Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 151/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 i 4 w zw. z art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1 P.p.s.a., , art. 151 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 pkt 33 , art. 13 k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. Nr 125/2007, poz. 874 z późn.zm.) nałożył na A. W., prowadzącego działalność gospodarczą – karę pieniężną w kwocie [...] za naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 w związku z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych ( pkt 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym).

Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (dalej u.t.d.) podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Przepis art. 87 ust. 3 u.t.d. nakłada na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy, wykonującego transport drogowy, w wymagane dokumenty.

Naczelnik ustalił, że w dniu [...] na drodze krajowej Nr [...] funkcjonariusze Izby Celnej, dokonali kontroli [...] wraz z [...] ,kierowanego przez A.G. Wśród okazanych przez niego dokumentów brak było karty opłaty drogowej. Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony protokół nr [...], w którym stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Ponadto sporządzono protokół przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia. Do protokołu tego kierowca wyjaśnił, że jest zatrudniony w przedsiębiorstwie A. W. W dniu kontroli ruszył z parkingu ze stacji benzynowej ""

, gdzie odbywał przerwę. Próbował kupić kartę opłaty drogowej na stacjach benzynowych, ale nie było na nich kart, zmuszony był jechać dalej bez karty. To on jest odpowiedzialny za zakup karty i jej przedziurkowanie. W dniu kontroli wiózł towar. Towar ten załadował w dniu [...].

W oparciu o ustalony stan faktyczny oraz analizę art. 4 u.t.d. i art. 2 pkt 1a rozporządzenia (WE) nr 561 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 1102 z 11.04.2006 r., str. 1) organ przyjął, że w dacie kontroli kierowca A.G. poruszał się po drodze krajowej Nr [...] jadąc z towarem od nadawcy wykonywał transport drogowy na rzecz A. W. prowadzącego działalność gospodarczą.

Organ wskazał, iż droga krajowa nr wymieniona jest w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 24 marca 2010 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych (Dz. U. Nr 59, poz. 371) i przebiega – jak wynika to z załącznika do rozporządzenia – między innymi przez.

Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił dalej, że na dzień przeprowadzenia kontroli niniejsze kwestie zasad i trybu poboru opłaty regulowało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 maja 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz.721 ze zm.) .W związku z treścią § 3 i 4 rozporządzenia, organ zaznaczył, że jedynym dowodem na to, że podmiot uiścił opłatę drogową za przejazd po drodze krajowej w dniu [...] było posiadanie ważnej karty opłaty drogowej i jej okazanie na żądanie uprawnionego organu kontroli, bądź dostarczenie w postępowaniu wyjaśniającym jednej z długoterminowych kart opłaty drogowej wykupionej co najmniej na dzień przed kontrolą. Podczas kontroli A. G. nie posiadał ważnej karty opłaty drogowej.

Odnosząc się do wyjaśnienia kierowcy, że żadna z stacji paliw nie miała w sprzedaży kart opłaty drogowej i co zostało potwierdzone nadesłaną kserokopią zapisów stacji paliw, organ stwierdził, że zgodnie z art. 42 ust. 3 u.t.d. jest wiele jednostek upoważnionych do sprzedaży kart opłaty drogowej, ponadto kierowca sam może przedziurkować dobową kartę opłaty drogowej, tak więc ma możliwość wcześniejszego zakupu karty opłaty drogowej i przedziurkowania jej w momencie wykonywania przewozu drogowego po drodze krajowej. W niniejszym przypadku przedsiębiorca wiedział, że w dniu[...] będzie realizowany przewóz drogowy, a tym samym mógł, a nawet powinien zaopatrzyć kierowcę w ważną kartę opłaty drogowej, ponieważ to podmiot wypełnia kartę opłaty drogowej. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy jest przedsiębiorca, a nie kierowca.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej.

