Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2368/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej również: "SKO" lub "Kolegium") z dnia [...] czerwca 2018 r.; nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Kolegium, po rozpoznaniu odwołania Województwa [...] (dalej: "skarżący"), uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy S. z dnia [....] sierpnia 2017 r., nr [...], znak [...], którą Wójt Gminy S. nakazał Województwu [...] - właścicielowi drogi wojewódzkiej [...], działka ewid., nr [...], wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - wykonanie na zjeździe z działki ewid. nr [...] wlotu, w postaci wpustu ulicznego, do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...], zapewniającej odpływ wód opadowych. Jednocześnie Kolegium nakazało Województwu [...] - właścicielowi drogi wojewódzkiej [...] (działka ewid. nr [...], położona w miejscowości P., gmina S.) wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - to jest: wykonanie na zjeździe z działki nr [...], położonej w miejscowości P., gmina S. wlotu, w postaci wpustu ulicznego, do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...], zapewniającego odpływ wód opadowych; korytko ściekowe, jako urządzenie zapobiegające szkodzie, jest ogólnie dostępnym elementem betonowym lub wykonanym z tworzywa sztucznego; odprowadzenie wód zapewni rurociąg PCV o długości 6 m i średnicy 110 mm. Włączenie do kolektora kanalizacji deszczowej nastąpi przez otwór w górnym sklepieniu kolektora kanalizacyjnego (400 mm). Wlot i rurociąg należy wykonać po terenie zielonym, zgodnie z rzędnymi oraz przebiegiem przedstawionym na załącznikach graficznych 1, 2 i 3 do decyzji.

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1.1. w dniu 1 czerwca 2015 r. do Wójta Gminy S. wpłynął wniosek J. B. o zbadanie, czy w związku z rozbudową drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości P. i likwidacją rowów doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...]. Pismem z 3 czerwca 2015 r. organ I instancji zawiadomił ww., iż w sprawie został powołany biegły w celu opracowania opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. Pismem z 25 lutego 2016 r. organ I instancji zawiadomił wnioskodawczynię o sporządzeniu opinii oraz możliwości zapoznania się z treścią tego dokumentu. Pismem z 26 kwietnia 2016 r. J. B. zwróciła się do Wójta Gminy S. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych.

II.1.2. Zawiadomieniem z 29 kwietnia 2016 r. Wójt Gminy S. wszczął na wniosek J. B. postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich na wysokości działki nr [...] spowodowanej likwidacją rowu biegnącego równolegle z drogą wojewódzką nr [...]. Jednocześnie organ pierwszej instancji poinformował o dopuszczeniu dowodu w postaci opinii biegłego - specjalisty ds. prawa wodnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W dniu 12 maja 2016 r. zostały przeprowadzone oględziny w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich na wysokości działki nr [...] spowodowanej likwidacją rowu biegnącego równolegle z drogą wojewódzką nr [...]. Z oględzin został sporządzony protokół, z treści którego wynika, że w czynności tej uczestniczyli: pracownik Urzędu Gminy S. oraz K. P., zięć wnioskodawczyni zamieszkały na tej samej posesji. Z treści wyjaśnień K. P. wynika, iż pod zjazdem na działkę był betonowy przepust, który podczas przebudowy drogi wojewódzkiej został zlikwidowany. W jego miejsce ułożono zjazd z kostki. Wcześniej nie było wody, aktualnie przy dużych opadach deszczu woda zalewa działkę. Po długich opadach w domu pojawia się wilgoć, a teren działki staje się grząski. W wigilię 2015 r. działka została zalana, nie był możliwy wjazd, woda zaś została wypompowana na koszt właścicieli.

II.1.3. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...], Nr [...] nakazał [...] Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] w przeciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - wykonanie na zjeździe z działki nr [...] wlotu, w postaci wpustu ulicznego, do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...] działka nr ew. [...], zapewniającego odpływ wód opadowych. Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako podjętej z naruszeniem art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 469 ze zm.; dalej: "Prawo wodne").

II.1.4. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż postępowanie w sprawie i obowiązek określony w decyzji został nałożony w stosunku do nieuprawnionego podmiotu. Kolegium wskazało na braki w postępowaniu dowodowym, konieczność poczynienia ustaleń odnośnie stanu faktycznego, przeprowadzenia oględzin oraz wskazało, iż opinia dołączona do akt sprawy nie może stanowić miarodajnego dowodu, gdyż faktycznie nie dotyczy ona działki wnioskodawczyni. Kolegium wskazało dodatkowo na konieczność wykazania szkód przez wnioskodawczynię, do których miało dojść na skutek podnoszonych przez nią okoliczności.

II.1.5. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji przeprowadził m. in. w dniu 12 grudnia 2016 r. oględziny. Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną, na której uwidoczniono zastoiska wody na działce wnioskodawczyni. Organ I instancji dołączył do akt sprawy protokół z oględzin z dnia 21 lutego 2017 r., do którego również dołączył dokumentację fotograficzną. Na zdjęciach uwidoczniono zastoiska wody. Z treści protokołu kolejnych oględzin z 17 marca 2017 r. wynika, iż wody na działce nie stwierdzono, jednakże sporządzono dokumentację fotograficzną obrazującą zagrzybienie na ścianach budynku mieszkalnego. Ponadto do protokołu J. B. złożyła oświadczenie, iż wypożycza pompę, aby wypompować wodę z działki, co związane jest z koniecznością poniesienia kosztów w kwocie 120 zł za dobę.

II.1.6. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], Nr [...] nakazał Województwu [...] - właścicielowi drogi wojewódzkiej [...] działka ewid. nr [...], wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - wykonanie na zjeździe z działki ewid. nr [...] wlotu, w postaci wpustu ulicznego, do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...], zapewniającego odpływ wód opadowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na przeprowadzone postępowanie dowodowe, a w szczególności na okoliczności ustalone w trakcie przeprowadzonych w sprawie oględzin. Końcowo organ wskazał, iż niewątpliwie w wyniku przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...] i likwidacji rowu biegnącego równolegle z drogą odpływ wody spływającej z terenów o naturalnie ukształtowanym spadku, w tym działki nr [...], nie jest możliwy. Woda, nie mając odpływu, tworzy duże zastoiska na działce i powoduje ponoszenie szkód przez właściciela w postaci zawilgocenia i zagrzybienia w budynku mieszkalnym. Odwołanie od ww. decyzji w ustawowym terminie złożyło Województwo [...] - Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...].

