Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 619/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust 1 i 2 pkt 2, art. 6 ust 1 pkt 3 i 19, art. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi T.O. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej jako: PWUG), po rozpatrzeniu odwołania T. O.(dalej jako: Strona, Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (dalej: OUG, organ pierwszej instancji) z [...] r., nr [...], ustalającą Stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 58 216 Mg kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku), występującego powyżej wód gruntowych, na części działki nr [...] w K., Gmina P..

Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm.; dalej Kpa), w związku z art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2126; dalej Pgg).

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych:

W dniu [...] r. OUG został powiadomiony przez mieszkańca K. o prowadzeniu przez Stronę bardzo głębokich wkopów na powierzchni ok. 3,5 ha na działce nr [...]; wskazano na uciążliwości powstałe wskutek wywozu urobku samochodami ciężarowymi; dołączono zdjęcia; w rozmowie telefonicznej dodano, że kruszywo jest wywożone na inwestycję w D. - budowa [...] oraz do J. na budowę [...].

W dniu [...] r. pracownik UOG przeprowadził oględziny działki nr [...] w K. i ustalił m.in.: położenie działki, nachylenie jej terenu; w części zachodniej, niezalesionej działki zlokalizowane wyrobisko typu wgłębnego rozdzielone poziomem nieobjętym eksploatacją, na wyrobisko północne i południowe; teren objęty eksploatacją kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku) w całości został odsłonięty; zwałowiska głównie warstwy ornej (humusu) zlokalizowane były wzdłuż północnej granicy działki, wschodniej i zachodniej poprzez wywożenie go poza teren działki nr [...]; podano wymiary skarpy i wyrobiska oraz jego zawartość. Opisano w protokole z oględzin stan kopaliny, jej urobek koparkami; widoczne samochody ciężarowe (m.in. o nr rej. [...]), dwie koparki typu [...] na podwoziu gąsienicowym i [...] na podwoziu kołowym z osprzętem. Podkreślono, że przybyła na miejsce wizji Strona oświadczyła, iż wykopy na działce nr [...] wykonywane są w związku z budową stawu rekreacyjnego na podstawie pozwolenia wodno prawnego; rok wcześniej w tej sprawie składała wyjaśnienia inspektorowi z OUG, nie otrzymała żadnych pism w sprawie nielegalnej eksploatacji kopaliny, ponieważ prowadzi budowę stawu rekreacyjnego. Podczas wizji terenowej wykonano dokumentację fotograficzną wyrobiska wgłębnego, dokumentującą m.in. osady piaszczysto - żwirowe występujące pod pochylnią zjazdową na poziom suchy.

Po wszczęciu postępowania w sprawie OUG poinformował Stronę o uprawnieniach i wezwał do złożenia wyjaśnień; zawiadomienie i wezwanie zostały odebrane przez nią osobiście [...]r. W dniu [...] r. do OUG wpłynęło kolejne pismo z wnioskiem o sprawdzenie nielegalnie działającej żwirowni, prowadzonej pod pretekstem kopania stawów. Równocześnie tego dnia Strona zwróciła się do organu o przesunięcie terminu nadesłania wyjaśnień.

W dniu [...] r. została przeprowadzona ponowna wizja terenowa działki nr [...], po wcześniejszym telefonicznym zawiadomieniu Strony, która zobowiązała się do uczestnictwa w planowanej wizji terenowej. W jej trakcie inspektor OUG ds. miernictwa z uprawnieniami mierniczego górniczego wykonał pomiar geodezyjny wyrobiska przy użyciu urządzenia GPS-GRS-1 klasy GIS, dokonał obliczenia jego powierzchni (tj. 8.881,48 m2) oraz ubytku kopaliny i nadkładu do dnia [...] r., wyliczając ubytek do rzędnej + 33 m n.p.m. w ilości 39.937,93 m3, w tym nadkładu 3.552,59 m3; obliczony ubytek kopaliny wyniósł 36.385,34 m3, tj. 58.216,544 Mg [39 937,93 m3- 3 552,59 m3 = 36 385,34 m3 x 1,6 Mg/m3 (ciężar właściwy piasku)]. W czasie wizji terenowej działki nr [...] stwierdzono co uprzednio oraz dalsze prowadzenie powiększania wyrobiska; Strona w dniu rozpoznania nie przedstawiła dokumentów zezwalających na budowę stawu; wykonano ponowny obmiar powstałego wyrobiska oraz dokumentację fotograficzną.

Strona powtórzyła oświadczenie, że prowadzi roboty ziemne związane z budową stawu, gdyż planuje zagospodarować działkę pod agroturystykę, dlatego buduje staw w północnej części działki zaś domki drewniane dla wczasowiczów posadowione będą w południowej części działki; posiada pozwolenie wodnoprawne na budowę stawu, jednak ze względu na brak przekształcenia działki pod budowę stawu dotychczas pozwolenie na budowę stawu nie zostało wydane; roboty rozpoczęła przed wydaniem pozwolenia na budowę stawu ponieważ procedury związane z uzyskaniem tego pozwolenia przedłużały się, a prowadzoną budowę chciała szybko zakończyć; odprowadzenie wody z wyrobiska umożliwia wyplantowanie dna wyrobiska, które będzie dnem stawu, a po wykonaniu w całości wyrobiska i uformowaniu skarp odpływ wody zostanie zamknięty w celu napełnienia wodą wykonanego wykopu; w celu przygotowania wyrobiska pod staw i pod kąpielisko dla wczasowiczów na obrzeżu wyrobiska złożony był na pryzmie drobny biały piasek przywieziony z zewnątrz. Według oświadczenia Strony wydobyta kopalina z wykopu (masy ziemne) wywożona jest na jego działki w celu wyrównania powierzchni terenu, tj. wypełnienia występujących zagłębień terenowych i poprawienia wartości użytkowej tych gruntów; wyrobisko pod staw ma być powiększone jeszcze ok. 20 m w kierunku południowym; dokumenty zezwalające na budowę stawu zostaną niezwłocznie przesłane do UOG, w ostatnich dniach została wydana decyzja zezwalająca na przekształcenie działki, oczekuje na wydanie pozwolenia na budowę stawu; ze względu na przedłużające się postępowania administracyjne zdecydowała się na rozpoczęcie robót przed wydaniem pozwolenia na budowę.

Po przeanalizowaniu dokumentów OUG ponownie wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień. Do wyjaśniającego sprawę pisma procesowego Strona załączyła dokumenty: umowę przedwstępną kupna sprzedaży działki nr [...] w K. z [...] r.; wniosek z [...] r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowiska jest wymagane; Wójta Gminy P. - pismo z [...] r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, postanowienie z [...] r. o braku konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania, decyzję z [...] r. stwierdzającą brak konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania; wniosek z [...] r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy; postanowienie z [...] r. [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S.; decyzję nr [...] r. z [...] r. Wójta Gminy P. o warunkach zabudowy; zawiadomienie z [...] r. Starosty [...] o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodno prawnego i decyzję nr [...] z [...] r. udzielającą pozwolenia wodnoprawnego; projekt architektoniczno-budowlany wraz z dokumentacją projektową, oraz wniosek o pozwolenie na budowę z [...] r.; Starosty [...] - zawiadomienie z [...] r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę stawu rekreacyjnego, zawiadomienie z [...] r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej i decyzję nr [...] z [...] r. Dołączono także pełnomocnictwo i wniesiono o umorzenie prowadzonego postępowania w całości, dopuszczenie i przeprowadzenie zawnioskowanych w piśmie dowodów z dokumentów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu pisma, nie obciążanie Strony kosztami powstałymi w związku z prowadzonym postępowaniem. Dodatkowo pismem z [...] r. Strona przedstawiła decyzję nr [...] z [...] r. Starosty [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę ziemnego stawu rekreacyjnego na działce nr [...] w K..

Na ponowne wezwanie organu [...] r. Strona złożyła w siedzibie OUG wyjaśnienia, oświadczając, iż prace budowy stawu na działce nr [...] w K. rozpoczęto w [...] r. przed otrzymaniem decyzji o warunkach zabudowy ponieważ domki rekreacyjne, które mają być posadowione na działce nr [...], będą przywiezione w [...] r. Prace rozpoczęto w [...] r. Masy ziemne zostały wywiezione na działkę w M., ale nie jest to miejsce, na którym posadowiony jest jej dom M. [...]. Są to inne pozostałe grunty będące jej własnością, ale nie wskazała dokładnie tych gruntów. Wyjaśniła, że nie ma jednego miejsca przeznaczonego pod plac składowy mas ziemnych, masy z wykopu pod budowę stawu zostały rozplantowane na innych gruntach będących we jej władaniu, część mas ziemnych została zużyta na własne potrzeby ale bez wskazania rodzaju potrzeb i ilości mas . Wyjaśniono, że obecnie roboty ziemne pod wykop stawu zostały wykonane w 90%; pozostało do wykonania formowanie skarp; wyspy, na których będą stały domki są planowane i zmianie ulegnie projekt lub też zrezygnuje z tych wysp. Jednym z powodów rozpoczęcia prac budowy stawu w [...] r. była realizacja wykonania zamówienia domków rekreacyjnych w [...] r. Fakt obietnicy szybkiego otrzymania decyzji o warunkach zabudowy też spowodował, że rozpoczęto budowę stawu wcześniej niż otrzymanie decyzji. Podkreślono, że celem była budowa stawu nie zaś pozyskiwanie w sposób nielegalny kruszywa naturalnego. Zobowiązała się do przesłania odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie OUG z [...] r.

W kolejnym piśmie procesowym Strona podtrzymała swoje wyjaśnienia; wskazała, iż nie każda odkrywka (urobek) może zostać zaliczona do kopaliny - kruszywa naturalnego, które potencjalnie prezentuje określoną wartość ekonomiczną; materiał pozyskiwany przy wykopywaniu stawu rekreacyjnego nie jest kopaliną - piaskiem ani żwirem, a jedynie gliną, której wydobycie nie wymaga posiadania koncesji.

OUG powiadomił Stronę [...] r. o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej nielegalnego wydobywania kopaliny na działce nr [...] w K.. Następnie [...] r. poinformował o zamiarze przeprowadzeniu dowodu ze świadka, tj. A. S. na okoliczność wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] w K., o wezwaniu P. R. do złożenia zeznań. A. S. złożyła oświadczenie, że nie prowadziła działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny na działce nr [...] w K.; nie użyczała środków transportu do wywozu wydobytej kopaliny z działki nr [...]. Według jej wiedzy właścicielem działki nr [...] w K. jest Strona, który prowadzi budowę stawu rekreacyjnego na ww. działce. Prace te były wykonywane w [...] r. podczas wizji terenowej przeprowadzonej przez OUG; wskazała, iż mimo prowadzenia w tym dniu robót na działce, pracownicy Urzędu nie zweryfikowali, dokąd wywożony jest urobek wydobyty z działki nr [...], a to właśnie jej zdaniem zamknęłoby sprawę. Strona, obecna przy przesłuchaniu świadka, oświadczyła, że wydobyty urobek wykorzystywał na własne potrzeby, do zasypywania nierówności na należącym do niego terenie; urobek był wydobywany i wywożony za pomocą należących do niego maszyn, a inspektorzy OUG obecni w trakcie kontroli mogli się ze wszystkim zapoznać.

Organ uwzględnił także żądanie dowodowe Strony dopuszczenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków pracowników OUG na okoliczność przebiegu prowadzonych przez nich oględzin działki nr [...] w K., dokonywanych czynności obmiaru, zachowania Strony w trakcie oględzin, a także możliwości ustalenia miejsca wywożenia powstałego ubytku. Z otrzymanego przez organ pisma P.R. wynikało, że [...] ha działki nr [...] w K. sprzedał Stronie w [...] r. na podstawie umowy przedwstępnej kupna - sprzedaży w związku z budową stawu, jaką prowadzi. Pozostała część działki, tj. [...] ha (zalesione) zostaną także sprzedane i wówczas zostanie podpisana umowa notarialna. Pismo nie zostało podpisane przez P. R., który został wskazany jedynie w jego nagłówku.

Ponownie [...] r. do OUG wpłynęło pismo informujące o nielegalnym wydobywaniu kopaliny w miejscowości K. prowadzonym przez Stronę pod pretekstem budowy stawów. Organ wystąpił do Komendanta Komendy Powiatowej Policji w S. o ustalenie właściciela samochodu ciężarowego, który w [...] r. znajdował się na terenie działki nr [...] w K..

W dniu [...] r. przesłuchano świadka Z. L., który opisał stwierdzone w trakcie wizji okoliczności; pozyskiwanie kruszywa naturalnego, które wywożono z wyrobiska, pozostawiając jednocześnie w wyrobisku kruszywo gorszej jakości zanieczyszczone gliną co wskazuje, że prowadzone przez Stronę roboty stanowiły działalność w zakresie wydobywania kopaliny. Świadek nie stwierdził przy tym robót zmierzających do wykorzystania wydobytej kopaliny celem formowania zbiornika wodnego. Przesłuchano także drugiego świadka- pracownika OUG, który opisał przebieg wizji i podkreślił, że po zakończeniu czynności pomiaru wyrobiska na działce nie było żadnych ciężarówek za którymi można było się udać celem sprawdzenia wywozu kopaliny. W trakcie przesłuchania obu świadków nie była obecna Strona, ani też jej pełnomocnik, pomimo, że zostali oni prawidłowo zawiadomieni o przesłuchaniu, a przesłuchanie przeprowadzono na wniosek strony.

W dniu [...] r. inspektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. ds. miernictwa z uprawnieniami mierniczego górniczego sporządził uzupełnienie wykonanego obmiaru do sprawozdania technicznego dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny bez koncesji na działce nr [...] sporządzonej w dniu [...] r. w odniesieniu do parametrów stawu określonych w operacie wodnoprawnym - budowa stawu rekreacyjnego dz. nr [...], obręb K.. W przedmiotowym uzupełnieniu wskazano, iż na dzień [...] r. zakres inwestycji opisany czterema punktami załamania o podanych współrzędnych A, B, C, D i projektowanej rzędnej dna stawu + 37 m n.p.m. został przekroczony i przedstawiono wyliczenie. Natomiast Komenda Powiatowa Policji w S. poinformowała pisemnie OUG, iż nie jest upoważniona do udostępnienia informacji w zakresie właściciela samochodu o nr rejestracyjnym [...].

W dniu [...] r. doręczono Stronie kserokopie protokołów przesłuchania świadków, a [...] r. OUG poinformował Stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie nielegalnego wydobywania kopaliny na działce nr [...] w K., informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie zostało odebrane [...] r. W dniu [...]r. do OUG wpłynęło kolejne pismo w sprawie przekazania kolejnych zawiadomień dotyczących nielegalnie działającej żwirowni K..

Wobec powyższych ustaleń OUG w dniu [...] r. wydał decyzję naliczającą opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Stronę odwołania WUG decyzją z dnia [...] r. uchylił tą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę OUG wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień, która [...] r. podtrzymała dotychczasowe swe wyjaśnienia; podkreśliła, że przeprowadzona została kontrola przez Starostwo Powiatowe, która nie stwierdziła żadnych uchybień; nie realizuje obecnie żadnej inwestycji z uwagi na postępowanie prowadzone przez urząd górniczy, a zamówione domki zostały przerzucone na teren innej inwestycji; zakończyła jedynie budowę stawu, chociaż nie wystąpiła jeszcze o odbiór robót budowlanych; wskazywała w dniu [...] r. działki, na których deponował wydobyte masy ziemne, jednak pracownicy urzędu górniczego nie chcieli pojechać za ciężarówką; masy [ziemne wydobyte z działki nr [...]] były składowane na działkach (wskazanych w piśmie z dnia [...] r.) celem ich rekultywacji, są to działki o charakterze rolniczym, w sposób rolniczy użytkowane. Urobek wykorzystywany był dla wyrównywania nierówności w tychże działkach. Masy te nie były tam gromadzone, lecz rozplantowane. Nie były to prace prowadzone w oparciu o jakiekolwiek decyzje i pozwolenia; nie jest w stanie przypomnieć sobie dokładnej lokalizacji tych działek, tj. określonych w piśmie z dnia [...] r. w punktach 3-7, jednak prześle do urzędu górniczego dokładne informacje w tej sprawie. Wskazała, że działka należąca do J. J., znajduje się w miejscowości M.; to jego znajomi; gromadzenie drewna [...] rozpoczęło po dniu [...] r. Było ono gromadzone w części północnej pomiędzy górną krawędzią stawu, a północną granicą działki lub w części zachodniej, na odcinku północnym, przy drodze powiatowej (gruntowej). Drewno było tymczasowo przywożone, po czym było wywożone; postępowanie w sprawie przestrzegania warunków decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. na wykonanie urządzenia wodnego zbiornika ziemnego na działce [nr [...]] zostało już zakończone;

nie wie czy w ramach prowadzonego postępowania Starosta wykonał obmiar wybudowanego zbiornika lub inne czynności z tym związane. Wie, że pracownicy Starostwa byli na wizji lokalnej i zrobili zdjęcia. Dane w Protokole z oględzin z dnia [...] r. dotyczące powierzchni zbiornika opierają się wyłącznie na oświadczeniu dotyczącym ogólnej powierzchni zbiornika, nie wynikają z obmiaru; od dnia wydania przez Starostę [...] pozwolenia na budowę stawu ziemnego rekreacyjnego na przedmiotowej działce, uzyskała jedynie pozwolenie wodnoprawne.

