Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2596/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28, 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, , po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 16 sierpnia 2021 r., nr DAP-WN-727-26/2021/WWP, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu wniosku S. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 19 marca 2021 r., nr DAP-WPK-727-1-478/2019/Kpu, o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Decyzją z 12 lipca 1993 r., nr GG.V.7242/l/260/158/93/Ma Wojewoda Krakowski, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], w jedn. ewidencyjnej [...], obrębie [...], uregulowanych w księdze wieczystej [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji komunalizacyjnej wystąpiła S. M.

Decyzją z 19 marca 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Wojewody Krakowskiego z 12 lipca 1993 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], w jedn. ewidencyjnej [...], obrębie [...], uregulowanych w księdze wieczystej [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją wystąpiła S. M.

Decyzją z 16 sierpnia 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z 19 marca 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ przywołał treść stanowiącego podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. i wskazał, że przy komunalizacji z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny nieruchomości w dniu wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.

Organ podniósł, że z zebranej dokumentacji wynika, że decyzją komunalizacyjną objęto działki nr [...], obręb [...]. Z karty inwentaryzacyjnej, będącej integralną częścią decyzji komunalizacyjnej wynika, że powyższe działki wpisane były do księgi wieczystej [...]. Powyższej księgi nie odszukano wśród ksiąg przekazanych z Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]. Ponadto, sąd wieczystoksięgowy wskazał, że w Spisie Parcelowym prowadzonym dla gm. kat. [...], nie ma tak wysokich numerów działek i że działki nr [...] nigdy w nim nie figurowały.

Minister podniósł, że księga wieczysta nr [...] otrzymała numer [...], a następnie została przekazana do Sądu Rejonowego w Chrzanowie protokołem z 6 stycznia 2003 r., gdzie nadano jej nr [...]. Ponadto, z informacji Sądu Rejonowego w Chrzanowie wynika, że działka nr [...] oraz części działki nr [...] odłączonej z [...] Poręba oraz z działek będących już w tej księdze wieczystej [...]. Następnie, działka ta podzieliła się na działki nr [...], działka nr [...] podzieliła się na [...] - wpisano dnia 28 czerwca 1988 r. Następnie, działki nr [...] odłączono z Iwh 666 Poręba, po czym działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...], a działka nr [...] podzieliła się na działki od [...] do [...], działka nr [...] podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...] (w tym nr [...]) - wpisano 26 września 1990 r. Następnie, działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...]- wpisano 3 lipca 1991r. Wpis własności na rzecz Skarbu Państwa w [...] - wpis 18 stycznia 1972 r., a zmiana własności na rzecz Gminy [...] nastąpiła dnia 26 stycznia 1993 r.

Minister podniósł, że wpis w księdze wieczystej danej nieruchomości ma kluczowe znaczenie dla ustalenia jej stanu faktyczno-prawnego. W oparciu o niego organy administracji publicznej obowiązane są dokonywać jakiejkolwiek oceny badanych decyzji administracyjnych. W przyjętym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyraźnie wskazuje się, że treść wpisu w księdze wieczystej, jako orzeczenie sądu cywilnego, wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Z tej przyczyny organ nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Organ zauważył, że domniemanie wynikające z ksiąg wieczystych jest wzruszalne, a jego obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy (powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. czy w postępowaniu o zasiedzenie). Zatem przeprowadzenie dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego i jest zastrzeżone wyłącznie dla właściwości sądu powszechnego. Tym samym nie daje organom administracji publicznej prawa do jakiejkolwiek ingerencji w jego treść.

Organ podsumował, że skoro w dacie komunalizacji działki nr [...], zgodnie z wpisem w księdze wieczystej, stanowiły własność Skarbu Państwa, co wypełniało kluczowe warunki dla komunalizacji nieruchomości, to skarżąca nie wykazała się posiadaniem prawa do przedmiotowej nieruchomości. Domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z 12 lipca 1993 r.

Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister podniósł, że nie kwestionuje pozostawania w obrocie prawnym ostatecznych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010 r. i 15 lipca 2013 r. dotyczących niepodpadania pod działanie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości objętej wykazem hipotecznym [...] gm. [...] będącej własnością W. F. i A. F. Organ podkreślił jednak, że w postępowaniu komunalizacyjnym znaczenie prawne ma stan na dzień komunalizacji. Z posiadanej dokumentacji wyraźnie natomiast wynika, że na ten dzień jako właściciel skomunalizowanej nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa, a nie osoby fizyczne. Będąc związany wpisem w księdze wieczystej organ nadzoru nie jest jednocześnie uprawniony do badania prawidłowości wynikających z niej wpisów. Możliwe jest wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu nadzoru prowadzącego postępowanie nadzorcze.

Wobec powyższego organ uznał, że wnioskodawczyni (ani jej poprzednikom prawnym) nie przysługuje (ani obecnie ani w dacie komunalizacji) tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], legitymujący wnioskodawczynię do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z 12 lipca 1993 r.

Minister podsumował, że nie legitymując się tytułem prawnym do spornych nieruchomości wnioskodawczyni nie posiada też przymiotu strony postępowania. Wszczęcie zaś postępowania na wniosek osoby nielegitymowanej stanowi podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła S. M. zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację i uznanie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony,

2) art. 105 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację i uznanie, że skarżąca nie posiada legitymacji procesowej i tym samym, że postępowanie jest bezprzedmiotowe,

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jest ustawowym spadkobiercą W. i A. F., którzy byli właścicielami nieruchomości przed ich przejęciem przez Skarb Państwa w oparciu o przepisy o reformie rolnej. Powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Krakowie z 10 września 1945 r., orzeczenie Ministra Rolnictwa z 11 marca 1955 r., nr UR.Z.21/9/55, decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010 r., nr GZrn-051-625-196/01, decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lipca 2013 r., wyrok WSA w Warszawie z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt: I SA/Wa 2147/13, wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 3267/14, wyrok WSA w Warszawie z 11 maja 2017 r., sygn. akt: I SA/Wa 377/17 oraz wyrok NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt: I OSK 2133/17, skarżąca wskazała, że w obrocie prawnym pozostają ostateczne i prawomocne decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 lipca 2013 r. oraz 21 października 2010 r. stwierdzające nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z 11 marca 1955 r.

Zdaniem skarżącej, w związku z wydaniem powyższych ostatecznych i prawomocnych decyzji z 15 lipca 2013 r. oraz 21 października 2010 r. w zakresie stwierdzającym nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z 11 marca 1955 r. o podpadaniu pod dekret o reformie rolnej dany grunt nigdy nie przeszedł na własność Skarbu Państwa. Nie mógł więc następnie, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. stać się z mocy prawa własnością gminy. Skarżąca podkreśliła, że decyzja właściwego organu o niepodpadaniu gruntu pod dekret o reformie rolnej wywołuje skutki z mocą ex tunc i skutkuje przywróceniem stanu prawnego sprzed nacjonalizacji. Nie jest natomiast możliwa modyfikacja historycznego wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej tj. na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej czy to na dzień 27 maja 1990 r. Skarb Państwa już zawsze na ten czas będzie figurował w księdze wieczystej jako właściciel. Możliwe jest jedynie wystąpienie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ale zmiana nastąpi z datą wydania wyroku, a nie wstecz.

Skarżąca podniosła, że w celu przeprowadzenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym konieczne jest w pierwszej kolejności stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Gmina figuruje bowiem w księdze wieczystej jako właściciel właśnie na podstawie powyższej decyzji. Podstawę zaś stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi prawomocna decyzja z 15 lipca 2013 r. oraz 21 października 2010 r. w zakresie stwierdzającym nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z 11 marca 1955 r., która wywołuje skutki ex tunc. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa sąd w postępowaniu cywilnym jest związany decyzją administracyjną, poza sytuacjami gdy zachodzi jej tzw. bezwzględna nieważność. To jednak w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Zatem stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi prejudykat w stosunku do postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a nie odwrotnie.