Art. 87 ust. 3 ww. ustawy nakłada na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty, do których ustawa w art. 87 ust. 1, zalicza również kartę opłaty drogowej. Użyte w przepisie pojęcie "wyposażenie" oznacza zaopatrzenie, wręczenie dokumentu kierowcy pojazdu. Zatem strona zobowiązana była do zadbania, aby przed rozpoczęciem przejazdu kierowca posiadał wszelkie wymagane prawem dokumenty. Tym samym ponosi odpowiedzialność za dysponowanie przez kierowcę dokumentem potwierdzającym, że opłata została uiszczona. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego przewóz drogowy na mocy uprawnienia administracyjnego odpowiedzialność administracyjną ponosi – z podmiotowego punktu widzenia – przedsiębiorca. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do wyłączenia A. W. od odpowiedzialności, stosownie do treści art. 92a ust. 4 i 93 ust. 7 u.t.d. Wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, zgodnie z art. 87 ust. 3 u.t.d., należy do obowiązków przedsiębiorcy. W tym zakresie nie można przypisać winy kierującemu, gdyż byłoby to przerzucenie na niego zobowiązań nałożonych wyłącznie na przedsiębiorcę. Przekazanie kierowcy pieniędzy na zakup karty opłaty drogowej nie zwalnia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest bowiem dołożyć maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Przedsiębiorca zobowiązany jest w takich przypadkach zadbać o zabezpieczenie swoich interesów, np. poprzez wypracowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych w firmie. W przepisach art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d. chodzi tylko o wyłączenie dotyczące zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, a nie związanych z doborem pracowników. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Strona powinna zadbać o zabezpieczenie swoich interesów np. poprzez wypracowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych w firmie. Ponadto w wyroku z dnia 31.03.2008 r. sygn. akt SK 75/06 (30/2/A/2008) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "sankcje administracyjne – stosowane automatycznie, z mocy ustawy – mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem przestrzegać w kontekście stosowania instytucji władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej".

Od wyżej opisanej decyzji A. W. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia i uchylenia nałożonej nią kary.

W uzasadnieniu A. W. podniósł, że wskazany w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązek dotyczy go jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie usług transportowych pojazdami powyżej tony i nigdy się od niego nie uchylał. Dokładał należytej staranności wykonując swoje czynności zawodowe i w tym przypadku obiektywnie nie miał możliwości zachować się inaczej. Brak jego winy jako przewoźnika jest przesłanką do odstąpienia od zastosowania sankcji.

Odwołujący się wskazał, że w uzasadnieniu decyzji Urzędu Celnego za argument słuszności nałożenia na niego kary, stosuje się przepis art. 87 ust. 3 w/w ustawy, który brzmi następująco: "Przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty", a nie jak napisano w uzasadnieniu decyzji, że przedsiębiorca wykonujący transport drogowy w celach zarobkowych musi zaopatrzyć kierowcę w winietę. Nie jest faktycznie możliwe aby przedsiębiorca zaopatrywał kierowcę w dobowe opłaty drogowe "na zapas", ponieważ są one ważne tylko 7 dni. Trudno oczekiwać od przedsiębiorcy abym dokonywał zakupu winiet na okres kilku dni, jeżeli trasa przejazdu związana z wykonywaniem działalności obejmuje obszar poza granicami Polski. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że obowiązek zaopatrzenia kierowcy w dokumenty ciąży na przedsiębiorcy lub podmiocie do którego nie stosuje się przepisów w/w ustawy.

Strona zakwestionowała także stwierdzenia na temat złej organizacji pracy i złego doboru pracownika jako okoliczności, które spowodowały naruszenie prawa i wyjaśniła, że kierowca miał pieniądze na opłatę i miał szczerą wole zakupu opłaty drogowej. Dowodem są potwierdzenia ze stacji paliw o braku w sprzedaży winiet.

Zdaniem A. W. właśnie na brak możliwości zakupu opłaty drogowej należało skupić się przy podejmowaniu decyzji o ukaraniu. Do nieuiszczenia opłaty może przyczynić się szereg okoliczności niezależnych od kierowcy lub też od przedsiębiorcy prowadzącego przedsiębiorstwo transportowe, na które to okoliczności osoby te nie mogą mieć żadnego wpływu.

Nowelizacja ustawy o transporcie drogowym dodała w art. 93 ustęp 7, który pozwala organowi na niestosowanie ust. 1 – 3, art. 93, tj. przepisów mówiących o nałożeniu sankcji za naruszenia wymogów ustawy w sytuacji, gdy stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Według wnoszącego odwołanie, uczynił wszystko czego można był od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić. Mianowicie przekazał gotówkę na zakup winiety i pouczył kierowcę, że ma obowiązek dokonać zakupu. Niestety brak w sprzedaży winiet uniemożliwił mu wywiązanie się z polecenia służbowego, co jednak nie jest winą kierowcy a tym bardziej przedsiębiorcy. Zdaniem odwołującego się nie ma odpowiedzialności absolutnej. Obiektywna koncepcja odpowiedzialności administracyjnej, nie jest jednak odpowiedzialnością absolutną. Odrzucenie tego poglądu byłoby sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi potwierdzonymi w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), art. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity w Dz. U. z 2007 nr 19, poz. 115 ze zmianami), art. 42, art. 87 ust. 1 i 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym (tekst jednolity w Dz. U. z 2007r. Nr 125, póz. 874 ze zmianą, w brzmieniu na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. 14.05.201 lr.), § 3 ust. 1, 3, 4 i 5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 05.06.2009r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 86, poz. 721 z 2009r. z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał stan faktyczny sprawy, który ustalił w sposób zgodny z ustaleniami organu I instancji.

