Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 738/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 189f, 189f par. 1 pkt 1, art. 189 d pkt 6
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 25 maja 2022 r., nr SKO-4203/272/2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr WUK-II.5410.8.161.2022.AB, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz M. H. kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. Prezydent M. B. orzekł

o nałożeniu na M. H. (dalej: skarżący, strona) kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu pojazdu marki S. F. o nr rej. [...].

W odwołaniu skarżący podniósł, że czuje się daleko pokrzywdzony wszczęciem kolejnego już postępowania administracyjnego dotyczącego niezgłoszenia nabycia

w terminie samochodu w okresie od stycznia do lutego 2020 r. Skarżący wskazał, że

w dniu [...] stycznia 2020 r. nabył pojazd, następnie pięć dni później go zbył. Podniósł, że w poprzednich pismach wyjaśnił całą sprawę, a fakt, iż jest to kolejne auto nie wynika

z jego recydywy działania, lecz jest konsekwencją powtarzalności zawierania umów kupna-sprzedaży aut, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą polegającą na kupnie i sprzedaży samochodów. Skarżący zaznaczył, że w poprzedniej sprawie po wniesieniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło niekorzystną dla niego decyzję i dlatego też jest zdziwiony, że są wydawane kolejne decyzje o nakładaniu na niego kar finansowych. Sprawy te są bliźniacze i różnią się jedynie marką auta.

W poprzedniej sprawie dotyczącej innego auta skarżący uzyskał decyzję całkowicie uchylającą decyzję organu pierwszej instancji o nałożeniu kary finansowej. Kolegium wskazało, że w takich sytuacjach należy odstąpić od nakładania kar finansowych, a Urząd M. nadal przesyła kolejne decyzje o nałożeniu kary finansowej i to w maksymalnym wymiarze. Skarżący zaznaczył, że bez wezwania zgłoszone zostały wszystkie auta

z przekroczonym terminem zgłoszenia faktu nabycia, a obecnie niezwłocznie są zgłaszane wszystkie zakupy pojazdów w wymaganym terminie. Naruszenie prawa nie wywołało żadnych negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, a strona nie uzyskała żadnych korzyści finansowych. Skarżący zarzucił, że urzędnicy z braku wiedzy udzielali błędnych informacji petentom. Nie było wiadomo, kto i kiedy ma obowiązek zgłaszania faktu kupna pojazdu, dodatkowo w marcu 2020 r. zapanowała pandemia, a następnie został wydłużony termin z 30 do 180 dni. Fakt niezgłoszenia aut w terminie nie wynikał ze złej woli czy też uzyskania w ten sposób jakiś korzyści finansowych. Skarżący ponadto wskazał, że nie stać go na opłacanie żadnych kar

z uwagi na sytuację rodzinną oraz pandemię, która istotnie wpłynęła na jego kondycję finansową. Z uwagi na brak dochodów oraz kolejne kary finansowe rozważa możliwość zamknięcia działalności gospodarczej. Wskazując na powyższą argumentację Skarżący wniósł o całkowite umorzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i nałożyło na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu pojazdu marki S. F. o nr rej. [...]

W uzasadnieniu organ wskazał na przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140n ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm., dalej: "u.p.r.d."). Kolegium wskazało, że obowiązek zgłoszenia nabycia pojazdu istniał już od wielu lat, jednakże brak było sankcji za niewykonanie tego obowiązku w postaci możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Z dniem [...] stycznia 2020 r. ustawodawca wprowadził obowiązek nałożenia sankcji w postaci kary pieniężnej

w wysokości od 200 zł do 1000 zł na osobę, która będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Kolegium podało, że w rozpatrywanym przypadku skarżący bez wątpienia nie wykonał ciążącego na nim obowiązku w terminie nieprzekraczającym 30 dni, zawiadomienia starosty (Prezydenta M. B.) o nabyciu pojazdu. Pojazd nabył w dniu [...] stycznia 2020 r., natomiast Prezydent M. B. o fakcie nabycia pojazdu nie został skutecznie zawiadomiony przez jego nabywcę do czasu wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Kolegium zauważyło, że w toku postępowania odwoławczego strona przedstawiła kopie dokumentów świadczących w jej ocenie o zawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu w dniu [...] marca 2021 r., jednakże zgłoszenie nie zawierało podpisu, a zatem było nieskuteczne. Przekazane dokumenty nie potwierdzają również, że skarżący otrzymał informację, iż odnotowano zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Informacja ta została sporządzona przez organ pierwszej instancji w dniu [...] marca 2021 r., zatem nie może dotyczyć zgłoszenia dokonanego w późniejszym terminie, tj. w dniu [...] marca 2021 r. Ponadto treść informacji nie potwierdza, że dotyczy ona przedmiotowego pojazdu marki S. F. o nr rej. [...].

Organ podkreślił, że strona prowadząc działalność gospodarczą polegającą na profesjonalnym handlu pojazdami winna znać ciążące na niej obowiązki. Na skarżącym spoczywa także odpowiedzialność za wykonanie obowiązków powierzonych zatrudnionym przez niego osobom. Kolegium zauważyło ponadto, że obowiązkiem nabywcy zarejestrowanego pojazdu jest jedynie zgłoszenie faktu nabycia pojazdu, nie zaś jego zarejestrowanie, co z kolei nie wymagało osobistego stawienia się nabywcy

w organie rejestrującym. Można było tego dokonać w dowolny sposób, także za pomocą poczty wysyłając na adres organu odpowiednią informację. Zgłoszenie mogło także być dokonane za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub przez pełnomocnika, jednakże wymagało podpisu, aby można było je uznać za skuteczne.

Odnosząc się do poprzedniej sprawy, na którą powołuje się skarżący, Kolegium wyjaśniło, że poprzednia sprawa rozpatrywana na skutek wniesionego odwołania dotyczyła innej sytuacji, gdyż wówczas skarżący co prawda po terminie, jednakże

z własnej inicjatywy skutecznie zawiadomił organ administracji o nabyciu pojazdu, zatem zaprzestał naruszania prawa. Ponadto skarżący został pouczony, że nie dopełnił ustawowego obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. zawiadomienia starosty (Prezydenta M. B.) w terminie nieprzekraczającym 30 dni

o nabyciu pojazdu, w związku z którym to naruszeniem mogłaby być wymierzona administracyjna kara pieniężna w wysokości od 200 do 1000 zł oraz, że naruszenie tego samego obowiązku w przyszłości będzie okolicznością obciążającą. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...] lipca 2021 r., zatem skarżący został poinformowany

o ciążących na nim obowiązkach i konsekwencjach ich niewykonania.

Kolegium wskazując na treść art. 140n ust. 4 u.p.r.d. i badając zakres naruszenia podkreśliło, że skarżący przez siedemset siedem dni nie zawiadomił organu o nabyciu pojazdu. Przeprowadzone postępowanie wykazało ponadto, że tego typu naruszenie było kolejnym, jakiego dopuściła się strona. W konsekwencji, w ocenie Kolegium, zasadne jest nałożenie na stronę postępowania administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest nieuzasadnione chociażby z uwagi na powtarzalność naruszeń, zakres naruszenia (czas, który upłynął od nabycia pojazdu), a także prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na profesjonalnym handlu pojazdami, co wiążę się z wymogiem zachowania przez przedsiębiorcę należytej staranności. Gdyby nawet przyjąć, że skarżący skutecznie zawiadomił organ o nabyciu pojazdu w dniu [...] marca 2021 r., to nastąpiło to niemal rok po upływie trzydziestodniowego terminu, zatem waga naruszenia prawa nie jest znikoma.

W skardze strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r.

i umorzenie postępowania administracyjnego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") przez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia, czy skarżący przed datą wszczęcia wobec niego postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej dokonał zgłoszenia nabycia pojazdu marki S. F. nr rej. [...], przy jednoczesnym przyjęciu przez organy, iż skarżący takiego zgłoszenia nie dokonał;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dokonanie przez organy dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, że skarżący w ogóle nie dokonał zgłoszenia nabycia pojazdu marki S. F. nr rej. [...]

