Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1485/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 4 i art. 97 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1812/19 w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1812/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], której dotyczy postępowanie, znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).

Tytuł własności tej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem na imię A. I. i S. małżonków D. w 50% i J. M. w 50% niepodzielnie na mocy aktu kupna z [...] września 1935 r. Okoliczność tę potwierdza zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. Nr [...] z dnia [...] lipca 1948 r.

W dniu [...] kwietnia 1949 r. S. S. złożył do Zarządu Miejskiego w [...] wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. terenu nieruchomości w W. przy ul. [...] ozn. hip. nr [...].

Prezydium Rady Narodowej w [...], orzeczeniem z [...] czerwca 1951 r., Ldz. [...], odmówiło A. I. i S., małżonkom D. i S. S. przyznania prawa własności czasowej do części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], stanowiącej tyły posesji w odległości ok. 10 metrów od budynku frontowego i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie grunty na obszarze [...] przeszły na własność Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu odmowy Prezydium wskazało, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego część terenu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], stanowiąca tyły posesji, jest przeznaczona pod użyteczność publiczną i została przydzielona do zagospodarowania inwestorowi publicznemu jako wykonawcy narodowego planu gospodarczego. W tym stanie rzeczy Prezydium Rady Narodowej w [...] nie może przyznać dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Natychmiastowa wykonalność zaś została uzasadniona interesem publicznym, mianowicie koniecznością przeprowadzenia robót budowlanych.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] sierpnia 1956 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom, S. S. A. I. i S., małżonkom D. przyznania prawa własności czasowej do pozostałej części gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. hip. nr [...], nieobjętego orzeczeniem administracyjnym z [...] czerwca 1951 r., Ldz. [...] z jednoczesnym stwierdzeniem, że budynki znajdujące się na tym terenie przechodzą na własność Skarbu Państwa.

Z zaświadczenia Sądu Powiatowego dla [...] z [...] grudnia 1958 r. wynika, że połowa nieruchomości ozn. nr hip [...], zawierająca pow. 1144 m2, położonej przy ul. [...], została nabyta przez J. P. na mocy aktu kupna z [...] listopada 1948 r.

Decyzją z [...] listopada 1979 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Dzielnicy [...] uchylił orzeczenie administracyjne z [...] czerwca 1951 r., Ldz. [...] i orzeczenie administracyjne z [...] sierpnia 1956 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania prawa własności czasowej, obecnie użytkowania wieczystego, do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...] w ten sposób, że odmowa użytkowania wieczystego w miejscu wymienionego w orzeczeniach administracyjnych S. S. następuje w stosunku do J. P. W uzasadnieniu organ wskazał, że z aktu notarialnego z [...] listopada 1948 r., nr rep [...], wynika, że S. S. sprzedał połowę nieruchomości J. P.

Decyzją z [...] maja 1980 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Dzielnicy [...] uchylił orzeczenie administracyjne z [...] czerwca 1951 r., Ldz. [...] i orzeczenie administracyjne z [...] sierpnia 1956 r., nr [...], w części dotyczącej odmowy przyznania prawa własności czasowej, obecnie użytkowania wieczystego, do nieruchomości położonej w W. przy ul[...] nr hip. [...] w ten sposób, że odmowa użytkowania wieczystego w miejscu wymienionych w orzeczeniach administracyjnych A. I. i S., małżonkom D. następuje w stosunku do W. B. B.

W uzasadnieniu organ wskazał, że A. I. i S., małżonkowie D., zmarli w 1943 r. i prawa do spadku po nich zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w K. Wydział Zamiejscowy w S. z dnia [...] listopada 1951 r., sygn. akt [...], nabył S. L., który następnie umową sprzedaży z [...] czerwca 1955 r., rep. Nr [...], sporządzoną w Państwowym Biurze Notarialnym w R. połowę nieruchomości przy ul. [...] sprzedał W. B. B. Organ stwierdził, że wobec powyższego orzeczenia administracyjne zostały skierowane do osób niebędących stroną w sprawie.

W dniu [...] października 2004 r. W. B. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w [...][...] czerwca 1951 r., [...] oraz orzeczenia administracyjnego z [...] sierpnia 1956 r., nr [...], zmienionych decyzjami z [...] listopada 1979 r., nr [...] oraz z [...] maja 1980 r., [...], wydanymi przez Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul[...] ozn. hip. nr [...], jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

Postanowieniem z [...] stycznia 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia administracyjnego wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w [...][...] czerwca 1951 r., [...], do czasu ustalenia wszystkich następców prawnych byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2006 r., znak: [...].

