną w S. Skarżący we wniosku o przyznanie powyższego świadczenia, jak również w trakcie wznowionego postępowania utrzymuje, że powyższego świadczenia nie należy wliczać do dochodu warunkującego możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżącego jest to świadczenie wypłacane przez państwo, z którym Polska nie ma podpisanej stosownej umowy, a waluta wykorzystywana w S. nie jest wymienialna. Ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego nie można się zgodzić, ponieważ w pierwszej kolejności przyjdzie mieć na uwadze treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych określającego co jest dochodem. W myśl postanowień tego przepisu za dochód uważa się wszystkie przychody, a następnie ustawodawca wymienia co podlega odliczeniu od tak ustalanego dochodu oraz jakie składniki nie wchodzą w jego skład. W ramach elementów wyłączających nie ma środków pochodzących z systemów zabezpieczenia społecznego wypłacanych w innych systemach prawnych, a w szczególności z państw nie wchodzących w skład Unii Europejskiej czy też Wolnego Obszaru Gospodarczego. Nadto, w świetle powyższego przepisu nie jest również istotne, czy Polska z danym krajem ma podpisaną stosowną umowę dwustronną, jak również czy waluta tego kraju jest wymienialna. Jeżeli skarżący otrzymuje środki z systemu zabezpieczenia społecznego z S., która nie jest członkiem organizacji międzynarodowych powyżej wymienionych, jak również, której waluta nie jest wymienialna, jednakże w tym przypadku Narodowy Bank Polski w swoich tabelach określa średni kurs wymiany takiej waluty, a zatem w takim przypadku wysokość przyznawanego skarżącemu świadczenia winna być przeliczana po kursie wynikającym z tabeli Narodowego Banku Polskiego. Zatem działania organów administracji podejmowane w tym zakresie uznać należy za prawidłowe, a wszelkie zastrzeżenia podnoszone przez skarżącego za nie mające umocowania w przepisach prawa. W szczególności nie można podzielić stanowiska skarżącego, że dochód ten winien być pomijany przy ustalaniu wysokości jego dochodu, ponieważ wówczas skarżący byłby w lepszej sytuacji niż inne osoby ubiegające się o przedmiotowe świadczenie, a okoliczność ta naruszałaby konstytucyjną zasadę równości.

Nie mogą być uwzględnione zarzuty dotyczące naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, ponieważ skarżący nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a przeprowadzona kontrola nie wykazała występowania takiego naruszenia. Skarżący w swojej skardze akcentuje, że przedmiotowe postępowanie trwało bardzo długo, a tym samym wyczerpana została przesłanka jego umorzenia. Ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego nie można się zgodzić, ponieważ długotrwałe a nawet przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest równoznaczne z jego bezprzedmiotowością, a jedynie w takim przypadku można by podjąć wnioskowane przez niego rozstrzygnięcie. Na okoliczność bezczynności, a nawet przewlekłości prowadzonego postępowania skarżący dysponował stosownymi instrumentami prawnymi, które mógł wykorzystać i zastosować w trakcie prowadzenia przedmiotowego postępowania.

Konsekwencją niniejszego orzeczenia jest powrót sprawy do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który kierując się uwagami i wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku winien podjąć stosowną decyzję.

Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji uchylono decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz przyznano taki dodatek w nowej wysokości, Sąd stosownie do postanowień art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że decyzja ta nie może być wykonywana.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

mw