Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1127/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Prawo pomocy
Organizacje społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Przesłanki jakie musi spełnić organizacja, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym określono tylko w przepisie art. 246 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Nie znajduje wobec tego żadnego uzasadnienia wskazanie, aby strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wydatki związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym planowała przed wszczęciem takiego postępowania.

TEZY

Przesłanki jakie musi spełnić organizacja, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym określono tylko w przepisie art. 246 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Nie znajduje wobec tego żadnego uzasadnienia wskazanie, aby strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wydatki związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym planowała przed wszczęciem takiego postępowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Ochrony S., Gminy W. i doliny rzeki Ś. S.O.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2006 r., IV SA/Wa 1107/06 i IV SA/Wa 1108/06 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ochrony S., Gminy W. i doliny rzeki Ś. S.O.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (...) w przedmiocie określenia wysokości należnej opłaty podwyższonej za składowanie odpadów oraz na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 14 marca 2005 r. w przedmiocie informacji w sprawie (...) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie, przyznać skarżącemu Stowarzyszeniu Ochrony S., Gminy W. i doliny rzeki Ś. S.O.S. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu Ochrony S., Gminy W. i doliny rzeki Ś. S.O.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tego Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 21 lutego r. w przedmiocie określenia wysokości należnej opłaty podwyższonej w kwocie 662 504,79 zł. za I kwartał 2003 r. za składowanie przez Gospodarstwo Rolne "S." Sp. J. odpadów oraz na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 14 marca 2005 r. w przedmiocie informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podał, iż z wniosku Stowarzyszenia wynika, że nie ma ono żadnych środków finansowych i nie osiąga żadnych dochodów jak też nie ma własnego rachunku bankowego. Członkami założycielami Stowarzyszenia są mieszkańcy /w tym sześciu sołtysów/ gminy, charakteryzującej się wysokim bezrobociem oraz niską dochodowością gospodarstw rolnych. Z tego też względu członkowie nie są zobowiązywani do wnoszenia na jego rzecz obowiązkowych składek pieniężnych w jednolitej wysokości.

Zdaniem Sądu I instancji niezasadność wniosku Stowarzyszenia wynika z obowiązującej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zasady głoszącej, że każdy kto wnosi podlegające opłacie pismo lub powodujące wydatki pismo obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Każdy natomiast, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować konieczną do uiszczenia kwotę. Ponadto Sąd nadmienił, a co wynika z regulaminu wnioskodawcy, realizuje on swoje cele poprzez "uczestnictwo w postępowaniach administracyjnych i sądowych (...)".

Podstawy do uwzględnienia wniosku nie może stanowić fakt pobierania niejednolitych składek członkowskich i brak przymusowości w dokonywaniu takich wpłat.

Z tych względów na podstawie art. 246 par. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.

Na powyższe rozstrzygnięcie Sądu zażalenie złożyło ww. Stowarzyszenie, domagając się jego zmiany i zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Uzasadniając powyższy wniosek zażalenia, strona skarżąca podniosła, że koszty finansowe działalności Stowarzyszenia ponoszone są przez kilkunastu jego członków co stanowi "poważny wyłom w ich budżetach domowych". Pozostali członkowie z braku środków finansowych nie mogą świadczyć środków w tej formie. Wszyscy członkowie Stowarzyszenia są natomiast zobowiązani do pracy na jego rzecz. Dotyczy to użyczania lokali, telefonów, samochodów i urządzeń oraz materiałów biurowych na potrzeby Stowarzyszenia. Wydatek w kwocie o podanej wysokości /6.626 zł/ stanowi barierę uniemożliwiającą obronę interesów gminnej społeczności reprezentowanej przez skarżącą organizację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażaleniu nie można odmówić słuszności.

Stosownie do art. 246 par. 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej a także jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, po wykazaniu, że podmiot ten nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Trzeba wyjaśnić, iż przesłanki jakie musi spełnić organizacja, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym określono tylko w ww. przepisie par. 2 art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie znajduje wobec tego żadnego uzasadnienia wskazanie, aby strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wydatki związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym planowała przed wszczęciem takiego postępowania.

Odnosząc się do kwestii sytuacji majątkowej skarżącego podmiotu zauważyć należy, że nie dysponuje on, żadnym majątkiem a obszar jego działalności obejmuje istotnie tereny mało rozwinięte ekonomicznie /powiat siedlecki/ a dochody /jak podnosi się w zażaleniu/ jego członków stanowią środki z niewielkich gospodarstw rolnych, emerytur, rent, i zasiłków. Okoliczność taka nie może zostać pominięta przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie częściowego prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, o co chodziło wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższymi rozważaniami stwierdzić należy istnienie podstaw do uznania zasadności wniosku strony skarżącej. Podkreślenia wymaga, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, jako dotyczący należności pieniężnej, jest wpisem stosunkowym. Biorąc pod uwagę wymienione wcześniej okoliczności, uiszczenie wpisu w tak znacznej wysokości mogłoby uniemożliwić obronę praw członków Stowarzyszenia przed Sądem.

Tak więc w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do wniesionego zażalenia ma zastosowanie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia jedynie odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu. Odmowa przyznania prawa we wnioskowanym przez skarżącego zakresie w sytuacji, gdy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu wniosek ten powinien być uwzględniony, jest naruszeniem przepisów innych niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżącemu poprzez jego uwzględnienie.