Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 174/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 24 ust. 2c, art. 31(1) ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A. W. kwotę 350 (trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] października 2014 r. nr [...], na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., nazywanej dalej: "K.p.a.") w związku z art. 312 oraz w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 637 z późn. zm., nazywanej dalej: "u.r.p."), sprzeciwił się wpisowi A. W. (nazywanego dalej: "Skarżącym") na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonanemu uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] maja 2014 r.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

[...] września 2013 r. Skarżący złożył w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.r.p., do którego dołączył: odpis dyplomu Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...], z którego wynikało, że Skarżący uzyskał tytuł magistra prawa [...] kwietnia 1985 r., świadectwo z [...] stycznia 1988 r. Prokuratury Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zaświadczające złożenie egzaminu prokuratorskiego z wynikiem ogólnym dostatecznym, życiorys i kartę danych osobowych, zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z [...] września 2013 r., z którego wynikało, że Skarżący nie figuruje w Kartotece Karnej tego rejestru, oświadczenie z [...] września 2013 r., że w lutym 1994 r. Skarżący ubiegał się o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] oraz pozostawał na niej do [...] października 1999 r., kserokopię wniosku z [...] stycznia 1994 r. o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], kserokopię uchwały Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] października 1999 r. w sprawie rozpoznania odwołania Skarżącego od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] maja 1999 r. w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych, kserokopię świadectwa pracy wystawionego [...] stycznia 1994 r. przez Prokuraturę Wojewódzką w [...] nr [...], zaświadczającego zatrudnienie w organach Prokuratury w okresie od [...] września 1985 r. do [...] stycznia 1994 r., kserokopię opinii Prokuratora Wojewódzkiego z [...] stycznia 1994 r., nr [...], oświadczenie z [...] września 2013 r. o korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, oświadczenie z [...] września 2013 r. o miejscu zamieszkania, oświadczenie z [...] września 2013 r., że przeciwko wnioskodawcy nie zakończono i nie toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne.

Wniosek z [...] września 2014 r. Skarżący uzupełnił o oryginały dokumentów, do których dołączył ponadto oświadczenie lustracyjne z [...] stycznia 2014 r., o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 3, poz. 425 z późn. zm.) oraz legitymację radcy prawnego nr [...] wydaną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...].

Przy piśmie z [...] stycznia 2014 r. Skarżący przedłożył pismo Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] stycznia 2014 r., L.dz. [...] zaświadczające, że był wpisany na listę radców prawnych oraz, że został z niej skreślony z powodu niepłacenia składek.

Do akt osobowych dołączone zostały protokoły z rozmów przeprowadzonych przez Zespół ds. wpisów Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ze Skarżącym: z [...] grudnia 2013 r., stwierdzający braki formalne, oraz z [...] marca 2014 r., pozytywnie opiniujący jego wniosek o wpis na listę radców prawnych, obydwa podpisane przez Skarżącego, zawierające jego oświadczenie, że nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne i karne.

Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z [...] maja 2014 r. Nr [...] postanowiła o wpisie Skarżącego na listę radców prawnych, uznając, że kandydat spełnia wszystkie ustawowe wymagania dotyczące wpisu na listę.

Rada stwierdziła, że Skarżący wykonywał już zawód radcy prawnego (był wpisany na listę radców prawnych prowadzoną przez OIRP w [...] od [...] marca 1994 r. do [...] maja 1999 r. ), uiścił zaległe składki. Skarżący spełniał również pozostałe wymogi ustawowe, w tym przesłankę nieskazitelności charakteru, dając swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Pismem z [...] czerwca 2014 r., na podstawie art. 311 ust. 2 u.r.p., Minister Sprawiedliwości zwrócił akta osobowe Skarżącego, nadesłane wraz z uchwałą o wpisie, celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez nadesłanie akt osobowych Skarżącego prowadzonych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] oraz aktualnej informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego.

Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] pismem z [...] września 2014 r., poinformowała Ministra Sprawiedliwości o powzięciu przez nią wiadomości nieznanych jej w chwili podejmowania uchwały o wpisie Skarżącego na listę radców prawnych, a podważających rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego przez wymienionego.

