Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 870/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu niewykonania zobowiązania w karze pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie (dalej także jako Sąd) przez W. Ł. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor IC lub organ odwoławczy)

z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. (dalej Naczelnik UC lub organ I instancji) z [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej z [...] Sp. z o.o. (dalej Spółka) odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu kary pieniężnej w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor IC wskazał między innymi przepisy art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i 4, art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej O.p.).

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Naczelnik UC, decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] orzekł o wymierzeniu Spółce kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach "Hot Spot" nr [...] oraz "Cash Reels" nr [...] poza kasynem gry, w wysokości [...] zł.

Z powodu nieuregulowania przedmiotowej kary, Dyrektor IC wystawił wobec Spółki tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2013 r. i wystosował zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, które skierowano do central poszczególnych banków.

W odpowiedzi na powyższe [...] S.A. powiadomił, że rachunek bieżący wykazuje brak środków. Ustalono także, że Spółka nie posiada rachunku bankowego w pozostałych bankach. Przedmiotowy tytuł wykonawczy przydzielono poborcy skarbowemu do służby w terenie, który ustalił, że pod adresem wskazanym

w tytule wykonawczym znajduje się biuro wirtualne. Pracownik biura oświadczył, że nigdy nie świadczyli usług ww. Spółce.

Z informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...]-[...] wynikało nadto, że Spółka nie figuruje jako płatnik składek. Naczelnik [...] [...]Urzędu Skarbowego w W. poinformował zaś, że Spółka nie składała deklaracji podatkowych.

Ponadto, Spółka nie zgłosiła rachunku bankowego oraz brak jest informacji

o należących do Spółki składnikach majątkowych.

W związku z faktem, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, Naczelnik UC, postanowieniem z [...] października 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości z tytułu niewykonanego zobowiązania Spółki wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, wobec W. Ł., który w czasie powstania przedmiotowych zaległości pełnił funkcję członka jej zarządu. Postępowanie zostało zakończone wydaniem powołanej na wstępie decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2015 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu niewykonanego zobowiązania w karze pieniężnej, wynikającej z decyzji Naczelnika UC z [...] marca 2013r. w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę ([...] zł) oraz kosztami postępowania egzekucyjnego ([...] zł).

Zdaniem organu I instancji w sprawie spełnione zostały przesłanki do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zaległości Spółki, o których mowa w art. 116 O.p.,

tj. m.in., że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, zaś skarżący pełnił funkcję członka zarządu tej Spółki w czasie powstania tych zobowiązań. Skarżący nie wykazał zaś okoliczności uwalniających go od rzeczonej odpowiedzialności.

W szczególności nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości lub (i) o wszczęcie postępowania układowego oraz nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części.

W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie skarżący oświadczył, że "w spółce [...] Sp. z o.o. byłem jedynie tzw. "słupem", na którego została zarejestrowana działalność gospodarcza."

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2015 r., Dyrektor IC utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska tego organu. Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zobowiązanie Spółki wynika z decyzji Naczelnika UC z [...] maja 2013 r. i dotyczy nieuiszczonej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Przedmiotowe zobowiązanie jest wymagalne. Nie wystąpiły także przeszkody do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, o których mowa w art. 118 O.p., gdyż decyzja Naczelnika UC została wydana przed upływem terminu przedawnienia (zaległość w karze powstała z dniem [...] listopada 2013r., decyzja Naczelnika UC została wydana [...] stycznia 2015 r.).

Dyrektor IC dodał, że zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy o grach hazardowych oraz przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, co wynika wprost z treści

art. 91 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym do postępowań w sprawach określonych w ustawie, co do zasady, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa.

Stosownie do brzmienia art. 90 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, termin płatności kary pieniężnej wynosi 7 dni od dnia doręczenia decyzji.

