Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1334/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 104kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Z. z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) i art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), art. 68 ust. 1 lit. a, art. 90 i art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UEL 166 z 30.04.2004 r.) oraz art. 96 i art. 97 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UEL 284 z 30.10.2009) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa z dnia [...] o odmowie przyznania J. L.– obecnie C.- prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci S. i K.R. w okresie od dnia [...] a także prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na rzecz S. R.

Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy przyznał J. L. zasiłek rodzinny na dzieci S.R. i K. R. od dnia [...]oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...].

Marszałek Województwa poinformował organ I instancji, że J. C. przyznane zostały świadczenia rodzinne według ustawodawstwa kiego od [...]na córki K. i S. R.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze

stwierdziło m.in. nieważność decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społeczne z dnia[...] w części dotyczącej przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz S. R. i K. R. zasiłku rodzinnego za okres zasiłkowy od dnia [...]. oraz jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] wskazując, że ww. świadczenia rodzinne zostały przyznane ojcu dzieci według ustawodawstwa od dnia [...] wobec czego w tym przypadku mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z pracą ich ojca na terenie [...].

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1118/13 oddalił skargę w tej sprawie.

Decyzją z dnia [...] Marszałek Województwa na podstawie art. 104 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 6, art. 8 pkt 6, art. 21, art. 23a ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), art. 1 lit. a, j, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j, ust. 2, art. 4 , art.10, art. 11 ust. 2 lit. a, art. 68 ust. 1 lit.a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UEL 166 z 30.04.2004 r.), Decyzji Nr F1 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych (Dz.U.C. 106 z 24.04.2010 r.) odmówił J. C. prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci S. i K. R. w okresie od dnia [...]oraz prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [..] na rzecz S. i K. R.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni w rozpatrywanym okresie nie była traktowana jako osoba pracująca w rozumieniu Decyzji F1 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego. W myśl przepisów Rozporządzenia (EWG) 1408/71, jeżeli w tym samym okresie i względem tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do tych świadczeń rodzinnych należnych pracownikowi w państwie członkowskim i prawa przyznawanego w kraju zamieszkania członków jego rodziny, a osoby zamieszkujące nie wykonują działalności zawodowej, w celu określenia stosowanego ustawodawstwa i ustalenia pierwszeństwa brane jest pod uwagę kryterium wykonywania działalności zawodowej.

W sytuacji gdy pozostający rodzic – J. C., w okresie wskazanym w sentencji decyzji nie wykonywała działalności zawodowej w rozumieniu Decyzji nr Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących, to świadczenia rodzinne winny być wypłacane w całości w państwie członkowskim miejsca wykonywania działalności zawodowej przez drugiego rodzica – w tym przypadku. Z tego względu świadczenia na terenie nie mogą zostać przyznane.

Organ ustalił również, ze z informacji przesłanej mu przez FN z dnia 21 marca 2013 r. wynikało, że J. C. ( uprzednio L.) była uprawniona do świadczeń rodzinnych na rzecz ww. dzieci na terenie w pełnej wysokości.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. C. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez wydanie decyzji naruszającej słuszny interes skarżącej bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także

art. 23a ust. 5 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie.

Skarżąca podniosła, że w dniu 11 czerwca 2011 r. zawarła związek małżeński

z mężczyzną, który nie jest ojcem uprawnionych dzieci. Od kilku lat nie utrzymuje

z M.R. żadnych kontaktów. Ojciec jej córek wyjechał, gdzie zlokalizowane jest jego centrum życiowe. Skarżąca nie wiedziała o tym, że pobiera on zasiłek na córki S. i K. ponieważ nie przekazywał jej z tego tytułu żadnych środków finansowych. Zdaniem skarżącej świadczenia rodzinne służą zaspokojeniu potrzeb rodziny, w której funkcjonuje uprawniony, tymczasem M. R. nie funkcjonuje w ramach tej rodziny. Organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem wydanie decyzji nie zostało poprzedzone dokładnym zbadaniem stanu faktycznego. Okoliczność, że biologiczny ojciec pobierał świadczenia z i przeznaczał je na własne potrzeby, nie może pozbawiać małoletnich środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Nie wyjaśniono, w jakich okolicznościach ojciec dzieci uzyskał środki pieniężne od organu opieki i czy jakikolwiek związek z tym miała skarżąca, a to dopiero mogło być podstawą jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję z dnia [...], wskazując, że zgodnie z art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak wynika z akt sprawy, J. C. decyzją F N z dnia [...] przyznano zasiłek rodzinny na dzieci S. i K. R. na okres od r. do [...] r. w kwocie [...] euro miesięcznie. J. C. nie była w spornym okresie uprawniona do świadczeń rodzinnych na dzieci J. i K. R. z uwagi na to, że świadczenia te przysługiwały jej w powyższym okresie za granicą.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że przez pojęcie "rodzina" ustawodawca rozumie, zgodnie z treścią art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W przedmiotowej sprawie – zdaniem Kolegium – rozstrzygająca jest okoliczność, że M. R. z uwagi na to, że jest ojcem dzieci wnioskodawczyni oraz fakt, iż wniosek będący przedmiotem sporu obejmuje ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na jego dzieci – jest członkiem rodziny wnioskodawczyni w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W konsekwencji, do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci K. i S. R. mają zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

C. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wnosząc o jej uchylenie w całości.

Skarżąca podniosła, że uprawnioną do odbioru spornych świadczeń jest J.C. M. R. jest jedynie biologicznym ojcem małoletnich, który już od kilku lat nie uczestniczy w żaden sposób w ich życiu, ani tym bardziej nie funkcjonuje

w ramach rodziny, którą tworzy. Tym samym organ naruszył przepisy postępowania,

tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem wydanie decyzji nie zostało poprzedzone dokładnym zbadaniem stanu faktycznego. Okoliczność,

że biologiczny ojciec pobierał świadczenia z i przeznaczał je na własne potrzeby, nie może pozbawiać małoletnich środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Skarżąca dodała, że przepisy de facto pozwalają uprawnionemu do pobierania zasiłku rodzinnego z i z , jednakże ten ki jest korygowany proporcjonalnie do zasiłku pobieranego .

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r. poz. 270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stwierdzenie przez sąd naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, skutkują wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga okazała się uzasadniona albowiem decyzje organów obu instancji naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji z dnia [...] jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało przepis art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 68 ust. 1 lit a, art. 90 i art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L 166 z 30.04.2004 r.) oraz art. 96 i art. 97 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z. 30.10.2009).

Przepis art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 stanowi:

1. W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa:

a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek,

w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty

i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania;

b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych:

i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym;

ii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie otrzymywania emerytur lub rent: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że emerytura lub renta jest wypłacana na podstawie jego ustawodawstwa i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najdłuższy okres ubezpieczenia lub zamieszkania na podstawie kolidujących ustawodawstw;

iii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania: miejsce zamieszkania dzieci.

2. W przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jednakże taki dodatek dyferencyjny nie musi być przewidziany dla dzieci zamieszkujących w innym Państwie Członkowskim, kiedy uprawnienie do przedmiotowego świadczenia wynika wyłącznie z miejsca zamieszkania.

3. Jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek

o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, to:

a) instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny wspomniany w ust. 2;

b) instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony

w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Marszałek Województwa ustalił, że w odniesieniu do skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem J. C. od [...] była uprawniona – jako osoba niepracująca w rozumieniu Decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego do świadczeń na terenie w pełnej wysokości.

Zarówno organ I instancji jak i Kolegium rozpoznając sprawę oparło swoje ustalenia o dokumenty sporządzonych w języku kim, pochodzących z właściwej na terenie instytucji w sprawach świadczeń rodzinnych - F. N.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy orzekające w sprawie świadczeń rodzinnych J. C. powinny ustalić konkretnie, jakiego rodzaju świadczenia rodzinne przyznawane są, które z nich pobierał, z jakiego tytułu (i czy

w ogóle pobierał) ojciec dzieci ewentualnie skarżąca. Ponadto ustalenia wymaga, czy prawo miejsca zatrudnienia przewiduje świadczenia odpowiadające przyznawanemu świadczeniu rodzinnemu. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałyby powyższe okoliczności. Wspomniane wyżej dokumenty sporządzone w języku (), z uwagi na brak ich tłumaczenia na język , nie pozwalają na zweryfikowanie ich treści w kontekście omawianych okoliczności czyniąc ustalenia organów, stanowiące następnie podstawę wydanych decyzji, gołosłownymi.

Obowiązek posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi na język dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia wynika wprost art. 27 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku m (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 244 ze zm.).

Konstytucyjna zasada, której odzwierciedleniem są przepisy ustawy o języku m, stanowiąca, iż językiem urzędowym jest język , warunkuje, aby dokumenty będące zasadniczym dowodem wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zostały przetłumaczone na język , umożliwiając tym samym prawidłową ocenę wyniku badania treści takiego dokumentu. Innymi słowy, aby obcojęzyczny dokument mógł mieć wartość dowodową, dowód taki musi odpowiadać warunkom normatywnym ( por. wyrok NSA z dnia 10.10.2008, sygn. akt I GSK 1088/07- dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę Sądu, uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym zakresie, a następnie podjąć rozstrzygnięcie i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.