Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1005/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 7, art. 52 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 12, par. 232
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 57/2 lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) -dalej: k.p.a.; art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) - dalej: p.b.; [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] nakazującej w/w doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie otworu okiennego w wymiarach ok. 85x125 cm, cegłą ceramiczną pełną w lokalu nr [...] na I piętrze znajdującego się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego frontowego, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 14, w terminie do dnia 31 października 2021 r.:

1. uchylił w całości kwestionowaną decyzję organu I instancji;

2. nakazał J.S. doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie otworu okiennego w wymiarach ok. 85x125 cm, pustakami szklanymi o odporności co najmniej REI 60 w lokalu nr [...] na I piętrze znajdującego się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego frontowego, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 14, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 12 stycznia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. został zawiadomiony o wykonaniu w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 14, otworów okiennych zlokalizowanych w ścianie szczytowej budynku, usytuowanej w granicy z nieruchomością sąsiednią położoną przy ul. A 12 w Ł. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż jeden z wykonanych otworów okiennych znajduje się w lokalu nr [...], którego właścicielem od roku 2001 jest skarżąca J.S. Wcześniej, w latach 1996 - 2001 skarżąca była najemcą przedmiotowego lokalu. W oparciu o przeprowadzone oględziny lokalu oraz dokumentację przedstawioną przez właściciela lokalu, w tym załączony do akt sprawy protokołu zdawczo – odbiorczy z dnia 6 sierpnia 1996 r. ustalono, że przedmiotowe okno usytuowane jest w pomieszczeniu kuchni i istniało w dacie objęcia przez skarżącą lokalu w najem. Ponadto z pozyskanych w toku postępowania wyjaśnień i informacji od: B Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – administratora nieruchomości przy ul. A 14 w Ł.; Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta Ł., Archiwum Państwowego w Ł. wynika, iż brak jest dokumentacji, zarówno technicznej, jak i prawnej dotyczącej wykonania przedmiotowych otworów okiennych, w tym otworu w lokalu skarżącej oznaczonym nr [...]. Otwory te zostały wykonane przed rokiem 1990, za zgodą PGM. Daty, jak i okoliczności wykonania otworów okiennych nie udało się ustalić w oparciu o wyjaśnienia świadków – J.B., B.M., A.O.-M. oraz A.K.- mieszkańców nieruchomości przy ul. A 14 w Ł. Świadek A.K. wyjaśniła, że nie jest jej nic wiadomo na temat wykonania okien w ścianie szczytowej budynku, w którym zamieszkuje od 1981 r., jednakże okna te istniały od czasów powojennych. Świadek B.M. podniosła natomiast, że nie wie kto był inwestorem robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych. Mieszka w przedmiotowym budynku od urodzenia w 1955 r. i już jako dziecko pamięta, że w kuchni były okna. Ponadto w latach 70 – tych został przeprowadzony remont generalny kamienicy. Natomiast świadek J.B. wyjaśnił, że mieszka w kamienicy od 1976 r., a otwory okienne były w lokalach oznaczonych nr [...], [...] i [...].

W oparciu o tak dokonane ustalenia faktyczne, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał skarżącej doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie, w zakreślonym terminie, otworu okiennego w lokalu nr [...], cegłą ceramiczną pełną. Organ wskazał, iż pomimo braku ustalenia daty, jak i inwestora wykonanego otworu okiennego w lokalu skarżącej, to nałożony decyzją obowiązek jest w pełni zasadny, z uwagi na fakt, iż zarówno poprzednio, jak i aktualnie obowiązujące regulacje prawne nie przewidują prawnej możliwości sytuowania otworów okiennych w ścianie granicznej budynku. Wykonanie nałożonego obowiązku ciąży na stronie jako właścicielu przedmiotowego lokalu.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia J.S. wniosła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie prawa materialnego, jak i procesowego, to jest wskazanych w treści odwołania, obowiązujących po roku 1945 przepisów prawa budowlanego, w tym wydanych na ich podstawie rozporządzeń wykonawczych, jak również art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niedokładnie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób niewyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji, które w jej ocenie nie zawiera obligatoryjnych elementów wskazanych przez ustawodawcę. Zdaniem skarżącej kwestionowana decyzja wydana została w oparciu o bezpodstawne uznanie, niepoparte jakąkolwiek dokumentacją, z której wynikałoby, iż przedmiotowy otwór okienny został wykonany bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również, że obowiązujące w przeszłości przepisy prawne nie przewidywały możliwości wykonywania otworów okiennych w ścianach zlokalizowanych w granicach nieruchomości. Tym bardziej, że okna w analogicznym miejscu wykonane zostały w całym pionie przedmiotowego budynku. W ocenie strony nie można także wykluczyć, że stosowna decyzja zezwalająca na wykonanie otworów okiennych została wydana, jednakże z uwagi na upływ czasu nie została zachowana, gdyż zgodnie z obowiązującymi poprzednio regulacjami, prawo nie przewidywało, tak jak obecnie wymogu przechowywania dokumentacji budowlanej przez okres istnienia budynku. Zdaniem skarżącej przedmiotowe okno winno zostać zalegalizowane, gdyż spełnia wymogi, o których mowa w 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tym samym nałożony na nią obowiązek zamurowania okna uznać należy za nieuzasadniony.

Uchylając w całości kwestionowaną odwołaniem decyzję I instancji i orzekając co do istoty sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazując na podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia, to jest art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 7 p.b. wywiódł, iż prowadzenie robót budowlanych, jak i ich wykonanie bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem przepisów, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach, uprawnia organ nadzoru budowlanego do nałożenia w drodze decyzji obowiązku wykonania, w zakreślonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Adresatem tego obowiązku jest inwestor, a w przypadku zakończenia robót lub braku możliwości wykonania obowiązku przez inwestora - właściciel lub zarządca budynku.

Dalej wskazując na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym brak możliwości określenia jednoznacznej daty wykonania przedmiotowego otworu okiennego, organ odwoławczy przeanalizował obowiązujące na przestrzeni lat przepisy prawa budowlanego pod kątem możliwości lokalizacji otworów okiennych w ścianach granicznych budynków. W tym zakresie organ podkreślił, iż zgodnie z zasadą prawa budowlanego, a stricte przepisów przeciwpożarowych, począwszy już od czasów schyłku cesarstwa rzymskiego, niedopuszczalnym było, jak i jest nadal sytuowanie otworów okiennych w ścianach przeciwpożarowych zlokalizowanych w granicach nieruchomości. Zakaz powyższy wynika zarówno z rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowalnym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1928 r. Nr 23 poz. 202), wydawanych kolejno ustaw Prawo Budowlane: z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r. Nr 7 poz. 46); z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229) jak i aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2351). Również wydawane na podstawie wskazanych wyżej aktów przepisy rangi podustawowej, w tym: rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego; zarządzenie Ministra Rozwoju i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowalne w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej; rozporządzenie ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki; jak i aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie uprawniają do wykonania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanego w granicy, które obniżają odporność ogniową budynku. Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż wykonanie w lokalu skarżącej przedmiotowego otworu pozostaje w sprzeczności zarówno z przepisami obowiązującymi w dacie budowy budynku, jak i obecnie, co czyni zasadnym nakazanie jego likwidacji.

Jednakże w ocenie organu odwoławczego wykonanie przez skarżącą obowiązku wynikającego z treści decyzji I instancji, to jest zamurowanie otworu okiennego cegłą pełna pozostawałoby w sprzeczności z postanowieniami powołanego wyżej rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w zakresie obowiązujących norm doświetlenia światłem dziennym pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 57 rozporządzenia). Powyższe uzasadniało uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia w całości i nałożenie na skarżącą obowiązku doprowadzenia, w zakreślonym w wydanej decyzji terminie, wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie przedmiotowego otworu okiennego pustakami szklanymi o odporności przeciwpożarowej, co najmniej REI 60, które są materiałem przepuszczającym światło dzienne i są traktowane jako ściana pełna bez otworów (§ 12 ust. 1 pkt 2, § 232 ust. 6 rozporządzenia). Z uwagi na powyższe, podnoszone w odwołaniu zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego organ uznał za nieuzasadnione.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

- art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oraz § 232 pkt 1, 2, 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. poprzez uznanie, iż przedmiotowe prace wykonane zostały bez uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę;

- § 78 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego poprzez przyjęcie, że przepisy powołanego rozporządzenia wprowadzają zakaz wykonywania otworów okiennych w ścianach zlokalizowanych w granicy działki;

- § 12 i § 272 ust. 3 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie zawartej w nim regulacji oraz zaniechania zbadania kwestionowanych robót z wymogami ze wskazanych powyżej przepisów i w konsekwencji uznanie, że zachodzą podstawy do nałożenia przez organ obowiązku zamurowania przedmiotowych otworów w całości;

- § 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego poprzez bezpodstawne uznanie, że przedmiotowe otwory okienne wykonane zostały niezgodnie z prawem, podczas gdy organ wydający decyzję nie wykazał ani w żaden sposób nie udokumentował, aby uprawniony do tego organ nie wydał wymaganego naruszonym przepisem pozwolenia na budowę, które przewidywało możliwość wykucia okien;