Na gruncie obowiązujących w sprawie przepisów prawnych tryb orzekania

w sprawie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe ustawodawca uregulował w Dziale III - zobowiązania podatkowe, Rozdziale 15 ustawy Ordynacja podatkowa – art. 116. W świetle powyższego, organ odwoławczy zbadał niniejszą sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z treści tego przepisu. Stwierdził, że w postępowaniu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu obowiązkiem organu podatkowego jest wykazanie przesłanek pozytywnych odpowiedzialności określonych w art. 116 § 1 i § 2 powołanej ustawy,

tj. bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki, a także faktu, że osoba, wobec której wydawana jest decyzja o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki pełniła obowiązki członka jej zarządu w czasie powstania tych zaległości. Członek zarządu może wskazać zaś okoliczności uwalniające od odpowiedzialności

za zobowiązania podatkowe spółki, tj. wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo,

że niezgłoszenie takiego wniosku lub brak postępowania układowego nastąpiły nie

z jego winy, bądź też wskazać mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki organ winien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a następnie w przypadku ich wystąpienia rozważyć, czy strona postępowania przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne). Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek negatywnych wyłącza odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Dyrektora IC, w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki odpowiedzialności skarżącego, gdyż egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna. Zdaniem Dyrektora IC, organ egzekucyjny podjął przy tym wszelkie możliwe działania w celu wyegzekwowania należności z tytułu nieuiszczonej kary pieniężnej, lecz czynności te okazały się bezskuteczne, tj. nie pozwoliły na realizację roszczenia wobec wierzyciela (zob. str. [...] – [...] zaskarżonej decyzji). Dodał, że zaległość powstała w czasie, w którym Podatnik pełnił i nadal pełni funkcję członka zarządu Spółki, o czym świadczy znajdujący się w aktach sprawy odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z [...] lutego 2015 r.

Organ odwoławczy podniósł następnie, że celem normy wynikającej z art. 116 O.p. jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, zaś podstawą powstania tej odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną. Charakter prawny funkcji członka zarządu (nawet w przypadku, gdy funkcja ta jest wykonywana w ramach stosunku pracy) oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych.

Dokonując natomiast analizy przesłanek egzoneracyjnych, powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, Dyrektor IC nie stwierdził ich wystąpienia w realiach rozpoznawanej sprawy. Dodał przy tym, że niesporne jest, że skarżący nie złożył w ogóle wniosku o upadłość Spółki. W ocenie organu potrzebna jest zatem ocena, czy niewypłacalność Spółki była oczywista już przed dniem [...] kwietnia 2013 r., tj. z dniem kiedy upłynął termin płatności kary pieniężnej. Dokonując zatem analizy sytuacji finansowo – ekonomicznej Spółki, Dyrektor IC uznał, że prowadzi ona do wniosku, że na członku zarządu ciążył wówczas obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcia postępowania układowego. Odnosząc się do oceny sytuacji finansowej Spółki oraz biorąc pod uwagę zaległości z tytułu niewykonania zobowiązania Spółki w karze pieniężnej, o których mowa w decyzji Naczelnika UC z [...] stycznia 2015 r., zachodzi bowiem podstawa do uznania, że skoro Spółka na dzień [...] kwietnia 2013 r., w którym upłynął termin płatności kary pieniężnej nie dysponowała wystarczającym majątkiem do uregulowania tego zobowiązania, to należy uznać, że zarząd Spółki w świetle przepisów art. 11 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) zobowiązany był nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Zdaniem Dyrektora IC w przypadku skarżącego wniosek winien zostać zgłoszony najpóźniej do dnia [...] kwietnia 2013 r., tj. w terminie 14 dni od dnia w którym upłynął termin płatności kary pieniężnej.

W ocenie Dyrektora IC, przy analizie przesłanki niewypłacalności w rozumieniu cyt. wyżej art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze istotna jest okoliczność, że Spółka nie uregulowała swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa,

tj. zarówno przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w jego toku. Jednym

z obowiązków członka zarządu jest zaś monitorowanie zadłużenia spółki, pozwalające na zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe.