W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny działki nr [...] przy udziale Strony i ustalono, że wyrobisko wgłębne w całości było zawodnione, o dnie porośniętym roślinnością. Według oświadczenia strony głębokość wyrobiska zawodnionego wynosi ok. od 0,5 m do 1 m. Na obszarze wyrobiska zawodnionego zbudowano wyspę do rzędnych zbliżonych do powierzchni terenu. Na stropie wyspy pozostawiono głaz narzutowy. Skarpy wyprofilowano do kąta zapewniającego stateczność. W niektórych skarpach stwierdzono rozmycia erozyjne. W części środkowej wyrobiska wyprofilowano dwa półwyspy, niestykające się ze sobą.

W czasie oględzin zweryfikowano w terenie lokalizację profili od nr [...] do nr [...] opisanych w opinii dotyczącej powierzchniowej budowy geologicznej działki nr [...], wykonano dokumentację fotograficzną wyrobiska oraz pomiar geodezyjny, który wykazał, że powierzchnia wyrobiska wynosi 10.182,97 m2, a lustro wody pomierzono na rzędnej 34,4 m. n.p.m. Na podstawie wykonanego pomiaru geodezyjnego wyrobiska w odniesieniu do poprzedniego pomiaru wykonanego w dniu [...] r. OUG stwierdził rozmiar i kierunek dalszych prac wydobywania kopaliny, powiększenie powierzchni wyrobiska, podniesienie poziomu lustra wody w wyrobisku w okresie 15 miesięcy o 1,4 m; zlikwidowanie rury przepustowej; zbudowanie wewnętrznych zwałowisk; wypływ wód gruntowych w dnie wyrobiska. W czasie wizji terenowej zweryfikowano lokalizację profili i ustalono, że w opinii geologicznej każdy z profili ma wysokość większą niż wynika to z różnicy rzędnych wysokości skarpy, tym samym informacje co do miąższości dokumentowanych osadów nie są rzetelne.

W ramach prowadzonego postępowania po dniu [...] r. OUG uzyskał informację od:

- Nadleśnictwa S., iż samochód ciężarowy o nr [...] nie jest jego własnością i nie był wynajmowany; Nadleśnictwo za ustną zgodą właściciela działki nr [...] w K. [bez wskazania w piśmie, kto jest właścicielem działki] składowało drewno w części NW działki na pow. 0,10 ha, w okresie od początku [...] r. do końca [...] r. Na dzień [...] r. drewno nie było składowane na ww. działce;

- Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] Wydziału Ochrony Środowiska, iż dla działek wskazanych m.in. nr [...] w K. nie wydał decyzji w zakresie gospodarki odpadami;

- Starosty [...], iż nie wydał decyzji na wykorzystanie mas ziemnych przywożonych z zewnątrz na działkach wskazanych przez Stronę. Tym samym OUG uznał, że przesłana informacja w zakresie rozplantowania mas ziemnych nie jest w pełni wiarygodna.

Ponadto w ramach prowadzonego postępowania OUG uwzględniając wniosek dowodowy Strony r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: A. O., K. O. i M. P. [po kilkukrotnych wezwaniach świadków do złożenia zeznań i nałożeniu kar pieniężnych na ww. za niestawiennictwo] – organ wystąpił do Wójta Gminy P. o odebranie zeznań od tych świadków w zakresie składowania mas ziemnych na nieruchomościach należących do świadków.

W dniu [...] r. przekazano do OUG protokół przesłuchania M. P., który oświadczył, iż od [...] r do [...] r. nie pracował na rzecz Strony, nie pracował na terenie działki nr [...] w K., nie posiada wiedzy w zakresie wydobywanego materiału z działki oraz jego wykorzystania.

Następnie przekazano protokoły przesłuchania świadków A. O. i K. O., którzy oświadczyli, iż nie byli związany stosunkiem pracy lub umową cywilną ze Stroną w zakresie robót prowadzonych na działce nr [...] w K., która jest ich bratem; sami prowadzą indywidualne gospodarstwa rolne. K O. przyznał, że wie, że z terenu działki nr [...] w K. wydobywane były gliny i iły, które wywożono na działki stanowiące jego własność celem zasypania zagłębień oraz nierówności. Korespondencji z OUG nie odbierał, ponieważ przebywał poza granicami kraju.

W konsekwencji powyższego OUG decyzją z dnia [...] r. ponownie ustalił Stronie opłatę podwyższoną za wydobycie, bez wymaganej koncesji 58 216 Mg kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku), występującego powyżej wód gruntowych, na części działki nr [...] w K., Gmina P., w okresie od [...] r. do [...] r., w wysokości [...] zł oraz zobowiązał do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Gminy P. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. W uzasadnieniu zaakcentował, że Strona prowadziła działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż bez wymaganej koncesji, o której mowa w art. 140 ust. 1 Pgg. Faktami bezspornymi w sprawie są w szczególności:

1. prowadzenie wydobywania kopaliny - kruszywa naturalnego, którym są piaski moren, wyciśnięcia fazy poznańskiej, występujące na działce nr [...] w miejscowości K.;

2. okres wydobywania kopaliny bez uzyskania wymaganych przepisami prawa decyzji, przypadający od [...] r. do co najmniej [...] r.;

3. osoba wydobywającego kopalinę, którą jest Strona;

4. brak wymaganych przepisami prawa zezwoleń uprawniających zarówno do wydobywania kopalin, jak i do budowy stawu;

5. sukcesywne obniżanie poziomu lustra wody poprzez wykonanie przepustu odprowadzającego wodę poza wyrobisko, oraz przerwanie warstwy izolacyjnej poziomu wodonośnego w celu dalszego wydobycia kopaliny, pod pretekstem budowy stawu.

Podkreślono, że bez znaczenia jest wskazywany przez Stronę fakt, nie zamierzała prowadzić działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin bowiem ustawa Prawo geologiczne i górnicze nie utożsamia podmiotów wydobywających kopaliny bez uzyskania wymaganej koncesji wyłącznie z podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą. Nadto wadliwość poglądu utożsamiającego prowadzenie działalności w zakresie wydobywania kopalin jedynie z prowadzeniem działalności gospodarczej stoi w sprzeczności także z brzmieniem art. 4 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze określającym jako prowadzenie działalności w zakresie wydobywania piasków i żwirów także wydobywane ich dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, a więc jednoznacznie w celach niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zdaniem OUG nie miał też znaczenia podkreślany przez pełnomocnika strony argument, iż celem strony nie było wydobywanie kopalin celem ich dalszej odsprzedaży. Jak bowiem podkreślała Strona uzyskane masy ziemne wykorzystywane zostały na należących do niej nieruchomościach celem wypełnienia istniejących zagłębień terenowych oraz poprawienia wartości użytkowej tych gruntów. Tym samym nawet przy założeniu, że kopalina nie była sprzedawana, jej wydobycie przyniosło niewątpliwie korzyść gospodarczą.

Podkreślił również, że budowa stawu, który wybudował adresat decyzji, wymaga uzyskania licznych decyzji, a proces budowy stawu można było rozpocząć dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm.). Natomiast jak wynika z zebranej dokumentacji, Strona uzyskała:

1. decyzję nr [...]Wójta Gminy P. z dnia [...]r. ustalającą warunki zabudowy dla budowy stawu rekreacyjnego,

2. decyzję nr [...]Starosty [...] z dnia [...]r. nadającą pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnego,

3. decyzję nr [...]Starosty [...] z dnia [...]r. zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej,

4. decyzję nr [...]Starosty [...] z dnia [...]r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę ziemnego stawu rekreacyjnego.

Zatem wydobywanie kopaliny rozpoczęła przed uzyskaniem którejkolwiek z wyżej wskazanych decyzji, a budowę stawu rozpoczęła zaś formalnie dopiero po uprawomocnieniu się ostatniej ze wskazanych decyzji, tj. po upływie blisko półtora roku od rozpoczęcia eksploatacji.

Podkreślono więc precyzyjne ustalenie faktu wydobywania kopaliny, jej ilość, okres w którym do wydobywania doszło, podmiot, który wydobył kopalinę, brak jakiejkolwiek decyzji uprawniającej do wydobywania kopalin, w tym w szczególności decyzji koncesyjnej. Nadto zaakcentowano, że wyrażone w tej decyzji stanowisko znajduje także potwierdzenie w licznych pismach kierowanych do OUG przez różne osoby fizyczne informujące nie tylko o fakcie bezprawnego prowadzenia przez Stronę wydobywania kopalin, ale także o wywozie i sprzedaży tychże kopalin.

Dodatkowo także wskazano, że na ocenę prowadzonej przez Stronę działalności wpływa sposób prowadzenia prac, tj.:

1. wywóz w całości wydobytej kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku) poza teren inwestycji;

2. przekroczenie wyznaczonego w projekcie budowlanym zakresu prac w pionie i w poziomie z powodu wydobywania kopaliny o korzystniejszych parametrach jakościowych, tj. wydobywania kopaliny poniżej projektowanego dna stawu od rzędnej 37 m n.p.m. do rzędnej co najmniej 34,4 m n.p.m. i budowy zwałowisk [m.in. wyspy oraz grobli] do rzędnej 37 m n.p.m. przy wykorzystaniu innych osadów niż wydobyte piaski;

3. brak wykorzystania wydobytej kopaliny do budowy i formowania skarp stawu;

4. wyeksploatowanie (w części) w trakcie prowadzonych robót warstwy izolacyjnej, co spowodowało odpływ wód z wyrobiska i obniżenie lustra wody w wyrobisku poniżej wylotu rury odpływowej;

5. odwadnianie wyrobiska w celu pozyskania kopaliny o korzystniejszych parametrach jakościowych występującej poniżej lustra wody;

6. deklarowany sposób wykorzystania wydobytej kopaliny, tj. poprawa wartości użytkowych gruntów przez nią i nie należących do niej - wskazujący na uzyskaną przez stronę jak i pozostałe wskazane osoby, korzyść gospodarczą, ale niezgodnie z prawem, bo bez stosownych w tym zakresie uregulowań.

Ponadto w ocenie organu, opartej na zgromadzonym materiale dowodowym, że Strona miała świadomość, że na prowadzenie działalności polegającej na wydobywaniu kopalin wymagane jest uzyskanie koncesji. Tym samym, że prowadzona przez nią działalność, zważywszy na to, że wykonywana była bez uzyskania stosownych zezwoleń, w tym zezwoleń na rzekomą budowę stawu, spełniała znamiona czynu określonego w przepisie art. 140 ust. 1 Pgg. Powyższe uzasadnione jest również posiadaniem koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" przez A. S.. Powołano się na orzecznictwo i wskazano wyliczenie spornej opłaty.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Strona wniosła odwołanie żądając uchylenia tej decyzji w całości i umorzenia postępowania w sprawie lub o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 Pgg poprzez przyjęcie, że odwołujący się prowadził działalność bez wymaganej koncesji w zakresie wydobywania piasku na części działki nr [...] w K., gmina P.;

- art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 19 Pgg wyrażające się w uznaniu, jakoby działalność prowadzona przez odwołującego się nosiła znamiona wydobycia kopaliny w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy działalność ta polegała na prowadzeniu robót związanych z budową stawu rekreacyjnego, "zwłaszcza w sytuacji, w której wydobyty urobek stanowił osad nieprzedstawiający żadnej wartości użytkowej";

- art. 101 pkt 12 Pgg oraz § 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 r. w zw. z art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 Pgg polegające na braku prawidłowo określonej rzeczywistej ilości wydobytej bez koncesji kopaliny z pominięciem sporządzenia operatu ewidencyjnego zasobów oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej.

II. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:

1) art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149), zwanej dalej "Kpa", poprzez niedostateczne rozważenie i błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego przez to dokonanie ustalenia faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, o którym mowa w sentencji decyzji;

2) art. 7 i art. 8 Kpa poprzez niepodjęcie wszystkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej poprzez brak ustalenia miejsca faktycznego składowania wydobytych mas ziemnych podczas oględzin w dniu [...] r., brak przeprowadzenia oględzin działek wskazanych przez odwołującego się, brak sporządzenia dokumentacji budowy geologicznej miejsca wykopu, brak zabezpieczenia próbki z materiału wydobytego z wykopu, brak sporządzenia operatu ewidencyjnego zasobów, brak dopuszczenia dowodu z przesłuchania J. J.. i Z. S.;

3) art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 Kpa poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę, podczas gdy odwołujący się twierdził w toku postępowania, że wydobyty materiał nie był zdatny do sprzedaży ze względu na przedłożoną opinię geologiczną i brak jest dowodów wskazujących, że wydobyty materiał zdatny był do sprzedaży lub pozwalał odwołującemu się choćby potencjalnie uzyskać jakąkolwiek korzyść gospodarczą;

4) art. 75 § 1 Kpa poprzez niezastosowanie tego przepisu i wydanie decyzji w sytuacji, gdy odwołujący się w toku postępowania kwestionował ilość, skład, zdatność do sprzedaży wydobytego materiału;

5) art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego polegające na braku opracowania mapy sytuacyjno-wysokościowej z obmiaru wykopu zlokalizowanego na części przedmiotowej działki;

6) art. 79 § 1 i § 2 Kpa poprzez zaniechanie powiadomienia pełnomocnika o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości;

7) art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nie spełniającego ustawowych wymogów wobec braku wskazania przyczyn, dla których dowodom wskazanym przez odwołującego się odmówiono wiarygodności oraz braku wyjaśnienia metodyki sposobu wyliczenia rzeczywistej ilości wydobytego materiału, a także braku wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto założenie o istnieniu piasku w wyrobisku powstałym na działce nr [...].

Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie dowodów: z nagrania na płycie CD załączonej do odwołania na okoliczność "obrazu całego przedsięwzięcia inwestycyjnego wykonanego przez skarżącego w związku z budową stawu rekreacyjnego", z opinii biegłego geologa na okoliczność ustalenia ilości, składu i zdatności do sprzedaży lub korzyści gospodarczej wydobytego materiału na części przedmiotowej działki.

W uzasadnieniu odwołania Strona przedstawiła wymaganą przepisami "dokumentację formalno-prawną umożliwiającą mu realizowanie rzeczonej inwestycji", tj. stawu rekreacyjnego; przyznała wymóg posiadania pozwolenia na jego budowę. Podkreśliła brak zabezpieczenia próbki wydobytego materiału, że był to wyłącznie piasek. Zauważyła, że Pgg nie wskazuje sposobu obliczenia wielkości wydobycia kopaliny i pomiaru wyrobiska, rygory mają zastosowanie do nielegalnego wydobycia kopaliny jedynie z "udokumentowanego złoża", które to wydobycie "może przynieść określoną korzyść gospodarczą". Powołując się na opinię "powierzchniowej budowy geologicznej działki nr [...] obręb [...] ", sporządzoną przez dr R. J. S. wskazała, że "opiniujący stwierdza dość jednoznacznie, że badane osady nie przedstawiają sobą żadnych walorów użytkowych, niosących potencjalną korzyść gospodarczą z ich wydobycia". Tym samym wskazuje, że "wydobyte masy ziemi nie przedstawiały wartości ekonomicznej/gospodarczej z uwagi na znaczną zawartość gliny". Wyjaśniła, że wydobyte masy ziemi były wywożone na teren należących do niej nieruchomości gruntowych, a pracownicy organu I instancji odmówili udania się tam celem dokonania oględzin tych nieruchomości i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz ustalenia zamiaru, który towarzyszył Stronie przy wydobywaniu urobku z części działki nr [...] w K.. Zaakcentowano uzyskanie decyzji [...] r. - pozwolenia na budowę ziemnego stawu rekreacyjnego na przedmiotowej działce. Zarzuciła, że o ponownych oględzinach przeprowadzonych w dniu [...] r. nie był powiadomiony jej pełnomocnik i ograniczyły się one jedynie do sporządzenia dokumentacji fotograficznej bez zabezpieczenia "próbki materiału z wykopu celem geologicznego zweryfikowania wydobytej substancji". Ponadto nie zgodziła się z zarzutem, że wykopała kopalinę w postaci piasku, a także w dalszym ciągu kwestionuje ilość, zakres jak i wartość wydobytego materiału, które to są następnie podstawą do wyliczenia opłaty podwyższonej.

Organ II instancji nie zgodził się z zarzutami odwołania i zaskarżoną decyzją podzielił ocenę wyrażoną w decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu stwierdził, że z analizy akt sprawy i treści samego odwołania jednoznacznie wynika, że odwołujący się wydobywał kopalinę, nie zgłosił tego faktu do organu I instancji, nie posiadał też koncesji na wydobywanie kopaliny, a wydobycie przekroczyło wielkość, o której mowa w art. 4 ust, 1 pkt 1 Pgg; niezależnie od motywów jakimi kierował się odwołujący doszło do odłączenia kopaliny - piasku od złoża, a zatem do jej wydobycia. Potwierdzają to zarówno oględziny i wykonane w ich trakcie pomiary przez pracowników organu I instancji w dniach: [...] r. i [...] r., dokumentacja fotograficzna oraz informacja z dnia [...] r. przekazana do tego organu przez mieszkańców K. o prowadzeniu wykopów przez Stronę. Faktu nie kwestionuje sam odwołujący - przyznaje się, że wprawdzie wydobywał masy ziemi co było związane z realizacją inwestycji pn. budowa stawu rekreacyjnego. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że w okresie czasu, za który została ustalona opłata podwyższona, tj. od [...] r. do [...] r., odwołujący się nie posiadał zarówno pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, jak i koncesji na wydobywanie kopaliny. Stosowny dokument odwołujący się uzyskał po tym okresie czasu, a mianowicie, dopiero w dniu [...] r., Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę stawu ziemnego rekreacyjnego.