Z przedstawionych [...] września 2014 r. akt prowadzonych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] wynikało, że Skarżący został wpisany na listę radców prawnych tej Izby [...] marca 1994 r., bez odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, w związku z zajmowaniem stanowiska prokuratora. Ślubowanie złożył [...] maja 1994 r. i rozpoczął wykonywanie zawodu radcy prawnego. Następnie w związku ze znacznymi zaległościami z tytułu niezapłaconych składek członkowskich Skarżący został skreślony z listy radców prawnych uchwałą Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] maja 1999 r., utrzymaną w mocy uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z [...] października 1999 r., Nr [...].

Ponadto w aktach osobowych znajdowały się: dokumenty dotyczące toczącego się przeciwko Skarżącemu postępowania karnego w sprawie wyłudzenia pieniędzy, sygn. akt [...] - [...], pismo z Sądu Okręgowego w [...] Wydziału [...] Cywilnego z [...] września 2007 r., mogące wskazywać na fakt posługiwania się przez Skarżącego tytułem radcy prawnego w postępowaniu o sygnaturze akt [...], pismo Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] grudnia 2007 r., wskazujące na fakt ubiegania się przez Skarżącego o wpis na listę radców prawnych tej Izby.

Pismem z [...] września 2014 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisu wyroku Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w [...], sygn. akt [...].

Na ich podstawie ustalono, że Skarżący został oskarżony o to, że w okresie od [...] maja 1999 r. do [...] lipca 2007 r. w [...], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził Starostwo Powiatowe w [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dodatku funkcyjnego stanowiącego część wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł w ten sposób, że wyzyskując błąd Starosty Powiatowego co do posiadania uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego, mimo skreślenia z listy radców prawnych uchwałą Rady Okręgowej Izby radców Prawnych w [...] z [...] maja 1999 r. i nie wpisania się na inną listę radców prawnych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, wykonywał obsługę prawną Starostwa będąc zatrudnionym na stanowisku radcy prawnego, tj. o czyn z art. 286 § 1 K.k.

Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] uznał Skarżącego winnym popełnienia zarzucanego czynu i wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszając warunkowo jej wykonanie na okres próby 2 lat, oraz karę grzywny w wysokości 80 stawek dziennych w kwocie po 10 zł. Sąd orzekł również obowiązek naprawienia szkody na rzecz Starostwa Powiatowego w [...] w kwocie [...] zł. Ponadto zasądził od oskarżonego koszty sądowe oraz, na rzecz oskarżyciela posiłkowego - koszty zastępstwa procesowego.

Po rozpoznaniu apelacji oskarżonego, wyrokiem z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w [...] Wydział Karny Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił datę popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu na okres od [...] października 1999 r. do [...] lipca 2007 r., a kwotę niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego ustalił na [...] zł i do tej kwoty obniżył obowiązek naprawienia szkody. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy w [...] utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...]. Ponadto zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze.

Minister Sprawiedliwości zwrócił się ponadto do Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z prośbą o nadesłanie dokumentów z akt postępowania o sygnaturze [...], w tym pism procesowych wniesionych i podpisanych przez Skarżącego.

