Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1210/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Joanna Januszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia równoważności stopnia naukowego oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1210/04

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Minister Edukacji Narodowej i Sportu utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia równoważności tytułu "habilitalt doktorra" uzyskanego w Republice Węgierskiej w 1997 r. ze stopniem naukowym doktora habilitowanego uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższych postanowień Minister Edukacji i Sportu podniósł, że 1997 roku odmówił wnioskodawczyni E. G. potwierdzenia równoważności w/w tytułu ze stopniem naukowym doktora habilitowanego uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej a rozpatrując jej skargę na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 1998 roku (sygn. akt I SA 258/98) oddalił skargę, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, iż zaskarżone postanowienie uznać należy za zgodne z prawem. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] stycznia 2003 roku E. G. ponownie zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o weryfikację wcześniejszych postanowień i wydanie zaświadczenia stwierdzającego równoważność węgierskiego dyplomu "habilitalt doktorra" z polskim dokumentem nadającym stopień naukowy doktora habilitowanego. Pismem z dnia [...] maja 2003 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu poinformowało zainteresowaną, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia kwalifikacji uzyskanych na Węgrzech z nadawanym w Polsce stopniem naukowym, zakończyło się ostatecznie i w tej sprawie organ administracji państwowej jest związany oceną prawną Sądu.

Wyrokiem z dnia 9 marca 2004 roku (sygn. akt I SAB 268/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzając, że stosownie do art. 217 i 219 k.p.a. sprawa rozpoznawana w trybie postępowania o wydanie zaświadczenia powinna być załatwiona w drodze wydania stosownego zaświadczenia, albo w drodze postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez wnoszącego podanie.

Wykonując zatem powyższy wyrok Minister Edukacji Narodowej i Sportu stwierdził, że równoważnikiem stopnia naukowego lub tytułu naukowego, nadawanego w Rzeczpospolitej Polskiej, może być jedynie stopień bądź tytuł, oficjalnie uznany jako stopień bądź tytuł naukowy w państwie nadającym go. Tytuł "habilitalt doktorra" uzyskany w Republice Węgierskiej po 1993 roku nie jest uważany jako stopień bądź tytuł naukowy przez kompetentne władze węgierskie i z tego tytułu nie jest objęty ani Porozumieniem między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o wzajemnym uznawaniu równorzędności dokumentów o wykształceniu i stopniach naukowych, wydawanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Węgierskiej Republice Ludowej, podpisanym w Warszawie dnia 25 kwietnia 1980 r. (Dz. U. z 1981 r. Nr l, poz.1 i 2) ani postanowieniami Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, poz.28, 29).

Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające organ zwrócił się o udzielenie stosownej informacji z Węgierskiego Biura Ekwiwalencji i Informacji. Uzyskana z instytucji tej w dniu [...] 2004 roku wiadomość potwierdziła, iż zgodnie z węgierską Ustawą o szkolnictwie wyższym nr LXXX z 1993 roku, jedynym stopniem naukowym uzyskanym w Republice Węgierskiej po 1993 roku jest stopień naukowy "doktor" (PhD/DLA) a uzyskany w Republice Węgierskiej po 1993 roku tytuł "habilitalt dóktorra" nie jest stopniem naukowym. Oznacza on jedynie umiejętność nauczania i prowadzenia wykładów, a także upoważnia do podjęcia pracy w węgierskich szkołach wyższych na stanowisku profesora.

Organ ustalił także, że w treści węgierskiego dyplomu wyraźnie zaznaczono, iż dyplom ten ma charakter "venia legendi" co w tradycji akademickiej jest świadectwem określonych kwalifikacji dydaktycznych (prawo wykładania).

W Rzeczypospolitej Polskiej natomiast - zgodnie z obowiązującym prawem tj. ustawą z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz.385 z późn. zm.) i ustawą z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65 poz. 595), stopniami naukowymi są stopnie doktora i doktora habilitowanego.