Odnosząc się do odwołania Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] do kontroli zatrzymany został samochód nr [...] o dopuszczalnej masie całkowitej., wraz z naczepą nr rejestracyjny[...], której dopuszczalna masa całkowita wynosi (zgodnie z przedstawionymi dowodami rejestracyjnymi),a zatem w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia

6 września 2001r. o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy, powołując się na przepisy art. 4 u.t.d. wykazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, jakiego rodzaju przewóz drogowy był wykonywany i kto go wykonywał w dniu kontroli pojazdu oraz stwierdził, że A. G., kierowca zatrudniony u przedsiębiorcy A. W., w dniu kontroli wykonywał przejazd na rzecz pracodawcy. W dniu [...] przewoził towar z do. Wykonując opisany przewóz, kierowca legitymował się okazanym w trakcie kontroli wypisem z dnia [...] z licencji nr[...] , ważnej do dnia [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, do której ww. pojazd został zgłoszony.

W konkluzji tej części rozważań Dyrektor stwierdził, że w dniu [...] wyżej wskazany przedsiębiorca, posiadający licencję nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy, zdefiniowany w art. 4 pkt 2 ww. ustawy, ww. pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej tony z ładunkiem, na drodze nr [...].

Ponadto wyjaśnił, że w przypadku wykonywania jednego z rodzaju przewozów drogowych wymienionych w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, podmiot jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Z akt niniejszej sprawy wynika (protokół kontroli[...]), że kierujący pojazdem, A. G., nie posiadał i nie okazał do kontroli ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca przedłożył kontrolującym funkcjonariuszom nieważną w dniu kontroli kartę dobowej opłaty drogowej, zakupioną w dniu [...] z przedziurkowany polami:[...] .

Obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych wynika z art. 42 ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym. Zwolnienie z obowiązku uiszczenia tej opłaty uzależnione jest od spełnienia przesłanek wymienionych w pkt: 1-5 tego artykułu. Z akt sprawy nie wynika, aby w dniu kontroli strona wykonywała którykolwiek z przewozów enumeratywnie wymienionych w art. 42 ust. 1 pkt 1-5, w związku z czym nie podlega zwolnieniu z obowiązku uiszczenia opłaty określonej w tym artykule.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że w sprawie zastosowanie ma tryb wnoszenia opłat regulowany przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 05.06.2009r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2009r., Nr 86, poz. 721 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, tj. 12.05.2011r. (zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 stycznia 2010r., sygn. akt II GSK 266/09).

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat.

Z kolei z § 3 ust. 2 powyższego rozporządzenia wynika, iż pracownik jednostki, dokonując sprzedaży karty opłaty drogowej, wpisuje na rewersie odcinka kontrolnego datę zakupu i składa podpis oraz przedziurkowuje winietę i odcinek kontrolny zgodnie ze wskazaniem podmiotu wykonującego przewóz drogowy, z wyjątkiem karty opłaty dobowej, którą przedziurkować może także podmiot wykonujący przewóz. Karta opłaty składa się z dwóch części (§ 3 ust. 3 ww. rozporządzenia):

1) winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu,

2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty.

Dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona we właściwy sposób (§ 3 ust. 4 ww. rozporządzenia).

Ponadto z § 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia wynika, iż nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nieprzedziurkowany lub winieta nieprzedziurkowana bądź winieta nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1. Kartę opłaty wypełnia podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu (§ 4 ust.1 rozporządzenia).

Zgodnie z przepisem art. 92 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające między innymi z przepisów tej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od [...]. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 ww. ustawy). Z punktu 4.1 załącznika wynika, że wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości [...]zł (załącznik w brzmieniu na dzień kontroli, tj. [...]).

Użyte w ust. 1 art. 92 ustawy o transporcie drogowym sformułowanie "podlega karze pieniężnej", oznacza, że organ administracyjny ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie, to jest w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy.

Dowodem na to, że podmiot uiścił opłatę drogową za przejazd pojazdu po drodze krajowej jest posiadanie prawidłowo wypełnionej karty opłaty drogowej przy sobie i okazanie na żądanie uprawnionego organu kontroli, bądź dostarczenie w postępowaniu wyjaśniającym jednej z długoterminowych kart opłaty drogowej wykupionej co najmniej na dzień przed kontrolą (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 4.1 załącznika do ustawy w brzmieniu na dzień przeprowadzonej kontroli tj.[...]). W przedmiotowej sprawie w trakcie kontroli, kierowca okazał dobową kartę opłaty drogowej przedziurkowaną na dzień[...]. Nie ma to jednak znaczenia dla niniejszej sprawy, z uwagi na to, że była to karta dobowa, ważna wyłącznie na dzień [...], a nie na dzień następny tj. [...]. Nie stanowi zatem dowodu uiszczenia opłaty za przejazd wykonywany tym konkretnym dniu.

