Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 473/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7b
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w C. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego P. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. S. (dalej "Strona", "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w S. (dalej "Organ odwoławczy") z 3 czerwca 2022 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu C. z siedzibą w C. (dalej "Organ I instancji") z 14 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r.

Strona złożyła 3 października 2019 r. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Strona we wniosku wskazała, że wnioskuje o pomoc publiczną. Wraz z wnioskiem Wnioskodawca złożył protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie sporządzony przez właściwą Komisję, oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód przez komisję zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie, polisę ubezpieczeniową nr [...], polisę oraz aneks do polisy nr [...] oraz potwierdzenie opłaty.

Ponieważ protokół stwierdzał suszę na wszystkich zadeklarowanych przez Stronę działkach, a na podstawie danych Instytutu Upraw, Nawożenia

i Gleboznawstwa (IUNG) - Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach, na niektórych działkach Strony Organ I instancji nie stwierdził spadku klimatycznego bilansu wodnego (KBW) poniżej wartości określonej dla zboża ozimego i jarego, wezwano Stronę do złożenia wyjaśnień odnośnie braku wstąpienia suszy na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...]. W odpowiedzi na wezwanie Strona wskazała, że skutki suszy były ewidentne i obejmowały całe gospodarstwo rolne.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Organ I instancji wydał decyzję

z 29 czerwca 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że straty w uprawie rolnika oszacowane przez Komisję nie mogły zostać uznane jako straty wywołane przez zjawisko suszy. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu 30 czerwca 2020 r. Strona wniosła odwołanie.

Decyzją z 21 sierpnia 2020 r. nr [...] Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

Strona wniosła skargę na decyzję Organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z 14 stycznia 2021 r. (sygn. akt I SA/Sz 797/20) uchylił decyzję zarówno Organu odwoławczego, jak i Organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że poza sporem pozostaje, iż Skarżący zgłosił do pomocy powierzchnię [...] ha upraw dotkniętych zjawiskiem suszy, zgodnie z oszacowaniem przez Komisję, wynikającym z protokołu z dnia 7 października 2019 r. Natomiast w odniesieniu do działek o numerze ewidencyjnym [...], [...] oraz [...] o powierzchni [...] ha, na której zadeklarowana została uprawa – pszenica ozima, na podstawie danych KBW udostępnionych przez IUNG ustalono, że dla tej uprawy w okresie raportowania susza nie wystąpiła. W istocie zatem w odniesieniu do tej powierzchni działek protokół szacowania szkód z dnia 7 października 2019 r., w zakresie w jakim uznano w nim wystąpienie suszy na tej działce mógłby być uznany za wadliwy. Tym samym w tym zakresie nie został spełniony jeden z warunków przyznania pomocy. W odniesieniu do pozostałej powierzchni zadeklarowanych działek ([...]), organy nie wniosły zastrzeżeń, należy przyjąć zatem, że w okresie raportowania susza na pozostałych działkach wystąpiła. Tym samym wobec tych działek zostały spełnione wszystkie ww. warunki przyznania pomocy.

Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy na części działek objętych wnioskiem o pomoc, nie występuje susza, zaś na pozostałych działkach jest ona stwierdzona zgodnie z ww. przepisami, organ winien wydać jedną decyzję, w sentencji której wyraźnie wskaże, iż przedmiotowa pomoc została przyznana, co do których działek, o jakiej powierzchni

i w jakiej kwocie oraz odmówi przyznania pomocy co do jakich działek i o jakiej powierzchni. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji winno wyjaśnić w sposób jasny i zrozumiały motywy jakimi kierował się Organ przy podjęciu decyzji. Organ powinien dokładnie opisać jakie działki i o jakiej powierzchni spełniają przesłanki przyznania pomocy, a jakie działki ich nie spełniają ze wskazaniem przyczyn podjęcia decyzji odmawiającej pomocy. Zdaniem Sądu, organy w rozpoznawanej sprawie uznając, za niewiarygodny w całości protokół Komisji z dnia 7 października 2019 r., naruszyły art. 80 K.p.a. Protokół ten jako dokument podlegał ocenie organów łącznie z całym zebranym materiałem dowodowym w sprawie i zaistniały podstawy do podważenia ustaleń Komisji co do działek o numerze ewidencyjnym [...], [...] oraz [...], z uwagi na to, że nie wystąpiła na nich susza według danych IUNG. Jednakże, w ocenie Sądu, organy popełniły błąd, kwestionując zapisy protokołu co do zaistnienia suszy na pozostałych działkach Skarżącego, objętych wnioskiem. Zdaniem Sądu jeżeli organy uważają za konieczne, aby Komisja poprawiła swój protokół, gdyż to jest niezbędne do załatwienia wniosku strony, to winny mieć na względzie art. 7b K.p.a., zgodnie z którym, w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Organy powinny zatem podjąć współpracę z Komisją, celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości bądź skierować do Strony (producenta rolnego) wezwanie o przedłożenie poprawionego protokołu ze wskazaniem odpowiedniego rygoru, w razie niewykonania zobowiązania.