II.1.7. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie z naruszeniem przepisów proceduralnych, w tym między innymi nie zawiadomił stron postępowania o przeprowadzeniu oględzin, zaś przy zawiadomieniu o terminie trzecich oględzin, przeprowadził je z naruszeniem art. 79 k.p.a., nie zachowując wskazanego tam terminu. Ponadto organ I instancji rozstrzygnięcie w sprawie oparł na opinii sporządzonej przez biegłego S. S., która dotyczy wielu nieruchomości i została wykonana w czerwcu 2015 r., stąd też w sprawie istnieje konieczność wywołania aktualnej opinii, dotyczącej działki objętej wyłącznie tym postępowaniem administracyjnym.

II.1.8. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji przeprowadził 29 czerwca 2017 r. dowód z oględzin. Do akt sprawy dołączono również opinię biegłego S. S. z lipca 2017 r., sporządzoną w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na nieruchomości składającej się z działki nr ew. [...]. W treści opinii biegły wskazał między innymi, że w świetle analizy zebranego i zawartego w opinii materiału ustalono stan faktyczny polegający na tym, że likwidacja istniejącego otwartego rowu w drodze [...], stanowi zmianę stanu wody na gruncie (zmianę stosunków wodnych) w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego. Przykrycie rurociągu warstwą ziemi zmieniło ukształtowanie terenu, co spowodowało powstanie przeszkody na naturalnym nachyleniu działki [...] w odpływie wód opadowych lub roztopowych z tej działki. Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. organ I instancji wystąpił do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w M. o udzielenie informacji odnośnie interwencji podejmowanych na posesji przy ul. M. w miejscowości P. W dniu 29 sierpnia 2017 r. do akt sprawy wpłynęło pismo KPPSP w M., w którym wskazano, iż zastępy Straży Pożarnej prowadziły działania w dniach 22 lutego 2017 r., 28 kwietnia 2017 r. oraz 4 maja 2017 r.

II.1.9. Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...], Wójt Gminy S. nakazał Województwu [...] - właścicielowi drogi wojewódzkiej [...] działka ewid. nr [...], wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - wykonanie na zjeździe z działki nr [...] wlotu, w postaci wpustu ulicznego, do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...], zapewniającej odpływ wód opadowych. Odwołanie od ww. decyzji złożyło Województwo [...].

II.1.10. Pismem z dnia 27 listopada 2017 r. Kolegium zwróciło się do organu I instancji o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego S. S. na okoliczności szczegółowo wskazane w treści pisma Kolegium. Kolegium zawiadomiło dodatkowo o przedłużeniu terminu do rozpoznania sprawy. W dniu 4 stycznia 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo organu I instancji z dnia 29 grudnia 2017 r., przy którym przekazano wymaganą dokumentację, to jest uzupełnienie opinii biegłego, mapę poglądową, protokoły z oględzin z dokumentacją fotograficzną. Pismem z dnia 18 stycznia 2018 r. Kolegium ponownie zwróciło się do organu I instancji o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, między innymi w zakresie sporządzenia mapy. W dniu 9 lutego 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo organu i instancji, przy którym przekazano zadany materiał dowodowy w postaci uzupełniającej opinii biegłego. Pismem z dnia 20 lutego 2018 r. Kolegium zwróciło się do J. B. o wskazanie, czy wyraża zgodę na ewentualne usytuowanie przez podmiot zobowiązany do wykonania obowiązków, w obrębie działki nr [...], korytka ściekowego we wjeździe na ww. nieruchomość oraz fragment rury PCV, zgodnie z opiniami sporządzonymi przez biegłego S. S. W dniu 26 marca 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo J. B., w treści którego wskazała, iż wyraża zgodę na wykonanie korytka ściekowego wraz z wbudowaniem rury PCV na jej działce. W dniu 13 kwietnia 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo pełnomocnika odwołującego, w treści którego zgłosił zarzuty do opinii sporządzonej przez biegłego. Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. Kolegium zwróciło się do organu I instancji o odebranie od biegłego S. S. pisemnej opinii uzupełniającej, stanowiącej ustosunkowanie się do zarzutów odwołującego. W dniu 26 kwietnia 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo organu I instancji, przy którym przekazano uzupełniającą opinię biegłego. Pismem z 8 maja 2018 r. Kolegium zawiadomiło o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy oraz poinformowało o przedłużeniu terminu do rozpoznania sprawy.

II.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2017 r. i jednocześnie nakazało Województwu [...] - właścicielowi drogi wojewódzkiej [...] wykonanie szczegółowo opisanych w decyzji i załącznikach do niej urządzeń zapobiegających szkodom. Kolegium wskazało, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, że na przedmiotowym gruncie doszło do zmiany stanu wód wskutek przeprowadzonej modernizacji drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości P., gmina S., której właścicielem jest Województwo [...]. Nie było przy tym podstaw do stosowania art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222; dalej: "ustawa o drogach publicznych"), który to przepis zabrania dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, gdyż uregulowanie to nie ma zastosowania w sytuacji uregulowanej w art. 29 Prawa wodnego. W ocenie Kolegium bez wątpienia można stwierdzić, że dyspozycją tego przepisu (art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy o drogach publicznych), nie jest objęty naturalny spływ wód opadowych z terenu działek sąsiadujących z rowem przydrożnym, a z takim to naturalnym spływem mamy do czynienia w realiach rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Kolegium, należy jeszcze raz zwrócić uwagę, że art. 39 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy mówi o zakazie odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię. Z okoliczności ustalonych w przedmiotowej sprawie nie wynika natomiast, aby wody z działki wnioskodawczyni - nr [...] - były odprowadzane przy pomocy jakiegokolwiek urządzenia, a jedynie w sposób naturalny spływały w kierunku drogi, zgodnie z naturalnym kierunkiem ukształtowania terenu. Organ I instancji trafnie zatem uznał, iż w sprawie nie będzie miał zastosowania art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy o drogach publicznych. Co zaś się tyczy nałożenia obowiązku na właściciela drogi - to jest Województwo [...] - to w sposób bezsporny obowiązki z art. 29 Prawa wodnego można nałożyć wyłącznie na właściciela nieruchomości, na której doszło do naruszenia stosunków wodnych, wpływającego w sposób negatywny na grunty sąsiednie. Tylko bowiem właściciel takiej nieruchomości, jako podmiot uprawniony do korzystania z niej w najszerszym zakresie, wynikającym z art. 140 k.c., może zapewnić wykonanie przedmiotowych obowiązków. Z akt sprawy wynika natomiast (wypis uproszczony z ewidencji gruntów), iż właścicielem działki o nr [...], stanowiącej publiczną drogę wojewódzką o nr [...], jest Województwo [...]. Z powyższego należy wyprowadzić wniosek, że w sytuacji, w której dana nieruchomość jest źródłem naruszenia stosunków wodnych, oddziałującego negatywnie na nieruchomości sąsiednie i pociągającego za sobą konieczność zastosowania instrumentów, o których mowa w art. 29 p.w., to nawet gdy naruszenie to nie zostało wywołane przez właściciela nieruchomości a wyłącznie przez osobę trzecią, działającą poza wiedzą i wolą właściciela, to podmiotem, na który obowiązki te winny zostać nałożone, jest aktualny właściciel nieruchomości. Kolegium podkreśliło, że nawet brak zawinienia właściciela w tym, że jego nieruchomość stała się źródłem zakłócenia stosunków wodnych, negatywnie oddziałującego na nieruchomości sąsiednie, nie może być przesłanką do odmowy nałożenia obowiązków właśnie na właściciela, albowiem niezależnie od osoby sprawcy czy też podmiotu sprawcy tego naruszenia, obiektywnie istnieje potrzeba dokonania czynności przewidzianych w art. 29 ust.3 Prawa wodnego, których to czynności może dokonać wyłącznie właściciel. W realiach rozpoznawanej sprawy Województwo [...] może tego dokonać na przykład przy pomocy jednostek organizacyjnych, a takową jest [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich - jest bowiem samorządową jednostką organizacyjną, nieposiadającą osobowości prawnej (§ 2 Statutu [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W.). Przechodząc do omówienia okoliczności, które przemawiają za koniecznością nałożenia obowiązków z art. 29 Prawa wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pismem z 1 czerwca 2015 r. J. B. zwróciła się do Wójta Gminy S. o sprawdzenie, czy przebudowa drogi nr [...] doprowadziła do zalewania działki stanowiącej jej własność o nr [...]. Pierwsza z opinii dołączonych do akt sprawy, sporządzona została w czerwcu 2015 r. i dotyczyła wielu nieruchomości, zlokalizowanych przy drodze nr [...]. Opinia ta nie dotyczyła jednakże bezpośrednio nieruchomości stanowiącej własność ww., stąd też, w ocenie Kolegium, nie zawierała miarodajnego materiału dowodowego dotyczącego wyłącznie działki nr [...], mogącego stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Z treści tej opinii wynika jednakże, co istotne dla rozpoznawanej sprawy, w jaki sposób wyglądał stan faktyczny w analizowanym terenie przed dokonaniem przebudowy drogi. Biegły zamieścił w niej plan urządzeń wodnych przed przebudową drogi, na którym to planie zobrazowano przebieg rowów, również w sąsiedztwie działki nr [...]. Żądany przez Kolegium materiał dowodowy został dołączony do akt sprawy w dniu 4 stycznia 2018 r. Organ I instancji przeprowadził trzykrotne oględziny, o których prawidłowo zawiadomił strony postępowania. W trakcie oględzin w dniu 28 grudnia 2017 r. stwierdzono na działce duże zastoiska wody. Opady, według ustaleń organu, miały miejsce w dniu 24 grudnia 2017 r. W trakcie oględzin wskazano, iż przed przebudową drogi wojewódzkiej istniał rów przydrożny, woda z działki naturalnie spływała do tego rowu. W wyniku przebudowy rów został zastąpiony kanalizacją deszczową i rurociągiem, a woda nie ma odpływu z działki i zalega na działce strony. W celu przejęcia nadmiaru wody zostało pogłębione oczko wodne na działce wnioskodawczym. W wyniku zalewania działki nasadzenia na działce gniją i usychają. Ponadto ww. okoliczności znalazły swoje potwierdzenie we wcześniej przeprowadzonych przez organ I instancji oględzinach - w dniach 12 grudnia 2016 r. oraz 21 lutego 2017 r. Co prawda, organ I instancji dowód ten przeprowadził bez zawiadomienia stron postępowania, co wygenerowało konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w powyższym zakresie przez Kolegium, jednakże dołączona do akt dokumentacja fotograficzna pozwala na potwierdzenie stanowiska prezentowanego przez J. B. co do charakteru i skali zalewania terenu jej działki. Kolegium wskazało, że z dołączonej do akt sprawy opinii uzupełniającej z grudnia 2017 r. wynika między innymi, że zaproponowane rozwiązanie umożliwiające odprowadzenie nadmiaru wód opadowych z części terenu działki nr [...], w związku z likwidacją rowu otwartego, jest rozwiązaniem optymalnym i ekonomicznie uzasadnionym oraz nie wpłynie negatywnie na przepływ wód kolektorem deszczowym. Biegły ponadto dokonał pomiarów rzędnych terenu, z których to pomiarów (Mapa zawierająca rządne poziomu terenu, załączono do uzupełnienia do opinii, datowanego na grudzień 2017 r.) wynika w sposób bezsporny, iż teren nieruchomości o nr [...] znajduje się poniżej rzędnych terenu działki o numerze [...]