Z akt sprawy wynika, że A.G. otrzymał od szefa pieniądze na wykup winiety. Po długiej przerwie na stacji benzynowej, kierowca wyruszył w trasę do, lecz po drodze na trzech stacjach benzynowych nie mógł wykupić winiety z uwagi na ich brak. Zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, wszczęcie postępowania wobec kierowcy, który np. nie wykupił winiety choć otrzymał w na ten cel środki pieniężne, nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy.

Przepis ten oznacza, że jeśli nawet winę za brak karty opłaty drogowej ponosi kierowca, nie uwalnia to automatycznie z odpowiedzialności za powstałe naruszenie przedsiębiorcy. Dotyczy to wszystkich przedsiębiorców realizujących przewóz drogowy, którzy naruszyli obowiązek określony w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do tego przepisu podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów wymierzana jest kara, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ustawa, o transporcie drogowym, przewiduje, odrębnie odpowiedzialność karnoadministracyjną kierowcy wykonującego przejazd w ramach transportu drogowego za naruszenie obowiązków określonych, w art. 87 tej ustawy, oraz odrębną odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy za naruszenie przepisów tej ustawy w zakresie obowiązku uiszczania opłat za korzystanie z sieci dróg krajowych.

Odrębną odpowiedzialność przedsiębiorcy potwierdza również utrwalone orzecznictwo sądowe (vide wyrok NSA z dnia 13.05.08r. sygn. akt II GSK 105/08).

W niniejszej sprawie, z wyjaśnień kierowcy wynika, że to kierowca odpowiedzialny jest za zakup karty opłaty drogowej i jej właściwe wypełnienie i przedziurkowanie. Powyższa organizacja pracy w firmie wskazuje – zdaniem organu odwoławczego - na element przerzucania całej odpowiedzialności za zakup karty i posiadanie jej w pojeździe na kierowcę. Takie postępowanie jest również obarczone ryzykiem wystąpienia np. trudności w jej zakupie. Aby nie naruszyć przepisów ustawy o transporcie drogowym A. W. winien wyposażyć kierowcę jeszcze przed wyruszeniem w trasę w niezbędne do wykonania tego przewozu dokumenty, w tym karty opłaty drogowej na cały czas przewozu. W przypadku braku możliwości dokładnego ustalenia, ile czasu kierowca będzie poruszał się po drogach krajowych w Polsce, zasadne jest wcześniejsze zakupienie odpowiedniej ilości kart dobowych, karty siedmiodniowej lub długoterminowej i czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, wyposażyć w nią kierowcę, a nie przerzucać na niego całą odpowiedzialność za zachowanie zgodne z przepisami tej ustawy. Użyte w przepisie pojęcie wyposażenie oznacza zaopatrzenie, wręczenie dokumentu kierowcy pojazdu, zatem Strona była zobowiązane do zadbania, aby przed rozpoczęciem jazdy kierowca posiadał wszelkie wymagane prawem dokumenty, w tym odpowiednią kartę opłaty drogowej. Tym samym przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za dysponowanie przez kierowcę również dokumentami potwierdzającymi, że opłata za przejazd po drodze krajowej została uiszczona, tj. wypisaną i przedziurkowaną kartą opłaty drogowej. Takie stanowisko poparł również Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 07.09.11 r. sygn. akt II SA/Sz 524/11, jak również wyżej cytowany wyrok NSA z 13.05.08r. sygn. akt IIGSK 105/08.

Odnosząc się do zarzutu, że sformułowanie "wymagane dokumenty" zawarte w przepisie art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym nie oznacza winiety, oraz że przepis ten dotyczy przedsiębiorców, do których nie ma zastosowania ustawa o transporcie drogowym, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym: "Przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty". Przepis ten nakłada obowiązek wyposażenia kierowcy w dokumenty na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy (co miało miejsce w niniejszej sprawie) oraz na podmioty wymienione w art.3 ust. 2 ustawy ( m.in. podmioty niebędące przedsiębiorcami) w przypadku dokonywania przewozu na potrzeby własne. Katalog dokumentów w jakie przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust.2 ustawy należy wyposażyć kierowcę określone natomiast zostały w art. 87 ust. 1 (w brzmieniu na, dzień kontroli tj. [...]). Wśród wymienionych tam dokumentów jest karta opłaty drogowej. Nie można zatem, zdaniem organu odwoławczego, zgodzić się ze stroną, że obowiązek wyposażenia kierowcy w dokumenty ciąży na przedsiębiorcy lub podmiocie, do którego nie stosuje się przepisów tej ustawy. To na każdym podmiocie realizującym przewozy drogowe ciąży obowiązek wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Podobnie podmioty wykonujące przewozy drogowe, do których stosuje się odpowiednio przepisy o niezarobkowym przewozie drogowym, są odpowiedzialne za wyposażenie kierowców w dokumenty.