Zdaniem skarżącej, z uwagi na ostateczność i prawomocność decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z 11 marca 1955 r. uznać trzeba, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Skomunalizowano bowiem nieruchomość należącą do osób fizycznych. Natomiast wnioskodawczyni, jako spadkobierczyni W. i A. F., będących właścicielami nieruchomości, powinna być uznana za podmiot posiadający interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej. W tej sytuacji zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, a organ pierwszej instancji powinien wydać decyzję stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z 12 lipca 1993 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], w jedn. ewidencyjnej [...], obrębie [...], uregulowanych w księdze wieczystej [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji..

Powodem umorzenia przedmiotowego postępowania było uznanie przez organ nadzoru, że skarżąca nie posiada w sprawie przymiotu strony, a tylko taki podmiot, stosownie do art. 157 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej zwanej "k.p.a.", jest uprawniony do skutecznego uruchomienia postępowania nieważnościowego.

O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem.

W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. W kwestii istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, natomiast jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2035/10, Lex nr 1121192).

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z 12 lipca 1993 r. stanowił art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. w dniu 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1178/09, Lex nr 594943). Tylko bowiem na taki tytuł prawny, chroniony prawem materialnym, oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1181/15, Lex nr 2348965 oraz 16 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 660/11, Lex nr 1218892).

Co przy tym istotne, nie jest wystarczające samo powoływanie się na taki tytuł prawnorzeczowy, lecz konieczne jest jego udokumentowanie na dzień 27 maja 1990 r. Jak bowiem słusznie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych spór w kwestii praw właścicielskich do skomunalizowanej nieruchomości jest zagadnieniem, którego wynik przesądza o posiadaniu przez stronę skarżącą interesu prawnego warunkującego jej udział w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji komunalizacyjnej. Rozstrzygnięcie tej kwestii powinno poprzedzać postępowanie administracyjne. W konsekwencji brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2188/20, Lex nr 3124128). Tym samym bez istnienia dokumentu stwierdzającego prawo rzeczowe do skomunalizowanej nieruchomości, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., nie można stwierdzić istnienia interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym oraz w postępowaniu nadzwyczajnym go dotyczącym.

Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji Sąd podzielił ocenę organu nadzoru, że na dzień 27 maja 1990 r. skarżąca nie legitymowała się i nadal nie legitymuje - w odniesieniu do objętej komunalizacją działek ewid. nr [...] - tytułem prawnorzeczowym, który stałby na przeszkodzie ich komunalizacji.

Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że decyzją komunalizacyjną objęto działki nr [...], obręb [...]. Z karty inwentaryzacyjnej, stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej, wynika, że powyższe działki wpisane były do księgi wieczystej [...]. Z akt sprawy wynika również, że powyższej księgi nie odszukano wśród ksiąg przekazanych z Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]. Ponadto, sąd wieczystoksięgowy wskazał, że w Spisie Parcelowym prowadzonym dla gm. kat. [...], nie ma tak wysokich numerów działek i że działki nr [...] nigdy w nim nie figurowały (vide: pismo Sądu Rejonowego w Chrzanowie z 11 lutego 2020 r.).

Akta sprawy potwierdzają także, że księga wieczysta nr [...] otrzymała numer 2961, a następnie została przekazana do Sądu Rejonowego w Chrzanowie protokołem z 6 stycznia 2003 r., gdzie nadano jej nr [...] (vide: pismo Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w [...] z 18 września 2020 r. oraz pismo Sądu Rejonowego w Chrzanowie z 28 września 2020 r.).

Ponadto, z informacji pozyskanej z Sądu Rejonowego w Chrzanowie wynika, że działka nr [...] powstała z działek nr [...] oraz części działki nr [...] odłączonej z [...] oraz z działek będących już w tej księdze wieczystej [...]. Następnie, działka ta podzieliła się na działki nr [...] , a działka nr [...] podzieliła się na [...] - wpisano 28 czerwca 1988 r. Następnie działki nr [...] odłączono z [...] , po czym działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] , a działka nr [...] podzieliła się na działki od [...] do [...], działka nr [...] podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...] (w tym nr [...]) - wpisano 26 września 1990 r. Następnie działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...]- wpisano 3 lipca 1991 r. Akta sprawy potwierdzają również, że wpis własności na rzecz Skarbu Państwa w [...] nastąpił 18 stycznia 1972 r., a zmiana własności na rzecz Gminy [...] nastąpiła 26 stycznia 1993 r. (vide: pismo Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 28 września 2020 r.).