. Z mapy obrazującej kierunek spływu wód wynika, iż na działce nr [...] zarówno pierwotny kierunek spływu wód opadowych jaki i kierunek spływu wód opadowych po wykonaniu inwestycji drogowej wyglądał w taki sam sposób. Zmienił się natomiast kierunek spływu wód opadowych po wykonaniu inwestycji drogowej na granicy działek nr [...] oraz [...], bowiem przed przebudową drogi woda z działki [...] spływała w kierunku drogi i dalej spływała wzdłuż drogi. Woda z drogi wojewódzkiej, przed przebudową, również spływała w jej granicach, jak również spływała rowem. Natomiast po wykonaniu przebudowy drogi woda z działki [...] spływa w kierunku działki [...] i przedostaje się na jej teren (pierwotnie spływała w kierunku południowo-wschodnim). Ponadto woda z działki [...] nie może spływać jak uprzednio, to jest zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu, bowiem trafia na barierę powstałą w wyniku przebudowy drogi i w związku z tym, nie mając możliwości ujścia, stagnuje na terenie działki [...]. Kolegium, mając na uwadze tak zgromadzony materiał dowodowy podzieliło pogląd organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie w sposób bezsprzeczny doszło do naruszenia stosunków wodnych w wyniku przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...], stanowiącej własność Województwa [...] (działka nr ew. [...], w miejscowości P.), ze szkodą dla nieruchomości nr ew. [...], położonej w miejscowości P., stanowiącej własność J. B. Z akt sprawy wynika, iż do czasu przebudowy ww. drogi spływ wody z działki ww. odbywał się w sposób naturalny, w kierunku drogi, woda nie tworzyła zastoisk na terenie jej nieruchomości i swobodnie spływała istniejącym rowem. W wyniku zlikwidowania przydrożnego rowu, do którego w sposób naturalny spływała woda z działki nr [...], woda opadowa nie może obecnie odpływać zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu i tworzy zastoiska na nieruchomości J. B., uniemożliwiając dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości (swobodne przechodzenie przez działkę; powodują podtopienia i zawilgocenia działki; powodując usychanie i gnicie nasadzeń w postaci drzew; generuje konieczność wypompowywania wody oraz interwencji Straży Pożarnej). Biegły, dokonując analizy przedmiotowych okoliczności, w wyniku przeprowadzonych ustaleń doszedł do wniosku, iż jedynym skutecznym i ekonomicznie uzasadnionym rozwiązaniem zaistniałej sytuacji będzie wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, to jest wykonanie na zjeździe z działki nr [...] wlotu, w postaci wpustu ulicznego, do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...], zapewniającej odpływ wód opadowych. Ponadto biegły stwierdził, iż wykonanie ww. urządzenia nie spowoduje negatywnych skutków dla działającego kolektora i nie wpłynie negatywnie na przepływ wód kolektorem deszczowym. W ocenie Kolegium, niemożliwym w realiach rozpoznawanej sprawy byłoby nakazanie właścicielowi nieruchomości przywrócenia jej do stanu naturalnego, poprzedniego bowiem w wyniku zrealizowania inwestycji drogowej powyższe jest niemożliwe i nieracjonalne chociażby z ekonomicznego punktu widzenia. Stąd też jedynym możliwym rozwiązaniem zaistniałego problemu okazało się nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Kolegium wskazało, że przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego należy zatem rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Analizując przedmiotową sprawę w świetle art. 29 Prawa wodnego oraz poglądów wynikających z cytowanego powyżej orzecznictwa sądów administracyjnych, Kolegium stwierdziło, że czynności wykonane na działce o nr ew. [...] z całą pewnością wyczerpują dyspozycję wyrażoną przez ustawodawcę w art. 29 Prawa wodnego. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zmianą w dotychczasowym ukształtowaniu terenu - zasypaniem rowu, którym do tej pory w sposób naturalny spływała woda, które to czynności dokonane w ramach modernizacji drogi wojewódzkiej wywołały negatywne skutki dla nieruchomości nr [...]. Kolegium zauważyło też, iż reakcja organu administracji publicznej - w postaci nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom była uzasadniona, bowiem niewątpliwie zmiana stanu wody na określonym gruncie szkodliwie wpłynęła na grunt sąsiedni, to jest spowodowała zatopienie tych gruntów, skutkujące wyłączeniem ich z normalnego użytkowania, utrudnieniem w korzystaniu z nieruchomości. W aspekcie realiów rozpoznawanej sprawy, charakteru i sposobu wykonania urządzenia proponowanego przez biegłego, jak również przywołanych zapisów z decyzji Wójta Gminy S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w toku rozpoznawania sprawy, dążyło również do jednoznacznego i dokładnego ustalenia miejsca zlokalizowania wskazywanego przez biegłego urządzenia oraz jego dokładnego przebiegu. Było to istotne z dwóch powodów - po pierwsze to biegły, a nie organy administracji publicznej, dysponuje fachową wiedzą, która zezwala na dokładne zaprojektowanie urządzenia, przez co obowiązek nałożony decyzją będzie mógł zostać zrealizowany, w czym pomocne będą na przykład załączniki graficzne z zaznaczonym i opisanym sposobem wykonania obowiązku; po drugie - miejsce zlokalizowania przebiegu urządzenia jest również niezbędne, gdyż czasami może wymagać to wykonania prac na gruncie, którego podmiot zobowiązany nie jest właścicielem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stanęło na stanowisku, iż dopuszczalne jest nałożenie na stronę postępowania obowiązku wykonania prac zmierzających do przywrócenia stosunków wodnych na danym obszarze, na terenie nieruchomości, które nie stanowią własności strony zobowiązanej, jednakże tylko i wyłącznie pod warunkiem dokładnego określenia, na których nieruchomościach mają być te prace wykonane, a przede wszystkim pod warunkiem sine qua non - to jest uzyskaniem jeszcze przed wydaniem decyzji stosownych zgód danych osób (właścicieli nieruchomości) na wykonanie stosownych prac. Stąd też, Kolegium po dołączeniu do akt uzupełniających opinii biegłego S. S. z grudnia 2017 r. oraz stycznia 2018 r., pismami z dnia 20 lutego oraz 16 marca 2018 r. zwróciło się do J. B. o wskazanie, czy ww. wyraża zgodę na ewentualne usytuowanie, przez podmiot zobowiązany do wykonania obowiązków, w obrębie działki [...], stanowiącej jej własność, korytka ściekowego we wjeździe na ww. nieruchomość oraz fragmentu rury PCV 0110, zgodnie z opinią (oraz opiniami uzupełniającymi) sporządzoną przez biegłego S. S. W piśmie z dnia 23 marca 2018 r. J. B. wskazała, iż wyraża zgodę na wykonanie powyższych prac. Kolegium, w toku rozpoznawania sprawy, na każdym jej etapie umożliwiało stronom postępowania czynny udział we wszystkich podejmowanych czynnościach. Wyrazem powyższego było między innymi dołączenie do akt kolejnego uzupełnienia opinii biegłego S. S. z kwietnia 2018 r., stanowiącego odpowiedź na zarzuty stawiane przez odwołującego w piśmie z dnia 11 kwietnia 2018 r. (data wpływu do