Na skutek uchylenia decyzji organów obu instancji, w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, Organ I instancji pismem z 21 maja 2021 r. wystąpił do Przewodniczącego Komisji do szacowania szkód w gospodarstwach rolnych oraz do Wojewody [...] z prośbą o dokonanie korekty protokołu

z uwzględnieniem zgłaszanych nieprawidłowości. W toku weryfikacji poprawności protokołu [...] stwierdzono bowiem, że zawiera on uchybienia polegające na oszacowaniu przez Komisję strat w uprawach na gruntach, które nie spełniają warunków definicji suszy.

Pismem z 16 czerwca 2021 r. Wojewoda [...] wskazał, że

z informacji uzyskanych od Organu I instancji wynika, że przedmiotowe działki zostały sprawdzone i ustalono, że nie wystąpił dla nich spadek KBW poniżej wartości określonej dla uprawy pszenicy ozimej na wskazanych kategoriach gleb. Jednakże

z uwagi na fakt, że szacowanie przedmiotowych działek odbyło się przy pomocy pomiarów kombajnem do szacowania plonów minibatt+, przy pomocy którego określono precyzyjny % strat w uprawach rolnych, Komisja ds. szacowania strat

w uprawach rolnych podtrzymuje swoją decyzję w sprawie protokołu [...] Poszkodowany przekazał stanowisko, że w jego opinii protokół, który posiada jest właściwy i zgodny z pomiarami jakie zostały wykonane w uprawach rolnych w dniu szacowania.

W nawiązaniu do pisma z 21 maja 2021 r., Organ I instancji pismem z 24 sierpnia 2021 r. wystąpił do Przewodniczącego Komisji do szacowania szkód

w gospodarstwach rolnych oraz do Strony z prośbą o ponowne przeanalizowanie sprawy oraz dokonanie korekty protokołu z uwzględnieniem zgłoszonych nieprawidłowości, co jest niezbędne do wydania decyzji w sprawie wniosku Strony.

Pismami z 17 września 2021 r. Wojewoda [...] zwrócił się do członków komisji o niezwłoczne uzupełnienie podpisów na przygotowanej korekcie protokołu. Następnie, pismem z 17 września 2021 r. Wojewoda [...] poinformował Organ I instancji, że w protokole dokonano korekty procentowej straty

w plonie na poziomie 0%. Część członków Komisji podpisało skorygowany protokół

i aktualnie korekta protokołu jest w trakcie podpisywania przez pozostałych członków oraz przedstawiciela UM w C.. Sam poszkodowany poinformował, że nie podpisze sporządzonej korekty protokołu i ponownie przekazał stanowisko, że w jego opinii protokół, który posiada jest właściwy i zgodny z pomiarami, jakie zostały wykonane w uprawach rolnych w dniu szacowania.

Pismem z 3 listopada 2021 r. Organ I instancji wystąpił do Wojewody [...] z prośbą o informację, czy skorygowany protokół został podpisany przez członków Komisji szacującej szkody oraz o przesłanie kopii sporządzonej korekty, co jest niezbędne do wydania decyzji.

Pismem z 3 grudnia 2021 r. Wojewoda [...] poinformował Organ I instancji, że pozostali członkowie Gminnej Komisji do szacowania szkód powstałych w gospodarstwie wskutek wystąpienia w 2019 r. zjawiska suszy, odmawiają podpisania sporządzonej korekty protokołu. Wojewoda wskazał, że korekty protokołu należałoby dokonać po ponownej lustracji upraw. Ponowne szacowanie się jednak nie odbyło, w związku z czym członkowie nie widzą podstaw do podpisania sporządzonej korekty protokołu.

Pismem z 15 grudnia 2021 r. Organ I instancji wezwał Stronę do przedłożenia korekty protokołu [...] z szacowania szkód powstałych w gospodarstwie rolnym w wyniku wystąpienia w 2019 r. zjawiska suszy. Wskazał, że dokument ten stanowi zmianę protokołu nr [...] z 4 października 2019 r. i dotyczy stwierdzonych nieprawidłowości w oszacowaniu uprawy na działkach [...], [...] i [...], co do których nie odnotowano – według danych IUNG – ujemnego bilansu wodnego (spadku KBW), a zatem wg przepisów prawa w tym zakresie brak jest możliwości uwzględnienia jakichkolwiek strat w tej uprawie. Przedłożenie kopii sporządzonej korekty protokołu jest więc niezbędne do wydania decyzji i stanowi podstawę do przyznania pomocy finansowej dla pozostałych działek objętych wnioskiem, na których zaistniało zjawisko suszy. Organ wyjaśnił, że niedostarczenie protokołu będzie skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

Pismem z 5 stycznia 2022 r. Organ I instancji wystąpił do Wojewody [...] o przesłanie sporządzonej korekty protokołu. W piśmie Organ I instancji wyjaśnił, że pozyskanie korekty, nawet jeśli nie została ona podpisana przez wszystkich członków Gminnej Komisji powołanej do szacowania szkód, jest niezbędne do wydania decyzji.