Porównując zatem - wg organu - poziomy kwalifikacyjne stopni i tytułów naukowych z Republiką Węgierską po 1993 r., zgodnie z artykułem l punkt 3 Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, poz. 28,29) można porównać tylko pierwszy - poziom kwalifikacyjny i uznać za równoważne polskie i węgierskie dokumenty o nadaniu stopni naukowych "doktor" danej dziedziny nauki.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę i powołując się na związanie treścią wspomnianego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odmówił wydania objętego wnioskiem zaświadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. G. wnosiła o uchylenie wymienionych na wstępie postanowień i wydanie jej przez Sąd żądanego zaświadczenia twierdząc, że zawarte w nich rozumowanie odnosi się jedynie do stopni naukowych a pomija kwestię tytułu naukowego jakim jest tytuł naukowy wprowadzony na Węgrzech w 1993 r. "habilitalt doktorra", a który od 1997 skarżąca posiada. Polemizując szeroko ze stanowiskiem Ministra, skarżąca stała na stanowisku, że organ złamał prawo (Konwencję Praską), która nakazuje porównywać wszystkie poziomy kwalifikacyjne dyplomów, stopni i tytułów a nie tylko poziomy wybrane.

Poza tym skarżąca twierdziła, że wydając zaskarżone postanowienie organ rozumiał pojęcie "habilitacji" jako zdolność nauczania i wykładania podczas, gdy, zgodnie z ustawą węgierską z 1993 r. jest to również potwierdzenie osiągnięć naukowych, ocenione przez uniwersytet. Zatem określenie "habilitacja" obowiązujące w prawie węgierskim oznaczało - zdaniem skarżącej - równoważność co najmniej habilitacji polskiej.

Ponadto powołując się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2004 r. skarżąca podniosła, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ nie był związany treścią zapadłego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w sprawie I SA 258/98, ze względu na możliwość wydawania wielości zaświadczeń i nie występowania w tym rodzaju postępowania powagi rzeczy osądzonej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, sprowadzające się w szczególności do poglądu, że tytuł "habilitalt doktorra" uzyskany w Republice Węgierskiej po 1993 r. nie jest stopniem ani tytułem naukowym w rozumieniu postanowień Konwencji Praskiej jak również w świetle przepisów prawa węgierskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznych rozstrzygnięć organów administracyjnych i w związku z tym nie rozpoznaje sprawy w jej aspekcie merytorycznym a jedynie - jak wspomniano - ocenia wydany akt pod względem jego legalności.

W związku z powyższym rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione przez skarżącą w skardze i złożonych pismach zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie one podważają legalności zaskarżonego postanowienia. Wprawdzie pogląd organu o związaniu go wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1998 r. (sygn. akt 258/98) nie był trafny, gdyż w sprawach dotyczących wydawania zaświadczeń nie obowiązuje zasada res iudicata, bowiem w sprawach tych jedynie urzędowo poświadcza się określone fakty albo stan prawny, bądź odmawia się ich poświadczenia, tym niemniej stanowisko to pozostawało bez wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

Problematyka związana z nadawaniem stopni i tytułów naukowych uregulowana została w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 59 ). Zgodnie z przepisem art. 24 w/w ustawy zasady uznawania stopni naukowych nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w cytowanej ustawie, określają umowy międzynarodowe a w przypadku ich braku, stopnie takie mogą być uznane za równorzędne ze stopniami nadanymi w Polsce, w drodze nostryfikacji.

W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się uznania za równorzędny z polskim stopniem naukowym doktora habilitowanego tytułu "habilitalt doktorra" uzyskanego na Uniwersytecie w S. na Węgrzech i w tym zakresie, taka sama sprawa, w niezmienionym stanie prawnym - jak wyżej to wspomniano - już raz była rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który zajął stanowisko, iż nie było podstaw prawnych do uwzględnienia, takiego samego jak obecny, wniosku E. G. Wprawdzie wyrok ten nie był wiążący dla Ministra, rozpatrującego ponowny wniosek skarżącej, jak również nie był wiążący dla orzekającego obecnie Sądu tym niemniej - co wypada podkreślić - wyrok ten miał swoją wymowę.

Dla przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie miała treść porozumień międzynarodowych łączących Polskę z Węgrami a to umowa bilateralna zawarta w dniu 25 kwietnia 1980r. pomiędzy Polską Rzeczypospolitą Ludową i Węgierską Republiką Ludową o wzajemnym uznawaniu równorzędności dokumentów o wykształceniu i stopniach naukowych oraz Konwencja podpisana w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych.

Powołana wyżej umowa z 1980 r., która została zawarta - co wynika z jej preambuły - w oparciu o zasadę wzajemności, w poszczególnych artykułach szczegółowo wskazuje jakie świadectwa szkolne i uzyskane dyplomy mogą być uznawane za równorzędne. W niniejszej sprawie rozstrzygające znaczenie miał istotnie przepis art. 4 umowy, który odnosi się do równorzędności dyplomów i jeśli chodzi o dyplomy uzyskane w Republice Węgierskiej to umożliwia on jedynie uznanie za równorzędny w Polsce, uzyskany po 1993 r. na Węgrzech stopień doktora nauk (obecnie już nieistniejący).

Podkreślenia wymaga, że umowa ta, w myśl przepisu art. 7, została zawarta na czas nieokreślony z możliwością wypowiedzenia jej, przez każdą ze Stron, ale pomimo późniejszych zmian w prawie węgierskim, nie została ona zmieniona ani uzupełniona.

Z kolei Konwencja praska podpisana w dniu 7 czerwca 1972 r. nakazywała uznawać za równorzędne na terytoriach wszystkich umawiających się Państw, wydane na terytorium każdego z nich dokumenty o nadaniu stopni i tytułów naukowych wg wymienionych w Konwencji poziomów i zgodnie z obowiązującym w danym kraju ustawodawstwem.

Jak wynika z pisma z dnia [...] lutego 2004 r. Radcy Generalnego Węgierskiego Biura Ekwiwalencji i Informacji, na które zresztą powoływał się Minister, na Węgrzech od czasu kasacji stopnia naukowego "doktor nauk" nie ma wyższego stopnia naukowego od stopnia doktora. W związku z tym organ ten, który nawiasem mówiąc został wskazany przez Ambasadę Węgierską, jako kompetentny do wypowiedzenia się w kwestii uznania tytułu "habilitalt doktorra" uzyskanego w 1997 r. przez E. G., zajął stanowisko, że decyzja w omawianej sprawie pozostawiona została własnemu uznaniu organu polskiego. Pismo to zatem dowodzi, że tytuł "habilitalt doktorra" nie jest stopniem ani tytułem naukowym oficjalnie uznawanym na Węgrzech ani wymienionym w porozumieniach międzynarodowych, których stroną jest Polska.

Faktu tego nie zmienia również okoliczność, że tytuł ten zawiera wspomnianą wyżej klauzulę "venia legendi", którą wg Ministra, należy rozumieć jako w tradycji akademickiej świadectwo określonych kwalifikacji dydaktycznych (prawo wykładania) a - zdaniem skarżącej - dowodzi ona także jej samodzielności jako pracownika naukowego.

Bez wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia pozostawały zarzuty skarżącej odnoszące się do pism autorstwa radcy prawnego Ministerstwa składane w innych sprawach np. w sprawie na bezczynność organu, gdyż nie miały w tej sprawie znaczenia, jak również twierdzenia powołujące się na zapisy zawarte w Konwencji lizbońskiej podpisanej w dniu 11 kwietnia 1997 r. Konwencja ta, będąca międzynarodowe porozumienie o uznawaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wyższego wykształcenia w regionie europejskim, ratyfikowana przez Polskę w dniu 17 grudnia 2003 r. (weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r.), nie stanowi bezpośredniej podstawy prawnej do uznawania zagranicznych dokumentów o wykształceniu, lecz zawiera pewne wytyczne odnośnie ogólnych zasad oceny zagranicznych kwalifikacji. Jak wskazuje zresztą na to treść wspomnianego wyżej pisma Ambasady Węgierskiej z dnia [...] grudnia 2003 r. wynikiem podpisania przez Polskę i Węgry w/w konwencji było powołanie w Polsce (ramach Ministerstwa Edukacji i Sportu) Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej) a na Węgrzech -Węgierskiego Centrum Ekwiwalencji i Informacji, który to organ wypowiedział się przedmiotowej sprawie, o czym była mowa wyżej.

Ponieważ zatem uzyskany przez E. G. na Uniwersytecie w S. tytuł "habilitalt doktorra" nie jest ani stopniem ani tytułem naukowym oficjalnie uznawanym w państwie w którym został nadany, jako stopień lub tytuł naukowy podlegającym uznaniu, skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co w konsekwencji - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - prowadziło do jej oddalenia.