Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 171/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant St. sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi K. E. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując odwołanie K. E., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia [...] r. nr [...] znak [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy wraz z odsetkami.

2. Skarżący K.E. w dniu [...] 2008 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, których obowiązek zapłaty powstał w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika, których łączna kwota wynosiła [...] zł. Wskazana kwota obejmowała zaległe składki na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł, na ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie [...] zł oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto odmowa dotyczyła naliczonych stronie na dzień [...] 2008 r., odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł. Powyższą decyzję podpisała Zastępca Dyrektora Oddziału w C.K. J..

3.1. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na przedstawione przez K. E. dochody gospodarstwa domowego wynoszące [...] zł stwierdził, iż mimo że nie prowadzi działalności gospodarczej, to po uwzględnieniu wszystkich wydatków w wysokości [...] zł pozostaje mu kwota pozwalająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i podjęcie się spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Wyjaśnił, iż w przypadku wnioskodawcy nie występuje żadna przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, zwanej dalej u.s.u.s.) stanowiąca podstawę do umorzenia należności w przypadku całkowitej nieściągalności. W szczególności organ nie stwierdził istnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., które to prowadziłby do uznania należności za całkowicie nieściągalne. Nadto zwrócił uwagę, iż zaistniała sytuacja nie pozwala - na tym etapie sprawy - na stwierdzenie braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3.2. Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że zbadano pozostałe przesłanki umorzenia należności z tytułu składek zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a ocena materiału dowodowego w kontekście przepisów określających te przesłanki doprowadziła organ do wniosku, że w przypadku zainteresowanego nie zachodzą szczególne okoliczności. Organ zauważył, że strona nie wykazała w toku postępowania, iż spłata należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą pozbawiłaby ją możliwości zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem). Przy tym podkreślił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych kierując się uzasadnionym ważnym interesem płatnika i na jego wniosek może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę, jednakże ustalenie, iż zachodzą przesłanki uzasadniające pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika nie przesądzają jednoznacznie o uwzględnieniu zadania strony, a jedynie stanowią warunek konieczny rozważenia takiej możliwości. Organ wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację ZUS z całości lub części należnych mu zobowiązań i jej zastosowanie uzasadniają jedynie wyjątkowe okoliczności, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż w niniejszej sprawie nie udokumentowano zajścia szczególnych okoliczności uzasadniających pozytywne rozpatrzenie wniosku K. E..

4. Pismem z dnia [...] 2009 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy ze względu na swoją ciężką sytuację materialną, która skutkuje niemożnością uregulowania zadłużenia względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem opłacenie tych zobowiązań, pozbawiłoby wnioskodawcę, jak i jego rodzinę całkowicie środków do życia, a tym samym możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

4.1. Uzasadniając swój wniosek strona podała, że w danym momencie tworzy dwuosobowe gospodarstwo z żoną, gdyż syn przeprowadza się do innego mieszkania, a na miesięczne dochody gospodarstwa składał się dochód strony wynoszący netto [...] zł i wynagrodzenie żony w kwocie netto [...] zł, czyli łącznie [...] zł. Strona podała też, że wydatki stałe to kwota [...] zł (bez pożyczek – [...] zł). W związku z tym zwróciła uwagę, że kwota jaka pozostaje na żywność, środki czystości i inne w łącznej kwocie [...] zł nie pozwala zaspokoić elementarnych potrzeb życiowych. Oświadczyła też, że w danym momencie nie prowadzi działalności gospodarczej i że w wyniku jej likwidacji nie pozostał żaden majątek, który mógłby zaspokoić zadłużenie, a opłacenie zobowiązań pozbawiłoby ją i jej rodzinę całkowicie środków do życia.

5. Zawiadomieniami z dnia [...] i [...] 2009 r. organ poinformował stronę o jej prawach procesowych i terminie załatwienia sprawy.

6. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., po rozpatrzeniu wyżej opisanego wniosku strony, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie odmowy umorzenia należności.

6.1. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C., że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność w ramach przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i że strona nie wykazała, iż z uwagi na sytuację materialną oraz rodzinną uregulowanie należności wpłatami własnymi w ramach układu ratalnego wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Dodatkowo zauważył, że na tym etapie postępowania stan sprawy uległ zmianie, ponieważ strona nie prowadzi już działalności gospodarczej i zmniejszył się dochód gospodarstwa domowego o dochód syna. W nawiązaniu do tego podkreślił jednak, że strona nie udowodniła, np. przedłożeniem zaświadczeniem o wymeldowaniu, że syn był w trakcie przeprowadzki oraz wysokości ponoszonych wydatków. Zdaniem organu nie do zaakceptowania jest sytuacja, że regulowane są należności cywilnoprawne w postaci rat kredytów z pominięciem spłaty należności publicznoprawnych w postaci składek. Dalej organ opisał uprawnienia jakie posiada w ramach uznania administracyjnego i stwierdził, że skutki działalności gospodarczej strony, prowadzonej na własne ryzyko, nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, a w konsekwencji na ogół obywateli, a ponadto, że z instytucji umorzenia składek nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