Co do podnoszonej przez stronę okoliczności - braku kart opłaty drogowej na stacjach benzynowych Dyrektor wskazał na wyrok z dnia 26.05.11 r. WSA sygn. akt II SA/Bk 189/11, w którym stwierdzono: "Brak elementu powszechności w dystrybucji kart opłaty drogowej uzasadnia taką interpretację przepisów u.t.d. i rozporządzenia z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, która umożliwiałaby przewoźnikowi zakup karty "na zapas" i jej przedziurkowanie w terminie dla siebie dogodnym, dostosowanym do czasu przejazdu." W ocenie Dyrektora, strona miała możliwość sprawdzenia przed rozpoczęciem pracy przez kierowcę, w jakich punktach dystrybucji są dostępne karty opłaty drogowej, dokonać zakupu właściwej karty opłaty drogowej w ww. punktach dystrybucji kart i zaopatrzyć w nią kierowcę przed rozpoczęciem przez niego pracy. Kierowcy zatrudnieni przez przedsiębiorcę wykonującego działalność transportową w sposób zorganizowany i ciągły, winni być zawsze wyposażeni przez niego w odpowiednie dokumenty, w tym kartę opłaty drogowej. Mamy tu do czynienia z ewidentnym brakiem nadzoru A. W. nad swoim pracownikiem.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym wiele jednostek upoważnionych jest do sprzedaży kart opłaty drogowej. Są to m.in. urzędy celne wewnętrzne, polski organizacje zrzeszające przewoźników drogowych, urzędy pocztowe, urzędy Inspekcji Transportu Drogowego czy też stacje benzynowe. W niniejszej sprawie przewóz drogowy rozpoczął się w miejscowości oddalone od, gdzie przeprowadzona została kontrola o ok.[...]. Na takim odcinku znajduje się wiele punktów sprzedaży kart opłaty drogowej, zarówno na stacjach benzynowych, urzędach pocztowych czy wewnętrznych urzędach celnych. Wiedząc, że przejazd będzie kontynuowany w dniu[...]., przedsiębiorca winien odpowiednio wcześniej zabezpieczyć się w kartę opłaty. A. G. w trakcie kontroli przedstawił dobową kartę opłaty drogowej zakupioną i ważną w dniu wcześniejszym tj. [...]. Dokonując zakupu karty na[...], wiedząc o konieczności dalszej jazdy w dniu następnym, można było zakupić odpowiednio większą ich ilość.

Dyrektor Izby Celnej nie dopatrzył się podstaw do wyłączenia odpowiedzialności A. W. za powstałe naruszenie w oparciu o art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym

Organ wyjaśnił, że w art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym ustawodawca zawarł generalną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia. Zgodnie z ww. przepisem, jeżeli stwierdzone zostanie, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, to nie wszczyna się wobec niego postępowania.

Natomiast art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym wyłącza odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewozy, jeżeli zostanie stwierdzone, że naruszenie przepisów nastąpiło w sytuacjach, których ten podmiot nie mógł przewidzieć (mimo, że ogólną zasadą jest, że ujemne konsekwencje prawo wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawą niezależnie od winy podmiotu, (por.: wyrok WSA , sygn. akt. II SA/Bk 442/07 z dnia 23.08.2007r.).

Organ II instancji powołując się na pogląd komentatora (Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, ABC, 2010) oraz na stanowisko zajęte w wyroku WSA z dnia 10 marca 2008 r., (sygn. akt VI SA/Wa 67/08, niepubl) wyjaśnił, że przedsiębiorca będzie zwolniony z odpowiedzialności, jeżeli zostanie stwierdzone, że dołożył należytej staranności (uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać) organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych "okoliczności" lub "zdarzeń" doszło do naruszenia.

