Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 11/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 19, art. 4 ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 2ust. 4  i ust. 6,
journal: Dz.U. 2018 poz 992
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 44
journal: Dz.U. 2017 poz 519
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. przy udziale W.K. Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 29 października 2018 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2018r. znak: [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania A. B., od decyzji Burmistrza S. z dnia 1 sierpnia 2018r. znak: [...] w przedmiocie nakazania A. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Eko-Art A. B. w Odrowążu przy ul. [...], jako posiadaczowi nielegalnie składowanych odpadów na działce o nr ewid.[...] w Odrowążu, usunięcie odpadów o kodach: 17 01 01 - odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, z niewielką zawartością odpadów o kodzie 17 06 05 - materiały konstrukcyjne zawierające azbest, 02 01 03 - odpadowa masa roślinna, 15 01 06 - zmieszane odpady opakowaniowe, 16 01 03 - zużyte opony, 02 03 02 - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetworzenia, w terminie do dnia 30 września 2018r. oraz zobowiązującej ww. do przekazania powyższych odpadów do odzysku lub unieszkodliwienia podmiotom mającym stosowane zezwolenia i przedstawienia organowi dowodów usunięcia odpadów i ich zagospodarowania do dnia 2 października 2018r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce:

1. zobowiązało A. B. prowadzącego działalność pod nazwą Eko-Art A. B. jako posiadacza nielegalnie składowanych odpadów na działce o nr ewid.[...] w Odrowążu, do usunięcia odpadów o kodach: 17 01 01-odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, z niewielką zawartością odpadów o kodzie 17 06 05 - materiały konstrukcyjne zawierające azbest, 02 01 03 odpadowa masa roślinna, 15 01 06 - zmieszane odpady opakowaniowe, 16 01 03 - zużyte opony, 02 03 04 - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa, z tej działki;

2. ustaliło termin wykonania nałożonego w pkt 1) obowiązku do dnia 15 grudnia 2018r.;

3. zobowiązało A. B. do przekazania ww. odpadów do odzysku lub unieszkodliwienia podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia i przedstawienia organowi dowodów usunięcia odpadów i ich zagospodarowania w terminie do 22 grudnia 2018r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 5 września 2017r. Burmistrz S. nakazał A. B., jako posiadaczowi nielegalnie składowanych odpadów na działce nr ewid.[...] w Odrowążu usunięcie tych odpadów, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa w tym zakresie. Organ ustalił termin ostatecznego wykonania obowiązku, do dnia 27 października 2017r. oraz zobowiązał stronę do przedstawienia dowodów usunięcia odpadów i ich zagospodarowania w terminie do 31 października 2017r. Po rozpatrzeniu odwołania A. B. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 stycznia 2018r. znak: [...] uchyliło decyzję Burmistrza S. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie organu I instancji prowadzone było w sposób niezgodny z przepisami procedury administracyjnej, a stan faktyczny służący do nałożenia obowiązku usunięcia odpadów został niedostatecznie wyjaśniony.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz S. wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 1 sierpnia 2018r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 7 lipca 2017r. przeprowadził kontrolę na działce nr ewid.[...] w Odrowążu, w trakcie której ustalił, że działka ta jest własnością S. S., a dzierżawiona jest przez A. B.. We wschodniej części działki za budynkiem byłej chlewni znajduje się olbrzymia hałda składowanych odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych. Tuż za budynkiem chlewni pod wiatą znajdują się natomiast opakowania z przeterminowaną kocią karmą. Posiadacz odpadów wyjaśnił, że odpady opakowaniowe będą gromadzone na terenie tej działki do momentu otworzenia linii technologicznej, na której odpady te będą myte i cięte, a następnie rozdzielane na poszczególne frakcje.

