Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 505/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 1a pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: part. 15 ust. 1, ust. 3, ust. 4, par. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw . z art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 27 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącego P. K. kwotę 5.090 (pięć tysięcy dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 marca 2017 r. (nr [...]) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 sierpnia 2016 r. (nr [...]) o ustaleniu P. K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiana gruntów innych niż orne w wysokości 49.071,60 zł.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2016 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił dla P. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w łącznej wysokości 49 071,60 zł.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a."); art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. - zwanej dalej: "ustawą o Agencji"), dział III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - zwanej dalej: "o.p."), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 o.p. wynosi 60 dni; art. 2 i art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006, str. 74 ze zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1975/2006"; art. 45 ust. 4 i art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006, str. 15 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1974/2006"); art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 796/2004"); art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. - zwanej dalej "ustawą PROW 2007-2013"); § 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 18 czerwca 2007 r.").

W uzasadnieniu organ wskazał, że P. K. (zwany dalej: "stroną", "rolnikiem", "skarżącym") wystąpił we wrześniu 2007 r. z wnioskami o przyznanie pomocy na zalesianie na 2007 r., do działki nr [...] obręb Ł., gmina W., powiat L., o pow. całkowitej 0,81 ha, w tym pow. działki użytkowanej rolniczo - 0,79 ha oraz o przyznanie pomocy na zalesianie na 2007 r. na działkę nr [...] obręb Ł., gmina W., powiat L., o pow. całkowitej 2,71 ha i powierzchni użytkowanej rolniczo - 2,38 ha.

W następstwie tych wniosków Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 4 czerwca 2008 r. (nr [...]) przyznał stronie płatność na zalesianie działki [...] z tytułu:

1. Wsparcia na zalesienie w wysokości 6.185,70 zł - płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia;

2. Premii pielęgnacyjnej w wysokości 766,30 zł - płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

3. Premii zalesieniowej w wysokości 1.248,20 zł - płatne corocznie przez okres 15 lat począwszy od wykonania zalesienia;

razem: 8.200,20 zł;

oraz decyzją z tej samej daty nr ([...]) przyznał stronie płatność na zalesianie działki nr [...] z tytułu:

1. Wsparcia na zalesienie w wysokości 18.635,40 zł - płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia;

2. Premii pielęgnacyjnej w wysokości 2.308,60 zł - płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

3. Premii zalesieniowej w wysokości 3.760,40 zł - płatne corocznie przez okres 15 lat począwszy od wykonania zalesienia;

razem: 24.704,40 zł.

Obie wymienione decyzje zostały doręczone za potwierdzeniem odbioru a środki przekazane stronie na rachunek bankowy.

Strona w kolejnym roku wystąpiła o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2009, a w dniu 17 maja 2010 r. z wnioskiem o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2010. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy strony:

1. do działki nr [...], premia pielęgnacyjna 766,30 zł + premia zalesieniowa 1.248,20 zł. razem, po 2.014,50 zł w 2009 i 2010 r.:

* 25-09-2009 r. - 2.014,50zł;

* 11-10-2010 r. – 2.014,50 zł;

2. Do działki nr [...], premia pielęgnacyjna 2.308,60 zł + premia zalesieniowa 3.760,40 zł. razem, po 6.069,00 zł w 2009 i 2010 r.:

* 25-09-2009 r. – 6.069,00 zł;

* 11-10-2010 r. -6.069,00 zł.

W dniu 15 kwietnia 2011 r. rolnik złożył oświadczenie, że zbył działki nr [...] i [...] objęte planami zalesieniowymi informując jednocześnie, że kontynuacją zobowiązań zajmie się nowy właściciel. W dniu 13 maja 2011 r. rolnik wystąpił z wnioskiem o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2011.

. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia 4 czerwca 2008 r. (nr [...] oraz decyzji nr [...]), a następnie decyzjami z dnia 6 kwietnia 2012 r. – wskazując jako podstawę prawną art. 155 k.p.a. - uchylił decyzje z dnia 4 czerwca 2008 r. i odmówił stronie płatności na zalesianie. Organ wskazał na fakt zbycia działek nr [...] i nr [...]; nieprzejęcie zobowiązania przez przejmującego, oraz braku na obu działkach powierzchni zalesionej. W trakcie kontroli stwierdzono bowiem nieliczne drzewa liściaste i teren częściowo podbagniowy z roślinnością łąkowo-bagienną. W raporcie z czynności kontrolnych zastosowano kod ZGR1, który oznacza, iż nie stwierdzono zadeklarowanego zalesienia.

