Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1761/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 151.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 28, art. 28 ust. 3 pkt 4a, art. 28 ust. 3 pkt 6, art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z ust. 3 pkt 5 i 6 i ust. 3a i 3b.
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J.-J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 30 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 78/13 w sprawie ze skargi M. J.-J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2013 r. oddalił skargę M. J. – J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił jej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami od tych należności.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. W uzasadnieniu podał, że nie została spełniona przesłanka umorzenia należności w postaci całkowitej ich nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm.; dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych). Wskazał, że skarżąca z dniem 28 lutego 2007 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Należności z tytułu składek zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które w dacie wniosku nie zostało jeszcze zakończone. Organ wskazał, że część tytułów wykonawczych została przez komornika sądowego zwrócona organowi wobec bezskuteczności egzekucji, jednakże część należności nadal pozostaje w egzekucji wobec braku podstaw do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ nie stwierdził okoliczności, iż wysokość należności znacznie przekracza wysokość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, wobec czego nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy. Organ nie stwierdził podstaw do umorzenia należności w przypadku braku przesłanki całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie w sprawie umarzania należności). Z ustaleń wynikało bowiem, że źródłem utrzymania skarżącej jest stypendium stażowe w kwocie 953,10 zł miesięcznie. W okresie od listopada 2012 r. do kwietnia 2013 r. miała dodatkowe źródło dochodu w postaci dodatku mieszkaniowego w kwocie 163,76 zł miesięcznie. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynikało zaś, że jest zobowiązana do ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem w kwocie ok. 400 zł miesięcznie. Organ uznał, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest trudna. Nie znalazł jednak podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że zachodzi zagrożenie dla dalszej egzystencji skarżącej szczególnie, iż posiada źródło dochodu i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej - zasiłków pieniężnych lub świadczeń niepieniężnych. W ocenie organu skarżąca nie wykazała, że ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uregulować należności. Nie udowodniła również, że uregulowanie tych należności spowoduje dla niej negatywne konsekwencje. Nie przedstawiła także dokumentów świadczących o tym, że znalazła się w trudnej sytuacji materialnej z uwagi na zdarzenia losowe czy klęski żywiołowe. Organ stwierdził ponadto, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. We wniosku o umorzenie należności skarżąca powołała się na problemy zdrowotne, które zdaniem organu nie są one tego typu aby skarżąca nie mogła podjąć pracy. Nie ma orzeczonej niezdolności do pracy, pracuje i osiąga z tego tytułu dochody.

Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję wskazał w pierwszej kolejności, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenie w sprawie umarzania należności wprowadzają dwie podstawowe sytuacje, w których możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Pierwszą jest przypadek całkowitej nieściągalności składek, przy czym sytuacje kwalifikowane jako całkowita nieściągalność składek określa art. 28 ust. 3 ustawy. Druga, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - art. 28 ust. 3a ustawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, co do braku przesłanek z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał za organem, że nie wszystkie z tytułów wykonawczych zostały zwrócone organowi z postanowieniem o bezskuteczności ich egzekucji wobec czego, w ocenie Sądu I instancji, brak było podstaw do przyjęcia bezskuteczności egzekucji administracyjnej z uwagi na brak majątku. Nie można było zdaniem Sądu założyć również, że w toku postępowania egzekucyjnego nie zostaną uzyskane kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się do kwestii umorzenia należności w sytuacji braku przesłanki całkowitej nieściągalności, motywowanych szczególnie trudną sytuacją majątkową, rodzinną bądź zdrowotną ubiegającego się o umorzenie, Sąd stwierdził, że w zakresie powoływanego przez skarżącą wysokiego zadłużenia, twierdzeń tych skarżąca nie poparła odpowiednimi dokumentami jak również nie wykazała wydatków związanych z leczeniem i zakupem lekarstw. Skarżąca nie wykazała również, by pomimo schorzeń, na które cierpi była osobą niezdolną do pracy bądź stanowiło to ograniczenie w możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Sąd wskazał na ustalenia organów, z których wynikało, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe jednoosobowo jednakże wszystkie opłaty związane z korzystaniem z mieszkania ponosi jej były mąż jako główny najemca mieszkania. Taka sytuacja prowadzi w ocenie Sądu I instancji do wniosku, że skarżąca nie jest osobą pozbawiona jakichkolwiek środków do życia.

Reasumując, Sąd stwierdził, że brak było podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia.

