Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1088/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32a § 1, art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko - Jabłońska Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Arkadiusz Tomczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 889/18 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] września 2018 r., nr [...]; [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od M. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 6 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 889/18, w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z [...] lipca 2018 r.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

M. G. pismem z [...] lutego 2018 r. wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniach o zajęciu z [...] stycznia 2018 r., powołując się na brak skutecznego doręczenia upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w 2004 r. wyjechała na stałe do Włoch i w związku z tym założona przez nią wcześniej działalność gospodarcza faktycznie prowadzona była przez inne osoby. Natomiast to, że nie prowadziła działalności na własny rachunek oznacza, że nie podlegała ubezpieczeniu jako osoba prowadząca działalność i nie była zobowiązana do opłacania składek za pracowników. Wskazała też, że według jej stanowiska dochodzone należności w ogóle nie istnieją i nie jest osobą zobowiązaną do ich uiszczenia. Brak doręczenia upomnień i odpisów tytułów wykonawczych oznacza zdaniem wnioskującej, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie - postanowieniem z [...] lipca 2018 r., znak: [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niewystąpienie przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) - dalej u.p.e.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ szczegółowo odniósł się do podnoszonych przez Zobowiązaną kwestii wskazanych we wniosku o umorzenie.

W zażaleniu na postanowienie Zobowiązana - reprezentowana przez adwokata - zarzuciła organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Strona ponownie wskazała na brak skutecznego doręczenia upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych objętych (według wskazań pełnomocnika) tylko zawiadomieniem o zajęciu z [...] stycznia 2018 r. Dalej przytoczyła podnoszoną wcześniej argumentację dotyczącą prowadzenia przez inną osobę - bez zgody i wiedzy zobowiązanej - działalności gospodarczej pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe [...]. Podkreśliła, że zarówno upomnienia przedegzekucyjne, jak i tytuły wykonawcze doręczane były na adres: [...], gdzie co najmniej od początku 2015 r. mieszkały osoby negatywnie nastawione do Strony, które celowo mogły nie przekazywać korespondencji do niej adresowanej. Strona nikogo nie upoważniła do odbierania jakiejkolwiek korespondencji. Zaznaczyła, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące, że stale zamieszkiwała wraz z dziećmi we Włoszech.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie w wyniku analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, postanowieniem z [...] września 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego, nie znajdując podstaw do jego uchylenia.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 59 § 1 u.p.e.a. regulującego przesłanki umorzenia postepowania egzekucyjnego. Następnie wyjaśnił, że co do zasady, wszystkie kwestie dotyczące istnienia, wymagalności albo wysokości egzekwowanego obowiązku, winny zostać zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w jego ramach. Wskazał też, że istotne w sprawie jest to, że Dyrektor Oddziału ZUS w Szczecinie występujący jako organ egzekucyjny reprezentujący jednocześnie wierzyciela dochodzonych należności potwierdził, że obowiązki objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nadal istnieją i są wymagalne, co powoduje konieczność kontynuowania egzekucji w tym zakresie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że skoro dochodzone należności powstały w związku z prowadzoną przez Zobowiązaną działalnością gospodarczą, a wszelkie decyzje podejmowane przy jej prowadzeniu obarczają osobę ujawnioną w rejestrze przedsiębiorców odpowiedzialną za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych do czasu jej wykreślenia, to bez znaczenia pozostaje argument, że działalność prowadzona była przez inną osobę. Następnie wskazując na treść art. 33 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2168, ze zm.) i domniemanie prawne z niego wynikające co do prawdziwości danych wpisanych do CEIDG, organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, że Zobowiązana nie prowadziła działalności we wskazanym okresie. Organ odwoławczy podkreślił, że wyrejestrowanie płatnika składek w ZUS nastąpiło dopiero z dniem 1 lipca 2014 r. na podstawie informacji przesłanej przez organ rejestrowy w elektronicznym rejestrze CEIDG, a także, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w przedmiotowej sprawie były złożone przez płatnika składek deklaracje rozliczeniowe (por. art. 3a u.p.e.a.). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ odwoławczy uznał go za bezzasadny, stwierdzając, że wbrew twierdzeniom Strony, upomnienia oraz odpisy tytułów wykonawczych do 2014 r. były doręczane na adres podany przez Stronę w zgłoszeniu danych płatnika – osoby fizycznej jako adres zamieszkania, zaś korespondencję odbierali członkowie rodziny Strony – matka H. G., ojciec H. G. oraz brat, co oznacza skuteczne doręczenie zgodnie z art. 43 k.p.a., tj. dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wszczął z urzędu postępowanie o rozpoznanie sprawy w przedmiocie zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych Zobowiązanej oraz pracowników PPH [...]. Organ poinformował, że na podstawie zgromadzonych dokumentów potwierdzono, że nie ma podstaw do wydania decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym zarówno pracowników jak i samej Zobowiązanej. Również okoliczności podlegania włoskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczenia społecznego nie została potwierdzona przez włoską instytucję ubezpieczeniową Direzione Generale - Roma National Institute of Socjal Security. Zatem dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie, osobą zobowiązaną, od której należy dochodzić nieopłaconych składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jest Strona.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] września 2018 r. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego. Zarzuciła im naruszenie:

