Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 605/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 29. art. 128, art. 141 i art. 143
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Aldona Gąsecka-Duda SWSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2016 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2016 roku, znak: [...] w przedmiocie wezwania do wykonania obowiązku wydania nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 roku, nr [...], wobec niewykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającym na wydaniu 1/4 części nieruchomości zabudowanej budynkami gospodarczymi i budynkiem mieszkalnym, położonych w S. oznaczonych numerem [...], w tym opróżnienia lokali i innych pomieszczeń zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0,0575 ha oraz w nieruchomości niezabudowanej utworzonej z działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0,37707 ha położonych w obrębie S., jednostka ewidencyjna M., wezwano H.D. do wykonaniu przedmiotowego obowiązku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że Starosta wydał w dniu 26 stycznia 2016 roku decyzję nr [...], którą udzielił Skarbowi Państwa zgody na niezwłoczne zajęcie 1/4 części nieruchomości zabudowanej (S.) utworzonej z działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz w nieruchomości niezabudowanej utworzonej z działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0, 4345 ha położonych w obrębie S., jednostka ewidencyjna M., stanowiącej w 1/4 własność H. D., który to udział w prawie własności został wywłaszczony na rzecz Skarbu Państwa decyzją Starosty z dnia 8 grudnia 2015 roku nr [...]. W dniu 10 lutego 2016 roku upomnienie do wykonania tego obowiązku zostało odebrane przez zobowiązaną. Wobec dalszego nie wykonania obowiązku, w celu przymusowego jego wykonania wierzyciel wystawił w dniu 24 lutego 2016 roku tytuł wykonawczy nr [...] i jednocześnie przystępuje do egzekucji. Wobec czego konieczne było wydanie przedmiotowego postanowienia.

Na postanowienie to zażalenie złożyła H. D., zarzucając naruszenie art. 141 § 2 i art. 142 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) oraz art. 7 i 77 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 roku nr [...], na podstawie art. 18, art. 29, art. 128 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W ocenie Kolegium zaskarżone postanowienia zostało wydane zgodnie z prawem, a w jego uzasadnieniu organ egzekucyjny odwoławczy prawidłowo wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia. Przesłankami dopuszczalności wszczęcia egzekucji są okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji. Są to: obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej; 2) tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot; wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne; konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym; osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej. Natomiast zasadność i wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych. Wymagalność nie jest przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Wierzyciel w tytule wykonawczym oświadcza, iż obowiązek w nim określony jest wymagalny. To oświadczenie wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego badającego dopuszczalność egzekucji. Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że organ egzekucyjny zbadał w świetle art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczalność egzekucji przedmiotowego obowiązku, wskazując, że obowiązek został ustalony decyzją Starosty nr [...], wydaną w dniu 26 lutego 2016 roku jako obowiązek o charakterze niepieniężnym, pozostający we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazany do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego i może on być egzekwowany w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie można stawiać zarzutu braku podjęcia przez organ egzekucyjny działań opartych na treści art. 7 i 77 kpa, mających na celu wyjaśnienie, czy obowiązek jest wymagalny. Nie doszło do naruszenia przepisu art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy wynika, że w dniu 10 lutego 2016 roku doręczono skarżącej upomnienie. Okoliczność ta zresztą nie była kwestionowana. Ponadto wystawiony przez organ egzekucyjny w dniu 24.02.2016 roku tytułu wykonawczy nr [...] odpowiada wymogom określonym wart. 27 § 1 pkt 1-11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem zawiera wszystkie wymienione w tym przepisie elementy. Ponadto, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 143 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo równoległego zgłoszenia zarzutów oraz wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego (M. Mincer-Jaśkowska, Glosa do postanowienia NSA OZ we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 1990 r.. SA/Wr 1180/90. OSP 1992, z. 4, poz. 92). W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła jedynie zażalenie na postanowienie Starosty z dnia 24 lutego 2016 r., nr nr [...], na mocy którego, wobec niewykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, wezwano H. D. do wykonaniu przedmiotowego obowiązku. Niemniej podniesione zarzuty jak wyżej wskazano nie mogą stanowić podstawy do uchylenia przedmiotowego postanowienia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyła H. D. zarzucając naruszenie:

- art. 141 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez nieprowadzenie również egzekucji przeciwko członkom rodziny dłużniczki, mimo że jest oczywistym i bezspornym w sprawie, że wraz z nią zamieszkują jej mąż, córka wraz z mężem i dwojgiem małoletnich dzieci i w konsekwencji tego na mocy cytowanego przepisu prawnego powinni być uczestnikami niniejszego postępowania egzekucyjnego;

- art. 143 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez pozbawienie dłużniczki i jej domowników możności obrony ich praw w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, a to na skutek braku dotychczas informacji ze strony organu egzekucyjnego o możliwości wniesienia przez dłużniczkę i osoby wraz z nią zamieszkałe zarzutów na czynności organu egzekucyjnego w sprawie;