Równocześnie organ II instancji zauważył, że gdyby przyjąć, iż odwołujący się zamierzał realizować przedmiotową inwestycję, to powinien był rozpocząć roboty związane z tą inwestycją po uzyskaniu pozwolenia na budowę, winien był postępować zgodnie z projektem budowlanym i nie dokonywać wykopów poniżej projektowanej głębokości. Natomiast pomiary dokonane w trakcie oględzin w dniu [...] r. wykazały, że rzeczywiste wykopy są głębsze o 4,5 m - tj. dwukrotnie przekraczają głębokość dopuszczalną w projekcie. Skonstatował więc, iż odwołujący się prowadzi działalność w zakresie wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji i z przekroczeniem ustaleń zawartych w pozwoleniu zezwalających na budowę stawu wydanym znacznie później, a inwestycja - budowa stawu - była pretekstem do wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji i pod jej pozorem odwołujący się wydobywał piasek bez koncesji.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania organ II instancji uznał je za całkowicie nietrafne. Odnosząc się do twierdzeń, że masy ziemne pozyskane podczas wykopów nie posiadały żadnej wartości i nie były piaskiem, w oparciu o opinię sporządzoną przez Pana R. J. S. zauważył, że ta opinia wcale nie wyklucza, że wydobyta kopalina nie posiadała wartości gospodarczej. Pan S. badał teren, w którym eksploatacja została już zakończona, a udokumentowane przez niego stwierdzenia dotyczą w dużej mierze miejsc gdzie zaprzestano eksploatacji najprawdopodobniej z uwagi na niską jakość materiału. Dodatkowo o istnieniu piasku w tym wyrobisku świadczą ustalenia poczynione przez pracowników organu I instancji podczas oględzin terenu części działki nr [...] w dniu [...] r. gdzie sprofilowano ściany wyrobiska i stwierdzono występowanie piasków w profilach nr [...],[...] i [...] oraz [...], [...]. Nadto gdyby wydobyte "masy ziemne" nie przedstawiały żadnej wartości gospodarczej to wówczas odwołujący się nie ponosiłby kosztów dokonywania tak głębokich wykopów, tj. o głębokości dwukrotnie większej niż dopuszczalna w projekcie budowlanym.

Ustosunkowując się do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia ilości wydobytej kopaliny, bez sporządzenia operatu ewidencyjnego zasobów oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej, organ II instancji wyjaśnił, że pracownicy organu I instancji wyliczenia objętości wydobytej kopaliny wykonali programem komputerowym do obliczenia kubatury ubytków mas ziemnych (Win-Kalk), na podstawie pomiarów rzędnych terenu w rejonie prowadzonych robót, wykonanych urządzeniem GPS- GRS-1. Współczynnik gęstości objętościowej kopaliny równy 1,6 t/m3 jest najniższym współczynnikiem określonym w Polskiej normie "PN-81-B-03020 grunty budowlane, posadowienie bezpośrednie budowli" dla rodzimych gruntów mineralnych, więc nie można mówić o zawyżeniu wielkości wskazanej w decyzji wielkości wydobytego urobku. Obliczając ilość wydobytej kopaliny odjęto też nadkład zalegający nad złożem. Odwołujący się zarzuca, że pracownicy ci nie sporządzili operatu ewidencyjnego zasobów, co jest zupełnie niezrozumiałe, gdyż operat ewidencyjny zasobów jest elementem ewidencji zasobów kopaliny, którą zgodnie z art. 101 ust.l Pgg, zobowiązany jest prowadzić przedsiębiorca, a nie organ nadzoru górniczego, który sprawdza wykonanie takiego operatu. W sprawach o ustalenie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji nie jest konieczne sporządzanie dokumentacji w zakresie ewidencji i bilansu zasobów złoża określonym w rozdziale 3 Pgg. Wyniki czynności polegających na ustaleniu ilości kopaliny wydobytej bez koncesji są ujmowane w dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. W przedmiotowej sprawie "Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" Z dnia [...] r., sporządzona została przez pracownika organu I instancji posiadającego stosowne uprawnienia (mierniczy górniczy), a więc dysponującego wiedzą specjalistyczną gwarantującą prawidłowe wykonanie geodezyjnego pomiaru wyrobiska. "Dokumentacja..." zawiera szkic w skali 1:1000 z pomiaru wyrobiska dokonanego w dniu [...] r. Szkic wykonany w skali, w odniesieniu do siatki współrzędnych układu "2000", zawiera elementy sytuacyjno-wysokościowe (skarpy i rzędne wysokościowe), jest więc dokumentem pozwalającym na prawidłowe wykonanie na tej podstawie obliczeń objętości wykopów w przedmiotowym rejonie. Dodatkowo zaakcentowano, że organ II instancji w decyzji z dnia [...] r., przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia i uchylając decyzję organu I instancji z dnia [...] r. odniósł się już do tego zarzutu. Również ekspertyza R. J. S., na którą powołuje się odwołujący się potwierdza istnienie piasków w profilach ociosów wyrobiska.

Odnosząc się do zarzutów braku ustalenia miejsca faktycznego składowania wydobytej kopaliny, braku sporządzenia dokumentacji budowy geologicznej miejsca wykopu, braku zabezpieczenia próbki z materiału wydobytego z wykopu oraz braku sporządzenia operatu ewidencyjnego zasobów, organ II instancji wskazał, że powyższe nie ma żadnego znaczenia dlatego słusznie organ nie uwzględnił wniosków dowodowych mających na celu oględziny, wskazanych przez odwołującego się działek, na których rzekomo miała być składowana wydobyta kopalina, w tym przesłuchania na powyższą okoliczność wskazanych w odwołaniu świadków. Natomiast dla wyliczenia ilości wydobytej kopaliny nie jest konieczne sporządzanie osobnej dokumentacji budowy geologicznej. W tym zakresie wystarczające są pomiary dokonane przez pracowników organu I instancji i to pracowników posiadających uprawnienia geologa górniczego i mierniczego górniczego - czyli specjalistów mogący zgodnie z przepisami Pgg sporządzać dokumentację mierniczo-geologiczną wydobycia kopaliny oraz operat ewidencyjny zasobów. Dodatkowo oględzin terenu części działki nr [...] w dniu [...] r. i profilowania ścian wyrobiska dokonała pracownica organu I instancji posiadająca uprawnienia geologiczne kategorii III - czyli pozwalające dokumentować zasoby złóż kopalin objętych prawem nieruchomości gruntowej (takich jak piaski lub żwiry). Wobec powyższego nie było potrzeby i nie ma znaczenia zabezpieczenie próbek kopaliny wydobytej z wykopu. Ponadto zauważył, że opinia geologiczna, na którą powołuje się odwołujący się, została sporządzona przez R. J. S. , w [...] r. a więc w czasie kiedy kopalina została już w większości wyeksploatowana, a w wyrobisku pozostawione zostały jedynie odpady nie nadające się do eksploatacji. Autor tej opinii we wnioskach wskazuje na silne wzbogacenie osadów w substancję węglistą, co ma czynić je nieprzydatnymi do przemysłu ceramicznego i jako materiał uszczelniający. Dokonując analizy profili zamieszczonych w opinii, organ II instancji, zauważa, że substancje węgliste stwierdzono tylko w profilu nr V, gdzie na głębokości poniżej 5,2 m udokumentowano warstewkę piasków pylastych szarych z laminami węglistymi. Natomiast w dniu [...] r. pracownicy organu I instancji zweryfikowali stwierdzenia zawarte w powołanej powyżej opinii i w miejscu profilu nr V nie stwierdzili osadów węglistych; profile zweryfikowała pracownica organu I instancji posiadająca ministerialne uprawnienia geologiczne kategorii III - czyli pozwalające poszukiwać i rozpoznawać złoża kopalin objętych prawem własności nieruchomości gruntowej (m.in. piaski i żwiry); z wykazów publikowanych na stronie Ministerstwa Środowiska, autor przedmiotowej opinii nie posiada takich uprawnień geologicznych.

Ponadto gdyby, jak twierdzi odwołujący się, wydobyte masy ziemi nie posiadały wartości gospodarczej, to w ocenie organu II instancji, uzasadnione wątpliwości budziło generowanie przez odwołującego się dodatkowych kosztów dla tworzenia wyrobiska o głębokości dwukrotnie przekraczającej głębokość dopuszczoną w projekcie budowlanym. Zresztą sam odwołujący się przyznał, że wydobytym urobkiem niwelował nierówności na terenach swoich działek, wiec jego korzyść polegała też na tym, iż dla tych celów nie musiał dokonywać kupna surowca; korzyść gospodarcza nie ma żadnego związku z ewentualną przydatnością surowca do sprzedaży.

Odnośnie zarzutu dotyczącego zaniechania powiadomienia pełnomocnika o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości, organ II instancji stwierdził, że istotnie w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na powiadomienie pełnomocnika o terminie tych oględzin. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia powiadomienia odwołującego się o terminie oględzin. Jak wynika z protokołu oględzin, które odbyły się w dniu [...] r. uczestniczył w nich odwołujący się, czyli brak pełnomocnika we wcześniejszej czynności dowodowej nie ma wpływu na przebieg tych oględzin, co więcej, na wynik samego postępowania. Nadto odwołujący się w trakcie przeprowadzanych oględzin nie zażądał zmiany terminu ich przeprowadzenia z powodu nieobecności pełnomocnika. Ponadto sam pełnomocnik od dnia [...] r., tj. od dnia doręczenia powiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wniesienia uwag do zebranego materiału dowodowego, do dnia wydania decyzji, tj. do dnia [...] r. nie wniósł żadnych uwag w powyższym zakresie; w oględzinach przeprowadzonych w dniach: [...] r. i [...] r. brał udział osobiście sam odwołujący się.

Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu organ II instancji odmawiając ich dopuszczenia wyjaśnił, że nie mają one znaczenia dla sprawy; dołączona do odwołania płyta CD przedstawia film obrazujący wybudowany staw zatem bez związku ze sprawą, ponieważ organ I instancji opłatę podwyższoną naliczył tylko za wydobycie prowadzone od [...]r. do [...]r., czyli w okresie, w którym odwołujący się nie posiadał dokumentów koniecznych do prowadzenia prac budowlanych, pozwolenia na budowę stawu ziemnego rekreacyjnego odwołujący się uzyskał dopiero w dniu [...] r. Organy górnicze nie są uprawnione do oceniania czy staw przedstawiony na filmie został wykonany zgodnie z projektem budowlanym, natomiast pomiary terenowe wykazały, że odwołujący się wydobywając kopalinę z miejsca późniejszej budowy stawu dwukrotnie przekroczył głębokość dopuszczalną w projekcie budowlanym.

Jeżeli chodzi o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność ustalenia ilości, składu i zdatności do sprzedaży lub korzyści gospodarczej wydobytego materiału - podkreślono, że dla wyliczenia ilości i składu wydobytej kopaliny nie jest konieczne sporządzanie opinii biegłego geologa, gdyż ilość i jakość wydobytej kopaliny została określona w sposób prawidłowy i fachowy przez pracowników organu I instancji, legitymujących się uprawnieniami geologa górniczego i mierniczego górniczego - czyli specjalistami mogącymi zgodnie z przepisami Pgg sporządzać dokumentację mierniczo- geologiczną wydobycia kopaliny oraz operat ewidencyjny zasobów. Nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w tym przepisów wskazanych przez odwołującego się i podtrzymał stanowisko organu I instancji w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 19 Pgg polegające na błędnej wykładni tychże przepisów skutkującej ich niewłaściwym zastosowaniem poprzez przyjęcie przez organy obu instancji, iż działalność prowadzona przez skarżącego nosiła cechy wydobycia kopalin, w sytuacji, w której z dowodów przedstawionych przez skarżącego jednoznacznie wynika, iż wydobyty urobek stanowi! osad nieprzedstawiający żadnej wartości użytkowej, pozbawiony istotnej cechy kopaliny jaką jest w świetle utrwalonego orzecznictwa jej "zdatność do sprzedaży"; ponadto - skarżący wykazał, iż prowadzona przez niego działalność polegała na prowadzeniu robót związanych z budową stawu rekreacyjnego, nie zaś odbywała się "dla pozoru";

2. art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 Pgg poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu - a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż skarżący prowadził działalność bez wymaganej koncesji w zakresie wydobywania piasku na części działki nr [...] w K., gm. P.;

3. art. 101 pkt 12 Pgg oraz § 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z 15 listopada 2011 r. w sprawie operatu ewidencyjnego oraz wzorów informacji o zmianach zasobów złoża kopaliny w związku z art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 Pgg polegające na niewłaściwym zastosowaniu tychże przepisów i zaniechaniu sporządzenia przez organ operatu ewidencyjnego zasobów oraz mapy sytuacyjno - wysokościowej, co tez było niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja ta obarczona jest uchybieniami, które winny skutkować jej uchyleniem, albowiem powiela błędy decyzji I instancji;

2. art. 7 i 77 k.p.a. polegające na braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego tj.

a) w trakcie oględzin wbrew wnioskowi - skarżącego nie ustalono miejsca składowania wydobytych mas ziemnych, ani też nie zbadano materiału, podczas gdy spornym miedzy stronami było czy ów materiał stanowi kopalinę, stąd też miejsce składowania kopaliny miało niezwykle ważkie znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, podobnie też jak dowód z przesłuchania świadków J. J.. oraz Z. S. na okoliczność wykazania miejsca przewiezienia tego materiału oraz jego rodzaju ( skarżący konsekwentnie zaprzecza, aby był to piasek),

b) brak przedstawienie przez organ rzetelnej informacji w zakresie osadów występujących w miejscu budowy stawu,

c) informacja o śladowej ilości piasku nie może mieć przesądzającego istnienia kopaliny, o czym decyduje dokładny skład wydobytych mas ziemnych,

d) pominięcie faktu, iż prowadzone w toku postępowania czynności nie wykazały, aby doszło do sprzedaży wydobytych osadów (vide korespondencja skierowana do Urzędu Morskiego w S. oraz spółki "A"), co też było istotne w kontekście oceny zdatności wydobytych mas ziemnych do sprzedaży,

e) pominięcie okoliczności, iż z notatki służbowej nadinspektorów OUG w P. z dnia [...]r (p. L., L.) nie wynika, aby wydobyte masy ziemne stanowiły piasek; znamiennym jest również, iż nadinspektorzy L. i L. czyniący bezpośrednie spostrzeżenia w tymże zakresie stwierdzili, iż na obrzeżu wyrobiska na pryzmie złożony był drobny piasek przywieziony "z zewnątrz" pod kąpielisko dla wczasowiczów ( w świetle powyższego - skarżący wyraża wątpliwość czy ustalenie organów obu instancji w zakresie "złoża kopaliny" w postacie piasku nie opiera się wyłącznie na twierdzeniach zawartych w "donosach" stanowiących asumpt do wszczęcia przedmiotowego postępowania;

f) brak odwołania się do konkretnych i oznaczonych zdjęć, które dokumentowałyby, iż z przedmiotowego urobiska został wydobyty piasek i pochodzi on z nieruchomości skarżącego,

g) brak opisowego i graficznego przedstawienia przez organy obu instancji profilów osadów widocznych na ścianach wkopu z podaniem ich lokalizacji na szkicu lub współrzędnych (co też w wiarygodny sposób dokumentowałoby jaki materiał został wydobyty) - mimo możliwości technicznych organ zaniechał przeprowadzenia tych czynności,

h) niewłaściwe posługiwanie się przez organ Szczegółową mapą geologiczną Polski ark. S. ([...]) (zwanej dalej "SmgP") jako rzekomym dowodem na okoliczność występowania piasków; Południowa granica widocznego na w/w mapie obszaru występowania piasków położona jest w odległości [...] m od szosy, natomiast według "Google Maps" stawy znajdują się w odległości od [...] (granica południowa) do [...] m (granica północna). W konsekwencji z treści tejże mamy da się wywieść, iż w rejonie miejsca prowadzenia prac przez skarżącego występują gliny, nie zaś piaski. Wnoszenie na SmgP arkusz S. ([...]) położenia stawów na podstawie współrzędnych jest nieprawidłowe, albowiem w okresie wykonywania SmgP ark. S. używane były podkłady topograficzne w układzie współrzędnych "1942" odwzorowane na innej niż obecnie elipsoidzie. Współczesne pomiary w układach współrzędnych "1992" i "2000" stosują odwzorowanie na elipsoidzie "WGS 84" co miejscami powoduje niezgodności położenia punktów na starych mapach SmgP i nowych mapach topograficznych o wielkości ponad 100 m. Z powyższych powodów lokalizacja położenia stawów i piasków na SmgP względem szosy jest najbardziej wiarygodna,

i) pomiar stawów wykonany przez organ - zdaniem skarżącego - zakładając nawet, że jest prawidłowy stanowi wyłącznie pomiar dziury w ziemi. O tym czy powstała ona w wyniku eksploatacji złoża, czy budowy stawu decydują dane geologiczne. Jedyne profesjonalne i weryfikowalne dane geologiczne przygotował dr S. (uznany naukowiec z zakresu geologii) - w załączonej do akt sprawy ekspertyzie; żaden przepis nie wymaga, aby do sporządzenia danych geologicznych były potrzebne uprawnienia geologicznego; nadto - stanowią one w istocie opracowanie naukowe mieszczące się w specjalizacji dr. S.,

j) popełnienie rażąco wadliwych ustaleń w zakresie uzyskania przez skarżącego rzekomej korzyści gospodarczej, która nie została w istocie osiągnięta, albowiem nie potwierdziło się, iż wydobyty materiał stanowił kopalinę, którą można było sprzedać na wolnym rynku; pominięcie oczywistej okoliczności, iż wywiezienie mas ziemnych z wykopu wiązało się z istotnymi kosztami po stronie skarżącego (tj. koszty transportu, rozplantowania ziemi oraz rekultywacji tych terenów): nie bez znaczenia dla rozstrzygniecie niniejszej sprawy pozostaje fakt, że ziemia z tak głębokich wykopów nie ma właściwości bonitacyjnych, a w przypadku zawartości domieszek węgla brunatnego jest wręcz szkodliwa. Iły węgliste i węgiel brunatny zawierają siarczki, głównie piryt, które w procesie rozkładu silnie zakwaszają glebę. Organ zaś zaniechał zbadania twierdzeń skarżącego w tymże zakresie,

