Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2703/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)  , art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 491/16 w sprawie ze skargi R.O. na decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Świnoujściu z dnia [...] listopada 2015 r. nr. [...], 3. zasądza od Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie na rzecz R. O. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2016r., sygn. akt II SA/Sz 491/16, oddalił skargę R. O. na decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia [...] marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u R. O., nie stwierdził choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, że Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Zachodniopomorskiego Centrum Leczenia i Profilaktyki w Szczecinie w orzeczeniu lekarskim nr [...] stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u R. O. choroby zawodowej. Podczas wykonywanych badań ustalono, że R. O. od wielu lat skarżył się na duszności, które występują przez cały rok, również występuje duszność nocna. Dolegliwości uległy nasileniu w 2003 r., pojawiły się też obrzęki o typie naczyniowym. Testy Prick na pospolite alergeny wziewne wykazały słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie II oraz na przyprawy. Wskazano, że pacjent palił papierosy od około 30 lat do 20 sztuk dziennie, aktualnie około 7 sztuk dziennie, a od 2007 r. jest pod opieką Poradni Chorób Płuc. Rozpoznano w ww. astmę oskrzelową. Następnie, w przeprowadzonym badaniu pulmonologicznym w dniu [...] maja 2011 r. stwierdzono, że "stan ogólny pacjenta dobry, bez duszności; fizykalnie płuca i serce w normie". U R. O. rozpoznano astmę oskrzelową alergiczną oraz przewlekłą pokrzywkę z obrzękiem Quinkiego. Dodatkowo przeprowadzono konsultację laryngologiczną, w wyniku której rozpoznano skrzywienie przegrody nosa, przewlekłe zapalenie gardła, przewlekłe proste zapalenie krtani, resztki pozapalne obu uszu, obustronny ubytek słuchu. W dniach od 3 do 7 października 2011r. R. O. był konsultowany w Instytucie Medycyny Pracy w L., gdzie rozpoznano u niego atopową (pozazawodową) astmę oskrzelową. Obserwacja w kierunku zawodowej astmy oskrzelowej okazała się negatywna. Całokształt obserwacji klinicznej, w tym analiza narażenia zawodowego, przebiegu choroby i stopnia jej zaawansowania oraz wyniki badań nie dały podstaw do rozpoznania u badanego zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. W związku z powyższym uznano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej.

