Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2215/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 3 pkt 10, 40a ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 669
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów

Rolno-Spożywczych (dalej Inspektor Wojewódzki) decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 40a ust. 4 w związku z art. 40a

ust. 1 pkt 4 i art. 21 w związku z art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (j.t. Dz.U.

z 2014 r. poz. 669 ze zm.; dalej "ustawa o jakości"), art. 104 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "Kpa.") oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (j.t. Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), wymierzył [...] "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: spółka, skarżąca) karę pieniężną w wysokości 4.000 złotych w związku z wprowadzeniem do obrotu dwóch partii wyrobów zafałszowanych, tj.:

- [...] – wielkość partii produkcyjnej 150 kg, identyfikacja partii: należy spożyć do dnia 9 czerwca 2014 r., nr partii 140, o wartości brutto: 1.764 złotych,

- [...] – wielkość partii produkcyjnej 300 kg, identyfikacja partii: należy spożyć do dnia 9 czerwca 2014 r., nr partii 140, o wartości brutto: 2.364,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji Inspektor Wojewódzki wskazał, że w trakcie kontroli jakości handlowej przetworów mięsnych w dniu [...] maja 2014 r. pobrano do badań laboratoryjnych próbki znajdujących się w magazynie spółki oferowanych przez nią wyrobów. Badania przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS

w [...] wykazały w próbkach kiełbasy zwyczajnej i kiełbasy biwakowej obecność niedeklarowanego w oznakowaniu mięsa odkostnionego mechanicznie. Brak

w oznakowaniu wyrobów deklaracji dotyczącej obecności mięsa oddzielonego mechanicznie pozwala zakwalifikować te partie wyrobów jako artykuły

rolno-spożywcze zafałszowane. Zdaniem Inspektora Wojewódzkiego, nieprawidłowość ta stanowi istotne naruszenie interesów konsumenta, co uzasadnia nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 4.000 złotych.

Spółka w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o jej uchylenie

i wstrzymanie obowiązku zapłaty wymierzonej kary pieniężnej do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, ewentualnie o przekazanie sprawy

do ponownego rozpatrzenia. Podniosła, że organ w sposób nieprawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, bowiem spółka do produkcji wędlin nie używa mięsa odkostnionego mechanicznie, tzn. ani nie kupuje takiego surowca z zewnątrz, ani też nie posiada urządzeń do produkcji mięsa odkostnionego mechanicznie. Spółka zaznaczyła, że domagała się od organu przeprowadzenia badań próbek zakwestionowanych wyrobów w niezależnym laboratorium, jednak organ poprzestał jedynie na wynikach badań, które zostały przeprowadzone w laboratorium pozostającym w strukturze GIJHARS. Świadczy to, zdaniem spółki, o braku obiektywizmu w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, co z kolei wskazuje

na naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa. Spółka stwierdziła, że wskutek powyższego została pozbawiona ochrony swoich praw i interesów, a sprawa nie została wyjaśniona

w sposób obiektywny i dokładny.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej Główny Inspektor) decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ww. ustawy o jakości, art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Inspektora Wojewódzkiego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że laboratoria Inspekcji Handlowej nie posiadają akredytowanej metody badania zawartości mięsa oddzielonego mechanicznie w przetworach mięsnych, toteż w sprawie nie uwzględniono możliwości przeprowadzenia w nich analiz odwoławczych. Nie uwzględniono także wniosku strony o przebadanie wtórników próbek w innym laboratorium, lecz zaproponowano spółce możliwość przeprowadzenia badań w Centralnym Laboratorium GIJHARS w [...] lub w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...]. Jednak spółka odmówiła wykonania w nich badań. W związku z tym,

w ocenie Głównego Inspektora, brak jest przesłanek do podważenia wyników badań, jakie zostały przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS

w [...]. Stwierdzone nasilenie liczności cząstek kości w wyrobach na poziomie powyżej wzorca 5% dodatku mięsa oddzielonego mechanicznie o zawartości wapnia 0,2% wskazuje na udowodniony i niepodważalny fakt wprowadzenia do obrotu dwóch partii artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych. Zdaniem Głównego Inspektora, decyzja nakładająca karę pieniężną w wysokości 4.000 złotych jest prawidłowa i oceny tej nie podważa fakt uchylenia mocą ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2014 r. poz. 1722) z dniem 13 grudnia 2014 r. przepisów art. 6 ust. 2 ustawy o jakości oraz art. 45 ust. 1 i 2,

art. 46, art. 47 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Wyjaśnił, że nowe przepisy miały zastosowanie do zdarzeń prawnych zaistniałych po dniu wejścia ustawy w życie, co oznacza, że organ odwoławczy w sprawie niniejszej zastosował uregulowania prawne obowiązujące

w dniu wydania swojej decyzji, zwłaszcza że brak jest przepisów przejściowych.