k) brak jednoznacznego i spójnego określenia jakie z wydobytych surowców miały stanowić kopalinę; mimo wniosków skarżącego - nie zostały pobrane próbki w celu zbadania składu wydobytych mas ziemnych, mimo, że organy dysponowały i dysponują wszelkimi możliwościami ku temu (znane miejsce składowania "przeniesionych" mas ziemnych),

l) brak rzetelnego obliczenie wielkości wydobycia - o ile zgodzić się można z twierdzeniem, iż wyjściową podstawę może stanowić pomiar objętości wkopu, o tyle dane te powinny zostać skorygowane o informacje jak wyglądał teren przed samym wykopem a nadto o dane geologiczne o grubości nadkładu i miąższości złoża. W dokumentacji geologicznej są to np. profile wykonanych otworów rozpoznawczych. W tym przypadku mogły by to być profile geologiczne ścian wykopu, najlepiej z wynikami badań laboratoryjnych kopaliny, które by tę kopalinę jednoznacznie identyfikowały. Ponadto winno się podać dokładność oszacowania wielkości wydobycia, co jest konieczne w przypadku każdego obliczenia zasobów metodami geologicznymi, np. w dokumentacji geologicznej. W kategorii rozpoznania dokładność obliczenia średnich parametrów złoża winna być nie mniejsza niż 30%. a jest to dokładność duża, bo pozwalająca na ubieganie sie o koncesję na wydobycie kopaliny,

m) brak przekonującego uzasadnienia podstaw dla wykonania modelu terenu "przed eksploatacją", tym samym organ nie wykazał "stanu początkowego wyrobiska",

n) pominięcie, iż skarżący w toku postępowania administracyjnego wykazał - powstanie stawu, iż prowadzone przez niego prace nie odbywały się "dla pozoru".

3. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7b i 8 k.p.a. polegające na niezastosowaniu tego przepisu poprzez brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego, podczas gdy zmierzały one do ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności - tj. ilości, składu i zdatności do sprzedaży wydobytych mas ziemnych; podczas gdy w trakcie trwania postępowania administracyjnego skarżący kwestionował ustalenia organu w tym zakresie jako pozbawione podstaw, oferując w tym zakresie wiarygodne i rzetelne dowody na te okoliczności tj. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa, przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, pobranie próbek i in.; w konsekwencji wydane decyzje organu I. i II. instancji opierają się - zdaniem skarżącego - na arbitralnych i dowolnych ustaleniach, co też w oczywisty sposób podważa zaufanie do władzy publicznej, która winna się kierować się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz współdziałać w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, czego ewidentnie w niniejszej sprawie zabrakło,

4. art. 89 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. polegające na zaakceptowaniu braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mimo istnienia takiego wskazania w rozstrzygnięciu kasatoryjnym Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego;

5. art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez zaniechanie powiadomienia pełnomocnika o przeprowadzeniu terminu oględzin nieruchomości;

6. art. 107 § 1 i 3 k.p.a w związku z art. 7 i 77 k.p.a - polegające na braku wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto, iż wyrobisko na działce nr [...] stanowi złoże piasku; ogólnikowe konstatacje o wystąpieniu piasku w śladowych ilościach nie mogą prowadzić do tak daleko idącego wniosku;

7. art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 i 77 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tychże przepisów poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie stwierdzenia, iż opinia dr. S. jest nieprzydatna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem ten nie posiada uprawnień geologicznych przy jednoczesnym pominięciu, iż nie są one niezbędne do wydania przedmiotowej opinii, zaś dr S. jest naukowcem z dziedziny geologii, o znacznym dorobku naukowym, autorem bądź współautorem wielu publikacji naukowych.

W uzasadnieniu zaakcentowano wadliwość postępowania, pominięcie istotnych wniosków dowodowych wskazywanych przez Stronę oraz błędną lokalizację położenia stawów i piasków na SmgP względem szosy, która jest najbardziej wiarygodna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaakcentował, że organ I instancji ustalił opłatę podwyższoną tylko za wydobycie prowadzone w okresie od [...] r. do [...] r., czyli w okresie, w którym skarżący nie posiadał koniecznych dokumentów na budowę stawu, mimo jak sam przyznał budowa stawu wymagała uzyskania stosownych pozwoleń. Pomiary dokonane w dniu [...] r. (przed wydaniem pozwolenia na budowę) wykazały, że istniejące wykopy w miejscu projektowanej lokalizacji stawu przekraczały głębokość wskazaną w projekcie budowlanym, o ok. 4,5 m. Tym samym przed uzyskaniem formalnych podstaw (pozwolenia na budowę stawu) zakres wykonanych robót ziemnych (ilość wydobytej kopaliny) znacząco przekraczał zakres konieczny (zgodnie z projektem) dla zadania budowy stawu rekreacyjnego. "Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z dnia [...] r., sporządzona została przez pracownika organu I instancji posiadającego stosowne uprawnienia (mierniczy górniczy), a więc dysponującego wiedzą specjalistyczną gwarantującą prawidłowe wykonanie geodezyjnego pomiaru wyrobiska. "Dokumentacja" zawierała szkic w skali 1:1000 z pomiaru wyrobiska dokonanego w dniu [...] r. Szkic wykonany został w skali, w odniesieniu do siatki współrzędnych układu "2000", zawierał elementy sytuacyjno- wysokościowe (skarpy i rzędne wysokościowe) stąd jest dokumentem pozwalającym na prawidłowe wykonanie na tej podstawie obliczeń objętości wykopów w przedmiotowym rejonie. Wykonana dokumentacja wbrew twierdzeniom skarżącego pozwalała w sposób prawidłowy ocenić stan faktyczny niniejszej sprawy.

Wyjaśnił, że opłacie podwyższonej podlega ilość kopaliny odłączonej od złoża, która jest ustalana na podstawie pomiarów i oględzin miejsca wykonywanych robót (wykopów). Pracownicy organu I instancji szczegółowo opisali budowę geologiczną w miejscu wykonanych wykopów podczas oględzin dokonanych w dniu [...] r. Pomiary objętości wykonanych wykopów wykonane zostały przez uprawnionego mierniczego górniczego, a określenie rodzaju kopaliny przez pracownika organu I instancji posiadającego uprawnienia geologiczne kategorii III - czyli pozwalające dokumentować zasoby złóż kopalin objętych prawem nieruchomości gruntowej (takich jak piaski lub żwiry). Obliczenie ilości wydobytej kopaliny wykonane zostało na podstawie pomierzonych objętości wykopów, oraz przyjęcia do obliczeń najniższego współczynnika określonego w Polskiej normie "PN-81-B-03020 grunty budowlane, posadowienie bezpośrednie budowli". Zatem zarzut skarżącego dot. braku przeprowadzenia badania (pomiar, pobieranie prób) materiału w miejscu jego składowania był bezzasadny.

Podkreślono także, że stan faktyczny jest interpretowany na podstawie stanu gruntu dostępnego podczas oględzin dokonanych po wydobyciu kopaliny, kiedy w wyrobisku pozostawiono odpady nienadające się do wykorzystania, a w ociosach występują utwory, których eksploatacja już nie jest opłacalna. Dlatego też w postępowaniu o naliczenie opłaty podwyższonej stosuje się Polską normę "PN-81-B-03020 grunty budowlane, posadowienie bezpośrednie budowli". Norma ta określa gęstość objętościową różnych osadów występujących na terenie Polski, od piasków i żwirów do glin i iłów. Ponieważ każdy z tych osadów mógł znajdować się wyrobisku i być wyeksploatowany, ustalając wysokość opłaty podwyższonej przyjęto w interesie skarżącego najniższą określoną w normie wartość gęstości objętościowej równą 1,6 t/m3. Taka wartość jest określona dla piasków drobnych i pylastych, dlatego w postępowaniu przyjęto ogólnie nazwę "piaski" dla kopaliny wydobytej, choć nie można wykluczyć, że wraz z piaskiem wydobyto również warstwy gliny, iłów lub pyłów, ale wszystkie te utwory są w świetle przepisów Pgg kopalinami, a każda z nich zgodnie z ww. normą ma gęstość objętościową większą od 1,6 t/m3.