- naruszenie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez jej niezastosowanie i pominięcie, że zawarte w niej uregulowania nie zawierały wymogu analogicznego do tego jaki znajduje się w obecnie obowiązującym art. 63 p.b., nakazującym właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego przechowywanie przez okres istnienia obiektu określonych dokumentów, w tym pozwolenia na budowę;

- art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez uznanie, iż przedmiotowe prace wykonane zostały bez uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę;

- art. 2 i art.3 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie, że ustawodawca nie zawarł w treści powołanej ustawy obowiązku organu gospodarki mieszkaniowej do przekazania właścicielowi nieruchomości będącej przedmiotem remontu jakichkolwiek dokumentów dotyczących wykonanego remontu, w tym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, dzienników budowy czy umów z wykonawcami tych robót;

- § 10 ust. 1c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że składnice akt urzędów szczebla powiatowego miały obowiązek przechowywania dokumentów przez okres 5 lat i bezpodstawne przyjęcie, że remont kamienicy, w tym wykucie okna został wykonany bez wymaganych pozwoleń;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niedokładnie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób niewyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji, które nie zawiera obligatoryjnych elementów wskazanych przez ustawodawcę.

Podniesione zarzuty skargi, jak i przedstawiona na ich zasadność argumentacja stanowiły powtórzenie stanowiska skarżącej wyrażonego w odwołaniu od decyzji I instancji.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 17 maja 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej oświadczył, że podtrzymuje w całości wniesioną skargę i wnosi o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które to koszty, zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika, nie zostały pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że skarga J.S. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 22 marca 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że nie wszystkie strony postępowania, pomimo wezwania, potwierdziły posiadanie możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 26 kwietnia 2022 r.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 22 marca 2022 r.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J.S. uczyniła decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. [...] r. nakazującej skarżącej doprowadzenie, w zakreślonym terminie, wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz orzekająca o zobowiązaniu skarżącej do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie otworu okiennego w wymiarach ok. 85x125 cm, pustakami szklanymi o odporności co najmniej REI 60 w lokalu nr [...] na I piętrze znajdującego się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego frontowego, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 14, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) - dalej: p.b.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (art. 51 ust. 7 p.b.).

Z treści art. 50 ust. 1 p.b. wynika natomiast, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

Przy czym podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż "stan zgodny z prawem", w rozumieniu powołanego wyżej art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę, albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Dopiero w przypadku wykonania robót bez pozwolenia na budowę, owa zgodność musi dotyczyć przepisów Prawa budowlanego, przepisów technicznych, polskich norm, a także zgodności z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie, takimi jak plan miejscowy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 14 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 947/21; wyrok WSA w Gdańsku z 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 281/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie odpowiednie zastosowanie trybu określonego w art. 50 i art. 51 p.b. do robót budowlanych już wykonanych, nie wymaga wstrzymania w drodze postanowienia prowadzenia robót budowlanych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 22 lipca 2021 r., II SA/Bk 222/21; wyrok WSA w Poznaniu z 15 maja 2019 r. , IV SA/Po 172/19; wyrok WSA w Kielcach z 27 grudnia 2018 r., II SA/Ke 680/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto, jak wynika z art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale (w tym określone w art. 52 ust. 1 pkt 2 – uwaga Sądu), nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 52 ust. 2 p.b.).

W niniejszej sprawie nałożony na stronę obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem sprowadza się do zmurowania otworu okiennego, znajdującego się w należącym do skarżącej lokalu mieszkalnym oznaczonym nr [...], położonym w Ł. przy ul. A 14, usytuowanego w ścianie szczytowej budynku posadowionej w granicy z nieruchomością sąsiednia, położoną w Ł. przy ul. A 12. W sprawie bezspornym pozostaje, iż skarżąca nie była inwestorem wykonanych prac budowlanych. Od roku 1996 była najemcą przedmiotowego lokalu, a od roku 2001 jest jego jedynym właścicielem. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż przedmiotowy czterokondygnacyjny budynek przy ul. A 14 w Ł. został wybudowany w roku 1880. W oparciu o pozyskane wyjaśnienia i informacje od: B Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – administratora nieruchomości przy ul. A 14 w Ł.; Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta Ł., Archiwum Państwowego w Ł. ustalono, iż brak jest dokumentacji, zarówno technicznej, jak i prawnej dotyczącej wykonania przedmiotowego otworu okiennego. Konkretnej daty, jak i okoliczności wykonania tego otworów nie udało się również ustalić w oparciu o wyjaśnienia świadków – J.B., B.M., A.O.-M., A.K. - mieszkańców nieruchomości przy ul. A 14 w Ł.