Spółka wniosła do Sądu skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kpa., poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie okoliczności podnoszonych przez w trakcie postępowania; art. 32 ust. 3 ustawy o jakości, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku spółki o przeprowadzenie badań

w niezależnym laboratorium; art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędne ustalenie, że partia zakwestionowanych produktów to artykuły rolno-spożywcze zafałszowane. Jak wskazała, Główny Inspektor nieprawidłowo stwierdził, że zmiana przepisów nie wpływa na ocenę legalności wydanej w sprawie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Zasadą jest, jak podała, że organ administracji stosuje przepisy obowiązujące w dniu wydawania decyzji, a zatem w zaistniałych okolicznościach organ powinien uwzględnić zmianę przepisów. W ocenie spółki, istotne przy tym jest, że organ odstąpił

od przeprowadzenia wnioskowanych przez nią badań w niezależnym laboratorium, uznając, że wykonane już badanie jest wystarczające. Zaakcentowała, że widoczny jest brak obiektywizmu w procedowaniu organu, który – co do zasady – powinien dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z powyższych względów spółka wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 maja

2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 652/15, uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora z dnia [...] stycznia 2015 r. i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu, organ nie mógł poprzestać

na jednym dowodzie, jaki został w sprawie przeprowadzony, tj. na wynikach badań uzyskanych w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...] i tym samym niezbędnym okazało się być poszerzenie materiału dowodowego i przeprowadzenie jego analizy. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie koniecznym było zweryfikowanie twierdzeń spółki dotyczących nieposiadania i niestosowania w produkcji wędlin mięsa odkostnionego mechanicznie oraz przeprowadzenie badania wtórników próbek pobranych w toku kontroli z partii wędlin w Centralnym Laboratorium GIJHARS

w [...] lub w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...].

Wobec wydanego wyroku, Główny Inspektor postanowieniem z dnia

[...] listopada 2015 r. zlecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie kontroli uzupełniającej w zakresie:

- sprawdzenia dokumentacji księgowej spółki, dotyczącej zakupu surowców

w okresie bezpośrednio poprzedzającym wyprodukowanie zakwestionowanych partii wyrobów, w tym przychód i rozchód zakupywanego surowca,

- stosowanych przez spółkę receptur i urządzeń do produkcji wędlin,

mającej na celu wyjaśnienie stwierdzenia spółki, że do produkcji wędlin nie używa mięsa odkostnionego mechanicznie. Zlecił też przeprowadzenie kontroli uzupełniającej, mającej na celu sprawdzenie zabezpieczenia wtórników próbek, wyrobów o podanych na wstępie nazwach, odebrania ich od przedsiębiorcy

i przekazania do badań laboratoryjnych w zakresie spornego parametru, tj. obecności w ww. wyrobach mięsa odkostnionego mechanicznie. Wyznaczył

do przeprowadzenia ww. badań Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w [...].

Jak wynika z poczynionej w powyższym zakresie kontroli, spółka nie wyraziła zgody na pobranie do badań odwoławczych wtórnika próbki z partii wyrobu o nazwie "[...]", wielkość partii produkcyjnej 150 kg, identyfikacja partii: należy spożyć do 9 czerwca 2014 r., nr partii 140 o wartości brutto: 1.764,00 złotych, argumentując, że przedmiotowy wtórnik będzie przez nią przechowywany do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego oraz ewentualnego jego wykorzystania w postępowaniu nadzwyczajnym.

Przeprowadzone badania laboratoryjne wtórnika próbki z partii wyrobu

o nazwie "[...]" wykazały, że badany produkt nie spełnia wymagań zadeklarowanych w oznakowaniu produktu ze względu na obecność mięsa oddzielonego mechanicznie (MOM). Wskazano, że obecność MOM stwierdzono w oparciu o ocenę nasilenia występowania cząstek kości w badanej próbce w porównaniu do wzorca zawierającego dodatek MOM pozyskanego metodą wysokociśnieniową.

Spółka odwołała się od powyższych wyników badań.

