Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1010/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67 a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...] oraz postanowienie Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania;


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) oraz ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 203, poz. 1966 z późn. zm. ) – w dalszej części uzasadnienia określanej zamiennie "ustawą samorządową" – decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...] odmawiającą M. B. umorzenie zaległości podatkowych podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł.

Uzasadniając rozstrzygniecie, organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2008 r. podatniczka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej poprzez jej umorzenie. Jak podniósł Dyrektor Izby Skarbowej, wnioskodawczyni na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt [...] nabyła spadek po zmarłym J. L.. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. ustalił podatek od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. Rozpatrując wniosek podatniczki z dnia 15 kwietnia 2008 r. o umorzenie zaległości wynikającej z w/w decyzji, organ I instancji – działając na podstawie art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządowych – zwrócił się do Burmistrza Miasta T. o zajęcie stanowiska w sprawie określonej wnioskiem podatniczki. Jak zaznaczył Dyrektor Izby Skarbowej, w przypadkach pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, umorzenie zaległości jest możliwe wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta T. nie wyraził zgody na umorzenie określonych we wniosku zaległości. Uwzględniając w/w postanowienie decyzją z dnia [...] nr [...] organ pierwszej instancj – Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. – odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami za zwłokę. Kontynuując, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Przede wszystkim jak podniósł organ, zgodnie z art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej "organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę lub opłatę prolongacyjną" . Ustawodawca pozostawił uznaniu organów podatkowych ocenę występowania przesłanek uzasadniających w konkretnej sprawie zastosowanie w/w przepisu. Uznanie organu ograniczone jest dyrektywami wyboru jakie są ujęte w treści art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zwrotach "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Następnie organ ten wskazał na regulację objętą dyspozycją art. 4 ust. 1 lit g ustawy samorządowej, podnosząc iż wpływy z podatku od spadków i darowizn stanowią źródło dochodów własnych gminy. Jak podkreślił organ, w takiej sytuacji zastosowanie miał art. 18 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadkach pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, umorzenie zaległości jest możliwe wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Biorąc pod uwagę okoliczność, iż Burmistrz Miasta T. nie wyraził zgody na zastosowanie wnioskowanej ulgi, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., będąc związany brakiem zgody – zasadnie odmówił umorzenia w/w zaległości i odsetek za zwłokę.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona przez podatniczkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, iż de facto nabyła spadek tylko nominalnie, gdyż pierwotnie Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia 8 listopada 2002 r. sygn. akt [...] stwierdził nabycie spadku po zmarłym J. L. na podstawie dziedziczenia ustawowego przez W. P. i S. A. w ½ części, którzy to spadkobiercy zbyli wchodzącą w skład spadku nieruchomość. Jak zaznaczyła skarżąca nabycie przez nią spadku nastąpiło w wyniku wznowienia postępowania oraz uchylenia w/w postanowienia z 2002 r. postanowieniem z dnia z dnia [...] sygn. akt [...]. Podczas składania oświadczeń spadkowych skarżąca powzięła wiadomość, że ustawowi spadkobiercy uiścili podatek od spadku oraz że dokonali sprzedaży wchodzącej w skład masy spadkowej nieruchomości. Skarżąca wezwała W. P. i S. A. do zwrotu kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, jednakże wezwani odmówili realizacji w/w wezwania. Nie doszło także do skutecznego zawarcia ugody przez Sądem Rejonowym w T., w dniu 2 października 2008 r., gdyż uczestnicy posiedzenia ugodowego odmówili zwrotu równowartości ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.

Nie zgadzając się z utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji, skarżąca wskazała, iż przedstawiła organom podatkowym dowody, które powinny być uwzględnione przez organ i które przesadzają o istnieniu przesłanki "ważnego interesu podatnika", skoro skarżąca nigdy nie weszła w posiadanie nabytego spadku, nie uzyskała też równowartości jego zbycia i nie ma realnych szans na odzyskanie choćby części jego równowartości od osób, które go zbyły nie posiadając do tego tytułu prawnego. Skarżąca zgadza się z tezą Dyrektora Izby Skarbowej, iż w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego nabyła spadek, ale nigdy nie weszła w jego posiadanie. Kontynuując skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądowo – administracyjnego podnosząc, iż "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, a ocena istnienia tej przesłanki winna być badana z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. O jej istnieniu nie decyduje bowiem subiektywne przeświadczenie podatnika, ale zobiektywizowane kryteria, ustalone zgodnie z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają m.in. życie i zdrowie ludzkie, a także możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. Cytując orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie i Kielcach oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała na przyjęte w nich poglądy, uzasadniające w jej ocenie zasadność wniosku. Skarżąca uznała także, iż mimo kategorycznego brzmienia art. 18 ust. 2 ustawy samorządowej decyzja tak wydana podlega kontroli sądowej, gdyż postanowienie przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego o nie wyrażeniu zgody na umorzenie zaległości jest niezaskarżalne, a to oznaczałoby że oceny przesłanek udzielania ulg dokonywałaby wyłącznie zainteresowana jednostka samorządu terytorialnego, bez możliwości jakiejkolwiek kontroli prawidłowości zarówno oceny sytuacji podatnika, poczynionej przez przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego, jak i "podjętej przezeń decyzji". Reasumując, skarżąca uznała, iż zaskarżona decyzja rażąca narusza przepisy prawa materialnego, a jej wadliwość niewątpliwie miała istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji,

2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.

Obecny na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił szczególny charakter przedmiotowej sprawy, przede wszystkim zaś fakt nieotrzymania żadnych wartości z majątku spadkowego oraz ubóstwo skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/ postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż wskazane w skardze. W tym miejscu zasadnym jest odwołanie się do regulacji zawartej w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powoływaną podstawą prawną. Zarzuty skarżącej zostały oparte na treści art. 67 a Ordynacji podatkowej oraz bezzasadnej odmowie umorzenia istniejącej zaległości podatkowej wraz z odsetkami z tytułu podatku od spadków i darowizn. Sąd uchylił jednakże zaskarżoną decyzję w przyczyn proceduralnych, a nie z powodu naruszenia w/w przepisu.

Rację należy przyznać organom podatkowym, że zgodnie z art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządowych umorzenie zaległości, w przypadkach pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, jest możliwe wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Na aprobatę zasługuje także – zaakceptowany przez orzecznictwo sądowoadministracyjne i doktrynę pogląd – że stanowisko przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego jest dla organu podatkowego wiążące.

W rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie oparto na postanowieniu Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...], którym to postanowieniem organ jednostki samorządu terytorialnego nie wyraził zgody na umorzenie określonych we wniosku zaległości. W końcowej części w/w postanowienia stwierdzono, że zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządowych na postanowienie nie przysługuje zainteresowanej zażalenie. Organy podatkowe, uznając za wiążące stanowisko wyrażone w tym postanowieniu odmówiły skarżącej udzielenia wnioskowanej ulgi.

Zauważyć jednak wypada, że postanowienie Burmistrza Miasta T. zawierało błąd formalny, który w ocenie Sądu, miał istotny wpływ na wynik sprawy i który winien zostać wyeliminowany przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 7 oraz § 2 Ordynacji podatkowej, decyzja powinna zawierać pouczenie o trybie odwoławczym – jeżeli stronie służy odwołanie, natomiast decyzja, w stosunku do której może zostać wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, zawiera ponadto pouczenie o możliwości wniesienia powództwa lub skargi. Z treści natomiast art. 239 Ordynacji podatkowej wynika, że "w sprawach nieuregulowanych (...) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań". Nie budzi wątpliwości – na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – brak prawnej możliwości badania przez organ podatkowy legalności postanowienia organu jednostki samorządowej w trybie zażaleniowym. Jednakże, na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona miała prawo do wniesienia na to postanowienie skargi do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego ( w badanej sprawie Burmistrza Miasta T.) – do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku, nie uwzględnienia wezwania – zgodnie z art. 53 § 2 ustawy – strona miała prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi, a w przypadku gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W kontrolowanej sprawie, bezspornym jest, że postanowienie Burmistrza Miasta T. – nie zawierało pouczenia o przysługującym skarżącej prawie złożenia skargi.

