Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 73/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108, art. 116
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku akcyzowym za okres od stycznia 2003 r. do maja 2004 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] , nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. P. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] , nr [...] o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym A. z siedzibą w R. za okres od stycznia 2003 r. do grudnia 2003 r. oraz od stycznia 2004 r. do maja 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 26 marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym A. z siedzibą w miejscowości R. na C. P. - Prezesa Zarządu tej Spółki. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z dnia [...] , orzekł o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym Spółki za okres styczeń 2003 r. - maj 2004 r.

Od powyższej decyzji C. P. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na brak przesłanek podjęcia decyzji w trybie art. 116 §1 Ordynacji podatkowej. Podał, że wskazał mienie spółki, które umożliwiło egzekucję znacznej części zaległości oraz, że podczas piastowania przez niego funkcji Prezesa Spółki nie istniały przesłanki do złożenia wniosku o jej upadłość lub postępowanie ugodowe. Zarzucił, że wydając decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej, organ zignorował lub niewłaściwie ocenił fakt nie zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz wskazania w trakcie postępowania egzekucyjnego mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiła ściągnięcie znacznej części zaległości podatkowej. Dodatkowo podniósł, że w czasie pełnienia przez niego funkcji członka Zarządu tj. do dnia 30 grudnia 2006 r. nie było podstaw do zgłaszania wniosku o upadłość lub postępowanie układowe. Na zakończenie zarzucił naruszenie zasad postępowania, gdyż jego zdaniem nie ze swojej winy nie miał możliwości wglądu w materiał zgromadzony i wykorzystany do wydania decyzji.

Po rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej wskazał, że przepis art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadkach i zakresie przewidzianym w rozdziale 15 tej ustawy, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.

Zakres podmiotowy odpowiedzialności osób trzecich zakreślony został w Ordynacji podatkowej dosyć szeroko. Podmiotami, które w określonych sytuacjach ponoszą odpowiedzialność za cudze zobowiązania podatkowe, są: rozwiedziony małżonek podatnika, członek rodziny podatnika, nabywca przedsiębiorstwa, firmujący, dzierżawca nieruchomości podatnika, wspólnik spółki cywilnej, partnerskiej, jawnej, komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, niebędący akcjonariuszem, członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej, spółki akcyjnej w organizacji, członkowie zarządu organów zarządzających innych osób prawnych, osoby prawne przejmujące lub powstałe w wyniku podziału innej osoby prawnej; gwarant lub poręczyciel. Jeżeli chodzi o zakres przedmiotowy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich to zasadą jest, że odpowiadają one za zaległości podatkowe podatnika. Przepis art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej rozszerza jednak odpowiedzialność osób trzecich na "inne należności", przy czym rozszerzenie to ma zastosowanie pod warunkiem, że przepis szczególny w stosunku do określonej kategorii podmiotów nie stanowi inaczej. Wśród innych niż zaległości podatkowe podatnika należności Ordynacja podatkowa wymienia: podatki niepobrane oraz pobrane, a niewypłacone przez płatników lub inkasentów; odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek, a także koszty postępowania egzekucyjnego. Ponadto zgodnie z art. 109 § 2 Ordynacji podatkowejw razie niedotrzymania terminu płatności osoba trzecia odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę od: zaległości podatkowych; należności wymienionych w art. 107 § 2 pkt 1 i niezwróconych w terminie zaliczek na naliczony podatek od towarów i usług. Osobisty charakter odpowiedzialności przejawia się w tym, że osoba trzecia odpowiada za zaległości podatkowe podatnika całym swoim majątkiem osobistym. Kolejną ważną cechą odpowiedzialności osób trzecich jest jej solidarny charakter. Solidarna odpowiedzialność oznacza, że każdy dłużnik solidarny zobowiązany jest do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem. Z kolei wierzyciel może żądać spełnienia całości lub części świadczenia - według własnego wyboru od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna.

Nie ulega wątpliwości, że po wejściu w życie Ordynacji podatkowej odpowiedzialność podatkowa osób trzecich w stosunku do odpowiedzialności podatnika ma wyraźnie charakter posiłkowy (subsydiarny). Oznacza to m.in., że aby podjąć działania zmierzające do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej a następnie wyegzekwowania należności - organ podatkowy ma obowiązek najpierw podjąć stosowne środki działania wobec podatnika a dopiero w dalszej kolejności wobec osoby trzeciej.

Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za zobowiązania tej spółki jest odpowiedzialnością osoby trzeciej, o której mowa w rozdz. 15 ustawy Ordynacja podatkowa. Szczegółowe przesłanki tej odpowiedzialności zostały wymienione w art. 116 tej ustawy.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stroną, że zgodnie z tym przepisem aby orzec o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki, postępowanie egzekucyjne musi być oficjalnie zakończone postanowieniem o jego umorzeniu. Powołał się tym zakresie na orzeczenia sądów administracyjnych, w których wyrażono stanowisko, że przepisy Ordynacji podatkowej nie wskazują na konieczność wydania takiego postanowienia przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Ponadto wskazał, że art. 116 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wyłącza odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – gdy ten wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odnosząc się to tej przesłanki egzoneracyjnej, organ odwoławczy przypomniał, że w postępowaniu podatkowym strona nadesłała pismo z dnia 7 maja 2008r. w którym poinformowała, że ma możliwość szybkiego uzyskania informacji w tym zakresie i w związku z tym poprosiła o umożliwienie udzielenia odpowiedzi w terminie 14 dni. Ani jednak w wyznaczonym przez siebie terminie ani w okresie późniejszym stosownych informacji strona nie przedstawiła. Nie można natomiast uznać za zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części zaliczenia kwoty 17.754,95 zł na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę dokonanego na wniosek firmy A. postanowieniem z dnia [...]

Organ podatkowy nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, że w czasie pełnienia funkcji członka zarządu tj. do dnia 30 grudnia 2006 r. nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość lub postępowanie układowe i tym samym, że brak jest podstaw do przeniesienia na niego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003., nr 60, poz. 535 ze zm.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1). Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2). Zgodnie z artykułem 21 ust. 1 i 2 tej ustawy dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli natomiast dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Zgodnie z art. 5 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Zobowiązanie staje się wymagalne z chwilą upływu terminu świadczenia. Zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym firmy A. nie powstały na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, który tylko stwierdził ich istnienie, ale z mocy prawa, z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa (w tym przypadku ustawa o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym oraz ustawa o podatku akcyzowym) wiąże powstanie takiego zobowiązania zgodnie z art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej. Dotyczyły one poszczególnych miesięcy 2003 r. i 2004 r. a terminy ich płatności upływały 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał u strony obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym. Po upływie tego terminu zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej niewpłacony podatek akcyzowy przekształcił się w zaległość podatkową. Tym samym firma A. była zobowiązana już w 2003 r. i 2004 r. do uiszczenia zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym. Natomiast decyzjami z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił firmie A. zobowiązania podatkowe za poszczególne miesiące 2003 r. i 2004 r. Spółka nie dokonała wpłat zaległego podatku akcyzowego, które można by było uznać za zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części. Uiściła jedynie dnia 21 kwietnia 2006 r. kwotę 2.237,60 zł oraz 5.293,40 zł dnia 10 października 2006 r., które zostały zaliczone na poczet zobowiązań podatkowych Spółki. Po uwzględnieniu tych wpłat łączna kwota zaległości w podatku akcyzowym wyniosła 767.606,05 zł i do dnia wydania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nie została ona uregulowana.

Tym samym wystąpiły przesłanki wskazane w art. 10 i 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze do uznania firmy A. za niewypłacalnego dłużnika a co za tym idzie zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Organ odwoławczy podniósł, że podjęte w niniejszej sprawie czynności egzekucyjne nie doprowadziły nawet w niewielkiej części do wyegzekwowania zaległości podatkowej. Zauważył, że firma A. w 2005 r. po przeprowadzeniu kontroli podatkowych zaczęła ograniczać swoją działalność poprzez wyprzedaż majątku trwałego, który na początku 2005 r. miał wartość 1.277.785,83 zł, na koniec 2005 r. 60.062,43 zł, a na koniec 2006 r. jedynie 22.366,75 zł. Dotyczyło to w szczególności sprzedaży dnia 6 lipca 2005 r. nieruchomości, na której znajdowała się stacja paliw dla spółki jawnej B. , R. oraz sprzedaży dla tej spółki dnia 2 grudnia 2005 r. dwóch autocystern. Zmniejszeniu uległy również przychody ze sprzedaży towarów i usług, które w 2005 r. wynosiły 12.040.886,86 zł, natomiast w 2006r. 2.077.534,00 zł. Należy również zauważyć, że na koniec 2006 r. strona nie posiadała żadnych zapasów towarów.

Organ odwoławczy podzielił jedynie stanowisko strony dotyczące analizy ekonomicznej spółki A. za 2005 r. i 2006 r. Organ I instancji błędnie przyjął bowiem kwotę 1.352.441,91 zł jako wysokość kapitału zakładowego w 2005 r., który w rzeczywistości wynosił 2.050.000,00 zł. Mając powyższe na uwadze strona słusznie podniosła, że kwota 1.352.441,91 zł w zupełności wystarczała na zapłatę podatku akcyzowego w kwocie 767.606,05 zł. Również w 2006 r. kapitał własny spółki A. w kwocie 1.073.603,98 zł przewyższał określone jej zobowiązanie w podatku akcyzowym. Tym samym Naczelnik Urzędu Celnego błędnie uznał, że wystąpiła sytuacja, w której pasywa spółki przewyższyły jej aktywa. Błąd ten nie miał jednakże wpływu na prawidłowość wydanej decyzji, gdyż jak wyżej wspomniano firma A. spełniła warunki do uznania ją za dłużnika niewypłacalnego zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, w związku z czym Prezes Zarządu – C. P. był zobowiązany zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy do złożenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Za bezzasadny i niezrozumiały uznał natomiast organ podatkowy zarzut strony dotyczący braku możliwości wglądu w materiał zgromadzony i wykorzystywany do wydania decyzji. Strona nie zwracała się z wnioskiem o udostępnienie jej materiałów postępowania. Również Naczelnik Urzędu Celnego nie uniemożliwiał jej wglądu w te materiały. Zgodnie z art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przed wydaniem decyzji organ I instancji postanowieniem z dnia 17 lipca 2008 r. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, z którego to prawa strona nie skorzystała.

Biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego w ocenie Dyrektora Izby Celnej nie zaszły przesłanki wyłączające odpowiedzialność Pana C.F. P. za zobowiązania A.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego C. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w której wniósł o jej uchylenie.

Podniósł, że odchodząc z funkcji Prezesa Zarządu A. nie miał podstaw do zgłoszenia wniosku o jej upadłość, nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne w stosunku do niej, a Zarząd Spółki wskazywał mienie umożliwiające spłatę istotnej części zaległości podatkowych. Zauważył, że bezzasadnie pominięto w prowadzonym postępowaniu A. , jako stronę postępowania.

Uzasadniając powyższe podał, że według dominującego stanowiska sądów, o bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, należy orzec w formie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Podał, że w trakcie postępowania egzekucyjnego były Zarząd Spółki wskazał mienie spółki, z którego egzekucja umożliwiła ściągnięcie znacznej części zaległości podatkowej. Stwierdził ponadto, że w czasie pełnienia funkcji członka Zarządu, tj. do 30 grudnia 2006 r. nie było podstaw do zgłaszania wniosku o upadłości lub postępowania układowe. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie wskazał ani jednej przesłanki, która uzasadniać by mogła zgłoszenie wniosku o upadłość A. w dacie zakończenia jego udziału w Zarządzie tej firmy. Wskazał, że kapitał własny podatnika w całości wystarczał na uregulowanie podatku akcyzowego. Tak, więc źródła finansowania, bezsprzecznie istniały, a nadwyżka aktywów nad pasywami oraz brak nieuregulowanych płatności (decyzje dotyczące podatku akcyzowego nie podlegały wykonaniu) bezspornie wskazywały, że stan finansowy Spółki, na dzień jego wystąpienia z Zarządu, był korzystny i nie istniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Podstawę prawną rozstrzygania w niniejszej sprawie stanowią przepisy art. 108 § 1 i 2 oraz art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 108 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:

1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;

2) dniem doręczenia decyzji

a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,

b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,

c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,

d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;

3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3.

W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

W myśl art. 116 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu 1) nie wykazał, że a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (§ 1). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2).

Innymi słowy, w postępowaniu dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na osobę trzecią, organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast osoba trzecia chcąc uwolnić się od odpowiedzialności winna wykazać, że zaszły przesłanki od tej odpowiedzialności ją uwalniające.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że A. posiada zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za okres od stycznia 2003 r. do grudnia 2003 r. oraz od stycznia 2004 r. do maja 2004 r. określone w decyzjach z dnia [...] : nr [...] i nr [...] i tytułach wykonawczych.

Bezsporne jest również, że w okresie, którego zaległości te dotyczą, skarżący był Prezesem Zarządu wcześniej wymienionej spółki.

W toku postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na skarżącego organy ustaliły, iż egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Zdaniem sądu, organy w niniejszym postępowaniu prawidłowo wykazały bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyczerpały w toku postępowania egzekucyjnego wszystkie możliwe sposoby egzekucji.

W tym miejscu należy podkreślić, że w dniu 8 grudnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał uchwałę w sprawie sygn. akt II FPS 6/08, w której uznał, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego ma ogólną moc wiążącą.

Dlatego twierdzenie skarżącego, że o bezskuteczności egzekucji, należy orzec w formie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zasługuje na aprobatę, a zarzut w tym zakresie na uwzględnienie.

W dniu 9 marca 2009 r., Naczelny Sąd Administracyjny podjął także uchwałę w sprawie sygn. akt I FPS 4/08, w której stwierdził, że przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada obowiązek na organ podatkowy do prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący w czasie powstawania zaległości podatkowych był jedynym członkiem zarządu A. a jego twierdzenia o konieczności prowadzenia postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią wraz z samą spółką również nie mogą zostać podzielone, bowiem taka konieczność nie jest przewidziana w art. 116 Ordynacji podatkowej.

Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącego, w którym podniósł, że wskazywał mienie umożliwiające spłatę istotnej części zaległości podatkowych.

Zdaniem sądu, możliwość uwolnienia się członka zarządu od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki poprzez wskazanie mienia, z którego egzekucja jest możliwa, uzależniona jest od wskazania przez niego takiego majątku spółki, z którego istnieje faktyczna możliwość zaspokojenia zaległości podatkowych i to w znacznej, a nie znikomej części. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji, w którym organ szczegółowo wyliczył kwoty zaległości i kwoty podatku zapłaconego, skarżący takiego majątku nie wskazał. Podczas piastowania funkcji Prezesa Zarządu Spółki, kiedy jeszcze spółka dysponowała majątkiem pozwalającym na spłatę zadłużenia, skarżący nie go nie uregulował, a po wszczęciu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe nie wskazał mienia pozwalającego na zaspokojenie zaległości podatkowych.

Skarżący nie wykazał także zaistnienia innych przesłanek uwalniających osobę trzecią w myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) ani, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie definiuje pojęcia "czasu właściwego" do zgłoszenia upadłości (bądź wszczęcia postępowania układowego). W związku z powyższym odwołać należy się do przepisów regulujących kwestie związane z upadłością jak i z postępowaniem układowym tj. do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) oraz do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym (Dz. U. z 1950 r., Nr 38, poz. 349 ze zm.). Art. 1 § 1 pierwszego z tych aktów prawnych stanowi, że przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego. Natomiast w § 2 tego artykułu stwierdza się, iż upadłość przedsiębiorcy będącego osobą prawną, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, będzie ogłoszona także wówczas, gdy jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Gospodarczą zatem przyczyną upadłości jest finansowe załamanie podmiotu gospodarczego, polegające w zasadzie na jego trwałej niewypłacalności, a więc na braku możliwości zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Podobne przesłanki decydują o wszczęciu postępowania układowego, bowiem jak wynika z art. 1 Prawa o postępowaniu układowym, przedsiębiorca, który wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności zaprzestał płacenia długów lub przewiduje w najbliższej przyszłości zaprzestanie ich płacenia, może żądać otwarcia postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami. Z art. 5 Prawa upadłościowego wynika natomiast, że przedsiębiorca zobowiązany jest, nie później niż w okresie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (§ 1 tego artykułu), a reprezentant przedsiębiorcy, będącego osobą prawną jest obowiązany zgłosić taki wniosek w terminie 2 tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (§ 2).

Stosownie natomiast do art. 11 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późno zm.), obowiązującego od 1 października 2003 r., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny tj. wtedy, gdy nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań lub, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Zgodnie z art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze dłużnik jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła przyczyna ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, a jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na tym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

Mając na uwadze powyższe przepisy, zgodzić się należy, że skoro skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości A. (z akt sprawy wynika, że w ogóle go nie złożył) ani, że nie ponosi winy w nie złożeniu takiego wniosku do sądu we właściwym czasie, organ prawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła powyższa przesłanka uwalniająca go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, skarżący w sytuacji nie regulowania długów wobec Skarbu Państwa obowiązany był do złożenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, czego nie uczynił, pozbawiając się tym samym możliwości uwolnienia od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe reprezentowanej i zarządzanej przez niego spółki.

Wobec powyższego, organy po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1,art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, prawidłowo orzekły o odpowiedzialności skarżącego za zaległości w podatku akcyzowym A. jako osoby trzeciej za okres od stycznia 2003 r. do grudnia 2003 r. oraz od stycznia 2004 r. do maja 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.