6. W skardze z dnia [...] 2009 r. K. E. zakwestionował stanowisko organu, wskazując, iż zestawienie bieżących wydatków, które wymienił, z uzyskiwanymi dochodami potwierdza brak możliwości utrzymania jego rodziny. Podniósł również, iż organ wydający decyzję posłużył się błędną interpretacją przepisu art. 28 u.s.u.s. i niewłaściwie ocenił przesłanki do umorzenia należności. Do skargi dołączył zaświadczenie o zameldowaniu syna G.E. w R. od dnia [...] 2009 r.

7. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że K. E. obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, a źródłem utrzymania jego dwuosobowej rodziny jest dochód w postaci wynagrodzenia za pracę oraz wynagrodzenie za pracę żony w łącznej wysokości [...] zł. netto. Organ wskazał, iż gospodarstwo domowe ponosi miesięczne wydatki w wysokości [...] zł, a ponadto skarżący ponosi dodatkowe wydatki związane z zaciągniętymi kredytami, wynoszące [...] zł, jak i wydatki z tytułu ubezpieczenia mieszkania i polisy na życie w kwocie [...] zł. Organ powtórnie podniósł, iż sytuacja skarżącego jako niewystarczającą dla przyznania wnioskowanej ulgi, zarówno w kontekście ważnego interesu strony jak i interesu publicznego. Stwierdzając, że uznaniowy charakter instytucji umorzenia powoduje zastosowanie wobec zobowiązanego przedmiotowej ulgi jest prawem, a nie stanowi obowiązek organu, przywołał wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 874/08 z dnia 10.02.2009 r. (Lex nr 483118).

8. W uzupełnieniu skargi w piśmie z dnia [...] 2010 r. strona skarżąca złożyła dokumenty potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w jej gospodarstwie domowym wnosząc o przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie. W pozostałym zakresie podtrzymała wszelkie wnioski i twierdzenia wyrażone w skardze.

9. W piśmie procesowym z dnia [...] 2010 r. pełnomocnik skarżącego podkreślał, że w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja opisana w § 3 rozporządzenia, albowiem skarżący wykazał, iż po jego stronie zaistniał ważny interes, przejawiający się w tym, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie będzie w stanie opłacić należności. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że po podliczeniu kosztów ponoszonych w ramach gospodarstwa domowego pozostaje kwota [...] zł, która miesięcznie pomniejszana jest o raty kredytów wskazanych w piśmie z dnia [...] 2010 r. Zauważono przy tym, że kredyty te zostały zaciągnięte w celu spłaty zadłużenia związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, dlatego, według pełnomocnika, nie powinny być uwzględniane przy ocenie sytuacji majątkowej strony. Pełnomocnik wskazał, że po odliczeniu rat, w gospodarstwie domowym pozostaje dochód na poziomie około [...] zł miesięcznie, co nie pozwoli na opłacenie ponad [...] zł zaległości składkowych. Zarzucono też, że organ błędnie przyjął, iż syn skarżącego oraz żona skarżącego zamieszkują razem ze stroną tworząc wspólne gospodarstwo domowe.

10. Na rozprawie dnia 8 czerwca 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze i złożonych pismach procesowych.

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje:

11. Skarga nie jest zasadna.

12. Właściwość tutejszego Sądu do rozpoznania skargi na decyzję wydaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiotowej sprawie wynika z obowiązującego od dnia 11 października 2008 r. przepisu § 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) wydanego na podstawie delegacji wynikającej z 13 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz faktu, że miejsce zamieszkania strony znajduje się na terenie działania tutejszego Sądu.

13. Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

13.1. Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy to materialnego, czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

14. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej w sprawie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i inne, i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, należy mieć na uwadze następujące regulacje prawne oraz prawa i obowiązki z nich wynikające zarówno dla wnioskodawcy występującego o przyznanie danej ulgi, jak i organu administracji, który rozpatruje taki wniosek.