W ocenie organu odwoławczego zatem w zakresie obowiązków skarżącego, pełniącego funkcję prezesa zarządu Spółki była kontrola terminowości regulowanych przez Spółkę zobowiązań. W tej sytuacji niezgłoszenie we właściwym czasie (najpóźniej w dniu [...] kwietnia 2013 r.) stosownego wniosku jest wynikiem zawinionego działania skarżącego, który w realiach niniejszej sprawy w ogóle nie wystąpił z takim wnioskiem. Nie wskazał nadto jakichkolwiek składników majątku Spółki, z których egzekucja byłaby możliwa.

Dlatego uznać należało, że w sprawie nie wykazano przesłanek egzoneracyjnych, które wykluczałyby orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania jakoby skarżący był jedynie "słupem, na którego została zarejestrowana działalność gospodarcza", organ odwoławczy zauważył, że funkcję członka zarządu, wymienioną w art. 116 O.p. pełni określona osoba od momentu jej powołania (art. 201 § 1 Kodeks Spółek Handlowych - zwany dalej "k.s.h.") do momentu wygaśnięcia jej mandatu (art. 202 § 1 - § 3 k.s.h), jej śmierci, rezygnacji albo odwołania (art. 202 § 4 k.s.h.). Członek zarządu ma przy tym pełne prawo do złożenia rezygnacji z tej funkcji w każdym czasie (art. 202 § 5 k.s.h.

w zw. z art. 746 § 2 k.c.). Osoba powołana do zarządu powinna być poinformowana

o zamiarze powołania oraz o samym fakcie powołania i powinna wybór przyjąć

w sposób wyraźny lub dorozumiany. Podejmując się pełnienia funkcji członka zarządu (przyjmując wybór do wiadomości) osoba ta nabywa prawo, ale także obowiązek prowadzenia spraw spółki (art. 208 § 2 k.s.h.). Jej powinnością jest zatem posiadanie elementarnej wiedzy o sprawach spółki, w tym sprawach finansowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 lipca 2011 r., sygn. akt I UK 422/10). W związku z powyższym, zarzut skarżącego został uznany za bezzasadny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie decyzji organów celnych obydwu instancji, postawił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 116 § 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że formalne pozostawanie w składzie zarządu spółki bez faktycznego podejmowania jakichkolwiek czynności z tym związanych jest wystarczające do przypisania solidarnej odpowiedzialności członkowi zarządu spółki za zaległości podatkowe Spółki.

Pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) wystąpił nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów

z załączonych do skargi dokumentów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi. Do skargi zostały zaś dołączone kserokopie informacji o zarobkach skarżącego (karta

[...] akt sądowych) i dokonywanych przelewów z rachunku (karty [...]-[...] akt sądowych).

Uzasadniając skargę, jej autor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, tj. stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zastosowania wobec skarżącego przepisów art. 116 O.p., gdyż faktycznie nie pełnił on żadnych funkcji w Spółce, której właścicielem jej [...] spółka. O tym fakcie świadczy zaś okoliczność, że skarżący od lutego 2012 r. na stałe przebywa w [...], gdzie pracuje jako [...]. Był jedynie formalnie wpisany do KRS jako członek zarządu, nie wykonujący żadnych czynności związanych z prowadzeniem spraw Spółki.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zarzuty skargi uznał za niezasadne, odwołał się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., ogłoszonym na rozprawie Sąd ww. wnioski dowodowe oddalił. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazane we wniosku dowodowym pisma nie spełniają przesłanek, o których mowa w ww. przepisie. Pozostają bowiem bez wpływu na rozstrzygnięcie i złożone w kserokopiach nie noszą znamion dokumentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. W świetle

art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może nadto wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Przy tak rozumianej kognicji sądu, przedmiotowa skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem zaskarżenia jest zaś decyzja Dyrektora IC wydana w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości Spółki

z tytułu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry wraz

z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Przedmiotowe zobowiązanie Spółki wynika z decyzji Naczelnika UC z [...] maja 2013 r. o wymierzeniu Spółce kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w łącznej wysokości [...] zł.