Organ podał dalej, że z Karty narażenia zawodowego wynika, że miejscami, w których mogło wystąpić narażenie były M. S.A. w S. oraz A. Sp. z o. o. w S.. Za okres, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę podejrzenia choroby zawodowej należało przyjąć lata: 1 września 1974 r. - 30 lipca 1977 r.; 2 września 1977 r. - [...] kwietnia 1979r.; 17 kwietnia 1981 r. - 31 marca 2011 r. R. O. w latach 1974-1977 był uczniem M. w S., po ukończeniu nauki od września 1977 r. do lutego 2008 r. kontynuował pracę w ww. zakładzie pracy. Początkowo, tj. od września 1977 r. do maja 1981 r. pracował na stanowisku ślusarza remontu kadłubów, od maja 1981 r. do lipca 1997 r. na stanowisku montera kadłubów okrętowych. Jak wynika z Karty oceny narażenia R. O. był narażony na pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, tlenki azotu. Z udostępnionych przez M. pomiarów środowiska pracy wynika, że w 1994 r. na stanowisku montera kadłubów okrętowych stwierdzono przekroczenia krotności NDS od 1,22 do 3,17. Ponadto, w 1997 r. stwierdzono przekroczenia krotności NDS pyłu całkowitego - 1,08. R. O. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem i w związku z tym został skierowany na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy w L. - jako jednostki orzeczniczej II stopnia, która wydała orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na niezgodne z kompetencjami w ówczesnym stanie prawnym rozpatrzenie sprawy przez Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w S. zamiast właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny ponownie dokonał analizy zebranej w sprawie dokumentacji i w nowym stanie prawnym, po zmianie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia ww. choroby zawodowej. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na uniemożliwienie stronie skorzystania z przysługującego prawa do zapoznania z zebranym materiałem dowodowym oraz do złożenia oświadczeń i wniosku o przesłuchanie świadków.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nie stwierdził u R. O. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji R. O. podkreślił, że udostępnione badania warunków pracy obejmują lata od 1994 r. do 1997 r., co jest niejednoznaczne z tym, że okres pracy w M. w latach 1977-1997 był monitorowany. Jednocześnie wniósł o przesłuchanie świadków, którzy mogliby wnieść do sprawy istotne informacje. Po otrzymaniu protokołów z przesłuchań świadków wnioskowanych przez odwołującego się, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie zwrócił się pismem z dnia 23 lipca 2013 r. do jednostek orzeczniczych I i II stopnia o ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego oraz do zeznań świadków. W odpowiedzi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Szczecinie (pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r.) i Instytut Medycyny Pracy (pismem z dnia [...] października 2013 r.) poinformowali, że nie widzą podstaw do zmiany wydanych wcześniej orzeczeń. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 124/14, uchylił powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał m.in., że: z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...] stycznia 2012 r. nie wynika, czy zaburzenia wentylacji płuc pacjenta stwierdzone w badaniach spirometrycznych, z powodu których odstąpiono od wykonania próby prowokacyjnej z metacholiną oraz swoistej próby prowokacyjnej stanowią dysfunkcję organizmu o charakterze stałym uniemożliwiającym przeprowadzenie tych badań w każdym czasie, czy jest to stan przejściowy, a zatem czy możliwe było wykonanie tych badań w terminie późniejszym; nie jest zrozumiałe, czy opisane w orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Szczecinie testy Prick na pospolite alergeny wziewne, które dały słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie oraz przyprawy (głównie pieprz) stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia cechy uczulenia na trawy i pleśnie jako przyczynę ustalenia astmy atopowej lub jedną z jej przyczyn; organ odwoławczy nie ustosunkował się do zawartego w ostatnim zdaniu uzupełniającego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...] października 2013 r. stwierdzenia "Pragniemy poinformować, że w razie dalszych wątpliwości Zachodniopomorski Inspektor Sanitarny w Szczecinie ma możliwość wystąpienia o dalszą konsultację celem uzyskania niezależnej opinii w drugiej jednostce orzeczniczej II stopnia, tj. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.". Zdaniem Sądu powyższe braki uniemożliwiły nie tylko odniesienie się do zarzutów skarżącego, że postępowanie diagnostyczne nie zostało przeprowadzone wyczerpująco, ale przede wszystkim uniemożliwiły ocenę zgodności z prawem materialnym zaskarżonej decyzji.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. otrzymał wyjaśnienia jednostek orzeczniczych I i II stopnia - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Szczecinie w piśmie z dnia 6 maja 2015 r. wskazał, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. zostało wydane przez ww. jednostkę orzeczniczą po uprzedniej konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w L. i jest zgodne z opinią jednostki merytorycznie nadrzędnej; Instytut Medycyny Pracy w L. w piśmie z dnia 11 maja 2015 r. wskazał, że zaburzenia wentylacji płuc u R. O. stwierdzane podczas hospitalizacji, były podstawą do odstąpienia od wykonania swoistej próby prowokacyjnej z alergenami zawodowymi oraz nieswoistej wziewnej próby z metacholiną. Wyniki badań spirometrycznych wykonanych kilkakrotnie w czasie hospitalizacji w Klinice IMP, w tym wyniki badań wykonanych po podaniu leków rozkurczających oskrzela oraz wyniki wcześniejszych badań spirometrycznych, wskazują na nieodwracalność zmian - przebudowę (remodeling) w drogach oddechowych powstałych na podłożu alergicznej reakcji zapalnej. W związku z powyższym nie znaleziono podstaw do przeprowadzenia badań diagnostycznych w innym terminie. Ponadto, wskazano, że hospitalizacja pacjenta w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w L. miała miejsce kilka miesięcy po zakończeniu ekspozycji na potencjalne alergeny zawodowe - według wywiadu badany jest na rencie od [...] stycznia 2011 r. Wyniki badania cytologicznego plwociny wykonanego w czasie hospitalizacji pacjenta wykazały obecność eozynofilii (komórek reakcji alergicznej) w wysokim odsetku - 23%, pomimo braku narażenia zawodowego. Ponadto, wykrywane w surowicy pacjenta wysokie poziomy całkowitego IgE (498,4 IU/ml podczas diagnostyki Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Szczecinie oraz 294,5 KU/I podczas diagnostyki w Instytucie Medycyny Pracy w L.) oraz stwierdzane uczulenie na trawy, pleśnie, cechy uczulenia na alergeny pokarmowe oraz obecność swoistych przeciwciał przeciwko powszechnie występującym alergenom pleśni bezspornie przemawiają za pozazawodową etiologią astmy oskrzelowej. Dodatkowym, istotnym argumentem jest brak uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe badanego - wykonane w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w L. testy skórne metodą punktową z metalami wypadły ujemnie. Zwrócono również uwagę, że badany palił papierosy przez około 30 lat do 20 sztuk dziennie, co powoduje nie tylko nasilenie objawów chorobowych i przyspiesza tempo pogarszania się czynności płuc, powstawania przebudowy w strukturze tkanek układu oddechowego, ale także zwiększa wystąpienia astmy o postępującym, ciężkim przebiegu. Powyższe stwierdzenia stanowiły uzasadnienie rozpoznania atopowej (pozazawodowej) astmy oskrzelowej.

W dniu 5 października 2015 r. do Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w S. wpłynęło orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] września 2015 r. o braku podstaw do rozpoznania u R. O. choroby zawodowej astmy oskrzelowej.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nie stwierdził u R. O. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

R. O. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc m.in., że podczas krótkiego wywiadu lekarskiego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie zdążył opisać warunków i specyfiki pracy w stoczni remontowej. W jego ocenie orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej w S. nie jest spójne i zawiera informacje niezgodne z prawdą. Nadal nie został przeprowadzony "złoty standard diagnostyczny", tzn. próba prowokacyjna, dlatego też zwrócono się z wnioskiem o przeprowadzenie testu na metale ciężkie.

Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie pismem dnia 28 grudnia 2015 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W odpowiedzi jednostka orzecznicza w piśmie z dnia 4 stycznia 2016 r. wskazała, że w pełni podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim i w opinii uzupełniającej o braku podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie, decyzją z dnia [...] marca 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że trzy jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych wydały zgodne merytorycznie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u R. O. astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Wskazał, że sam fakt zatrudnienia pacjenta w przemyśle ciężkim, stwierdzenie przekroczeń normatywu higienicznego dla pyłu całkowitego w jego miejscu pracy jedynie dwukrotnie w trakcie badań środowiskowych w 1994 r. i 1997 r., zachorowanie w trakcie zatrudnienia na astmę oskrzelową/POCHP (choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych) i wreszcie ze względów profilaktycznych odsunięcie pracownika od pracy w narażeniu na czynniki drażniące i alergizujące drogi oddechowe - nie są wystarczające do tego, by rozpoznać astmę oskrzelową pochodzenia zawodowego. Organ podniósł, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, dotyczy wiedzy specjalnej i ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję R. O. wniósł o jej uchylenie. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że nie mają znaczenia w sprawie jego opisy stanowiska i warunków pracy, bardzo specyficzne w stoczniach remontowych, a także zeznania świadków, którzy w tych warunkach przepracowali po trzydzieści lat. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ nadal nie wykonał obowiązków nałożonych na niego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2016 r. skarżący zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę Karty oceny ryzyka zawodowego (sporządzonej jego zdaniem przez organ nieuprawniony), a także zaświadczenia dr nauk med. specjalisty pulmunologa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym organy inspekcji sanitarnej zastosowały się do wskazówek i oceny zawartej w wyroku sądu z dnia 27 listopada 2014r., sygn. akt II SA/Sz 124/14. Podkreślił, że ani sąd, ani organy sanitarne nie są uprawnione do weryfikacji i kwestionowania merytorycznej treści orzeczeń lekarskich, jeżeli stanowiska jednostek orzeczniczych są jednolite i zgodne w swej ocenie. Dodał, że do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzenia. Jednostki te nie prowadzą diagnostyki w kierunku wskazania, co jest przyczyną choroby zdiagnozowanej u danego pacjenta, lecz badają, czy choroba może mieć etiologię zawodową. Na obecnym etapie postępowania, kiedy to organy sanitarne po raz kolejny rozpoznały sprawę skarżącego, uzupełnione orzeczenia lekarskie odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., są zgodne z prawem, gdyż spełniają warunki formalne, zostały należycie i wyczerpująco uzasadnione, odniesiono się w nich do zarzutów skarżącego, są przekonywujące i przejrzyste, a w konsekwencji poddają się kontroli sądowoadministracyjnej. Wskazano w nich kryteria, którymi się kierowano przy wydaniu decyzji. Zdaniem Sądu decyzje oparte na orzeczeniach wydanych przez uprawnione jednostki medyczne, należy uznać za zgodne z prawem pod względem formalnym. Sąd podkreślił, że z regulacji art. 2351 Kodeksu pracy wynika, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Istnienie tego związku w rozpoznawanej sprawie nie zostało stwierdzone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a ilość i jakość tego materiału dowodowego nie daje podstaw do zakwestionowania jego wiarygodności. Ponadto, w ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącego zaświadczenie pulmonologa o zawodowym pochodzeniu astmy nie zostało pominięte, jednak jego wartość dowodowa w świetle orzeczeń wydanych przez jednostki uprawnione jest znikoma. Podobnie zeznania świadków na okoliczność zagrożeń występujących na stanowisku skarżącego, bowiem sam fakt występowania zagrożeń nie jest kwestionowany.

Zdaniem Sądu pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd przyznał skarżącemu rację, że w dacie złożenia wniosku (wszczęcia postępowania w przedmiocie choroby zawodowej) Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. nie był organem właściwym, jednakże z dniem wejścia w życie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2012 r., poz.262), tj. z dniem 1 sierpnia 2012 r., stał się organem właściwym w sprawie. Wykorzystanie w następnie toczącym się postępowaniu administracyjnym wcześniej sporządzonej przez ten organ Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej oraz orzeczeń lekarskich, choć zostało dokonane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (brak ponownego wszczęcia postępowania i formalnego przyjęcia wcześniej przeprowadzonych dowodów), nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Karta i orzeczenia znane były skarżącemu od początku prowadzenia postępowania i mógł on wnosić do nich swoje uwagi.

Skargą kasacyjną R. O. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 2351 ustawy Kodeks pracy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ujawnienie u pracownika również innych dysfunkcji organizmu, predysponujących do powstania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, wyłącza dopuszczalność rozpoznania choroby zawodowej, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, co w niniejszej sprawie znalazło wyraz w tym, że sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są prawidłowe, skoro opierają się na orzeczeniach lekarskich, w których stwierdzono astmę oskrzelową na tle alergicznym głównie z uwagi na słabo dodatnie wyniki testów alergicznych na pleśnie, trawy i przyprawy,

2) § 6 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w zbagatelizowaniu przez sąd, że na etapie postępowania przed organami administracji publicznej nie zwrócono się do lekarza pulmonologa, który rozpoznał u R. O. zawodową astmę oskrzelową - dr n. med. G. Z., o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej: astmy oskrzelowej,

3) § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w zbagatelizowaniu przez sąd, że na etapie postępowania przed organami administracji publicznej nie podjęto czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego tj. m.in.

a) nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju i składu substancji szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego (m.in. farb epoksydowych, ołowiowych, cynkowych, bitumicznych, azbestu, ocynkowanych rur), rodzaju substancji/związków powstających w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury na substancje występujące w środowisku pracy skarżącego,

b) nie zwrócono się do dr n. med. G. Z. o skonsultowanie sprawy oraz wyjaśnienie przyczyn rozpoznania u R. O. astmy oskrzelowej zawodowej, nie zwrócono się do niego o przedłożenie dokumentami medycznej skarżącego,

c) nie skierowano skarżącego na ponowne badania w WOMP w Szczecinie,

d) nie zlecono dodatkowych testów alergicznych (naskórkowych) na żelazo, mangan, azot oraz inne substancje szkodliwe, z którymi miał kontakt skarżący np. cynk,

4) § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że organ jest związany treścią orzeczenia lekarskiego podczas gdy przepis § 8 rozporządzenia przewiduje katalog otwarty środków dowodowych będących podstawą rozstrzygnięcia, a orzeczenie lekarskie jest tylko jednym ze środków dowodowych.

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że uzupełnione orzeczenia lekarskie odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., są zgodne z prawem, spełniają warunki formalne, zostały należycie i wyczerpująco uzasadnione, są przekonujące i przejrzyste, mimo że orzeczenia te są niekompletne, nie wypełniają w pełni zaleceń poprzedniego wyroku WSA i budzą wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanej jednostki chorobowej, gdyż:

a) pisma WOMP w Szczecinie z dnia 6 maja 2015 r. nie sposób uznać za opinię biegłych, gdyż nie odniesiono się do zaleceń zawartych w wyroku WSA (II SA/Sz 124/14) odnoszących się do orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego przez WOMP w Szczecinie, a jedynie ograniczono się do wskazania, że orzeczenie zostało wydane po uprzedniej konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w L. i jest zgodne z opinią jednostki merytorycznie nadrzędnej, co z kolei miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dostrzeżenie tego, że orzeczenie nr [...] wbrew wyraźnym zaleceniom sądu nie zostało uzupełnione przez jednostkę, która je wydała skutkować powinno uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji,

b) żadna jednostka orzekająca (w Szczecinie, L., S.) nie dała jednoznacznej odpowiedzi na pytanie WSA zawarte w wyroku II SA/Sz 124/14 tj. czy słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie i przyprawy stanowiły wystarczającą (tj. jedyną) podstawę do przyjęcia cechy uczulenia jako przyczyny ustalenia astmy atopowej lub jedną z jej przyczyn, co z kolei miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia skargi mimo, że zaskarżone decyzje oparto na budzących wątpliwości, niekompletnych, nieprzekonujących orzeczeniach lekarskich,

c) żadna jednostka orzekająca (w Szczecinie, L., S.), a tym samym żaden organ inspekcji sanitarnej nie wyjaśnił, czy czynniki obecne w środowisku pracy skarżącego tj. pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, tlenki azotu, mogą być przyczyną powstania astmy oskrzelowej,

2) art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przedw. z art. 7, art., 77 i art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji w wyniku niedostrzeżenia przez sąd, że na etapie postępowania administracyjnego nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju i składu substancji szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego, rodzaju substancji/związków powstających w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury, co skutkowało tym, że lekarze medycyny pracy badając skarżącego nie dysponowali pełnym zakresem informacji o warunkach pracy skarżącego i nie wypowiedzieli się na temat związku przyczynowego pomiędzy narażaniem na tego rodzaju substancję, a wystąpieniem choroby astmy oskrzelowej,

3) art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ nie wykonał zaleceń wyrażonych w wyroku WSA (II SA/Sz 124/14) i nie wyjaśnił wątpliwości wskazanych przez sąd w odniesieniu do orzeczenia WOMP w Szczecinie nr [...],

