Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1273/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 3
journal: Dz.U. 1950 nr 9 poz 87
law: Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego.
article: art. 144 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. w L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... czerwca 2009 r. nr ... w przedmiocie zwrotu dotacji celowej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz P. w L. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia ... marca 2006 r., złożonym ponownie na formularzu dnia ... października 2007 r. P. w L. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o udzielenie dotacji z Funduszu K. na wykonanie instalacji przeciwwłamaniowej w k. w L.

Decyzją nr ... z dnia ... marca 2008 r. w sprawie przyznania dotacji z Funduszu Kościelnego na remonty zabytkowych obiektów sakralnych Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przyznał 118 podmiotom, w tym R. w L. wnioskowaną dotację w kwocie ... zł.

Dnia ... kwietnia 2008 r. została zawarta umowa pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji a P. ... w L. dotycząca przekazania i wykorzystania środków na realizację zadania , na które została przyznana dotacja. Zgodnie z umową zadanie miało zostać wykonane w terminie od dnia ... marca 2008 r. do dnia ... grudnia 2008 r. P. zobowiązana była wykorzystać dotację w terminie do dnia ... grudnia 2008 r., a dotację niewykorzystaną w tym terminie zwrócić do dnia ... stycznia 2009 r. na rachunek bankowy MSWiA. W terminie do dnia ... stycznia 2009 r. P. zobowiązana była przedłożyć Ministrowi sprawozdanie z wykonania zadania.

Dnia ... kwietnia 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję nr ..., którą zobowiązał P. w L. do zwrotu dotacji celowej w kwocie ... zł przyznanej na realizację zadania "Wykonanie instalacji antywłamaniowej w k. p.", wraz z odsetkami liczonymi od dnia ... stycznia 2009 r. do dnia ... lutego 2009 r. oraz odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych począwszy od dnia ... lutego 2009 r. do dnia zwrotu dotacji. Uzasadniając decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśnił, iż ze sprawozdania z wykonania zadania wynika, że środki dotacji zostały wykorzystane po terminie, który w umowie z dnia ... kwietnia 2008 r. został określony na dzień ... grudnia 2008 r., ponieważ płatności za wykonanie zadania, tj. za wykonanie systemu ochrony antywłamaniowej dokonano przelewem dnia ... stycznia 2009 r. Wyjaśnił dalej, że wykorzystanie dotacji jest wydatkiem ze środków publicznych, w związku z czym wydatkowanie tych środków powinno następować w granicach upoważnienia, które należy rozumieć jako uprawnienie do dysponowania środkami finansowymi. Po upływie wyznaczonego terminu nie ma podstaw do wydatkowania środków dotacji, ponieważ środki te nie pozostają już w dyspozycji jednostki, która je otrzymała, tym samym P. wykorzystując środki dotacji po terminie, tj. po dniu ... grudnia 2008 r. dokonała wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia. W związku z powyższym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji za zasadne uznał orzeczenie o konieczności dokonania przez P. zwrotu kwoty ... zł wraz z odsetkami.

