Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 120/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Koluszek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Koluszek a Starostą Łódzkim Wschodnim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. J., A. J., M. K., W. J., M. D. w sprawie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: wskazać Starostę Łódzkiego Wschodniego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Burmistrz Koluszek wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ze Starostą Łódzkim Wschodnim w sprawie waloryzacji i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że B. J., A. J., W. J., M. K., M. D. wystąpili do Starosty Łódzkiego Wschodniego z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie dokonania waloryzacji i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Zawiadomieniem o przekazaniu z 24 kwietnia 2014 r. Starosta Łódzki Wschodni wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267) w związku z art. 132 ust. 3 ustawy w dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) przekazał ww. wniosek Burmistrzowi Koluszek, wskazując, że właściwym do dokonania waloryzacji jest nie starosta ustalający odszkodowanie, ale podmiot zobowiązany do jej dokonania. Jednakże w ocenie wnioskodawcy właściwym do załatwienia sprawy jest Starosta Łódzki Wschodni, nie zaś Burmistrz Koluszek.

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca 1979 r. Naczelnika Miasta i Gminy w Koluszkach w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziale na działki budowlane na podstawie art. 2 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192 ze zm.), § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zarodowego na obszarze miast i osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 242) oraz szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla domów jednorodzinnych na terenie Koluszek, zatwierdzonego zarządzeniem Naczelnika Powiatu w Brzezinach nr [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. ustalony został teren budowlany między ulicami: [...] i [...] oraz jego podział na działki budowlane. Stosownie do § 5 przedmiotowego Zarządzenia nieruchomości lub ich części objęte niniejszym zarządzeniem, z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 ustawy zachowują na własność lub które zostaną w trybie art. 9 ustawy nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń.

Decyzją z dnia 6 marca 1980 roku Naczelnik Miasta i Gminy w Koluszkach na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192) i art. 6, 12 i 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) ustalił odszkodowanie za nieruchomość przejętą na rzecz Państwa położoną w Koluszkach przy ul. [...] o powierzchni 10 850 m2 oznaczoną jako działka 1673/1 i 1635/1, przyznając ustalone odszkodowanie J. J. W uzasadnieniu między innymi wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Państwa na mocy Zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy Koluszki z przeznaczeniem na tereny budownictwa jednorodzinnego. Decyzja stała się ostateczna z dniem 15 kwietnia 1980 r.

Stosownie do art. 132 ust. 3 ustawy w dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. W oparciu o treść art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości jest zobowiązany starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Wskazać należy, iż do przejęcia własności w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach stosowało się odpowiednio przepisy o wywłaszczeniach. Nadto podkreślenia wymaga fakt, iż nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa. W orzecznictwie podkreśla się, iż obowiązek zapłaty odszkodowania stanowi wykonanie decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu nieruchomości. Z tych względów zobowiązanie z tytułu zapłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości orzeczone decyzją wydaną przed wejściem w życie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest zobowiązaniem, o którym mowa w art. 36 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Przejął je zatem na mocy tego przepisu Skarb Państwa (tak NSA w wyroku z dnia 10 lutego 2010 r. 1 OSK 1310/09 oraz WSA w Krakowie w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. II SA/Kr 980/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 36 ust. 3 ww. ustawy wymienione w tym przepisie zobowiązania i wierzytelności przejmuje Skarb Państwa, przy czym chodzi o zobowiązania i wierzytelności powstałe przed dniem 27 maja 1990 r. Zatem Skarb Państwa przejmuje również określone w art. 36 ust. 3 pkt 3 tej ustawy zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych. Przepis ten w sposób jednoznaczny wyklucza sukcesje gmin odnośnie zobowiązań w nim określonych (por. uchwala składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 99/06 – OSNC 2007, z. 6, poz. 79, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1310/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Efektem przyjęcia ww. stanowiska jest zatem konieczność uznania, iż w przedmiotowej sprawie podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa, a także właściwym do waloryzacji odszkodowania nie będzie więc Burmistrz Koluszek, lecz Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Łódzkiego Wschodniego.

W odpowiedzi na wniosek Starosta Łódzki Wschodni wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Burmistrza Koluszek. Uzasadniając swoje stanowisko wywodził, że prawidłowa interpretacja art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uzasadnia ocenę, że w sprawie objętej wnioskiem o rozpoznanie sporu kompetencyjnego organem właściwym do wydania decyzji o waloryzacji odszkodowania jest Burmistrz.

Pogląd taki uczestnik postępowania wyprowadza z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. I OW 203/11 z tezą: "Waloryzacja odszkodowania, o której mowa w art. 132 ust. 3 u.g.n., jest niewątpliwie pochodną ustalonego przez starostę odszkodowania, niemniej jednak właściwym do tej czynności jest nie starosta ustalający odszkodowanie, ale podmiot zobowiązany do jej dokonania. Odmienność, o której mowa w art. 9a u.g.n., dotyczy tylko starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej wskazane w u.g.n. Do nich waloryzacja odszkodowania nie jest zaliczona, zaś fakt, że jest ona związana z ustaleniem odszkodowania, nie przenosi na wojewodę właściwości jako organu odwoławczego".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która wymaga podjęcia środków prawnych. Spór o właściwość ma zatem miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów państwowych zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, czyli gdy występuje tożsamość sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy, lub odmawiają jej rozstrzygnięcia przez zakwestionowanie swojej właściwości. Spór o właściwość może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy. Przedmiotem sporu o właściwość jest wyłączenie ustalenie organu administracji publicznej, który na podstawie regulacji normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego jest właściwy do jej rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zakresem rozstrzygnięcia sporu o właściwość nie jest ustalenie stanu faktycznego, który jest elementem sprawy, co do której ustala się właściwość.

Według art. 132 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) "Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania". Zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami "Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (...) jest zobowiązany, (...), starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki".

Przedmiotem sporu o właściwość nie jest ustalenie stanu faktycznego, a wyłącznie ustalenie organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Starosta Łódzki Wschodni decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] rozstrzygnął w przedmiocie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przyjętej na rzecz Państwa nieruchomości położonej w Koluszkach, przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako działki nr 1635/1 i nr 1673, umarzając postępowanie w sprawie. Z ustaleń wynika, że Starosta Łódzki Wschodni nie zakwestionował, że wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, co przesądza o właściwości tego organu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.