Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1244/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę. c.v.s.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. (dalej – "Strona" lub "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej – "Dyrektor Oddziału ARiMR", "organ II instancji") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej - "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR", "organ I instancji") z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016. [...] kwietnia 2017 r. organ przeprowadził oględziny deklarowanych do płatności działek rolnych, na podstawie których stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowania powierzchni większej niż stwierdzona. Nieprawidłowości dotyczyły zawyżenia powierzchni działek rolnych E, F,G, I, J, tj.:

- 1.49 ha w strefie nizinnej II,

- 0,58 ha w strefie nizinnej I.

Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura

Powiatowego ARiMR przyznał Wnioskodawcy płatność ONW strefa nizinna I w

wysokości 572,80 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW w strefie nizinnej II i nałożył

sankcję w wysokości 389,40 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału ARiMR, decyzją z [...]

września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Wyrokiem z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2051/17 Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...]

września 2017 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organ odwoławczy

wydając decyzję, utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura, nie

dokonał pełnej weryfikacji zarzutów podniesionych przez skarżącego i nie

zweryfikował dokładnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – organ

nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu braku uwzględnienia w płatnościach

działki B1, z uzasadnienia decyzji nie wynika, który materiał dowodowy był istotny

dla rozpatrzenia sprawy, w uzasadnieniu kilkakrotnie wskazano nieprawidłowe

nazwisko i imię wnioskodawcy oraz odwołano się do protokołu kontroli

dotyczącego innego gospodarstwa, a ponadto organ II instancji posiłkował się w

dużej mierze stanowiskiem organ I instancji. Sąd zalecił by organ przy ponownym

rozpoznaniu sprawy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz wziął pod

uwagę okoliczności wskazywane w toku postępowania przez stronę skarżącą.

[...] października 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję

nr [...], którą uchylił rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego

ARiMR z [...] czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r., przyznał wnioskodawcy płatność

ONW strefa nizinna I w wysokości 572,80 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW w

strefie nizinnej II i nałożył sankcję w wysokości 389,40 zł.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego

ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu

organ II instancji wskazał, że w wyniku oględzin przeprowadzonych [...] kwietnia 2017 r. na działkach Skarżącego stwierdzono uchybienia dotyczące przestrzegania warunków

prowadzenia działalności rolniczej, tj. na działkach rolnych:

- E położonej na działce ewidencyjnej od [...] do [...] widoczne jest częściowe

wieloletnie zadrzewienie oraz bardzo uboga roślinność lub jej całkowity brak,

charakterystyczna dla gruntów odłogowanych. Widoczna jest również roślinność

wieloletnia zaschnięta oraz podjęte prace polegające na usuwaniu drzew,

- F położonej na działce ewidencyjnej [...] widoczna jest roślinność wieloletnia zaschnięta

oraz zakrzaczenia i zadrzewienia,

- G położonej na działce ewidencyjnej [...], [...], [...] widoczna jest roślinność wieloletnia

zaschnięta oraz zakrzaczenia. Na części działki zaschnięta roślinność charakterystyczna

dla terenów podmokłych,

- I położonej na działce ewidencyjnej [...], [...], [...] widoczna jest roślinność wieloletnia

zaschnięta charakterystyczna dla terenów odłogowanych,

- J położonej na działce ewidencyjnej [...] widoczna jest droga dojazdowa oraz roślinność

wieloletnia zaschnięta.

Wskazano, że wobec powyższego, organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom Strony o

użytkowaniu w roku 2016 deklarowanych gruntów na powierzchni wskazanej we wniosku.

Nie dał również wiary dołączonemu do odwołania oświadczeniu T. Z.

bowiem jest ono sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Podkreślono, że

treść oświadczenia T. Z. jest ogólna i nie wskazuje powierzchni na

jakich podejmowano czynności, a jedynie numer działek ewidencyjnych. Wobec

powyższego podstawą przyznania płatności była powierzchnia stwierdzona podczas

kontroli na miejscu, stosownie do art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia

delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do

zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania

płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności

bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

(Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku wniosków

o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej

lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar

zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru

zatwierdzonego dla tej grupy upraw obszar.