Organ przytoczył również stanowisko WSA wyrażone w uzasadnieniu do wyroku z dnia 10 marca 2008 r., VI SA/Wa 67/08, niepubl., zgodnie z którym przedsiębiorca będzie zwolniony z odpowiedzialności, jeżeli zostanie stwierdzone, że dołożył należytej staranności (uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać) organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych "okoliczności" lub "zdarzeń" doszło do naruszenia. Istotnym zagadnieniem jest kwestia odpowiedzialności pracodawcy za swojego pracownika. Przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonanie ciążących na pracownikach obowiązków i aczkolwiek ponosi on w płaszczyźnie prawa administracyjnego wyłączną odpowiedzialność za skutki wadliwego wykonywania przez kierowcę swych obowiązków, to obowiązujące prawo przewiduje możliwość wystąpienia przeciwko takiemu kierowcy ze stosownym powództwem o odszkodowanie z tytułu wyrządzonej przez niego szkody w związku z nienależytym wykonywaniem obowiązków. Podkreślić nadto należy, iż wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej".

Dyrektor powołał się na wyroki WSA z dnia 09.02.09r. (sygn. akt VI SA/Wa 2196/08) i z dnia 9.06.2010 r. (sygn. akt VI SA/Wa 278/10) oraz na wyrok NSA z dnia 2.06.2009r. (sygn. akt II GSK 989/08) wskazując, że stanowią potwierdzenie założenia, że praca przedsiębiorstwa powinna być w taki sposób zorganizowana przez przedsiębiorcę, aby jego działalność odbywała się zgodnie z obowiązującym prawem. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i wypracowanie takich rozwiązań organizacyjnych, które będą dyscyplinować osoby wykonujące pracę na jego rzecz. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, zawodowo i we własnym imieniu, jako działalność profesjonalną, zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Poza tym kierowca - pracownik, który swoim postępowaniem wyrządza pracodawcy szkodę ponosi wobec tego pracodawcy odpowiedzialność na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o wystąpieniu nieprzewidzianych przez Stronę okoliczności, które miały wpływ na powstanie naruszenia. A. W. powinien dołożyć maksimum staranności, zakupić odpowiednie karty opłaty przed rozpoczęciem przewozu i wyposażyć w nie kierowcę. Wiedząc o trudnościach w zakupie kart, powinien przewidzieć, że kierowca w trakcie przewozu również może mieć trudności w ich zakupie. Pomimo tego zlecił przewóz bez wyposażenia kierowcy w kartę ważną na dzień powrotu pojazdu do kraju.

W konkluzji organ odwoławczy wywiódł, że w niniejszej sprawie organ I instancji zasadnie nie odstąpił od wszczęcia postępowania (nie zastosował art. 92a ust. 4) oraz zasadnie nie wydał decyzji o umorzeniu postępowania (nie zastosował art. 93 ust. 7). Również w postępowaniu odwoławczym organ II instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Dyrektor Izby Celnej dodatkowo wyjaśnił, iż chociaż art. 42 ustawy o transporcie drogowym utracił moc z dniem 30 czerwca 2011 r. na podstawie art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.08.218.1391), to brak jest podstaw do uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.

Ustawa "zmieniająca" ww. przepis w art. 8 nie zawiera przepisów przejściowych. W związku z powyższym konieczne jest zajęcie stanowiska w kwestii, czy do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem [...] organ celny winien po dniu[...], orzekać na podstawie art. 42 ustawy o transporcie drogowym.

W niniejszej sprawie bezspornie podczas kontroli drogowej w dniu [...]. stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, za które to naruszenie ustawodawca (na dzień[...].) przewidział karę pieniężną.

Zasady stosowania prawa w sytuacji, gdy podczas jego zmiany ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych, były już przedmiotem orzekania sądowego. Przede wszystkim należy wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006r., sygn. akt I OPS 1/06 wyraził pogląd: "w sytuacji gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo". Zgodnie z poglądem NSA zawartym w uzasadnieniu ww. uchwały, dopuszczalne jest przyjęcie jednej z następujących zasad: "zasady bezpośredniego działania nowego prawa, według której nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości, zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, mimo wejścia w życie nowych regulacji, ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości oraz zasady wyboru prawa, która wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia zainteresowanym podmiotom". Powyższe oznacza, że gdy ustawodawca nie określa przepisów przejściowych, dopuszczalne jest przyjęcie jednej z ww. zasad, przy czym wyboru dokonuje organ stosujący to prawo. Nie musi to być automatyczne przyjęcie stosowania przepisów nowej ustawy do zdarzeń mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy.

W wyroku z dnia 28.06.11 r., sygn. akt II GSK 674/10 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, zgodnie z którym:" W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej, po wejściu w życie nowej ustawy."

W przedmiotowej sprawie naruszenie miało charakter jednorazowy. Brak karty opłaty drogowej został ujawniony podczas kontroli rozpoczętej i zakończonej w dniu[...], tak więc nie można przyjąć, że zdarzenie to trwało również po zmianie stanu prawnego.