Zasadnym jest także wyrażenie spostrzeżenie, iż należyte uzasadnienie decyzji/postanowienia pełni istotne znaczenie i służy realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Należałoby przy tym wskazać, iż uzasadnienie postanowienia Burmistrza Miasta T. takich wymagań nie spełnia. Godnym jest także podkreślenie, że z akt przekazanych Sądowi nie wynika, żeby Burmistrzowi został przedstawiony całokształt okoliczności sprawy. Poza bowiem pismami z dnia 7 maja 2008 r. ( przekazującym wniosek skarżącej o umorzenie zaległości ) i z dnia 12 maja 2008 r. ( przekazującym 5 dokumentów charakteryzujących sytuację majątkową wnioskodawczyni ) organ I instancji nie przekazał tak istotnych informacji( a zdaniem Sądu mających znaczenie dla oceny istnienia przesłanek określonych w treści art. 67 a Ordynacji podatkowej ) jak brak możliwości dysponowania spadkiem i sprzedaż należnych wnioskodawczyni z tytułu spadku rzeczy przez spadkobierców ustawowych. Istotną także okolicznością, która winna była być przedstawiona organowi jednostki samorządu terytorialnego był fakt wznowienia postępowania spadkowego na wniosek prokuratora oraz zapadłe w wyniku tego wznowienia orzeczenie sądu. Tylko bowiem całokształt materiału dowodowego stanowić może podstawę rozstrzygnięcia. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, że rozstrzygnięcia w ramach tzw. "ulg podatkowych" podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Podkreślenia bowiem wymaga fakt, że ocena istnienia bądź nieistnienia przesłanek wynikających z treści art. 67 a Ordynacji podatkowej stanowi warunek konieczny postępowania w sprawie udzielenia ulgi. W badanej sprawie postanowienie Burmistrza Miasta T. nie zawiera oceny istnienia tychże przesłanek, a uzasadnienie stanowiska o niewyrażeniu zgody na umorzenie zaległości podatkowej ogranicza się do zacytowania treści przepisu oraz odwołania się do ogólnych sformułowań i uznaniowego charakteru umorzenia zaległości podatkowej. W postanowieniu tym zupełnie pominięto stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Uprawniony jest wniosek – na podstawie akt podatkowych przekazanych Sądowi – że organ samorządowy nie przeprowadził w ogóle postępowania, a rozstrzygnięcie oparł na części materiału dowodowego. Jak bowiem wyżej wskazano, Burmistrzowi nie została przekazana całość dokumentacji w sprawie, w tym dokumentacja związana z brakiem możliwości objęcia – na skutek jej zbycia przez ustawowych spadkobierców – masy spadkowej. Reasumując, godnym jest podkreślenie, że rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta T.:

- po pierwsze, nie zawierało prawem wymaganego pouczenia o prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa ( art. 52 § 4 i art. 53 § 1 i 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 upps ),

- po drugie, oparte zostało na niepełnym materiale dowodowym,

- po trzecie, nie zawierało opisu stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia,

- po czwarte, nie zawierało oceny istnienia lub nie istnienia przesłanek określonych w art. 67 a Ordynacji podatkowej.

W tym miejscu wskazać należy na regulację zawartą w treści art. 135 upps, zgodnie z którym, "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia"

Zdaniem Sądu z w/w przepisu wynika, że sąd nie jest związany granicami skargi w fazie orzekania. Regulacja niniejsza stanowi konsekwencję przyjętej w art. 134 § 1 ppsa. zasady nie związania sądu zarzutami i wnioskami skargi. Przepis art. 135 ppsa wyznacza zakres kompetencji sądu, uzależniając uruchomienie orzeczniczych instrumentów od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie zatem przez sąd, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest wzruszenie innych aktów, powoduje powstanie po jego stronie obowiązku zastosowania art. 135 ppsa. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz decyzji organu I instancji w istocie rzeczy nie doprowadziłoby do końcowego jej załatwienia, skoro zgodnie z art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządowych umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku stanowiącego dochód gminy uzależnione jest od wniosku lub zgody przewodniczącego jednostki samorządu, a postanowienie tego organu, wydane zostało z naruszeniem wyżej opisanych przepisów. Tylko powtórne rozpatrzenie wniosku skarżącej, z uwzględnieniem "nowego" stanowiska organu samorządowego stwarza prawną możliwość "końcowego załatwienia sprawy". Z tych też względów Sąd uchylił wszystkie akty administracyjne wydane w sprawie.