Laboratorium wskazało, że badania przeprowadzono w zakresie zawartości wapnia w próbce oraz zawartości wapnia pochodzącego z cząstek kości i w obu badaniach wykazano podwyższoną zawartość wapnia, co potwierdza obecność cząstek kości stwierdzoną w badaniu mikroskopowym. Wyjaśniło też, że kiełbasa poddana kontroli zawierała tylko 65% mięsa, co jest argumentem przemawiającym za tym, że nasilenie obecności kości jest duże.

Główny Inspektor postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. przychylił się

do wniosku spółki o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, poprzez dokonanie eksperymentu procesowego, polegającego na wytworzeniu przez spółkę produktów o nazwach, jak w niniejszym postępowaniu, zgodnie z technologią jaka była stosowana przy wytwarzaniu wyrobów będących przedmiotem wydania decyzji z dnia [...] września 2014 r. W wyniku przeprowadzonych w Laboratorium Specjalistycznym w [...] analiz wytworzonych w ramach ww. eksperymentu wyrobów, stwierdzono obecność cząstek kości we wszystkich pobranych próbkach surowca mięsnego (w tym również w białku wieprzowym), jak też w wyrobach gotowych.

Główny Inspektor zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Inspektora Wojewódzkiego z dnia [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Główny Inspektor wskazał, że producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, w tym ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych. Oznacza to, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze muszą spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeśli w przepisach

o jakości handlowej zostały one określone, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie. Z przepisu art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 wynika, że producent jest zobowiązany w oznakowaniu produktu zamieścić informację

o występujących w wyrobie składnikach zgodną ze stanem faktycznym, tak aby nie wprowadzać konsumenta w błąd.

Główny Inspektor wyjaśnił, że partie kiełbas wyprodukowane przez spółkę charakteryzowały się niewłaściwą jakością handlową świadczącą o zafałszowaniu artykułów rolno-spożywczych z uwagi na obecność fragmentów kości, wskazującą

na użycie w produkcji mięsa oddzielonego mechanicznie. Podkreślił, że fakt obecności fragmentów kości, czyli składników niecharakterystycznych

i niepożądanych dla tego typu artykułów rolno-spożywczych, został potwierdzony wynikami analiz laboratoryjnych przeprowadzonych w dwóch laboratoriach,

tj. w Specjalistycznym Laboratorium GIJHARS w [...] oraz w Specjalistycznym Laboratorium GIJHARS w [...].

Główny Inspektor zwrócił uwagę, że uzyskane w ramach przeprowadzonego eksperymentu procesowego wyniki nie dotyczą partii wyrobów zakwestionowanych

w toku pierwotnej kontroli i tym samym nie mogą bezpośrednio wpływać

na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, niemniej jednak na ich podstawie można wskazać, że producent wytwarza wyroby, których jakość jest niezgodna

z deklarowaną przez niego specyfikacją wyrobów w zakresie składu.

Główny Inspektor podzielił stanowisko Inspektora Wojewódzkiego,

że kwestionowane partie wyrobów należących do spółki nie spełniają wymagań prawa żywnościowego, z uwagi na zawartość kości w nasileniu większym niż

we wzorcu zawierającym 5% dodatek MOM.

Jak przypomniał Główny Inspektor, spółka twierdziła, że nie stosowała mięsa oddzielonego mechanicznie, a na wyniki badań mogły wpłynąć ścięgna i okostne, obecne w farszu mięsnym z powodu zastosowanej technologii pozyskiwania mięsa drobnego przy zastosowaniu pił mechanicznych. Odnosząc się do powyższego, Główny Inspektor podał, że oprócz oznaczenia zawartości wapnia dokonano makroskopowych oględzin próbek i stwierdzono obecność cząstek kostnych

w nasileniu porównywalnym do wyrobów, do których został zastosowany w produkcji MOM. Nadmienił, że dodatek ścięgien i okostnych nie ma wpływu na wyniki

ww. badań.

Zdaniem Głównego Inspektora, w niniejszej sprawie wniosek spółki

o przebadanie wtórników próbek w innymi laboratorium, niż laboratoria Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Inspekcji Handlowej, nie znajduje uzasadnienia. Są one bowiem, jak podał Główny Inspektor, w pełni uprawnione do przeprowadzania badań laboratoryjnych próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, posiadając system zarządzania jakością, obejmujący udokumentowane procedury i instrukcje dla wszystkich metodyk przeprowadzanych badań laboratoryjnych.