Powyższe ustalenia faktyczne sprawy nie są sporne pomiędzy stronami i nie budzą wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą skargę.

Natomiast zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje zasadność nałożonego na skarżącą obowiązku, wobec braku jednoznacznego wykazania przez organy administracji, daty i okoliczności wykonania przedmiotowego otworu okiennego, jak również bezspornego wykazania, że wykonanie otworu okiennego nie zostało poprzedzone uzyskaniem stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W ocenie Sądu, pomimo braku możliwości dokonania ustaleń w powyższym zakresie, kwestionowane skargą rozstrzygnięcie uznać należy za prawidłowe.

Jak słusznie bowiem wskazały procedujące w sprawie organy obu instancji, zarówno w świetle przepisów prawa budowlanego, które obowiązywały w dacie budowy budynku przy ul. A 14 w Ł., poprzez wszystkie przepisy obowiązujące do dnia dzisiejszego, żadna z obowiązujących norm prawnych nie dopuszczała możliwości sytuowania w ścianie znajdującej się w granicy działki otworów okiennych, obniżających odporność pożarową budynku.

Konieczność zachowania strefy oddzielenia strefy oddzielenia pożarowego ograniczającej strefę rozprzestrzeniania się ognia poza teren nieruchomości, przewidywały już , obowiązujące przed 16 lutego 1928 r., przepisy Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego, który w art. 676 stanowił, iż właściciel muru niewspólnego, przylegającego do cudzej nieruchomości może urządzać w tym murze otwory do oświetlenia albo okna, zaopatrzone w kratę żelazną i nieruchome ramy. Okna te winny posiadać kratę żelazną o odległości między prętami, co najmniej 1 decymetr. Zgodnie zaś z art. 677 powołanego aktu, otwory te lub otwory do oświetlenia mogą być urządzane na parterze na wysokości co najmniej 26 decymetrów od podłogi albo posadzki pokoju, który ma być doświetlony, a na piętrach na wysokości co najmniej 19 decymetrów od podłogi.

Zakaz sytuowania otworów okiennych w granicy z nieruchomością sąsiednią wynika również z art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowalnym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1928 r. Nr 23 poz. 202), który stanowi, iż budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej niż 4m od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30cm ponad dach.

Natomiast pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r. Nr 7 poz. 46) ustawodawca w art. 4 ust. 1 nakazał projektowanie i budowanie obiektów budowlanych w sposób zapewniający bezpieczeństwo dla ludzi i mienia, w tym w zakresie ochrony przeciwpożarowej, których warunki, stosownie do odesłania zawartego w art. 4 ust. 2 ustawy, określały obowiązujące normy państwowe, normatywy techniczne projektowania i inne obowiązujące przepisy techniczno - budowalne. Zgodnie z § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1961 r. Nr 38 poz. 196) warunkom technicznym określonym w § 76 i 77 powinny odpowiadać: ściany zewnętrzne, położone przy granicy nieruchomości w zabudowie zwartej lub od strony przeciwległego budynku albo od granicy nieruchomości w odległości mniejszej, niż określono w § 20 ust. 1 i 2. Ściana przeciwpożarowa powinna być wyprowadzona od fundamentów przez całą wysokość budynku. Może być ona przesunięta na poszczególnych kondygnacjach lub odsunięta od granicy nieruchomości przy fundamentach, jeżeli jej części przesunięte łączy strop przeciwpożarowy. Może też dzielić budynek nad lub pod stropem przeciwpożarowym na części, jeżeli podział ten jest potrzebny ze względu na przeznaczenie pomieszczeń lub wielkość strefy pożarowej (§ 76 ust. 3 rozporządzenia). Otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu następujących warunków: 1) ilość i wielkość otworów powinna być ograniczona do zaspokojenia niezbędnych potrzeb ewakuacyjnych i użytkowych, 2) otwory powinny znajdować się w miejscach najmniejszego zagrożenia pożarowego, 3) otwory powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się, wykonane z materiałów niepalnych o odporności ogniowej co najmniej klasy B (§ 76 ust. 5 rozporządzenia). Również obowiązujące pod rządami ustawy z 1961 r. zarządzenie Ministra Rozwoju i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r., nr 130 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowalne w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej wprowadzało obowiązek stosowania na granicy nieruchomości ścian o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych (§ 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia).