- art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której z uwagi na trwające przed Sądem Okręgowym w Szczecinie postępowanie, pod sygn. akt [...], mające za przedmiot ustalenie, czy Skarżąca w ogóle podlega obowiązkowi płatności składek, organ winien wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia, uznając sprawę Skarżącej za uzasadniony przypadek, a czego nie uczynił;

- art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem, zawieszenia prowadzonego postępowania, w sytuacji, gdy organ miał wiedzę o tym, że przed Sądem Okręgowym w Szczecinie toczy się pod sygn. akt [...] postępowanie, mające za przedmiot ustalenie, czy Skarżąca w ogóle podlega obowiązkowi płatności składek, co winno stanowić samoistną przesłankę do zawieszenia postępowania;

- art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego, które winno być uznane za niedopuszczalne.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony przedstawił argumentację zmierzającą do wykazania, że doręczenie upomnień i odpisów tytułów wykonawczych było nieskuteczne (konflikt z rodzicami), zaś Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej na własny rachunek (nie ma więc tytułu do podlegania ubezpieczeniu), a tym samym zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 6 marca 2019 r., działając na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z [...] lipca 2018 r.

Wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie odmawiającego Skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2013 r. do 04/2014 r.

W pierwszej kolejności rozstrzygnął kwestię prawidłowości doręczenia Stronie tytułów wykonawczych. Zakwestionował twierdzenia Skarżącej o braku skuteczności ich doręczenia. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że w dokumencie: Zgłoszenie/Zmiana Danych Płatnika Składek – Osoby Fizycznej (ZUS ZFA), sporządzonym 14 maja 2001 r. Skarżąca jako swój adres zamieszkania podała adres: [...]. Odbioru korespondencji pod wskazanym adresem, jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, dokonywali H. G. (ojciec) i H. G. (matka) - jako domownicy Strony. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd I instancji wyjaśnił, że to w interesie Strony leżało zgłoszenie aktualnego adresu zamieszkania. Skoro tego nie dokonała, ani w żaden inny sposób nie poinformował organu o nowym miejscu zamieszkania, to nie może podważać skuteczności doręczenia na adres wynikający ze zgłoszenia. Sąd I instancji za organami wskazał też, że dopiero upomnienia z [...] grudnia 2017 r. oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z [...] stycznia 2018 r. wraz załączonymi do nich tytułami wykonawczymi doręczono na nowo wskazany adres: [...]. Jednak jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, pod wskazanym adresem korespondencję odebrała osobiście M. G. Tym samym, mimo że nastąpiło to pod innym niż wskazany wcześniej adres, nie uchybia art. 42. § 1 k.p.a., który stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z § 3 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Nie ma wątpliwości, że wobec osobistego odbioru tej korespondencji w miejscu gdzie zastano adresata, również ona została doręczona skutecznie. Tym samym Sąd I instancji nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jako niedopuszczalnego, albowiem wbrew stanowisku Strony korespondencja w sprawie (zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, upomnienia, tytuły wykonawcze) była doręczana prawidłowo, a w efekcie postępowanie egzekucyjne również wszczęto prawidłowo.

Sąd I instancji nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie sformułowanego przez profesjonalnego pełnomocnika w ten sposób, że w sytuacji, w której z uwagi na trwające przed Sądem Okręgowym w Szczecinie postępowanie, pod sygn. akt [...], mające za przedmiot ustalenie, czy Skarżąca w ogóle podlega obowiązkowi płatności składek - Organ powinien był wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia, uznając sprawę Skarżącej za uzasadniony przypadek, a czego nie uczynił. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie – o odmowie umorzenia postepowania egzekucyjnego, jako takie nie podlegało wykonaniu, a w efekcie również nie można było jego wykonania wstrzymać.

Sąd I instancji wskazał natomiast, że sama odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiła przedwcześnie. Wyjaśnił, że w sytuacji takiej jak rozpoznawana, gdy niekwestionowana jest informacja o wszczęciu przez ZUS postępowania w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącej "za brak zapłaty składek", należałoby przyjąć, że spełniona została przesłanka z art. 32a § 1 u.p.e.a.: w postaci wszczęcia postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej. Zdaniem Sądu I instancji, już po wszczęciu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych Skarżącej oraz pracowników PPH [...], należało podjąć kroki w celu zastosowania w sprawie art. 32a § 1 u.p.e.a. - czego, jak wynika z akt sprawy nie uczyniono. Wobec powyższego Sąd I instancji zalecił, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględnił w swoich rozważaniach wyżej opisane stanowisko i okoliczności, tj. konsekwencje wszczęcia przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a następnie Sądem Okręgowym w Szczecinie postępowania w sprawie odpowiedzialności Skarżącej za składki z tytułu ubezpieczeń społecznych Skarżącej oraz pracowników PPH [...].

Skargę kasacyjną od wyroku złożył Dyrektor Administracji Skarbowej w Szczecinie. Skarżąc rozstrzygnięcie w całości wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 32a § 1 i art. 59 § 1 u.p.e.a. - poprzez przyjęcie, że odmowa umorzenia nastąpiła przedwcześnie z uwagi na okoliczność toczącego się postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, podczas gdy na dzień wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego brak było podstaw do przyjęcia, że dochodzona należność nie istnieje, zaś okoliczność zawieszenia bądź nie postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania - powyższe miało wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło do uchylenia rozstrzygnięć Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] września 2018 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z [...] lipca 2018 r.;

2. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 32a § 1 j u.p.e.a., przez uznanie, że przepis art. 32a § 1 u.p.e.a. znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy przedmiotem sprawy był wniosek Zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zaś w ramach tego postępowania nie ma obowiązku badania, czy ziszczeniu uległy przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem jest to odmienna instytucja procesowa - powyższe miało wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło do uchylenia rozstrzygnięć Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] września 2018 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z [...] lipca 2018 r.;

3. przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 32a § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że odmowa umorzenia nastąpiła w przedwcześnie z uwagi na okoliczność toczącego się postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej i zawarcie w treści wyroku wskazań co do dalszego postępowania, a w szczególności zobowiązania organu do uwzględnienia w toku rozpoznawania wniosku Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego okoliczności u.p.e. dotyczących zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy kwestia ta nie ma wpływu na możliwość orzekania w przedmiocie umorzenia postępowania, bowiem dotyczy odmiennej instytucji procesowej, co spowodowało uchylenie postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w realiach sprawy nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż niniejsza sprawa dotyczy prawidłowości rozstrzygnięcia organów w przedmiocie odmowy umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego wydanego w oparciu o regulację art. 59 § 1 u.p.e.a.