Zgodnie z powyższym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, zdarzenie, które miało miejsce w czasie gdy obowiązywał określony stan prawny musi być oceniane wedle niego. Przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego powinien dostosować swe działania do stanu prawnego obowiązującego w chwili przeprowadzania kontroli drogowej.

Z powyższych względów, organ odwoławczy, stosownie do przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

A. W. nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia decyzji nakładającej na niego sankcję.

Z treści uzasadnienia skargi wynika, że skarżący kwestionuje przypisanie mu odpowiedzialności administracyjnej za okoliczności, które według rozumowania skarżącego nie były możliwe do przewidzenia, i w konsekwencji nie zgadza się z nałożeniem nań kary pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji. W ocenie A. W. uczynił on wszystko co należało, aby kierowca mógł zakupić winietę a nie był w stanie przewidzieć braku w sprzedaży dobowych kart opłaty drogowej w stacjach benzynowych znajdujących się na trasie przejazdu. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącego, powinien mieć zastosowanie przepis art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Organ odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Kontroli tej sąd administracyjny dokonuje w oparciu o przepisy normatywne obowiązujące w dacie wydania kwestionowanego aktu lub czynności.

Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonego aktu dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta wydana została w sposób zgodny z prawem, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie na podstawie art. 42, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. oraz § 3 ust. 1 i 3-5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie nałożenia na A. W., prowadzącego działalność gospodarczą , kary pieniężnej w wysokości [...] za wykonywanie w dniu[...] przewozu drogowego po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty, przez zatrudnionego przez skarżącego kierowcę A. G. przewozu towaru samochodem marki [...] .W toku postępowania, jak i w skardze A. W. nie zakwestionował ustaleń organów celnych co do stanu faktycznego, a sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się okoliczności, w świetle których ustalenia te można byłoby skutecznie podważyć. Przeciwnie, w świetle, zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego wyczerpującej i logicznej oceny dokonanej w uzasadnieniach faktycznych organów obu instancji orzekających w sprawie, przyjąć należało, że fakty, mające znaczenie dla oceny prawnej, przyjęte zostały w decyzji w sposób bezbłędny.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do oceny znaczenia tych faktów z punktu widzenia materialnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego. Zdaniem A. W., w rozpatrywanym stanie faktycznym zaistniały okoliczności określone w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego co do zarzutu niezastosowania w zaskarżonej decyzji art. 93 ust. 7 u.t.d. należy podkreślić, że nie narusza prawa prezentowany w zaskarżonej decyzji pogląd o braku podstaw do umorzenia postępowania na podstawie powyższego przepisu.

Podobnie, zgodne z prawem jest stanowisko organu o niezaistnieniu ustawowych przesłanek wyłączenia odpowiedzialności na podstawie art. 92a ust. 4 u.t.d.

Należy podzielić w całej rozciągłości uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie zawartej w nim wykładni zasad ograniczenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy na podstawie art. 92 a ust. 4 i art. 93 ust. 7 omawianej ustawy. Kwestie związane ze sposobem rozumienia przesłanek sformułowanych w tych przepisach były wielokrotnie przedmiotem analizy w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Zarówno orzecznictwo jak i piśmiennictwo co do tej wykładni są zgodne, co wykazał organ odwoławczy cytując odpowiednie fragmenty orzecznictwa i piśmiennictwa.

Wobec twierdzeń skargi, zawierającej własną wykładnię art. 93 ust. 7 u.t.d. dokonaną przez skarżącego przypomnieć wypada, że artykuł 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że: "Przepisów ust. 1 – 3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozowy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej." Z cytowanego przepisu wynika, że wskazane w nim okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania zostały w ustawie ograniczone do sytuacji wystąpienia zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W ocenie Sądu, w pełni zgodna jest z ratio legis tego uregulowania dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykładnia tych okoliczności kładąca akcent na jej nadzwyczajny charakter. Podmiot wykonujący przewóz drogowy zobligowany jest do zachowania takiej miary staranności w działaniu, która jest wypadkową respektowania przepisów nakładających nań określone obowiązki i możliwości wywiązania się z nich w toku realizowania działalności gospodarczej, funkcjonującej w warunkach dających się przewidzieć w oparciu o wiedzę na temat zwykłych, typowych zjawisk gospodarczych i związane z tym doświadczenie życiowe.

Okoliczność braku w sprzedaży określonego rodzaju towaru – w niniejszym wypadku – braku kart dobowej opłaty drogowej bądź okoliczność zamknięcia niektórych punktów sprzedaży tych kart nie jest niczym nadzwyczajnym ani niemożliwym do przewidzenia w realiach gospodarczych.