Pismem z 17 stycznia 2022 r. Wojewoda [...] przekazał kopię korekty protokołu nr [...] z oszacowania w 2019 r. zakresu i wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem zjawiska suszy w gospodarstwie rolnym Strony. Jednocześnie wyjaśnił, że sporządzona korekta protokołu została podpisana jedynie przez przedstawicieli [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego

w B. . Producent rolny oraz pozostali członkowie Gminnej Komisji, tj. dwóch przedstawicieli [...] Izby Rolniczej w S. oraz przedstawiciel Urzędu Miejskiego w C., odmówili jej podpisania. Wskazał, że z uwagi na fakt, że protokół nr [...] nie został podpisany przez wszystkich członków Komisji, brak jest możliwości dokonania stosownego potwierdzenia przez Wojewodę [...].

Na skutek przeprowadzonego postępowania, decyzją z 14 marca 2022 r. Organ I instancji odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej z uwagi na fakt, że protokół nr [...] nie został podpisany przez wszystkich członków Gminnej Komisji oraz nie zawiera stosowanego potwierdzenia Wojewody [...]. Protokół nie został również podpisany przez samą Stronę, w opinii której pierwotny protokół, jaki posiada jest zgodny z pomiarami wykonanymi w uprawach rolnych w dniu szacowania. W wyniku wniesionego przez Stronę odwołania, decyzją z 3 czerwca 2022 r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji, który podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Strona wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając naruszenie:

1. art. 6, art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a.") w zw. z art. 10a § 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.), poprzez dokonywanie doręczeń w sprawie bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co uniemożliwiło pełnomocnikowi działanie w sprawie,

2. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), poprzez niezastosowanie się przez organy do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, które były wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 797/20, w szczególności poprzez odmowę przyznania prawa pomocy finansowej Skarżącemu.

Stawiając powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości decyzji Organu odwoławczego z 3 czerwca 2022 r., nr [...] i poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji z 14 marca 2022 r. nr [...] oraz przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej zgodnie ze złożonym przez niego wnioskiem, ewentualnie uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), który stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I zostało wydane w dniu 9 grudnia 2022 r. w związku z brakiem zgody wszystkich stron na rozpoznanie sprawy na rozprawie odmiejscowionej i znajduje się ono w aktach sprawy, o czym strony zostały zawiadomione.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. P.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do tego, czy zasadnie odmówiono Skarżącemu przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r.

W pierwszym rzędzie Strona wskazała jednak na nieprawidłowe jej zdaniem dokonywanie doręczeń w sprawie bezpośrednio Stronie, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co zdaniem Strony naruszyło art. 6, art. 40 § 2 K.p.a. w zw. z art. 10a § 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.) i uniemożliwiło pełnomocnikowi działanie w sprawie.

Sąd z powyższym zarzutem się nie zgadza. Wskazać bowiem należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 13 lipca 2020 r. (data wpływu do organu 5 sierpnia 2020 r.) które zostało udzielone "w sprawie odwołania od decyzji Kierownika Biura z dnia 29 czerwca 2020 r. znak [...]". Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt. 797/20. Zatem organ I instancji prawidłowo w postępowaniu prowadzonym po wydaniu ww. wyroku doręczał pisma bezpośrednio Stronie. Kolejne pełnomocnictwo z dnia 10 maja 2022 r. zostało złożone do akt sprawy administracyjnej dopiero w dniu 19 maja 2022 r. tj. już po doręczeniu Stronie w dniu 15 marca 2022 r. decyzji organu I instancji z dnia 14 marca 2022 r. Od tego momentu pisma były doręczane pełnomocnikowi Strony.

Dalej Sąd zauważa, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przed tutejszym Sądem, który wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 797/20 uchylił decyzję zarówno Organu odwoławczego, jak i Organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrok ten jest prawomocny, Strona natomiast jako jeden z zarzutów wskazuje na naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organy do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, które były wyrażone w powyższym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada zatem okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Powyższe bowiem skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie Sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10).

Wskazać należy też, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie orzeczenia. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15.01.1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Również wskazania co do dalszego postępowania znajdują się w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).

