Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 506/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Wanda Zielińska – Baran, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Maciej Zajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. o zawieszeniu postępowania; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. K. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. K. pismem z dnia 1 października 2003r. wniosła do Urzędu W. o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania byłego męża J. K. z lokalu położonego w W., przy ul. [...] (k. 1 akt administracyjnych).

Postanowieniem z dnia [...] października 2003r. Prezydent W., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: K.p.a.), zawiesił postępowanie o wymeldowanie J. K. z pobytu stałego do czasu rozpatrzenia przez sąd powszechny pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. W uzasadnieniu wskazał, iż w Sądzie Rejonowym dla W. toczy się z powództwa J. K. sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, tym samym uznał iż rozpatrzenie sprawy dotyczącej wymeldowania ww zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy cywilnej, traktując ją jako zagadnienie wstępne, od którego zależy rozstrzygnięcie niniejszego postępowania (k. 21 akt adm.).

Dnia 6 października 2004r. E. K. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, albowiem powzięła wiadomość, iż pozew o przywrócenie naruszonego posiadania został powodowi zwrócony, z powodu niedopełnienia "formalności" (k. 24 akt adm.).

Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r., na podstawie art. 97 § 2 K.p.a. odmówił podjęcia postępowania. W uzasadnieniu zajętego stanowiska wskazał, iż postępowanie sądowe stanowiące podstawę zawieszenia postępowania nie zostało rozstrzygnięte. J. K., wezwany – na skutek wniosku E. K. o podjęcie zawieszonego postępowania - do przedstawienia zaświadczenia o toczącym się postępowaniu przed sądem powszechnym, przedstawił kolejny pozew o przywrócenie naruszonego posiadania z pieczęcią biura podawczego Sądu 14 października 2004r. Dołączył do niego potwierdzenie opłaty wraz z numerem sprawy. Pomimo więc, że przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone w związku z pierwotnie wniesionym, tj. w dniu 13 października 2003r. przez J. K. pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, a sprawa w Sądzie się nie odbyła (o czym organ nie wiedział), uznał iż wniesienie nowego pozwu (14 października 2004r.) jest dla niego wiążące, z uwagi na uzależnienie rozpatrzenia sprawy od orzeczenia sądu powszechnego. Jego zdaniem nie jest możliwe dokonanie we własnym zakresie oceny, czy nastąpiło naruszenie posiadania czy też nie, zatem brak przesłanek do podjęcia zawieszonego postępowania (k. 41 akt adm.).

Na powyższe postanowienie E. K. wniosła zażalenie.

Orzekając, w następstwie zażalenia, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, stwierdzając brak podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ pierwszej instancji. Podniósł, iż ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania rodzi obowiązek organu jego podjęcia z urzędu lub na żądanie strony (art. 97 § 2 K.p.a.). W badanej sprawie zagadnienie wstępne - jakim uznano sprawę o przywrócenie naruszonego posiadania i od rozpoznania której uzależniono rozpatrzenie przedmiotowej sprawy o wymeldowanie - nie zostało rozstrzygnięte, zatem nie ustała przyczyna, z powodu której zawieszono postępowanie administracyjne (k. 64 akt adm.).

W skardze na powyższe postanowienie E. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, jako naruszających prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Podniosła, iż organy rozpoznające sprawę nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie toczących się postępowań o przywrócenie naruszonego posiadania, bezkrytycznie przyjmując kserokopie pozwów składanych przez J. K. do sądu powszechnego w odstępach jednego roku. Jej zdaniem powoływanie się przez organy, że decyzja w sprawie wymeldowania zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jest niezasadne, bowiem - jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2002r., sygn. akt 2353/01 - żaden przepis nie uzależnia decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. Również, powołując się na wyrok NSA z dnia 3 października 1991r., sygn. akt SA/Gd 828/91, stwierdziła że charakter i przyczyny opuszczenia lokalu przez J. K., a zatem dokonywanie w tym zakresie ustaleń faktycznych oraz ocena materiału dowodowego, należy do organu administracyjnego rozpoznającego sprawę, który w tym zakresie nie może się uchylać od jej rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Sądu (k. 2-4 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (k. 6-7 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004r. o odmowie podjęcia postępowania oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2003r. o zawieszeniu postępowania naruszają prawo i to w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.