4) art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i niedostrzeżenie przez Sąd, iż organy obu instancji naruszyły wskazane przepisy postępowania administracyjnego, gdyż

a) ani sąd, ani organy obu instancji nie zwróciły uwagi, że przeprowadzone u skarżącego testy naskórkowe dotyczyły metali, które występowały w środowisku pracy skarżącego jedynie sporadycznie i których nie ujęto nawet w karcie narażenia, gdyż zbadano reakcję alergiczną na chrom, kobalt, nikiel, podczas gdy R. O. w trakcie pracy był narażony przede wszystkim na działanie pyłów przemysłowych, pyłów żelaza, manganu, tlenków azotu i to na ich negatywne działanie był przede wszystkim narażony przez kilkadziesiąt lat pracy,

b) nie udzielono odpowiedzi na pytanie sądu zawarte w wyroku II SA/Sz 124/14 tj. czy SŁABO dodatnie reakcje na trawy, pleśnie i przyprawy stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia tego uczulenia jako przyczyny ustalenia astmy atopowej lub jednej z jej przyczyn, a wręcz we wszystkich orzeczeniach konsekwentnie bagatelizowano i pomijano, że wynik dodatni alergie na trawy, pleśnie i przyprawy był slaby, a co więcej - swoista Ige w surowicy - mieszanka pleśni IH, chwastów, paneli alergenów: trawy, zboża, roztocza dała wynik ujemny,

c) nie ustalono, jakiego rodzaju substancje szkodliwe niewymienione w oficjalnej dokumentacji występowały w środowisku pracy skarżącego, ani jakiego rodzaju substancje/związki powstawały w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury (np. podczas wytapiania farby bitumicznej),

d) nie ustalono, czy czynniki obecne w środowisku pracy skarżącego (przede wszystkim pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, tlenków azotu) mogą być odpowiedzialne za powstanie jednostki chorobowej - astmy oskrzelowej,

e) nie wyjaśniono co oznacza utrzymywanie się u skarżącego wysokiego stężenia całkowitej Ige, nie poddano analizie wyników z maja i października 2011 r., ani wyników badań wykonanych przez Instytut w S.,

f) nie wyjaśniono dlaczego ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi (ale nie z rzeczywistymi) alergenami środowiska pracy skarżącego uniemożliwiają stwierdzenie zawodowego pochodzenia astmy oskrzelowej,

g) żadna z jednostek medycznych wydających orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie nie odniosła się do zaświadczenia lekarskiego wydanego przez dr n. med. G. Z. (specjalistę chorób płuc), w którym rozpoznano astmę oskrzelową zawodową, co nasuwa wątpliwości, czy orzekające w sprawie jednostki medyczne w ogóle dysponowały tym zaświadczeniem,

g) nie przeprowadzono dowodu z zeznań świadka dr n. med. G. Z. (specjalisty chorób płuc) w celu ustalenia przyczyn rozpoznania przez niego astmy oskrzelowej zawodowej, co było istotne choćby z tego względu, że osoba ta dysponowała wiedzą merytoryczną, która mogłaby wyjaśnić istotne okoliczności w tej sprawie,

i) Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w S. nie zwrócił się do WOMP w Szczecinie o skonsultowanie sprawy choroby zawodowej R. O. z dr n. med. G. Z., który również pracuje w [...],

j) brak możliwości przeprowadzenia próby prowokacyjnej z metacholiną oraz swoistej próby prowokacyjnej został potraktowany na niekorzyść pracownika - R. O. zatrudnionego w warunkach narażających na czynniki szkodliwe,

k) organy obu instancji, jak również instytucje medyczne wydające orzeczenia lekarskie w tej sprawie, nie poddały analizie specyfiki stanowiska pracy zajmowanego przez skarżącego, wykonywanych przez niego czynności i czynników szkodliwych występujących w jego środowisku pracy,

l) mimo wniosków skarżącego nie poddano go ponownemu badaniu w WOMP w Szczecinie, co było szczególnie istotne w świetle tego, że orzeczenie lekarskie [...] wydane przez WOMP w Szczecinie budziło wątpliwości WSA, które sąd w wyroku II SA/Sz 124/14 zalecił wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy,

co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dostrzeżenie w/w naruszeń przez Sąd skutkować powinno uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze podniesione zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] listopada 2015 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi, który wydał wyrok, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie - innemu Sądowi, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.

