Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 899/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 95j;
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 15; art. 92a ust. 3; art. 92 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2; art. 13 ust. 1;
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 115
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 864
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi H. K., D. K. i P. K. jako następców prawnych M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz H. K., D. K. i P. K. jako następców prawnych M. K. kwotę 1537 (jeden tysiąc pięćset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z [...] grudnia 2010 r., którą nałożono na M. K. – wspólnika spółki cywilnej T. K. M., K. P. z siedzibą w P. (dalej skarżący) karę pieniężną w kwocie 8.000 złotych.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] grudnia 2009 r. Funkcjonariusze WITD zatrzymali do kontroli drogowej pojazd wraz z naczepą, którym wykonywany był w mieniu T. K. M., K. P. spółka cywilna w P. (dalej jako Spółka) zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, z czego został sporządzony protokół, podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń. Z protokołu tego wynikało, że kierowca do kontroli okazał:

1. wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, z którego wynikało, że licencja była ważna do [...] kwietnia 2009 r. - wobec tego stwierdzono, że przewóz wykonywany był bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek;

2. odcinek kontrolny opłaty drogowej kupionej dla kontrolowanego pojazdu, przy czym opłata ta dotyczyła pojazdów o emisyjności spalin minimalnie EURO 4, a kierowca nie posiadał certyfikatu potwierdzającego spalanie minimum norm EURO 4. Wobec tego uznano, że kierowca winien był zakupić kartę opłaty dla pojazdu o emisyjności spalin EURO 3, a nie o emisyjności spalin minimalnie EURO 4 – zatem stwierdzono, że uiszczona opłata była niższa od wymaganej dla kontrolowanego pojazdu;

3. zaświadczenie o spełnianiu wymagań określonych w art. 39a ust. 1 pkt 3-5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej u.t.d., z którego wynikało, że orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy było ważne do [...] listopada 2007 r. – wobec tego stwierdzono, że przewóz wykonywany był z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym;

4. wykresówki za dzień [...] i [...] grudnia 2009 r. - kierowca nie był w stanie udokumentować swojej aktywności w dniach od [...] listopada do [...] grudnia 2009 r., nie okazał także na tą okoliczność stosownego zaświadczenia – wobec czego stwierdzono, że przewóz wykonywany był z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Powyższe ustalenia stały się dla WITD podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego wobec M. K. i P. K. – wspólników Spółki. Po przeprowadzeniu postępowania organ decyzją z [...] maja 2010 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w łącznej kwocie 10.000 złotych, w tym:

1. 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek (art. 5 ust. 1 i 2 u.t.d.);

2. 1.000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego z opłata uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego (art. 42 ust. 1 i 2 pkt 3 u.t.d. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r., nr 151, poz. 1089);

3. 500 złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne (art. 39k oraz art. 39l ust. 1 u.t.d.);

4. 500 złotych – za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (art. 87 ust. 1 i 1b oraz ust. 2-5 u.t.d.).

W uzasadnieniu decyzji WITD wskazał, że spółka cywilna nie posiada podmiotowości prawnej dlatego też, jeżeli głównym przedmiotem jej działalności jest transport drogowy to każdy z jej wspólników winien posiadać wystawioną na siebie licencję. Organ podał przy tym, że w rozpoznawanym przypadku licencja została wystawiona tylko dla jednego ze wspólników spółki tj. dla M. K., drugi ze wspólników – P. K. nie posiadał licencji. Decyzja ta została doręczona każdemu ze wspólników na adres Spółki.

Skarżący w terminie złożył od powyższej decyzji odwołanie, ograniczając je jedynie do zarzutu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek (8.000 złotych). Podał, że ustawa o transporcie drogowym nie wskazuje w sposób jednoznaczny, że każdy ze wspólników spółki cywilnej ma posiadać odrębną licencję. Jednocześnie wskazał, że składając do Starostwa Powiatowego wniosek o wydanie licencji na Spółkę otrzymał tylko jedną licencję. Nadto skarżący przywołał fakt, że decyzją innego WITD nałożono na niego już raz karę 8.000 złotych za brak licencji, którą to karę zapłacił.

GITD decyzją z [...] lipca 2010 r. uchylił decyzję WITD w kwestionowanej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że bezspornym w sprawie było, iż w dniu kontroli tylko jeden ze wspólników spółki cywilnej – M. K., posiadał licencję. Brak było zatem podstaw do nałożenia na niego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, co uczynił WITD kierując swoją decyzję na Spółkę. Nadto GITD podał, że WITD błędnie w swojej decyzji przywołał nazwę spółki cywilnej, zamiast imiona i nazwiska jej wspólników. Adresatem decyzji w przypadku spółki cywilnej mogą być jedynie wspólnicy (wspólnik). Mając to na uwadze organ odwoławczy polecił organowi pierwszej instancji prawidłowe ustalenie strony niniejszego postępowania administracyjnego.

WITD ponownie przeprowadził postępowanie i decyzją z [...] grudnia 2010 r. nałożył na M. K. karę pieniężną w kwocie 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji.

Od decyzji tej skarżący odwołał się podnosząc, że zapłacił kwotę 10 000 złotych tytułem kary nałożonej decyzją z [...] maja 2010 r. Wskazał, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał trzy decyzje, w których kary po ich zsumowaniu wyniosły 18.000 złotych, co naruszało art. 92 ust. 2 pkt 1 u.t.d.

GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zgłoszenia kontrolowanego do licencji. Fakt ten został ustalony w toku postępowania w oparciu o informacje uzyskane od organu wydającego licencję. Brak wzmianki o tym naruszeniu w protokole kontroli nie oznacza nie oznacza, że takie naruszenie nie miało miejsca.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucił naruszenie:

1. art. 6, 7, 8 i 28 k.p.a. i zawartych w nich zasad poprzez pominięcie w sprawie wspólnika spółki cywilnej – decyzje dotyczące jednego wspólnika nie były doręczne drugiemu;

2. zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 k.p.a.;

3. art. 92 ust. 2 pkt 1 u.t.d. poprzez jego błędna wykładnię i niezastosowanie w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, że suma kar w niniejszym postępowaniu wyniosła 18.000 złotych, co stanowiło rażące naruszenie art. 92 ust. 2 pkt 1 u.t.d. Przypomniał, że od decyzji WITD z [...] maja 2010 r. - nakładającej karę 10.000 złotych, odwołał się tylko w zakresie 8.000 złotych, przy czym całość kary została zapłacona. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy WITD wydał trzy decyzje nakładające kary, a mianowicie:

- na wspólnika P. K. kara 8.000 złotych za brak licencji,

- na skarżącego M. K. kara 8.000 złotych za niezgłoszenie pojazdu do licencji, co nie było objęte wcześniejszą decyzją z [...] maja 2010 r.,

- na Spółkę decyzją z [...] grudnia 2010 r. karę 2.000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego z opłata uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne i obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Skarżący wskazał również, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, że skoro w niniejszej sprawie nastąpiła jedna kontrola, to organy winny wydać jedną decyzję administracyjną, określającą jedną, zsumowaną karę pieniężną, mając na uwadze art. 92 ust. 2 u.t.d. stanowiący o konieczności ograniczenia sumy kar nakładanych podczas jednej kontroli. Wyraził pogląd, że WITD błędnie zinterpretował wytyczne organu odwoławczego, który uchylił jego decyzję z [...] maja 2010 r. GITD polecił bowiem tylko prawidłowe oznaczenie adresata decyzji w przypadku wspólników spółki cywilnej, gdzie jako adresaci winni zostać wskazani wspólnicy z imienia i nazwiska, a nie spółka z nazwy. Takie wytyczne w żadnym razie nie obligowały WITD do wydania odrębnych decyzji w stosunku do każdego ze wspólników, jeżeli za stwierdzone naruszenia wspólnicy odpowiadają solidarnie. Zatem wydanie odrębnych trzech decyzji ewidentnie naruszyło art. 15, 138 i 139 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sprawa została zarejestrowana przez Sąd, jako skarga M. K. przy założeniu, że drugi wspólnik – P. K., jest uczestnikiem tego postępowania.

Dnia [...] lipca 2011 r. do Sądu wpłynęła informacja o śmierci skarżącego – M. K. (odpis skrócony aktu zgonu k. 70 akt) oraz o tym, że [...] maja 2011 r. został sporządzony w formie notarialnej akt poświadczenia dziedziczenia (k. 71). Nadto do akt załączono kopię decyzję WITD z [...] grudnia 2010 r. nakładającą na Spółkę karę 2.000 złotych. W miejsce skarżącego – zmarłego M. K., wstąpili jego następcy prawni P. K. (syn) – skarżący w sprawie VISA/Wa 898/11 oraz H. R. K. (żona) i D. R. K. (córka) i to oni zostali wezwani przez Sąd na rozprawę.

Na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. (k. 95 akt) Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do złożenia w terminie 21 dni potwierdzonej informacji, czy kary nałożone na wspólników M. K. i P. K. zostały wyegzekwowane. W odpowiedzi organ wskazał, że do 12 sierpnia 2011 r. nie została uiszczona przez skarżącego kara pieniężna w kwocie 8.000 złotych, nałożona zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją (k. 99 akt).

W uzupełnieniu skargi pełnomocnik następców prawnych (k. 105 akt) wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji WITD z [...] grudnia 2010 r. o nałożeniu kary 2.000 złotych, ewentualnie o jej uchylenie oraz domagał się oddalenia wniosku organu o umorzenie postępowania. Do pisma załączył dowód uiszczenia przez wspólników kary 10.000 złotych, nałożonej decyzją WITD z [...] maja 2010 r., (dowód wpłaty na sumę 10.611 złotych dokonany przez Spółkę na rzecz Urzędu Skarbowego w P. - k. 112 akt) oraz zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o zajęciu prawa majątkowego Spółki na pokrycie należności dochodzonych przez WITD na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (k. 113 akt).

W odpowiedzi na wezwanie Sądu (k. 144 akt) Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wskazał (k. 149 akt), że podstawą prawną egzekucji była decyzja WITD z [...] maja 2010 r. i należność została uregulowana [...] sierpnia 2010 r.

Ustosunkowując się do powyższego wniosku organ stwierdził, że decyzja WITD z [...] grudnia 2010 r. została wydana w związku z uchyleniem przez GITD poprzedniej decyzji WITD z [...] maja 2010 r., wobec czego nie ma podstawy do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Odnosząc się do kwestii wpłacenia przez wspólników kary 10.000 złotych wskazano, że zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. dotyczyło decyzji WITD z [...] maja 2010 r., a więc decyzji częściowo uchylonej przez GITD decyzją z [...] lipca 2010 r. Zatem stronie przysługiwało prawo do zwrotu tylko części uiszczonej kary – w wysokości uchylonej, o co wspólnicy nie wnioskowali. Nadto pełnomocnik organu wskazał, że kwota 10.000 złotych została uiszczona przed wydaniem zaskarżonych decyzji. W przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania organ uznał, że kara w kwocie 8.000 złotych, nałożona na zmarłego M. K. decyzją z [...] grudnia 2010 r. nie została zapłacona, wobec czego nie ma podstaw do prowadzenia postępowania z udziałem następców prawnych, którzy mają jedynie w niniejszej sprawie interes faktyczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja GITD, którą utrzymano w mocy decyzję WITD o nałożeniu na skarżącego M. K. – wspólnika spółki cywilnej T. kary pieniężnej w kwocie 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji.

Na wstępie Sąd zauważa, że po wpłynięciu skargi do Sądu skarżący – M. K. zmarł, a w jego prawa i obowiązki wstąpili następcy prawni P. K. (uznany również za uczestnika postępowania jako drugi wspólnik spółki cywilnej T.), H. R. K. oraz D. R. K. Nastąpiło na podstawie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] maja 2011 r., który zgodnie z art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie ( t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1158 ), które ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o umorzenie postępowania należy wskazać, że w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu, np. następcy prawnego. W odniesieniu do takich sytuacji to Sąd musi ocenić czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce zmarłego.

W ocenie Sądu wniosek o umorzenie niniejszego postępowania byłby zasadny w sytuacji, gdyby kara nie została zapłacona. Nie można bowiem nałożyć kary na kogoś, kto nie popełnił czynu zabronionego oraz nie można wymagać zapłacenia kary od kogoś, na kogo ona nie została nałożona. W rozpoznawanym przypadku skarżący karę zapłacił, wobec czego jego następcy prawni mają interes prawy w niniejszej sprawie. W sytuacji gdyby zaskarżona decyzja została wyeliminowania z obrotu prawnego po stronie spadkobierców powstaje roszczenie o zwrot nienależnie uiszczonej przez spadkodawcę kary administracyjnej. Z powyższych względów Sąd stwierdza więc, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r. , sygn. akt I OSK 267/07).

Przechodząc do kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Niewątpliwie też skarżący i uczestnik postępowania, P. K. jako przedsiębiorcy wykonywali działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, w formie spółki cywilnej (art. 4 pkt 15 u.t.d.). Zatem to skarżący oraz uczestnik posiadali status strony w postępowaniu administracyjnym, wszczętym przez organ I instancji (art. 92a ust. 3 u.t.d.) na skutek kontroli drogowej.

Zdaniem Sądu wadliwe działanie organów transportu drogowego polegało na tym, iż ustalenia jednej kontroli stały się podstawą wszczęcia dwóch spraw administracyjnych w stosunku do każdego z osobna wspólnika spółki cywilnej T. (vide akta sprawy VI SA/Wa 898/11).

W ocenie Sądu taka praktyka działania organów transportu drogowego w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 92 ust. 2 u.t.d.

Stosownie do tego przepisu suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty:

1) 15.000 złotych - w odniesieniu do kontroli drogowej;

2) 30.000 złotych - w odniesieniu do kontroli w przedsiębiorstwie.

Niewątpliwie w dniu [...] grudnia 2009 r. doszło do kontroli drogowej pojazdu wraz z naczepą, którym wykonywany był w mieniu T. K. M., K. P. spółka cywilna w P. zarobkowy przewóz drogowy rzeczy.

Ustalenia z tej kontroli zawarte w protokole stały się ostatecznie podstawą do nałożenia na każdego ze wspólników spółki cywilnej T. kar pieniężnych w wysokości po 8. 000 zł, przy czym na skarżącego M. K. została nałożona kara za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. Z akt sprawy wynika, że w sumie zatem w oparciu o kontrolę z [...] grudnia 2009 r. wymierzono karę pieniężną w kwocie 18.000 zł. (uwzględniając także opisaną wyżej decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. o nałożeniu na Spółkę kary 2 000 złotych). Tym samym górna granica kary określona w art. 92 ust. 2 pkt 1) u.t.d. została przekroczona.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż unormowania art. 92 ust. 1 i 2 u.t.d. wynika, że przedmiotem sprawy administracyjnej jest nałożenie kary pieniężnej za wszystkie naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli. Niezależnie od stwierdzonej liczby naruszonych przepisów będzie to jedna sprawa administracyjna załatwiana jedną decyzją administracyjną określającą karę pieniężną, na którą będą się składać kary za poszczególne naruszenia. Za przyjęciem takiej wykładni omawianego przepisu przemawia także art. 92 ust. 2 u.t.d., który ogranicza sumę kar pieniężnych nakładanych podczas jednej kontroli. Zważywszy, że ustawodawca nie przewidział żadnego trybu ustalania "łącznej kary pieniężnej", to przy założeniu wielości spraw administracyjnych załatwianych odrębnymi decyzjami przestrzeganie zakazu przekroczenia określonej w art. 92 ust. 2 u.t.d. sumy kar pieniężnych byłoby w praktyce niemożliwe (por. wyroki NSA z 11 kwietnia 2008 r. II GSK 29/08, z 30 czerwca 2009 r. II GSK 1049/08, z 14 lipca 2009 r. , II GSK 1091/08).

Zdaniem Sądu tę regułę należy zastosować odpowiednio do wspólników spółki cywilnej, pomimo iż wspólnicy spółki cywilnej jako osoby fizyczne w myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.-dalej ustawa o s.dz.g.) są traktowani jako oddzielni przedsiębiorcy w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Fakt, ze wspólnicy spółki cywilnej są oddzielnymi przedsiębiorcami nie oznacza jednak, że, tak jak to błędnie przyjął WITD, należało wydać tyle decyzji administracyjnych ilu jest wspólników w spółce. Takie rozumienie odpowiedzialności administracyjnej wspólników spółki cywilnej narusza art. 92 ust. 2 u.t.d. Ponadto stosownie do art. 864 k.c. za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Nie ulega też wątpliwości, że solidarna odpowiedzialność wspólników dotyczy również odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne. Natomiast uznanie stanowiska organów za prawidłowe prowadziłoby do utrwalenia błędnej praktyki, w myśl której ilość decyzji, a co zatem idzie ilość nałożonych kar pieniężnych w ramach jednej kontroli (drogowej, przedsiębiorstwa) odpowiadałaby liczbie wspólników w spółce cywilnej.

W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż pojęcie "zobowiązania spółki" stanowi pewne uproszczenie i obejmuje te wszystkie zobowiązania, których podmiotami są łącznie wszyscy wspólnicy i które powstały po ich stronie na skutek tego, że są wspólnikami spółki cywilnej. ...Do zobowiązań spółki należy również zaliczyć takie, które powstają po stronie wspólników na mocy regulacji publicznoprawnych (z tytułu podatków czy ubezpieczenia społecznego); tak J. Gudowski (w:) G. Bieniek, Komentarz, t. II, 2006, s. 689; J. Jezioro (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1303; B. Łubkowski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1698; K. Pietrzykowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2004, s. 564; na temat rodzajów zobowiązań spółki cywilnej zob. także A. Herbet, Spółka..., s. 376 i n. Zasada solidarnej odpowiedzialności wspólników ma przy tym zastosowanie, o ile przepisy szczególne, dotyczące danego rodzaju zobowiązań, nie stanowią inaczej . W szczególności odpowiedzialność za zaległości podatkowe reguluje art. 115 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (por. Pawlik Zdzisław, Janiak Andrzej, Kidyba Andrzej, Kopaczyńska-Pieczniak Katarzyna, Kozieł Grzegorz, Niezbecka Elżbieta, Sokołowski Tomasz, Komentarz do kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), [w:] Z. Gawlik, A. Janiak, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX, 2010). Na użytek rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że cytowany przepis art. 864 k.c. posługuje się także pojęciem " spółki". Ponadto przepisy ustawy o transporcie drogowym nie wyłączają solidarnej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nałożenie kary pieniężnej w trybie art. 92 ust. 1 u.t.d. dotyczy tego, "kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:.." W przypadku, gdy w praktyce na skutek jednej kontroli (drogowej lub przedsiębiorstwa)i okazuje się, iż przewóz drogowy jest wykonywany jest w istocie nie przez spółkę cywilną lecz przez jej wspólników, kara ta powinna być podlegać ograniczeniom wynikającym z art. 92 ust. 2 u.t.d. niezależnie od liczby poszczególnych naruszeń, których dopuścili się wspólnicy i które to naruszenia powinny być określone w jednej decyzji administracyjnej.

Oddzielnego omówienia wymaga natomiast kwestia braku licencji posiadanej przez każdego ze wspólników. Tego zagadnienia dotyczyła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r., II GPS 5/08, w myśl której w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjobiorca oznacza przeniesienie uprawnień wynikających z licencji na osobę trzecią z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono m.in., że licencja na prowadzenie transportu drogowego udzielona jednemu ze wspólników nie jest składnikiem wspólnego majątku spółki ani też przedsiębiorstwa wchodzącego w skład tego majątku. Nie może więc być wykorzystywana przez wspólników nielegitymujących się uprawnieniami z licencji bez przeniesienia tych uprawnień. Ponadto NSA wskazał, że uzyskane w sferze stosunków publicznoprawnych uprawnienie do wykonywania transportu drogowego nie ma charakteru majątkowego i nie może być przedmiotem wkładu.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że skoro obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego obejmuje każdego ze wspólników spółki cywilnej indywidualnie, zaś w wyniku kontroli (drogowej bądź przedsiębiorstwa) ustalono brak takich licencji, lub - jak w przypadku M. K. - stwierdzono wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji, to dopuszczalne jest nałożenie na każdego ze wspólników odpowiedniej kary ( tu 8.000 złotych) zgodnie z art. 92 ust. 1 u.t.d. w związku z lp.1.2 .załącznika do u.t.d. Jednakże stosownie do opisanej wyżej zasady przyjętej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym tego rodzaju naruszenia prawa muszą być wymienione w decyzji, natomiast wymierzona kara pieniężna nie może ostatecznie przekroczyć granic określonych w art. 92 ust. 2 u.t.d. W konsekwencji organ powinien w ramach jednej kontroli (drogowej lub przedsiębiorstwa) wydać jedną decyzję administracyjną, której adresatami będą wymienieni z imienia i nazwiska wspólnicy spółki cywilnej.

W orzecznictwie i literaturze wskazuje się, że na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz tylko wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. Spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. uchwała 7 sędziów SN z 31 marca 1993r., III CZP 176/92, OSNCP z 1993 r. Nr 10, poz. 171; uchwała 7 sędziów SN z 26 stycznia 1996 r., III CZP 111/95, OSNCP z 1996 r. Nr 5, poz. 63; wyrok SN z 28 października 2003 r., I CK 201/02, Lex 151608).

Nie można pominąć, że sytuacja spółki cywilnej w sprawach gospodarczych z dziedziny transportu drogowego wynika m.in. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o s.dz.g. W rozumieniu ustawy o s.dz.g. przedsiębiorcą nie jest spółka cywilna, lecz poszczególni jej wspólnicy, co dotyczy także spraw z dziedziny transportu drogowego.

W konsekwencji spółki cywilne nie mają zdolności sądowej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadmnistracyjnym. Ponieważ przedsiębiorcami, zgodnie z ustawą o s.dz.g. są wspólnicy spółki cywilnej, to oni jako przedsiębiorcy, związani umową spółki cywilnej, mogą występować jako strona postępowania administracyjnego, a następnie jako strona postępowania sądowego. Pogląd powyższy utrwalony jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 29 listopada 2005 r., I OSK 106/06; wyrok NSA z 28 marca 2008 r., II GSK 5/08; wyrok NSA z 15 maja 2008 r., II GSK 115/08; wyrok NSA z 10 października 2008 r. , II GSK 366/08).

Wydanie w niniejszej sprawie - wywodzącej się z jednej kontroli, dwóch odrębnych decyzji jest naruszeniem zasady, iż organ - po przeprowadzeniu postępowania w stosunku do osób mających w tym postępowaniu przymiot strony, rozstrzyga sprawę w drodze jednej decyzji administracyjnej, adresowanej do stron. Dotyczy to zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji oraz łączących się z nią decyzji w sprawie ze skargi P. K. – uczestnika postępowania jako opierających się na tym samym stanie faktycznym.

Natomiast odnosząc się do wniosku o stwierdzenie na podstawie art. 156 k.p.a. nieważności decyzji WITD z [...] grudnia 2010 r. o nałożeniu na Spółkę kary 2.000 złotych Sąd uznał, że jest on niedopuszczalny gdyż nie został wyczerpany tok instancji, zatem takie żądanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego winno być skierowane do organu administracji publicznej, jako właściwego rzeczowo.

Rozpatrując sprawę ponownie organy transportu drogowego wezmą pod uwagę powyższe okoliczności i podejmą działania mające na celu ograniczenie nałożonej kary pieniężnej stosownie do art. 92 ust. 2 u.t.d.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Stosownie do art. 152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Zasądzając zwrot uiszczonego wpisu sądowego oraz koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a.