14.1. Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi, że (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

14.2. Natomiast zgodnie z § 3 rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji z art. 28 ust. 3b u.s.u.s.:

1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

14.3. Zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

14.4. Na gruncie tych przepisów należy zwrócić uwagę na kilka wniosków z nich wynikających, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze, zakresem przedmiotowym instytucji umorzenia zostały objęte nie tylko należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ale również z tytułu składek zdrowotnych oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wówczas do tych należności przepisy dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się "odpowiednio". Po drugie, w art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b u.s.u.s. określony został zamknięty katalog przypadków, których wystąpienie w konkretnej sytuacji uprawnia zakład do umorzenia należności z tytułu składek. Natomiast w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia katalog ten został określony w sposób szczególny, ponieważ na wstępie określono, że chodzi tu o niemożność zapłaty zaległości ze względu na "ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny". Po trzecie, nawet wystąpienie tych przesłanek oznacza dla zakładu jedynie uprawnienie, a nie obowiązek umorzenia, ponieważ wszystkie te normy prawne, jak i sama istota ulgi, oparta jest na konstrukcji, tzw. uznania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2008 r., II GSK 396/08 i z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08 publikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285). Językowo wyraża się to w użyciu przez ustawodawcę określenia "może". W orzecznictwie podkreśla się, że charakter uznaniowy decyzji w sprawie umorzenia ma również wpływ na sposób dokonywania przez sąd administracyjny kontroli konkretnych postępowań prowadzonych przez organ w tym zakresie. Zauważa się przy tym, że sąd nie może narzucić organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, np. umorzenia składek lub odsetek, bowiem jest to wyłączna kompetencja samego organu, a rola sądu sprowadza się - w pewnym uproszczeniu - do zbadania sposobu dojścia przez organ do decyzji w tym przedmiocie. Tym samym kontrolowane winno być postępowanie prowadzone przez organ, w efekcie którego wydano kwestionowane decyzje, czyli sąd winien zbadać, czy organ przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, czy zebrał w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy oraz czy odniósł się w sposób właściwy do zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08, publikowany na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

14.5. Biorąc to wszystko pod uwagę i badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji prawnej i faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie, Sąd nie doszukał się po stronie organów naruszenia ani prawa materialnego, ani prawa procesowego uzasadniającego uchylenie tych decyzji. W szczególności nawet przy przyjęciu stanowiska strony można uznać, że organy działały w ramach uznania administracyjnego dając temu wyraz w przedostatnim i ostatnim akapicie uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

14.5.1. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego, ocenianego na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych należności, które zostały wymienione w art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia.

14.5.2. Organ drugiej instancji rozpatrując ponownie sprawę w postępowaniu odwoławczym w sposób wyczerpujący uwzględnił nową sytuację opisaną przez stronę w wezwaniu o ponowne rozpoznanie sprawy i rozpatrzył cały materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji z urzędu i dołączony do tego wniosku, tj. zaświadczeń o dochodach z dnia [...] i [...] 2009 r. Dał temu wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Wyjaśnił, na jakiej podstawie prawnej orzekał - wskazując na poszczególne przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie (k. 118 i 119 akt administracyjnych) - a także wymienił fakty, które uznał za udowodnione z powołaniem się na dokumenty, z których one wynikały oraz podał przyczyny, z powodu których odmówił wiarygodności pewnym dowodom (k. 117 i 119 akt administracyjnych). Tym samym nie naruszył art. 7, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył też granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a.

14.5.3. Słusznie organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "całkowitej nieściągalności", o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w sprawie nie zaistniały przypadki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 5 u.s.u.s. Natomiast, jeśli chodzi o warunki wymienione w pkt 3 i 6 tego przepisu, to, wbrew twierdzeniom strony, nie było podstaw, aby uznać, że wystąpiły one w sprawie. W zakresie elementów wynikających z pkt 3 należy wskazać, że wprawdzie wystąpił pierwszy z nich, a mianowicie strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie zaistniał drugi polegający na braku majątku, z którego można egzekwować należność. Jak wynika z tego przepisu chodzi tu nie tylko o brak majątku zobowiązanego, ale też o brak majątku małżonka, następców prawnych i osób trzecich, z którego można egzekwować daną należność. W wezwaniu z dnia [...] 2009 r. strona sama wskazywała, że łączne miesięczne dochody gospodarstwa wynosiły netto [...] zł, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 117 akt administracyjnych). Wynagrodzenia te stanowią prawo, z którego istnieje możliwość chociażby częściowej egzekucji z zachowaniem określonych ograniczeń wynikających z przepisów egzekucyjnych. Słusznie podkreślił organ, że w toku postępowania administracyjnego strona ani nie udowodniła, ani nawet nie uprawdopodobniła wysokości ponoszonych wydatków na określone opłaty w kwocie [...] zł i na inne obciążenia związane ze spłatą zaciągniętych w bankach pożyczek oraz na ubezpieczenia majątku i życia. Dowody dołączone do pisma z dnia [...] 2010 r., złożonego w toku postępowania sądowego, nie mogły być uwzględnione przez organ odwoławczy, ponieważ nie były organowi znane na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a na ten dzień Sąd ocenia działania organu pod kątem zgodności z prawem. Jeśli chodzi o pkt 6 tego przepisu, to w związku z powyższym jest też oczywiste, że w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym, z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęć wynagrodzeń za pracę, uzyskałoby się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Podkreślić należy, że w tym przepisie chodzi o racjonalność dochodzenia należności i porównanie egzekwowanej kwoty z kwotą wydatków egzekucyjnych, a nie kwotą kosztów egzekucyjnych. Z art. 66 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) wynika, że wydatki obciążają wierzyciela, a koszt są egzekwowane od zobowiązanego. Tym samym istotą zastosowania pkt 6 jest to, że nieekonomiczna jest egzekucja w przypadku, gdy wydatki egzekucyjne, które ponosi wierzyciel poprzez potrącenie ich z wyegzekwowanych kwot przez organ egzekucyjny, przewyższają kwotę dochodzonej należności. W sytuacji, gdy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu takiego postępowania na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dodatkowo należy podkreślić, że należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu z kwoty uzyskanej z egzekucji w jednej z pierwszych kategorii przed zobowiązaniami bankowymi, jeśli chodzi o należności niezabezpieczone hipotecznie lub zastawem rejestrowym (art. 115 § 1 pkt 4 powyższej ustawy).