Po pierwsze, zasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77§ 1, art. 80 k.p.a. oraz § 6 ust. 1 i 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, a to z poniższych względów. Jak stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. W świetle tych przepisów wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Za chorobę zawodową - jak stanowi art. 235¹ Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1367).

Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762 ). Na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28 ).

Tymczasem Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dla uzasadnienia swojego stanowiska podnosi, że dostępne wyniki pomiarów stężeń czynników drażniących wykazały przekroczenia dla pyłu całkowitego jedynie w 1994r.(krotność NDS – maks. 3,17) i 1997r. (krotność NDS – 1,08), zaś pozostałe wyniki pomiarów nie wskazują na przekroczenie obowiązujących normatywów higienicznych. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2015r. wskazana wyżej jednostka orzecznicza stwierdzając, że nie znajduje podstaw do rozpoznania u pacjenta astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, w tym również astmy niealergicznej, czyli zespołu reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych (RADS) powołuje się na to, że brak jest udokumentowanego narażenia zawodowego na czynniki drażniące drogi oddechowe w stężeniach wielokrotnie przekraczających obowiązujące normy higieniczne.

Podkreślić należy, iż warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia przekraczającymi dopuszczalne normy /NDS/. Dopuszczalne normy wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom czynników szkodliwych dla zdrowia, a więc określają takie stężenie tych czynników, którego przekroczyć nie można. Nie jest bowiem dopuszczalne wykonywanie zatrudnienia w środowisku pracy, w którym przekroczone są dopuszczalne normy. Jednocześnie jednak wykonywanie pracy w narażeniu na działanie czynników poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy. Przekroczenie tych norm wywołuje ten skutek, że pracownik winien być odsunięty od zatrudnienia w takich warunkach z uwagi na zwiększone, niedopuszczalne narażenie na powstanie choroby.

Okoliczność zatem, iż pracownik nie był narażony na działanie stężeń czynników chemicznych i fizycznych (§ 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), czynników biologicznych (§ 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia), czynników o działaniu uczulającym ( alergenów) (§ 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia) bądź czynników rakotwórczych (§ 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia) w stężeniu lub natężeniu przekraczającym obowiązujące normatywy higieniczne nie jest równoznaczne z tym, że nie był narażony na działanie tych czynników i nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej i nie wyklucza automatycznie możliwości stwierdzenia choroby zawodowej.

Rozpoznania choroby zawodowej nie wyklucza także współistnienie chorób bądź występowanie oprócz czynników zawodowych także pozazawodowych czynników chorobotwórczych. Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33 ). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. Nadto brak wykonywania przez pracodawcę obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy nie może działać na szkodę pracownika. Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić do "udaremniania" przez zakłady pracy stwierdzania chorób zawodowych na skutek braku z przyczyn leżących po stronie pracodawcy danych z obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy.

Przypomnieć należy, iż rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 1567/13 – CBOSA; z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., I SA 225/98, LEX nr 45827).

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może – stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Jednocześnie pamiętać należy, iż generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jednostki medyczne wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Istotne jest też to, że zakład pracy, w którym pracuje bądź pracował pracownik podejrzany o chorobę zawodową jest obowiązany przesłać zakładowi społecznej służby zdrowia, właściwemu do rozpoznania choroby zawodowej, dokumentację dotyczącą zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy i przebiegu pracy zawodowej pracownika. Podkreślić należy, iż brak wykonywania przez pracodawcę obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy bądź nie przedstawienie przez pracodawcę wymaganych danych i dokumentacji dotyczących zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy i przebiegu pracy zawodowej pracownika nie może działać na szkodę pracownika. Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić do "udaremniania" przez zakłady pracy stwierdzania chorób zawodowych na skutek braku z przyczyn leżących po stronie pracodawcy danych z obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy.

Zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wskazanych w § 6 ust. 5 pkt 1-5.

W niniejszej sprawie – czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji - jednostki medyczne nie dysponowały dostateczną dokumentacją. Jednostki medyczne nie dysponowały pełną oceną narażenia zawodowego skarżącego, z której wynikałby rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego na zajmowanym stanowisku pracy, miejsca wykonywanych czynności i substancji z jakimi miał styczność skarżący. Organy powołując się na Kartę narażenia zawodowego wskazują, że pracownik był narażony na pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, tlenki azotu. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2015r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazał, iż testy prick z metalami ( chrom, kobalt, nikiel) wypadły ujemnie. Organy pominęły natomiast ocenę możliwości wpływu innych czynników na powstanie rozpoznanego schorzenia, a mianowicie czynników, których występowanie w środowisku pracy podnosił skarżący i inni pracownicy zatrudnieni w tym samym zakładzie pracy. Świadkowie i skarżący konsekwentnie wskazywali na, ich zdaniem, szkodliwe substancje występujące w środowisku pracy takie jak m.in. farby epoksydowe, ołowiowe, cynkowe, bitumiczne, azbest.

Jednocześnie nadal nie zostało to wyjaśnione – na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 124/14 - czy testy na pospolite alergeny, które dały słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie oraz na przyprawy (głównie pieprz) stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia cechy uczulenia na trawy i pleśnie jako przyczynę ustalenia astmy atopowej lub jedną z jej przyczyn. Aktualnie w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2015r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. powołuje się na wskazane wyżej testy i na okoliczność, że punktowe testy skórne wypadły słabo dodatnio z grzybem pleśniowym, roztoczem kurzu domowego oraz drożdżakiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku podkreślił, że skoro bezsporne jest, że R. O. pracował w warunkach narażenia zawodowego, zaś rozpoznana astma oskrzelowa stanowi jednostkę chorobową umieszczoną w wykazie chorób zawodowych, to niezbędne jest stwierdzenie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący, a uzasadnienie orzeczenia lekarskiego nie budzi żadnych wątpliwości.

W niniejszej sprawie w decyzjach organów obu instancji i w orzeczeniach lekarskich powołano się na pozazawodowe czynniki wystąpienia astmy, przy czym w aktach sprawy brak jest wystarczającego wyjaśnienia wpływu na powstanie choroby zawodowej wskazanych przez skarżącego i świadków czynników występujących w środowisku pracy i należytego rozważenia, czy w przypadku skarżącego nie zachodzi przypadek nakładania się czynników zawodowych i pozazawodowych oraz współistnienia choroby zawodowej z innymi chorobami.

Uzasadnienie orzeczeń lekarskich i decyzji administracyjnych zdają się świadczyć o tym, że nie rozważono należycie okoliczności niniejszej sprawy. Pominięto konsekwentnie podnoszone przez skarżącego i świadków okoliczności dotyczące warunków wykonywania pracy i styczności z substancjami, zdaniem skarżącego i świadków, szkodliwymi dla zdrowia. Prawidłowa ocena akt administracyjnych wskazuje, iż w niniejszej sprawie organy naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji nie można uznać wydanych orzeczeń lekarskich za miarodajne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a ocena materiału dowodowego została dokonana z obrazą art. 80 k.p.a. Postępowanie w niniejszej sprawie winno być ponownie przeprowadzone z uwzględnieniem powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i pełnego wypełnienia zaleceń wskazanych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 124/14 (art. 153 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia § 6 ust. 5 oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

Nieuzasadniony jest zarzut dotyczący dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 2351 Kodeksu pracy, zaś podzielić należy zarzut dotyczący zaakceptowania niewłaściwego zastosowania przez organy tegoż przepisu. W okolicznościach niniejszej sprawy organy zastosowały przepis art. 2351 Kodeksu pracy przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę i uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.