Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1857/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 20, art. 69 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: 1. Zamieszczone w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ sformułowanie "jeżeli od dnia odprawy celnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy" stanowi powtórzenie jednego z warunków przewidzianych w art. 20 prawa celnego, a nie zakreślenie terminu do złożenia wniosku o zwrot cła.

2. Z wnioskiem o zwrot cła strona może wystąpić w każdym czasie, a o skuteczności tego wniosku decydować będzie spełnienie warunków określonych w art. 20 ust. 1 i 2 pkt 2 prawa celnego.

TEZY

1. Zamieszczone w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ sformułowanie "jeżeli od dnia odprawy celnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy" stanowi powtórzenie jednego z warunków przewidzianych w art. 20 prawa celnego, a nie zakreślenie terminu do złożenia wniosku o zwrot cła.

2. Z wnioskiem o zwrot cła strona może wystąpić w każdym czasie, a o skuteczności tego wniosku decydować będzie spełnienie warunków określonych w art. 20 ust. 1 i 2 pkt 2 prawa celnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Agaty G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 16 lutego 1994 r. w przedmiocie odmowy zwrotu cła i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł sto siedemdziesiąt trzy złote siedemdziesiąt groszy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 sierpnia 1993 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W., po rozpatrzeniu wniosku Agaty G. - właścicielki hurtowni "A." w G. - odmówił zwrotu cła za materiały odprawione w przywozie jednolitym dokumentem administracyjnym SAD nr 140300/005818 z dnia 3 czerwca 1992 r. oraz uznania, iż w sprawie nastąpił powrotny wywóz, poza obrotem czasowym, tych materiałów. Jako podstawę prawną decyzji powołał art. 20 i 69 prawa celnego, a w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że podczas odprawy celnej w wywozie nie ustalono tożsamości towaru z towarem uprzednio importowanym ze względu na "brak trwałych znaków identyfikacyjnych na materiałach, które są towarem masowym".

Od powyższej decyzji odwołała się Agata G. Domagając się uchylenia tej decyzji, podniosła, że "towar wysłany z jej hurtowni w dniu 19.05.1993 r. był tym samym, który został dostarczony w dniu 2.06.1992 r. Jego tożsamość można stwierdzić na podstawie dokumentów SAD, w których wyszczególniony jest rodzaj i ilość towaru, przy uwzględnieniu uwidocznionych w księdze przychodów i rozchodów, popartych rachunkami, ilości sprzedanych tego towaru".

Decyzją z dnia 16 lutego 1994 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego stanowiska podał, że "zawarte w kwestionowanej decyzji rozstrzygnięcie jest zgodne z postanowieniami art. 69 ust. 2 cyt. wyżej ustawy. Stosownie do tego przepisu zwrotu cła dokonuje się na pisemny wniosek podmiotu, który uprzednio dokonał obrotu z zagranicą towarem będącym przedmiotem pierwotnego wywozu, jeżeli od dnia odprawy pierwotnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy. W przedmiotowej sprawie odprawa celna w przywozie miała miejsce w dniu 3.06.1992 r., natomiast wniosek o zwrot cła złożony został w urzędzie celnym 8.07.1993 r., a więc po upływie 12 miesięcy od dnia dokonania odprawy pierwotnej, czyli nie został spełniony warunek przewidziany w art. 69 ust. 2 prawa celnego".

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Agata G. - właścicielka hurtowni "A.". Domagając się uchylenia decyzji, skarżąca podniosła, że podstawę prawną decyzji stanowi art. 20 ust. 2 prawa celnego. Przepis ten uzależnia zwrot cła od daty przywozu towaru /tzw. daty pierwotnej odprawy celnej/ i daty wywozu towaru, a nie od daty zgłoszenia wniosku o zwrot cła. "Wymóg złożenia wniosku w nieprzekraczalnym terminie 12 miesięcy nie jest ustawowy i nie może stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji negatywnej".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 20 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./. Z treści tego przepisu wynika, że podmiotowi, który uprzednio dokonał przywozu z zagranicy towaru będącego przedmiotem powrotnego wywozu, zwraca się 50 procent pobranego cła, jeżeli powrotny wywóz następuje w okresie 6-12 miesięcy od daty dokonania odprawy celnej pierwotnej i jeżeli tożsamość towaru została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie przedstawionych dokumentów odprawy celnej.

Na wstępie należy podkreślić, że organ odwoławczy nie rozważał sprawy w aspekcie cytowanego wyżej przepisu, uznawszy wniosek za bezzasadny z przyczyn formalnych. Uznał bowiem, iż został on złożony po upływie terminu określonego w art. 69 ust. 2 prawa celnego. Redakcja art. 69 ust. 2 tej ustawy nie daje podstaw do formułowania tego rodzaju poglądu i dlatego Sąd w obecnym składzie nie podziela poglądu prawnego wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 1993 r. /SA/Po 106-110/93 - nie publ./, zbieżnego z poglądem wyrażonym przez Prezesa GUC w niniejszej sprawie.

Artykuł 69 ust. 2 prawa celnego stanowi, że "zwrotu cła dokonuje się na pisemny wniosek podmiotu, który uprzednio dokonał obrotu z zagranicą towarem będącym przedmiotem powrotnego wywozu albo przywozu, jeżeli od dnia odprawy pierwotnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy". Przytoczony przepis w istocie rzeczy ogranicza się do wskazania, że postępowanie o zwrot cła następuje na pisemny wniosek strony, przy czym musi to być wniosek złożony przez określony podmiot, to jest taki, który "uprzednio dokonał obrotu z zagranicą towarem będącym przedmiotem pierwotnego wywozu albo przywozu, jeżeli od dnia odprawy pierwotnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy". Z tak sformułowanego przepisu nie można wyprowadzać wniosku, że wymieniony w nim termin jest terminem złożenia wniosku o zwrot cła.

Skutki prawne, jakie zwykle wiąże ustawodawca z upływem określonego terminu, powodują, że przepisy regulujące takie kwestie są redagowane w sposób przejrzysty i precyzyjny. Przykładem mogą być chociażby zawarte w rozdziale 6 prawa celnego przepisy regulujące sprawę terminów złożenia różnego rodzaju wniosków /np. art. 51/. Stanowią one wyraźnie, że "wniosek (...) powinien być złożony nie później niż (...)", i brzmienie ich nie nasuwa wątpliwości. W art. 69 ust. 2 omawianej ustawy tego rodzaju sformułowania nie zostały użyte. Przyjęcie poglądu organu celnego oznaczałoby uzupełnienie warunków, od których art. 20 uzależnia zwolnienie od cła, o warunek dodatkowy: złożenie wniosku o zwrot cła najpóźniej w ciągu 12 miesięcy od dokonania odprawy celnej pierwotnej.

Tego rodzaju "warunków" nie można domniemywać na podstawie dość niefortunnego, bo - jak się okazuje - mylącego sformułowania zawartego w art. 69 ust. 2 in fine. (...)

Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że podmiot dokonujący wywozu towaru w ostatnim dniu przewidzianego w art. 20 okresu, który daje mu możliwość ubiegania się o zwrot cła, byłby zmuszony do złożenia wniosku o zwrot cła w tym samym dniu.

Podsumowując, należy stwierdzić, że gdyby ustawodawca uznał za stosowne zakreślić termin złożenia wniosku o zwrot cła, uczyniłby to w sposób wyraźny, jak to uczynił w innych przepisach zawartych w prawie celnym.

W tej sytuacji dokonaną przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł interpretację art. 69 ust. 2 prawa celnego, jako nie znajdującą uzasadnienia w treści tego przepisu, należy uznać za niedopuszczalną.

Wykładnia przepisów dotyczących postępowania celnego nie może prowadzić do ograniczenia uprawnień strony wynikających z przepisów prawa materialnego. Należy zatem przyjąć, że zamieszczone w art. 69 ust. 2 sformułowanie "jeżeli od dnia odprawy celnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy" stanowi powtórzenie jednego z warunków przewidzianych w art. 20 prawa celnego, a nie zakreślenie terminu do złożenia wniosku o zwrot cła.

Na tle aktualnie obowiązujących przepisów z wnioskiem o zwrot cła strona może wystąpić w każdym czasie, a o skuteczności tego wniosku decydować będzie spełnienie warunków określonych w art. 20 ust. 1 i 2 pkt 2 prawa celnego.

Tak więc rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organy celne powinny jedynie - skoro niesporne jest, iż wywóz nastąpił w terminie 12 miesięcy - wyjaśnić sprawę tożsamości towaru. Zauważyć bowiem należy, że "brak trwałych znaków identyfikacyjnych" nie może stanowić wystarczającej podstawy do uznania, iż ustalenie tożsamości towaru jest niemożliwe, gdy strona przedstawia inne dowody na tę okoliczność /np. dokumenty/.

Mając to na względzie, Sąd na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji.