Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1034/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 października 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 657/18 w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokiem z dnia 2 października 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 657/18, oddalił skargę K.M. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Pismem z dnia 23 marca 2018 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczących roku 2016 i 2017 oraz okresu od stycznia do lutego 2018 r. w zakresie następujących sądowych danych statystycznych:

1. liczby spraw o ustalenie obowiązku alimentacyjnego rozpoznanych w Sądzie Rejonowym [...],

2. liczby spraw, w których po raz pierwszy zasądzono alimenty,

3. liczby spraw, w których podwyższono oraz obniżono alimenty (dane zsumowane – "zmiana orzeczeń w zakresie alimentów").

Na wniosek ten pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. wnioskodawczyni uzyskała w tej części od Prezesa Sądu Rejonowego [...] informację publiczną. W pozostałym zakresie wniosek z dnia 23 marca 2018 r. dotyczył następujących informacji:

1. jaka była średnia kwota dochodzonych alimentów na jednego uprawnionego;

2. jaka była średnia kwota zasądzonych alimentów na jednego uprawnionego;

3. jaka była najwyższa kwota dochodzonych alimentów na jednego uprawnionego;

4. jaka była najwyższa kwota zasądzonych alimentów na jednego uprawnionego;

5. jaka była najniższa kwota zasądzonych alimentów na jednego uprawnionego;

6. ile wyroków z najwyższą kwotą dochodzoną zostało wydanych z uwzględnieniem tej kwoty w całości;

7. ile wyroków zostało wydanych z obniżeniem maksymalnej kwoty dochodzonych alimentów oraz wskazanie do jakiej kwoty;

8. ile wyroków zasądzających alimenty zostało zaskarżonych do sądu wyższej instancji;

9. ile wyroków zostało zmienionych w wyniku zaskarżenia w tym przez podwyższenie zasądzonych alimentów i do jakiej najwyższej kwoty, jak również przez obniżenie zasądzonych alimentów z jakiej kwoty do jakiej kwoty;

10. przesłanie zanonimizowanych uzasadnień wyroków, w których alimenty zostały ustalone na kwotę 1000,00 zł. i więcej na jednego uprawnionego we wskazanym okresie.

Prezes Sądu Rejonowego [...] decyzją z dnia [...] maja 2018 r. odmówił wnioskodawczyni udostępnienia informacji publicznej w powyższym zakresie.

Wskazał, że nie ma obowiązku prowadzenia oddzielnej ewidencji, rejestru, czy też statystyk w zakresie informacji objętych wnioskiem. Pozyskanie zatem informacji żądanych we wniosku rodzi konieczność dokonania przeglądu odrębnie każdej sprawy prowadzonej w [...] Wydziale Rodzinnym i Nieletnich. Również system biurowości elektronicznej nie jest dostosowany do wygenerowania takich zestawień spraw. Żądanych danych nie ma więc w sprawozdaniach statystycznych ani nie można ich wygenerować z systemu informatycznego "Currenda", a ustalenie ich wymagałoby wejrzenia w każde akta i przygotowanie zestawień pod kątem złożonego wniosku. Również przygotowanie zanonimizowanych uzasadnień wyroków, w których alimenty zostały ustalone na kwotę 1.000 zł i więcej na jednego uprawnionego wymaga ustalenie sygnatur takich spraw poprzez wgląd w każdą sprawę z repertorium "RC", w której sporządzono uzasadnienie orzeczenia, gdyż danych takich nie ma możliwości wygenerowania z systemu elektronicznego. Stąd dla uwzględnienia wniosku koniecznym byłoby dopiero sporządzenie takich informacji, poprzez ich zredagowanie.

Prezes Sadu Okręgowego [...], po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. uznał, że zarzuty są nieuzasadnione i utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem organu, w sprawie nie został naruszony art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, ze zm. dalej u.d.i.p ). Skarżąca nie wnosiła o przesłanie zanonimizowanych wyroków z wnioskowanego czasookresu, ale określonych wyroków (alimenty ustalone na kwotę 1.000 zł i więcej na jednego uprawnionego), których wyszukanie w systemie elektronicznym "Currenda" nie jest możliwe. W konsekwencji wymagałoby to przejrzenia wszystkich spraw za lata 2016-2018 celem wygenerowania wnioskowanej informacji, a następnie zanonimizowania orzeczeń. W roku 2016 orzeczeń zasądzających alimenty było 327, w roku 2017 – 366, a w roku 2018, w okresie styczeń-luty – 54. Okoliczność, że w aktach sprawy znajduje się informacja co do zasądzonych alimentów nie jest równoznaczne z tym, że organ posiada informacje, które z zasądzonych świadczeń jest kwotowo najniższe, najwyższe i inne objęte wnioskiem. Uzyskanie takiej informacji wymaga analizy, która determinuje status informacji jako "przetworzonej". Informacja żądana nie znajduje się w zbiorach organu jako informacja gotowa, już istniejąca i zebrana, dlatego nie można nadać jej statusu informacji prostej. Szeroki zakres wniosku wymaga zgromadzenia informacji, wytworzenia na podstawie zebranych informacji wnioskowanej informacji, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, czy też wymaga takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informację taką uznano za informację przetworzoną. Prawo do uzyskania informacji przetworzonej jest natomiast w świetle przepisów u.d.i.p. ograniczone do przypadków, w których jest to istotne dla interesu publicznego.

Wskazanie natomiast przez skarżącą, że informacje konieczne są do napisania przez nią artykułu naukowego jednoznacznie wskazuje na istnienie interesu, ale prywatnego. Napisanie artykułu nie zostało skarżącej zlecone przez organy władzy lub instytucje działające w interesie publicznym, w zakresie dotyczącym realizacji obowiązków alimentacyjnych. Wprost przeciwnie – informacje, które skarżąca zamierza pozyskać być może umożliwią jej napisanie tego artykułu, a być może nigdy on nie powstanie, albo nie spotka się z oczekiwanym przez stronę zainteresowaniem, ani nie będzie też wyrazem stanowiska organu czy instytucji. Okoliczność natomiast, że napisanie takiego artykułu jest działaniem w interesie publicznym, jest subiektywnym odczuciem strony. Przyjęcie twierdzenia, że przygotowywanie każdego artykułu dotyczącego analiz kwestii prawnych w zakresie obowiązującego porządku prawnego jest realizowane w interesie publicznym, sprowadziłoby organy, którymi są jednostki sądownictwa powszechnego, do agregowania informacji dla wszystkich adeptów prawa na potrzeby napisania prac licencjackich, magisterskich, doktorskich lub poszerzania dorobku naukowego w inny sposób. Dla każdego bowiem autora pracy podjęta przez niego tematyka jest istotna.

Skargę na powyższą decyzję wniosła K.M..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Sąd pierwszej instancji przypomniał, że dostęp do informacji publicznej jest – co do zasady – bezwarunkowy. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Powyższa zasada doznaje jednak ograniczenia w sytuacji, gdy udostępnienie określonej informacji publicznej wymaga jej uprzedniego przetworzenia przez adresata wniosku. Jakkolwiek bowiem prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej, to jednak wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Udostępnienie informacji publicznej przetworzonej jest zatem uzależnione od spełnienia tej właśnie przesłanki.

Omawiana ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się jednak, że "informacja prosta" to informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem, przy czym podkreśla się jednocześnie, że samo usunięcie z treści udostępnianej informacji danych osobowych nie oznacza przetworzenia informacji. Natomiast "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany, przy użyciu dodatkowych sił i środków na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli – innymi słowy – informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Informacja przetworzona to zatem taka informacja, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego. W konsekwencji, przetworzenie informacji to zebranie lub zsumowanie pojedynczych informacji powstałych na podstawie różnych kryteriów, które wymagają odpowiedniego zestawienia, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia stosownych czynności analitycznych, a także zgromadzenia informacji prostych poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ich ilość konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne do jego prawidłowego funkcjonowania. Jednocześnie, jeżeli do utworzenia zbioru informacji prostych jest wymagany znaczny nakład środków i zaangażowania pracowników, a w szczególności, gdy w celu wybrania dokumentów, o które wnioskuje osoba zainteresowana wymagane jest dokonanie analizy całego zasobu posiadanych dokumentów, to informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, uznawana jest za informację przetworzoną.

Niewątpliwie przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będący podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp. Ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, przewidziane jest w art. 61 ust. 2 Konstytucji RP i odpowiada regulacji art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej. Ustawodawca ograniczając dostęp do informacji przetworzonej miał na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów Państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej. Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma bowiem jedynie ten wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, to jest uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy więc wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi. Dlatego wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla znacznego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również wykazać to, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2721/13 wyjaśnił, że do kategorii podmiotów mających możliwość efektywnego wykorzystania informacji przetworzonej w celu realizacji szczególnego interesu publicznego zaliczyć można także jednostki sfery nauki: szkoły wyższe, Polską Akademię Nauk, państwowe instytuty badawcze, a nawet grupy badawcze czy pojedynczych naukowców – jeżeli dana informacja wiąże się ściśle z przedmiotem ich badań naukowych wspieranych przez sferę publiczną, np. grantem.

Biorąc powyższe pod uwagę WSA w Lublinie uznał, że skarżąca w swoim wniosku z dnia 23 marca 2018 r., w zakresie przeważającej części danych stanowiących informację publiczną, domagała się udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Wniosek dotyczył bowiem przede wszystkim takich informacji jak: średniej kwoty dochodzonych i zasądzonych alimentów na jednego uprawnionego, najwyższej kwoty dochodzonych i zasądzonych alimentów na jednego uprawnionego czy najniższej kwoty zasądzonych alimentów na jednego uprawnionego. Ponadto skarżąca domagała się podania liczby wyroków z najwyższą kwotą dochodzoną, które zostały wydane z uwzględnieniem tej kwoty w całości, liczby wyroków, które wydano z obniżeniem maksymalnej kwoty dochodzonych alimentów oraz wskazanie do jakiej kwoty; liczby wyroków zasądzających alimenty zaskarżonych do sądu wyższej instancji oraz liczby wyroków zmienionych w wyniku zaskarżenia, w tym przez podwyższenie zasądzonych alimentów i do jakiej najwyższej kwoty, jak również przez obniżenie zasądzonych alimentów, z jakiej kwoty do jakiej kwoty. Wniosek o udostepnienie informacji publicznej zawierał również żądanie przesłania przez Sąd Rejonowy [...] zanonimizowanych uzasadnień wyroków, w których alimenty zostały ustalone na kwotę 1.000 zł i więcej na jednego uprawnionego. Całość danych objętych wnioskiem strony dotyczyła lat 2016 i 2017 oraz dwóch miesięcy (stycznia i lutego) roku 2018.

Jak wynikało z odpowiedzi Prezesa Sądu, Sąd w istocie nie dysponuje takim systemem biurowości ewidencjonowania spraw sądowych w wydziałach, który pozwalałby na szybkie i łatwe zadośćuczynienia prośbie skarżącej. Dla uwzględnienia tak sformułowanego wniosku konieczne byłoby dokonanie po pierwsze, odszukania, a po drugie, przeglądu wszystkich akt spraw sądowych prowadzonych przez [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich Sądu Rejonowego [...] dotyczących alimentów. Oznaczałoby to w konsekwencji konieczność dokonania przeglądu co najmniej 1489 akt spraw sądowych (z których część znajduje się już w archiwum Sądu) i wytworzenia nowej, nieposiadanej aktualnie przez Sąd informacji, specjalnie na potrzeby złożonego wniosku. Również przygotowanie zanonimizowanych uzasadnień wyroków, w których alimenty zostały ustalone na kwotę 1.000 zł i więcej na jednego uprawnionego wymagałoby ustalenia sygnatur takich spraw, poprzez wgląd w każdą sprawę z repertorium "RC", w której sporządzono uzasadnienie orzeczenia, gdyż danych takich technicznie nie można wygenerować z używanego przez sąd powszechny systemu biurowego "Currenda". Stąd też dla uwzględnienia wniosku koniecznym byłoby dopiero sporządzenie takich informacji, poprzez ich zagregowanie (zebranie i połącznie w całość).

W ocenie WSA w Lublinie, za prawidłowe należało uznać stanowisko organów obu instancji, że w analizowanym przypadku informacja objęta wnioskiem nie istnieje w postaci odpowiadającej żądaniu strony, a jej udzielenie choć możliwe, musiałoby zostać poprzedzone najpierw jej odszukaniem, potem wreszcie jej wytworzeniem, tak aby informacja mogła przyjąć treść i formę oczekiwaną przez skarżącą. Z tego względu wnioskowana informacja bezspornie wyczerpuje definicję informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W takiej zaś sytuacji zasadnie organ I instancji (Prezes Sądu Rejonowego) wezwał, w związku z tym, wnioskodawczynię do wskazania interesu publicznego uzyskania tego rodzaju informacji przetworzonej. Wnioskująca zaś o udzielenie informacji publicznej o charakterze przetworzonym, nie wykazała istnienia po jej stronie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji. Wyjaśniła jedynie, że przygotowuje artykuł, który ma na celu wskazanie przesłanek ustalania wysokości zasądzanych alimentów w odniesieniu do wykazanych potrzeb małoletnich, w odniesieniu do możliwości zarobkowych zobowiązanych. Przedmiotem artykułu miało być również ustalenie motywów Sądu przy ocenie przedstawionych dowodów obu stron postępowań w sprawach o alimenty, jak również motywów zasądzania alimentów w kwotach przekraczających połowę najniższego wynagrodzenia brutto na tle wybranych sądów w Polsce.

Mając na uwadze wskazane powyższej przesłanki bezwzględnie konieczne w zakresie możliwości udostępnienia informacji publicznej przetworzonej wymagającej od organu zaangażowania znacznych sił i środków, to jest zamianę zakresu obowiązków określonych pracowników, którzy mieliby wyszukać wnioskowane informacje, jak również przekazanie ich zadań innym osobom zatrudnionym w organie, a także uwzględniając czas pracy, który musieliby poświęcić na wygenerowanie danych objętych wnioskiem, Sąd uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanek udzielenia jej informacji publicznej.

Za udostępnieniem informacji przetworzonej nie przemawia także istnienie interesu publicznego rozumianych przez nią jako ukazanie na tle wybranych sądów przesłanek ustalania wysokości alimentów w poszczególnych sprawach, bowiem udostępnienie tej informacji musi być dla interesu publicznego szczególnie istotne. Pojęcie "szczególnego interesu publicznego" jest znaczeniowo węższe od funkcjonującego w powszechnym użyciu pojęcia "interesu społecznego". Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz podmiotów publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury Państwa.

W dniu 25 stycznia 2018 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego wedle norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., a także art 61 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że informacja objęta wnioskiem skarżącej w zakresie żądania udostępnienia sprecyzowanych we wniosku wyroków sądu powszechnego w sprawach alimentacyjnych stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, podczas gdy informacja ta jest informacją prostą, w której posiadaniu organ się znajduje, a czynność sprowadzająca się do selekcji (odszukania) określonych dokumentów nie nosi cech przetwarzania informacji, stanowi bowiem zwykły zabieg związany z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej;

2. art 3 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 2 i art. 4 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że wykazane przez stronę we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wykorzystanie żądanych danych dla potrzeb sporządzenia materiału prasowego, którego celem jest wskazanie przesłanek ustalania wysokości zasądzanych alimentów w odniesieniu do wykazanych potrzeb małoletnich oraz w odniesieniu do możliwości zarobkowych zobowiązanych oraz ustalenie motywów sądu przy ocenie przedstawionych dowodów obu stron postępowań w sprawach o alimenty, jak również motywów zasądzania alimentów w kwotach przekraczających połowę najniższego wynagrodzenia brutto na tle wybranych sądów w Polsce nie odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz podmiotów publicznych jako pewnej całości i tym samym nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie nie może być uznany za przetwarzanie informacji wysiłek po stronie sądu powszechnego przy rozpoznaniu wniosku, polegający tylko na ich odszukiwaniu (weryfikacji w posiadanym rejestrze), czy zbiorach, zanonimizowaniu i przesłaniu zgodnie z wnioskiem. Takie czynności organu, jak selekcja dokumentów, są zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie noszą cech przetwarzania informacji. Przyjęcie odmiennego zapatrywania sprowadzałoby się do dopuszczalności odmowy udzielenia żadnych informacji w zasadzie w każdym przypadku.

W odniesieniu do drugiego z zarzutów uznała za naruszające prawo przyjęcie przez organy i zaaprobowanie tego stanowiska przez WSA w Lublinie, jakoby informowanie opinii publicznej poprzez opublikowanie stosownego opracowania prasowego (co zostało potwierdzone w toku rozprawy przed WSA w Lublinie) w zakresie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w kluczowej społecznie kwestii odnoszącej się do przesłanek ustalania wysokości zasądzanych alimentów wybranych potrzeb małoletnich oraz możliwości zarobkowych zobowiązanych, a także ustalenie motywów sądów powszechnych przy ocenie przedstawionych dowodów stron postępowań w sprawach alimentacyjnych również motywów zasądzania alimentów w określonych wysokościach w praktyce wybranych sądów powszechnych" nie odnosiło się do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz podmiotów publicznych jako pewnej całości, szczególnie z funkcjonowaniem podstawowej struktury Państwa.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, szczególny interes publiczny rozumiany powinien być w ten sposób, że żądana informacja jest istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, a jej uzyskanie powinno przyczynić się do poprawy funkcjonowania ważnych dla państwa, instytucji publicznych czy społeczeństwa aspektów, w szczególności w zakresie poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przyjmuje się, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Tymczasem skarżąca kasacyjnie w sposób szczegółowy wykazała konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu społeczeństwa informacji publicznej, której udostępnienia się domaga, tj. sporządzenie i opracowanie zbiorczej i porównawczej analizy i jej publikację w zakresie sposobu funkcjonowania Państwa (wymiaru sprawiedliwości) w obszarze odnoszącym się do ustalania obowiązku alimentacyjnego. Wykorzystanie danych do zbiorczego opracowania, który przyczyni się do oceny funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości w kluczowym społecznie aspekcie jakim pozostaje obowiązek alimentacyjny, nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Informacja, której skarżąca się domaga, pozostaje w tym kontekście istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców.

Pismem procesowym z dnia 8 października 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowiącym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji - prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wskazać należy, że zgodnie z językową definicją "przetworzenie" oznacza przekształcenie czegoś twórczo i przeobrażenie (Uniwersalny Słownik języka Polskiego red. S. Dubisz, tom P-Ś, Warszawa 2008, s. 751). W potocznym rozumieniu przetworzenie oznacza zatem stworzenie czegoś nowego z już istniejących elementów. Za językowym znaczeniem "przetworzenia" podąża orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, że co prawda "informacja publiczna przetworzona" nie posiada na gruncie obowiązującego prawa swojej definicji legalnej, to można wskazać, że charakter taki mogą mieć dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Oznacza to zatem podjęcie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji działania o charakterze intelektualnym w odniesieniu do zbioru informacji, który jest w jego posiadaniu i nadania skutkom tego działania cech nowej informacji. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. np. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 oraz z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt 431/17). Natomiast Trybunał Konstytucyjny obradujący w składzie, którego konstytucyjność nie budzi wątpliwości, w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt SK 27/14 podniósł, że "proces powstawania tej informacji skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji na podstawie posiadanych dokumentów obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego". (OTK-A 2019/5) W istocie zatem przetworzenie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. polega na stworzeniu nowej informacji z już istniejących. Powstaje zatem zupełnie nowa jakość, co dotyczy również zebrania wielu informacji prostych, ponieważ nakład pracy przy ich zebraniu powoduje, że wykracza to poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego, co z kolei powoduje, że stworzony zostaje nowy zbiór charakteryzujący się w istocie nowymi cechami nieistniejącymi w chwili złożenia wniosku. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie można zatem przyjąć, że z informacją przetworzoną mamy do czynienia tylko wtedy, gdy nowe dane są tworzone niejako "od zera" bez wykorzystania informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja zachodzi w analizowanej sprawie. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że we wniosku z dnia 23 marca 2018 r. skarżąca kasacyjnie w istocie zażądała dostępu do informacji przetworzonej. Z niepodważonych w skardze kasacyjnej ustaleń wynika bowiem, że Prezes Sądu Rejonowego nie posiada informacji dotyczących informacji związanych z wielkością dochodzonych w postępowaniu sądowym alimentów, ich stosunku do kwoty żądanej przez powoda oraz liczby wyroków według kryteriów podanych przez wnioskodawczynię. W istocie zatem żądanie skarżącej w tej części wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczył analizy akt postępowań alimentacyjnych prowadzonych w Sądzie Rejonowym [...]. Organ nie posiadał takiej analizy, a więc musiałby ją sporządzić specjalnie na potrzeby wnioskodawczyni, co oznacza, że powstałaby całkiem nowa informacja, co odpowiada ww. definicji informacji przetworzonej.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 2 i art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie można uznać, że skarżąca kasacyjnie wykazała, iż uzyskanie żądanych we wniosku z dnia 23 marca 2018 r. informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skutecznym uzasadnieniem tej przesłanki nie może być wykorzystanie uzyskanych informacji do publikacji popularno-naukowej, która wyjaśni przesłanki jakimi kieruje się sąd przy wysokości zasądzonych alimentów. Oczywiście taka publikacja posiadałaby walor społecznie użyteczny, niemniej jednak nie sposób dostrzec, że jej powstanie jest przede wszystkim w interesie skarżącej kasacyjnie, która jak wynika z pisma z dnia 25 kwietnia 2018 r. (k-10 kat administracyjnych sprawy) – chce zbadać określony wycinek funkcjonowania sądów i na tej podstawie opublikować pod własnym nazwiskiem artykuł. W tym zakresie nie możne ona jednak angażować sił i środków administracji sądowej koniecznych dla bieżącego działania sądu, lecz powinna ona wykonać to zadanie samodzielnie, ponieważ działa na rzecz swojego dorobku naukowego, a więc nie powinni jej zastępować w zbieraniu potrzebnych materiałów – sędziowie lub pracownicy sekretariatów. Skarżąca kasacyjnie może bowiem sama na podstawie art. 525 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805) lub § 133 ust. 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2046) wystąpić do Prezesa Sądu Rejonowego [...] o udostępnienie potrzebnych jej akt i dokonać na ich podstawie badań potrzebnych do opublikowania tekstu.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.