Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 799/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 w zw. z  art. 197  ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i  art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Andrzej Góraj Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Rektora Szkoły [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich pod nazwą "Biologiczne [...]" prowadzonych na Wydziale [...] w W. z dnia [...] stycznia 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącego P. O. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Kierownik Studiów Doktoranckich pn. "Biologiczne [...]" prowadzonych na Wydziale [...] w W., działając na podstawie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późń. zm.) oraz art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 38 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595) i rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3) w zw. z § 29 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2011 r. Nr 225, poz. 1351) oraz Regulaminu stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich wprowadzonego Uchwałą Nr [...] Senatu Szkoły [...] w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. w zw. z § 2 ust. 1 Uchwały nr [...] Senatu [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekł o skreśleniu z dniem [...] stycznia 2013 r. P. O. z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich pn. "Biologiczne [...]" prowadzonych na Wydziale [...] w W..

W uzasadnieniu decyzji podano, iż P. O. był uczestnikiem wymiennych stacjonarnych studiów doktoranckich prowadzonych na Wydziale [...] Szkoły [...] w W. i w roku akademickim 2012/2013 rozpoczął IV rok studiów.

Od początku roku akademickiego 2012/2013 doktorant nie uczestniczył w zajęciach seminaryjnych, nie prowadził też zajęć dydaktycznych. Ponadto do końca grudnia 2012 r. nie złożył rocznego sprawozdania z przebiegu pracy naukowej. Nadto ustalono, iż doktorant zaprzestał prowadzenia badań naukowych.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 197 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki znajdującym zastosowanie w niniejsze sprawie na mocy § 29 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni, pkt 23 i 24 Regulaminu stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich Szkoły [...] w W. wprowadzonego uchwałą nr [...] Senatu [...] w W. z dnia [...] czerwca 2009 r.

P. O. odwołał się od powyższej decyzji do Rektora Szkoły [...], podnosząc że z uwagi na rezygnację z funkcji promotora-opiekuna naukowego przez prof. dr hab. M. N., nie miał możliwości prowadzenia zajęć dydaktycznych ani też prowadzenia badań w obrębie [...]. Pozbawiony opiekuna naukowego, nie mógł przedstawić ważnego w świetle Regulaminu Szkoły, sprawozdania.

Skarżący podkreślił, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji działań, bądź braku działań Uczelni, które były podejmowane w stosunku do jego osoby.

Rektor [...] w W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniesionego odwołania P. O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich może być podjęta w przypadku zaistnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 197 ust. 1 lub ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym lub naruszenia obowiązków wskazanych w pkt 23 lub 24 Regulaminu stacjonarnych lub niestacjonarnych studiów doktoranckich Szkoły [...] w W. z 2009 r.

W ocenie organu w zaskarżonej decyzji precyzyjnie określono, które obowiązki zostały przez doktoranta naruszone, w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, zaś uzasadnienie decyzji spełnia wymogi wskazane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Jednocześnie nadmieniono, iż poza kompetencją i kognicją organu rozpoznającego odwołanie o skreślenie z listy doktorantów pozostają kwestie organizacyjne związane z przebiegiem kształcenia na studiach doktoranckich, a także osobiste przemyślenia i przypuszczenia skarżącego co do powodów skreślenia go z listy doktorantów. Nie mogą mieć znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia okoliczności pozaprawne wskazane przez skarżącego w tym trudności organizacyjne, na które on wskazał. Organ podkreślił, iż to na skarżącym jako doktorancie ciążył obowiązek spełnienia warunków formalnych wynikających z toku studiów doktoranckich (m.in. obowiązek uczęszczania na zajęcia seminaryjne, prowadzenia zajęć dydaktycznych), zaś obowiązkiem organu w niniejszym postępowaniu była kontrola prawidłowości decyzji organu I instancji pod kątem formalnoprawnym, tj. zgodności decyzji z obowiązującymi przepisami prawa. Wydając decyzję organ nie badał (co więcej nie był do tego uprawniony) przyczyn takiego a nie innego stanu faktycznego, ale zastosowanie norm prawnych do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przez organ I instancji.

Dlatego też, mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uznając, że decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującymi w dacie orzekania przepisami prawa materialnego oraz procesowego.

