Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1922/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13i ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 131 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 40a ust. 5
journal: Dz.U. 2011 nr 91 poz 524
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania  opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego
article: art. 7, art. 80, art. 77 par. 1, art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. F. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu na J. F. (dalej też skarżący) kary pieniężnej w wysokości 3000 zł.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 zdanej dalej k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j Dz. U. z 2013 r., poz. 260 zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz.1414 zwanej dalej utd).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011 r., Nr 80, poz. 433 ze zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne:

W dniu [...] listopada 2012 r. o godz. 7:20 na autostradzie [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o numerze rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 t. W chwili zatrzymania pojazd prowadzony był przez J. F.. W pojeździe znajdowało się urządzenie viabox o numerze [...].

Podczas kontroli drogowej ustalono, że kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd po autostradzie [...] na odcinku [...] (granica państwowa) - węzeł [...], co zostało zarejestrowane przez bramownicę [...] w dniu [...] czerwca 2012 r. o godz. 6:16. W toku kontroli ustalono, iż pojazdem kierował Pan J. F..

Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W toku postępowania Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwrócił się do podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – [...] Spółki z o.o. o udzielenie informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności wykonania czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona.

W piśmie z dnia [...] marca 2013 r. spółka [...] Sp. z o.o. wskazała, że opłata nie została uiszczona, czego przyczyną był brak środków na koncie użytkownika.

Podmiot ten wskazał, że stan salda na koncie użytkownika w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 6:16 wynosił 0 zł, umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu (umowa pre-pay). Operator systemu wskazał, że użytkownik doładował konto w tym samym dniu o godz. 18:14.

W toku postępowaniu skarżący twierdził, że na koncie były środki konieczne do uiszczenia opłaty.

W toku postępowania pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań kierowców na okoliczność braku sygnalizacji stanu środków na koncie. Pełnomocnik wskazał również, iż operator oświadczył, iż saldo konta było dodatnie.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik strony przekazał do organu czytelne oświadczenia kierowców dotyczące braku sygnalizacji przez urządzenie viabox niskiego stanu środków.

W dniu [...] października 2013 r. stawił się i został przesłuchany w charakterze świadka R. S.. Świadek zeznał, iż opłata za przedmiotowy przejazd nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie. Środki na koncie użytkownika skończyły się o 6:03 w dniu [...] czerwca 2012 r. Ostatnia operacja uiszczenia opłaty w niepełnej wysokości miała miejsce o godz. 6:00. Konto zostało doładowane [...] czerwca 2012 r. o godz. 18:14 kwotą dwa razy po 1000 zł. Ponadto świadek zeznał, iż w tym dniu system oraz bramownice funkcjonowały prawidłowo, natomiast był w stanie potwierdzić czy urządzenia w poprawny sposób sygnalizowały niski stan salda, ponieważ weryfikacja sprawności działania urządzenia możliwa jest jedynie w punkcie obsługi klienta w momencie kiedy pracownik ma fizyczny dostęp do urządzenia. Użytkownik nie składał natomiast reklamacji na nieprawidłowe działanie urządzeń dla wszystkich pojazdów przypisanych do umowy. Środki po doładowaniu konta typu przedpłaconego są widoczne i dostępne dla użytkownika od razu po zasileniu konta. Dotyczy to zasilenia konta w punkcie lub przez stronę internetową, gotówką lub tez kartą. Doładowanie konta przy pomocy dedykowanego konta bankowego przypisanego do umowy użytkownika może nastąpić z opóźnieniem. Spowodowane jest to czasem jaki jest potrzeby na zaksięgowanie środków na koncie po stronie operatora. Są to opóźnienia niezależne od operatora systemu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał też, że w dniu [...] listopada 2013 r. do siedziby organu wpłynęło pismo od operatora systemu, w którym wskazano, iż użytkownik ma obowiązek monitorować ewentualne nieprawidłowości w funkcjonowaniu urządzenia, dotyczące nieprawidłowej sygnalizacji niskiego poziomu środków na koncie lub braku środków. Obowiązkiem użytkownika jest utrzymywanie dodatniego stanu salda niezależnie od wsparcia w postaci powiadomień. Urządzenie viabox sygnalizuje każdorazowo podczas przejazdu przez punkt poboru opłat. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, jednakże stan środków jest niski. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują, iż opłata za przejazd nie została pobrana. Użytkownik powinien udać się do punktu obsługi klienta lub punktu dystrybucji.

Organ podniósł, iż elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na korującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k ustawy o drogach publicznych.

Powołując art. 5 ust. 1 udp oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k udp Główny Inspektor Transportu Drogowego stanął na stanowisku, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Zdaniem organu okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Zdaniem organu przyczyny z powodu których opłata nie została, uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej.

Organ wskazał, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r., Nr 91, poz. 524) przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2.

Co więcej, § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. Tym samym należy uznać, iż przed rozpoczęciem ww. przejazdu korzystający z dróg publicznych nie dopełnił tychże warunków. Również doładowanie konta użytkownika odpowiednimi środkami pieniężnymi, po dokonaniu przejazdu, za który powinna zostać uiszczona opłata elektroniczna, nie konwaliduje stwierdzonego podczas kontroli naruszenia.

Zdaniem organu, z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż korzystający z dróg publicznych powyższych obowiązków nie wypełnił.

W ocenie organu twierdzenia strony, iż na koncie były środki konieczne do uiszczenia opłaty elektronicznej nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynika, iż na koncie były środki do uiszczenia opłaty, a operator wskazuje, iż zapisy widoczne na przesłanym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z aktem uiszczenia opłaty za przejazd. Operator wskazuje więc jednoznacznie, iż wskazane zestawienia nie są dowodem uiszczenia opłaty za przejazd.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślał, że [...] Sp. z o.o. jest podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat. Skoro zaś podmiot odpowiedzialny za obsługę powyższego systemu ustalił, że opłata nie została uiszczana, a strona nie przedstawia dowodów świadczących odmiennie, to należy dać wiarę tej informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat.

Odnosząc się do zarzutu braku prawidłowej sygnalizacji stanu konta przez urządzenie viabox, organ również powołał się na informacje przekazane przez [...] Sp. z o.o. gdzie wskazano, że weryfikacja sprawności urządzenia może być dokonana tylko i wyłącznie w Punktach Obsługi Klienta przy fizycznym użyciu urządzenia pokładowego viabox. Co więcej użytkownik nie składał reklamacji na nieprawidłowe działanie urządzenia organ wyjaśniał, że w trakcie przejazdu prawidłowo działające urządzenie viabox informuje kierowcę, czy posiada on wystarczające środki na koncie użytkownika, niezbędne do poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych.

Ponadto Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, iż jest organem, który rozstrzyga sprawy związane z kontrolą i obowiązkiem uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Zatem prowadzi postępowania administracyjne w celu zbadania, czy w danym konkretnym przypadku doszło do naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 3 udp i czy została prawidłowo uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych ustaleń organ wydaje odpowiednie decyzje administracyjne.

Podkreślał, że organ w postępowaniu administracyjnym nie ma na celu zbadania czy użytkownik prawidłowo został poinformowany przez urządzenie viabox o stanie konta tylko ma zbadać materiał dowodowy potwierdzający uiszczenie lub nieuiszczenie opłaty elektronicznej. Zatem skarżący może w powództwie cywilnym żądać realizacji od operatora systemu zapisów zawartych w umowie. Zgodnie bowiem z pkt 1 § 11 ogólnych warunków korzystania z konta w trybie przedpłaconym ewentualne spory wynikłe na tle niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, a więc np. niepoinformowanie użytkownika wybraną przy rejestracji metodą komunikacji, będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

Skargę na opisaną wyżej decyzję wniósł J. F..

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 13k ustawy o drogach publicznych poprzez jego zastosowanie pomimo sprzeczności ww. przepisu z konstytucyjną zasadą państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji polegającego na obciążeniu odpowiedzialnością z tytułu wykonywania przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty podmiot nie będący zobowiązanym do jej uiszczania,

2. naruszenie zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a., która obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w postaci dowodu z zeznań świadka K. M. oraz brak uzyskania odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie skarżącego z dnia [...] października 2013 r.

3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na niekorzyść skarżącego, a w szczególności uznanie, że strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających uiszczenie opłaty za przedmiotowy pojazd gdy zestawienia wydruków stan konta złożone do akt sprawy okoliczność tą wykazują.

W obszernym uzasadnieniu skarżący rozbudował przytoczone wyżej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ewentualnie o odrzucenie skargi jako wniesionej do niewłaściwego Sądu Administracyjnego.

Postanowieniem z dnia 16 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie uznając, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym RP dotyczącego zgodności z Konstytucji RP art. 13k ust.1 udp.

Postanowieniem z dnia 10 września 2014 r. (sygn. akt P 36/13) Trybunał Konstytucyjny umorzył wskazane postępowanie.

Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. zostało podjęte postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania.

Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 udp jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Natomiast jej wysokość ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu, według art. 13ha ust. 2 udp.

Należy podkreślić, że przepisy udp przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp).

Zasadą jest, że pobranie opłaty następuje poprzez urządzenie na potrzeby pobierania tych opłat instalowane w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takowego urządzenia spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a udp jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. nr 91, poz. 524) dalej jako "rozporządzenie z 30 kwietnia 2011 r.". Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia: przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną w formie pisemnej; 2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3. instaluje urządzenie w pojeździe; 4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 czyli w formie przedpłaty; 5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2 czyli płatności okresowej za zabezpieczeniem.

Wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości, w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2011 r. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem a pobierającym opłatę, zgodnie z § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 131 ust. 1 (art. 13k ust. 4 udp). W myśl art. 131 ust. 1 pkt 2 udp - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji drogowej stwierdzając poruszanie się przez skarżącego po płatnym odcinku autostrady [...], wyszczególnionej w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r., bez uiszczenia opłaty elektronicznej - w dniu [...] czerwca 2012 r. o godz. 6:16 czasu lokalnego na zasadzie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3 000 zł.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie nie przedstawia pełnej sekwencji, składających się na sprawę uiszczenia opłaty elektronicznej czynności, które pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy opłata elektroniczna za sporny przejazd rzeczywiście została poniesiona, czy też do realizacji rzeczonego obowiązku nie doszło z przyczyn leżących po stronie podmiotu zobowiązanego do wnoszenia opłat.

Zgodnie z unormowaną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Stosownie do tej zasady, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). W wyroku z dnia 23 listopada 1994 r" III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83 Sąd Najwyższy podkreślił, że: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)". Przy czym z zasadą prawdy obiektywnej ściśle wiąże się zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, która określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań (por. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U.00.98.1071/, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).

Przenosząc te rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dokonując ustaleń co do okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze w niniejszej sprawie nie sprostał stawianym wyżej wymogom.

Za niewyjaśnioną w niniejszej sprawie uznać należy zasadniczą kwestię występowania w dacie i godzinie spornego przejazdu na koncie przypisanym użytkownikowi drogi środków finansowych wystarczających na pokrycie opłaty za tenże przejazd. W szczególności nie stanowi o dostatecznym wyjaśnieniu tej kwestii powoływanie się przez organ na twierdzenia przedstawiciela operatora odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat co do braku środków finansowych na koncie użytkownika w sytuacji, gdy strona konsekwentnie w toku postępowania podnosi, że na koncie były stosowne środki, zaś ten sam świadek przyznaje, że "(...) doładowanie konta przy pomocy dedykowanego konta bankowego przypisanego do umowy użytkownika może nastąpić z opóźnieniem. Spowodowane jest to czasem jaki jest potrzebny na zaksięgowanie środków na koncie po stronie operatora. Są to opóźnienia niezależne od operatora systemu".

Ze znajdujących się w aktach sprawy wydruków z konta użytkownika wynika, że konto to zostało uznane kwotą doładowania w tym samym dniu jednak w godzinach późniejszych niż sporny przejazd. Organ nie wyjaśnił przy tym w jaki sposób środki zostały wniesione na konto operatora systemu i czy wskazana w wydruku godzina doładowania konta użytkownika jest tożsama z godziną wpływu środków na konto operatora systemu. Przypomnieć należy, że zgodnie z powoływanym wyżej rozporządzeniem z dnia 30 kwietnia 2011 r. przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem a pobierającym opłatę.

Zatem zaniechanie przez organ ustalenia tego faktu, w sytuacji kiedy strona konsekwentnie twierdziła, że na koncie były stosowne środki, zaś będący pracownikiem operatora świadek przyznał, że mogą występować rozbieżności między godziną uznania konta użytkownika, a godziną wpływu na konto operatora środków użytkownika narusza przepis art. 80 K.p.a. nakazujący ustosunkowanie się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych w sprawie.

Reasumując stwierdzić należy, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji o nałożeniu kary pieniężnej organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia tejże opłaty, a w szczególności nie uzyskał niebudzących wątpliwości dowodów co do braku uiszczenia spornej opłaty. W ocenie Sądu takimi dowodami mogłyby na przykład być dokumenty księgowe Spółki [...] (jako podmiotu obsługującego system poboru opłat), w tym przedstawiające sekwencje zdarzeń od ostatniego uznania rachunku wierzyciela (Spółki [...] - umowa pre-pay) - czyli uzupełnia konta dłużnika przez wskazanie wszystkich kolejnych ściągnięć opłat z tego rachunku ze wskazaniem z jakiego tytułu dana opłata była ściągana, aż do wykazania stanu konta w chwili spornego przejazdu, a także protokół oględzin urządzenia ujawnionego w kontrolowanym pojeździe, który wyjaśniłby prawidłowość jego działania w trakcie spornego przejazdu.

Spółka [...] co prawda nie jest stroną tego postępowania, jednak dysponując pieniędzmi użytkowników dróg wpłacanymi na konta pre-pay z pewnością dochowywać musi szczególnej staranności w poborze opłat i księgowym rejestrowaniu tytułów, z mocy których opłaty są ściągane. Wszak pamiętać należy, że z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne, aby mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia zasad i rygorów określonych obowiązującymi przepisami (por. np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 317/11, LEX nr 1170283).

Zatem wydając przedmiotowe decyzje organ administracji drogowej dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego.

Naruszenie wspomnianych przepisów - w ocenie Sądu - mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji GITD oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu.

Odnosząc się do zarzutu skargi wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się w sprawie zarzuconego naruszenia przepisów Konstytucji RP zwłaszcza w świetle postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 września 2014 r. w sprawie o sygnaturze akt P 36/13 umarzającego postępowanie w sprawie pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 13k ust. 1 udp z Konstytucją RP.

Rzeczą GITD będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie i odniesienie się do twierdzeń i zarzutów strony z uwzględnieniem powyższych wskazań i procedury administracyjnej, którą organ jest związany w tym wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.