Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1160/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 13, 57
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska ( spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego D. G. kwotę 697 zł (słownie sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego (zwany dalej GINB) decyzją z [...] marca 2016 r. znak [...],[...], po ponownym rozpatrzeniu odwołań D. G. oraz M. G. od decyzji Wojewody M. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] października 2007 r. Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą "[...]" Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, parkingiem zewnętrznym, infrastrukturą techniczną oraz wjazdem na terenie działek o nr ew. [...], [...] (budynek i garaż podziemny) oraz [...], [...] (wjazd oraz przebudowa sieci ciepłowniczej z obrębu [...] przy ul. [...] w W.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Przywołaną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], Wojewoda M. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] znak [...]. W ocenie organu przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.

Wojewoda M. w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że inwestor wypełnił wszystkie nałożone na niego obowiązki wynikające z art. 32 pkt 1 i 2 oraz art. 35 ust. Prawa budowlanego. Przy tym projekt zagospodarowania działki został sporządzony zgodnie z przepisami prawa, spełniając w szczególności wymagania § 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego i nie narusza w sposób rażący przepisów techniczno-budowlanych. Projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane i jest zgodny z zapisami uchwały Nr [...] Rady Miasta [...][...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] M. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2010 r. Nr [...], poz. [...], ze zm.) oraz zapisami decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] 2003 r., o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto do projektu dołączono oświadczenia projektantów oraz sprawdzających o tym, iż został on sporządzony zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz z zasadami wiedzy technicznej.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez D. G. we wniosku o stwierdzenie nieważności, organ wskazał, że na mocy postanowienia Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] wydano zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, umożliwiające wykonanie na działce budowlanej nr ew. [...] i [...] w projektowanej budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. [...] przy ul. [...] w W. Na mocy postanowienia Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Znak [...], wydano również zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 i § 103 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, umożliwiające wykonanie na działkach o nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w W. ścian bez otworów okiennych w odległości od 1,5 m do 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną o nr ew. [...] oraz bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. [...], jak również jednopasmowej pochylni umożliwiającej ruch dwukierunkowy o szerokości 3 m, przy zastosowaniu rozwiązań zamiennych, w tym sygnalizacji świetlnej oraz wydzielenie na zewnątrz miejsc dla oczekujących pojazdów.

Zdaniem organu analiza projektu zagospodarowania terenu prowadzi do wniosku, ze projekt ten z uwagi na uzyskanie pozwoleń na odstępstwa od przepisów techniczno- budowalnych nie narusza w sposób rażący § 12 przywołanego rozporządzenia, a decyzja go zatwierdzająca nie została wydana z rażącym naruszeniem § 13 ust. 1 w zw. z § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto w ocenie Wojewody M. prawidłowa wykładnia § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia prowadzi do wniosku, że dla spełnienia warunków odpowiedniego nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych wystarczającym jest by zaistniała sytuacja określona w § 13 ust. 1 pkt 1, lub § 13 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Z przedłożonej przez stronę "Analizy nasłonecznienia i przesłaniania dla budynku mieszkalnego ul. [...] [...] m. [...] w W.", wynikało, że pomieszczenia mieszkalne w tym lokalu będą nasłonecznione przez więcej niż 1,5 godziny. Pokój dzienny w czasie równonocy jesiennej nasłoneczniony będzie od godziny 8:05 do godziny 9:45, zaś pomieszczenie sypialni od godziny 8:31 do godziny 10:15. Przy tym z uwagi na zmianę czasu na zimowy w czasie równonocy wiosennej pokój dzienny nasłoneczniony będzie od godziny 7:05 do godziny 8:45, zaś pomieszczenie sypialni od godziny 7:31 do godziny 9:15.

Tym samym, w ocenie Wojewody M. spełniony został warunek określony w § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Organ ustosunkował się również do zarzutów naruszenia przepisów działu VI rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wojewoda M. wyjaśnił, że przepisy Prawa budowlanego przewidują inny zakres kontroli projektu architektoniczno-budowlanego (zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu) w stosunku do zakresu kontroli projektu zagospodarowania terenu (zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi). Zgodność rozwiązań ochrony przeciwpożarowej z przepisami techniczno-budowlanymi, jest przez organ administracji architektoniczno-budowlanej oceniana wyłącznie w zakresie w jakim uwidocznione jest to na projekcie zagospodarowania działki. W zakresie istniejącej drogi pożarowej, wobec postanowienia M. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2011r., w sprawie rozwiązań zamiennych w zakresie drogi pożarowej do budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] [...] w W., brak jest naruszeń przepisów techniczno-budowlanych.

Wojewoda M. wskazał przy tym, że co do rozwiązań określonych w części projektu budowlanego, nie będącego projektem zagospodarowania terenu, organ administracji uprawniony jest wyłącznie do oceny jego kompletności, poprzez sprawdzenie, czy został on uzgodniony przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. W niniejszej sprawie rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w dniu [...] grudnia 2011 r. uzgodnił projekt bez uwag.

Biorąc pod uwagę całość zaprezentowanej argumentacji organ uznał, że decyzja Prezydenta Miasta [...] [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] znak [...] nie zapadła z rażącym naruszeniem prawa, ani bez podstawy prawnej, nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była wykonalna w dniu jej wydania, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, jak również nie zawiera wad powodujących jej nieważność z mocy prawa.

Przedmiotową decyzję zaskarżył D. G. oraz M. G.. Strony w odwołaniach wskazały na uchybienia organu rozpatrującego sprawę, jednocześnie domagając się uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...].

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] listopada 2012 r.

W wyniku skargi D. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2013r. sygn. akt VII SA/Wa 1386/13 uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku wskazał na naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo tego, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Sąd wskazał też, że gdyby ponownie przeprowadzona w trybie stwierdzenia nieważności analiza sprawy doprowadziła do ustalenia, że nie zostały zachowane przepisy określone w § 13, § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. skutkiem czego doszło do niedopuszczalnego (niezgodnego z przepisami) zacienienia lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] [...] m. [...], to zdaniem Sądu byłoby podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II OSK 354/14 oddalił skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. od powyższego wyroku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GINB decyzją z dnia [...] marca 2016 r. znak [...],[...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] znak: [...].

Organ odwoławczy doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie należało ocenić zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji Prezydenta Miasta [...] [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] znak [...], ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. [...] [...] w W.

W świetle twierdzeń organu sporna inwestycja nie narusza rażąco ustaleń ww. decyzji Prezydenta Miasta [...][...]. W szczególności nie został naruszony wymóg dotyczący liczby kondygnacji. Organ powołał się na fakt przedstawienia przez inwestora postanowienia Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] znak [...], wyrażającego zgodę na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, umożliwiające wykonanie na działce budowalnej nr ew. [...] i [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. [...] przy ul. [...] w W. oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...][...]z dnia [...] czerwca 2011 nr [...] znak [...], wyrażające zgodę na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 i § 103 ust. 3 przywołanego rozporządzenia umożliwiające wykonanie na działkach budowlanych nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w W. ścian bez otworów okiennych w odległości 1,5 do 3 m. od granicy z sąsiednią działką budowlana nr ew. [...] i bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działka budowlaną o numerze ew. [...] oraz jednopasmowej pochylni umożliwiającej ruch dwukierunkowy o szerokości 3 m przy zastosowaniu rozwiązań zamiennych, w tym sygnalizacji świetlnej oraz wydzieleniu na zewnątrz miejsc dla oczekujących pojazdów.

W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego projekt budowlany zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta [...] [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] znak [...], narusza § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z uwagi na zaprojektowanie filaru o przekroju 35x40 cm między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany osi okna w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] [...] m. [...] w odległości 4 m., zamiast 6 m. Zdaniem organu odwoławczego istnienie powyższego uchybienia to jest bezsprzeczne. Jednakże Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego stanął na stanowisku, że obowiązująca norma została przekroczona nieznacznie (o 2 m.), zaś samo uchybienie dotyczy jedynie dwóch okien w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] [...]. Co więcej sam filar nie przesłania w znacznym stopniu okien mieszkalnych w lokalu należącym do skarżącego. Powyższe w ocenie organu, skutkuje uznaniem, że decyzja Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] znak [...] nie narusza w stopniu rażącym § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a przywołanego uprzednio rozporządzenia w związku z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Z tych samych względów nie został naruszony § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 57 ust 1 ww. rozporządzenia.

Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego zakwestionował również twierdzenia zawarte w "Analizie nasłonecznienia i przesłaniania dla lokalu mieszkalnego ul. [...] [...] m. [...] w W.". W jego ocenie odmienna interpretacja § 13 ust 1 pkt 1 rozporządzenia nie może stanowić podstawy nieważności.