W pierwszej kolejności, jak słusznie powołał organ odwoławczy, stosownie do treści art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015r., poz. 612 ze zm., dalej u.g.h.), do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Jak wynika z art. 8 u.g.h. także do postępowań

w sprawach określonym w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z tą ustawą przesłanki odpowiedzialności osób trzecich, w tym członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za ich zaległości podatkowe zostały przewidziane w art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Z kolei zgodnie z art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W myśl art. 116 § 4 O.p. ww. przepisy § 1 - 3 stosuje się również do byłego członka zarządu.

W świetle art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p. postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Literalne brzmienie powołanego przepisu ustanawia zatem cztery przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., tj.

1) bezskuteczność, w całości lub w części, egzekucji z majątku spółki;

2) wykazanie, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu;

3) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku;

4) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych.

W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że organ podatkowy zobowiązany jest wskazać okoliczności pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

Jak wynika z treści przywołanego przepisu członek zarządu może uwolnić się

od odpowiedzialności za zaległości podatkowe poprzez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Przesłanką egzoneracyjną jest również wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, które w świetle powołanych wyżej przepisów art. 116 O.p. zasadnie przyjęły, że w sprawie wystąpiły przesłanki

do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zaległości Spółki z tytułu orzeczonej kary pieniężnej.

Po pierwsze nie budzi wątpliwości Sądu, że w czasie, w którym powstały przedmiotowe zaległości skarżący, zgodnie z odpisem z KRS pełnił jednoosobowo funkcję członka zarządu Spółki (art. 116 § 2 O.p.). Zobowiązania Spółki dotyczą bowiem kary pieniężnej, której termin płatności upłynął z dniem [...] kwietnia 2013r. Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 2 u.g.h. karę pieniężną uiszcza się w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Jak wynika z akt administracyjnych (karta [...]) decyzja Naczelnika UC z dnia [...] marca 2013 r. stała się ostateczna z dniem [...] marca 2013 r., tym ostatnim dniem 7 – dniowego terminu na uiszczenie kary pieniężnej był [...] kwietnia 2013 r., a w dniu [...] kwietnia 2013 r. powinna ona być już uiszczona.

Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle podglądów prezentowanych

w orzecznictwie sądów administracyjnych, użycie w przepisie art. 116 § 2 O.p. sformułowania "pełnienie" obowiązków członka zarządu, a nie ich "wykonywanie" oznacza, że chodzi o zajmowanie stanowiska od momentu powołania do dnia odwołania. Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub niewykonywaniem tych obowiązków nie mają znaczenia dla tej oceny (zob. np. wyrok NSA z 14 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 542/13, wyrok NSA z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 979/12; dostępne w internetowej bazie orzeczeń o sprawach pod adresem www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego, w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że spełniona została pierwsza z pozytywnych przesłanek warunkująca przeniesienie na skarżącego odpowiedzialności za zaległości Spółki, a podniesiony w tym względzie zarzut faktycznego niewykonywania czynności związanych z prowadzeniem spraw Spółki jest chybiony.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy podatkowe wykazały również zaistnienie drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 O.p., czyli bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Świadczą o tym dokonane przez wierzyciela czynności egzekucyjne, które okazały się bezskuteczne (brak środków na wskazanym rachunku bankowym, brak rachunków bankowych w innych bankach, Spółka nie figuruje jako płatnik składek ZUS, brak składania deklaracji podatkowych we właściwym urzędzie skarbowym, brak jest informacji o należących do Spółki składnikach majątkowych). Żadna z zastosowanych czynności egzekucyjnych nie dała pozytywnego rezultatu. Skarżący nie wskazał zaś innego mienia Spółki,

z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części lub

w całości. Zatem prawidłowo przyjęto w sprawie, że została spełniona druga

z przesłanek, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

Odnosząc się natomiast do wykazania przesłanek egzoneracyjnych, który to obowiązek obciąża skarżącego, wskazać należy, że to strona, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, jako osoba trzecia, winna wykazać, że stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania układowego został złożony w terminie, bądź też, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.

