Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 673/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2005 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie: nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2000r. Nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącego E. O. kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kontrolerzy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] Rejon w [...] przeprowadzili w dniu [...] czerwca 2003 r., na drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 100 kN, kontrolę zestawu (ciągnik z naczepą) należącego do E. O., prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą [...] w [...], kierowanego przez W. M. Kontrola wykazała przekroczenie nacisku II osi o 15,36 kN. Łączna masa zespołu pomierzona został na 40,40 t. Stwierdzono, że pojazd jest nienormatywny a przewoźnik nie posiadał wymaganego zezwolenia. Kierujący pojazdem nie zgłosił uwag do protokółu kontroli i odmówił podpisania protokółu. Złożył natomiast oświadczenie (bez daty), iż powodem odmowy podpisania protokółu kontroli było nie przedstawienie mu wyzerowanych wag ich homologacji i legalizacji stanowiska ważenia, w czasie najeżdżania na wagi ulegały one przesunięciu i spadały za każdym najazdem inaczej wskazując naciski osi, a z uwagi na to, że przewoził miał węglowy oraz, że podłoże, na którym wykonywano ważenie było asfaltowe i nierówne, ładunek miał tendencje do przesuwania się.

Zawiadomieniem z dnia [...] września 2003 r. poinformowano E. O. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W związku z oświadczeniem kierowcy pełnomocnik przedsiębiorcy złożył wniosek o jego przesłuchanie.

Przesłuchany w charakterze świadka W. M. zeznał, że przed rozpoczęciem kontroli nie został poinformowany o zasadach jej przeprowadzania i przysługujących mu prawach, nie wnosił uwag do protokółu ponieważ nie zapoznał się z jego treścią, nie udostępniono mu do wglądu świadectw legalizacyjnych przyrządów pomiarowych i stanowiska kontroli w związku z tym nie miał możliwości sprawdzenia zgodności numerów wag z tymi świadectwami.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, art. 18a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), Załącznika do ustawy lp. 5 pkt 1 lit. c, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) i art. 104 § 1 kpa, obciążył E. O. karą pieniężną w kwocie 2 880 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Organ administracji odnosząc się do zeznań kierującego kontrolowanym pojazdem nie dał im wiary, ponieważ kontrolujący i obecny przy kontroli Policjant potwierdzili podpisami w protokóle kontroli prawidłowość jej przeprowadzenia. Organ stwierdził, iż wagi użyte do kontroli posiadały wymagane świadectwa legalizacyjne oraz, że stanowisko kontroli również posiadało legalizację uprawnionego geodety. Kierowcy udostępniono do wglądu powyższe dokumenty lecz z tego nie skorzystał. Ponieważ kontrola stwierdziła nacisk II osi na drogę 115,36 kN, zatem wystąpiło przekroczenie dopuszczalne na drodze, po której pojazd się poruszał o 15, 36 kN co stanowiło podstawę wymierzenia kary.

Od decyzji tej przedsiębiorca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzeni oględzin stanowiska, na którym dokonano kontroli pojazdu. Wnioskiem tym skarżący zarzuca decyzji naruszenie prawa materialnego przez dokonanie pomiarów sprzecznie z § 4 pkt 2 w zw. z § 3 pkt 2, 3 i 5, § 7 ust. 6 przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu – Załącznik do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa z 2000 r. Nr 6, poz. 40), naruszenie art. 6 kpa, art. 9 kpa przez nie poinformowanie kierowcy o czynnościach kontrolnych, art. 107 § 3 kpa przez nieuzasadnienie dlaczego organ odmówił wiarygodności zeznaniom kierowcy, art. 75 § 1 kpa oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o wartość 15,36 kN.