3) art. 189f k.p.a. przez przyjęcie, że wobec skarżącego nie ziściły się przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy skarżący zaprzestał naruszenia prawa, a waga samego naruszenia była znikoma.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organy orzekające w niniejszej sprawie nieprawidłowo przyjęły, iż wobec strony nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem skarżącego, stanowisko o braku istnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zostało wyprowadzone przez organy administracyjne w oparciu o błędne ustalenie, że skarżący w ogóle nie dokonał zgłoszenia nabycia pojazdu marki S. F. nr rej. [...]. Skarżący w tym zakresie stwierdził, że ustawodawca w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określił w jakiej formie należy dokonać zgłoszenia nabycia pojazdu. Zatem tego typu zgłoszenie może być dokonane w dowolnej formie, a w konsekwencji nie musi być ono opatrzone podpisem osoby dokonującej zgłoszenia. W niniejszej sprawie organ nakłada zatem na skarżącego nieprzewidziane przez ustawodawcę wymogi formalne, co do formy zgłoszenia nabycia pojazdu. Zdaniem skarżącego, z dniem [...] marca 2021 r. dokonał on skutecznego zgłoszenia nabycia pojazdu. Zgłoszenie to zostało dokonane przed wszczęciem przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Strony, waga naruszenia obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. jest znikoma. Skarżący stoi na stanowisku, że w jego sprawie ziściły się przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie.

W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329

z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, aczkolwiek nie podziela wszystkich zarzutów skargi.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji

i nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za niezawiadomienie organu o nabyciu pojazdu. Istota sporu sprowadza się do rozważenia, czy w sprawie zasadnie nałożono karę administracyjną z tytułu uchybienia 30-dniowego terminu na poinformowanie o nabyciu pojazdu.

Materialnoprawną podstawą w niniejszej sprawie jest przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., który stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić

w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 tej ustawy określa, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Bezsporne w sprawie jest, że w dniu [...] stycznia 2020 r. Skarżący nabył pojazd marki S. F. o nr VIN: [...], zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej [...] pod numerem rejestracyjnym [...]. Skarżący nie dopełnił spoczywającego na nim obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. polegającego na zgłoszeniu w terminie nieprzekraczającym 30 dni faktu nabycia zarejestrowanego pojazdu. Przy czym należy mieć na uwadze, że przepis ten obowiązywał od [...] stycznia 2020 r., a zatem od 10 dni, licząc na dzień nabycia pojazdu. Skarżący podnosi, że zawiadomił organ o nabyciu pojazdu w dniu [...] marca 2021 r.,

a zatem przed wszczęciem postępowania w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na co organ zauważa, że zawiadomienie to nie zostało podpisane, a gdyby nawet przyjąć, że zostało skutecznie złożone, to miało to miejsce ponad rok od upływu terminu do zawiadomienia.

Odnosząc się do powyższego należy podnieść, że rzeczywiście w aktach administracyjnych znajduje się zawiadomienie z daty [...] marca 2021 r., które nie jest podpisane. Niemniej jednak z jego treści wynika kto je składa, jakiego konkretnie pojazdu dotyczy, kto jest jego nabywcą. Do zawiadomienia załączono kopię umowy "kupna-sprzedaży" i faktury. W sytuacji natomiast, gdy organ miał wątpliwości co do ewentualnego zawiadomienia, to obowiązany był wezwać skarżącego do jego podpisania. Wprawdzie art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia – art. 63 § 1 k.p.a.), to jednak należy się kierować zasadami ogólnymi z k.p.a., w tym zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Przy czym zauważyć należy, że ostatecznie nie jest kwestionowana okoliczność, iż zawiadomienie to pochodzi od skarżącego i dotyczy spornego pojazdu.

Jednocześnie Sąd dostrzega, że przyjmując ww. datę zgłoszenia, tj. [...] marca 2021 r., należy stwierdzić, że upłynął ponad rok od daty nabycia pojazdu, a zatem zgłoszenia dokonano z uchybieniem 30-dniowego terminu na dokonanie tej czynności. W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać ustalenie organów, że czynności zawiadomienia o nabyciu pojazdu, skarżący dokonał z naruszeniem terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. To ustalenie organów jest uprawnione i nie ma podstaw do jego podważenia.

Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 140n ust. 4 u.p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Oznacza to, że wymierzając karę na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. organ ma tzw. luz decyzyjny,

a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego. Jest rzeczą oczywistą, że kary administracyjnej nie można określić z matematyczną dokładnością, gdyż stopień naruszenia prawa stanowi wielkość ocenną (por. wyrok NSA z 8 września 1999 r., III SA 7707/98). W sprawach rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ wybór rozstrzygnięcia jest słuszny. Sąd nie jest zatem uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) podjętej decyzji (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2021 r:, I OSK 2546/20 oraz I OSK 2463/20; wyrok NSA z 1 września 2015 r., I FSK 43/14). Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego podlega natomiast nieskrępowanemu badaniu przez sąd administracyjny w zakresie jej zgodności z przepisami proceduralnymi, w tym w szczególności prawidłowości rozważenia w okolicznościach konkretnej sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony, o których mowa

w art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 1227/97, wyrok NSA

z 8 lutego 2021 r., I OSK 2463/20). Każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 sierpnia 2012 r., II SA/Go 393/12).

Sąd dostrzega, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wymierzając karę w wysokości [...] zł, tym samym ustaliło ją w najniższym wymiarze ustawowym.

W kontrolowanej sprawie należało również ocenić przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary przewidzianej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przeprowadzona przez organy ocena w tym zakresie jest jednak niepełna. Powołany przepis stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma,

a strona zaprzestała naruszania prawa. To, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie do kar przewidzianych w art. 140mb u.p.r.d., jest powszechnie akceptowane

w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że ani przepisy ustawy u.p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy u.p.r.d., a mianowicie art. 140n ust. 4 u.p.r.d., regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów u.p.r.d. Przy uwzględnieniu zatem odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie u.p.r.d. przepisu art. 189f k.p.a. jest nie tylko wymagane, ale i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych

w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1974/20, wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., III SA/Łd 603/20, wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 17 lutego 2021 r., II SA/Go 373/20 i z 6 lipca 2022 r., akt II SA/Go 279/22, wyrok WSA

w Kielcach z 7 października 2021 r., I SA/Ke 428/21, wyrok WSA w Szczecinie z 12 listopada 2020 r., II SA/Sz 637/20).

Ustawodawca jednak nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji k.p.a., Samorząd Terytorialny, 2018, nr 6. s. 23-32, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 21 lutego 2021 r., II SA/Go 373/20). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1138) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności

i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie podkreśla się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., t. 5 do art. 189d, LEX 2019). Jeszcze inny pogląd nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną wskazując, że jeżeli konkretne naruszenie prawa:

- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;

- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;

- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera i J. Firlus, k.p.a. Komentarz, WK 2019, t. 4 do art. 189f).

W kontekście powyższych uwag wyjaśnienia wymaga, czy wobec zgłoszenia (wprawdzie ze zwłoką) nabycia ww. pojazdu zachodziła konieczność nałożenia kary w obawie, że nie zostaną dokonane np. zawiadomienia o nabyciu innych pojazdów. Skarżący podnosi, że złożył zawiadomienia o wszystkich pozostałych pojazdach,

a następne nabycia zgłasza na bieżąco. W związku z tym organ I instancji obowiązany jest podać jaka jest skala (liczba) niezgłoszenia innych pojazdów i w jakim okresie miało to miejsce. To dopiero pozwoliłoby Sądowi na ustalenie rozmiaru naruszenia, co może ewentualnie mieć wpływ na ocenę zastosowania odstąpienia od nałożenia kary bądź braku podstaw do takiego odstąpienia.