Z akt sprawy wynika, że taki wniosek w ogóle nie został złożony. Zauważyć

w tym miejscu jednak należy, że choć ciężar wykazania ziszczenia się przynajmniej jednej z ww. negatywnych przesłanek odpowiedzialności z woli ustawodawcy ciąży na stronie postępowania, to zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w uchwale NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje,

w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu, organ podatkowy zobowiązany jest zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.

Odpowiedzialność członka zarządu może zatem wchodzić w rachubę tylko wówczas, gdy w stosunku do Spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił

w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku organ podatkowy powinien poczynić ustalenia, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony.

Dokonując oceny pod tym kątem Sąd uznał, że organy podatkowe dopełniły wyżej wskazanych obowiązków, tj. dokonały analizy sytuacji ekonomicznej Spółki. Skarżący natomiast pełniąc w tym czasie obowiązki członka zarządu i mając świadomość, że kara pieniężna nie została uiszczona w terminie płatności (termin upłynął z dniem [...] kwietnia 2013 r.) nie złożył wniosku o upadłość Spółki,

o którym mowa w art. 116 § 1 lit. a) O.p. Nie wykazał przy tym, że owe zaniechanie nastąpiło bez jego winy.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że ustawodawca konstruując przepis art. 116

§ 1 O.p. posłużył się niedookreślonym pojęciem "zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie", przy czym znaczenie pojęcia "czasu właściwego" wyjaśnione zostało w orzecznictwie. W praktyce

i orzecznictwie nie budzi już wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). NSA w uzasadnieniu przywołanej wyżej uchwały, na gruncie przepisów Rozporządzeń Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. Nr 93, poz. 836 ze zm.) oraz z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) wskazał, iż: "Sposób rozumienia znaczenia pojęcia "właściwego czasu" zgłoszenia przez członków zarządu spółki wniosku o ogłoszenie upadłości (użytego w art. 116

§ 1 Ordynacji podatkowej oraz w art. 298 k.h.) został już wyjaśniony w orzecznictwie.

W wyroku z dnia 18 października 2000 r. sygn. akt V CKN 109/00, LEX nr 52742, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, zgodnie z którym do wykładni art. 298 k.h. nie należy mechanicznie przenosić sformułowania art. 5 § 2 Prawa upadłościowego, lecz – uwzględniając konkretne okoliczności sprawy – ustalać "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku, jak również oceniać przesłanki wymienione w art. 5 § 1 i 2 ("zaprzestanie płacenia długów" oraz "ujawnienie, że majątek spółki lub osoby prawnej nie wystarcza na zaspokojenie długów"). Zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego, przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując ww. terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli.

W związku z powyższym, należy zaznaczyć, iż rygor art. 5 § 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady Prawa upadłościowego (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej.

Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się zatem do wykazania należytej staranności

w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego". Poglądy te mimo tego, iż zostały wyrażone na tle odmiennego stanu prawnego, w zakresie rozumienia pojęcia zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie zachowały aktualność. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż niespełnienie tego obowiązku, choćby w minimalnym stopniu, stanowi niewątpliwie dowód nieprawidłowości

w prowadzeniu działalności gospodarczej. Niewykonywanie wymagalnych zobowiązań nie musi się zatem odnosić do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne. Nieistotny jest przy tym rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, bowiem nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest też przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań

z innych przyczyn.