Wobec powyższego, podzielić trzeba ocenę organu, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej (tj. w dacie 12 lipca 1993 r.), działki nr [...] ujawnione były w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa.

Okoliczność ta zaś, jak trafnie wskazał organ nadzoru, ma kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktyczno-prawnego danej nieruchomości. Wpis w księdze wieczystej jest bowiem, stosownie do art. 6268 § 6 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575), dalej zwanej "k.p.c.", orzeczeniem sądu cywilnego. W konsekwencji treść tego wpisu, z mocy art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Ponadto, na co trafnie zwrócił uwagę Minister, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204) prawo ujawnione tego rodzaju wpisem objęte jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. To natomiast, że powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może być obalone w oparciu o dostępne środki dowodowe nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu, w którym kwestia ta stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku że może to nastąpić także w postępowaniu administracyjnym. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest bowiem wyłącznie zagadnieniem prawa cywilnego.

Organ administracji nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Taka zaś sytuacja jest z oczywistych przyczyn prawnie niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, Lex nr 2106421).

Skoro zatem w dacie komunalizacji działki nr [...], zgodnie z wpisem w księdze wieczystej, stanowiły własność Skarbu Państwa, to prawidłowo uznał organ, że skarżąca nie wykazała się posiadaniem tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości. Jak już zaś wyżej podkreślono, domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogła przy tym podważyć zawarta w skardze argumentacja dotycząca pominięcia przez organ nadzoru skutków prawnych wywołanych przez pozostającą w obrocie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 lipca 2013 r. w zakresie stwierdzającym nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z 11 marca 1955 r. Rację ma bowiem Minister, że powołana decyzja jest o tyle wiążąca prawnie, że ustala, że nie doszło do ustawowej nacjonalizacji nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tj. w dacie 13 września 1944 r.). Nie oznacza ona jednak automatycznie posiadania prawa własności nieruchomości w dacie komunalizacji. To zaś właśnie ten moment, jak już wyjaśniono wyżej, jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2021 r., sygn. akt. I SA/Wa 1633/19, Lex nr 3265464). Jak prawidłowo wyjaśnił organ, związanie organu administracji wpisem w księdze wieczystej skutkuje brakiem jego uprawnienia do badania prawidłowości wynikających z tej księgi wpisów. Możliwe jest bowiem wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu prowadzącego postępowanie nieważnościowe.

Wobec powyższego, prawidłowo ocenił organ, że brak udokumentowania przynależnego skarżącej tytułu prawnorzeczowego do objętych wnioskiem skomunalizowanych nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. powoduje, że nie ma ona opartego na normach prawa materialnego własnego interesu prawnego legitymującego ją do skutecznego żądania weryfikacji, w oparciu o art. 156 § 1 i n. k.p.a. legalności ostatecznej decyzji Wojewody Krakowskiego z 12 lipca 1993 r. Skutki prawne wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego od dnia wydania (ex tunc) nie mogłyby bowiem oddziaływać w sposób bezpośredni na sferę przynależnych skarżącej praw do objętych tą decyzją nieruchomości. Odmawiając zatem skarżącej przymiotu strony w tym postępowaniu organ nie naruszył art. 28 k.p.a.

Konsekwencją stwierdzenia braku interesu prawnego skarżącej w sprawie zakończonej powołaną decyzją komunalizacyjną, było umorzenie wszczętego na jej wniosek postępowania nieważnościowego jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje bowiem, między innymi, wówczas gdy podmiot nieuprawniony do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego zgłosił inicjatywę w tym względzie. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie Minister nie naruszył również art. 105 § 1 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).