Kolejne oględziny organ I instancji przeprowadził w dniu 3 sierpnia 2017r., w trakcie których stwierdził, że na przedmiotowej działce nadal znajduje się hałda odpadów opakowaniowych przykryta plandeką oraz w dalszym ciągu wyczuwalny jest bardzo nieprzyjemny, drażniący fetor pochodzący z przeterminowanej kociej karmy. Tego samego dnia A. B. poinformował organ na piśmie, że odpad w postaci karmy został usunięty oraz przedstawił zdjęcia miejsce, w którym wcześniej znajdowała się przeterminowana karma.

Organ I instancji ustalił, że skarżący posiada zezwolenie na zbieranie odpadów w miejscowości O. przy ulicy [...], na wydzielonej części działki o nr ewid.[...] udzielone decyzją Starosty [...] znak: [...] 2014AD z dnia 22 kwietnia 2014r. Powyższe zezwolenie pozwala na zbieranie trzech rodzajów odpadów w określonym miejscu: 1) 02 02 02 - odpadowa tkanka zwierzęca - magazynowanie w szczelnych pojemnikach z tworzywa umieszczonych w chłodniach, które znajdują się na hali magazynowej (hala nr [...]); 2) 16 03 80 - produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia - magazynowanie w szczelnych pojemnikach na hali (hala nr [...]), dopuszcza się magazynowanie w chłodniach; 3) 20 01 08 - odpady kuchenne ulegające biodegradacji - magazynowanie w pojemnikach HDPE na odpady bio, magazynowane na hali nr [...]. W tych okolicznościach organ stwierdził, że z powyższego jednoznacznie wynika, iż skarżący gromadzi odpady w innym miejscu niż wymienione w zezwoleniu Starosty [...] i nie posiada zgody właściwego organu na ich gromadzenie.

Dalej organ wskazał, że w dniu 14 marca 2018r. przeprowadził ponowne oględziny, z udziałem A. B., w trakcie których stwierdził, że za budynkiem nadal znajdują się nielegalnie zeskładowane odpady, przeważnie w postaci zmieszanych odpadów opakowaniowych. A. B. poinformował wówczas, że usunie je do 30 czerwca 2018r.

Następnie w dniu 4 kwietnia 2018r. S. S. zwrócił się do organu o interwencję i oględziny, z uwagi na dowożenie odpadów, w tym również niebezpiecznych, oraz zawiadomienie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. W związku z tym pracownicy organu udali się na działkę nr [...] i stwierdzili, że na tym gruncie, jak również na działce nr [...] znajdowały się oprócz wcześniej zalegającej hałdy odpadów, duże ilości przeterminowanych produktów spożywczych. Z oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną. Organ wystąpił także do WIOŚ o przeprowadzenie kontroli w celu sprawdzenia, czy nie są naruszane przepisy dot. ochrony środowiska i gospodarki odpadami. WIOŚ w odpowiedzi na pismo organu wniósł o kontynuowanie przez organ I instancji działań i doprowadzenie do końca postępowania administracyjnego, dotyczącego usunięcia odpadów z miejsca na ten cel nieprzeznaczonego.

Organ ustalił, że S. S. rozwiązał umowę dzierżawy przedmiotowej działki zawartą z A. B., zakazał mu wstępu na teren gospodarstwa oraz wyznaczył 14-dniowy termin na uprzątnięcie przedmiotu dzierżawy ze zgromadzonych odpadów.

W dniu 7 maja 2018r. wpłynęło do organu I instancji pismo pełnomocnika A. B. o przedłużenie terminu do składania uwag i wniosków dowodowych, gdyż pełnomocnicy nie byli zawiadamiani o czynnościach podejmowanych przez organ. Wobec tego organ ponownie zawiadomił strony, a także pełnomocników o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w terminie ustawowym.

Pełnomocnik skarżącego w dniu 18 maja 2018r. złożył wniosek o ponownie przeprowadzenie wszystkich czynności dokonanych przez organ I instancji po dniu 10 stycznia 2018r., w sposób zapewniający skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania. Organ uwzględniając ww. wniosek pismem z dnia 21 maja 2018r. poinformował strony o prowadzonym postępowaniu oraz wyznaczył termin oględzin na dzień 4 czerwca 2018r. W wyznaczonym terminie nie stawiła się żadna ze stron. Podczas oględzin organ ustalił, że na przedmiotowej działce nadal zaległy znaczne ilości odpadów, co udokumentował zdjęciami.

W dniu 4 czerwca 2018r. wpłynął kolejny wniosek pełnomocnika skarżącego o ponowne przeprowadzenie całego postępowania w sposób zapewniający stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Organ odmówił uwzględnienia tego wniosku.

Dalej organ podał, że w dniu 19 czerwca 2018r. S. S. przedłożył dokument z inwentaryzacji rodzaju i ilości odpadów zgromadzonych na działce, przeprowadzonej przez biegłego w zakresie ocen oddziaływania na środowisko oraz w zakresie ochrony środowiska, chemii i ratownictwa chemicznego, ekologicznego - A. Ś..

W konsekwencji organ stwierdził, że nie ma wątpliwości, iż zalegające przedmioty stanowią odpady, a posiadaczem i wytwórcą odpadów nielegalnie zgromadzonych na działce nr [...] w Odrowążu jest A. B.. Organ podkreślił, że skarżący sam przyznał w trakcie kontroli w dniu 7 lipca 2017r., iż odpady są pozostałością po prowadzonej przez niego działalności. W takcie kolejnych oględzin w dniu 14 marca 2018r. skarżący dalej definiował się jako właściciel przedmiotowych odpadów i zadeklarował, że usunie je do końca czerwca 2018r.

W tych okolicznościach organ I instancji, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016r. poz. 1987 ze zm. - zwanej dalej ustawą), decyzją z dnia 1 sierpnia 2018r. znak: [...] nakazał usunięcie odpadów.

Organ odwoławczy dokonując ponownej oceny zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego wskazał, że decyzja o której stanowi art. 26 ust. 1 ustawy, wydana z urzędu ma charakter obligatoryjny. W każdym przypadku stwierdzenia przez właściwy organ składowania lub magazynowania odpadów przez ich posiadacza w miejscu, które nie stanowi składowiska odpadów lub nie zostało określone w sposób wyraźny jako miejsce magazynowania odpadów, organ ten, na podstawie art. 26 ust. 2 powołanej ustawy, jest zobowiązany nakazać ich usunięcie z tego miejsca jako z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, po uprzednim wezwaniu posiadacza odpadów do ich usunięcia. Kolegium zdefiniowało pojęcie "posiadacza odpadów" podając, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach "posiadaczem odpadów" jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów oraz wskazało, że przepis ten ustanawia również domniemanie, wedle którego władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Dalej powołując się na orzecznictwo, organ odwoławczy podkreślił, że domniemanie związane z własnością nieruchomości, zawarte w powyższym przepisie, jest wiążące dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie usunięcia odpadów dopiero wtedy, gdy nie da się ustalić posiadacza odpadów. Jeżeli natomiast w toku postępowania ujawnione zostaną okoliczności wskazujące, że to nie właściciel nieruchomości jest posiadaczem odpadów, obowiązkiem organów jest ich wyjaśnienie i poczynienie niezbędnych ustaleń.

W ocenie Kolegium z akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, że posiadaczem odpadów zgromadzonych na działce nr [...] w Odrowążu, jest A. B.. Świadczą o tym wyjaśnienia skarżącego złożone w trakcie oględzin w dniu 7 lipca 2017r. oraz w dniu 14 marca 2018r. W dniu 7 lipca 2017 r. ustalono, że skarżący jest dzierżawcą przedmiotowej działki, a on sam zadeklarował, że wywiezie przeterminowaną karmę dla kotów i obowiązek ten wykonał. Podobnie z protokołu oględzin z dnia 14 marca 2018r. wynika, że na działce za budynkiem gospodarczym znajdowała się hałda odpadów opakowaniowych, przeważnie po produktach spożywczych. W budynku gospodarczym również znajdowały się worki z odpadami z opakowań. Organ odwoławczy ustalił także, że A. B. - właściciel odpadów jest w trakcie usuwania zalegających odpadów. Skarżący podał, że przedmiotowe odpady zostaną usunięte do końca czerwca 2018r. i oświadczył, że zalegające odpady opakowaniowe mogą być surowcem wtórnym przeznaczonym do recyklingu. Organ podkreślił, że protokoły zostały przez stronę podpisane bez uwag.

Kolegium wskazało ponadto, że Bio-Med Sp. z o.o. w piśmie z dnia 16 kwietnia 2018r. odpowiadając na pismo skarżącego poinformowała, że specjaliści ze spółki stwierdzili, że zgromadzone odpady w gospodarstwie rolnym w Odrowążu występują pod kodami odpadów z grup 02, 17 oraz 20. Spółka podała także, że może przyjąć odpady pod tymi kodami oraz wniosła o podanie wytwórcy odpadów i daty ich przyjęcia. Dodała także, że usuniecie odpadów powinno rozpocząć się natychmiast.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że z oświadczenia właściciela przedmiotowej działki - S. S. wynika, że skarżący zamiast usuwać odpady, sukcesywnie dowoził kolejne. Z uwagi na działania skarżącego właściciel działki wypowiedział ww. umowę dzierżawy i wyznaczył skarżącemu termin na usunięcie odpadów zalegających na działce i w budynku na niej zlokalizowanym.

Kolegium zważyło także, że w treści odwołania skarżący sam przyznał, iż nabył substancje opisane w decyzji z zamiarem ich przetworzenia. Z akt sprawy wynika, że posiada on zezwolenie na zbieranie odpadów, na działce nr [...] w Odrowążu oraz na działce [...] w S.-K.. Ponadto decyzją Starosty [...] z dnia 7 kwietnia 2017r. - zmienioną decyzją z dnia 30 maja 2017r. skarżącemu udzielono zezwolenia na przetwarzanie odpadów, w tym m.in. odpadowej tkanki zwierzęcej, surowców i produktów nienadajacych się do spożycia

i przetwórstwa.

Zdaniem Kolegium, w świetle powyższego nie sposób było uznać, że posiadaczem odpadów zgromadzonych na działce nr [...] w Odrowążu jest inna osoba niż A. B..

W kwestii zakwalifikowania zgromadzonych substancji i materiałów na przedmiotowej działce jako odpadów, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i wskazało, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie mowa jest o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Powołując się na orzecznictwo Kolegium wskazało, że warunkiem niezbędnym uznania określonego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przy dokonywaniu kwalifikacji przedmiotu, jako odpadu istotne znaczenie ma także przesłanka w postaci zmiany dotychczasowego sposobu jego użytkowania.

Ponadto organ II instancji zważył, że biegły sądowy w zakresie m.in. ochrony środowiska - A. Ś. przygotował inwentaryzację techniczną rodzaju oraz ilości odpadów zgromadzonych na przedmiotowej działce na dzień 20 czerwca 2018r. W trakcie wizji stwierdził, że odpady są rozmieszczone chaotycznie w różnych miejscach działki, także na otwartej przestrzeni w postaci nieregularnych zwałowisk. W ekspertyzie tej biegły stwierdził obecność odpadów betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów kod 17 01 01 z niewielką zawartością odpadów o kodzie 17 06 05, czyli materiałów konstrukcyjnych zawierających azbest, odpadowej masy roślinnej, czyli odpady o kodzie 02 01 03. Ponadto ujawnił odpady o kodzie 15 01 06 czyli zmieszane odpady opakowaniowe, następnie o kodzie 16 01 03, czyli zużyte opony, a także o kodzie 02 03 02, czyli surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetworzenia. Kolegium dodało, że biegły wadliwe wskazał kod przypisany odpadom - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetworzenia. Zamiast 02 03 02 winno być 02 03 04.