W podstawie prawnej Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

M. J. – J. skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w ten sposób, że WSA oddalił skargę, przyjmując za prawidłowy stan faktyczny ustalony przez ZUS w sytuacji, gdy organy te naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wadliwe, niepełne i fragmentaryczne prowadzenie postępowania dowodowego, polegające na: dowolnym ustaleniu przyszłej, hipotetycznej sytuacji majątkowej skarżącej, oraz braku ustalenia rzeczywistego stanu majątku skarżącej w postaci wskazanych w skardze do WSA nieruchomości oraz ruchomości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że gdyby przeprowadzono postępowanie dowodowe w sposób uwzględniający podnoszone przez skarżącą okoliczności nieprawidłowości w zakresie ustalenia jej stanu majątkowego, to stwierdzono by, że w sprawie brak jest majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co zostało stwierdzone przez komornika sądowego, jak również, pomimo, że jest oczywiste, że w sprawie w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zerowa wysokość dochodów strony jest tego rodzaju, że niewątpliwie w sprawie zachodzi ważny interes strony uprawniający do umorzenia należności;

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a., w ten sposób, że WSA przyjął, że ciężar dowodu wykazania trudnej sytuacji finansowej spoczywa na skarżącej oraz w ten sposób, że WSA przyjął, że skarżąca nie wykazała faktu znajdowania się w trudnej sytuacji, podczas gdy Sąd nie odniósł się do zarzutów nieprzeprowadzenia postępowania przez ZUS we wskazanym przez stronę zakresie ani do podniesionej przez stronę braku możliwości strony zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez ZUS oraz w sytuacji, gdy to organ wydający decyzję jest dysponentem dokumentów urzędowych stanowiących o sytuacji materialnej skarżącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w ten sposób, że nie można wykluczyć, że gdyby przeprowadzono postępowanie dowodowe w sposób uwzględniający podnoszone przez skarżącą okoliczności nieprawidłowości w zakresie ustalenia jej stanu majątkowego, to stwierdzono by, że w sprawie brak jest majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co zostało stwierdzone przez komornika sądowego, jak również, pomimo, że jest oczywiste, że w sprawie w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zerowa wysokość dochodów strony jest tego rodzaju, że niewątpliwie w sprawie zachodzi ważny interes strony uprawniający do umorzenia należności;

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji nie odniesienia się do zarzutów strony w przedmiocie nie przeprowadzenia przez ZUS postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez stronę w skardze, w tym do zarzutu brak możliwości realnego zapoznania się przez stronę ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że gdyby strona miała możliwość zweryfikowanie i odniesie się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, to nie można wykluczyć, że z racji podniosłaby w tym zakresie dodatkowe okoliczności, skutkujące wydaniem rozstrzygnięcia o odmiennej treści,

II. przepisów prawa materialnego:

a) naruszenie prawa materialnego poprzez uchybienie dyspozycji art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 5) i 6) oraz art. 28 ust. 3 a) oraz 3 b) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) poprzez ich nie zastosowanie pomimo, że w sprawie brak jest brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co zostało stwierdzone przez komornika sądowego, jak również, pomimo, że jest oczywiste, że w sprawie w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zerowa wysokość dochodów strony jest tego rodzaju, że niewątpliwie w sprawie zachodzi ważny interes strony uprawniający do umorzenia należności,

b) naruszenie prawa materialnego poprzez uchybienie dyspozycji art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie przez Sąd, że o oczywistości nieopłacalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego można wnioskować jedynie wówczas, gdy dojdzie do formalnego zakończenia egzekucji właściwym postanowieniem.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie, w przypadku niepodzieleni zarzutów naruszenia przepisów postępowania, o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnieniu skargi, mimo naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. poprzez wadliwe, niepełne i fragmentaryczne prowadzenie postępowania dowodowego, polegające na: dowolnym ustaleniu przyszłej, hipotetycznej sytuacji majątkowej skarżącej, oraz braku ustalenia rzeczywistego stanu majątku skarżącej w postaci wskazanych w skardze do WSA nieruchomości oraz ruchomości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że gdyby przeprowadzono postępowanie dowodowe w sposób uwzględniający podnoszone przez skarżącą okoliczności nieprawidłowości w zakresie ustalenia jej stanu majątkowego, to stwierdzono by, że w sprawie brak jest majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co zostało stwierdzone przez komornika sądowego, jak również, pomimo, że jest oczywiste, że w sprawie w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zerowa wysokość dochodów strony jest tego rodzaju, że niewątpliwie w sprawie zachodzi ważny interes strony uprawniający do umorzenia należności oraz w ten sposób, że WSA przyjął, że ciężar dowodu wykazania trudnej sytuacji finansowej spoczywa na skarżącej, a nadto że WSA przyjął, że skarżąca nie wykazała faktu znajdowania się w trudnej sytuacji, podczas gdy Sąd nie odniósł się do zarzutów nieprzeprowadzenia postępowania przez ZUS we wskazanym przez stronę zakresie ani do podniesionej przez stronę braku możliwości strony zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez ZUS oraz w sytuacji, gdy to organ wydający decyzję jest dysponentem dokumentów urzędowych stanowiących o sytuacji materialnej skarżącej.