W wydanej decyzji podkreślone zostało, że lokal mieszkalny stanowiący własność M. i D. G., położony jest w zabudowie śródmiejskiej, co oznacza, że powinien mieć zapewniony czas nasłonecznienia w jednym pokoju przez 1,5 godziny w dniach równonocy. Zarówno analiza nasłonecznienia dołączona do projektu budowlanego, jak i ta przedłożona przez stronę wskazują, że wymóg nasłoneczniania zostanie spełniony. Zdaniem organu powyższe przemawia za uznaniem, że projekt budowalny nie narusza § 60 rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez strony w odwołaniu Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego doszedł do przekonania, że nie jest możliwe stwierdzenie, że decyzja Prezydenta Miasta [...] [...]z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] znak [...] została wydana z naruszeniem art. 9 ust 1 i 2 ustawy Prawo budowlane "poprzez stwierdzenie, że w sprawie nastąpił szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, podczas gdy w rzeczywistości odstępstwo powoduje dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] [...] w W. zagrożenie dla życia ludzi i bezpieczeństwa mienia oraz powoduje przez wszystkim pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych." Organ wskazał, że sam ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od projektu budowalnego, po spełnieniu określonych warunków przewidzianych w art. 9 ustawy Prawo budowlane. W przedmiotowej sprawie organ uznał, że nie jest możliwe jednoznaczne i niewątpliwe stwierdzenie, że doszło do naruszenia ww. przepisu, a tym samym, że naruszenie to ma charakter rażący.

Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego w sprawie nie doszło również do uchybienia przepisom art. 10 § 1, 7, 77, 107 oraz 75 w zw. z 77 k.p.a., jak również naruszenia prawa własności poprzez uniemożliwienie korzystania z niego zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Organ doszedł również do przekonania, że niezasadne są zarzuty wydania decyzji przed ukończeniem postępowania przygotowawczego w Prokuraturze Rejonowej [...] w W., niezłożenia przez organ zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, jak również brania udziału w postępowaniu pracownika M. Urzędu wojewódzkiego – P. S.

Pełnomocnik D. G. złożył skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak [...],[...], którą zaskarżył w całości.

Decyzji tej zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a nadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji błędne ustalenie przez organ, że zaprojektowanie (posadowienie) filaru w wewnętrznym licu ściany na osi okna w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] [...] m. [...] w odległości 4 m zamiast 6 m, powoduje, że naruszenie to nie powoduje skutków społeczno-ekonomicznych do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa, podczas gdy takie zaprojektowanie (posadowienie) filaru w sposób rzeczywisty uniemożliwia i ogranicza właścicielowi (D. i M. G.) korzystanie z prawa własności, tj. lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] [...] m. [...], a ponadto wpływa również na komfort życia lokatorów oraz przekłada się na wartość ekonomiczna tego lokalu mieszkalnego - czego następstwem było naruszenie przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 158 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;

2. obrazę przepisów prawa materialnego:

a) § 13 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że naruszenie prawa nie ma charakteru rażącego, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym wystąpiła oczywistość naruszenia przepisu rozporządzenia przez organ, ponadto nie są możliwe do zaakceptowania skutki jakie wywołuje decyzja wydana na podstawie rozporządzenia, ponadto stwierdzone również przez organ naruszenie prawa w sposób niewątpliwy ingeruje w strefę własności strony skarżącej, a tym samym takie naruszenie ma znacznie większą wagę niż stabilność decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowalnego;

b) § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 57 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez utrzymanie w mocy decyzji z pominięciem przesłanek wskazanych w naruszonych przepisach określających wymagania techniczno-budowalne odnoszące się do usytuowania budynku w stosunku do sąsiednich budynków, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W oparciu o sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Ocena prawna może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, a także kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania administracyjnego. Celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości uchybieniom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Organy administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna w tym względzie ocena stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1999r., sygn. I SA 1089/99, LEX nr 48019; uchwała NSA z dnia 21 czerwca 1999r., OPS 4/99, LEX nr 38476 - glosa aprobująca B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz. 101).

Stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2013r. sygn. akt VII SA/Wa 1386/13, uchylając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności wskazał na naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo tego, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Sąd wskazał też, że gdyby ponownie przeprowadzona w trybie stwierdzenia nieważności analiza sprawy doprowadziła do ustalenia, że nie zostały zachowane przepisy określone w § 13, § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. skutkiem czego doszło do niedopuszczalnego (niezgodnego z przepisami) zacienienia lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] [...] m. [...], to zdaniem Sądu byłoby podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...][...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r.

Skutkiem powyższego wyroku była konieczność ponownego rozpatrzenia odwołania skarżących od decyzji Wojewody M. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...]. w wyniku czego została wydana decyzja podlegająca obecnej kontroli Sądu.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż przedmiotem oceny w postepowaniu nieważnościowym była decyzja Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], zmieniająca decyzję Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] października 2007 r. Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą "[...]" Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, parkingiem zewnętrznym, infrastrukturą techniczną oraz wjazdem na terenie działek o nr ew. [...],[...] (budynek i garaż podziemny) oraz działek o nr [...], [...] (wjazd oraz przebudowa sieci ciepłowniczej z obrębu [...] przy ul. [...] w W.). Powyższe oznacza, iż zakres kontroli organów co do przesłanek nieważnościowych odnosił się nie do całego pozwolenia na budowę, a jedynie zmian wprowadzonych powyższą decyzją. Wspomnieć też należy, iż dla jej wydania konieczne było uzyskanie odstępstw od warunków technicznych. Zgoda na odstępstwo od warunków technicznych została udzielona na podstawie dwóch postanowień, postanowienia Prezydenta [...]. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., którym wydano zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, umożliwiając tym samym wykonanie na działce budowlanej nr ew. [...] i [...] w projektowanej budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. [...] przy ul. [...] w W. oraz postanowienia Prezydenta m. [...][...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., którym wydano również zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 i § 103 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, umożliwiającą wykonanie na działce budowlanej nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w W. ścian bez otworów okiennych w odległości od 1,5 m do 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. [...] oraz bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. [...], jak również jednopasmowej pochylni umożliwiającej ruch dwukierunkowy o szerokości 3 m, przy zastosowaniu rozwiązań zamiennych, w tym sygnalizacji świetlnej oraz wydzielenie na zewnątrz miejsc dla oczekujących pojazdów.

Mając na uwadze uzyskaną zgodę na odstępstwo od warunków technicznych posadowienia obiektu, prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż nie zachodzi w sprawie naruszenie przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 i § 103 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Nie sposób natomiast uznać za prawidłową, również w świetle wyroku WSA z dnia 8 października 2013 r., ocenę naruszenia prawa, przepisów § 13 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych.

Zgodnie z § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 rozporządzenia.

Z kolei z § 13 rozporządzenia wynika, iż odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60 stopni, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m.

Niewątpliwie, jak przyznał to również organ odwoławczy, przepis ten został w niniejszej sprawie naruszony. Wbrew stanowisku organu, nie można jednak było uznać w warunkach niniejszej sprawy, iż naruszenie to nie ma charakteru rażącego.

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze –czyli skutki, które wywołuje decyzja. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania rozbudowanych reguł wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć zatem miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto jej obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zachodzą wszystkie przesłanki podane wyżej, wskazujące na to, że kontrolowana przez organy administracji publicznej decyzja narusza w sposób rażący przepis art. 35 ust. 1, Prawa budowlanego w powiązaniu z § 13 ust. 1 i § 57 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

W pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na to, iż jakkolwiek udzielono inwestorowi prawo do odstępstwa od warunków technicznych związanych z posadowieniem jego budynku, to w żadnym z postanowień udzielających zgody w tym zakresie nie zezwolono na odstępstwo od warunków technicznych regulujących kwestię naturalnego oświetlenia pomieszczeń mieszkalnych w budynku sąsiednim. Nie jest przy tym istotne ilu pomieszczeń mieszkalnych ograniczenie powyższe dotknęło. Przepisy prawa nakazują stosowanie przepisów określających warunki techniczne w zakresie dostępu do światła dziennego do wszystkich pomieszczeń mieszkalnych, a w tej sprawie nie wykazano, że przewidziane w przepisach wyjątki, zawarte chociażby w § 58 powyższego rozporządzenia, mogą dotyczyć lokalu skarżącego.

W realiach powyższej sprawy dla oceny rażącego naruszenia prawa należało wziąć też pod uwagę, że z uwagi na strefę śródmiejską, podstawowe parametry związane z prawidłowym oświetleniem, określone w § 13 rozporządzenia zostały już zmniejszone o połowę stosownie do § 13 ust. 4 rozporządzenia. Z brzemienia przepisu wynika, iż odległości podstawowe zawarte w ust. 1 pkt 1 § 13 rozporządzenia mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej. Przepis ten kształtuje sytuację skarżącego w sposób niewątpliwie mniej korzystny, z uwagi na położenie jego mieszkania, niż przewidują to przepisy o charakterze ogólnym. Przepis określający sytuację wyjątkową, odmienną od przyjętych reguł, nie może być interpretowany w ten sposób, jak dokonał tego organ odwoławczy, uznając, że możliwe jest dalsze odstępstwo od sytuacji wyjątkowej. Takie rozumienie przepisu doprowadziłoby do sytuacji, w której możliwe byłoby zabudowywanie nieruchomości, bez uwzględnienia w ogóle prawa do oświetlenia dziennego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie, wyjątków nie należy wykładać rozszerzająco.

Nie jest również prawidłowe stanowisko organu wskazujące na trudności interpretacyjne przepisu § 13 rozporządzenia. Wskazywanie przez organ na możliwość innej wykładni przepisu § 13 rozporządzenia, niż wynika to z jego literalnego brzmienia jak również celu powyższego przepisu, która to wykładnia przekracza granice doświadczenia życiowego i tzw. zdrowego rozsądku, nie może wpływać na ocenę stopnia naruszenia prawa. Nie ma racji organ odwoławczy wskazując, iż przepis § 13 rozporządzenia jest niejasny. W ocenie Sądu z przepisu tego jasno i bez cienia wątpliwości wynika, z uwagi chociażby na cel tego przepisu, że wprawdzie kąt 60 stopni wyznacza się w poziomie, to przeszkody ograniczające światło dzienne dochodzące do lokalu nie mogą znajdować się nie tylko w granicach wyznaczonego poziomo kąta, ale za przeszkodę należy uznać również te części obiektu przesłaniającego, które są w wyznaczonym kącie również w pionie, aż do źródła światła, jakim jest niewątpliwe słońce i jego promienie. Wykładnia przyjęta przez organ mogłaby prowadzić do sytuacji budowy pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi chociażby w tunelach. Zgodnie z wykładnią organu wystarczającym byłoby aby nie było przeszkód w obrębie płasko wyznaczonego kąta równoramiennego, o którym mowa jest w § 13 rozporządzenia.

Powyższe rozważania dotyczą sytuacji, która występuje w niniejszej sprawie. Jak wynika z projektu budowlanego, istotnie w wyznaczonym poziomo trójkącie równoramiennym jedyną przeszkodą jest słup podtrzymujący nadbudowaną część budynku. Gdyby przyjąć wykładnię przepisu dokonaną przez organ to istotnie brak byłoby podstaw do uznania rażącego naruszenia prawa. Słup o wymiarach ok 40x40 cm nie ogranicza światła w sposób nadmierny. Organ uznał natomiast, że nadbudowana część budynku nie znajduje się w płasko poziomo wyznaczonym trójkącie, a zatem nie dotyczy jej brzmienie § 13 rozporządzenia. Wykładnia taka jest sprzeczna z logiką.

Sąd podziela w tej mierze ustalenia i ocenę dokonaną przez biegłego P. Z. opinii tego biegłego wynika, iż w trójkącie wyznaczonym dla oceny dostępu do światła dziennego jest nadbudowana część budynku sąsiedniego w odległości 4 m od krawędzi okna skarżącego, zamiast 6,76 m. Przy czym 6 metrowa odległość została wyliczona w sposób najbardziej korzystny dla inwestora, ponieważ przy wliczeniu, jak podkreśla biegły, attyki do wysokości budynku, odległość ta powinna wynosić co najmniej 11 m.

Jest oczywistym, że źródłem światła jest światło odbite od powierzchni oświetlonych słońcem. Światło zawsze płynie z góry jako konsekwencja odbitych promieni słonecznych. Nie można zatem przyjąć, że zabudowanie przestrzeni w wyznaczonym zgodnie z przepisem § 13 trójkącie, skutkiem czego jest niedoświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, przy uwzględnieniu zmniejszenia odległości i czasu naświetlenia z uwagi na strefę śródmiejską, nie narusza rażąco prawa.

Z tych względów stwierdzenie organu, iż weryfikowana decyzja nie narusza ww. przepisów prawa materialnego w sposób istotny wypełniający przesłankę rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie jest uprawnione również w zakresie skutków społecznych wywołanych ocenianą przez organy decyzją. W jej wyniku powstał budynek pozbawiający skarżącego możliwości niezakłóconego, oświetlonego światłem dziennym mieszkania, co w sposób niedopuszczalny pogorszyło komfort życia skarżącego i jego rodziny chroniony przepisami prawa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu podniesionego w skardze, dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 kpa, Sąd stanowiska skarżącego w tym zakresie nie podzielił. Organ, ponownie rozpatrując sprawę, w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy sprawy. Naruszenie prawa stwierdzone przez Sąd dotyczy jedynie naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Z uwagi na powyższe, mając również na uwadze wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 8 października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany jest do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, uwzględniając przy tym zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wszystkie wskazania sądów administracyjnych zapadłych w toku dotychczasowego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...][...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...].

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak w punkcie II sentencji wyroku.