Decyzja Rektora Szkoły [...] w W. z dnia [...] lutego 2013 r. stała się przedmiotem skargi P. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. z pominięciem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i odniesienia się w sposób indywidualny do sytuacji skarżącego, poprzez brak szczegółowego uzasadnienia wydanej decyzji, a jedynie przywołanie literalnego brzmienia przepisów regulujących kwestie związane ze studiami doktoranckimi i warunkami jakie należy spełnić, aby korzystać ze statusu doktoranta,

2. naruszenie prawa materialnego, tj. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, przez nie przyznanie doktorantowi opiekuna naukowego.

Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż organ ograniczył się jedynie do zbadania, czy zachodzą formalne przesłanki do skreślenia skarżącego z listy doktorantów, nie wyjaśniając przy tym stanu faktycznego oraz nie uwzględniając jego indywidualnego interesu.

Skarżący wskazał, iż przestrzegał przepisów obowiązujących na uczelni i uczestniczył w zajęciach, dokumentował przebieg studiów, zaliczał wszystkie przedmioty i zdawał egzaminy zgodnie z planem studiów i rozkładem zajęć. Dorobek naukowy klasyfikował go, jako jednego z najlepszych studentów, którym było przyznawane stypendium projakościowe, dlatego tym bardziej uznał skreślenie z listy doktorantów za krzywdzące.

Sytuacja ta uległa zmianie w 2012 r. na skutek konfliktu z promotorem. Po złożeniu wniosku do Rady Wydziału [...] o przyznanie promotora otrzymał informację o niewyznaczeniu nowego opiekuna. W ocenie skarżącego, jest to wyraźne zaniedbanie ze strony organu, który zgodnie z powołanym § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. powinien zapewnić doktorantowi w trakcie studiów doktoranckich opiekę naukową. Również zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych pracodawcy powinni zadbać o to, aby wyznaczono osobę, do której mogą zgłaszać się początkujący naukowcy w kwestiach związanych z wykonywaniem swoich obowiązków zawodowych oraz by zostali oni o tym powiadomieni.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed wejściem rozporządzenia MNiSzW z dnia 5 października 2011 r. w życie (tj. przed 4 listopada 2011 r.) co oznacza, iż w przypadku toku studiów skarżącego zastosowanie znajduje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3). Powyższe oznacza, iż powoływany przez skarżącego § 12 ust. 1, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a zatem organ nie mógł go naruszyć. W świetle znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenia MNiSzW z dnia 19 grudnia 2006 r., uczelnia nie miała i nie ma prawnego obowiązku zapewnienia skarżącemu opiekuna naukowego. Co więcej przedmiotowe zagadnienie, w tym pozaprawne okoliczności przywołane przez skarżącego wykraczały poza kompetencje organów orzekających w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów, gdyż w postępowaniu tym oceniały one jedynie spełnienie przesłanek formalnych i nie były upoważnione do dalej idących ustaleń i ocen.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 207 ust. 1 w zw. z art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późń. zm.) oraz postanowienia Regulaminu stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich wprowadzonego Uchwałą Nr [...] Senatu Szkoły [...] w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie uchwalenia regulaminu stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich.

W myśl art. 207 § 1 wskazanej ustawy w sprawie należało stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 197 ust. 1 ustawy, doktorant jest zobowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio. W myśl ust. 2 art. 197 ustawy, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Natomiast, na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy, doktoranci którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzje o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

W myśl art. 197 § 1 w zw. z art. 189 ust. 2 ustawy doktorant jest obowiązany w szczególności do:

1. uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2. składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3. przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Natomiast w myśl Regulaminu stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich Szkoły [...] w W., Rozdziału IV. Prawa i obowiązki doktoranta: pkt 23: "Doktoranci zobowiązani są do sumiennego i rzetelnego wykonywania swoich obowiązków", a w szczególności do:

a) aktywnego uczestnictwa w działalności statutowej podstawowej jednostki organizacyjnej wydziału,

b) uczestniczenia w zajęciach przewidzianych programem studiów,

c) terminowego zaliczania zajęć i zdawania egzaminów,

d) przestrzegania harmonogramu realizacji części eksperymentalnej pracy doktorskiej,

e) składanie semestralnych i rocznych sprawozdań z przebiegu pracy naukowej,

f) terminowego zdawania egzaminów doktorskich,

g) złożenia maszynopisu pracy doktorskiej w ustalonym terminie,

h) przygotowanie ostatecznej wersji pracy doktorskiej i jej obrony w ustalonym terminie."