Także pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229) i wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r. Nr 17 poz. 62) otwory w ścianach oddzielenia przeciwpożarowego winny mieć zamknięcia zapewniające spełnienie wymagań określonych w § 202 (określającego klasy odporności ogniowej – uwaga Sądu). Ponadto ustawodawca dopuszczał wypełnienie płaszczyzn ściany luksferami lub cegłą szklaną, jednak na powierzchni nie większej niż 10% ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów zamykanych i wypełnianych luksferami nie mogła przekraczać 25% powierzchni ściany (§ 203 ust. 1 rozporządzenia).

Obecnie obowiązujące przepisy p.b. również zakazują sytuowania okien w ścianie budynku posadowionej w granicy nieruchomości, które obniżają odporność pożarową budynku, co wynika z § 12 i § 232 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225). Pierwszy z przywołanych przepisów wyłącza całkowicie możliwość sytuowania okien w granicy nieruchomości, z wyjątkiem sytuacji kiedy sąsiednia działka jest działką drogową, co w niniejszej sprawie niewątpliwie nie ma miejsca. Natomiast drugi ze wskazanych przepisów, odnoszący się do wymogów technicznych ścian oddzielenia pożarowego, dopuszcza wypełnienie istniejących w nich otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, o określonej klasie odporności ogniowej, pod warunkiem, że powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany.

Ponadto w ocenie Sądu, w sprawie nie znajduje także zastosowania art. 10 dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o Publicznej gospodarce lokalami (tekst jedn.: Dz.U. z 1950 r. Nr 36 poz. 343), gdyż jak wynika z załączonego do akt sprawy zestawienia lokali mieszkalnych, handlowo-mieszkalnych, handlowych i przemysłowych budynku przy ul. A 14 w Ł., sporządzonego na dzień 3 września 1929 r. (Tom II, k. 166 akt administracyjnych), na piętrze na którym zlokalizowane jest mieszkanie skarżącej, znajdowało się 10 lokali mieszkalnych, w tym 9 jednoizbowych oraz 1 dwuizbowe. Tym samym lokale te, w tym lokal skarżącej nie podlegały podziałowi na podstawie powołanego wyżej art. 10 dekretu z 1945 r.

Stwierdzić zatem należy, że procedujące w sprawie organy administracji publicznej zasadnie uznały, iż pomimo braku możliwości ustalenia daty przeprowadzenia robot budowlanych – wykonania otworu okiennego o wymiarach 85x125 cm w pomieszczeniu kuchennym lokalu skarżącej, jak również bezspornego wykazania, iż wykonanie tych robót nastąpiło bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę, to usytuowanie przedmiotowego otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku, posadowionej w granicy z nieruchomością sąsiednią, stanowiącej ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, narusza przepisy regulujące kwestie zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku, obowiązujące począwszy od daty wybudowania budynku, poprzez wszystkie przepisy obowiązujące do dnia dzisiejszego. Wobec powyższego koniecznym było zastosowanie trybu z art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., w celu doprowadzenia zastanego stanu technicznego budynku do stanu zgodnego z obowiązującym prawem.

Tym samym zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, sprowadzające się w zasadzie do zarzutu niewykazania przez organy, iż przedmiotowe roboty budowlane przeprowadzone zostały bez uzyskania wymaganej prawem decyzji pozwoleniu na budowę, uznać należy za niezasadne.

Wbrew stanowisku skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia w skazanych w skardze przepisów prawa procesowego. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem "istnienia" w obrocie prawnym decyzji udzielającej pozwolenia na wykonacie przedmiotowego otworu okiennego, jak i pod kątem zgodności wykonanych prac budowlanych z obowiązującymi przepisami, w szczególności z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego budynków. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie kwestionowanego rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie będąc związanym zarzutami skargi, stwierdził ponadto, iż [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie skorzystał z przysługującego organowi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uprawnienia do wydania decyzji o charakterze reformatoryjnym. Jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, wykonanie przez skarżącą obowiązku określonego w treści decyzji I instancji, to jest zamurowanie przedmiotowego otworu okiennego cegłą pełną, pozostawałoby w sprzeczności z wymogami powołanego wyżej rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., odnośnie przewidzianych prawem norm oświetlenia światłem dziennym pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Tym samym nałożony na stronę objętą skargą decyzją obowiązek zamurowania otworu okiennego pustakami szklanymi o określonej odporności ogniowej, pozwoli na doprowadzenie zastanego stanu technicznego budynku do stanu zgodnego z obowiązującym prawem, z jednoczesnym zachowaniem wymogów dotyczących kwestii właściwego oświetlenia i nasłonecznienia lokalu skarżącej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r poz. 18).

is