Od decyzji tej P. w L. odwołała się składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i podnosząc, że roboty zostały wykonane terminowo do dnia ... grudnia 2008 r. i bez zastrzeżeń, wykonawca wystawił fakturę ... grudnia 2008 r.( a więc w trakcie roku budżetowego) z terminem płatności w 2009 r. Skarżąca P. podniosła, że w kierowanych do niej pismach MSWiA przypominało, że dotację należy wykorzystać w terminie nie dłuższym niż do dnia ... grudnia 2008 r., ale w jej ocenie "wykorzystać to nie znaczy dokonać ostatecznej zapłaty, ale zrealizować zadanie w zakresie rzeczowym, dokonać odbioru, uruchomienia technicznego." Wskazała, że nigdzie w pismach ministerstwa nie było napisane, że do końca 2008 r. należy dokonać zapłaty. Podkreśliła, że dotację wykorzystała, a wykonawca wystawił fakturę ... grudnia 2008 r. z 14 dniowym terminem płatności, którego terminu skarżąca dochowała "przy uwzględnieniu niekorzystnego okresu świąteczno noworocznego, w którym nie pracowały banki". Dla potwierdzenia słuszności swoich twierdzeń skarżąca przywołała wyroki NSA (syg.akt II GSK 362-363/08), z których wynika, że wykorzystanie dotacji następuje nie tylko poprzez zapłatę za wykonane zadania, ale także przez osiągnięcie celów. W P. w L. cel został osiągnięty w dniu ... grudnia 2008 r., gdy roboty zostały zakończone.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr ... z dnia ... czerwca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji Minister odnosząc się do argumentów przedstawionych przez stronę stwierdził, że dokonywanie wydatków ze środków finansowych pochodzących z dotacji powinno być realizowane w ujęciu kasowym co oznacza dokonanie wydatku w terminie zakreślonym umową i dokonanie księgowania w momencie dokonania zapłaty zobowiązania, pod datą i na podstawie wyciągu bankowego. Umowa w ... określiła termin wykorzystania dotacji do dnia ... grudnia 2008 r. Zgodnie z art.144 ustawy o finansach publicznych wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadanie, na które dotacja została udzielona. Po upływie wyznaczonego terminu środki dotacji nie pozostają już w dyspozycji beneficjenta i nie ma on podstaw do wydatkowania tych środków.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia ... czerwca 2009 r. P. w L. pismem z dnia ... lipca 2009 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze powołując się na interpretację art.144 ust.4 ustawy o finansach publicznych wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 października 2008 r. syg.akt II GSK363/08 zgodnie, z którą o wykorzystaniu dotacji budżetowych może rozstrzygać również wykonanie zadań, a nie wyłącznie zapłata za nie , stwierdziła, że stanowisko MSWiA pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA. Ponadto skarżąca P. wskazała, że w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1990 r. w sprawie rozszerzenia zakresu celów Funduszu Kościelnego (Dz.U.Nr 61,poz.354) środki z tego funduszu przeznacza się między innymi na konserwację i remonty obiektów sakralnych i kościelnych o wartości zabytkowej; o zasadach działalności Funduszu Kościelnego stanowi zgodnie z art.10 ustawy jego statut, będący załącznikiem do uchwały nr 148 Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1991 r. w sprawie statutu Funduszu Kościelnego (M.P.Nr 39,poz.379),który określa cele na jakie może świadczyć Fundusz, sposób udzielania i rozliczania świadczeń, choć nie czyni tego w sposób kompleksowy.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.).

Na wstępie należy stwierdzić, że dotacja udzielona skarżącej została udzielona z Funduszu Kościelnego.

Umowa podpisana dnia ... kwietnia 2008 r. pomiędzy MSWiA a Skarżącą P. dotycząca udzielenia, wykorzystania i rozliczenia dotacji , zawarta została w trybie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz.U. Nr 9 ,poz.87 ze zm.) oraz ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz.2104 ze zm.),

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego, przywoływana dalej jako ustawa o utworzeniu Funduszu Kościelnego, mocą której wszystkie (poza wyjątkami określonymi w ustawie) nieruchomości ziemskie stanowiące własność związków wyznaniowych przejęło państwo, powołała do życia Fundusz Kościelny, na który miały składać się dochody z nieruchomości ziemskich przejętych przez państwo oraz dotacje państwowe uchwalane przez Radę Ministrów.

Fundusz Kościelny stanowi obecnie wyodrębnioną pozycję w części 43 budżetu państwa - wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne, w dziale 758 – różne rozliczenia, w rozdziale 75822 – Fundusz Kościelny, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych – obecnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Ustawa określiła cele, na które ma świadczyć powołany Fundusz, dając równocześnie Radzie Ministrów prawo rozszerzenia zakresu celów wymienionych w ustawie. Korzystając z delegacji ustawowej Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 23 sierpnia 1990 r. w sprawie rozszerzenia zakresu celów Funduszu Kościelnego (Dz.U.Nr 61,poz.354) postanowiła, że środki Funduszu przeznacza się , obok innych wymienionych celów, również na konserwację i remonty obiektów sakralnych i kościelnych o wartości zabytkowej.

Powołując się na upoważnienie zawarte w art.10 ust.2 w zw. z ust.3 ustawy o utworzeniu Funduszu Kościelnego Rada Ministrów uchwałą nr 148 z dnia 7 listopada 1991 r. w sprawie statutu Funduszu Kościelnego ( M.P. Nr 38,poz.279) nadała Funduszowi Kościelnemu statut. Zgodnie z §10 Statutu świadczenia z Funduszu Kościelnego są przekazywane w obrocie bezgotówkowym i podlegają rozliczeniu z Zarządem Funduszu w terminie roku na zasadach określonych w ogólnie obowiązujących przepisach finansowo-księgowych. W szczególnych przypadkach termin określony w ust.1 może być zmieniony za zgodą Zarządu Funduszu Kościelnego.