- art. 7 i 77 § l kpa, przez brak podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a co polega na tym, że nie wzięto pod uwagę faktu, że decyzja której dotyczy powyższe postępowanie egzekucyjne jest nieprawomocna wobec jej zaskarżenia do Wojewody, jak również jest nieprawomocna decyzja wywłaszczeniowa, na której podstawie wydano decyzję w niniejszej sprawie, jak również nie wzięcie pod uwagę faktu, że w przypadku wykonania obecnego tytułu wykonawczego dłużniczka i jej rodzina zostaliby wyrzuceni na przysłowiowy bruk, gdyż nie mają oni żadnych innych możliwości zamieszkania niźli obecne zamieszkanie tychże objęte tytułem egzekucyjnym w sprawie, jak również nie wzięcie pod uwagę, że w nieruchomościach znajdują się rzeczy osobiste dłużniczki i jej rodziny, podlegające wyłączeniu spod egzekucji, a nadto, że do sygn. [...] Sądu Rejonowego w W., jest w przedmiotowym zakresie prowadzone jest postępowanie o zniesienie współwłasności i na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego dotyczącej wy szacowania wartości i nakładów dłużniczki na przedmiotowa nieruchomość (w załączeniu protokół z rozprawy 25 lutego 2016 r. w sprawie [...] Sądu Rejonowego w W.), jak również, że do sygn. [...] Sądu Rejonowego w W. toczy się postępowanie z powództwa H. D., przeciwko Skarbowi Państwa w związku ze zniszczeniem jej przedmiotowej nieruchomości, na skutek czynów reprezentanta Skarbu Państwa, w osobie Regionalnej Dyrekcji Gospodarki Wodnej;

- art. 18, 29, 128 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa przez błędne zastosowanie w sprawie tejże podstawy prawnej dla utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia wydanego w I instancji przez Starostę.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie postanowień obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na weryfikacji takiego aktu w zakresie jego zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu jego wydawania, przy uwzględnieniu wtedy występującego stanu faktycznego. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym pozostawała zarówno decyzja wywłaszczeniowa Starosty z dnia 8 grudnia 2015 roku nr [...], jak przede wszystkim decyzja Starosty z dnia 26 stycznia 2016 roku nr [...] o udzieleniu Skarbowi Państwa zgody na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości skarżącej, w oparciu o którą wydano zaskarżone postanowienie, która to decyzja miała nadany rygor natychmiastowej wykonalności (str. [...] akt adm). Dlatego okoliczności faktyczne przytoczone w uzupełnieniu skargi (pismo z dnia 20.07.16r.- k.[...] akt sądowych) nie miały znaczenia na płaszczyźnie oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Uzupełniająco można jedynie wskazać, że w chwili wydawania wyroku, obie w/w decyzje były już ostateczne (k.[...] i k.[...] akt sądowych).

Przechodząc do zarzutów samej skargi, należy wskazać, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "ustawa"), egzekucję prowadzi się przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość lub lokal (pomieszczenie), które mają być opróżnione i wydane. W myśl poglądów wyrażanych w orzecznictwie i doktrynie, z przepisu tego wynika, że ów środek stosuje się w zasadzie wobec zobowiązanego, jednakże znajduje on zastosowanie również wobec innych osób, w tym członków rodziny i domowników zobowiązanego zajmujących nieruchomość lub lokal, które mają być wydane bądź opuszczone. Ustawodawca odwołał się tu raczej do więzów faktycznych, a nie prawnych, co powoduje, że egzekucja będzie skierowana do tych osób, które faktycznie zajmują nieruchomość bądź znajdują się w lokalu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2007 r., II SA/Wa 1956/06, LEX nr 310795).To, wobec kogo poza zobowiązanym wymienionym w tytule wykonawczym może być zastosowany omawiany środek egzekucyjny, wynika czasem z decyzji administracyjnych lub przepisów ogólnych stanowiących materialną podstawę egzekucji. Organ egzekucyjny nie bada merytorycznych powiązań zobowiązanego z innymi podmiotami zajmującymi nieruchomość bądź znajdującymi się w lokalu, ale realizuje tytuł wykonawczy, zaś w przypadku wątpliwości dotyczących podmiotowego zakresu obowiązku może wystąpić o udzielenie wyjaśnienia do wierzyciela. Ponadto nie jest konieczne wskazanie w tytule wykonawczym wszystkich osób zajmujących nieruchomość lub lokal podlegający opróżnieniu i wydaniu (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., I OSK 1232/09, LEX nr 594979).

W zakresie naruszenia przepisu art. 141 § 2 ustawy należy wskazać, że postanowienie zawierało pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia, natomiast doręczony wraz z postanowieniem tytuł wykonawczy (k.[...] akt administracyjnych) dokonane w trybie art. 27 § 1 pkt. 9 ustawy pouczenie, o możliwości wniesienia sprzeciwu. Ponadto skarżąca w postępowaniu administracyjnym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu organ tego doręczenia dokonał.

Pozostałe zarzuty mają charakter niezwykle ogólnikowy, a w zakresie naruszenia art. 18, art. 29 i art. 128 ustawy oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 144 ustawy w ogóle nie zawierają uzasadnienia, co uniemożliwia rozeznanie, na czym zdaniem pełnomocnika skarżącej miałoby polegać ich naruszenie.

Dlatego konkludując należy wskazać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o decyzję Starosty z dnia 26 stycznia 2016 roku nr [...] o udzieleniu Skarbowi Państwa zgody na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości skarżącej, która to decyzja miała nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu 10 lutego 2016 roku skarżącej doręczono upomnienie do wykonania obowiązku określonego w w/w decyzji Starosty z dnia 26 stycznia 2016 roku (k. [...] i [...] akt adm.). Wobec dalszego nie wykonania obowiązku, w celu przymusowego jego wykonania, po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia (czym wyczerpano wymóg art. 15 § 1 ustawy) wierzyciel wystawił w dniu 24 lutego 2016 roku tytuł wykonawczy nr [...] (k. [...] akt adm.) i jednocześnie przystąpił do egzekucji, w związku z czym konieczne było wydanie zaskarżonego postanowienia. W uzupełnieniu można jeszcze podać, co organ zresztą wskazał, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast w myśl art. 143 § 2 ustawy, zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowym wypadku skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie, a w toku postępowania zażaleniowego organ dokonał oceny jego zasadności, przy uwzględnieniu istotnych na płaszczyźnie tego postępowania okoliczności.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt. 3 i art. 120 p.p.s.a.