Podstawę prawną postanowienia o odmowie podjęcia postępowania w sprawie wymeldowania uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego na prawach strony, tj. J. K. z pobytu stałego stanowił art. 97 § 2 K.p.a. Zgodnie z jego brzemieniem organ administracji publicznej podejmuje postępowanie z urzędu lub na żądanie strony, gdy ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Prezydent W. – jako organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji uznał, że rozpatrzenie sprawy o wymeldowanie J. K. z pobytu stałego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, a mianowicie powództwa o naruszenie posiadania, z którym ww wystąpił i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawiesił postępowanie, a w dalszej kolejności odmówił podjęcia postępowania, albowiem zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte i stanowisko to podtrzymał organ odwoławczy.

Z treści artykułu 97 § 1 pkt 4 K.p.a. wynika obligatoryjność zawieszenia postępowanie przez organ, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi w sytuacji, gdy w ramach stanu faktycznego stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej występuje jako jego element kwestia, której uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje rozpatrzenie sprawy administracyjnej, gdy jednocześnie do rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest właściwy organ administracji rozpoznający sprawę administracyjną, lecz inny organ lub sąd (wyrok NSA z 18.04.2000r., sygn. akt V SA 1701/99, publ. LEX nr 79244). Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (wyrok NSA z 1.06.1998r., sygn. akt II SA 534/98, publ. LEX nr 41763).

Stosownym jest też zauważyć, iż instytucja procesowa zawieszenia postępowania nie oznacza, że organ administracji – właściwy do rozpoznania sprawy może uchylić się od rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie innego organu lub sądu. O treści rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty (art. 104 § 2 K.p.a.) decyduje stan faktyczny i prawny w momencie wydawania decyzji.

Jak wynika z powyższego, w niniejszej sprawie, organ za zagadnienie wstępne, zw. też prejudycjalnym, uznał toczące się przed sądem powszechnym postępowanie z powództwa J. K. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu (ściślej pokoju) - jako że ww twierdzi, iż nie opuścił go dobrowolnie, od którego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania.

Zdaniem Sądu okoliczności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez J. K. mają istotne znaczenie w sprawie o wymeldowanie, niemniej jednak ustalenia w tym zakresie może poczynić organ rozpoznający sprawę, bez konieczności czekania na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu cywilnym. Sąd stanął więc na stanowisku, iż brak podstaw do przyjęcia, że toczący się proces o naruszenie posiadania uniemożliwia organowi administracji wydanie decyzji rozstrzygającej o żądaniu przewidzianym w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r., nr 87, poz. 960 ze zm.), tym samym stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy organ administracji wydaje [...] decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego [...] i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. To do organu należy ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, tym samym stwierdzenie że utraciła ona uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zatem ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania (J. K.) nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji. W tej sytuacji, ów organ uprawniony jest do dokonywania w tym przedmiocie ustaleń faktycznych, poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego i ocenę zebranego na tą okoliczność materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania i w tym zakresie nie może uchylać się od rozpoznania sprawy oraz wydania decyzji, powołując się na toczące postępowanie cywilnego, mogące obejmować ustalenia w analogicznym zakresie. Żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym (wyrok NSA z 18.04.2002r., sygn. akt V SA 2353/01, publ. LEX nr 83814).

Oczywistym jest fakt, iż niekiedy postępowanie cywilne może zawierać istotne w sprawie administracyjnej ustalenia w przedmiocie "charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu" przez osobę wskazaną w żądaniu wymeldowania, nie oznacza to jednak - jak wskazano - aby przedmiot tych ustaleń mógł być kwalifikowany jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Na przykład, gdyby doszło do wydania przez sąd powszechny orzeczenia w sprawie posesoryjnej przed rozstrzygnięciem kwestii wymeldowania, organ administracji zobowiązany jest je rozważyć.

Reasumując, niezasadnie organ drugiej, jak i pierwszej instancji uznały, że rozstrzygnięcie sprawy o naruszenie posiadania jest zagadnieniem wstępnym, bez rozpoznania którego organ administracji nie może wydać decyzji merytorycznej, a skoro tak to bezpodstawnym było zawieszanie postępowania, jak i odmowa jego podjęcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uwzględniając skargę na postanowienie wydane w postępowaniu zażaleniowym przez Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2005r. - na mocy art. 145 § 1 pkt 1) c) P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji, stając na stanowisku, że wytknięte wyżej naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 97 § 1 pkt 4 i § 2 K.p.a., stanowiło naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, wychodząc poza granice skargi z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., a zarazem korzystając z uprawnień jakie art. 135 P.p.s.a., uchylono również postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania. Wobec tego organ winien przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy.

O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł, postanowiono na zasadzie art. 200 P.p.s.a.