W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 oraz z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Podsumowując stwierdzić należy, że zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21.03.2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 ) "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest zatem weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań poprzednio wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia sądowego, zwłaszcza z uwagi na podniesione w tej kwestii zarzuty skargi. Taka analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że organy wydały zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z uchybieniem art. 153 p.p.s.a.

Należy bowiem zauważyć, iż trafnie zauważyła Strona w skardze, że w wyroku z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 797/20, uchylającym poprzednie decyzje organów wydane w przedmiotowej sprawie, Sąd wskazał, że w sytuacji gdy na części działek objętych wnioskiem o pomoc, nie wystąpiła susza, zaś na pozostałych działkach jest ona stwierdzona, organ winien wydać jedną decyzję w sentencji której wyraźnie wskaże, iż przedmiotowa pomoc została przyznana, co do których działek, o jakiej powierzchni i w jakiej kwocie oraz odmówić przyznania pomocy do jakich działek i o jakiej powierzchni.

Dodatkowo WSA w Szczecinie wskazał, że organ popełnił błąd, kwestionując zapisy protokołu co do zaistnienia suszy na części działek objętych wnioskiem. Sąd ustalił, że Skarżący zgłosił do pomocy powierzchnię [...] ha upraw dotkniętych zjawiskiem suszy, zgodnie z oszacowaniem przez Komisję, wynikającym z protokołu z dnia 7 października 2019 r. Natomiast w odniesieniu do działek o numerze ewidencyjnym [...], [...] oraz [...] o powierzchni [...] ha, na której zadeklarowana została uprawa – pszenica ozima na podstawie danych KBW, udostępnionych przez IUNG, dla tej uprawy w okresie raportowania susza nie wystąpiła. W istocie zatem w odniesieniu do tej powierzchni działek protokół szacowania szkód z dnia 7 października 2019 r. w zakresie w jakim uznano w nim wystąpienie suszy na tej działce mógłby być uznany za wadliwy. Sąd ustalił zarazem, że w odniesieniu do pozostałej powierzchni zadeklarowanych działek ([...]), organy nie wniosły zastrzeżeń, należy przyjąć, zatem, że w okresie raportowania susza na pozostałych działkach wystąpiła. Tym samym zdaniem Sądu wyrażonym w wyroku I SA/Sz 797/20, wobec tych działek zostały spełnione wszystkie ww. warunki przyznania pomocy.

Jednocześnie Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę przedstawione zastrzeżenia dotyczące oceny dowodu w postaci protokołu Komisji i wyda rozstrzygnięcie przy ich uwzględnieniu.

WSA w Szczecinie wyjaśnił również, że jeżeli organy uważają za konieczne, aby Komisja poprawiła swój protokół, powinny podjąć starania na podstawie art. 7b k.p.a. Nie wskazał jednak, aby brak poprawienia protokołu mógł stanowić podstawę do odmowy prawa do pomocy. Sąd wskazał bowiem jednocześnie, że nie ma przepisów, które uniemożliwiałyby uznanie za wiarygodne dowodu w części - w odniesieniu do przedmiotowego protokołu.

Tym samym skoro Organ mimo podjętych starań nie uzyskał poprawionego prawidłowego protokołu podpisanego przez wszystkich członków Komisji jak i Stronę, winien był, stosując się do wiążącego go wyroku I SA/Sz 797/20, przyjąć za podstawę orzekania w sprawie protokół z dnia 7 października 2019 r. uznając go za dowód wiarygodny w części, przyjmując za WSA, że potwierdza on zaistnienie suszy na objętym nim obszarze, z wyjątkiem działek o numerze ewidencyjnym [...], [...] oraz [...] o powierzchni [...] ha.

Tymczasem ponownie orzekając w sprawie, wbrew wskazaniom Sądu zawartym w wyroku I SA/Sz 797/20 Organ odmówił Stronie prawa do pomocy w całości. Powyższe stanowisko podtrzymał Organ odwoławczy.

Wobec powyższego należało uznać, że odmawiając w całości udzielenia pomocy organy naruszyły art. 153 p.p.s.a. i 170 p.p.s.a. co miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę przedstawione powyżej zastrzeżenia dotyczące oceny dowodu w postaci protokołu Komisji z dnia 7 października 2019 r. jak i stanowisko zawarte w wyroku I SA/Sz 797/20 oraz wyda rozstrzygnięcie przy ich uwzględnieniu, przyjmując za ww. wyrokiem Sądu, że w odniesieniu do pozostałej powierzchni zadeklarowanych działek (poza działkami o numerze ewidencyjnym [...], [...] oraz [...]) w okresie raportowania susza wystąpiła.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...]zł, na którą składa się [...] zł tytułem wpisu oraz [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.