Tym samym moment ziszczenia się choćby jednej z przesłanek wymienionych

w art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze jest tym czasem, kiedy to członek zarządu, chcący uwolnić się od odpowiedzialności z art. 116 O.p., powinien złożyć wniosek o upadłość bądź wszczęcie postępowania układowego.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, Sąd aprobuje stanowisko Dyrektora IC, że w sprawie, w świetle okoliczności wynikających z akt, nie można było uznać, że skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, z powodu braku wiedzy o istnieniu przedmiotowych zaległości Spółki, o których mowa

w decyzji wydanej w 2013 r. Nie można bowiem przyjąć, że w chwili, gdy powstawały przedmiotowe zaległości Spółki skarżący nie miał możliwości kształtowania spraw Spółki, także z tej przyczyny, że pełniąc jednoosobowo swoją funkcję miał pełny wpływ na prowadzenie jej spraw. Skarżący nie wykazał się zatem należytą starannością

w prowadzeniu spraw Spółki, o czym mowa powyżej. Tymczasem członek zarządu ma wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne.

W tej sytuacji należy podzielić pogląd organów, że skarżący nie złożył

we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a także nie wskazał mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych,

co skutkuje uznaniem za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ

w zaskarżonej decyzji przepisu art. 116 § 1 O.p.

W tym miejscu powołać należy, że podobnie jak na gruncie odpowiedzialności,

o której mowa w art. 299 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por. wyrok NSA z 19 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1209/11).

W świetle powyższych rozważań, Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrolą decyzji. Zdaniem Sądu organy nie naruszyły przepisów postępowania podatkowego, nie były bowiem obowiązane kontynuować postępowania w celu wyjaśnienia poszczególnych okoliczności, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Tym bardziej, że wykazały, że Spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań już

w kwietniu 2013 r. Skarżący nie wskazał zaś okoliczności, które obiektywnie rzecz biorąc pozwalały stwierdzić, że w tym czasie brak było podstaw do złożenia stosownego wniosku, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. Twierdzenia skarżącego, że

w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu Spółki takie okoliczności nie wystąpiły w ocenie Sądu pozostają w oczywistej sprzeczności z dokonanymi w tym względzie ustaleniami organów podatkowych, które wykazały, że Spółka była niewypłacalna już w 2013 r. Zauważyć ponadto należy, iż prezentowane przez skarżącego stanowisko, z którego wynika, iż jego rola sprowadzała się jedynie do figurowania za jego zgodą jako członek zarządu Spółki i takie też było z góry przyjęte założenie, wskazuje na zlekceważenie obowiązków członka zarządu, wynikających

z przepisów prawa, a nie brak możliwości działania spowodowany okolicznościami niezależnymi od skarżącego. Przywoływane przez skarżącego w uzasadnieniu skargi orzecznictwo sądów administracyjnych zostało wydane na gruncie odmiennych stanów faktycznych. Z uzasadnienia przywołanego w ww. miejscu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 marca 2004 r. w sprawie sygn. akt

III SA 2889/02 wynika bowiem, iż cytowana przez skarżącego teza została wyprowadzona obok tezy: "Złożenie rezygnacji członka zarządu z pełnionej funkcji powodowało wygaśnięcie jego mandatu także w okresie obowiązywania kodeksu handlowego.", w stanie faktycznym, którego elementem była rezygnacja przez członka zarządu z powyższej funkcji. W uzasadnieniu zaś przywoływanego przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt FSK 1860/12, Sąd ten wskazał na konieczność uwzględnienia w ocenie okoliczności faktycznych, możliwości rzeczywistego oddziaływania na sprawy spółki. Skarżący zaś nie wskazuje na brak możliwości działania, ale brak woli wpływania na sprawy Spółki.

Reasumując, zdaniem Sądu wobec wypełnienia w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanek wystąpienia podstaw do orzekania o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką, przy jednoczesnym braku wykazania wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, wobec braku naruszeń przepisów postępowania zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.