Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 801/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1970 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości obejmującej [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonej w L. i ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ powołał następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] listopada 1970 r. Nr [...] w punkcie :

1) orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cel budowy Szpitala Powiatowego w L., nieruchomości położonej w L., obejmującej [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gminy katastralnej S., stanowiącej współwłasność P. S. w [...] części z zaznaczeniem "zmarł", A. Z. w [...] części z zaznaczeniem "adresat nieznany" i A. S. w [...] części z zaznaczeniem "zmarł",

2) ustaliło za w/w nieruchomość odszkodowanie na rzecz spadkobierców P. S. i A. S. oraz na rzecz A. Z.

Pismem z dnia [...] listopada 1998 r. (data prezentaty) E. S. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania odnośnie części wywłaszczonej nieruchomości.

Podnosił, że postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1997 r. sygn. akt [...], nabył w drodze zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r. udział w [...] części we własności nieruchomości położonej w L., stanowiącej część wywłaszczonych działek o aktualnej numeracji: [...], [...], [...], [...], [...] - w miejsce figurujących poprzednio A. Z. i A. S. Jednocześnie oświadczył, że jako spadkobierca po zmarłym w dniu [...] lutego 1969 r. ojcu P. S., odebrał przypadające ojcu odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania z uwagi na niezachowanie przez wnioskodawcę terminu jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. O okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania E. S. dowiedział się w dniu [...] maja 1998 r. (tj. w dniu uprawomocnienia się w/w postanowienia o zasiedzeniu), a wniosek złożył dopiero w dniu [...] listopada 1998 r.

W odwołaniu z dnia [...] stycznia 1999 r. (data prezentaty) E. S. wskazywał, że w 1970 r. - dacie wywłaszczenia - nie był jeszcze właścicielem przedmiotowej części nieruchomości, stał się nim dopiero w wyniku postanowienia sądu o zasiedzeniu i dlatego też dopiero teraz wystąpił z tym wnioskiem.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania - podtrzymanego przez E. K. jako spadkobierczynię zmarłego w dniu [...] kwietnia 1999 r. brata E. S. - Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., podzielając przedstawione w niej stanowisko.

Następny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powołaną na wstępie decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1970 r. złożyła w dniu [...] lipca 2002 r. (data prezentaty) E. K.

Podnosiła, że postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 2002 r. sygn. akt [...] E. S. nabył w drodze zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r. kolejny udział w [...] części we własności nieruchomości położonej w L., stanowiącej część wywłaszczonych działek o aktualnej numeracji: [...], [...], [...], [...], [...], [...] - w miejsce figurujących poprzednio A. Z. i A. S.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie. Wnioskodawczyni żądała bowiem wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, czyli z uwagi na to, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który ją wydał. Jednakże o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, to jest o zasiedzeniu części nieruchomości położonej w L., obejmującej [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], objętej wykazem hipotecznym [...] gminy katastralnej S., E. K. dowiedziała się już w trakcie poprzednio toczącego się postępowania o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego, którego była stroną (najpóźniej w dniu wydania decyzji - [...] kwietnia 2000 r.). Zatem wniosek złożyła po upływie jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa.

Od decyzji Wojewody [...] E. K. wniosła odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, który decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego zakres wykraczał poza kompetencje organu odwoławczego. Ponadto wskazał, że wnioskodawczyni nie uchybiła terminowi przewidzianemu w art. 148 § 1 kpa, bowiem domagała się wznowienia powołując się na zasiedzenie przez E. S. udziału w przedmiotowej nieruchomości stwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 2002 r., sygn. akt [...], a dopiero w dacie uprawomocnienia się powyższego postanowienia pojawiła się okoliczność mogąca stanowić podstawę do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego i od tego momentu należało liczyć termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] odmówił uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1970 r. Nr [...].

Stwierdził on, że w dniu wydania powyższej decyzji wywłaszczeniowej, nie istniał dowód stwierdzający zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez E. S. Fakt zasiedzenia został ujawniony dopiero poprzez wydanie postanowień o zasiedzeniu, a więc po upływie prawie 30 lat od daty wywłaszczenia. Ponadto nie miał on wpływu na treść decyzji.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. K., decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że Wojewoda będzie musiał ponownie w znacznej części przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, jak również będzie musiał zapewnić w nim udział wszystkim stronom, w tym byłym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości oraz ich spadkobiercom.

Skutkiem powyższego rozstrzygnięcia, wniosek E. K. o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego wrócił do rozpatrzenia przez Wojewodę [...].

Wojewoda [...] decyzją [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] umorzył prowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji - Staroście L. uznając, że jest to właściwy organ.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. K. wskazywała, iż jej zdaniem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Wojewoda [...].

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Minister uznał, że ostateczna decyzja wywłaszczeniowa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1970 r. nr [...] została wydana przez organ stopnia wojewódzkiego. Z uwagi na to, iż następcą prezydiów wojewódzkich rad narodowych są wojewodowie, dlatego też organem właściwym w sprawie wznowienia przedmiotowego postępowania będzie Wojewoda [...].

W dniu [...] maja 2004 r. (data prezentaty) E. K. złożyła trzeci wniosek o wznowienie przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego, powołując się na następne postanowienie Sądu Rejonowego w L. (z dnia [...] marca 2004 r. sygn. akt [...]), o nabyciu przez E. S. w drodze zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r. własności nieruchomości położonych w L. o numerach [...], [...], [...], [...], [...] stanowiących kolejną część wywłaszczonych działek.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1970 r.

W uzasadnieniu stwierdził, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości w L. zawarte w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Ponadto brak było podstaw do uchylenia i zmiany dotychczasowej decyzji z dnia [...] listopada 1970 r., gdyż w dacie jej wydania nie istniał dowód, który potwierdzałby nabycie w drodze zasiedzenia przez E. S. z dniem [...] grudnia 1969 r. własności wywłaszczonej nieruchomości. Fakt zasiedzenia kolejnych jej części przez E. S., potwierdzony został dopiero stosownymi postanowieniami Sądu Rejonowego w L. z roku 1997, 2002 i 2004.

Od powyższej decyzji E. K. wniosła do Ministra Infrastruktury odwołanie podnosząc swoje dotychczasowe argumenty. Wskazała również drugą przesłankę wznowienia postępowania - art. 145 §1 pkt. 4 kpa - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Ponadto podnosiła brak oferty w sprawie sprzedaży nieruchomości skierowanej do E. S. oraz fakt, że organ nie traktował go jako strony postępowania.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż jak wynikało z postanowień Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1997 r. sygn. akt [...], z dnia [...] czerwca 2002 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...] marca 2004 r. sygn. akt [...] E. S. nabył w drodze zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r. udział w [...] części we własności wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. - w miejsce figurujących poprzednio A. Z. i A. S.

Minister stwierdził również, że cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona – to jest budowa Szpitala Powiatowego w L. – spełniał wymogi z art. 3 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (cel użyteczności publicznej).

Minister wskazał też, iż art. 6 ust.4 w/w ustawy zwalniał z obowiązku rokowań w uzasadnionych przypadkach oraz, że E. S. wiedział o terminie i miejscu rozprawy, w której zresztą brał udział - tym samym więc mógł zgłaszać wnioski i żądania oraz podnosić fakt, iż jest posiadaczem przedmiotowych nieruchomości. Tymczasem nie przedstawił on żadnych dokumentów potwierdzających fakt, że był spadkobiercą po P. S., jak również nie podniósł kwestii, że był posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. Był on traktowany jako strona postępowania i mógł złożyć odwołanie od decyzji wywłaszczeniowej, którą otrzymał. Minister powołał się na treść art. 19 w/w ustawy zgodnie z którym, osoba nie ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów, która w toku postępowania zgłosiła i udowodniła swoje prawo własności do nieruchomości mogła zostać dopuszczona przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej do uczestniczenia w postępowaniu w charakterze strony, oraz wskazał na przepis art. 23 powyższej ustawy, który stanowił, że jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania należało w orzeczeniu wskazać właściciela nieruchomości, a w przypadku przewidzianym w art. 19 - osobę uczestniczącą w postępowaniu w charakterze strony.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że skoro odszkodowanie zostało ustalone na rzecz spadkobierców m. in. P. S., to należało uznać, że byli oni traktowani jako strona postępowania. Ponadto zauważył, że decyzja o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1970 r. skierowana została także do E. S. Zatem uznał za bezzasadny zarzut strony mówiący o tym, że E. S. nie mógł wnieść odwołania. Wskazał również, że decyzja została wydana w oparciu o wyciąg hipoteczny [...] gminy katastralnej S., gdzie jako właściciele nieruchomości ujawnieni byli P. S., A. S. i A. Z. W konkluzji organ stwierdził, że E. S. brał udział w całym postępowaniu wywłaszczeniowym, a zatem nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, na którą powoływała się strona, jak również w jego ocenie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. K. zarzucając Ministrowi Infrastruktury naruszenie art. 10, 28, 127, 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca szczegółowo rozwinęła zarzuty, które sprowadzają się do wystąpienia dwóch przesłanek, które dają podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną do Sądu decyzją.

Pierwsza z przesłanek dotyczyła pominięcia od udziału w sprawie osób, którym powinien przysługiwać status strony, a w szczególności E. S. – domniemanego spadkobiercy po P. S., co naruszyło jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu i co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ponadto, na skutek błędnego ustalenia stron, E. S. nie wniósł odwołania od decyzji wywłaszczeniowej.

Drugą przesłanką wznowienia postępowania było pojawienie się nowej okoliczności faktycznej nieznanej organowi, jaką było nabycie w trybie zasiedzenia przez E. S. [...] części nieruchomości, które to zdarzenie istniało w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej, chociaż nie było organowi wywłaszczającemu znane - co stanowi przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

Minister Infrastruktury w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny, jego decyzja jest właściwa i zgodna z prawem, dlatego też Sąd w pełni podzielił jego stanowisko.

Minister prawidłowo uznał, iż E. S. był traktowany jako strona postępowania wywłaszczeniowego. Był on obecny na rozprawie wywłaszczeniowej, był adresatem decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1970 r. oraz odebrał przyznane jego ojcu P. S. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wynika z tego ewidentnie, że nie został on pominięty przez organ od udziału w sprawie, był on traktowany jako strona postępowania i - gdyby chciał – to mógł złożyć odwołanie od decyzji wywłaszczeniowej. Fakt, że go nie złożył przez kilkanaście lat, natomiast złożył wniosek o wznowienie postępowania i odebrał odszkodowanie, świadczy tylko o tym, że po prostu nie chciał tego zrobić.

Nie jest zasadny także zarzut braku rokowań, gdyż organ mógł je pominąć z uwagi na przeszkody trudne do pokonania – co też uczynił.

Sąd podzielił też pogląd Ministra, że cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona – to jest budowa Szpitala Powiatowego w L. – spełniał wymogi z art. 3 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (cel użyteczności publicznej).

Sąd również uznał, że nie jest zasadny zarzut E. K. o pojawieniu się nowej okoliczności faktycznej nieznanej organowi, jaką było nabycie w trybie zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r., przez E. S. [...] części nieruchomości, które to zdarzenie istniało w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej, chociaż nie było organowi wywłaszczającemu znane.

Fakt zasiedzenia udziału w przedmiotowej nieruchomości - z datą sprzed wydania decyzji wywłaszczeniowej – nie jest nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji. W niniejszej sprawie tą nową okolicznością jest wydanie przez Sąd Rejonowy w L. w 1997 r., 2002 r. i 2004 r. - trzech postanowień o stwierdzeniu zasiedzenia, które to postanowienia nie istniały w dniu wydania decyzji. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Fakt stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości z datą sprzed wydania decyzji wywłaszszeniowej nie świadczy o tym, że nowa okoliczność - postanowienia - istniały już na tę datę. Nawet sam E. S. stwierdził w swoim piśmie z dnia [...] stycznia 1999 r. "W roku 1970 kiedy nastąpiło wywłaszczenie, nie byłem właścicielem nieruchomości, stałem się nim dopiero w wyniku postanowienia Sądu".

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.