Główny Inspektor rozpatrując ponownie sprawę, dokonał analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i uznał, że nie ma podstaw do podważenia wyników badań przeprowadzonych w akredytowanym laboratorium GIJHARS, które jednoznacznie wskazują na obecność cząstek kości w przedmiotowych produktach. Produkty te uznał za zafałszowane, ponieważ, jak stwierdził, konsument dostaje produkt o odmiennych właściwościach niż wynikające z oznakowania wyrobów.

W dalszej części uzasadnienia decyzji Główny Inspektor przedstawił argumentację na okoliczność określenia wysokości zastosowanej w niniejszej sprawie kary pieniężnej. Zwrócił uwagę, że oceniając stopień zawinienia jako średni wziął pod uwagę warunki popełnienia czynu oraz motywację sprawcy. Podobnie jak organ I instancji, nie przypisał spółce winy umyślnej, a brak zachowania należytej staranności. Wyjaśnił, że zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, przy wymierzaniu kary pieniężnej od 30 listopada 2015 r. nie uwzględnia się stopnia zawinienia. Wobec powyższego przesłanka ta, jak podał Główny Inspektor, nie może być uwzględniona przy miarkowaniu kary pieniężnej.

W konkluzji wskazał, że wymierzona spółce kara pieniężna stanowi odczuwalną dolegliwość dla producenta, pozostając jednocześnie w jego możliwościach finansowych, jak również jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia i zakresu naruszenia, jakiego dopuścił się przedsiębiorca.

W skardze na powyższą decyzję Głównego Inspektora skarżąca spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów, a mianowicie:

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.,

- art. 32 ust. 3 ustawy o jakości, poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, poprzez jego niewłaściwe zastosowane.

Wobec tak postawionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości ze względu na naruszenie prawa oraz uchylenie decyzji Inspektora Wojewódzkiego.

W skardze wyjaśniła, że wykrawanie mięsa jest prowadzone ręcznie

i mechanicznie przez przeszkolonych i doświadczonych pracowników, przy zastosowaniu narzędzi dopuszczonych do rozbioru tusz. W związku z tym, w jej ocenie, nie ma możliwości, aby doszło do zanieczyszczenia surowca cząstkami kości, gdyż cięcia ręczne prowadzone są wzdłuż mięśni, natomiast mechaniczne dotyczą głównie żeber, mostka i kręgosłupa.

Skarżąca podniosła, że w toku przeprowadzonego eksperymentu procesowego nie stwierdzono nieprawidłowości co do użytych surowców, jak też zastosowanego procesu produkcji. Wskazała, że przeprowadzone w Laboratorium

w [...] badania laboratoryjne na obecność kości z próbek surowców, jak też wyrobów gotowych z partii kiełbas wyprodukowanych w toku przeprowadzonego eksperymentu procesowego, wykazały obecność kości w ilości mniejszej niż

w próbce wzorcowej zawierającej 5% MOM. Pomimo to, jak podała, organ uznał, że wprowadzone do obrotu partie kiełbas o nazwach "[...]" oraz "[...]" charakteryzowały się niewłaściwą jakością handlową świadczącą o zafałszowaniu artykułu rolno-spożywczego z uwagi na obecność fragmentów kości, wskazującą

na użycie w produkcji mięsa oddzielonego mechanicznie.

Zarzuciła, że organ nie uwzględnił jej wniosku o przeprowadzenie badań zamrożonego wtórnika próbki w Niezależnym Laboratorium Badawczym "[...]"[...]. Zdaniem skarżącej, wynik ponownego badania stanu sprawy, jak również przeprowadzony eksperyment procesowy, podczas którego nie stwierdzono uchybień, stały się podstawą do weryfikacji badań w innym niezależnym laboratorium przy zastosowaniu art. 32 ust. 3 ustawy o jakości.

Skarżąca poinformowała, że poddała badaniu wtórniki próbek wyrobów pobranych z kiełbas wyprodukowanych w ramach przeprowadzonego eksperymentu procesowego w niezależnym laboratorium. Podkreśliła, że przeprowadzone badania nie wykazały obecności w produktach mięsa odkostnionego mechanicznie.

Skarżąca zarzuciła, że organ oparł rozstrzygnięcie sprawy jedynie

na badaniach przeprowadzonych we własnych laboratoriach i tym samym nie uwzględnił zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w przypadku odmiennych wyników badań nakazał przeprowadzenie badań w niezależnym laboratorium, zgodnie z treścią art. 32 ust. 3 ustawy o jakości.