Nie jest kwestionowany, wyrażany zarówno w literaturze przedmiotu jaki i orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że twierdzenie zobowiązanego o niepowstaniu egzekwowanego obowiązku powinno być zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w jego ramach (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., III SA 2744/99). Wynika to z samego celu postępowania egzekucyjnego. Dostrzec bowiem należy, że postępowanie to dzięki zastosowaniu odpowiednich środków egzekucyjnych przez powołane do tego organy zmierza do realizacji obowiązku o charakterze publicznoprawnym i nie może "zastępować" postępowania zwykłego. O ile bowiem w toku postępowania jurysdykcyjnego chodzi o wydanie autorytatywnie określającego prawa i obowiązki stron aktu administracyjnego, to w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie tak nałożonych obowiązków (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011). Za niedopuszczalne należy zatem uznać akceptowanie sytuacji, w której zobowiązany wykorzystując uprawnienia wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy. Tak zakreślony cel postępowania egzekucyjnego determinuje zakres uprawnień organów egzekucyjnych, które zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że kontrolowane postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego, opartym m.in. na twierdzeniach dotyczących wyjazdu Strony do Włoch i faktycznego prowadzeniu działalności gospodarczej przez inną osobę.

Sąd I instancji zasadnie przy tym zaaprobował stanowisko organów, że skoro dochodzone należności powstały w związku z prowadzoną przez Zobowiązaną działalnością gospodarczą, a wszelkie decyzje podejmowane przy jej prowadzeniu obarczają osobę ujawnioną w rejestrze przedsiębiorców odpowiedzialnością za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych do czasu jej wykreślenia, to bez znaczenia pozostaje argument, że działalność prowadzona była przez inna osobę. Co za tym idzie, do czasu stwierdzenia - w ramach odrębnego postępowania - odmiennego stanu rzeczy uzasadnione jest stanowisko, że należności objęte tytułami egzekucyjnymi wystawionymi wobec Strony są istniejące i wymagalne. Tym samym brak jest podstaw do wywodzenia, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Co istotne Sąd I instancji zasadnie też nie uwzględnił zarzutów związanych z rzekomą wadliwością doręczeń. Kwestię tą szczegółowo i trafnie przeanalizował, co zostało przedstawione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że powołany przez Sąd I instancji przepis art. 32a § 1 u.p.e.a., którego naruszenia miały dopuścić się organy, dotyczący przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie znajdował zastosowania w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Kwestia zawieszenia, o którym mowa w przywołanym przepisie nie dotyczy bowiem postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem Zobowiązanej, lecz prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Co za tym idzie kwestia zastosowania bądź nie przywołanego przez Sąd I instancji przepisu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz umorzenie tego postępowania stanowią bowiem dwie odrębne instytucje prawne, funkcjonujące wobec siebie niezależnie. Zatem nawet ewentualne zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie będzie miało wpływu na możliwość rozpoznania wniosku Strony o umorzenie postępowania.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie przesądza, że umorzenie nie będzie możliwe w przyszłości w przypadku orzeczenia przez sąd powszechny, że dochodzona należność nie istnieje lub istnieje w innej wysokości. Przepis art. 59 § 3 u.p.e.a. obliguje bowiem organ egzekucyjny do umorzenia postępowania z urzędu w przypadku ziszczenia jednej z przesłanek wynikających z treści art. 59 § 1 u.p.e.a.

W konsekwencji nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przedwczesne było rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W dacie jego wydania nie występowały w sprawie żadne okoliczności przemawiające za wnioskowanym przez Stronę umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego za zasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, podniesione w punktach 1 i 2 skargi kasacyjnej.

Nie zasługuje za to na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 32a § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 u.p.e.a. formułowany w punkcie 3 skargi kasacyjnej. Podkreślić wypada, że do naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia bądź też nie odnosi się do zarzutów skargi, które stanowią kluczowe elementy rozpoznawanej sprawy. Zarzutem naruszenia tego przepisu nie może być natomiast skutecznie kwestionowana prawidłowość kontroli zaskarżonego aktu. To, że przeprowadzona kontrola okazała się wadliwa, nie jest równoznaczne z naruszeniem przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, NSA uwzględnił skargę kasacyjną i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i skargę Strony oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust 1 pkt 2 lit. b w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.). Koszty postępowania należne organowi obejmują wpis od skargi kasacyjnej (100 zł zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (360 zł).