Skarżący stwierdza, że stanowisko kontroli pojazdów nie spełniało wymagań określonych w powołanym w zarzutach zarządzeniu. Odwołując się do zeznań kierowcy skarżący podnosi, iż naruszono art. 75 § 1 kpa nie przeprowadzając oględzin stanowiska kontrolnego natomiast uzasadnienie decyzji w zakresie odmowy przyjęcia zeznań kierującego za wiarygodne nie spełnia wymagań z art. 107 § 3 kpa. Kierowca nie był poinformowany o zasadach przeprowadzania kontroli, czym organ administracji naruszył art. 9 kpa. Powołując się na przedłożoną opinie Instytutu Badawczego Dróg i Mostów skarżący stwierdza, iż przekroczenie nacisku osi mogłoby wystąpić dopiero po przekroczeniu masy całkowitej zestawu ponad 41t, co nie miało miejsca. Ponadto powołując się na opinię Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Na Rzecz Obrony Przewoźników skarżący uważa, iż byłoby wskazane przy kontroli branie pod uwagę rodzaju i szerokości zastosowanego w pojeździe ogumienia. W ocenie skarżącego niezastosowanie się do wymienionego zarządzenia Prezesa GUM stanowi naruszeni prawa określone art. 6 kpa. Mając powyższe wywody na uwadze skarżący uznaje za zasadne umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe z uwagi na jego wadliwość.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 i art. 5 § 2 pkt 3 kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprawidłowości stanowiska kontrolnego i wadliwości przyrządów pomiarowych, organ administracji stwierdza, że wagi posiadając świadectwa legalizacyjne spełniały wymagania przepisów metrologicznych z zarządzenia nr 40 Prezesa GUM z dnia 23 grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa Nr 10, poz. 26 i z 2000 r. Nr 5, poz. 31). Prawidłowość podłoża stanowiska kontrolnego została stwierdzona w protokóle z pomiaru terenu przez geodetę uprawnionego. Stanowisko to spełnia wymagania dla użytych w czasie kontroli wag [...] i [...]. Także pozostałe wymogi przeprowadzonej kontroli, wyliczone przez organ administracji, zostały jego zdaniem zachowane. Organ administracji nie zgadza się z zarzutem naruszenia art. 6 i art. 9 kpa gdyż strona była informowana o przeprowadzanych czynnościach oraz wyjaśniano jej ustalany stan faktyczny. Natomiast zdaniem organu zarzut naruszenia art. 6 kpa nie został przez skarżącego sprecyzowany. Podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 75 § 1 kpa organ administracji uważa za nie uzasadniony, bowiem zeznania świadka zostały zgodnie z art. 80 kpa ocenione oraz uzasadniono szczegółowo dlaczego dowodu tego nie uznano za wiarygodny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od powyższej decyzji skarżący powołując zarzuty postawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją. Dodatkowo skarżący zgłaszał zarzuty naruszenia art. 84 § 1 kpa, art. 85 § 1 kpa w związku z art. 78 § 1 kpa odnośnie powołania biegłych i przeprowadzenia oględzin, oraz naruszenia art. 8 kpa i art. 11 kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący odwołuje się do argumentów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo skarżący wywodzi, iż nie przeprowadzenie oględzin miejsca kontroli oraz oparcie się wyłącznie na treści protokółu kontroli stwarza niebezpieczeństwo formalizmu dowodowego co stoi w sprzeczności z art. 75 § 1 kpa. Skarżący zarzuca decyzji administracyjnej brak odniesienia się do przedłożonych opinii Instytutu Badawczego Dróg i Mostów oraz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Na Rzecz Obrony Przewoźników. Przedłożone opinie powinny, w ocenie skarżącego, skutkować przeprowadzeniem oględzin stanowiska kontrolnego oraz wydaniem opinii przez biegłego. Odstąpienie od tej czynności zdaniem skarżącego narusza art. 84 § 1 kpa oraz art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 7 kpa. Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wywodzi, iż organ administracji odmawiając przeprowadzenia dowodu jest obowiązany wskazać motywy takiego stanowiska, bowiem w przeciwnym przypadku dochodzi do naruszenia art. 107 § 3 kpa. Twierdząc, iż organ administracji nie ustosunkował się do argumentów podnoszonych przez stronę skarżący dowodzi naruszenia przez to art. 8 i art. 11 kpa.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosił o jej oddalenie. W ocenie organu administracji postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadami ogólnymi kpa w tym zgodnie z przepisami art. 6, art. 9 i art. 11 kpa. Zdaniem organu zarzut naruszenia art. 9 kpa poprzez nieinformowanie kierowcy o przebiegu kontroli jest nieuzasadniony, ponieważ kierowca nie jest stroną w sprawie, natomiast zarzut naruszenia art. 8 kpa nie został przez stronę poparty żadnymi argumentami. W ocenie organu nie nastąpiło naruszenie art. 75 § 1 kpa, art. 84 § 1 kpa, art. 85 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa ponieważ organ uwzględnił wnioski dowodowe strony istotne dla sprawy oraz szczegółowo uzasadnił odmowę przeprowadzenia pozostałych wniosków. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie oględzin stanowiska kontrolnego organ nie uwzględniając go wskazuje, że zostały przeprowadzone pomiary pochylenia terenu na tym stanowisku przez uprawnionego geodetę, z czego sporządzono protokół mający walor dokumentu urzędowego. Wobec powyższego przeprowadzenie oględzin nie wniosłoby do sprawy nic istotnego co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Odnosząc się do przedłożonych przez stronę opinii organ stwierdza, iż ustawodawca nie uzależnił możliwości obciążenia karą za przekroczenia nacisków osi od rodzaju ogumienia, szerokości opon lub innych przyczyn, gdyż każde przekroczenie podlega karze. Zdaniem organu administracji nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do powodów odmowy dopuszczenia dowodów z oględzin i opinii nie stanowi samodzielnej podstawy do uchylenia decyzji, gdyż nie narusza przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem odniesienie się do tych wniosków nie zmieniałoby treści rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje;

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), która art. 1 wprowadziła ustawę z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 2 ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), z dniem 1 stycznia 2004 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że kierowca pojazdu odmówił nie tylko podpisania protokółu lecz także zapoznania się z jego treścią. Przy takiej postawie podczas kontroli kierującego zestawem jezdnym trudno stwierdzić, czy faktycznie został on pozbawiony jakichkolwiek informacji o zasadach przeprowadzania kontroli i przysługujących mu prawach, albowiem z protokółu kontroli nie wynika by kontrolujący udzielili mu tych informacji ustnie. Zatem mając na uwadze zgłoszenie przez skarżącego wniosku o przesłuchanie kierowcy na okoliczności kontroli, organ administracji powinien rozszerzyć ten dowód o równoczesne przesłuchanie, być może nawet konfrontacyjne, tego świadka z osobami przeprowadzającymi kontrolę. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 kpa organ administracji jest obowiązany nie tylko do dopuszczenia wszystkiego co może stanowić dowód w sprawie i zostało zgłoszone przez stronę, lecz sam z własnej inicjatywy powinien podejmować wszelkie działania, w tym także w zakresie dowodowym, zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu wyczerpującego rozpatrzenia sprawy. Stwierdzenie organu administracji publicznej, iż złożenie przez kontrolujących podpisów pod protokółem stanowi dowód prawidłowości jej przeprowadzeni, w przypadku kiedy kontrolowany zarzuca coś przeciwnego i wnosi o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, obliguje organ do wszechstronnego i kompletnego przeprowadzenia tego dowodu, w tym celu by wykluczyć jakiekolwiek wątpliwości co do nieprawidłowości postępowania. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.

W postępowaniu administracyjnym konieczne jest dokładne wyjaśnienie - jak tego wymaga art. 7 kpa- stanu faktycznego. Można to uczynić przez zebranie materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) przy pomocy środków dowodowych wymienionych w art. 75 kpa, mając jednak na uwadze treść art. 78 § 1 kpa., a więc uwzględniając czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Do takich środków należą między innymi opinie biegłych. Opinia biegłego jest zawsze dowodem, z tym, że podlega ona ocenie przez organ orzekający w ramach całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący przedłożył opinie, w zasadzie mające walor teoretyczny z uwagi chociażby na rozważania zawarte w opinii Instytutu Badawczego Dróg i Mostów pod punktem 4 w związku z oświadczeniem przedłożonym przez kierującego, jednakże organ administracji powinien odnieść się do tego dowodu w szerszym niż to uczynił zakresie, także pod kątem przydatności tego dowodu dla rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ administracji publicznej odpowiadając na zarzuty skarżącego o braku legalizacji wag użytych do kontroli i legalizacji stanowiska kontrolnego, ograniczył się do zaprzeczenia tym zarzutom nie przedkładając stosownych dokumentów, w tym protokółu z pomiaru pochyłości terenu przeprowadzonego przez uprawnionego geodetę. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż stanowi podstawowy zarzut skarżącego. Skarżący domagał się przeprowadzenia oględzin stanowiska kontrolnego twierdząc, iż nie odpowiadało ono wymaganiom wskazywanych przepisów. Faktem jest, że skarżący jednocześnie nie wykazał się dowodem potwierdzającym stawiany zarzut, jednakże organ administracji także nie przedłożył dowodu przeciwnego uzasadniającego stwierdzenie, że stanowisko, na którym przeprowadzono kontrolę spełniało wymagania właściwych przepisów.

W związku z tym, także i w powyższym zakresie doszło do naruszenia, wymienionych wyżej przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Jak wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2002 (V SA 2574/01) "Fakt braku zajęcia stanowiska wobec zgłaszanych zarzutów jest świadectwem naruszenia standardów rzetelnej procedury zastosowanej w wypadku zaskarżonej decyzji, nie wspominając już o braku rozważenia, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki materialno-prawne dla weryfikacji pozytywnej". W ocenie Sądu orzekającego nie można uznać za zajęcie stanowiska w sprawie przez zaprzeczanie stawianym zarzutom, albowiem postępowanie administracyjne opiera się na dowodach, które muszą wskazywać na zasadność twierdzeń organu przeprowadzającego to postępowanie oraz stron.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.