W rozpoznawanej sprawie z ustalonego prawidłowo przez organ orzekający i nie kwestionowanego przez skarżącą P. stanu faktycznego wynika, że zadanie, na które udzielona została dotacja celowa zostało wykonane bez zastrzeżeń do dnia ... grudnia 2008 r. Dnia ... grudnia 2008 r. została wystawiona przez wykonawcę faktura VAT z 14 dniowym terminem zapłaty. Zapłata została dokonana ... stycznia 2009 r.

Zgodnie z art.144 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U.Nr 249,poz.2104 ze zm.), zwanej dalej ustawą, dotacje udzielone z budżetu państwa w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego lub w terminie określonym w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 157, podlegają zwrotowi do budżetu państwa odpowiednio do dnia ... lutego następnego roku albo w terminie ... dni od dnia określonego w tym rozporządzeniu.

Natomiast stosownie do art.144 ust.4 ustawy o finansach publicznych wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo w przypadku gdy przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach.

Przepis ten reguluje dwie sytuacje związane z udzielaniem dotacji: gdy udzielenie dotacji regulują tylko przepisy ustawy o finansach publicznych i drugą gdy przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji. W drugiej sytuacji wykorzystanie dotacji następuje przez zrealizowanie zadania.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z przepisami ustawy o finansach publicznych, należało rozstrzygnąć czy w rozpoznawanej sprawie wykorzystanie dotacji nastąpiło przez zrealizowanie celu na jaki została udzielona, czy dopiero przez zapłatę za zadanie, na które dotacja została udzielona.

Należy wskazać, że umowa dotycząca udzielenia dotacji zawarta przez MSWiA z P. określała termin wykorzystania dotacji, nie precyzując co należy rozumieć pod tym pojęciem. Również w pismach kierowanych z MSWiA do administratora P. przypominano o konieczności wykorzystania dotacji do ... grudnia 2008 r. nie precyzując jednak na czym polega wykorzystanie dotacji.

W rozpoznawanej sprawie o udzieleniu dotacji stanowią przepisy przywołanej wyżej ustawy o Funduszu Kościelnym i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów określające cele, na jakie przeznaczone są środki Funduszu Kościelnego oraz Statut odsyłający w zakresie rozliczeń do ogólnie obowiązujących przepisów finansowo-księgowych, stanowiący również, że rozliczenia dokonuje się w terminie roku i nie odnoszący się do roku budżetowego.

Stosownie do przepisów finansowo-księgowych wykonawca, po wykonaniu prac wystawił dnia ... grudnia 2008 r. fakturę VAT, którą P. zobowiązana była zaksięgować po stronie kosztów w miesiącu otrzymania, a nie w dacie przewidzianej zapłaty, bowiem zgodnie z art. 6 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.jed.Dz.U.2002 r.Nr 76,poz.694 ze zm.) w księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty.

Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że "dokonywanie wydatków ze środków finansowych pochodzących z dotacji powinno być realizowane w ujęciu kasowym, co oznacza dokonanie wydatku w terminie zakreślonym umową i dokonanie księgowania w momencie zapłaty zobowiązania, pod datą i na podstawie wyciągu bankowego" należy zauważyć, że w ujęciu kasowym realizowane jest nie wydatkowanie, ale otrzymanie dotacji, tzn. dotacja jest księgowana po stronie przychodów w momencie jej otrzymania przez beneficjenta. Wydatkowanie dotacji jako koszt jest księgowane zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 6 ust.1 ustawy o rachunkowości.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że wykorzystanie dotacji w rozpoznawanej sprawie nastąpiło w dacie zrealizowania celu, na który została przyznana , czyli w 2008 r., co oznacza, że dotacja została wykorzystana w terminie , a zobowiązanie skarżącej P. do zwrotu otrzymanej dotacji celowej zostało orzeczone z naruszeniem przepisu art.144 ust 1 i 4 ustawy o finansach publicznych.

Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art.145§1pkt1 lit. a) i art.152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.