Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 675/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 282 par. 2 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3, art. 200, art. 205, art. 276,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs[4] ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 67 poz 47  art. 7, art. 3
law: Dyrektywa 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 lutego 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 96/53/WE ustanawiającą dla  niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i  międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.
article: art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 2, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 41 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 18, art. 19
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 14 września 2021 r. sprawy ze skargi D. P. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1772/17 - dot. kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1772/17; II. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1772/17; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2017 r. [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]; IV. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącego D. P. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15 000 (piętnaście tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami jak za zwłokę od zaległości podatkowych od dnia 15 maja 2018 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; V. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. P. kwotę 4 275 (cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 675/21

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji), działając na podstawie art. 64 i art. 140 aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm., dalej p.r.d.), oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), nałożył na D. P.(dalej: strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII "w pozostałych przypadkach".

Organ wskazał, że w dniu [...] marca 2017 r. pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego m-ki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], przewożący ładunek w postaci tzw. fryz sosnowych umieszczony na paletach, którym kierował A. M., został zatrzymany do kontroli na drodze krajowej nr [...], 474 km, gm. [...] (dopuszczalny nacisk osi na drogę 10 t). W wyniku ważenia stwierdzono, że przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu wyniosło 2,21 tony, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 22,1 %. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli z dnia [...] marca 2017 r.

Na skutek wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 953), art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1,3,4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 - dalej u.d.p.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII "w pozostałych przypadkach".

Skarga strony na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1772/17; orzeczenie jest prawomocne.

Pismem z dnia 24 lutego 2021 r. skarżący, powołując się na art. 19 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, która weszła w życie 26 stycznia 2021 r., wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r. Mając na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 marca 2019 r. C-127/17, skarżący wniósł o uchylenie tego wyroku, uchylenie wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary oraz orzeczenie o zwrocie środków zapłaconych bądź ściągniętych, wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia zapłaty lub ściągnięcia tej kwoty do dnia wydania orzeczenia.

Przy piśmie z 9 lipca 2021 r. organ nadesłał pismo organu I instancji z 2 lipca 2021 r. z którego wynika, że kwota kary pieniężnej w wysokości 15000 zł została w całości zapłacona w dniu 15 maja 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W dniu 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (dalej też ustawa o zmianie), przy czym art. 2, art. 4, art. 18 i art. 19 tej ustawy weszły w życie od 26 stycznia 2021 r. W myśl art. 18 ww. ustawy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1). Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. W myśl ust. 2 art. 19 wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 19 ust. 3 ustawy z 18 grudnia 2020 r.).

Wobec powyższego skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1772/17, została wniesiona w terminie i została oparta na art. 19 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z art. 272 § 2a p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Podstawą wznowienia może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r. I FPS 1/17).

Podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dnia 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.

Wobec powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1772/17 i przyjął, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności ze wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE.

Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim.

TSUE w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 15000 zł. Nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu w niniejszej sprawie wyniósł 12,21 t zaś norma nacisku osi wynikająca z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy wynosi 11,5 t.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a. uchylił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r., jak również uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2017 r. jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r. Ponadto w myśl art. 19 ust. 5 ustawy o zmianie Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15000 zł z odsetkami jak za zaległości podatkowe (art. 19 ust. 6 ustawy o zmianie) od dnia 15 maja 2018 r. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 i art. 276 p.p.s.a., obejmują one zwrot kwot wpisu sądowego od skargi (450 zł) i skargi o wznowienie (225 zł), wynagrodzenie pełnomocnika strony - radcy prawnego w sprawie, której dotyczy wznowienie (3 600 zł) – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018.265 t.j.).

Sąd nie dostrzegł natomiast podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż wobec faktu, iż przekroczony został nacisk na pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu o ponad 11,5 t. rzeczą organu będzie ustalenie, czy w powyższych okolicznościach faktycznych oraz stanie prawnym aktualnym na datę wydawanej w sprawie decyzji będą istniały podstawy do nałożenia kary w innej, aniżeli dotychczas, wysokości.

Wyrok w sprawie niniejszej Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), gdyż mimo zmiany przepisów, należało mieć na uwadze konieczność rozpoznania sprawy, wynikającą z art. 7 p.p.s.a. i § 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. poz. 1177), przy jednoczesnym braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.