Kolegium - 13 kwietnia 2018 r.). Pełnomocnik odwołującego zarzucił, iż biegły nie wskazał konkretnego rodzaju wpustów, jaki należy zastosować, pominął różnice poziomu, która nie daje pewności co adekwatności i trafności przyjętego rozwiązania, ponadto rurociąg winien być prowadzony w linii prostej. W odpowiedzi na powyższe biegły S. S. wskazał, iż nie podał konkretnego rodzaju wpustu, bowiem wykonawca w miejscowości P., przy przebudowie drogi stosował już tego typu rozwiązania. Przyjęte przez wykonawcę rozwiązania nie doprowadziły do uszkodzenia lub naraziły na uszkodzenie korpusu drogi. W ocenie Kolegium biegły trafnie spostrzegł i uznał, że skoro w obrębie przedmiotowego kolektora były już stosowane tego rodzaju rozwiązania (wpusty), to nie było konieczności do wskazywania jego konkretnego rodzaju. Biegły wskazał również, iż uwzględnił różnicę poziomów. Zaproponowane rozwiązanie lokalizacji wpustu na granicy pasa drogowego z działką nr ew. [...] oraz spadek 7 cm na długości 6 m jest wystarczający i zapewni odpływ nadmiaru wody. Kolegium zauważyło, iż biegły jest osobą posiadającą fachową wiedzę w zakresie objętym opiniowaniem. Opinie przedłożone przez biegłego S. S. są logiczne i spójne, uwzględniają wszystkie okoliczności przedmiotowej sprawy, poparte są szczegółowymi ustaleniami i pomiarami przeprowadzonymi w terenie, dlatego też należy uznać, iż zaproponowane przez niego rozwiązanie będzie skuteczne i będzie uwzględniało wszystkie uwarunkowania wynikające również z ukształtowania terenu. Co zaś się tyczy zarzutu w przedmiocie zaproponowania przebiegu rurociągu, to biegły miał na uwadze również minimalizację kosztów wykonania urządzenia zapobiegającego szkodzie. W ocenie Kolegium jest to okoliczność istotna, bowiem rozważając zasadność wyboru - przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, czy też samego sposobu wykonania urządzeń, organ winien mieć na uwadze, że nieruchomości sąsiedniej nie powinny dotykać skutki bezprawnej zmiany stosunków wodnych na gruncie, a podjęte rozstrzygnięcie winno zapewniać skuteczne zapobieżenie szkodom. Organ orzekający w ramach uznania administracyjnego, zgodnie z art. 7 k.p.a, winien mieć na uwadze słuszne interesy stron postępowania. Winien on zatem zastosować takie rozwiązanie, które przy spełnieniu wymogu skuteczności, będzie racjonalne i ekonomicznie uzasadnione, rozwiązanie to powinno zapewnić realizację interesów właścicieli nieruchomości, na których grunt szkodliwie wpłynęła dokonana zmiana, jednocześnie nie powinno ono w sposób zbędny obciążać właściciela nieruchomości, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie. Dlatego też biegły, w zaproponowanym rozwiązaniu uwzględnił, iż odmienny przebieg urządzenia powodowałby konieczność rozbioru części zjazdu z jezdni na działkę nr [...], wykonanego z kostki betonowej oraz rozbiórkę utwardzenia pod tą kostką, które to rozwiązywanie byłoby droższe. W ocenie Kolegium trafnie uznał organ I instancji orzekający w niniejszej sprawie, że wystąpiły w niej przesłanki, upoważniające do nałożenia na właściciela działki nr [...] obowiązków, o których mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jednakże organ odwoławczy uznał, że zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż określony przez Wójta Gminy S. w decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. obowiązek mógłby okazać się niemożliwy do wykonania, gdyż był określony zbyt ogólnie. Powyższe jest konsekwencją faktu, że zlikwidowanie rowu na działce [...] i dokonanie zmiany w terenie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpłynęły na grunty sąsiednie - działkę nr [...]. Przy ocenie okoliczności faktycznych sprawy organy administracji publicznej, orzekające w niniejszej sprawie, prawidłowo oparły się na ustaleniach i ocenach, sformułowanych w zleconych w toku postępowania opiniach rzeczoznawcy. Organ odwoławczy przeprowadził postępowanie w kierunku umożliwiającym bezsporne ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak również rozwiązanie powstałego problemu w postaci naruszenia stosunków wodnych. Prawidłowość, wiarygodność i kompletność tych opinii nie budzi zastrzeżeń organu odwoławczego. W następstwie powyższego nie można w ocenie Kolegium uznać, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów k.p.a., zobowiązujących organ do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), które to naruszenie miałoby polegać na zaniechaniu przez orzekające w sprawie organy wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy też dokonaniu oceny tego materiału z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarzuty odwołania w tym zakresie są nietrafne z uwagi na fakt, iż ustalenia biegłego przedstawione w opinii oraz jej uzupełnieniach, korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a mianowicie z oświadczeniami i dowodami przedłożonymi przez strony, a przede wszystkim z ustaleniami poczynionymi w trakcie oględzin przeprowadzonych w trakcie rozpoznawania sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało również, co szczegółowo opisało we wstępnej części uzasadnienia, iż obowiązek w przedmiotowej sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 29 Prawa wodnego może zostać nałożony wyłącznie na właściciela gruntu, którym w przedmiotowej sprawie jest Województwo [...]. Ponadto w sprawie, ze wskazanych także uprzednio względów, nie znajduje zastosowania art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, bowiem z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w niniejszym postępowaniu nie mamy do czynienia z sytuacją opisaną w tym przepisie, a z naturalnym, nieukierunkowanym, swobodnym spływem wody, który nie był poprowadzony żadnym urządzeń wodnym, a wynikał z naturalnego ukształtowania terenu. Kolegium podkreśliło również, iż organy administracji publicznej, orzekając w przedmiotowej sprawie, zastosowały takie rozwiązanie, które przy spełnieniu wymogu skuteczności, będzie racjonalne i ekonomicznie uzasadnione, rozwiązanie to zapewni realizację interesów właściciela nieruchomości, na którego grunt wpłynęła dokonana zmiana i jednocześnie w sposób zbędny nie będzie obciążać właściciela nieruchomości, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie, na przykład poprzez nałożenie na niego obowiązku przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, co pociągałoby ze sobą konieczność wykonania dużej ilości prac, jak również poniesienia dużych nakładów finansowych. Organ I instancji, rozpoznając przedmiotową sprawę, w sposób prawidłowy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który następnie został uzupełniony w trakcie postępowania odwoławczego. Nie dopuścił się przy tym naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Końcowo Kolegium zaznaczyło, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy był zobligowany do uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy z uwagi na fakt, iż obowiązany był do ustalenia obowiązku o treści i kształcie, pozwalającym na jego zrealizowanie.

III.1. Ze wskazaną wyżej decyzją Kolegium z [...] czerwca 2018 r. nie zgodziło się Województwo [...], które wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze, sporządzonej przez radcę prawnego, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 7a §1 k.p.a., art. 16 §1 k.p.a., art. 19 k.p.a. poprzez:

- wybiórcze i niepełne zebranie materiału dowodowego z pominięciem istotnych okoliczności sprawy a mianowicie, że nakazane czynności odnosi się do budowli jaką jest droga publiczna;

- brak rozważenia przez organ, czy nakazane czynności odpowiadają interesowi społecznemu i czy nie naruszają słusznego interesu strony skarżącej i nie zbadaniu tegoż interesu;

- brak rozważenia przez organ okoliczności trwałości decyzji innego organu, który wydał decyzję w przedmiocie budowy drogi z określonymi rozwiązaniami techniczno - budowlanymi, w tym decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Wojewody [...];

- orzeczenie w sprawie, która należy do właściwości innego organu w zakresie przebudowy drogi wojewódzkiej, tj. Wojewody [...], co do funkcjonującego odwodnienia drogi wojewódzkiej;

- brak wyjaśnienia okoliczności i tytułu własności gruntu stanowiącego pas drogowy drogi wojewódzkiej i następnie zobowiązanie osoby, co do której organ nie wykazał tytułu własności jako tej, która jest zobowiązana do wykonania obowiązku wskazanego w decyzji;

- nierozważenie przez organ i niewyjaśnienie okoliczności wpływu na bezpieczeństwo ruchu drogowego, niszczenia lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości na skutek nakazanego przez organ wykonania urządzeń i pominięciu zasięgnięcia w tym zakresie opinii biegłego z zakresu budownictwa drogowego;

- pominięcie w ocenie prawnej rozstrzygnięcia ważnej i ostatecznej decyzji w przedmiocie rozbudowy drogi nr [...], co do domniemania jej prawidłowości w zakresie skutków w tym skutków w zakresie norm dotyczących gospodarki wodnej;

- przyjęcie, że organ wydający zaskarżoną decyzję może ingerować w rozstrzygnięcie innego organu w zakresie konstrukcji odwodnienia drogi wojewódzkiej;

- błąd w ustaleniach faktycznych organu polegający na przyjęciu, że odprowadzanie wód opadowych z nieruchomości sąsiadującej z drogą do rowu przydrożnego jest naturalnym spływem wody, a następnie oparcie na tak błędnie ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcia przez organ.

2) naruszenie prawa materialnego:

- polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 29 ust. 1-3 Prawa wodnego, na skutek przyjęcia, że skarżący spowodował zmianę stanu wody na gruncie, w taki sposób, że wpłynęło to na grunty sąsiednie i w konsekwencji, że zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie sankcji - w postaci nakazania właścicielowi gruntu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 ww. ustawy, podczas gdy skarżący wykonywał swoje czynności w formie rozbudowy drogi w oparciu o ważną i ostateczną decyzję właściwego organu w zakresie wykonania odwodnienia drogi publicznej - drogi wojewódzkiej;

b) art. 39 pkt 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm.), polegające na jego błędnej wykładni i niezastosowaniu, a także pominięciu w ocenie prawnej czy nakazanie wykonania określonych w decyzji urządzeń mogłoby wpłynąć na bezpieczeństwo ruchu drogowego, niszczenia lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości na skutek nakazanego przez organ wykonania urządzeń;

c) polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 61 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 poz. 1202 ze zm.) w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.) poprzez przyjęcie, że na właścicielu nieruchomości sąsiadującej z drogą publiczną nie ciąży zakaz odprowadzania ścieków z tej nieruchomości na drogę publiczną. Wobec powyższego Województwo [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako obarczonego wadą nieważności, a także zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że odprowadzanie wód opadowych z drogi oraz innych ścieków odbywa się za pomocą drogowej instalacji odwodnieniowo-kanalizacyjnej. Instalacja ta służy odprowadzaniu wód i ścieków z drogi. Odprowadzanie wód opadowych z budynków przy drodze, winno odbywać się za pomocą instalacji odwodnieniowych wykonanych przez właścicieli tych budynków. Ponadto zostało wskazane, że droga wojewódzka została oddana do użytkowania stosownie do właściwych decyzji administracyjnych i to te decyzje wskazują na legalność i prawidłowość rozwiązań technicznych. Organ w niniejszej sprawie nie może wchodzić w kompetencje innych organów administracji. Zdaniem skarżącego, z ustaleń bezspornie wynika, że grunt znajdujący się w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...], stanowi działkę ew. nr [...]. Działka ta jest oznaczona symbolem "[...]" w katastrze nieruchomości. Z powyższego wynika, że rów - który biegły błędnie identyfikuje jako naturalny spadek terenu/gruntu - znajdował się w pasie drogowym drogi publicznej. Zatem był to rów przydrożny - a więc urządzenie związane z drogą i przeznaczone do realizacji funkcji drogi publicznej. Tym samym w pasie drogowym nie może znajdować się obiekt, który nie jest związany z funkcją drogi publicznej. Błąd w ustaleniach faktycznych i pominięcie całkowicie domniemania prawnego popartego bezsporną okolicznością funkcjonowania rowu przydrożnego jako urządzenia związanego z drogą (a nie z innymi funkcjami - jak odwodnienie gruntów sąsiednich), było i w dalszym ciągu jest podstawą ustaleń prawnych i faktycznych zawartych w zaskarżonej decyzji. Ponadto całkowicie organ pominął w swych zapatrywaniach konieczność rozważenia, czy określone urządzenie w decyzji mogłoby powodować wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 39 ustawy o drogach publicznych. Według strony skarżącej, zaskarżona decyzja rażąco narusza porządek prawny, gdyż organ administracji niewłaściwy rzeczowo w sprawie orzekł o przebudowie/budowie urządzeń związanych z drogą, co do której to sprawy właściwy jest inny organ niż ten, który wydał zaskarżoną decyzję. Na mocy przywołanej ustawy o drogach publicznych, zarząd drogi przyjmuje wypełnienie określonych zadań zarządcy drogi wskazanych w art. 20 ustawy o drogach publicznych. Przy czym organ pomija, że nieruchomość sąsiadująca z drogą jest zabudowana budynkiem, za którego stan odpowiada właściciel tej nieruchomości. Ponadto, zarządca drogi może kształtować, w ramach posiadanego uprawnienia wynikającego z przywołanej decyzji - odwodnienie drogi publicznej. Natomiast - właściciel nieruchomości sąsiedniej nie może odprowadzać ścieków - wód opadowych ze swojej nieruchomości - do odwodnienia drogi publicznej.

III.2. Pismem z 25 lipca 2018 r. Województwa [...] uzupełniło skargę o kolejne zarzuty, tj. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 7a §1 k.p.a., art. 16 §1 k.p.a., art. 19 k.p.a. na skutek nierozważenia przez organ okoliczności, czy wykonanie urządzeń wskazanych w zaskarżonej decyzji mogłoby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz na skutek błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na nieuzasadnionym uznaniu, że w wyniku działań zarządcy drogi doszło do zmiany kierunku spływu ścieków z nieruchomości sąsiedniej, podczas gdy ustalenia w tym zakresie dotyczą usytuowania w pasie drogowym urządzeń odwodniających drogę a nie kierunku spływu. Strona skarżąca podniosła, że organ nie nakazał przebudowy instalacji odwodnienia drogi, lecz arbitralnie, na skutek błędów w opinii biegłego, a także własnych zaniechań, nakazał wykonanie urządzeń opisanych w decyzji. Tym samym organ w sposób nieuprawniony orzekł o wykonaniu urządzeń, co do których niewątpliwie jako urządzeń niezwiązanych z drogą, właściwym jest inny organ, a nadto uczynił to bez podstawy prawnej, gdyż nie rozważone zostały przesłanki bezpieczeństwa ruchu i stabilności drogi. Ponadto, umieszczenie urządzenia niezwiązanego z drogą w pasie drogowym wymaga również wydania przez organ - zarządcę drogi - decyzji lokalizacyjnej i zezwalającej na umieszczenie. Organ pominął całkowicie te okoliczności i de facto orzekł w sprawie, w której decyzję winny podejmować inne organy, jak chociażby wojewoda - jako organ budowlany - czy starosta jako organ wydający pozwolenie wodno-prawne. Poza tym odprowadzenie ścieków z nieruchomości sąsiedniej do instalacji odwodnieniowej drogi wiązać się może z obciążeniem podmiotu korzystającego z odwodnienia drogi stosownymi opłatami.

III.3. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

III.4. Z informacji przesłanych na żądanie Sądu w dniu 7 stycznia 2019 r. przez Kierownika Referatu Ewidencji Gruntów i Budynków z Starostwie Powiatowym w M. wynika, że w odniesieniu do działki nr [...] położonej w P. nie wskazano w ewidencji gruntów i budynków numeru księgi wieczystej. Z kolei droga nr [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. z 1998 r., Nr [...], poz. [...]). Natomiast z informacji udzielonej w dniu 8 stycznia 2019 r. przez Przewodniczącą [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w M. wynika, że nie ustalono księgi wieczystej dla działki nr [...] położonej w P.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddalaniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Materialną podstawę orzekania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie stanowił art. 29 ust. 3 Prawa wodnego (znajdującego w sprawie zastosowanie w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne – Dz. U. z 2018 r., poz. 2268). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Sprawa o wydanie nakazu, o którym mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jest sprawą cywilną w sensie materialnym, ale przekazaną do rozpoznania na drogę administracyjną (por. np. wyrok NSA z 22 stycznia 2016 r., II OSK 1269/14, CBOSA oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2007 r., sygn. III CZP 39/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 85). Celem art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest bowiem ochrona własności gruntów przed szkodliwymi skutkami zmiany stanu wody na gruncie, spowodowanej przez właściciela gruntów sąsiednich. Następnie należy wskazać, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego winno poprzedzać ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo -skutkowy (por. np. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r., II OSK 211/17, CBOSA). Należy dodać, że zaistnienie określonych w art. 29 ust. 3 Prawa widnego okoliczności stwarza obowiązek wydania przez organ nakazu, albowiem decyzja ma charakter decyzji związanej. Swoboda wyboru przez organ prawnych konsekwencji ustalonej normy prawnej wiąże się tylko z wyborem nakładanego w osnowie decyzji nakazującej środka restytucyjnego (por. np. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 7/14, CBOSA). W świetle ustaleń faktycznych poczynionych przez orzekające organy (mających m. in. oparcie w licznych oględzinach nieruchomości, opinii biegłego oraz piśmie państwowej straży pożarnej), które te ustalenia pozostają pod ochroną art. 80 k.p.a. i nie zostały skutecznie podważone przez Województwo [...], przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego zostały w niniejszej sprawie spełnione. Po pierwsze, przeprowadzona przez Województwo [...], w oparciu o decyzję Wojewody [...] z [...] września 2010 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, modernizacja drogi krajowej nr [...] spowodowała zamianę stanu wody na gruncie. Otóż w wyniku tej inwestycji likwidacji uległ dotychczasowy rów m. in. na odcinku przylegającym do działki nr [...] (w jego miejsce powadzono podziemną kanalizację deszczową). Tym samym nadmiar wód opadowych i roztopowych, które przed wspomnianą modernizacją w sposób naturalny spływał do przydrożnego rowu, aktualnie zatrzymuje się na działce nr [...]. Spełniona została zatem pierwsza z przesłanek zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Prawidłowo ustalono również w zaskarżonej decyzji, że wywołane modernizacją drogi zmiany stanu wody szkodliwie wpływają na działkę nr [...]. Otóż woda, która nie może naturalnie odpływać, prowadzi do zniszczenia roślinności zlokalizowanej na działce nr [...], ogranicza możliwość normalnego korzystania z części tej nieruchomości, prowadzi do podmakania posadowionego na tej nieruchomości budynku, a nadto naraża właścicielkę działki nr [...] na wydatki związane z odpompowywaniem nadmiaru wody. Szkody te nie mają przy tym charakteru hipotetycznego, ale rzeczywiście zaistniały przed wydaniem zaskarżonej decyzji (por. np. wyrok NSA z 17 października 2017 r., II OSK 248/16, CBOSA; wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2017 r., II SA/Kr 244/17, CBOSA). Reasumując, Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyło art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jak również przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy (w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Prawidłowo przy tym Kolegium wydało decyzję reformatoryjną, precyzując zakres prac, które mają być wykonane przez Województwo [...]. Należy dodać, że tego rodzaju doprecyzowanie rozstrzygnięcia Wójta Gminy S. nie tylko, że było uzasadnione w aspekcie wymogu jednoznaczności i wykonalności aktu administracyjnego, ale i nie naruszało przewidzianego w art. 139 k.p.a. zakazu reformationis in peius (por. np. wyrok NSA z 16 października 2018 r., II OSK 2537/16, CBOSA).