Decyzje powyższe zostały uchylone przez organ odwoławczy w dniu 29 czerwca 2015 r., który umorzył jednocześnie w całości postępowanie I instancji, które doprowadziło do wydania zaskarżonych decyzji uzasadniając to tym, że brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.

W konsekwencji decyzjami z dnia 1 grudnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego odmówił uchylenia decyzji dotychczasowych z dnia 4 czerwca 2008 r. stwierdzając brak podstaw do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a.

W takim stanie faktycznym Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję ustalającą wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiana gruntów innych niż orne.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1/ pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2/ krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Organ zwrócił uwagę, że P. K. w dniu 15 kwietnia 2011 r. złożył oświadczenie, że zbył działki nr [...] i [...] objęte planami zalesieniowymi, informując jednocześnie, iż kontynuacją zobowiązań zajmie się nowy właściciel, co potwierdził własnoręcznym podpisem na załączonym oświadczeniu, a stosowny wniosek odnośnie kontynuacji zostanie złożony zgodnie z obowiązującym terminem 35 dni (z kopią oświadczenia o przejęciu zobowiązania oraz kopią aktu notarialnego).

Organ stwierdził, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 28 listopada 2011 r. na działce [...] i [...] inspektorzy terenowi nie stwierdzili powierzchni zalesionej. Z protokołu z czynności kontrolnych wynikało, iż w dniu kontroli istniał obszar ogrodzony siatką metalową, wewnątrz ogrodzenia istniały nieliczne drzewa liściaste, teren był częściowo podbagniowy. Występowała roślinność łąkowo-bagienna. Jej stan wskazywał na brak koszenia w roku 2011. Nie stwierdzono prowadzenia działalności rolniczej. Do protokołu dołączono oświadczenie strony, że sprzedał działki i przekazał wszelkie prawa i obowiązki wynikające z planu zalesienia kupującemu – R. Ż.

Organ podkreślił, że zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich część na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełni warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 tegoż rozporządzenia, tzn. w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów złoży wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc oraz zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-4.

Z dokumentacji sprawy wynika, że nabywca działek nr [...] oraz nr [...] R. Ż., nie wystąpił z wnioskiem o pomoc na zalesianie oraz nie przejął zobowiązań podjętych przez stronę, co skutkuje obowiązkiem zwrotu przyznanych stronie decyzjami z dnia 4 czerwca 2008 r., płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne. W tych okolicznościach kwota w wysokości 49.071,60 zł stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności podlegającą zwrotowi. Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności:

przyznana płatność w roku 2008 - 32.904,60 zł;

przyznana płatność w roku 2009 - 8.083,50 zł;

przyznana płatność w roku 2010 - 8.083,50 zł.

Powyższe kwoty pieniężne zostały przelane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku.

Organ nie znalazł także podstaw, by – na podstawie art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 – zdecydować o "zaprzestaniu odzyskania" kwoty pieniężnej. Organ wyjaśnił, że w sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty pomocy na zalesianie w wysokości: 32.904,60 zł przyznanej w roku 2008; 8.083,50 zł przyznanej w 2009 r. oraz 8.083,50 zł przyznanej w roku 2010. Stwierdzić należy, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006.

Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w oparciu o nieobowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013. Ponadto zarzucono naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne oznaczenie podstawy prawnej, mianowicie § 18 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. oraz naruszenie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o Agencji poprzez jego zastosowanie mimo, iż nie zachodziły przesłanki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, bowiem decyzje z dnia 4 czerwca 2008 r. (nr [...] oraz nr [...]) nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Zdaniem strony nastąpiło również naruszenie art. 73 ust. 5 zd. 2 rozporządzenia Nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie, mimo, iż nastąpiło przedawnienie żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności oraz art. 68 o.p.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 27 marca 2017 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem badania jest ustalenie, czy w sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków publicznych, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Organ odwoławczy stwierdził, że istotnie organ I instancji błędnie oparł się na przepisach rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., podczas gdy zastosowanie w niniejszej sprawie miały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 153 - zwanego dalej: "rozporządzeniem"). Co prawda pomoc na zalesienie przyznano stronie na mocy rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. i na podstawie przepisów tego rozporządzenia organy zweryfikowały przesłanki uprawniające stronę do otrzymywania przedmiotowej płatności. Niemniej w rozpoznawanej sprawie w zakresie dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r., bowiem zgodnie z § 24 tego rozporządzenia, rozporządzenie z dnia 18 czerwca 2007 r. stosuje tylko w przypadku postępowań w sprawach dotyczących pomocy na zalesianie, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. W rezultacie organ I instancji faktycznie błędnie oparł się na przepisach § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. w zakresie zwrotu nienależnie pobranych płatności, jednakże nie miało to wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia bowiem treść tego przepisu w rozporządzeniu z dnia 19 marca 2009 r. jest analogiczna do dotychczasowej.

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nienależnie pobranych płatności jest ustalenie czy strona pobrała płatności, które zostały jej przyznane nienależnie, a jeśli tak, to w jakiej kwocie, gdyż: 1/ w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na lata 2005-2009, zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz 2/ w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na rok 2010, zgodnie z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina - w przypadku dokonania nienależnej płatności strona zobowiązana jest do jej zwrotu.

Organ przyjął, że poza sporem pozostaje, że przeniesienie własności nieruchomości (działek o nr ewid. [...] i [...]) nastąpiło w dniu 15 marca 2011 r., kiedy to strona przekazała R. Ż. aktem notarialnym ww. nieruchomość, na którą otrzymywała płatność. Nie ulega również wątpliwości, że zgodnie z § 15 ust. 4 rozporządzenia przepisy ust. 1-3 stosuje się w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesienie gruntów rolnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie więc do § 15 ust. 4 w zw. z ust. 1-3 rozporządzenia, w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności lub ich części po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem lub ich części, jeżeli spełni on warunki określone w tym przepisie, m.in. w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek złoży wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji, zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, złoży kopię umowy sprzedaży lub innej umowy przenoszącej własność oraz inne dokumenty wskazane w rozporządzeniu.

Równocześnie § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości, za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy, spełnione zostały - określone w § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia - przesłanki do wydania decyzji o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych. Tylko bowiem w przypadku dopełnienia obowiązków wynikających z § 15 ust. 4 w zw. z ust. 1-3 rozporządzenia dopuszczalnym byłoby przyznanie płatności nowemu właścicielowi spornych gruntów, wskutek przejęcia przez niego zobowiązania.

Zdaniem organu odwoławczego niezasadnym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem R. Ż. (o co strona wnosiła w odwołaniu), bowiem zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a kwestia przyczyny niedopełnienia przez nowego właściciela działek objętych planem zalesienia ww. warunków, jest bez znaczenia. To producent rolny przystępuje do programu pomocowego dobrowolnie, dlatego to na nim ciąży obowiązek prawidłowego podania wszystkich okoliczności faktycznych oraz dowodów umożliwiających przyznanie mu płatności zgodnie z prawem krajowym i unijnym. Uznać zatem należy, że to producent rolny ponosi konsekwencje niedochowania zobowiązania.

Bez znaczenia pozostaje także fakt, że decyzje z dnia 4 czerwca 2008 r., przyznające płatności nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż przepis § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia stanowi samodzielną przesłankę żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Dalej organ odwoławczy przywołał treść art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia Nr 796/2004, które miało zastosowanie w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności na lata 2005-2009, a także art. 80 rozporządzenia Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., mającym zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na rok 2010, stwierdzając, że wypłacone w dniach 24.07.2008 r., 25.09.2009 r. oraz 11.10.2010 r. - przyznane na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 04.06.2008 r. (nr [...] oraz nr [...]) - płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem organ przyznając ww. płatność nie był w posiadaniu aktu notarialnego sporządzonego w dniu 15.03.2011 r., z którego wynikało, że od dnia 15.03.2011 r. właścicielem działek ewidencyjnych nr [...] i [...] nie jest P. K. Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu Agencji brak jest przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że na dzień wydawania ww. decyzji nr [...] oraz nr [...], organ był w posiadaniu informacji, jakoby wnioskujący nie był właścicielem gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2007 i wniosków o wypłatę pomocy na zalesianie na lata 2009-2010.

Organ wskazał także, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, gdyż płatność uznana za nienależnie pobraną, nastąpiła w dniach 24.07.2008 r., 25.09.2009 r. oraz 11.10.2010 r., natomiast decyzja nr [...] z dnia 06.04.2012 r. oraz decyzja nr [...] z dnia 06.04.2012 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 07.04.2015 r., tak więc powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności, ostatecznie potwierdzone w decyzji o ustaleniu kwoty do zwrotu z dnia 16.08.2016 r., nastąpiło przed upływem dziesięciu lat od daty przekazanej płatności.

Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 akapit drugi), co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.

W tym kontekście organ stwierdził, że kwestia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze, o której mowa w powołanym przepisie, nie jest w żaden sposób zdefiniowana. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie i ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób, wg schematu o walorze bezwzględnym.

Przyjmuje się, że dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.

W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony.

Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa.

Organ stwierdził, że przepis art. 73 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Nr 796/2004 nie ma zastosowania do ustalonego stanu faktycznego, gdyż byłoby to możliwe jedynie w sytuacji ustalenia, że strona działała w dobrej wierze. Tymczasem odwołujący się usprawiedliwiając swoje poczynania wskazał, iż skoro dokonał zalesienia i złożył oświadczenie kupującego i sprzedającego o przejęciu i przekazaniu zobowiązań, to ze swojej strony dopełnił wszelkich formalności, zatem działał w dobrej wierze. Organ wskazał, że zgodnie ż § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., P. K. zobowiązał się do:

- zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c/ rozporządzenia Nr 1782/2003, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

- pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia w rozumieniu przepisów o lasach oraz

- do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b/, przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

W ocenie organu fakt zalesienia gruntów objętych planem zalesienia nie upoważnia organu do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, tym bardziej, iż czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 28.12.2011 r. stwierdziły brak powierzchni zalesionej, a jedynie teren częściowo podbagniony z roślinnością łąkowo-bagienną, liczne pnie, które były pozostałością po drzewach lub krzewach oraz kilka drzew liściastych o wysokości ok. 1 m, a dodatkowo w rozpoznawanej sprawie nastąpiło przeniesienie własności wszystkich gruntów objętych planem zalesienia. Dodać warto, iż tylko w przypadkach określonych m.in. w § 15 rozporządzenia można mówić o przejęciu zobowiązania zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa i prawidłowym jego kontynuowaniu. Nowy nabywca nie dopełnił obowiązków wynikających z ww. przepisu, a zatem nie można uznać, iż ARiMR powinna odstąpić od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, a skarżący działał w dobrej wierze.

Organ dodał, że treść art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004 nie pozostawia wątpliwości, iż w okolicznościach wskazanych w tym przepisie dobrą wiarę powinien wykazać beneficjent, nie zaś organ, a zatem dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod wskazany przepis prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr 796/2004, organ uznał, że ww. przepis nie może on mieć zastosowania w sprawie, ponieważ nie można uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze.

Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu należności, zgodnie z zapisem art. 68 o.p., organ wyjaśnił, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu w niniejszej sprawie, w odniesieniu do roku 2010, reguluje przepis art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Przepisy unijnego rozporządzenia mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym na podstawie art. 288 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku z tym, nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 o.p., wskazujące na termin 3 lub 5 lat do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, które powstaje z momentem doręczenia tej decyzji, czynią to odmiennie niż powyższy przepis unijny. Tożsamy wniosek wynika z analizy art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, odsyłającego do odpowiedniego stosowania przepisów Działu III o.p., w którym to znajduje się art. 68 i art. 70. Zatem przepis art. 68 o.p. nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację unijną. W związku z tym nie można zasadnie zarzucać jego naruszenia.

Według art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., mającego zastosowanie do wniosków o przyznanie płatności za rok 2010, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ zobowiązanie dotyczące zalesiania gruntu jest zobowiązaniem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie co najmniej do momentu zakończenia realizacji podjętego zobowiązania. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który m.in. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b/, przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, skoro skarżący zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej przez okres 15 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności, tj. od dnia 24.07.2008 r., to organ przez ten okres ma prawo żądać zwrotu wypłaconych środków w przypadku nie wypełnienia powyższego obowiązku.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.), który stanowi, iż w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin operacyjny w sektorowych przepisach rolnych, stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.

Zgodnie natomiast z art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547), utraciło moc rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, przy czym odesłania do uchylonych rozporządzeń traktuje się jak odesłania do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w załączniku III do tego rozporządzenia (art. 119 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.).

Zgodnie z art. 5a rozporządzenia nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r., warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a/ oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek.

Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r., odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

Art. 54 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony

i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub

ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Kurs euro ustalony przez Europejski Bank Centralny, zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r., mający zastosowanie w sprawie płatności wypłaconych stronie w okresie od 16.11.2007 r. do 27.08.2009 r. oraz kwota do zwrotu przeliczona według tego kursu euro, przedstawia się tak, że: za 2008 r. do zwrotu 9.7772,39 euro; za 2009 do zwrotu 1.977,86 euro i za 2010 r. do zwrotu 2.033,94 euro.

W rozpatrywanej sprawie kwota ustalona jako nienależnie pobrane płatności wypłacone stronie po dniu 1 stycznia 2007 r., tj. w okresie od 24.07.2008 r. do 11.10.2010 r. wynosi 49 071,60 zł (13784,19 euro) i przekracza kwotę stanowiąca równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r., stąd w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Stosownie do art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 o.p., wynosi 60 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty. Organ wskazał, że stosownie do art. 51 § 1 o.p. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54 o.p., naliczane są odsetki za zwłokę. Z art. 53 § 4 o.p. wynika natomiast, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku.

W podsumowaniu organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prowadził postępowanie w sposób prawidłowy, prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, tym samym ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 49.071,60 zł, było zasadne.

P. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. polegające na braku poczynienia z urzędu wszystkich niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych dotyczących przedawnienia prawa do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskutek nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego odnoszącego się do istnienia dobrej wiary po stronie skarżącego;

naruszenie prawa materialnego w postaci:

a) art. 73 ust. 5 zd. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników - poprzez jego niezastosowanie w stosunku do płatności za lata 2008 oraz 2009, mimo że nastąpiło przedawnienie żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności z uwagi na fakt, iż pomiędzy przekazaniem skarżącemu płatności a powiadomieniem go o rzekomo nieuzasadnionym charakterze płatności upłynęły przeszło 4 lata, a skarżący działał w dobrej wierze;

b) art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez jego niesłuszne zastosowanie i przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, mimo że nie zachodzi przesłanka nieprawidłowości po stronie skarżącego, jak również wskutek błędnej wykładni pojęcia "ostatecznego zakończenia programu" i niezasadnego utożsamienia tegoż pojęcia z momentem zakończenia realizacji podjętego zobowiązania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przejęcie wszelkich praw i obowiązków wynikających z planu zalesienia na rzecz R. Ż. nie może pozostawać poza polem zainteresowania organów. Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji wskutek niewłaściwego postępowania innego podmiotu. Skoro nabywca działek przejął wszelkie prawa i obowiązki skarżącego, to całkowicie niezasadnym i niezrozumiałym jest czynienie skarżącemu jakichkolwiek zarzutów z powodu działań nabywcy, na które nie miał absolutnie żadnego wpływu. Poza polem widzenia organu administracji nie mogą pozostawać przyczyny zlikwidowania przez nabywcę powierzchni zalesionej oraz przyczyny, z powodu których nie wywiązał się on z obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie złożenia stosownych wniosków.

Skarżący wykonał zalesienia zgodnie z planem zalesienia, co zostało potwierdzone stosownym oświadczeniem z dnia 2 maja 2008 r. Świadczy o tym również występowanie licznych pni - pozostałości po wycięciu drzew lub krzewów - na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]. Okoliczność ta - zmarginalizowana przez organy obu instancji - również świadczy o wywiązywaniu się skarżącego z przyjętych zobowiązań. Uszło bowiem uwadze organu odwoławczego, iż kontrola miała miejsce w dniu 28 grudnia 2011 r., zaś P. K. sprzedał działki w dniu 15 marca 2011 r. (tj. 9 miesięcy przed kontrolą).

Zmarginalizowano również to, iż do oświadczenia z dnia 15 kwietnia 2011 r. o zbyciu działek, zostało załączone oświadczenie kupującego i sprzedającego o przejęciu i przekazaniu zobowiązań.

W realiach niniejszej sprawy nie sposób czynić skarżącemu zarzutu, iż działał w złej wierze. Dopełnił on bowiem wszelkich ciążących na nim zobowiązań (w szczególności zaś dokonał wymaganego zalesienia). Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żadnej mierze nie wykazał, iżby postępowanie P. K. nosiło znamiona jakiejkolwiek niestaranności.

Ponadto, skoro P. K. zwrócił organom uwagę na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego odnoszącego się do istnienia po jego stronie dobrej wiary, to jako całkowicie niezrozumiałą i nieuprawnioną potraktować należy argumentację organu II instancji, który nie przeprowadzając takiego postępowania twierdzi następnie, iż to beneficjent powinien wykazać dobrą wiarę.

Należało zatem przyjąć, że skarżący działał w dobrej wierze i w sprawie powinien być zastosowany 4 letni okres przedawnienia.

Skoro skarżący dokonał zalesienia, poinformował niezwłocznie organ o sprzedaży działek, jak również przedłożył oświadczenie, zgodnie z którym kupujący (tj. R. Ż.) przejmuje zobowiązanie dotyczące kontynuacji planów zalesieniowych w dniu ich zakupu, a sprzedający przekazuje te zobowiązania i należności kupującemu od dnia ich zakupu, to okoliczności te jednoznacznie świadczą o tym, iż działał w dobrej wierze.

