Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1825/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16  ust. 6,  art. 30  ust. 1 i  ust. 2  pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Prezydent [...] (dalej też jako prezydent/organ I instancji) uznał za niezależnie pobrane świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie [...] ([...]) za okres od [...] maja 2014 r. do [...] marca 2019 r. – przyznanego B.K. decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2008 r., zmienioną decyzją nr [...] z [...] listopada 2018 r. (pkt [...] decyzji) i ustalił, że ww. kwota podlega zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych, tj. [...] czerwca 2014 r. (pkt [...] decyzji).

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej też jako organ II instancji/kolegium) utrzymało w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji kolegium wskazało, że decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. przyznano B.K. zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo od [...] kwietnia 2008 r. W dniu [...] marca 2019 r. organ I instancji powziął informację, że B.K. od [...] maja 2014 r. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. W nawiązaniu do tego organ podał, że zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako ustawa) zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a B.K. była pouczona o tej okoliczności, jak również o obowiązku zawiadamiania o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na etapie składania wniosku o przyznanie prawa do tego świadczenia. Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy osoba która pobrała nienależne świadczenie rodzinne jest obowiązana do jego zwrotu, a stosownie do ust. 2 pkt 1 ww. przepisu, za świadczenie nienależnie pobrane uważa się świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczenia, lub zmniejszenie wysokości przysługującego świadczenia albo wstrzymanie jego wypłaty, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W ocenie organu II instancji, w świetle powyższych okoliczności prezydent był zobowiązany do uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz uznania, że zasiłek pobrany od [...] maja 2014 r. jest pobrany nienależnie i podlega zwrotowi.

W skardze na powyższą decyzję B.K. (dalej jako skarżąca) zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] naruszenie:

1. art. 7, 8, 9, 77, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa), poprzez naruszenie wyrażonych w ww. przepisach zasad oraz obowiązku rzetelnej, pełnej i obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia bez jego uzasadnienia zindywidualizowanymi przesłankami, bez zbadania wszystkich okoliczności sprawy i bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej;

2. art. 81a kpa, poprzez rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść skarżącej w sytuacji wątpliwości w zakresie stanu faktycznego sprawy, w szczególności odnośnie pouczenia jej o braku przysługiwania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego;

3. art. 30 ust. 2 pkt 1-5 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca nie została pouczona, że zasiłek pielęgnacyjny w sytuacji pobierania innego świadczenia jej nie przysługuje;

4. art. 30 ust. 9 ustawy, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji skarżącej.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz umorzenie

postępowania w sprawie, a także o zasądzenie kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca od [...] kwietnia 2008 r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny, na podstawie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] kwietnia 2008 r., zaś z informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] z [...] marca 2019 r. wynika, że skarżąca od [...] maja 2014 r. pobierała również dodatek pielęgnacyjny. Powyższe okoliczności nie były w sprawie kwestionowane.

Zestawienie wskazanych dat prowadzi do wniosku, że w okresie od [...] maja 2014 r. skarżąca pobierała jednocześnie zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny. Taka konfiguracja jest nieuprawniona, gdyż z art. 16 ust. 6 ustawy wynika jednoznacznie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnosprawności uniemożliwiającej takim osobom samodzielne funkcjonowanie. Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne, dlatego też w art. 16 ust. 6 ustawy uregulowano kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że świadczenia te wykluczają się wzajemnie. Podkreślić należy, że ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać - bowiem w przypadku przyznania prawa do dodatku pielęgnacyjnego przysługiwać może jedynie prawo do tego właśnie świadczenia, a nie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego organy prawidłowo uznały, że w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] marca 2019 r. skarżąca nienależnie pobierała zasiłek pielęgnacyjny i tym samym zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy jest Ona zobowiązana do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

W ocenie Sądu nie budzi też wątpliwości okoliczność, że skarżąca została pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz o okolicznościach, które wykluczają prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Stosowne pouczenie zawarte zostało we wniosku z [...] kwietnia 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który skarżąca podpisała osobiście. Niezależnie od tego, czy wniosek ten został sporządzony przez inną osobę, zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego należy przyjąć, że w sytuacji gdy brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek uwag, zastrzeżeń, czy adnotacji o niezrozumieniu treści, złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisywanej treści. Stosowne pouczenia zawarte są również w decyzji z [...] kwietnia 2008 r. o przyznaniu świadczenia oraz w decyzji ją zmieniającej z [...] listopada 2018 r. Obie te decyzje skarżąca odebrała.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 9 ustawy, należy zauważyć, że przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Postępowanie w przedmiocie umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia jest postępowaniem odrębnym od postępowania o postępowania o uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. W przypadku złożenia przez skarżącą wniosku w tym przedmiocie - organ będzie orzekać osobną decyzją.

Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd skargę oddalił.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).