Następnie wyjaśniono, że zgodnie z art. 19a ust. 1 ww. rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli

w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do

celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V

rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31

rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18

rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego,

pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta

wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie

przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

Organ II instancji zauważył, że przedeklarowanie powierzchni w strefie nizinnej II wyniosło

1,49 ha co stanowi ponad 100 % powierzchni stwierdzonej, natomiast w strefie nizinnej I

wyniosło 0,58 ha co stanowi 14,25 %, a zatem przekroczyło 3 %. Wobec powyższego

płatność przyznano do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o wartość 1,5 raza

stwierdzonej różnicy - stosownie do przepisu art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ II instancji zauważył, że

co prawda przeprowadzona kontrola miała miejsce [...] kwietnia 2017 r. jednak na podstawie zastanej wieloletniej zaschniętej roślinności lub braku pokrycia gruntów roślinami można stwierdzić, że zaniedbania dotyczą co najmniej całego roku poprzedniego. Natomiast rozbieżności w ustalonej powierzchni PEG oraz kontroli na miejscu w roku 2016 wynikały z faktu, że ustalając powierzchnię PEG na 2016 r. organy ARiMR posługiwały się ortofotomapą z [...] kwietnia 2015 r. Na podstawie tej ortofotomapy organy ARiMR nie były w stanie ustalić zaniedbań na gruntach w roku 2016. Wyznaczona powierzchnia była zatem nieprawidłowa i wynikała z braku posiadania przez organy ARiMR informacji o występujących zaniechaniach użytkowania. Wyjaśniono, że deklarowane grunty na całej zgłoszonej powierzchni powinny spełniać wszelkie wymogi do objęcia płatnościami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. W tym czasie stanowią one użytki rolne, nie mogą natomiast stanowić – nawet "chwilowo" jak wskazuje Skarżący – "składu ściętego drzewa". Co więcej skoro ścięte drzewo na gruntach nie zostało uprzątnięte w roku 2017, to znajdowało się ono tam z całą pewnością również w roku 2016.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na

decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2019 r. Skarżący zarzucił

zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:

- art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego odniesienia do dowodów

przedstawionych przez Stronę w odwołaniu, tj. m.in. oświadczeń świadków przy

jednoczesnym zbyt silnym akcentowaniu znaczenia i waloru dowodowego kontroli

terenowej oraz ortofotomap, które wykonywane były w terminie późniejszym niż składany

wniosek i stan przed jego złożeniem, co nie odzwierciedla w pełni stanu działek na dzień

składania wniosku a jednocześnie ortofotomapy z kolejnych lat wykazują znaczne

odmienności w zakresie zagospodarowania działek i to pomimo aktualizacji ich w cyklu

czteroletnim, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji;

- art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego, w

tym wyjaśnień Skarżącego, nie ustosunkowując się do wskazanych przez niego

rozbieżności w zakresie powierzchni działek ujawnianych w poszczególnych dokumentach

np. ortofotomapach, protokołach kontroli i zdjęciach, co w ostateczności doprowadziło do

wadliwego (błędnego) ustalenia stanu faktycznego sprawy;

- art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie (niewskazanie Stronie

okoliczności zdaniem organu nieudowodnionych, co doprowadziło organ do decyzji

negatywnej dla Skarżącego i niezgodnej z jego żądaniem) przez organ pomimo spełnienia

przesłanek wskazanych w naruszonym przepisie, co mogło mieć istotny wpływ na treść

wydanej decyzji;

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do

władzy publicznej poprzez m.in. przedkładanie interesu publicznego ponad uzasadniony

interes prywatny Skarżącego oraz dopuszczenie się uchybień procesowych w zakresie

gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz braku całościowego merytorycznego

badania sprawy celem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;

- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia skarżonej

decyzji motywów dla których odmówił waloru wiarygodności oświadczeniom T. Z. oraz jakim materiałem dowodowym dysponował w sprawie i z jakim dowodami ww. oświadczenia nie są zgodne oraz na jakiej podstawie przyjął, że istniejące na działkach zadrzewienie wykazane podczas kontroli bez żadnych wątpliwości dotyczą całego roku 2016 r. pomimo wyrażonej w tym przepisie reguły przekonywania do swoich argumentów i zasadności motywów, którymi kierował się rozpoznając sprawę;

- § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie

określenia maksymalnego zagęszczenia drzew poprzez niezastosowanie go w sprawie I

nie uznanie, że ilość zadrzewienia wykryta na działkach skarżącego mieści się w

granicach przewidzianych w rozporządzeniu, co skutkowało ustaleniem stanu faktycznego

sprawy niezgodnie z stanem rzeczywistym, a w konsekwencji nienależnym pozbawieniem

skarżącego części należnych mu płatności.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy

administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki

określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego

jest zbadanie legalności (zgodności z prawem) zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyli

ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały

przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując

powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny

zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w

konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym

rozstrzygnięciu Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2019 r., (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

W rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 lutego

2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego

Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju

Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627) zwana dalej:

"EFRROW", a także przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13

marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy

finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub

innymi szczególnymi ograniczeniami", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2014-2020, zwanym nadal "rozporządzeniem ONW".

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w

rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności

bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki

rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady

(WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej

rozporządzeniem (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i

Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów

wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

(EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z

20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f

rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na

obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi

ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej

"obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4

ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym

został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie

ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o

przyznanie płatności.

Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania

wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego

rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr

814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str.

549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013", o powierzchni co

najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr

1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW (§ 2 ust. 2 rozporządzenia ONW).

Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2,

będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o

przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika

realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia

z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków (....) w ramach działania

"Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych

warunkach gospodarowania (ONW)" - do powierzchni użytków rolnych objętej tym

zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha (§ 2 ust. 3 rozporządzenia ONW). Pod

pojęciem "posiadania" gospodarstwa rolnego rozumieć należy stan faktyczny, polegający

na rzeczywistym i faktycznym użytkowaniu gruntów. Pojęcie to ściśle wiąże się z

produkcją rolną, której wspieraniu płatności do gruntów rolnych mają służyć (por. np.

wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 853/08). Płatność jest udzielana

producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność

rolniczą.

Elementy krajobrazu, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr

640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu

zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar

administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju

obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014,

str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 640/2014", określone w przepisach

wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w

ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308), uznaje się za

część działki rolnej, jeżeli ich szerokość nie przekracza szerokości określonej w tych

przepisach (§ 2 ust. 4 rozporządzenia ONW).

Zgodnie z § 3 ust. 7 rozporządzenia ONW, wykaz obszarów ONW zaliczonych do

poszczególnych typów jest określony w załączniku do rozporządzenia z dnia 11 marca

2009 r. Przepis art. 14 lit. d rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z

dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu

zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej

zgodności (Dz. U. L 227 z 31.7.2014), zwanego dalej rozporządzeniem nr 809/2014,

wskazuje na niezbędne elementy wniosku o płatność, w szczególności na informacje w

przedmiocie deklarowanych działek. Natomiast art. 5 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr

640/2014 stanowi, iż system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70

rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka

referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie

z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych

przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32

ust. 2 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28

ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę

referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia

niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co

do zasady jest stabilna w czasie. Zgodnie zaś z ust. 2 powyższego przepisu państwa

członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w

sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o

przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami

lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią

lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej

państwa członkowskie:

a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia

wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;

b) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów środków obszarowych, o których

mowa w art. 28-31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że warunkiem uzyskania płatności ONW

jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym

wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego

strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany we wniosku obszar

podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na

miejscu. Narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią

kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w przepisach prawa

wspólnotowego, w tym art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 czy też w art. 24

rozporządzenia (UE) nr 809/2014. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013

państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu

zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia,

zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano

inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2

obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie

pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art.