W nawiązaniu do 189d pkt 6 k.p.a. organ stwierdził, że naruszenie prawa nie przyniosło skarżącemu korzyści. Zauważyć też należy, że wszczęcie postępowania

w przedmiotowej sprawie miało miejsce postanowieniem z [...] marca 2022 r. Zatem przyjmując, że zgłoszenie zostało dokonane [...] marca 2021 r., to należałoby uznać, że zawiadomienia dokonano jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie w przedmiocie naruszenia obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Kara zatem nie pełni już funkcji przynaglającej, a zatem powstaje pytanie o jej zasadność wymierzenia. Ponadto przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę to, czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone, jeśli wobec dokonania zgłoszenia przez nabywcę samochodu, pozwalało to już samo w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2022r., II GSK 376/22). Stąd należy ustalić, jaka była skala niezgłoszenia przez skarżącego i kiedy ona miała miejsce, tj. czy faktycznie wszystkie zaległe nabycia pojazdów zostały zgłoszone i czy dalsze zgłoszenia już są dokonywane na bieżąco.

Sąd zauważa, że poprzednio wydana decyzja (powołana w skardze) dotyczyła innego pojazdu i na jej podstawie odstąpiono od nałożenia kary. Stąd nie ma racji skarżący, że w skutkach dotyczy ona także następnych pojazdów i tym samym wszystkich ewentualnych kar. Niemniej jednak skarżący podnosi, że dokonał zawiadomień wszystkich pojazdów i obecnie na bieżąco tego obowiązku dopełnia. Istotne zatem jest, czy zawiadomiono faktycznie o wszystkich pojazdach, bez uprzednich działań organu

w postaci np. wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary, czy fakty były inne niż podnoszone w skardze. Ponadto skarżący wskazuje, że z powodu kar wymierzanych w maksymalnych wysokościach rozważa likwidację działalności w zakresie handlu pojazdami. Dodatkowo już tylko można zauważyć, że w przypadku faktycznie zlikwidowania działalności (co należy ustalić), zasadniczo odpadłby element zawiadomienia o zbyciu pojazdów na większą skalę w przyszłości i prewencyjnego charakteru wymierzenia kary.

Od razu jednak Sąd zastrzega, że nie przesądza kwestii ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary. Stwierdza wyłącznie, że istotna jest okoliczność skali naruszeń, na ile miała ona charakter powtarzający i w jakim okresie. Ustalenie to należy do organu. Okoliczności te organ obowiązany jest ustalić, a następnie poddać ocenie.

Z tych przyczyn w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnośnie bowiem spornego pojazdu skarżący dopełnił obowiązku zawiadomienia

o nabyciu nie tylko przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, ale także przed wszczęciem w tym przedmiocie postępowania administracyjnego. Zawiadomienie miało miejsce także przed doręczeniem w dniu [...] lipca 2021 r. decyzji dotyczącej innego pojazdu.

Oczywiście rację mają organy, że omawiana kara ma istotne znaczenie i nie można co do zasady od niej odstępować. Sąd dostrzega jej znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE. L. z 2000 r. Nr 269, str. 34 z późn. zm.; tzw. dyrektywa wrakowa), Państwa Członkowskie mają obowiązek podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji będą przekazywane uprawnionym zakładom przetwarzania, czego istotnym elementem jest aktualność prowadzonych rejestrów pojazdów. Nie oznacza to jednak, że każda sprawa nie wymaga indywidualnego ustalenia i oceny. Stąd zachodzi konieczność ustalenia skali braku zawiadomień o innych pojazdach i okresu, w szczególności czy miały to miejsce po [...] marca 2021 r.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy obu instancji przedwcześnie wykluczyły możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, aczkolwiek Sąd nie przesądza, czy zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. Obecnie byłoby to przedwczesne. Kwestia ta wymaga ponownej oceny, w tym czy po [...] marca 2021 r. nadal skarżący nie dokonywał zgłoszeń w terminie, co byłoby okolicznością obciążającą, czy jednak dokonał wszystkich zaległych zgłoszeń i następnie skrupulatnie zawiadamiał na bieżąco o nabyciu kolejnych pojazdów, jak wynika ze skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku,

w warunkach związania nim (art. 153 p.p.s.a.), organ uwzględni powyższe uwagi i oceny prawne, wnikliwie rozważy, czy zachodzą w tej sprawie przesłanki do odstąpienia od nałożenia spornej kary pieniężnej. Aktualnie tego zagadnienia tut. Sąd nie przesądza. Przedwczesne także byłoby obecnie umorzenie postępowania, o co wnosi skarżący

w skardze.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200

w z zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu w wysokości [...] zł.