Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt SA/Ka 1842/93
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1994-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
Teza: Wartość rynkowa wierzytelności jest uzależniona przede wszystkim od kondycji, finansowej i przewidywanej wypłacalności dłużnika tych wierzytelności.

Jest zasadą, że wartość rynkowa wierzytelności jest niższa od wartości nominalnej.

Od zasady tej mogą istnieć oczywiście wyjątki, ale obowiązek ich wykazania spoczywa na organach podatkowych w sytuacji, kiedy kwestionują one wskazaną przez strony w umowie wartość rynkową objętego tą umową prawa.

TEZY

Wartość rynkowa wierzytelności jest uzależniona przede wszystkim od kondycji, finansowej i przewidywanej wypłacalności dłużnika tych wierzytelności.

Jest zasadą, że wartość rynkowa wierzytelności jest niższa od wartości nominalnej.

Od zasady tej mogą istnieć oczywiście wyjątki, ale obowiązek ich wykazania spoczywa na organach podatkowych w sytuacji, kiedy kwestionują one wskazaną przez strony w umowie wartość rynkową objętego tą umową prawa.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Jak słusznie podnosi skarżący, w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz ust. 2 ustawy. Podstawą opodatkowania jest zatem wartość prawa majątkowego będącego przedmiotem czynności cywilnoprawnej, przy czym, wartość tę określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia przejętych przez nabywcę długów i ciężarów. Niewątpliwie wyjściową przesłanką do ustalenia tej wartości będzie nominalna wartość wierzytelności oraz wymagalnych związanych z nią odsetek.

Strony tej umowy ustaliły tę wartość na 87,4 procent wartości nominalnej wierzytelności i odsetek.

Skoro organy skarbowe za podstawę naliczenia opłaty skarbowej przyjęły pełną wartość nominalną przedmiotu umowy, to miały one obowiązek wykazać, że istotnie jest to wartość rynkowa objętego tą umową prawa majątkowego, tj. odpowiada ona przeciętnej cenie stosowanej w obrocie tego rodzaju wierzytelności.

Wykazania takiego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak. W aktach brak jest również dowodu, że organy podatkowe czyniły jakiekolwiek starania o ustalenie wartości rynkowej przedmiotowej wierzytelności i związanych z nią odsetek.

Trudno zgodzić się przy tym ze stanowiskiem prezentowanym przez organ odwoławczy w jego piśmie procesowym z dnia 18 maja 1994 r., iż brak jest jakichkolwiek danych porównawczych do ustalenia tej wartości.

Powszechnie jest bowiem wiadomo, że obrót wierzytelnościami stał się w Polsce w ostatnim okresie zjawiskiem dość szeroko występującym, co Izbie Skarbowej w K. jest niewątpliwie wiadomo z urzędu. Dla przeciętnego obywatela o zjawisku tym świadczą chociażby ogłoszenia prasowe.

Powstały nawet podmioty gospodarcze trudniące się prawie wyłącznie obrotem wierzytelnościami. Nie można zatem przyjąć, iż brak w tej kwestii danych porównawczych.

Nadto jest powszechnie wiadomo, iż wierzytelności są sprzedawane prawie wyłącznie poniżej ich wartości nominalnej /wliczając w to również wymagalne odsetki/. Zasady logicznego rozumowania przemawiają również za takim właśnie kształtowaniem wartości rynkowej takich wierzytelności. Bardzo często są to bowiem wierzytelności wątpliwe co do możliwości ich egzekucji i zaspokojenia. Tym samym transakcje związane z takimi wierzytelnościami są często wielce ryzykowne. Ryzyko to musi zatem znajdować rekompensatę w ewentualnych przewidywanych zyskach.

Jest oczywiste, że wartość rynkowa takich wierzytelności jest uzależniona przede wszystkim od kondycji finansowej i przewidywanej wypłacalności dłużnika tych wierzytelności.

Z tego też względu jest zasadą, iż ich wartość rynkowa jest niższa od wartości nominalnej. Od zasady tej mogą istnieć oczywiście wyjątki ale obowiązek ich wykazania spoczywa na organach podatkowych w sytuacji kiedy kwestionują one wskazaną przez strony w umowie, wartość rynkową objętego tą umową prawa.

Z powyższych względów ustalenia faktyczne w tej kwestii, stanowiące podstawę wymiaru opłaty skarbowej nie znajdują zdaniem Sądu oparcia w materiale sprawy i tym samym na akceptację nie zasługują.