59 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013). Przepis art. 24 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr

809/2014 stanowi natomiast, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu

przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający

skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o

przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b)

zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi

obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia,

warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c)

przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy

fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które

pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ,

w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest

przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4

rozporządzenia (UE) nr 809/2014).

Państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o

płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im

dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej

działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie ustalają,

czy mają zastosowanie przepisy dotyczące obszarów górskich, obszarów

charakteryzujących się znacznymi ograniczeniami naturalnymi i innych obszarów

charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami, o których mowa w art. 32

rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, obszarów Natura 2000, obszarów objętych dyrektywą

2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, gruntów rolnych zatwierdzonych do

produkcji bawełny zgodnie z art. 57 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, użytków rolnych

utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, o których

mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, obszarów

wyznaczonych przez państwa członkowskie do wdrażania na poziomie regionalnym lub

wspólnego wdrażania obszarów proekologicznych zgodnie z art. 46 ust. 5 i 6

rozporządzenia (nr 1307/2013, obszarów zgłoszonych Komisji zgodnie z art. 20

rozporządzenia nr 1307/2013, obszarów pokrytych trwałymi użytkami zielonymi, które są

wrażliwe pod względem środowiskowym, na obszarach objętych dyrektywą Rady

92/43/EWG lub dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE, jak i dalszych

obszarów wrażliwych, o których mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013,

lub obszarów wyznaczonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 48 tego

rozporządzenia (art. 5 ust. 2 lit. d rozporządzenia (UE) nr 640/2014).

Ze szczególnych uregulowań zawartych w art. 4 ustawy EFRROW wynika, że z

zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt

1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji

administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks

postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149),

zwanej dalej "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1

tej ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności organ, przed którym toczy

się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób

wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie,

niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ

na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia

stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie,

przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do

zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81

k.p.a. nie stosuje się. Na mocy art. 27 ust 2 ww. ustawy, strony oraz inne osoby

uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać

dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez

zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu

wywodzi skutki prawne. Z treści powołanych przepisów wynika, że w zakresie

prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW istnieją odmienności w

stosunku do regulacji k.p.a. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział

obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy

prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia

materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego

zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu

spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją

tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania

spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu

obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w

celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady

czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ

zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony (por. wyrok WSA w Opolu z

dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Op 344/16).

W rozpoznawanej sprawie organ, po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie

skarżącego, stwierdził brak wykorzystywania części działek zgłoszonych do płatności do

prowadzania działalności rolniczej i w konsekwencji przedeklarowanie powierzchni

zgłoszonych do płatności działek rolnych, które w strefie nizinnej II wyniosło 1,49 ha co

stanowi ponad 100 % powierzchni stwierdzonej, natomiast w strefie nizinnej I wyniosło

0,58 ha co stanowi 14,25 %, a zatem przekroczyło 3 %. Skarżący kwestionuje dokonane

przez organ ustalenia co do braku prowadzenia działalności rolniczej na części działek

zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności.

W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej

rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola

przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych,

obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na

rok 2016. Kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w oparciu o

powołane wyżej przepisy prawa, metodą inspekcji terenowej, która polega na weryfikacji w

terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych,

pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych metod, odwzorowaniu

dokonanych ustaleń na materiale graficznym i zobrazowaniu stanu gruntów poprzez

sporządzenie dokumentacji fotograficznej. Inspektorzy terenowi podczas kontroli na

miejscu ustalili stan faktyczny zadeklarowanych działek, w tym ich powierzchnie

użytkowane rolniczo, poprzez oględziny działek rolnych oraz dokonanie pomiarów

powierzchni, co do której stwierdzono, że jest ona użytkowana rolniczo, urządzeniem

GPS. Z czynności tej sporządzono protokół oraz szkice i dokumentację fotograficzną

obrazującą rzeczywisty sposób zagospodarowania działek, w szczególności pokrywającą

działki roślinność. W treści raportu z kontroli zostały wskazane działki objęte kontrolą oraz

stwierdzone powierzchnie działek referencyjnych. Kontrolą zostały objęte wszystkie działki

zadeklarowane przez skarżącego do płatności, co potwierdzają sporządzone w trakcie

oględzin szkice określające przebieg działek rolnych, powierzchnię wyłączoną z płatności

oraz miejsca i kierunek wykonanych zdjęć. Zawarte w raporcie kontroli wyniki oględzin

działek znajdują potwierdzenie w dołączonym do raportu materiale fotograficznym.

Skarżący został powiadomiony o terminie kontroli i następnie doręczono mu protokół z

kontroli, który został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Skarżący miał zatem

miał możliwość zweryfikowania wyników kontroli. Skarżący zakwestionował wyniki kontroli

dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W toku postępowania odwoławczego

Skarżący nie wykazał, że w 2016 r. faktycznie użytkował rolniczo grunty, zgłoszone do

płatności we wniosku o przyznanie płatności na 2016 rok, na całej powierzchni,

zadeklarowanej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że analiza materiału

dowodowego, a w szczególności protokołu oględzin oraz szkiców i zdjęć sporządzonych

podczas inspekcji terenowej, nie daje podstaw do podważenia wyników kontroli. Ustalenia

poczynione w toku kontroli zawarte w protokole kontroli są dowodem w sprawie i podstawą

wydanego rozstrzygnięcia. Raport z kontroli należy uznać za dokument urzędowy w

rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego

organy. Samo zakwestionowanie przez stronę ustaleń raportu nie powoduje, że traci on

walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek

przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych

w nim ustaleń. Organ odwoławczy trafnie uznał, że przedłożone przy odwołaniu przez

skarżącego oświadczenia osób fizycznych, o dokonywaniu koszenia trawy i wypasu bydła

oraz na wskazanych działkach, nie podważają ustaleń zawartych w protokole kontroli oraz

dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej. Kontrolę przeprowadzili bowiem

wyspecjalizowani kontrolerzy, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie, z

uwagi na znajdującą się na działkach wieloletnią zaschniętą roślinność, zakrzaczenia i

siewki drzew lub roślinność typową dla gruntów odłogowanych, stwierdzili brak

użytkowania rolniczego części zadeklarowanych przez skarżącego działek. Wyniki kontroli

na miejscu w sposób niewątpliwy wykazały, że na powierzchni wykluczonych z płatności

działek rolnych skarżący nie przeprowadził zabiegów koszenia oraz zapobiegających

rozprzestrzenianiu się chwastów, o czym świadczy występowanie wieloletniej zaschniętej

roślinności na tych działkach. Ustalenia te potwierdzają fotografie sporządzone podczas

oględzin, na których widać, że działki porośnięte są kilkuletnimi samosiejkami drzew i

wieloletnimi chwastami, brak jest śladów przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych, a

w szczególności koszenia traw. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności okresowego

podtopienia działek, które jego zdaniem uniemożliwiały prowadzenie działań

agrotechnicznych na działkach, winny być zgłoszone w stosownym terminie organowi,

czego skarżący nie uczynił. Z drugiej strony zauważyć także należy, że argumentacja

skarżącego odnośnie braku możliwości prowadzenia działań agrotechnicznych z uwagi na

wskazane okoliczności potwierdza ustalenia kontroli co do zaniechania prowadzenia

działalności rolniczej, a mianowicie niedokonywania prawidłowych zabiegów

agrotechnicznych. Czynności kontrolne objęły powierzchnie wszystkich działek

zadeklarowanych do płatności i w ich wyniku w sposób nie budzący wątpliwości organy

ustaliły faktyczną powierzchnię użytkowaną rolniczo. Stan faktyczny działek, stwierdzony

przez wyspecjalizowanych kontrolerów podczas oględzin działek i utrwalony w protokole