Kolegium uznało, że postępowanie dostatecznie wykazało, iż na działce nr [...] znajdują się odpady i wyjaśniło, że w trakcie postępowania o nakazanie usunięcia odpadów z nieruchomości zbędnym jest badanie właściwości tych odpadów, czy też ich negatywnego oddziaływania na środowisko. Wystarczające jest bowiem zakwalifikowanie danych produktów do kategorii odpadów i przypisanie im stosownych kodów, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia

9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów.

Organ odwoławczy zważył również, że uchybienie niepowiadamiania pełnomocnika strony o czynnościach podejmowanych w trakcie postępowania zostało sanowane przez organ I instancji jeszcze przed jego zakończeniem. Organ bowiem umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu, zawiadamiając pełnomocnika o terminie kolejnych oględzin. Natomiast ani strona ani jej pełnomocnik nie stawili się w wyznaczonym terminie. Ponadto Kolegium podkreśliło, że zarzuty natury procesowej, aby odniosły skutek muszą być istotne dla przedmiotu sprawy.

Organ II instancji nie doszukał się naruszeń proceduralnych dotyczących niewłaściwie prowadzonego postępowania i uznał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, za wystarczający do wydania decyzji w przedmiocie nakazania skarżącemu usunięcia odpadów zgromadzonych na działce nr [...], a więc z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. Z uwagi na upływ terminów wskazanych w sentencji decyzji organu I instancji, Kolegium dokonało jej zreformowania w tym zakresie, jak również wskazało w sentencji prawidłowy kod odnośnie odpadów - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa.

Skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że dzierżawcą działki nr [...] położonej przy ul. [...] w Odrowążu był A. B., w sytuacji, gdy umowa dzierżawy nieruchomości rolnej (której przedmiotem była m.in. działka nr [...]) została zawarta pomiędzy S. S. a Eco-Rol Sp. z o.o.;

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy tj. akceptację przez organ II instancji pominięcia przez organ I instancji przeprowadzenia niezbędnych dowodów z opinii biegłego, co skutkowało błędnym zaklasyfikowaniem surowców zalegających na ww. działce jako odpady;

- art. 3, art. 19, art. 26 ust. 1, 2 i 4, ustawy o odpadach poprzez ich niezasadne zastosowanie i nakazanie usunięcia ruchomości w postaci wymienionych decyzją materiałów i surowców;

- art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez stwierdzenie, że jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, iż substancje i materiały (zakwalifikowane przez organ I instancji jako odpad) znajdują się na nieruchomości, której dzierżawcą była Eco-Rol Sp. z o.o. (umowa dzierżawy nieruchomości rolnej, której przedmiotem była między innymi działka nr [...], położona w Odrowążu zawarta została pomiędzy S. S. a Eco-Rol Sp. z o.o.);

- art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez uznanie, że jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, iż substancje i materiały (zakwalifikowane przez organ I instancji jako odpad) znajdują się na działce, która stanowi własność S. S.;

- art. 26 ust 4 ustawy o odpadach poprzez zobowiązanie skarżącego do usunięcia substancji i materiałów (zakwalifikowanych przez organ I instancji jako odpad), mimo, iż A. B. nie posiada tytułu prawnego do działki nr [...], zaś właściciel tej nieruchomości S. S. uniemożliwia usunięcie ww. substancji i materiałów z działki stanowiącej jego własność.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący podniósł, że nie przeprowadzono jakichkolwiek pomiarów stężeń opisanych w decyzji zjawisk m.in. "fetoru", do których to zbadania niezbędna jest wiedza specjalistyczna, a więc dowód z opinii biegłego. Zdaniem skarżącego organ I instancji był obowiązany do ustalenia we własnym zakresie, jakiego rodzaju nasilenia zjawisko ma miejsce na terenie gromadzenia surowca i w jaki sposób oddziałuje na środowisko oraz ludzi. Niewypełnienie tego obowiązku nie zostało zanegowane przez organ II instancji.