Z przekazanych dokumentów wynikało, że Skarżący posługiwał się tytułem radcy prawnego w okresie, w którym nie był wpisany na żadną listę radców prawnych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a więc nie posiadał uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego i posługiwania się tym tytułem zawodowym. Wskazywały na to m.in. pisma skierowane przez niego do Sądu Rejonowego [...] Wydziału Cywilnego w [...] do sprawy o sygnaturze akt [...]: wniosek dowodowy strony pozwanej z [...] kwietnia 2006 r., pismo strony pozwanej z wnioskiem dowodowym z [...] maja 2006 r. pismo procesowe strony pozwanej z [...] maja 2006 r.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi Skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], mając na uwadze przesłanki z art. 24 ust. 1 u.r.p.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości Skarżący spełniał przesłanki określone w art. 24 ust. 1-4 i ust. 6, w związku z art. 292 u.r.p., nie spełniał natomiast przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., nieskazitelnego charakteru, nie dając swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że powyższa przesłanka ma charakter klauzuli generalnej. "Rękojmia" jest to zatem zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność, to poręczenie, to gwarancja, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo. Cechami nieskazitelności charakteru są przymioty osobiste takie jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno - moralnej. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza natomiast zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych do czasu wpisania na tę listę i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radców prawnych jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że podstawą sprzeciwu wpisu Skarżącego na listę radców prawnych była jego dotychczasowa postawa. Za okoliczności przemawiające za brakiem nieskazitelności charakteru i wiarygodności uznać należy przede wszystkim zachowania Skarżącego polegające na nieuprawnionym posługiwaniu się tytułem radcy prawnego, które wypełniło jednocześnie znamiona czynu będącego przedmiotem postępowania karnego o sygnaturze akt [...].

W świetle dokonanych ustaleń Skarżący dla osiągnięcia nieuprawnionych korzyści w postaci dodatku funkcyjnego świadomie wprowadzał swojego pracodawcę - Starostwo Powiatowe w [...] w błąd co do posiadania przez siebie tytułu radcy prawnego i za czyn ten został skazany wyrokiem karnym.

Fakt skazania, w związku z jego zatarciem, nie został ujawniony w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. Z tego faktu, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie można wywodzić, że takie okoliczności i zachowania nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych, nawet zatarcie skazania nie oznacza zmiany oceny sprawcy w sferze etyczno-moralnej. Zatarcie bowiem nie musi automatycznie usuwać zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, w związku z tym osoby go sprawujące bezwarunkowo muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe wykonywanie tego zawodu, a sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie posiadał przed skazaniem a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru.

Skarżący, nie posiadając uprawnień posługiwał się tytułem radcy prawnego również wobec innych podmiotów i organów, wprowadzając w błąd m.in. Sąd Rejonowy w [...] i Sąd Okręgowy w [...] oraz swojego klienta - Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] w sprawie cywilnej o sygnaturze akt [...] – [...].

Takie zachowania nie były przy tym incydentalnym przypadkiem, lecz dotyczyły podejmowania przez Skarżącego nielegalnych zachowań w okresie od [...] października 1999 r. co najmniej do [...] lipca 2007 r., a zatem przynajmniej przez osiem lat. Jednocześnie Skarżący działania te podejmował z pełną premedytacją i świadomością ich konsekwencji.

Nadto, Skarżący, składając oświadczenie z [...] września 2013 r., stwierdził niezgodnie z prawdą, że nie były wobec niego prowadzone postępowania karne. Faktu tego nie podniósł również w dwóch rozmowach z przedstawicielami samorządu radców prawnych w [...] i podpisał, zawierające oświadczenie o nieprowadzeniu wobec niego postępowań karnych, protokoły tych rozmów. Składając oświadczenie z [...] września 2013 r., na temat ubiegania się w 2007 r., o wpis na inne listy radców prawnych nie wskazał postępowania o wpis na listę radców prawnych Izby w [...].

Stwierdzone działania Skarżącego były, w opinii Ministra Sprawiedliwości. wyrazem braku poszanowania dla takich wartości jak szczerość czy uczciwość w życiu codziennym, które nabierają szczególnego znaczenia w odniesieniu do osób wykonujących zawód zaufania publicznego.