Nadto nie sposób przypisać skarżącemu wyczerpania znamion naruszenia prawa wspólnotowego, albowiem to wyłącznie brak złożenia wniosku przez nabywcę działek (tj. P. Ż.) skutkował wszczęciem postępowania.

Ponadto - w ocenie skarżącego - organ odwoławczy niesłusznie utożsamił ostateczne zakończenie programu (przewidzianego na lata 2007-2013) z chwilą zakończenia realizacji podjętego zobowiązania, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż okres przedawnienia upływa z upływem 15 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz.1369 – dalej w skrócie jako: ,,p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku braku podstaw do jej uwzględnienia skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Sądu, skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego i materialnego.

Postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zalesieniowych - premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej - za lata 2008-2010.

Postępowanie to przeprowadzone zostało w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ustawy o Agencji). Prawidłowość zastosowania tego trybu należało odnieść do pomocy, która w przypadku skarżącego przyznana została na podstawie rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej zwanego: "rozporządzeniem zalesieniowym z 2007 r."), które następnie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (zwanego dalej: "rozporządzeniem zalesieniowym z 2009 r."), które zostały wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1, a także w ust. 1a pkt 2 i 3, ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 oraz Dz. U. z 2013 r. poz. 173 i z 2015 r., poz. 349). Przyznane na rzecz skarżącego płatności na zalesienie za poszczególne lata, stanowią jedną z form pomocy realizowaną w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich i to pomocy, która przyznawana jest w sposób jednostronny i władczy przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej, w drodze decyzji administracyjnej.

Postępowanie, o którym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jest samodzielnym postępowaniem, w którym także w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego w związku z otrzymaną pomocą zobowiązania przez wymagany okres.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a rolnik nie realizuje całego zobowiązania w ramach programu zalesiania gruntów rolnych; w szczególności płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu i zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi miedzy innymi w przypadku braku złożenia w terminie określonym w rozporządzeniu zalesieniowym z 2007 r. czy 2009 r., wniosku i oświadczenia przejmującego działki objęte wnioskiem przekazującego wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji zobowiązań, które zostały złożone przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.

W ocenie organów na gruncie niniejszej sprawy doszło właśnie do niedopełnienia takich wymagań, które zostały określone w przepisie § 15 ust. 4 w zw. z ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego z 2007 r. i z 2009 r. (w analogicznym brzmieniu w każdym z ww. rozporządzeń). Stosownie do § 15 ust. 4 przepisy ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomoc nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, natomiast zgodnie z ust. 1 jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli: 1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek, o którym mowa w § 9 ust. 3; 2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-4 albo § 5 ust. 1 pkt 2; 3) uzyskuje on co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa, w przypadku premii zalesieniowej, o której mowa w § 7 ust. 1 pkt 3. Warunki te musza zostać spełnione łącznie.

W myśl natomiast § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego z 2007 r. i z 2009 r., rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich część na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełni warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 tegoż rozporządzenia, czyli m.in. w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów nie złoży wniosku o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc oraz nie zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-4.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy ARiMR w sposób uprawniony uznały, że pobrane przez skarżącego środki pieniężne na zalesianie gruntów rolnych w okresie od 2008 r. do 2010 r. w wysokości 49.071,60 zł, były płatnościami nienależnymi, a następnie czy w konsekwencji uznania przedmiotowych płatności za nienależne istniały podstawy do orzeczenia o ich zwrocie przez skarżącego.

Zdaniem Agencji, przyznane P. K. środki pieniężne decyzjami z dnia 4 czerwca 2008 r. (nr [...] – w odniesieniu do zalesiania działki [...] oraz nr [...] – w odniesieniu do zalesiania działki nr [...]), wypłacane kolejno przez lata 2008-2010, w wyniku niezrealizowania zobowiązań podlegają zwrotowi przez skarżącego jako płatności nienależne. Organ stwierdzając fakt niezrealizowania zobowiązań w ramach zalesiania gruntów rolnych powołał się na przepisy rozporządzenia zalesieniowego z 2007 r. i z 2009 r., tj. § 15 ust. 4 w zw. z ust. 1, określający warunki przyznania płatności producentowi rolnemu, który nabył działki rolne objęte wnioskiem.

