Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2765/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W., J. O. M. N., J. B., M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie polega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 6. odrzuca skargi J. B. i M. P.; 7. zwraca stronie skarżącej – J. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. S.o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchyliło w całości własną decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] i stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1972 r., nr [...]

Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] stycznia 1972 r., nr [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], nr hip. "[...] – nr rej. hip. [...]", o pow. [...] m2.

Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia złożyła M.S.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ stwierdził, że wprawdzie decyzja odmawiającą przyznania własności czasowej powoływała się na okoliczność przeznaczenia jej w planie pod budownictwo wysokie, jednak wniosek dekretowy został złożony z przekroczeniem 6 miesięcznego terminu, przewidzianego na jego wniesienie. Organ zobowiązany był zatem wydać decyzję o odmowie przyznania prawa własności czasowej, powołując się na przekroczenie terminu do złożenia wniosku, w trybie dekretu. Osnowa decyzji jest zatem prawidłowa, natomiast wadliwe uzasadnienie nie stanowi przesłanki do uznania decyzji za rażąco naruszającą prawo.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w całości i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w związku z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1972 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości, położonej w W. przy [...], nr hip. "[...] - nr rej. hip. [...]", o pow. [...] m2 (obecnie część działki ewid. nr [...], [...] i [...], z obrębu [...]), z powodu rażącego naruszenia prawa przy jej wydaniu. Zapadłe rozstrzygnięcie organ uzasadnił tym, że wniosek dekretowy złożony został przez byłą właścicielkę J. S. w dniu [...]października 1948 r., przed terminem objęcia przez gminę przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wniosek dekretowy złożony przed terminem jest skuteczny. W rozpoznawanej sprawie organ odmówił przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, gdyż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego bowiem teren nieruchomości w. przy ul. [...], przeznaczony został pod budownictwo mieszkaniowe wysokie, decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r.". Organ nie wskazał o jaki plan zagospodarowania przestrzennego chodzi (na jaki plan się powołuje). Ponadto nie wykazał, że korzystanie z gruntu nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem, określonym w planie zagospodarowania przestrzennego.

W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1969 r. Zgodnie z tym planem przedmiotowa nieruchomość położona była na styku obszarów: oznaczonego kolorem ciemny brąz – tereny mieszkalnictwa rodzinnego o wysokiej intensywności zabudowy i kolorem zielonym Z – tereny zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego. Nie ulega zatem wątpliwości, że sposób korzystania z nieruchomości przez dotychczasową właścicielkę dał się pogodzić z przepisami planu. Przyjęcie odmiennego stanowiska pozostawałoby w rażącej sprzeczności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, dlatego uzasadnione jest stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli: Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w W., J. B., M. N., J. O.i M. P.

Spółdzielnia mieszkaniowa zarzuciła orzeczeniu naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez bezzasadne uchylenie decyzji Kolegium z dnia 13 listopada 2013 r.,

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.Warszawy, poprzez błędne uznanie, iż zebrane w sprawie dowody dają podstawę do uznania, iż doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1972 r.

- art. 156 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie.

J. B., M.N., J. O., M. P. zarzucili orzeczeniu naruszenie: art. 7 i 77 § 1 oraz 156 § 2 kpa.

Wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę M. P. organ wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia. Natomiast ustosunkowując się do pozostałych skarg wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Zgodnie z art. 119 pkt 1 ww. ustawy sprawa może być rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skargi są zasadne.

W toku prowadzonego postępowania Sąd stwierdził, że stroną postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., orzekającym jako organ I i II instancji, były osoby nieżyjące w dacie wydania zaskarżonych rozstrzygnięć – H.A., która zmarła [...] lipca 2012 r. (odpis aktu zgonu nr [...], k. 36 akt sądowych) oraz Z. B., który zmarł dnia [...] listopada 2003 r. (odpis aktu zgonu nr [...], k. 35 akt sądowych). Osoby te pomimo, iż nie żyły w dacie wydania decyzji w obu instancjach, tj. w dniu [...] lipca 2014 r., i [...] listopada 2013 r., były adresatami przedmiotowych aktów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, uczestnikami postępowania i adresatami decyzji winni więc być następcy prawni zmarłych, których okoliczność śmierci nie były prawdopodobnie znane organowi w dacie wydawania tych orzeczeń. Nie zmienia to jednak faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcia organu I i II instancji skierowane zostały do osób już nieżyjących.

Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W momencie śmierci bowiem osoba fizyczna traci zdolność prawną, a tym samym kwalifikację do bycia stroną jakiegokolwiek postępowania sądowego, czy administracyjnego i nie można wobec niej wydać aktu administracyjnego.

Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej, to taki akt administracyjny obarczony jest wadą nieważności i powinien być usunięty z obrotu prawnego, aby nie wywoływał skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II SA 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III 2008 r. I OSK 1959/06, LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11, LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108).

Powyższe oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., orzekające jako organ w I i II instancji, rażąco naruszyło przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1 kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji powinna przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności należy ocenić zaskarżoną decyzję i postępowanie, które ją poprzedziło, z punktu widzenia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę zbędną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić stwierdzenie tej nieważności przez wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (T.Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, LexisNexis 2004, s. 307-308).

Rozpatrując ponownie przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, Kolegium prawidłowo ustali krąg stron postępowania, a podjęte w sprawie rozstrzygnięcie skieruje do wszystkich osób mających interes prawny w rozpoznaniu powyższego wniosku.

Skarga M. P. podlegała odrzuceniu, bowiem została wniesiona z przekroczeniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie przesyłkę, zawierającą przedmiotową decyzję, skierowaną do M. P. należało uznać za doręczoną - zgodnie z art. 44 kpa - w dniu 1 sierpnia 2014 r., gdyż była dwukrotnie awizowana w dniach 18 lipca i 28 lipca 2014 r., a następnie zwrócona do nadawcy – dnia 2 sierpnia 2014 r. Tymczasem skarga została wniesiona w dniu 5 września 2014 r.(data prezentaty organu), tj. po upływie 30- dniowego terminu do jej wniesienia, który zakończył swój bieg z dniem 1 września 2014 r.

Natomiast skarga J. B. podlegała odrzuceniu, gdyż skarżąca, mimo wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, przez nadesłanie 337 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem, przy piśmie doręczonym w dniu 20 września 2014 r. - nie wykonała wezwania i nie nadesłała odpisów swojej skargi. Przy czym jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, niedołączenie przez stronę wymaganej liczby odpisów skargi i jej załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ppsa., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 ppsa., uniemożliwiającym nadanie skardze biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13; https://cbois.nsa.gov.pl).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152, w zw. z art. 119 pkt 1 i 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O odrzuceniu skargi M. P. orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa, zaś J. B. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy. O kosztach postępowania orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi postanowił na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.