Autor skargi podniósł, że z uwagi na fakt, iż aktualnie władającym powierzchnią ziemi, na której znajdują się substancje i materiały (zakwalifikowane przez organ I instancji jako odpady) jest właściciel nieruchomości S. S., bezzasadne jest uznanie skarżącego za posiadacza odpadów.

Ponadto skarżący podkreślił, że nie był dzierżawcą rzeczowej działki, a była ona przedmiotem umowy dzierżawy nieruchomości rolnej, zawartej pomiędzy S. S. a Eco-Rol Sp. z o.o. Zarzucił, że w tych okolicznościach nie sposób uznać, że skarżący jest posiadaczem odpadów określonych w zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał ponadto, iż substancje i materiały znajdujące się na przedmiotowej działce zalegały na niej przed dniem zawarcia umowy dzierżawy przez firmę Eko-Rol Sp. z o.o ze S. S..

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że nie jest zobowiązany do usunięcia substancji i materiałów (zaklasyfikowanych przez organ I instancji jako odpady o kodach: 17 01 01- odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 06 05 - materiały konstrukcyjne zawierające azbest, 02 01 03 - odpadowa masa roślinna, 15 01 06- zmieszane odpady opakowaniowe, 16 01 03 - zużyte opony, 02 03 02 - surowce i produkty niedające się do spożycia i przetwarzania) lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi

II instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uczestnik postępowania S. S. w piśmie procesowym z dnia 1 lutego 2019r. poparł stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że skarżący nawoził i składuje odpady na działce. A. B. jest posiadaczem tych odpadów, co znajduje potwierdzenie w aktach postępowania administracyjnego. Podkreślił, że nieprawdziwe są twierdzenia, że uniemożliwiał skarżącemu wywiezienia odpadów. Przeciwnie, niejednokrotnie wzywał skarżącego do ich usunięcia.

Prokurator Okręgowy w K. w piśmie z dnia 1 lutego 2019r., działając na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." , zgłosił udział w niniejszej sprawie.

Na rozprawie w dniu 7 lutego 2019r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek dowodowy skarżącego o dopuszczenia dowodu z umowy dzierżawy nieruchomości rolnej z dnia 21 marca 2009r. zawartej pomiędzy S. S. a Eco-Rol Sp. z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium uchylająca decyzję organu I instancji i zobowiązująca posiadacza nielegalnie składowanych odpadów do ich usunięcia, w terminie w niej określonym.

Na wstępie wskazać należy, że w sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W sprawie niniejszej, wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom zawartym w aktach administracyjnych. Sąd ustalenia te akceptuje w całości i uznaje za własne.

Jak wynika z akt sprawy niniejszej, w szczególność z przeprowadzonych 7 lipca 2017r., 3 sierpnia 2017r., 14 marca 2018r., 4 czerwca 2018r. oględzin, dokumentacji fotograficznej oraz inwentaryzacji technicznej sporządzonej przez biegłego sądowego A. Ś. (w zakresie rodzaju oraz ilości odpadów zgromadzonych na przedmiotowej działce na dzień 20 czerwca 2018r.), nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania przez organy obu instancji, na terenie działki oznaczonej nr ewid.[...] w Odrowążu, stanowiącej własność S. S., a dzierżawionej przez A. B., stwierdzono hałdę odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych, odpadów betonu, gruzu betonowego z rozbiórek i remontów z niewielką zawartością materiałów konstrukcyjnych zawierających azbest, odpadowej masy roślinnej, zmieszane odpady opakowaniowe, zużyte opony, surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetworzenia.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zakwalifikowały powyższe surowce i materiały jako odpady w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 992), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, ilekroć w ustawie mowa jest o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, warunkiem niezbędnym uznania określonego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. Istotne znaczenie ma także przesłanka w postaci zmiany dotychczasowego sposobu jego użytkowania. Konkretny katalog odpadów wskazuje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając:

1) źródło ich powstawania;

2) właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określone w rozporządzeniu (UE) nr [...] i w rozporządzeniu (UE) [...], oraz przepisy wydane na podstawie art. 3 ust. 5;

3) składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi.

Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest to, aby jego posiadacz wyzbywał się go lub zamierzał się wyzbyć. Wprawdzie prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiuje pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"), jednak zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (por. wyroki WSA w Warszawie z 8 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa [...], z 29 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa [...], WSA w Kielcach z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke [...], http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić także należy, że odpad powstaje wówczas, gdy faktycznie władający przedmiotem nie znajduje dla niego dalszego zastosowania i wyzbywa się go. Zatem możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy – nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania odpadu przez odzysk.

Odnosząc się do zarzutów skargi w powyższym zakresie wskazać należy, że są one nieuzasadnione. W sprawie niniejszej, przeprowadzone oględziny, dokumentacja zdjęciowa oraz inwentaryzacja techniczna sporządzona przez biegłego sądowego, nie pozostawiają bowiem wątpliwości co do tego, że zgromadzone substancje i materiały wskazane w zaskarżonej decyzji stanowiły odpady w przedstawionym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Świadczą o tym m.in. sposób zgromadzenia oraz ich stan.

Zgodnie z przepisami art. 26 ust. 1 i 2 ustawy, stanowiącymi materialną podstawą zaskarżonej decyzji, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2).

W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów (art. 26 ust. 6 ustawy).

Podkreślić należy, że w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawa wprowadza domniemanie prawne, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Nie definiuje jednak kim jest władający powierzchnią ziemi. Uwzględniając treść art. 1, który stanowi, że ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania – zasadne jest odwołanie się w tym zakresie do definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.), zgodnie z którą władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

Obalenie domniemanie prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot (por. wyrok WSA w Gdańsku z 15 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd [...], dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że domniemanie związane z własnością nieruchomości, zawarte w ww. przepisie, jest wiążące dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie usunięcia odpadów dopiero wtedy, gdy nie da się ustalić posiadacza odpadów. Jeżeli natomiast w toku postępowania ujawnione zostaną okoliczności wskazujące, że to nie właściciel nieruchomości jest posiadaczem odpadów, obowiązkiem organów jest ich wyjaśnienie i poczynienie niezbędnych ustaleń.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, Kolegium prawidłowo ustaliło, że posiadaczem odpadów zgromadzonych na działce oznaczonej nr [...] w Odrowążu, jest A. B.. Ustalenia Kolegium znajdują potwierdzenie nie tylko w wyjaśnieniach skarżącego złożonych w trakcie oględzin 7 lipca 2017r. oraz 14 marca 2018r., ale również w fakcie, że skarżący - jako dzierżawca przedmiotowej działki - zadeklarował, iż wywiezie przeterminowaną karmę dla kotów i obowiązek ten wykonał. Nadto z protokołu oględzin z dnia 14 marca 2018r. wynika, że skarżący jest w trakcie usuwania zalegających odpadów, które usunie do końca czerwca 2018r. W. zaznaczyć, że powyższe protokoły zostały przez stronę podpisane bez uwag.

Wskazać również należy, że w treści odwołania skarżący sam przyznał, iż nabył substancje opisane w decyzji z zamiarem ich przetworzenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada zezwolenie na zbieranie odpadów, na działce nr [...] w Odrowążu oraz na działce [...] w S.-K.. Decyzją Starosty [...] z dnia 7 kwietnia 2017r. - zmienioną decyzją z dnia 30 maja 2017r. skarżącemu udzielono zezwolenia na przetwarzanie odpadów, w tym m.in. odpadowej tkanki zwierzęcej, surowców i produktów nienadajacych się do spożycia i przetwórstwa.

W tych okolicznościach Kolegium słusznie uznało, że posiadaczem odpadów jest skarżący. Zauważyć przy tym należy, że z oświadczenia właściciela działki - S. S. wynika, iż skarżący zamiast usuwać odpady, sukcesywnie dowoził kolejne. Z uwagi na działania skarżącego właściciel działki wypowiedział umowę dzierżawy i wyznaczył skarżącemu termin na usunięcie odpadów zalegających na działce i w budynku na niej posadowionym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Co istotne, skarżący skutecznie nie podważył ustaleń organów, że na gruncie sprawy niniejszej mamy do czynienia z odpadami w rozumieniu ustawy, których jest posiadaczem. W szczególności strona skarżąca nie przedstawiała w toku postępowania dowodów i nie podnosiła żadnych istotnych okoliczności wskazujących na wadliwość opinii biegłego sądowego, a nadto nie kwestionowała, że jest posiadaczem odpadów. Wręcz przeciwnie, potwierdziła czynności usuwania części odpadów oraz złożyła oświadczenie, iż zostaną one usunięte do końca czerwca 2018r.

Co się tyczy zarzutu pominięcia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia, czy substancje zalegające na działce stanowią odpady, wskazać trzeba, że Kolegium słusznie uznało, że brak było podstaw dla powołania biegłego. W stanie sprawy potrzeby takiej nie było, gdyż okoliczność, że na nieruchomości składowane są odpady została wykazana podczas oględzin, a nadto w aktach sprawy znajduje się opinia biegłego sądowego sporządzona na zlecenie właściciela, której skarżący skutecznie nie podważył.

Ponieważ skarżący skutecznie nie podważył ustaleń organów stwierdzić należy, iż nałożenie obowiązku, o jakim mowa w art. 26 ust. 1 i 2 ustawy na skarżącego pozostawało w zgodzie z prawem, a podnoszone przez autora skargi zarzuty w tym zakresie ocenić należy jako nieuzasadnione, gdyż brak jest podstaw do kwestionowania adresata decyzji.

Podkreślenia przy tym wymaga, że celem ustawy, w tym obowiązku nałożonego w art. 26 ust. 1 i 2, jest między innymi określenie środków służących ochronie środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. Środki te mają charakter zarówno zapobiegający jak i zmniejszający negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi, będący następstwem wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi. Efektywność realizacji celów ustawy wymaga określenia w sposób właściwy środków chroniących środowisko.

W ocenie Sądu, prawidłowo również Kolegium stwierdziło, że biegły wadliwe wskazał kod przypisany odpadom - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetworzenia - zamiast 02 03 02 winno być 02 03 04. Mając na uwadze upływ terminów wskazanych w osnowie decyzji organu I instancji, Kolegium słusznie zreformowało decyzję pierwszoinstancyjną w tym zakresie, jak również wskazało prawidłowy kod odnośnie odpadów - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego ustalenia, że dzierżawcą przedmiotowej działki był skarżący, w sytuacji gdy umowa dzierżawy m.in. tej działki została zawarta pomiędzy Eco-Rol Sp. z o.o. a S. S., wskazać należy, iż w świetle rozważań poczynionych na wstępie, okoliczność, kto był faktycznym dzierżawcą działki nie przesądza, że skarżący nie jest posiadaczem składowanych na niej odpadów. Z akt sprawy niniejszej wynika niezbicie, że skarżący nie tylko zobowiązał się do usunięcia odpadów, co też częściowo uczynił, ale również przyznał, iż nabył substancje i materiały z zamiarem ich przetwarzania.

Całkowicie bezzasadny jest również zarzut wskazujący na naruszenia art. 26 ust. 4 ustawy poprzez zobowiązanie skarżącego do usunięcia substancji i materiałów w sytuacji gdy skarżący nie posiada tytułu prawnego do działki oznaczonej nr [...], a właściciel tej nieruchomości S. S. uniemożliwia usunięcie z niej ww. substancji i materiałów. Zgodnie bowiem z tym przepisem jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu. Z kolei z mocy ust. 5 art. 26 tej ustawy władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych, chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały bowiem prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a stanowisko swoje uzasadniły w sposób odpowiadający standardom uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji administracyjnej.

W tym stanie rzeczy, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami, zostało przeprowadzone w sposób na tyle wyczerpujący, że wystarczyło to do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.