Ponownie wskazała, że do produkcji wyrobów nie stosowała mięsa oddzielnego mechanicznie, nie posiada też specjalistycznych urządzeń

do pozyskiwania mięsa oddzielonego mechanicznie oraz nie nabywała MOM-u

ze źródeł zewnętrznych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wskazać należy, że podstawę materialnoprawną wymierzonej kary pieniężnej stanowił art. 40a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 3 pkt 10 w związku

z art. 40a ust. 4 i 5 wspomnianej na wstępie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Przepisy te w dacie podejmowania decyzji przez organ odwoławczy nie zostały uchylone, a zatem mogły stanowić podstawę prawną dokonanej przez ten organ oceny zasadności zastosowanej w sprawie kary pieniężnej.

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości

nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 złotych. Ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów (ust. 5 powołanego artykułu). W przypadku zatem, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli okaże się, że dany podmiot wprowadził do obrotu artykuły zafałszowane, wówczas Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych ma obowiązek wymierzyć temu podmiotowi karę pieniężną.

Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości, artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami o jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany

w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej;

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Z powyższego przepisu wynika, że produkt, którego rzeczywisty skład jest niezgodny z podanym na oznakowaniu, jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym. Innymi słowy, produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym.

W rozpoznawanej sprawie stawiany skarżącej spółce zarzut dotyczy wprowadzenia do obrotu dwóch partii wyrobów zafałszowanych, bowiem w próbkach kiełbasy zwyczajnej i kiełbasy biwakowej wykryto obecność niedeklarowanego

w oznakowaniu mięsa odkostnionego mechanicznie. Skarżąca twierdzi zaś, że

do produkcji wędlin nie używa mięsa odkostnionego mechanicznie, tzn. ani nie kupuje takiego surowca z zewnątrz, ani też nie posiada urządzeń do produkcji mięsa odkostnionego mechanicznie.

Powyższy spór był już przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 652/15, którym uchylono decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych. Jak wynika z uzasadnienia podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, organ nie mógł poprzestać na jedynym dowodzie, jaki został w sprawie przeprowadzony, tj. na wynikach badań przeprowadzonych w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...]. Dlatego też Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, uchylając ją. Jak podał, konieczne jest zweryfikowanie twierdzeń strony, jak i przeprowadzonych wyników badań laboratoryjnych. Uznał, że zachodzi potrzeba ponownego zbadania wtórników pobranych już próbek [...] i [...].

Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 153 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że organ dokonał prawidłowej klasyfikacji naruszenia, a zarzut skarżącej w tym przedmiocie należało uznać za niezasadny.

Główny Inspektor, stosując się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku

z 29 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 652/15, postanowieniem z 5 listopada 2015 r. zlecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie kontroli uzupełniającej, mającej na celu wyjaśnienie stwierdzenia spółki, że do produkcji wędlin nie używa mięsa odkostnionego mechanicznie. Zlecił również przeprowadzenie kontroli uzupełniającej, mającej na celu sprawdzenie zabezpieczenia wtórników próbek, wyrobów o podanych na wstępie nazwach, odebrania ich od przedsiębiorcy i przekazania do badań laboratoryjnych w zakresie spornego parametru, tj. obecności w ww. wyrobach mięsa odkostnionego mechanicznie. Wyznaczył do przeprowadzenia ww. badań Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w [...].

Jak wynika z przeprowadzonych badań laboratoryjnych wtórnika próbki z partii wyrobu o nazwie "[...]", badany produkt nie spełnia wymagań zadeklarowanych w oznakowaniu produktu ze względu na obecność mięsa oddzielonego mechanicznie (MOM). Wskazano, że obecność MOM stwierdzono w oparciu o ocenę nasilenia występowania cząstek kości w badanej próbce w porównaniu do wzorca zawierającego dodatek MOM pozyskanego metodą wysokociśnieniową. Wspomniane laboratorium wskazało również, że badania przeprowadzono w zakresie zawartości wapnia w próbce oraz zawartości wapnia pochodzącego z cząstek kości i w obu badaniach wykazano podwyższoną zawartość wapnia, co potwierdza, jak podało laboratorium, obecność cząstek kości stwierdzoną w badaniu mikroskopowym. Wyjaśniło też, że kiełbasa poddana kontroli zawierała tylko 65% mięsa, co jest argumentem przemawiającym za tym, że nasilenie obecności kości jest duże. Także przeprowadzony eksperyment procesowy, jakkolwiek nie mogący bezpośrednio wpłynąć na rozstrzygnięcie organu, bowiem jego wyniki nie dotyczyły partii wyrobów zakwestionowanych w toku pierwotnej kontroli, dowiódł, że skarżąca wytwarzała wyroby, których jakość jest niezgodna z deklarowaną przez nią specyfikacją wyrobów w zakresie składu.