Jak wynika z akt sprawy skarżący – P. K. w dniu 15 marca 2011 r. zbył w drodze sprzedaży R. Ż. działki nr [...] i [...] położone w obrębie Ł., objęte planami zalesieniowymi. Następnie, w dniu 15 kwietnia 2011 r. skarżący poinformował organ o zbyciu ww. działek przedkładając umowę sprzedaży (akt notarialny rep. A nr [...]) oraz pismo, w którym skarżący oświadczył (wyjaśnił), że kontynuację zobowiązań przejmie nowy właściciel tych działek, który złoży stosowny wniosek odnośnie kontynuacji zgodnie z obowiązującym terminem 35 dni, natychmiast po uzyskaniu odpowiednich dokumentów. Jednocześnie jednak skarżący złożył do organu pismo – oświadczenie podpisane przez kupującego (nabywcę ww. działek – R. Ż.), z którego wynikało, że to on "przejmuje zobowiązania dotyczące kontynuacji planów zalesieniowych z dnia 19 i 20.09.2007 r. w dniu ich zakupu" (k. 33-35 akt administracyjnych).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika również, że na podstawie czynności kontrolnych przeprowadzonych na przedmiotowych działkach nr [...] i [...] w dniu 28 grudnia 2011 r. stwierdzono brak powierzchni zalesionej, a jedynie teren częściowo podbagniony z roślinnością łąkowo-bagienną, wskazujący na brak koszenia w 2011 r. Stwierdzono także liczne pnie (5-8 cm), które były pozostałością po drzewach lub krzewach oraz kilka drzew liściastych o wysokości ok. 1 m.

Mając powyższe na uwadze organy stwierdziły, że nie został spełniony warunek kontynuacji realizacji zobowiązań związanych z zalesieniem przedmiotowych działek przez rolnika, który przejął własność ww. gruntów objętych wnioskiem o pomoc (tj. R. Ż.), a w konsekwencji zostały spełnione – określone w § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego z 2009 r. (z 2007 r.) - przesłanki orzeczenia wobec skarżącego o zwrocie przyznanej pomocy na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania (tj. za lata 2008-2010).

Jakkolwiek w świetle opisanych okoliczności należy przyjąć, że pobrane przez skarżącego płatności miały charakter "kwot nienależnie pobranych środków publicznych", o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji - przyznając w tym zakresie rację organom - to jednak, w ocenie Sądu, samo stwierdzenie obowiązku zwrotu ww. środków przez skarżącego jest przedwczesne.

Wskazać bowiem należy – na co w ocenie Sądu słusznie zwrócono uwagę w złożonej skardze – że organy w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy nie rozważyły w stopniu wystarczającym, w świetle obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, możliwości odstąpienia od żądania zwrotu ww. należności od skarżącego.

W ocenie organów ARiMR nie zostały bowiem spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności, określone w przepisach wspólnotowych, w szczególności w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004, obowiązującym w stosunku do wniosków o przyznanie płatności w latach 2008-2009 oraz w rozporządzeniu Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95, obowiązującym w stosunku do wniosków o przyznanie płatności m.in. w 2010 r.

I tak, stosownie do przepisu art. 73 rozporządzenia Nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, tj. za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem, przy czym stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych (ust. 1 i ust. 3). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma jednak zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Zgodnie natomiast z ust. 5 art. 73 rozporządzenia komisji (WE) Nr 796/2004, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W orzecznictwie przyjmuje się, że dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta i wypływające z tej świadomości zachowanie (działanie lub zaniechanie określonego działania przez beneficjenta). Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, iż podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale - w danych okolicznościach - usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność tego mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Z kolei w złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można usprawiedliwić, bowiem pozostający w złej wierze nie wie co prawda o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 21/14, LEX nr 1666189).

W niniejszej sprawie organy – dokonując oceny istnienia dobrej wiary u skarżącego – poprzestały w istocie na konstatacji, że skoro skarżący ubiegając się i otrzymując dofinansowanie zobowiązał się do zalesienia gruntów, pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia oraz do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, a w razie zbycia gruntów objętych planem zalesienia do poinformowania o tym fakcie organu, a następnie przejęcia zobowiązania i kontynuowania założonej uprawy przez nabywcę ("nowego rolnika"), to w okolicznościach sprawy - w sytuacji, w której nabywca nie dopełnił zobowiązania kontynuacji założonej uprawy leśnej – nie można uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze.