Zgodnie z pkt 24 powołanego Regulaminu: "Doktoranci mają obowiązek prowadzenia zajęć dydaktycznych (do 90 godzin dydaktycznych rocznie) lub uczestniczenia w ich prowadzeniu (zgodnie z uchwałą Senatu dotyczącą pensum). Doktorant ma prawo do obniżenia pensum do minimum określonego w uchwale Senatu [...]. Decyzję, o obniżeniu pensum podejmuje dziekan wydziału na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez kierownika jednostki na wydziale, w której doktorant realizuje pracę doktorską, opiekuna/promotora oraz kierownika studiów." Stosownie do pkt 25 ww. Regulaminu: "Doktorant nie wywiązujący się z obowiązków może zostać skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów doktoranckich."

Regulamin wprowadzony Uchwałą nr [...] Senatu [...] w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy § 2 ust. 1 Uchwały nr [...] Senatu Szkoły [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. zgodnie, z którym studia doktoranckie prowadzone w dniu 1 października 2011 r. są prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 1 października 2011 r., w tym zgodnie z przepisami ww. regulaminu z 2009 r.

W ocenie Sądu regulacja zawarta w pkt 23 i 24 Regulaminu w zakresie przesłanek skreślenia z listy doktorantów jest zgodna z uregulowaniem ustawowym. Art. 197 ust. 4 ustawy przewiduje nie obowiązek lecz jedynie możliwość skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów. Decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy ma charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Stwierdzenie w przepisie art. 7, że organ administracji powinien brać pod uwagę słuszny interes strony wskazuje na konieczność dokonywania oceny tego interesu.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ w ogóle nie zbadał dlaczego skarżący nie wywiązuje się obowiązków doktoranta. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził natomiast, iż poza kompetencją i kognicją organu rozpoznającego odwołanie o skreśleniu z listy doktorantów pozostają kwestie organizacyjne związane z przebiegiem kształcenia na studiach doktoranckich. Uznał, że nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności pozaprawne wskazywane przez skarżącego, w tym trudności organizacyjnych, na które doktorant wskazywał. Podkreślił przy tym, iż na skarżącym jako doktorancie ciążył obowiązek spełnienia warunków formalnych wynikających z toku studiów doktoranckich, natomiast wydając decyzję nie badał (co więcej nie był do tego uprawniony) przyczyn takiego, a nie innego stanu faktycznego ale zastosowanie norm prawnych do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przez organ I instancji.

W tej sytuacji uznać należy, że Rektor [...] w W. podejmując zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie dokonał wyboru rozstrzygnięcia, do czego był zobowiązany art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać o rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do ustalonej sytuacji faktycznej. Za takowe nie można uznać twierdzenia organu o niezrealizowaniu przez skarżącego programu studiów doktoranckich i nieskładania sprawozdań z ich przebiegu przy potwierdzeniu przez organ, że skarżący nie miał opiekuna naukowego bowiem, jak wyjaśnił Dziekan Wydziału [...], nikt z samodzielnych pracowników naukowych, obecnych na posiedzeniu Rady Wydziału w dniu [...] listopada 2012 r. nie wyraził chęci sprawowania funkcji promotora P. O. w przewodzie doktoranckim. W sprawie zarówno organ I, jak i II instancji, nie odniosły się do kwestii, czy brak promotora uniemożliwiał skarżącemu kontynuowanie studiów doktoranckich chociaż podniósł on w toku postępowania, iż rezygnując z funkcji promotora opiekuna naukowego [...] M. N., a następnie władze uczelni pozbawiły go możliwości prowadzenia zajęć dydaktycznych, badań naukowych, zatem nie mógł przedstawić ważnego w świetle Regulaminu [...] sprawozdania. Organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych zarzutów bezpodstawnie uznając, że nie był uprawniony do ich badania. Wskazane uchybienia miały wpływ na wynik sprawy co skutkowało koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy i wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i art. 205 § powołanej ustawy.