Główny Inspektor stwierdził, że partie kiełbas wyprodukowane przez skarżącą spółkę charakteryzowały się niewłaściwą jakością handlową świadczącą

o zafałszowaniu artykułów rolno-spożywczych z uwagi na obecność fragmentów kości, wskazującą na użycie w produkcji mięsa oddzielonego mechanicznie. Podkreślił, że fakt obecności fragmentów kości, czyli składników niecharakterystycznych i niepożądanych dla tego typu artykułów rolno-spożywczych, został potwierdzony wynikami analiz laboratoryjnych przeprowadzonych w dwóch laboratoriach, a mianowicie, w Specjalistycznym Laboratorium GIJHARS w [...] oraz w Specjalistycznym Laboratorium GIJHARS w [...].

Główny Inspektor podzielił stanowisko Inspektora Wojewódzkiego,

że kwestionowane partie wyrobów należących do skarżącej spółki nie spełniają wymagań prawa żywnościowego, z uwagi na zawartość kości w nasileniu większym niż we wzorcu zawierającym 5% dodatek MOM. Wyjaśnił, że oprócz oznaczenia zawartości wapnia dokonano makroskopowych oględzin próbek i stwierdzono obecność cząstek kostnych w nasileniu porównywalnym do wyrobów, do których został zastosowany w produkcji MOM. Nadmienił, że dodatek ścięgien i okostnych nie ma wpływu na wyniki ww. badań.

W ocenie Sądu, Główny Inspektor zasadnie stwierdził, że wniosek skarżącej

o przebadanie wtórników próbek w innym laboratorium, niż laboratoria Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Inspekcji Handlowej, nie znajduje uzasadnienia. Podkreślenia wymaga, za Głównym Inspektorem, że zarówno Specjalistyczne Laboratorium GIJHARS w [...], jak i Specjalistyczne Laboratorium GIJHARS w [...] były w pełni uprawnione do przeprowadzenia badań laboratoryjnych próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, posiadały system zarządzania jakością, obejmujący udokumentowane procedury i instrukcje dla wszystkich metodyk przeprowadzanych badań laboratoryjnych. Uzyskane za ich pośrednictwem wyniki badań jednoznacznie potwierdziły występowanie w produktach skarżącej spółki cząstek kości w nasileniu większym od dopuszczalnego. Nie można zatem skutecznie postawić organowi zarzutu naruszenia art. 32 ust. 3 ustawy

o jakości, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach badania laboratoryjne mogą być przeprowadzane na zlecenie właściwego organu Inspekcji przez inne wyspecjalizowane w danym zakresie laboratoria. W ocenie Sądu, organ dysponując jednoznacznymi wynikami badań, mógł pominąć wniosek skarżącej o dokonanie dodatkowego badania przez kolejne laboratorium, tym bardziej, że ww. przepis stwarzał jedynie taką możliwość, nie zawierając nakazu przeprowadzenia takiego badania.

Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa., ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego.

Nie ulega wątpliwości, że organy Inspekcji Jakości Handlowej obu instancji, wydając w niniejszej sprawie sporne decyzje, obowiązane były do działania

na podstawie i w granicach przepisów prawa, prawidłowo stosując przy tym zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, obowiązujące w dacie wydawania owych decyzji. Oznacza to, że wskazana w decyzjach podstawa prawna wynikać winna z obowiązującego prawa materialnego, tak, by nie naruszać zasady praworządności określonej w przepisie art. 6 Kpa..

Sąd uznał jednocześnie, że wbrew zarzutom skarżącej, nie można organom obu instancji odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 Kpa. zasady prawdy obiektywnej. Przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu, zakończonemu wydaniem decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej w związku z wprowadzeniem

do obrotu dwóch partii wyrobów zafałszowanych, towarzyszyło bogate postępowanie dowodowe, w którym organy dowiodły w sposób niewątpliwy naruszenia norm wskazanych w podstawie wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Zdaniem Sądu, ocena organów administracji publicznej dokonana została

po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, przeprowadzonym zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 77 i art. 80 Kpa.).

Ponadto należy uznać, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada normie zawartej w art. 107 § 3 Kpa., albowiem wynika z niej ocena faktów, prawa oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, wyrażonej w przepisie

art. 8 Kpa..

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.