Konstatacja ta – jak zostało już wskazane – jest przedwczesna, gdyż dla pełnej i wszechstronnej oceny "dobrej wiary" po stronie skarżącego konieczne – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – jest dokonanie szczegółowej oceny zachowania samego skarżącego, jak też nabywcy gruntów objętych planem zalesienia – R. Ż. Zauważyć należy bowiem, że skarżący w związku ze zbyciem przedmiotowych działek w dniu 15 marca 2011 r., w istocie dopełnił nałożony nań obowiązek poinformowania organu o tym fakcie w wyznaczonym terminie (35 dni od dnia zbycia gruntów). Co więcej, przedkładając te informacje do organu skarżący złożył także pismo, w którym nabywca (R. Ż.) podpisał się pod oświadczeniem, że "przejmuje zobowiązania dotyczące kontynuacji planów zalesieniowych z dnia 19 i 20.09.2007 r. w dniu ich zakupu". Uszło więc uwadze organów, że w istocie skarżący został "zapewniony" (co potwierdził składając do organu złożone na piśmie oświadczenie R. Ż.), że nowy nabywca działek przejmie zobowiązanie i kontynuację założonej uprawy na przedmiotowych działkach. W ocenie Sądu – skoro dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że danemu podmiotowi przysługuje określone prawo czy też, że działa on zgodnie z prawem – to organy w niniejszej sprawie winny raz jeszcze, tym razem w sposób pełny i wszechstronny, dokonać oceny dobrej wiary po stronie skarżącego z uwzględnieniem całokształtu jego zachowania, tj. z jednej strony oceny dopełnienia przez niego wymogów formalnych, które nałożył prawodawca czyli m.in. poinformowania w zakreślonym terminie o zmianie podmiotowej na skutek przeniesienia własności działek objętych zalesieniem, a z drugiej istnienia po stronie organu wiedzy, zarówno co do osoby nowego właściciela przedmiotowych działek, jak też – co istotne - treści złożonego przez niego oświadczenia, co do woli "kontynuacji planów zalesieniowych" na przedmiotowych działkach (zgodnie z treścią pisma/oświadczenia – data wpływu do Biura Powiatowego ARiMR 15.04.2011 r. – k. 34 akt administracyjnych). W tym celu i pod tym kątem organ powinien poddać ponownej rozwadze zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, co jednak podkreślić należy, nie będzie wykluczało dokonania przez organy oceny zasadności zgłaszanych przez skarżącego dowodów na okoliczność jego dobrej wiary i ich ewentualnego przeprowadzenia w toku ponownie prowadzonego postępowania w tej sprawie, skoro to na stronie (beneficjencie), stosownie do art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, ciąży obowiązek wykazania przed organem dobrej wiary (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 113/13, LEX nr 1485478).

Odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia, a w konsekwencji podstawy zwrotu pobranych płatności za 2010 r., wskazać należy, że organ prawidłowo wskazał, iż dla płatności realizowanych od roku 2010 i lat kolejnych w przepisach sektorowych brak jest regulacji szczególnych dotyczących okresów przedawnienia i że dla tych płatności znajduje zastosowanie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. W myśl art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W niniejszej sprawie wypłacane na rzecz skarżącego świadczenia z tytułu zalesienia gruntów rolnych realizowane było m.in. właśnie w ramach programu wieloletniego – PROW 2007-2013. Przyjąć więc należy, że w tej sytuacji upływ terminu przedawnienia nastąpić mógł nie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (do kiedy możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (czyli terminu na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej; Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1 ze zm. – por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 458/17, LEX nr 2380027).

Jednocześnie należy w rozpoznawanej sprawie zwrócić uwagę, że do dnia ostatecznego zakończenia programu, wystąpiły zdarzenia prawne powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia, ponieważ – jak przyjęły organy a strona nie kwestionowała tej okoliczności – pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności, zostało doręczone stronie w dniu 7 kwietnia 2015 r. Oznacza to, że w tym konkretnym przypadku, okres przedawnienia został przerwany, co - stosownie do dalszej części art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 – ma istotne znaczenie. Zgodnie z tym przepisem: "przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo", przy czym "upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1".

Przerwany w dniu 7 kwietnia 2015 r. okres przedawnienia biegnie na nowo, a zatem w dniu wydania zaskarżonej decyzji organy mogły orzekać o ustaleniu kwoty nienależnej płatności na 2010 r. i o jej zwrocie. Organ może bowiem orzec o zwrocie nienależnie pobranych płatności w przypadku, gdy nie zaistnieje negatywna przesłanka w postaci upływu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, a taka sytuacja – w związku z przerwaniem biegu przedawnienia – zaistniała w istocie w rozpoznawanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę – z powyżej wskazanych przyczyn - uzasadnione było uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w celu ustalenia przez organy w ponowie prowadzonym postępowaniu, czy w sprawie wystąpiły określone w art. 73 ust. 5 zd. 2 rozporządzenia komisji (WE) Nr 796/2004 przesłanki dające podstawę do uchylenia wobec skarżącego obowiązku zwrotu nienależnych płatności z tytułu zalesienia gruntów za lata 2008-2009.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.