Wnioskiem z [...] stycznia 2019 r. T. S. wystąpiła o podjęcie zawieszonego z urzędu postępowania, załączając poświadczony za zgodność z oryginałem odpis postanowienia z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...], stwierdzającego, ze spadek po W. B. B. nabyła T. S. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że roszczenia dotyczące spraw objętych dekretem o gruntach warszawskich mają charakter podzielny i każdy z uprawnionych może dochodzić ich niezależnie od pozostałych. Stanowisko to zostało również podzielone przez Prezydenta [...] i wyrażone w zarządzeniu z [...] września 2016 r. w sprawie wprowadzenia procedur w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z [...] maja 2019 r., nr [...], odmówiło podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] czerwca 1951 r., zmienionego decyzjami z [...] listopada 1979 r. oraz z [...] maja 1980 r., wydanymi przez Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. hip. nr [...]. Organ stwierdził, że wskazane przez wnioskodawczynię zarządzenie w sprawie wprowadzenia procedur w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wewnętrznym aktem prawnym i go nie obowiązuje. W tej sytuacji, z uwagi na nieustalenie wszystkich następców prawnych byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, nie było podstaw do podjęcia zwieszonego postępowania.

Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało powyższe postanowienie w mocy.

Na powyższe postanowienie skargę złożyła T. S., zarzucając mu naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędne uznanie, że wystąpiły przesłanki do jego zastosowania w niniejszej sprawie, co stoi w sprzeczności m.in. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 26/14, a także późniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych; naruszenie zasady równej ochrony dla wszystkich prawa własności, innych praw majątkowych i dziedziczenia, wynikającej z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP; naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, wyrażonej w art. 8 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego oraz wszystkich poprzedzających je postanowień.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, stwierdził m.in., że dopóki nie zostaną wskazane (i ustalone) wszystkie osoby reprezentujące poprzednich właścicieli nieruchomości, którzy są stronami tego postępowania, to nie może się ono toczyć, a więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania. Skoro prawomocnym postanowieniem postępowanie zostało zawieszone do czasu wskazania wszystkich osób reprezentujących poprzednich właścicieli tej nieruchomości, którzy są stronami tego postępowania, to podjęcie zawieszonego postępowania może nastąpić dopiero po ustaniu tej przyczyny. Ponieważ skarżąca nie wskazała wszystkich stron postępowania, to nie ma podstaw by to postępowanie podjąć.

Zdaniem sądu wojewódzkiego, wydane w rozpoznawanej sprawie postanowienia odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania są zgodne z prawem. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie bowiem wynika, że nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania, tj. nie przedstawiono organowi stosownego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po J. P.

Sąd wojewódzki wskazał też, że przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt SK 26/14, odnosi się do innego stanu prawnego (art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami) i nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Sąd podzielił też stanowisko organu, że wskazane przez skarżącą zarządzenie Prezydenta [...] z [...] września 2016 r. w sprawie wprowadzenia procedur w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) jest tylko wewnętrznym aktem prawnym i nie obowiązuje organu oraz Sądu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. S., zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a także w zw. z art. 2, art. 21 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione uznanie, że wydane w rozpoznawanej sprawie postanowienie SKO, odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania, jest zgodne z prawem.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 182 § 1 i § 2 p.p.s.a., skarżąca zrzekła się rozprawy i wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała m.in., że za nieprawidłowe należy również uznać stanowisko Sądu, zgodnie z którym przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015 r. (sygn. SK 26/14) odnosi się do innego stanu prawnego i nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wskazany wyrok odnosi się do systemu prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej i wskazuje kierunek wykładni przepisów obowiązującego prawa. WSA w Warszawie, rozpatrując niniejszą sprawę, powinien był zatem zastosować prokonstytucyjną wykładnię przepisów i przyjąć taki kierunek wykładni (stosowania prawa), który najpełniej odpowiada normom, zasadom i wartościom konstytucyjnym. Jest to obowiązek sądu, wynikający z zasady nadrzędności Konstytucji. W okolicznościach niniejszej sprawy, uzależnienie jej rozstrzygnięcia od czynników (warunków), na które skarżąca nie ma żadnego wpływu i których nie jest w stanie spełnić (albowiem nie ma ku temu żadnych narzędzi prawnych) - tj. ustalenia grupy osób dziedziczących pozostałą część nieruchomości (w sytuacji, w której Skarżąca nawet nigdy nie poznała J. P., tj. właściciela/spadkodawcy pozostałej części nieruchomości) - bez wątpienia stanowi przejaw nakładania na obywatela obowiązków niemożliwych do zrealizowania. Takie podejście natomiast jest niedopuszczalne w świetle art. 2 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Prawo, jak i jego wykładnia nie może, zgodnie z zasadą impossibilium nulla obligatio, nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia.

Skarżąca podniosła, iż z uwagi na ww. niekonstytucyjne działania organów Państwa restytucji swojej własności nie doczekała W. B., po której skarżąca odziedziczyła udziały w nieruchomości (pomimo tego, że przez całe życie podejmowała aktywne działania w tym kierunku). W niniejszej sprawie stroną postępowania jest wyłącznie T. S., spadkobierczyni W. B., która dochodzi restytucji (zwrotu) swojej części własności (w jej ułamkowej części) w nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Wnioskodawczyni posiada w tym zakresie samodzielną legitymację procesową w postępowaniu zwrotowym. Dlatego też nie jest konieczny udział w tym postępowaniu spadkobierców J. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Analizę zarzutu skargi kasacyjnej należy poprzedzić stwierdzeniem, że w zasadzie skarga kasacyjna nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, który zatem można uznać za bezsporny.

Wskazać także trzeba, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji nie było postanowienie o zawieszeniu postępowania, które podlega odrębnemu zaskarżeniu, zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a., w wyniku którego badana jest jego prawidłowość. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z [...] lutego 2006 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2006 r., nr [...] z [...] stycznia 2006 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego wydanego przez orzeczenia administracyjnego wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w [...][...] czerwca 1951 r., [...] zmienionego decyzją z [...] listopada 1979 r., nr [...] i decyzją z [...] maja 1980 r., nr[...], do czasu ustalenia wszystkich następców prawnych byłych współwłaścicieli nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. hip. nr [...].

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była legalność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2019 r., nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z [...] maja 2019 r., nr [...] odmawiające podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wskazanego orzeczenia.

Należy wskazać, że podjęcie postępowania może nastąpić tylko wówczas, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, co jednoznacznie wynika z treści art. 97 § 2 k.p.a. W skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji nie postawiono zarzutu naruszenia powyższego przepisu.

Zauważyć trzeba, iż może się zdarzyć, że wystąpi przypadek, że zawieszenie postępowania było wadliwe i konieczne jest jego podjęcie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się bowiem uwagę, że skoro organ administracji ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, to tym bardziej ma taki obowiązek, gdy w rzeczywistości nie było powodów do zawieszenia (por. wyroki NSA: z 19 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1375/08; z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1028/09; z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2092/10, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Wskazany w skardze kasacyjnej jako naruszony i będący podstawą zawieszenia przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przewiduje obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak wskazał NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1817/16 (pub. LEX nr 230862) "Pod pojęciem «zagadnienia wstępnego» rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym.".

Należy także wskazać na to, że zagadnienie wstępne, z uwagi na przedmiot, należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej lub w sprawie właściwy jest sąd.

Nie budzi wątpliwości, że W. B. była legitymowana do złożenia wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1956 r. Organ natomiast miał obowiązek ten wniosek merytorycznie rozpoznać, ale na wstępie musi ustalić krąg osób będących stronami postępowania administracyjnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowiłoby uchybienie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., będące przesłanką wznowienia postępowania. Skoro w postępowaniu o stwierdzenie nieważności winny uczestniczyć wszystkie osoby, mające interes prawny związany z tytułem prawnym do ww. nieruchomości, to ich brak mogący zostać usunięty tylko przez sąd powszechny, uzasadniał zawieszenie postępowania, którego podjęcie może nastąpić tylko po zakończeniu właściwej sprawy.

Podkreślić należy, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano, że nie jest znane miejsce pobytu J. P., oraz że w przypadku jego śmierci, nie są organowi znani jego następcy prawni.

Skarżąca kasacyjnie, uzasadniając konieczność podjęcia zawieszonego postępowania, powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015 r., sygn. akt SK 26/14. W związku z powyższym przypomnieć należy, że w powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stanowi, że: "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Zauważać zatem trzeba, że przedmiotem zawieszonego postępowania nie jest rozpoznanie wniosku o zwrot nieruchomości, czy też wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Celem niniejszego postępowania nie jest też ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej orzeczeniem z [...] czerwca 1951 r. zmienionym ww. decyzjami, ale ocena w trybie nadzwyczajnym, czy wydane orzeczenie nie jest obarczone jedną z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Na marginesie wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym skarżąca nie wykazała, że poczyniła niezbędne kroki celem ustalenia adresu współwłaściciela ww. nieruchomości bądź celem ustalenia jego spadkobierców (poszukiwała spadkobierców J. P., wniosła o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu, występowała do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po J. P. itd.).

Dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie mają znaczenia powołane w skardze kasacyjnej orzeczenia albowiem inny jest ich stan faktyczny i dotyczą innego przedmiotu (np. wyrok wydany w sprawie: I OSK 2645/15 dot. bezczynności organu w rozpoznaniu sprawy w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość; I OSK 1225/15 dot. odmowy zwrotu nieruchomości; I OSK 672/15 dot. odmowy wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku). Także, zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2016 r. w sprawie wprowadzenia procedur w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie jest wiążące dla sądów i nie dotyczy przedmiotu rozpoznawanej sprawy.

W konsekwencji, odmawiając podjęcia zawieszonego postępowania z uwagi na brak prawidłowego ustalenia stron tego postępowania, organ administracji nie naruszył wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a w związku z art. 2, art. 21 oraz art. 64 Konstytucji RP.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.