kontroli oraz w dokumentacji fotograficznej, potwierdza stanowisko organu, że deklaracja

skarżącego złożona we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem

faktycznym zastanym w dniu kontroli. Dokonanym przez organ odwoławczy w oparciu o

protokół kontroli ustaleniom w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek nie

można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, gdyż organ szczegółowo opisał

nieprawidłowości stwierdzone na poszczególnych działkach, w oparciu o dokumentację

przeprowadzonych zgodnie z prawem czynności kontrolnych, w tym ocenę stanu upraw i

pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo, dokonanych przez wyspecjalizowanych

kontrolerów. Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie deprecjonować wartości

wyników raportu z kontroli przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r. W razie przeprowadzenia

kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność

zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie

budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez

osoby spełniające wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego

zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z

protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków

niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Zgodnie z pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia

17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu

zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej

zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31), kontrole na miejscu powinny być

przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o

przyznanie pomocy i wnioski o płatność. W odniesieniu do wnioskodawców ubiegających

się o środki z systemów wsparcia w sektorze wina na podstawie art. 46 i 47

rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, kontrole takie powinny zostać przeprowadzone w

dowolnym momencie w trakcie trwania okresu, o którym mowa w art. 97 ust. 1 akapit drugi

rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie zaś z art. 97 ust 1 Rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie

finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające

rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr

814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) karę

administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady

wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego

("dany rok kalendarzowy"), oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio

przypisać beneficjentowi, który złożył w danym roku kalendarzowym wniosek o przyznanie

pomocy lub wniosek o płatność. W ocenie sądu zarówno organy uwzględniając

przytoczone powyżej przepisy prawidłowo uznały, że podstawą ustaleń faktycznych

sprawy stanowią wyniki inspekcji terenowej przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r., słusznie wskazując, że jej wyniki mogły być uznane za miarodajne dla poczynienia ustaleń

faktycznych w przedmiocie wniosku strony o przyznanie płatności ONW na 2016 rok.

Niezasadny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego wobec braku

zastosowania w sprawie § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6

marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew. W

rozpoznawanej sprawie przyczyną wykluczenia z płatności części zadeklarowanych przez

Skarżącego działek było ustalenie przez inspektorów terenowych w wyniku oględzin tych

działek, że znajdująca się na tych działkach roślinność (wieloletnia zaschnięta roślinność,

zakrzaczenia, siewki drzew, roślinność typowa dla gruntów odłogowanych), świadczy o

tym, że w 2016 r. na tych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza.

Okoliczność, że część wykluczonych z płatności działek porastały siewki drzew nie była

wyłączną przyczyną braku uznania tych użytków gospodarstwa rolnego za kwalifikujący

się hektar. Tym samym, nawet w przypadku ustalenia, że maksymalne zagęszczenie

drzew nie przekracza 100 drzew na hektar, równoczesna obecność na kontrolowanych

działkach innej roślinności, świadczącej jednoznacznie o braku prowadzenia na tych

terenach działalności rolniczej, wyklucza możliwość przyznania płatności w odniesieniu do

tych działek.

W konsekwencji organy I i II instancji trafnie uznały, że wykryte w toku kontroli na

miejscu nieprawidłowości, dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i

stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią

stwierdzoną, powstała na skutek wykluczenia z płatności nieprawidłowych powierzchni,

obligowały organy do zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i w

konsekwencji pomniejszenia należnych stronie płatności, zawierając w decyzji

wyczerpujace uzasadnienie zastosowania sankcji.

W tym stanie rzeczy sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organ II instancji są

prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. W kontrolowanej sprawie

Dyrektor ARiMR podjął bowiem wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu

faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający

do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i

merytorycznie uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący

wątpliwości umożliwił podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności w

pomniejszonej wysokości. Decyzja jest zrozumiała, a argumenty w niej zawarte pozwalają

na prześledzenie rozumowania organu.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił

skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.