Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 107/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: J. Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędziowie: NSA: M. Gorzeń As.WSA: K. Retyk Protokolant: W. Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 51 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi I. I. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 stycznia 2001r. nr [...] w przedmiocie należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 27 maja 1999 r. nr [...], II. powyższe decyzje nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 107/01

Uzasadnienie

W dniu 27.10.1998 r. pan I. I. - Firma "A" z K. dokonał zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie odzieży sprowadzonej z USA procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. fakturę nr 2 z dnia 26.08.1998 r. określającą wartość towaru na ogólną kwotę 10.584,00 USD. Dyrektor Urzędu Celnego przyjął zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, a następnie przystąpił do jego weryfikacji polegającej na badaniu dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego (art. 70 Kodeksu celnego). W wyniku przeprowadzonej weryfikacji Dyrektor Urzędu Celnego zakwestionował wiarygodność faktury załączonej do zgłoszenia celnego w części dotyczącej ceny sprowadzonego towaru i w decyzji z dnia 29.10.1998 r. ustalił wartość celną towaru w oparciu o dyspozycję art. 29 § 1 Kodeksu celnego.

Od decyzji organu I-szej instancji strona odwołała się pismem z dnia 29.10.1998 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 25.03.1999 r. uchylił zaskarżoną decyzję

Dyrektora Urzędu Celnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor Urzędu Celnego w decyzji z dnia 27.05.1999 r. ponownie ustalił wartość celną towaru i określił kwotę wynikającą z długu celnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 5 I 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę. Wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzany na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie.

Cena podana w dokumentach przedstawionych przez stronę w toku postępowania celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 - 29 ustawy (art. 24 § 1 Kodeksu celnego).

W rozpoznawanej sprawie o zakwestionowaniu wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonych z USA towarów (odzież damska i męska) w stosunku do ich rzeczywistej wartości. Ponieważ rozpatrywane kolejno metody ustalenia wartości celnej określone w art. 25 - 28 Kodeksu celnego nie mogły mieć zastosowania z uwagi na brak właściwych danych, wartość celną przedmiotowego towaru ustalono zastępczą metodą wyceny określoną w art. 29 § l Kodeksu celnego. Artykuł ten stanowi, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25 - 28, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: l) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.; 2) porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.; 3) przepisów niniejszego rozdziału.

Mając powyższe na względzie Dyrektor Urzędu Celnego ustalił najniższą wartość rynkową towarów podobnych dostępnych w hurtowniach na terenie T.. Oparł się również na cenie towarów podobnych sprowadzonych na polski obszar celny na podstawie zgłoszeń celnych (numery wymienione w decyzji) stosując tzw. zasadę elastyczności. Po dokonaniu stosownych odliczeń ustalono kwotę długu celnego w wysokości 37.865,80 PLN.

Organ celny I-szej instancji dokonał przeglądu i porównania cen hurtowych odzieży damskiej i męskiej, jak też materiału porównawczego z innych odpraw celnych towaru podobnego. Do ustalenia wartości celnej przyjął metodę "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego), która umożliwia stosowanie tzw. zasady elastyczności. Zasada elastyczności powołana w uwagach interpretacyjnych do porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. (stanowiących jego integralną część) przejawia się w możliwości stosowania pewnych elementów zaczerpniętych z metod wcześniejszych tj. np. metody towarów podobnych, ceny jednostkowej i innych. W przedmiotowej sprawie znalazła ona zastosowanie w ten sposób, że organy celne przyjęły metodę wartości towarów podobnych stosując dopuszczalną przepisami elastyczność interpretacyjną zapisów. Mianowicie organ I instancji nie dysponując materiałem porównawczym dotyczącym towaru pochodzącego z tego samego kraju, przyjął za materiał porównawczy towar, który był sprowadzony po najniższej cenie z innego kraju. Organ celny, wprawdzie w sposób lakoniczny, wskazał przyczyny zakwestionowania wartości transakcyjnej oraz powody, dla których wartość celna nie mogła być ustalona innymi metodami ustalenia wartości celnej, niż zgodnie z art. 29 Kodeksu celnego. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdziło zasadność zakwestionowania wartości transakcyjnej, gdyż ustalona metodą zastępczą cena odbiegała znacznie od ceny zadeklarowanej.

Strona w toku prowadzonego postępowania dostarczyła dwa potwierdzenia wykonania operacji bankowych dotyczące wypłaty za granicę kwot 2.639,00 USD i 7.600,00 USD stanowiących łączną wartość faktury handlowej nr 2 z dnia 26.08.98 r. oraz oświadczenie eksportera (kserokopia) o zakupie przez stronę towaru z wyprzedaży w cenie l USD za sztukę + koszty transportu.

W świetle cytowanego wyżej art. 23 § 1 Kodeksu celnego kwestią drugorzędną są rozważania dotyczące tego, ile w rzeczywistości podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zapłacił za towar celny, lub też czy w ogóle uiścił umówioną cenę lub jakąkolwiek cenę.

Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uznał także za dowód w sprawie oświadczenia eksportera przedłożonego w formie nieuwierzytelnionej kserokopii, nie spełnia on bowiem wymogów dowodu w rozumieniu m. 180 § 1 Ordynacji podatkowej.

Na stronie ciąży obowiązek wykazania dokumentów w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywistą wartość sprowadzonego z USA towaru odzwierciedlała faktura zakupu z dnia 26.08.1998 r.

Zdaniem Prezesa GUC w niniejszej sprawie organy celne zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz dopuściły jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 Ordynacji podatkowej).

Zasada swobodnej oceny dowodów zawarta wart. 191 Ordynacji podatkowej omacza, że organ ustala stan faktyczny według własnego przekonania, z uwzględnieniem wiedzy i doświadczenia. Oznacza także, że dopóki organ nie przekroczy granic swobodnej oceny dowodów, nie można w tę ocenę ingerować.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan I. I. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając, że kwestionowanie wiarygodności faktur sprzedaży nie zostało uzasadnione, zatem ustalenie innej niż transakcyjna wartości celnej towaru nastąpiło z naruszeniem art. 25 - 28 Kodeksu celnego. Stwierdzenie, że cena transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej ceny towaru jest nieuprawnione w świetle istniejących dokumentów oraz braku ze strony organu prawem wymaganych czynności, na podstawie których organ może skutecznie wartość towaru zakwestionować. Organ II instancji nie wskazał, na jakim materiale porównawczym oparł swoje ustalenia. Zgłaszany w tym zakresie zarzut odwołania nie został rozpatrzony. W istocie organ II instancji wskazał sprzeczne prawne podstawy rozstrzygnięcia, podzielił bowiem stanowisko organu I instancji, że zastosowano tryb art. 29 Kodeksu celnego, zaś w części następnej uzasadnienia stwierdził, że oparł się na procedurze art. 25 - 28 Kodeksu celnego. W programie III radiowym w audycji z dnia 26 lipca 1999 r. analizowano sytuację analogiczną, w związku z czym skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z nagrania. W audycji potwierdzono, że używana odzież z USA jest pakowana w balach po 500 kg i sprzedawana w cenie 10 centów USA za kilogram.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.

W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego. Istotne znaczenie ma prawidłowe odczytanie przepisu art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Niewątpliwie zasadą jest, że wartość celna to wartość transakcyjna, czyli cena zapłacona lub należna. Stwierdzenie organów celnych, że wartość celna powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu zgłoszenia do odprawy celnej wymaga sprecyzowania, że istotna jest wartość ustalona na podstawie okoliczności sprzedaży, zatem z uwzględnieniem cen na rynku sprzedawcy. Zasadny jest zatem zarzut strony zgłaszany zarówno w odwołaniu, jak i w skardze. Marginalnie można wskazać, że badanie okoliczności dotyczących sprzedaży jest wskazaniem ustawowym w sytuacji faktycznej, do jakiej odnosi się § 3 tego przepisu. Przepis art. 23 Kodeksu celnego odwołuje się również do art. 30, zaś w § 2 pkt 1-4 ustanawia jednocześnie cztery warunki ustalania wartości transakcyjnej na podstawie art. 29 oraz art. 30. W niniejszej sprawie organy celne wskazały jako prawną podstawę kwestionowania wartości transakcyjnej jako wartości celnej przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Przepis ten daje organom celnym praktyczną możliwość kwestionowania wartości celnej w przypadkach uzasadniających podejrzenie jej zaniżenia. Kodeks celny w sposób wyraźny stwierdza, że muszą istnieć uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności danych zamieszczonych w zgłoszeniu. Przyczyny te muszą być wskazane w uzasadnieniu. W sprawie rozpoznawanej organy lakonicznie stwierdziły, że o zakwestionowaniu wiarygodności faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonych towarów w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organy nie wykazały, aby cena uwidoczniona w fakturze była zaniżona w stosunku do cen obowiązujących na rynku amerykańskim. Nie jest istotne, że odzież pochodziła z różnych krajów, skoro kryterium istotnym w sprawie nie są ceny producenta, lecz informacja o rzeczywistych cenach takiego towaru na rynku sprzedawcy. Okolicznością powszechnie znaną był niższy niż w Polsce oraz innych krajach europejskich poziom cen odzieży na rynku amerykańskim. Jedynie w sytuacji wykazania, że cena zapłacona przez skarżącego była niższa niż wartość tego towaru na rynku sprzedawcy, możliwe jest stosowanie art. 29 Kodeksu celnego. Wówczas wartość celną ustala się na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami.

Dodatkowo należy stwierdzić, że uzasadnienie decyzji powinno wskazywać dowody, na podstawie których poczyniono ustalenia oraz ocenę tych dowodów. Wymogom tym nie odpowiada dokonany w uzasadnieniu organu I instancji zabieg redakcyjny polegający na odesłaniu do załączonych dokumentów. Powyższe stanowiło przeszkodę dokonania przez organ II instancji prawidłowej, pełnej oceny zgłoszonego w odwołaniu zarzutu niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1a i c oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.