Po pierwsze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo w tej sprawie ocenił, iż organy administracji poprawnie ustaliły stan faktyczny sprawy, następnie dokonały jego właściwej oceny, a rozstrzygając sprawę wzięły pod uwagę zarówno interes społeczny, jak i indywidualny interes strony, ważąc znaczenie jednego i drugiego przy wydawaniu decyzji w tej sprawie, a zatem nie naruszyły żadnej z zasad ogólnych wynikających z treści art. 7 k.p.a., art. 8 czy art. 10 § 1 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie nie zdołała udowodnić, iż organy w tej sprawie nie wzięły pod uwagę któregokolwiek z elementów ustalonego staniu faktycznego, w tym sytuację zdrowotną, wykaz zobowiązań i wydatków i dochodów skarżącej. Natomiast organy dokonały innej niż skarżąca oceny tych elementów stanu faktycznego, przy czym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo podkreślił, że w judykaturze ugruntowany jest już pogląd, iż decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawana na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. dla przykładu wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, LEX nr 368197). Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego tu wyroku zawarł także prawidłowe i wyczerpujące rozważania prawne na temat istoty uznania administracyjnego, akcentując, iż decyzje administracyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie są wyłączone spod kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, jednakże kontrola ta jest pod pewnymi względami ograniczona. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się wyłącznie na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim to, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne.

Odnosząc powyższe uwagi do decyzji będącej przedmiotem skargi Sąd I instancji w tej sprawie prawidłowo stwierdził, że organ administracji publicznej odmawiając umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie wykroczył poza zakres uznania administracyjnego przyznanego mu przepisem art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie uchybił też przepisom postępowania administracyjnego. Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że rozstrzygnięcie organu administracyjnego opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy. "Całość tych rozważań została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 23 października 1998 r., I SA/Ka 225/97; Biuletyn Skarbowy 1999, Nr 1, poz. 20). Wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 KPA)." (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

W odniesieniu do przesłanki umorzenia należności z powodu całkowitej ich nieściągalności, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który zaakceptował stanowisko organu, że w przypadku skarżącej nie można przyjąć spełnienia tej przesłanki. Wprawdzie część tytułów wykonawczych ZUS została przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. zwrócona z postanowieniem o bezskuteczności egzekucji, jednak część należności nadal pozostaje w egzekucji. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że dopóki w stosunku do pozostałych tytułów nie zostanie ewentualnie wydane stosowne postanowienie organu egzekucyjnego nie można w stosunku do nich przyjąć istnienia bezskuteczności egzekucji z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wysokość należności znacznie przekracza wysokość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.), trudno także z góry założyć, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6 art.28 ust. 3 u.s.u.s.). Rację ma także Sąd I instancji, że pozostałe, wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., przypadki pozwalające na przyjęcie całkowitej nieściągalności należności z oczywistych względów nie wchodzą w grę w przypadku skarżącej.

Odnosząc się do kwestii umorzenia należności w sytuacji braku przesłanki całkowitej nieściągalności, a więc w przypadkach motywowanych szczególnie trudną sytuacją majątkową, rodzinna bądź zdrowotną ubiegającego się o umorzenie, Sąd I instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie, nie dostrzegł również takich uchybień organu, które świadczyłyby o przekroczeniu granic uznania administracyjnego lub istotnych, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, naruszeniach przepisów postępowania administracyjnego. Jak słusznie zaakcentował Sąd I instancji: "W zakresie ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawczyni organ musiał działać w oparciu o dane istniejące w dacie orzekania. W dacie wydawana decyzji skarżąca uzyskiwała dochód ze stypendium stażowego, organ nie mógł więc pominąć tego elementu sytuacji finansowej skarżącej, nawet wiedząc o tym, że okres na jaki przyznano stypendium, upływa w listopadzie 2012 r. Nie można skutecznie zarzucać organowi, że nie uwzględnił faktów, które miały miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy – np. wskutek pogorszenia sytuacji finansowej strony – może otwierać drogę do złożenia nowego wniosku o umorzenie." (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Należy zauważyć, że skarżąca:

- w oświadczeniach przedkładanych organowi powoływała się na bardzo wysokie zadłużenie, jednakże twierdzeń tych nie poparła odpowiednimi dokumentami. Jak wskazał organ z przedłożonych dokumentów wynika zadłużenie znacznie niższe niż podawane w oświadczeniach. Organ wskazał, iż z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. to na organie ciąży obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia z urzędu całego materiału dowodowego w sprawie. Jednak również strona, która z pewnych faktów wywodzi korzystne dla siebie konsekwencje, musi współdziałać z organem przy ich dowodzeniu, gdyż często tylko ona dysponuje środkami dowodowymi (np. dokumentami) mogącymi potwierdzić prawdziwość jej twierdzeń. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wykazała należytej inicjatywy w udowodnieniu swoich twierdzeń w zakresie swego zadłużenia podawanego w oświadczeniach, czy wydatków na lekarstwa, które nie zostały odpowiednio udokumentowane. "Skarżąca nie wykazała również, by pomimo schorzeń na które cierpi była osobą niezdolną do pracy bądź stanowiło to ograniczenie w możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu słusznie organ zauważa, że wiek, posiadane przez skarżącą kwalifikacje i doświadczenie zawodowe wskazują na możliwość znalezienia pracy i zarobkowanie." (s. 8-9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA);

- prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jednak wszystkie opłaty związane z korzystaniem z mieszkania, którego głównym najemcą jest były mąż skarżącej, jak wynika z przedłożonych przez skarżącą dowodów, ponosi właśnie on (k. 85 akt adm.). Oznacza to, że skarżąca nie jest osobą, która pozbawiona byłaby jakichkolwiek środków do życia. Nie można zatem odmówić słuszności Sądowi I instancji, który zaakceptował wnioski organu, z których wynika, iż nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie pozostaje na utrzymaniu byłego męża, skoro wszelkie rachunki za mieszkanie wystawione są na nazwisko byłego męża skarżącej.

Twierdzeń skarżącej, iż nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy, nie można uznać za zasadne, ponieważ w aktach sprawy znajduje się podpisane przez nią oświadczenie, iż zapoznała się z tymi aktami. Jeśli, tak jak twierdzi skarżąca, w trakcie tej czynności miały miejsce uchybienia ze strony pracownika organu, miała ona możliwość wnieść skargę w bezpośredniego przełożonego tego pracownika, czego jednak nie uczyniła. Natomiast nieodniesienie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do tej kwestii podnoszonej przez stronę w skardze to tego Sądu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Jednak z uwagi na fakt, iż strona skarżąca jak wyżej wskazano podpisała oświadczenie o zapoznaniu się aktami sprawy, nie można uznać tego uchybienia Sądu za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podnoszony także przez pełnomocnika strony skarżącej w skardze kasacyjnej argument, iż organ niewłaściwie ustalił fakty dotyczące posiadanych przez skarżącą nieruchomości i ruchomości, nie znajdują oparcia w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Organ ustalił je bowiem w oparciu o dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz ewidencji gruntów miasta Z.. Nadto z uzasadnienia decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji wynika, iż organ wziął pod uwagę i ocenił także uwagi zgłaszane przez skarżącą co do tych danych i dowodów.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej i wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Argumenty dotyczące tej kwestii wskazane zostały już wyżej w tej części uzasadnienia, która odnosi się do naruszeń przepisów postępowania. Sąd I instancji badając zgodność z prawem zaskarżonej do niego decyzji nie naruszył art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z ust. 3 pkt 5 i 6, ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., ponieważ prawidłowo ocenił, iż w tej sprawie przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie zachodzą.

Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, iż nieprawidłowo, z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej i wymienionych wyżej przepisów procedury sądowoadministracyjnej w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego uznał, że "nie ma podstaw, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności)", a w konsekwencji skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.