Jeśli przedsiębiorca wykonujący przewóz nie zaopatruje kierowcy w odpowiednią kartę opłaty drogowej, co jest jego obowiązkiem i to możliwym do zrealizowania przed wyruszeniem pojazdu w trasę – jak trafnie wykazano to w zaskarżonej decyzji, to musi liczyć się z zaistnieniem tego typu przeszkód na trasie przejazdu pojazdu, w efekcie których nie będzie możliwe nabycie przez kierowcę odpowiedniej karty opłaty drogowej. Zamknięcie punktu sprzedaży kart opłaty drogowej lub brak odpowiednich kart w takim punkcie nie jest okolicznością nieprzewidywalną czy okolicznością trudną do przewidzenia, a zatem nie można w takim przypadku mówić o zachowaniu przez wykonującego przewóz drogowy staranności w działaniu, jakiej można oczekiwać od osoby prowadzącej działalność gospodarczą.

Podzielając w pełni stanowisko Dyrektora Izby Celnej wraz z przytoczoną w zaskarżonej decyzji argumentacją nie znalazł Sąd podstaw faktycznych ani prawnych do uwzględnienia zarzutów skargi.

Podkreślenia wymaga i to, że organ odwoławczy trafnie dostrzegł konieczność odniesienia się do zaistniałej w czasie trwania postępowania okoliczności zmiany stanu prawnego, na tle której wyłonił się problem intertemporalny. W kwestii tej Sąd także nie dopatrzył się naruszenia prawa w przyjętej w zaskarżonej decyzji koncepcji zaistnienia podstaw do stosowania ustawy obowiązującej w dacie kontroli, a nie w dacie orzekania.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13ha-13i ustawy o drogach publicznych oraz art. 1 i art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391) od dnia 1 lipca 2011 r. nastąpiła zmiana sposobu pobierania opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów, niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Aktualnie pobierana jest opłata elektroniczna w ramach Krajowego Systemu Poboru Opłat Elektronicznych (e-myto). W myśl art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości[...].

Zdarzenie będące przedmiotem wszczętego w sprawie postępowania miało miejsce[...] natomiast decyzja ostateczna nakładająca karę pieniężną wydana została, po wyżej opisanej zmianie prawa tj. w dniu[...]. Ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych, wskazujących które prawo –obowiązujące w dacie naruszenia obowiązku, czy obowiązujące w dacie decyzji należy stosować w takiej sytuacji. Zagadnienie to było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych na gruncie wcześniejszych zmian prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach jednoznacznie stwierdził, że do zdarzeń faktycznych o charakterze jednorazowym, zamkniętym, zakończonych czasowo, takich z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ich prawna ocena powinna następować z uwzględnieniem treści regulacji obowiązującej w dacie ich zaistnienia, tj. w dacie naruszenia prawa.

Sąd ten podkreślił, że naruszenie prawa, jako delikt administracyjny, skutkuje bezpośrednio powstaniem materialnoprawnego stosunku administracyjnego między stroną, a organem administracji publicznej, który nawiązuje się z datą zaistnienia zdarzenia, który to moment determinuje treść obowiązku administracyjnego. Stanowiąca natomiast konsekwencję tego naruszenia decyzja administracyjna, jedynie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie określonego zakazu, wynikającego z przepisów prawa (por. także uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06).

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również powołanych unormowań prawnych w zakresie zasad poboru opłat za przejazd po drogach krajowych, obowiązujących od dnia w ocenie Sądu w pełni zasadne jest wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż nie ma podstaw do zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz drogowy od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, nałożonej tytułem sankcji za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, wyłącznie z powodu uchylenia art. 42 u.t.d., jeżeli na skutek tej zmiany w istocie zmienił się wyłącznie techniczny sposób poboru tych opłat, który został uregulowany w innym akcie prawnym. Podkreślić należy bowiem, iż w myśl przywołanego art. 13k ustawy o drogach publicznych, ustawodawca utrzymał obowiązek uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych, określając tożsamą sankcję w wysokości [...] za uchybienie temu obowiązkowi.

Skoro zatem skarżący, co jest w sprawie okolicznością niesporną, wykonywał przewóz drogowy po drodze krajowej bez dowodu uiszczenia stosownej opłaty z niniejszego tytułu, to za uzasadnione należy uznał nałożenie nań kary pieniężnej w wysokości[...], na podstawie przepisów, które na dzień zdarzenia normowały zasady uiszczania opłat oraz dokumentowania tego faktu.

Z tych wszystkich względów należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę.