Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 435/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], 2. przyznaje na rzecz adwokata W. K. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/00) złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta Ż. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3, art. 6 ust. 1 i 7, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 9, art. 11, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 37, art. 106 ust. 1, 3, 4 i 5, art. 108 ust. 1 i art. 109 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił R.Z. przyznania zasiłku stałego na okres od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano wpierw na istotę pomocy społecznej, a następnie na działania związane z wnioskiem strony z dnia 26 stycznia 2012 r., jak również odnoszące się do uzyskania stopnia niepełnosprawności. Następnie organ ten przybliżył wymogi jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku stałego z pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ ten przedstawił działania zmierzające do zaspokojenia zgłaszanych przez stronę potrzeb w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. W końcowej części uzasadnienia podkreślono, że w okresie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. strona nie składała wniosku o przyznanie zasiłku stałego.

Z decyzją tą nie zgodził się R.Z., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji, jak również zaznaczył, że stan faktyczny w sprawie jest prawidłowo ustalony, jednakże jego zdaniem kluczową rolę odgrywa procedura administracyjna związana z ubieganiem się o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wnoszący odwołanie podkreślił, że we właściwym terminie złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i otrzymał orzeczenie, które go nie zadawalało i z tego powodu wniósł od niego odwołanie. W następstwie wykorzystania środka odwoławczego orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...]r. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W dalszej części odwołania podniósł, że w okresie od września 2011 r. kilkakrotnie ubiegał się o świadczenie z pomocy społecznej, jednakże pracownicy socjalni nie informowali go o konieczności złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego. W jego ocenie dopełnił on wszystkich wymogów wynikających z zawartego kontraktu socjalnego, natomiast druga strona dopuściła się licznych uchybień. W konkluzji odwołania domaga się wypłaty kwoty 822 zł należnego mu zasiłku stałego za wskazany okres.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżono unormowania dotyczące przyznawania zasiłku stałego. W dalszej części uzasadnienia przybliżono stan faktyczny sprawy, a w szczególności czynności podejmowane przez organ pierwszej instancji, jak również działania prowadzone przez stronę. Zdaniem organu odwoławczego art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznego określa zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i wskazuje, że świadczenie przyznaje się i wypłaca od miesiąca złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją, nadto podkreślono, że świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są na wniosek osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej. Z uwagi na fakt, iż w okresie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. strona nie składała wniosku o przyznanie zasiłku stałego organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się R.Z., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił organom administracji podjęcie bezprawnego i bezzasadnego rozstrzygnięcia, niezgodnego z zasadami współżycia społecznego oraz poszanowania godności ludzkiej. W jego ocenie decyzje organów administracji wydane zostały w oparciu o wybiórcze i stronnicze zastosowanie przepisów prawa oraz z naruszeniem szeregu przepisów Konstytucji RP. W skardze tej podtrzymał treść zarzutów kierowanych pod adresem organów administracji we wcześniejszych pismach procesowych. W skardze tej wystąpił o rzetelne i sprawiedliwe rozpatrzenie jego sprawy. W konkluzji skargi podkreślił, iż jej podstawą jest preambuła do Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże częściowo z innych powodów niż podniósł to skarżący. Stosownie, bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie w następstwie przeprowadzonej kontroli decyzji wydanej przez organy administracji Sąd stwierdził występowanie takich uchybień, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia kierowały się treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Organy te ustaliły, że w okresie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. skarżący nie składał wniosku o przyznanie zasiłku stałego, natomiast w tym okresie ubiegał się o inne formy świadczeń i takie otrzymywał. Stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji znajduje zatem umocowanie w treści przywołanego przepisu, jednakże nie uwzględnia ono wszystkich aspektów związanych z ubieganiem się o przyznanie zasiłku stałego. Stosownie bowiem do postanowień art. 37 zasiłek stały przyznawany jest osobie samotnie gospodarującej z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy. Sytuacja dotycząca wieku jest jasna i w sprawie tej nie posiada zastosowania, zatem rozważenia wymaga unormowanie dotyczące całkowitej niezdolności do pracy. W art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zamieszczono definicję całkowitej niezdolności do pracy i zawarto w niej stwierdzenie, że taki status przysługuje osobie legitymującej się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie skarżący do 31 sierpnia 2011 r. legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i otrzymywał zasiłek stały, jednakże ze wskazanym dniem utracił prawo do przedmiotowego świadczenia, ponieważ na dzień 1 września 2011 r. nie legitymował się stosownym orzeczeniem. Orzeczenie takie zostało skarżącemu wydane 7 września 2011 r., jednakże na jego mocy zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności. W tej sytuacji wykorzystał przysługującą mu możliwość i wniósł odwołanie od tego orzeczenia i w jego następstwie orzeczeniem z 17 stycznia 2012 r. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przy czym podkreślono, że ten stopień niepełnosprawności datuje się od 9 marca 2006 r. Przedstawiony stan faktyczny posiada istotne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji. Podkreślić należy, że w przypadku uzyskania przedmiotowego świadczenia z powodu niepełnosprawności, to zachodzi konieczność okresowego weryfikowania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Wówczas zasiłek ten przyznawany jest na okres ustalonego stopnia niepełnosprawności. Po jego upływie decyzja taka z uwagi na jej czasowy charakter wygasa. Po uzyskaniu nowego orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności uprawniający do otrzymania zasiłku stałego uruchamiane jest kolejne postępowanie zmierzające do jego przyznania. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że w orzecznictwie sądowym ukształtowała się linia orzecznicza, w myśl której w przypadku ponownego ubiegania się o przyznanie zasiłku stałego przysługującego z tytułu niepełnosprawności złożonego wniosku o kontynuację przyznawania zasiłku nie traktuje się jako nowego wniosku, lecz uznaje się, że jest to kontynuacja już wcześniej uruchomionego postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA w Warszawie z 28 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 1235/02, Casus

2003 r. nr 27 oraz komentarz do tego wyroku M. B. Blankiewicz-Wójłtańskiej, Casus 2003 r. nr 27 s. 22 i nast., czy wyrok NSA z 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 743/05 ONSA/WSA z 2006 r. nr 6, poz. 177). Między (wniosek jako kontynuacja albo jako nowe postępowanie) tymi stanowiskami nie ma sprzeczności w przypadkach, kiedy zainteresowany składa nowy wniosek o przyznanie świadczenia bezpośrednio po zakończeniu obowiązywania wcześniej decyzji, natomiast ujawnia się ona wówczas, gdy między zakończeniem obowiązywania jednej decyzji a złożeniem nowego wniosku upływa pewien czas skutkujący tym, że występuje przerwa w pobieraniu świadczenia (zob. K. Adamski, glosa do wyroku NSA w Warszawie z 28 listopada 2002 r., I SA 1235/02, Casus 2003 r. nr 27, s. 25 i NSA w Warszawie z 28 listopada 2002 r., I SA 1235/02, Casus 2003 r. nr 27, s. 25 i nast.). W powoływanym wyroku NSA z 11 kwietnia 2006 r. podkreśla się, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tego powodu, że organy (państwo) nie podjęły w stosownym czasie prawem przewidzianego orzeczenia, względnie osoba taka, wykorzystując przysługujące jej instrumenty odwoławcze, doprowadziła do zmiany niekorzystnego dla niej orzeczenia. Z takim stanowiskiem należy się zgodzić, ponieważ wpisuje się ono w treść art. 8 k.p.a., a zatem w zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Stanowisko to powinno jednak ulec zmianie w przypadku zaniedbania ze strony osoby zainteresowanej, czyli spóźnienia się ze złożeniem stosownego wniosku. Wówczas świadczenie to powinno być przyznawane od miesiąca złożenia o nie wniosku. W konsekwencji można stwierdzić, że w omawianym zakresie kluczową rolę odgrywa to, czy osoba zainteresowana złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności w terminie i czy w sposób prawidłowy wykorzystała przysługujące jej instrumenty prawne (odwołanie i pozew do sądu powszechnego), gdyż wówczas należy ją traktować jako kontynuującą przyznane świadczenie. Z kolei w tych sprawach, w których dopuściła się zaniedbania i spóźniła się ze złożeniem stosownego wniosku, świadczenie powinno być jej przyznane od dnia złożenia nowego wniosku. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że na gruncie świadczeń rodzinnych, w przypadku występowania zbliżonej sytuacji dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego czy świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca uregulował to w sposób zbieżny z zaprezentowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, albowiem osoba taka zobowiązana jest złożyć wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności w ciągu miesiąca od dnia ustania obowiązywania dotychczasowego orzeczenia oraz w terminie trzech miesięcy od dnia wydania takiego orzeczenia. Przywołane unormowanie przyjęte zostało w następstwie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 15 listopada 2010 r. sygn. akt P 32/09 (OTK-A z 2010 r. nr 9, poz. 100) oraz wyroku TK z 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 (OTK-A z 2007 r. nr 9, poz. 106). Tym samym jest to prokonstytucyjna wykładnia tego typu norm prawnych, a zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby analogiczne unormowania obowiązywały na gruncie ustawy o pomocy społecznej. W konkluzji powyższych rozważań opowiedzieć się należy za stanowiskiem, że w przypadku wyczerpania okresu obowiązywania decyzji przyznającej zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności i złożenia nowego wniosku o jego ustalenie występuje kontynuacja omawianego świadczenia i powinno być ono przyznane na okres obowiązywania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Przeprowadzona powyżej analiza unormowań ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwa sądów administracyjnych pozwala uznać wniesioną skargę za zasadną i uchylić zaskarżoną decyzję.

Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi powyżej winien ustalić kiedy skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie nowego stopnia niepełnosprawności, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie.

Stosownie do postanowień art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat z urzędu w ramach pomocy prawnej otrzymuje wynagrodzenie odpowiednie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wynagrodzenie to obejmuje również podatek VAT.

Z uwagi na charakter rozstrzygnięcia organów administracji Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.

sw