14.5.4. Poza tym Sąd uznał również, że organ prawidłowo ustalił, iż w sprawie dodatkowo nie wystąpiły inne uzasadnione przypadki dające podstawę do umorzenia należności strony skarżącej stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia. Na wstępie podkreślić należy, że wyraźnie z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania zaistnienia tych przesłanek (ciężar dowodu) spoczywa na stronie ("jeżeli zobowiązany wykaże"). Natomiast obowiązkiem organu, stosownie do zasady informowania wynikającej z art. 9 k.p.a., jest występować do strony z wezwaniem do złożenia stosownych dokumentów. W niniejszej sprawie mimo poinformowania o tym obowiązku i skierowania takiego wezwania z dnia [...] 2008 r. i [...] 2009 r. strona nie złożyła stosownych dokumentów, a mianowicie potwierdzających, że nie jest w stanie opłacać należnych zaległości, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej lub jej rodziny, co prowadziłoby do:

- braku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- możliwości dalszego prowadzenia działalności w przypadku poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia,

- uniemożliwienia przedsiębiorcy uzyskiwania dochodu i opłacania składek w przypadku wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Można zgodzić się ze stwierdzeniem, że sytuacja finansowa strony jest trudna, ale, co zostało wyżej opisane w pkt 14.5.3. niniejszego uzasadnienia, nie wykazała ona w postępowaniu administracyjnym, że ponosi miesięcznie wydatki w kwocie [...] zł a bez pożyczek w kwocie [...] zł, a tym samym, że na utrzymanie jej i żony pozostaje miesięcznie kwota odpowiednio [...] zł lub [...] zł. Prawidłowo organy uznały, że w tej sytuacji strona nie wykazała, że zachodzą przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowiące podstawę do zastosowania uznania administracyjnego i umorzenia stronie zaległych składek. Jeśli zaistniały inne określone stany faktyczne mieszczące się w zakresie regulacji § 3 ust. 1 rozporządzenia, to strona winna je opisać i co najmniej uprawdopodobnić (ciężar dowodu), dlatego nie można uznać za zasadny zarzut pełnomocnika, że organy powinny wykazać się dodatkową aktywnością i przy badaniu zasadności umorzenia nie poprzestawać na ocenie, czy zaistniały stany faktyczne wymienione w § 3 ust. 1 – 3 rozporządzenia, ale też ustalać z urzędu, czy nie wystąpiły inne przypadki. Poza tym z oświadczeń strony wynika, że kwota [...] zł już uwzględnia obciążenia związane z zaciągniętymi pożyczkami (kredytami). Więc nawet w takiej sytuacji miesięcznie na osobę pozostaje więcej niż [...] zł, tzn. więcej niż to wylicza pełnomocnik w piśmie z dnia [...] 2010 r.

14.5.5. W ramach wykonania obowiązków procesowych przed wydaniem decyzji w pierwszej i drugiej instancji organy pismami z dnia [...] 2009 r. oraz z dnia [...] i [...] 2009 r. wzywały stronę w celu wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego oraz do składania wniosków dowodowych, czyli nie naruszono również przepisów art. 9, art. 11, art. 12 i art. 81 k.p.a. Z tych przepisów wynika obowiązek organu administracji do informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale tylko takich, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania.

14.5.6. Dodatkowo wychodząc poza granice skargi zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu badał, czy organ drugiej instancji nie naruszył prawa procesowego, jeśli chodzi o przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiący podstawę do wyłączenia pracownika organu odwoławczego od udziału w tym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] 2009 r. w imieniu Zakładu podpisał Zastępca Dyrektora Oddziału K. J., a decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału J. K..

15. W związku z powyższym Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd oddalił skargę stosownie do art. 151 P.p.s.a.