Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 586/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64, 64c
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Piotr Kieres sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2019 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza na rzecz Skarżącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. o nr [...] w sprawie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "A" SP. Z O.O. z/s we W. (dalej Dłużnik, Skarżący).

Podstawą rozstrzygnięcia był art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 64c § 1 i § 7 i art. 64 § 1 pkt 4, § 2, § 4, § 6, § 7, § 9 pkt 2 i § 10 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: Naczelnik Urzędu, organ egzekucyjny, organ pierwszej instancji) prowadził wobec Dłużnika postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] , obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 do 31 października 2018 r. w kwocie 649 990,00 zł należności głównej.

Zawiadomieniem z dnia 13 grudnia 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Spółki w Banku [...] S.A.

W wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych organ egzekucyjny w dniu 14 grudnia 2018 r. wyegzekwował należność główną w wysokości 649 990,00 zł, odsetki w wysokości 2 564,38 zł, koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 39 143,30 oraz koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł. W związku z wyegzekwowaniem dochodzonego obowiązku w całości w dniu 14 grudnia 2018 r. postępowanie egzekucyjne zostało zakończone.

Pismem z dnia 5 marca 2019 r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Pismem z dnia 19 marca 2019 r., nr [...] organ egzekucyjny zawiadomił Spółkę o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku ww. postępowania egzekucyjnego. Następnie postanowieniem z dnia 19 marca 2019 r., nr [...] , Naczelnik Urzędu ustalił koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] na łączną kwotę 39 143,30 zł Powołując stosowne przepisy prawa, organ egzekucyjny wyjaśnił zasady naliczania poszczególnych kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że pierwszą skuteczną czynnością egzekucyjną było zajęcie rachunku bankowego w [...] S.A., czego konsekwencją było naliczenie opłaty manipulacyjnej w wysokości 6 522,70 zł oraz opłaty za czynność w wysokości 32 620,60 zł. Na koniec, organ wyjaśnił, że przypadające organowi egzekucyjnemu koszty egzekucyjne mają charakter uboczny, ściśle związany z przymusowym dochodzeniem zobowiązań w trybie egzekucji i zgodnie z przepisami prawa w pierwszej kolejności obciążają zobowiązanego.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., a w konsekwencji ustalenie kosztów egzekucyjnych w oparciu o przepisy, których niezgodności z konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja) orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Zarzuciła ponadto, naruszenie art. 2 i art. 7 w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji, zasad praworządności, pogłębiania zaufania i prawdy obiektywnej przy prowadzeniu postępowania (art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.), przez nieuwzględnienie przy wydaniu postanowienia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, przytoczył treść przepisów dotyczących wysokości i zasad pobierania kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że ich treść nie pozostawia wątpliwości, że z tytułu wykonanych czynności egzekucyjnych po stronie organu egzekucyjnego powstał obowiązek pobrania opłat w określonej w nich wysokości. Przyjęty w ustawie sposób uregulowania kosztów egzekucyjnych nie wiąże wysokości naliczonych opłat z rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez organ egzekucyjny w związku z podjętymi prawa działaniami mającymi na celu wyegzekwowanie należności objętej danym tytułem wykonawczym, czy też z wysokością kwot wyegzekwowanych w toku postępowania.

W ocenie Dyrektora Izby koszty egzekucyjne zostały naliczone zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a ich naliczenie było wynikiem dokonanych, w toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej Spółki, czynności egzekucyjnych zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do podniesionej przez Spółkę argumentacji zażalenia, organ wskazał, że przedmiotem oceny przez Trybunał Konstytucyjny był art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne przy zajęciu wierzytelności pieniężnych oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej.

W ocenie organu Trybunał Konstytucyjny, wyjaśniając skutki swojego wyroku wskazał, że dla właściwej jego realizacji konieczna będzie interwencja ustawodawcy. Skutkiem orzeczenia Trybunału nie jest jednak wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Do dnia dzisiejszego zmiana przepisów prawnych w tym zakresie nie została wprowadzona.

Dokonując zatem oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie można tracić z pola widzenia wskazanych powyżej kwestii, a w szczególności faktu, że zarówno organ, określając wysokość kosztów egzekucyjnych, jak i Dyrektor Izby, dokonując oceny zgodności z prawem tak ustalonej wysokości tych kosztów, działa w obszarze nieunormowanym przez ustawodawcę.

Organ podkreślił, że w celu wyegzekwowania dochodzonej od Spółki należności w wysokości 649 990,00 zł organ egzekucyjny nie tylko dokonał doręczenia odpisu tytułu wykonawczego ale również poszukiwał majątku i w całym procesie egzekucji dokonał 4 zajęć rachunków bankowych oraz licznych zajęć innych wierzytelności pieniężnych. W tym kontekście nieuzasadnionym, z uwagi na naruszenie dyscypliny finansów publicznych, byłoby biorąc pod uwagę skuteczność egzekucji, a także zapewnienie funkcji fiskalnej, obniżenie kosztów do minimalnych stawek określonych w ustawie egzekucyjnej. Naliczone koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 39 143,30 zł zostały naliczone w sposób zgodny z obwiązującymi przepisami prawa i nie są nadmiernie wygórowane, mając na uwadze nakład pracy organu egzekucyjnego oraz fakt, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca zarzuciła:

1/ naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów art. 64 § ł pkt 4 oraz art. 64 § 6 i § 8 u.p.e.a., a w konsekwencji ustalenie kosztów egzekucyjnych w oparciu o przepisy, o których niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 31/14 z dnia 28 czerwca 2016 r.

2/ naruszenie art. 2 i art. 7 w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji przez nieuwzględnienie przy wydawaniu ww. postanowień zarówno przez organ I jak i II instancji wskazanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego,

3/ naruszenia zasad praworządności, pogłębiania zaufania i prawdy obiektywnej przy prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, tj, art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw, z art. 18 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu ww. postanowienia wskazanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że pobranie w sprawie kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 39 143,30 zł było nieuzasadnione, gdyż organ egzekucyjny nie wskazał, jakie konkretnie koszty i wydatki miały wpływ na powstanie tych kosztów. Spółka żadną miarą nie może ustalić, jaka zajętość organu i związane z nią koszty przekładałyby się na pobraną przezeń kwotę. Organ nie musiał podejmować innych, bardziej czasochłonnych i skomplikowanych formalnie kroków w celu wyegzekwowania należności, wystarczające bowiem było zajęcie rachunku bankowego. W ocenie Spółki w przedmiotowej sprawie zachwiana została racjonalna zależność między wysokością opłat w postępowaniu egzekucyjnym, a czynnościami Naczelnika US, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. Brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w przypadku należności o znacznej wysokości następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu a wysokością ponoszonych opłat. Spółka podniosła ponadto, że pobrana kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości 39 143,30 zł nie tylko stanowi dodatkową karę finansową dla Spółki ale również stanowi poważne zagrożenie dla jej płynności finansowej. Uwzględnienie argumentów wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 31/14 powinno, w ocenie Spółki, doprowadzić do obciążenia jej zdecydowanie niższymi kosztami egzekucji administracyjnej. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego (jako decyzji organu pierwszej i drugiej instancji) oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2015r poz.1224 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa.

Stosownie do treści art. 64 § 1 u.p.e.a., w egzekucji należności pieniężnych, organ egzekucyjny pobiera za czynności egzekucyjne opłaty. Za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 tego przepisu zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) Obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a. opłaty te pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane.

Z kolei art. 64 § 6 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. (§ 10). Przepis art. 64 b § 1 pkt 1 przewiduje, że wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie przejazdu i delegacji poborcy lub egzekutora.

Sąd zauważa, że obie strony postępowania odwołują się do wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. (31/14), przy czym organ, nie negując stanowiska TK, wskazuje, że na moment orzekania o kosztach przepisy nie zostały zmienione, a tym samym organ egzekucyjny nie miał podstaw do ich niezastosowania. W praktyce według organu oznacza to, że przepisy nie wiążą wysokości naliczonych opłat z rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez organ egzekucyjny w związku z podjętymi działaniami.

Sąd nie kwestionuje, że przepisy w swojej treści pozostają niezmienione, jednak Sąd podziela stanowisko strony, że ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia musi niewątpliwie uwzględniać stanowisko wyrażone przez TK w wyroku z 28 czerwca 2016 r. (31/14). TK, którego orzeczenia, na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a TK stwierdził w nim m.in., że:

- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;

- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W uzasadnieniu wyroku (pkt 4.3.) Trybunał wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. TK motywował, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą gwarantuje, że wartość wyznaczona kwotowo zakreśla maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie TK, brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Wyjaśniając skutki swojego orzeczenia, TK wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w sprawie. Wspomnianej interwencji ustawodawca dotychczas nie podjął, nie mniej jednak, organy rozstrzygające o wysokości kosztów egzekucyjnych zobowiązane były uwzględnić stanowisko TK.

Warto również wskazać, że w wyroku z dnia z dnia 4 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II FSK 204/14 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), ustosunkowując się do skutków prawnych omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 31/14), w sposób jednoznaczny wskazał, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności rodzi po stronie sądów administracyjnych obowiązek uwzględnienia wyroku Trybunału (analogiczne stanowisko NSA zajął w wyrokach: z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 579/15 i z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1484/15). W piśmiennictwie przeważa pogląd, że jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego zapadnie wyrok o niekonstytucyjności normy, na której oparto decyzję administracyjną, istnieje konieczność uchylenia takiej decyzji (np. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010, s. 50; także M. Safjan, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, PiP 2003, nr 3, s.15-16).

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy nieprawidłowo pominęły, że TK jednoznacznie zanegował dopuszczalność całkowitego zerwania związku między świadczeniem czynności organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tychże czynności opłat. TK podkreślił, że - w takich sytuacjach - opłaty te nie są formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mimo tak jednoznacznego stanowiska TK, organ I instancji w ogóle nie rozważył adekwatności wysokości ustalonych kosztów (opłat) egzekucyjnych do stopnia skomplikowania (czasochłonności...) podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności. Natomiast DIAS, jako organ odwoławczy, to zaakceptował, jako zgodne z prawem, co jest oczywiście nieprawidłowe.

Organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do współmierności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych, względem poziomu złożoności podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności i nakładu pracy tego organu przy egzekwowaniu należności. Podniósł jedynie, że nieuzasadnionym byłoby obniżenie kosztów egzekucyjnych, tj. opłaty manipulacyjnej i opłat za zajęcie innej wierzytelności do minimalnych stawek określonych w ustawie egzekucyjnej.

W odniesieniu natomiast do opłat za czynności egzekucyjne powstałe w związku z zajęciem rachunku w Banku [...] S.A (opłata w wysokości 32 620,60 zł) DIAS nie wyjaśnił, w jaki sposób naliczone wysokości opłat są adekwatne do poczynionych nakładów pracy. Wywodził jedynie, że koszty te nie są nadmiernie wygórowane.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zajęcie rachunków bankowych nie należy do kosztownych oraz czasochłonnych czynności egzekucyjnych, bowiem dokonanie zajęć rachunków bankowych odbyło się za pomocą środków komunikacji elektronicznej (aplikacja Ognivo).

Słusznie zatem zauważa strona skarżąca, że w przedmiotowej sprawie zachwiana została racjonalna zależność między wysokością opłat w postępowaniu egzekucyjnym a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

Należy wskazać, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Wszystko powinno się odbywać w ramach i przy uwzględnieniu okoliczności konkretnego stanu faktycznego danej sprawy.

Organy, stosując prawo, powinny tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby ustrzec się przed zarzutem naruszenia standardów określonych w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Uściślając, nie powinno dojść do pozyskania dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Biorąc pod uwagę, iż ustawodawca,-celem zrealizowania wskazań Trybunału Konstytucyjnego- uchwalił stosowną zmianę przepisów, odraczając jedynie jej wejście w życie, to organ sam będzie musiał tak rozstrzygnąć zagadnienie kosztów, aby przystawało to do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądami sformułowanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 4 listopada 2016, sygn. akt II FSK 1047/16, a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w prawomocnym wyroku z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 420/17, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt 1061/16 i w wyroku z 13 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1968/17.

Reasumując, w ocenie Sądu, w sprawie, nie wykazano związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.

Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy (pkt II sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany jest rozważyć obciążenie zobowiązanego kosztami, uwzględniając zaprezentowaną wyżej wykładnię oraz wskazania TK, zawarte w wyroku z 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14).