W skardze z [...] grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z Ministra Sprawiedliwości [...] października 2015 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 311 ust. 2 u.r.p., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, że akta osobowe Skarżącego przesłane [...] czerwca 2014 r., przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], do Ministra Sprawiedliwości wraz z uchwałą nr [...] o wpisie Skarżącego na listę radców prawnych nie zawierały wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów (brak formalny) i wymagały dokonanego pismem z [...] czerwca 2014 r., zwrotu do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] celem uzupełnienia;

2. art. 312 ust. 1 u.r.p., polegający na przekroczeniu przez Ministra Sprawiedliwości mijającego [...] lipca 2014 r., 30-to dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu liczonego od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata – wobec podpisania sprzeciwu dopiero [...] października 2014 r.;

3. art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, że skazanie danej osoby wyrokiem karnym w każdym przypadku i bez potrzeby rozpatrzenia okoliczności konkretnej sprawy świadczy o tym, że osoba taka nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego;

4. art. 7, art. 8, art. 77 i art.107 § 3 K.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek przemawiających za stanowiskiem, że skazanie Skarżącego zatartym wyrokiem karnym świadczy o tym, że osoba taka nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego, a tym samym brak jednoznacznego wykazania okoliczności uzasadniających wniesienie przez niego sprzeciwu.

W ocenie Skarżącego, sprzeciw Ministra Sprawiedliwości od uchwały nr [...] o wpisie na listę radców prawnych został złożony po terminie 30 dni, tj. z uchybieniem art. 322 u.r.p. Sprzeciw został podpisany bowiem [...] października 2014 r., gdy Minister Sprawiedliwości na złożenie sprzeciwu od uchwały doręczonej mu [...] czerwca 2014 r., miał termin do [...] lipca 2014 r. Zatem uchwała nr [...] z [...] maja 2014 r., o wpisie Skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] stała się prawomocna z upływem [...] lipca 2014 r., a zgłoszony przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciw [...] października 2014 r., pozostaje prawnie bezskuteczny jako złożony po terminie.

Stanowisko Skarżącego wynikało z faktu, że dokonany z powołaniem na art. 311 ust. 2 u.r.p. zwrot do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwały nr [...] wraz z aktami osobowymi kandydata w celu ich uzupełnienia, odbył się z powołaniem na braki formalne, które w rzeczywistości nie wystąpiły. W konsekwencji ten bezprzedmiotowy zwrot akt osobowych kandydata nie wywołał, w ocenie Skarżącego, skutków prawnych z art. 312 ust. 2 zdanie drugie ustawy o radcach prawnych. Bieg terminu 30 dni na złożenie sprzeciwu winien liczyć się zatem od [...] czerwca 2014 r., a nie jak to uczynił Minister Sprawiedliwości od [...] września 2014 r., tj. od dnia następującego po dniu ponownego doręczenia mu przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwały nr [...] wraz z aktami osobowymi uzupełnionymi o żądane przez Ministra dokumenty.

Zdaniem Skarżącego Minister Sprawiedliwości [...] czerwca 2014 r. uznał wadliwie, że zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawierał wszystkich wymaganych prawem informacji i dokumentów, tj. że nie dołączono aktualnej na dzień otrzymania uchwały informacji o niekaralności kandydata z krajowego rejestru karnego oraz akt osobowych kandydata z Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z okresu gdy kandydat do tej Izby przynależał tj. z 1999 r.

Zdaniem Skarżącego dokumenty w postaci: aktualnej informacji o niekaralności kandydata z Krajowego Rejestru Karnego oraz akt osobowych kandydata z Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z okresu, gdy kandydat do 1999 r., do tej Izby przynależał, których dołączenia domagał się Minister Sprawiedliwości, nie były dokumentami wymaganymi w rozumieniu art. 311 ust. 2 u.r.p., a zatem nie wystąpił konieczny do uzupełnienia brak formalny.

Skarżący, powołując się na treść art. 24 ust. 2a u.r.p. podkreślił, że złożona przez niego, jako załącznik do wniosku o wpis na listę radców prawnych informacja o niekaralności była opatrzona datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku. Ustawa o radcach prawnych, nie wprowadza konieczności uaktualniania informacji z Krajowego Rejestru Karnego.

Podobnie nie mieścił się w ramach przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości kompetencji wynikającej z art. 311 ust. 2 u.r.p. dokonany do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] [...] maja 2014 r. zwrot uchwały z [...] maja 2014 r; wraz z aktami osobowymi kandydata w części w jakiej nakazano uzupełnienie nadesłanych akt osobowych kandydata poprzez dołączenie akt osobowych z Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], do której Skarżący przynależał do [...] października 1999 r.

Skarżący potwierdził, że był skazany prawomocnym wyrokiem sądowym, który to fakt uległ zatarciu. Zgodnie z art. 106 K.k., z chwilą zatarcia skazanie uważa się za niebyłe. W związku z tym stanem rzeczy nie mógł być włączony do katalogu negatywnych ocen sylwetki Skarżącego, jak to uczynił w swojej decyzji Minister Sprawiedliwości fakt, że Skarżący w oświadczeniu z [...] września 2013 r., podał że nie było wobec niego prowadzone postępowanie karne.

Skarżący podkreślił, że nie zataił przed Radą Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] informacji, że był członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w celu uniemożliwienia zapoznania się z jego przeszłością i oceną jego postawy. To Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] uznała za zbędne zwracanie się o nadesłanie akt osobowych do Rady OIRP w [...].

W ocenie Skarżącego, Minister Sprawiedliwości przy podejmowaniu decyzji nie wziął pod uwagę, że przed popełnieniem czynu zabronionego kandydat posiadał pozytywną opinię z Prokuratury i w swoim środowisku, popartą dorobkiem zawodowym kandydata.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z [...] sierpnia 2015 r., Skarżący podtrzymał zarzuty przedstawione w skardze z [...] grudnia 2014 r., na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Przedmiotem niniejszego sporu jest rozstrzygnięcie czy zgodnym z prawem było uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, iż Skarżący, wpisany na listę radców prawnych uchwałą z [...] maja 2014 r., Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], nie spełniał przesłanki warunkującej dokonanie tego wpisu, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Jak wynika z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., na listę radców prawnych może być wpisany ten kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Rozstrzygnięcie administracyjne, którego przedmiotem jest ocena spełnienia przez daną osobę powyższej przesłanki, należy do sfery uznania administracyjnego. Badanie legalności takiego rozstrzygnięcia, obejmuje przede wszystkim kontrolę, czy nie zostały przekroczone granice uznaniowości i czy rozstrzygnięcie to, nie ma charakteru dowolnego. Ponieważ w sprawach, w których przedmiotem jest ocena spełnienia przez daną osobę powyższej przesłanki, występuje kolizja interesów, granice uznaniowości będzie wytyczała przede wszystkim powinność uwzględnienia przez organy podejmujące rozstrzygnięcie, słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 K.p.a., na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00.

Przedmiotową przesłankę, warunkującą wpis na listę radców prawnych, ale występującą we wszystkich zawodach prawniczych, jak i w wielu innych profesjach zaufania publicznego, formułują nieostre określenia wymagające dookreślenia, co znalazło swój wyraz w bogatym orzecznictwie sadów administracyjnych. W przywołanym zatem wyroku z 5 kwietnia 2001 r., dotyczącym wprawdzie zawodu adwokata, ale aktualnym również na gruncie radcowskim, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Na rękojmię natomiast, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie. Jednocześnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, termin dotychczasowe zachowanie oznacza: "zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę (...) – do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu (...)". Z przytoczonych tez wyroku, jak i z innych orzeczeń wynika, że nieskazitelność charakteru odnosi się do strony etyczno–moralnej danej osoby, natomiast na ocenę rękojmi rzutują okoliczności dotychczasowego życia zarówno ze sfery prywatnej, jak i zawodowej. Należy więc tę kwestię rozpatrywać co do zasady bardzo szeroko, uwzględniając postawę zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym ujmowaną w dłuższym okresie czasu.

Za okoliczności będące wyrazem braku poszanowania przez Skarżącego dla takich wartości jak szczerość czy uczciwość w życiu codziennym i przemawiające za brakiem nieskazitelności charakteru oraz wiarygodności, Minister Sprawiedliwości uznał: 1. nieuprawnione posługiwanie się tytułem radcy prawnego, wobec osób oraz organów w szczególności, poprzez świadome wprowadzanie swojego pracodawcy w błąd co do posiadania przez siebie tytułu radcy prawnego w celu osiągnięcia nieuprawnionych korzyści w postaci dodatku funkcyjnego, co wypełniło jednocześnie znamiona czynu zabronionego i co niemiało incydentalnego charakteru lecz obejmowało okres od [...] października 1999 r. do [...] lipca 2007 r., 2. nieujawnienie powyższych okoliczności podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w oświadczeniu z [...] września 2013 r., jak również podczas dwóch rozmów z przedstawicielami samorządu radców prawnych w [...], 3. niewskazanie podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], wcześniejszego postępowania o wpis na listę radców prawnych Izby w [...].

Odnosząc się do powyższych okoliczności, należy wyraźnie podkreślić, że w ocenie Sądu, nie podlega dyskusji fakt podważenia nieskazitelności charakteru oraz rękojmi wykonywania zawodu radcy prawnego, poprzez wieloletnie nieuprawnione posługiwanie się, jak wskazał Minister Sprawiedliwości, z pełną premedytacją i świadomością konsekwencji, tytułem radcy prawnego, wypełniające znamiona czynu zabronionego.

W ocenie Sądu, nie podlega też dyskusji, iż oceniając przesłankę nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego przez Skarżącego, organ miał prawo i obowiązek uwzględnienia faktu skazania prawomocnym wyrokiem Skarżącego za powyższe działania, w związku z powzięciem wiadomości o tych okolicznościach, pomimo zatarcia skazania Skarżącego za popełniony czyn. Wprawdzie, zgodnie z art. 106 K.k., z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych, należy jednak pamiętać, że instytucja zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną, oznaczającą, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, ale nie prowadzącą automatycznie do domniemania niewinności Skarżącego w stosunku do popełnionego, choć zatartego już, czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz o fikcję prawną. Zatarcie skazania nie oznacza więc anulowania treści wyroku, tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego. Powyższe stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 279/13, za Sądem Najwyższym i postanowieniem z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt SDI 32/10.

Sąd zgadza się zatem z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że zatarcie skazania według art. 106 K.k., nie oznacza na gruncie postępowania administracyjnego, szczególnie przy badaniu przesłanki dawania rękojmi należytego wykonywania obowiązków, że czyn nie został popełniony, a wyrok skazujący nie został wydany. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości, prawidłowo podjął działania zmierzające do ustalenie okoliczności skazania Skarżącego za czyn zabroniony, celem uwzględnienia ich przy ocenie przesłanki wpisu Skarżącego na listę radców prawnych, z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Z opisanych powyżej względów, Sąd uznał jednak, że Minister Sprawiedliwości nieprawidłowo, negatywnie ocenił fakt nieujawnienia przez Skarżącego okoliczności skazania za powyższy czyn zabroniony, podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Jak wyżej wskazano, instytucja zatarcia skazania jest pewną fikcją prawną, oznaczającą, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, przyjmuje się bowiem, jak wskazano w przytoczonym orzecznictwie, że skazanie jako zdarzenie historyczne nie miało w ogóle miejsca. Istotą tej regulacji jest umożliwienie i ułatwienie skazanemu, po upływie określonego ustawowo czasu, powrotu do dotychczasowego życia społecznego, w tym poprzez podjęcie pracy w szczególności w wyuczonym zawodzie. Skarżący miał prawo, poprzez instytucję zatarcia skazania korzystać ze statusu osoby niekaranej, a Minister Sprawiedliwości nie powinien wyciągać z tego negatywnych konsekwencji, w sytuacji w której brak jest regulacji normatywnej obligującej Skarżącego do informowania organów samorządu radcowskiego również o zatartych skazaniach prawomocnym wyrokiem sądu.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości zbyt pochopnie, negatywnie ocenił również okoliczność niewskazania przez Skarżącego, podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], wcześniejszego postępowania o wpis na listę radców prawnych Izby w [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wyjaśnił, że po złożeniu wniosku o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] złożył oświadczenie o wycofaniu tego wniosku i rezygnacji z ubiegania się o wpis na tę listę, w efekcie czego przedmiotowy wniosek nie został przez Radę Okręgowej Izbę Radców Prawnych w [...] merytorycznie rozpoznany. Zdaniem Sądu, wskazane przez Skarżącego wyjaśnienia mogą stanowić zasadne usprawiedliwienie pominięcia, w postępowania o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], informacji o wcześniejszym złożeniu wniosku o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. W istocie rzeczy, z wyjaśnień Skarżącego wynika, że postępowanie przed Izbą w [...], na skutek wycofania wniosku, nie zostało w całości przeprowadzone i nie zakończyło się podjęciem wobec Skarżącego stosownej uchwały.

Podsumowując powyższą część analizy legalności zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości, Sąd stwierdza, że dokonana przez organ pośpieszna ocena okoliczności nieujawnienia podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], skazania Skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu, oraz niewskazania wcześniejszego postępowania o wpis na listę radców prawnych Izby w [...], mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oto bowiem, Skarżący w celach zarobkowych w sposób nieuprawniony posługiwał się tytułem radcy prawnego, dopuszczając się czynu zabronionego, za który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawieszono warunkowo na okres próby 2 lat. Sąd całkowicie zgadza się z oceną Ministra Sprawiedliwości, co do charakteru tego czynu oraz jego negatywnego wpływu na przymiot nieskazitelnego charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Powyższe czyny Skarżącego miały jednak miejsca siedem lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych Izby w [...], jak i wcześniej. Tymczasem, jak wynika z powołanego wcześniej orzecznictwa, przesłankę nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, należy rozpatrywać co do zasady, bardzo szeroko, uwzględniając postawę zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, ujmowaną w dłuższym okresie czasu, do momentu wpisania osoby na tę listę radców prawnych. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu opartym na orzecznictwie, iż sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie posiadał przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. Rację jednak, ma również Skarżący podnosząc, że niewykluczona jest możliwość odbudowania zaufania i wiarygodności w sposób mający pozytywny wpływ na nieskazitelność charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dlatego też organ powinien uwzględnić postawę Skarżącego po roku 2007, dając mu szansę przedstawienia swoich działań podjętych, czy to na polu życia prywatnego, czy też zawodowego, mających na celu wykazanie trwałej zmiany Jego postawy, w szczególności wobec faktu, że pozostałe okoliczności, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, są zdaniem Sądu, niewłaściwie ocenione.

Niewłaściwa ocena tych okoliczności oraz nieprzeanalizowanie postawy Skarżącego po roku 2007 doprowadziła, zdaniem Sądu, do naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na ocenę przymiotu nieskazitelnego charakteru Skarżącego oraz rękojmi należytego wykonywanie przez niego zawodu radcy prawnego. Brak zgromadzenia i przeanalizowania wyczerpującego materiału dowodowego nie pozwala na ustalenie stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, rozstrzyganie natomiast w oparciu o niepełny materiał dowodowy prowadzi do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji dochodzi również do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Skarżącego, iż Minister Sprawiedliwości dokonał bezzasadnego zwrotu uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] maja 2014 r., wraz z aktami osobowymi Skarżącego, celem uzupełnienia wymaganych informacji lub dokumentów, w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p.

Jak wynika z art. 311 ust. 1 u.r.p., rada okręgowej izby radców prawnych przesyła wraz z aktami osobowymi kandydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę radców prawnych, (...). Przepis ten w ust. 2, stanowi, że jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych w celu uzupełnienia.

Skarżący kwestionuje uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do zwrotu akt osobowych kandydata w powyższym trybie, celem ich uzupełnienia o akta osobowe kandydata, zgromadzone przez radę okręgową innej izby radców prawnych. Skarżący po dokonaniu analizy regulujących tę kwestię przepisów, w tym uchwalonych w ramach kompetencji samorządu radcowskiego, wskazał, że akta osobowe kandydata do właściwej izby radców prawnych nie zawierają akt osobowych z innej izby, co oznacza, że ich niezałączenie przez właściwą radę okręgowej izby radców prawnych nie stanowi braku formalnego, uprawniającego Ministra Sprawiedliwości do zastosowania art. 311 ust. 2 u.r.p.

Odnosząc się do przedmiotowej kwestii, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 24 ust. 1 u.r.p., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto spełnia przesłanki wymienione w pkt 1-6, w tym przesłankę z pkt 5, nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przytoczony przepisy, co wynika z art. 24 ust 2c u.r.p. Z przepisu tego wynika również, iż radzie okręgowej izby radców prawnych przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych ubiegającego się o wpis. W świetle powyższej regulacji prawnej należy przyjąć, że badanie przez Ministra Sprawiedliwości prawidłowości uchwały rada okręgowej izby radców prawnych o wpisie na listę radców prawnych, przesłanej na podstawie art. 311 ust. 1 u.r.p., odbywa się pod kątem przesłanek z art. 24 ust. 1 u.r.p. Oznacza to, zdaniem Sądu, że jeżeli Minister Sprawiedliwości poweźmie informacje o okolicznościach mogących rzutować na przesłankę nieskazitelnego charakteru osoby wpisanej na listę radców prawnych, jak i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, odnośnie których brak jest informacji w aktach osobowych przesłanych przez radę okręgową izby radców prawnych, może zwrócić te akta osobowe radzie, w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p., celem ich uzupełnienia nawet poprzez dołączenie akt osobowych znajdujących się w dyspozycji rady okręgowej innej izby radców prawnych. W ocenie Sądu, sformułowanie zawarte w art. 311 ust. 2 u.r.p.: "jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, (...)", należy rozumieć w sposób obejmujący wszelkie informacje i dokumenty, które pozwolą ocenić wpis danego kandydata na listę radców prawnych pod kątem przesłanek z art. 24 ust. 1 u.r.p., w tym pod kątem nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Z tych względów Sąd nie stwierdził naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości w niniejszej sprawie art. 311 ust. 2 u.r.p., poprzez uznanie, iż przesłane przez Radę Okręgowej Izbę Radców Prawnych w [...] akta osobowe Skarżącego, nie zawierały wszystkich wymaganych informacji i dokumentów. W konsekwencji też, nie doszło do naruszenia art. 312 ust. 1 u.r.p., zgodnie z którym, wpis na listę radców prawnych (...) uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Minister Sprawiedliwości wprawdzie podpisał sprzeciwu w późniejszym terminie niż 30 dni od dnia pierwszego doręczenia uchwały, jednak z zachowaniem terminu wynikającego ze zdania drugiego tego przepisu, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 311 ust. 2, bieg tego terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi.

Sąd nie stwierdził też, naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że skazanie wyrokiem karnym w każdym przypadku i bez potrzeby rozpatrzenia okoliczności konkretnej sprawy świadczy o tym, że skazana osoba nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego. Należy zauważyć, że fakt skazania Skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu, nie był jedyną okolicznością, na której Minister Sprawiedliwości oparł swoją ocenę nieskazitelnego charakteru Skarżącego oraz rękojmi wykonywania przez Skarżącego zawodu radcy prawnego. Organ powoła się również na okoliczność nieujawnienia przez Skarżącego podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych, skazania za czyn zabroniony, jak też, wcześniejszego postępowania o wpis na listę radców prawnych Izby w [...]. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości nieprawidłowo ocenił powyższe okoliczności, co zostało wcześniej wykazane. Jest to jednak kwestia błędów proceduralnych, a nie naruszenia przepisów prawa materialnego.

Minister Sprawiedliwości, rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę, uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Sądu i dokona oceny przesłanki warunkującej wpis na listę radców prawnych z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., w szerszym kontekście obejmującym okres do dnia wpisu Skarżącego na listę radców prawnych przez Radę Okręgowej Izbę Radców Prawnych w [...].

W tych okolicznościach, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd postanowił o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy, zasądzając tytułem zwrotu kosztów postępowania – koszty przejazdu oraz kwotę wpisu od skargi.