IV.3. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy wskazać, co następuje.

IV.3.1. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów o właściwości organu. Kwestię, jako organ jest właściwy do nałożenia obowiązków, o których mowa 29 ust. 3 Praw wodnego, jasno rozstrzyga ten właśnie przepis. Organem tym jest zatem wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Kompetencji takiej nie ma natomiast, wbrew supozycjom skargi, Wojewoda.

IV.3.2. Bezzasadne są zarzuty skargi związane z rzekoma ingerencją w treść ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2010 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Po pierwsze należy przypomnieć, że dla dopuszczalności zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie ma znaczenia, czy działania właściciela gruntu skutkujące szkodliwą dla gruntów sąsiednich zmiana stanu wody, były podjęte w oparciu o tytuł prawny, w tym ostateczną decyzję administracyjną (por. np. wyrok NSA z 27 listopada 2014 r., II OSK 1168/13, CBOSA; z wyrok WSA w Krakowie z 7 maja 2012 r., II SA/Kr 160/12, CBOSA oraz wyrok WSA w Gdańsku z 12 marca 2014 r., II SA/Gd 21/14, CBOSA). Legitymowanie się przez sprawcę zmiany stanu wody na gruncie ostateczną decyzją administracyjną ma jednak skutek w sferze wyboru przez organ właściwego środka naprawczego. Zdaniem Sądu, mając na uwadze względy spójności systemu prawa oraz art. 8 i art. 16 k.p.a., w takim przypadku nie jest możliwe nakazanie rozebrania urządzeń wzniesionych zgodnie z ostatecznym pozwoleniem na budowę, które pozostaje w obrocie prawnym w dniu rozstrzygania sprawy w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Mamy tu do zatem czynienia z analogiczną sytuacją, jak w przypadku roszczeń negatoryjnych dochodzonych na podstawie art. 222 § 2 k.c. w odniesieniu do budynków wzniesionych zgodnie z ostatecznym pozwoleniem na budowę (por. np. wyroki SN z dnia 16 grudnia 1992 r., I CRN 188/92, OSNC 1993/5/90 oraz z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 191/08, LEX nr 484726). W takim przypadku adekwatnym środkiem, na gruncie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jest nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 16 stycznia 2017 r., II SAB/Kr 191/16, CBOSA). Z wyborem takiego właśnie środka naprawczego mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Innymi słowy, Kolegium nie nakazało Województwu [...] odtworzenia rowu, a tylko wykonanie urządzeń, dzięki którym nadmiar wód opadowych i roztopowych z działki nr [...] będzie odprowadzany do kanalizacji deszczowej biegnącej w drodze wojewódzkiej nr [...]. Uzupełniająco należy podkreślić, że przeszkodą do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie jest okoliczność, że wykonanie obowiązku nałożonego decyzją wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego może wymagać stosownego zgłoszenia lub zgody właściwego organu na podstawie odrębnych przepisów (por. np. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II OSK 2135/11, CBOSA).

IV.3.3. Bezzasadne jest w końcu odwoływanie się do art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem, zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi. Po pierwsze, powołany przepis stanowi ogólny zakaz podejmowania określonych działań, które mógłby mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zakaz ten, zawarty w ustawie, nie ma jednak charakteru nadrzędnego nad prawami i obowiązkami uregulowanymi w innych ustawach, czyli aktach tego samego rzędu. Dotyczy to również kompetencji organów administracji publicznej przewidzianej w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W szczególności art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie może być rozumiany w ten sposób, że niejako legalizuje dokonana przez zarządcę drogi zmianę stanu wody na gruncie powodującą szkody na działkach sąsiednich. Po drugie, nakazane przez Kolegium prace nie mogą być zakwalifikowane jako czynności w pasie drogowym, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Podobnie, nie chodzi tutaj o odprowadzanie wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi. Województwo [...], pomimo tego, że jest zarządcą drogi nr [...] i było reprezentowane przez personalnego pełnomocnika, nie wykazało, że wykonanie spornego wlotu do kolektora kanalizacji deszczowej spowoduje zniszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz będzie zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Należy podkreślić, że sporny nakaz został nałożony na Województwo [...] w oparciu o opinię biegłego inż. S. S., a Województwo [...] nie podważyło skutecznie fachowości lub rzetelności tej opinii.

IV.3.4. Oczywiście bezzasadne są zarzuty skargi związane z rzekomym niewyjaśnieniem stanu właścicielskiego działki nr [...]. Otóż działka ta wchodzi w skład drogi wojewódzkiej nr [...], która stanowi, zgodnie z art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych, własność Województwa [...].

IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.