Zasadnym jest przy tym wyrażenie – na kanwie niniejszej sprawy – spostrzeżenia, że postępowanie w tej sprawie stanowi "klasyczny/akademicki" przykład jak działania organów władzy publicznej ( sąd – organ jednostki samorządu terytorialnego – organ podatkowy ) mogą, przy zbiegu okoliczności, doprowadzić do pokrzywdzenia strony. W badanym przypadku spadkobierca testamentowy nie mógł odzyskać odziedziczonego majątku, bo spadkobiercy ustawowi sprzedali go na podstawie orzeczenia Sądu, wyeliminowanego następnie – w trybie wznowienia postępowania – z obrotu prawnego. Spadkobierca obciążony został z tytułu nabycia spadku podatkiem – mimo że nie wszedł w jego posiadanie, a organy mimo takiej sytuacji odmówiły umorzenia tego podatku, odwołując się do formalnego związania stanowiskiem organu jednostki samorządu terytorialnego. Organ ten wydał natomiast stanowisko/postanowienie w oparciu o niepełny materiał dowody, bez ustalenia stanu faktycznego, nie zawierając pouczenia o przysługującym prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego, a organ orzekający – pomijając tę okoliczność i nie podejmując żadnych działań wydał w oparciu o tak wydaną opinię decyzję w sprawie odmowy umorzenia zaległości.

Zdaniem Sądu takie działania organów rozstrzygających w sprawie naruszały zasadę określoną w treści art. 121 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą "Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania". Nie do pogodzenia z tą zasadą jest wydanie decyzji, w oparciu o postanowienie zawierające brak formalny i to taki, który de facto przesądził o pozbawieniu strony prawa do sądu. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA 394/03, iż "Dyrektywa uwzględniania interesu publicznego, zawarta w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), nakazuje respektowanie przez organy podatkowe wartości istotnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, korekta jego błędnych decyzji. Z zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) wynika zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez organy podatkowe w procesie stosowania obowiązujących przepisów prawa" ( publik. – ONSA i WSA 2005/6/129, POP 2005/4/88"). W badanej sprawie organy przed wydaniem decyzji winny – dla zachowania minimalnej staranności – przynajmniej zwrócić się z pytaniem do skarżącej, czy skorzysta z przysługującego jej prawa, zagwarantowanego art. 52 § 4 i 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt, że organy podatkowe orzekające w sprawie nie posiadają uprawnienia organu II instancji w odniesieniu do rozstrzygnięć organów jednostek samorządu terytorialnego, nie może być utożsamiany z brakiem prawa do formalnej oceny przedkładanych dokumentów, przykładowo brak podpisu na dokumencie organ wyeliminowałby wzywając Burmistrza do usunięcia takiego braku formalnego. Zdaniem Sądu, brakiem formalnym był także brak pouczenia o przysługującym wnioskodawczyni prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Reasumując powyższe rozważania, zasadne jest sformułowanie tezy, iż stanowi naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych i zasady informowania podatników zawartej w treści art. 121 Ordynacji podatkowej, oparcie rozstrzygnięcia w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami – w oparciu o art. 67 a Ordynacji podatkowej - na podstawie postanowienia przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego – wydanego w trybie art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – nie zawierającego pouczenia o przysługującym wnioskodawcy prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Takie działanie organów de facto pozbawiło wnioskodawczynię jakichkolwiek możliwości obrony swoich praw, a związanie brakiem zgody – bez umożliwienia skorzystania z prawnych środków weryfikacji tego stanowiska – prawo do skorzystania z ulgi uczyniło iluzorycznym.

Pozostała argumentacja skargi, jako przedwczesna nie podlegała kontroli sądowej. Podkreślenia wymaga, że sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego wyboru. Należy podkreślić, że rację ma pełnomocnik podnosząc rolę uzasadnienia decyzji przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw. Należyte uzasadnienie decyzji pozwala bowiem na dokonanie oceny, czy nie została ona wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął materiałów dowodowych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Jednakże te okoliczności w badanej sprawie nie mogły być przedmiotem oceny, gdyż organy nie dokonały oceny merytorycznej zasadności wniosku, a odmowę umorzenia zaległości podatkowej, uzasadniły brakiem zgody organu jednostki samorządu terytorialnego, który to brak zgody – i co do tego Sąd podziela stanowisko organu – wiązał organy podatkowe.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ I instancji wystąpi do Burmistrza Miasta T. o zajęcie stanowiska co do wniosku skarżącej, uwzględniając prawną ocenę zawartą we wcześniejszej części uzasadnienia. Przede wszystkim organ ten przekaże wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawie, a mogące mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Rozstrzygniecie organu oparte zostanie na prawomocnym rozstrzygnięciu organu jednostki samorządu terytorialnego.

W ocenie Sądu, opisane powyżej okoliczności wyczerpują przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy, Sąd w oparciu o powołane przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie Burmistrza Miasta T. z dnia [...] Nr [...]. Wniosek strony o zasądzenie kosztów postępowania uwzględniono w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.