Skoro więc bezsprzecznie doszło do odłączenia kopaliny - piasku od złoża - to bez znaczenia jest określenie sposobu wykorzystania wydobytej kopaliny i miejsca jej składowania. Skarżący wskazując na brak dowodów potwierdzających sprzedaż wydobytych mas wywodzi, że może to stanowić argument, iż z wydobytych mas ziemi nie uzyskał korzyści gospodarczej. Zdaniem organu korzyść ta nie ma żadnego związku z ewentualną przydatnością surowca do sprzedaży. Ponadto skoro jak twierdzi skarżący "wydobyte masy" nie przynosiły korzyści gospodarczej, to organ postawił pytanie dlaczego skarżący generował koszty eksploatując te "masy" do głębokości dwukrotnie przekraczających głębokość określoną w projekcie budowlanym. Ponadto skarżący przyznał, że "wydobyte masy" wykorzystywał dla potrzeb własnych, takich jak niwelacja nierówności na swoich terenach.

Nadto organ zauważył, że wbrew twierdzeniom skarżącego na żadnym etapie postępowania organy I i II instancji nie "posługiwały się Szczegółową mapą geologiczną Polski ark. S. ([...]) jako rzekomym dowodem na okoliczność występowania piasków". Fragment mapy załączył w swojej opinii wykonujący na zlecenie skarżącego opinię dr S.. Organ I instancji odnosząc się do opinii wskazał, że zaznaczony na ww. mapie "obszar badań" został naniesiony nieprawidłowo, wnosząc na powiększonym fragmencie tej mapy rejon prowadzonych robót (budowy stawu), co potwierdziło, iż nawet wg dowodu wskazanego przez skarżącego w rejonie prowadzonych robót występowały piaski. Poza tym wyjaśniono nazwa "piasek" jest nazwą ogólną przyjętą na podstawie normy "PN-81-B-03020 grunty budowlane, posadowienie bezpośrednie budowli", a ustalając wysokość opłaty podwyższonej przyjęto w interesie strony najniższą określoną w normie wartość gęstości objętościowej równą 1,6 t/m3.

Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, zawartego w skardze, że "pomiar stawów wykonany przez organ, zakładając nawet, że jest prawidłowy stanowi wyłącznie pomiar dziury w ziemi i tym czy powstała ona w wyniku eksploatacji złoża, czy budowy stawu decydują dane geologiczne. Jedyne profesjonalne i weryfikowalne dane geologiczne przygotował dr S. (...)" – organ wyjaśnił, że skarżący nie rozróżnia pojęć: pomiar "dziura w ziemi", którą należy zdaniem organu nazwać wyrobiskiem, oraz "sporządzenie danych geologicznych". Zgodnie z przepisami Pgg pomiaru wyrobiska w celu obliczenia ilości wydobytej kopaliny może dokonać osoba posiadająca konkretne, określone przez prawo uprawnienia. Natomiast sporządzenie danych geologicznych jest pojęciem nieokreślonym - dane geologiczne można pozyskać, gromadzić lub udostępniać, ewentualnie zestawić i zinterpretować w dokumentacji geologicznej. Zacytowane stwierdzenie skarżącego wskazywało, że pod pojęciem sporządzania danych geologicznych rozumie on opinię wykonaną przez dr. S., który nie posiada uprawnień geologa górniczego, ani geologa mogącego dokumentować złoża kopalin, więc opinię tę należało traktować jako opracowanie naukowe, które nie może być podstawą od określenia czy to co wydobyto jest kopaliną, czy nie - bo w świetle przepisów Pgg zarówno piaski, jak i gliny, iły czy pyły są kopalinami, a każdy z tych surowców może zostać wykorzystany i przynieść korzyść gospodarczą. Ponadto organ wskazał, że do tej opinii odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie stanowiło to o "zdyskredytowaniu przez organ opinii doktora S.", co sugeruje skarżący w uzasadnieniu skargi.

Jak już wyjaśniono powyżej, każdy naturalnie występujący materiał skalny jest kopaliną i wydobycie każdego materiału skalnego może przynieść korzyść gospodarczą.

Podkreślono, że w sprawie istotny jest fakt odłączenia kopaliny od złoża, który bezsprzecznie wystąpił. Natomiast czy wydobyta kopalina posiadała jakiekolwiek właściwości bonitacyjne nie ma żadnego znaczenia, bo kopalinę można również wykorzystać np. do prac budowlanych. Również twierdzenie skarżącego, że masy ziemne z głębokich wykopów są szkodliwe stoi w sprzeczności z jego oświadczeniem, że wykorzystywał tą ziemię do niwelacji swoich terenów, co świadczyłoby o tym, że sam z premedytacją niszczył glebę na swojej nieruchomości.

Co do zarzutu dotyczącego niepobrania próbki w celu zbadania składu wydobytych mas ziemnych organ podkreślił, że każdy naturalnie występujący materiał skalny jest kopaliną i wydobycie każdego materiału skalnego może przynieść korzyść gospodarczą. W przedmiotowej sprawie do obliczenia ilości wydobytej kopaliny nie było konieczne pobieranie próbek, ponieważ działając w interesie skarżącego, obliczając ilość wydobytej kopaliny organ I instancji przyjął najmniejszą, określoną w normach wartość gęstości objętościowej.

Odnośnie zarzutu braku rzetelnego obliczenia ilości wydobycia organ wyjaśnił, że pomiaru ilości wydobycia kopaliny i w ślad za tym kwoty opłaty podwyższonej dokonały osoby posiadające stosowne uprawnienia. W obliczeniach uwzględniono grubość nadkładu o miąższości 0,4 m (objętość wykopów została pomniejszona o ponad 3 500 m3). Natomiast obliczając ilość wydobycia nie można stosować zasad sporządzania dokumentacji geologicznej - ponieważ dokumentację geologiczną sporządza się przed wydobyciem kopaliny, a dokładność parametrów złoża jest weryfikowana w procesie wydobycia; w interesie skarżącego dokonano uogólnienia i przyjęto, że kopaliną wydobytą były piaski - posiadające najniższą stawkę opłaty eksploatacyjnej oraz najniższą wartość gęstości objętościowej. Ponadto w zakresie przepisów postępowania administracyjnego skarżący zarzuca naruszenie art. 89 Kpa w związku z art. 138 § 2 Kpa "polegające na zaakceptowaniu braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mimo istnienia takiego wskazania w rozstrzygnięciu kasatoryjnym Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego". Odnosząc się do tego zarzutu organ zauważył, że w "rozstrzygnięciu kasatoryjnym" z dnia [...] r., WUG jedynie zasugerował organowi I instancji, że w ponownym rozpatrzeniu, organ ten "rozważy przeprowadzenie w toku postępowania rozprawy administracyjnej". Zatem skoro ponownie rozpatrując sprawę nie znalazł uzasadnienia dla konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej to wobec tego zarzut w powyższym zakresie jest nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o oględzinach nieruchomości, organ podtrzymał pogląd z zaskarżonej decyzji stwierdzając, że także ten zarzut nie zasługuje na uznanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął jako prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego skład orzekający Sądu w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, a podniesione w skardze zarzuty za całkowicie chybione.

W niniejszej sprawie Strona podnosi zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. niewłaściwego ich zastosowania i wskazuje, że działalność skarżącego nie polegała na wydobyciu kopaliny bez koncesji, ale na "wydobyciu urobku stanowiącego osad nieprzedstawiający żadnej wartości użytkowej" i nie odbywała się dla pozoru bowiem związana była z budową stawu rekreacyjnego; brak było sporządzenia przez organ operatu ewidencyjnego zasobów i mapy sytuacyjno-wysokościowej. Natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez nie ustalenie składu wydobytych mas ziemnych i miejsca ich składowania; nie przesłuchanie na tę okoliczność świadków; nie wykazanie czy doszło do sprzedaży tych mas ziemnych, brak opisowego i graficznego przedstawienia profilów osadów widocznych na ścianach wykopu; niewłaściwego posługiwania się szczegółową mapą geologiczną Polski dla danego rejonu; kwestionowanie opinii dr S.; brak rzetelnego obliczenia wielkości wydobycia; nie wykazania "stanu początkowego wyrobiska"; pominięcia wykazania budowy stawu rekreacyjnego przez skarżącego; brak zawiadomienia pełnomocnika o terminie oględzin.

Przechodząc do meritum sprawy należy dokonać w pierwszym rzędzie analizy przepisów prawnych regulujących kwestię prowadzenia robót geologicznych, wydobywczych bez dokumentacji oraz sankcji za nieprzestrzeganie obowiązujących w tym zakresie rygorów. Norma z art. 1 Pgg określa zakres przedmiotowy ustawy i stanowi, że akt ten określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie m.in: prac geologicznych, wydobywania kopalin ze złóż. Z ustawowej definicji z art. 6 ust. 1 pkt 3 Pgg kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 Pgg). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast zgodnie z art. 4 Pgg, który reguluje zastosowanie tej ustawy do wydobywania piasków i żwirów – ust. 1 - przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednakże w myśl ust. 2 - ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania. Natomiast z mocy ust. 3 - w przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

W przypadku zatem niedochowania powyższych wymogów z mocy art. 140 Pgg ust. 3 pkt 3 - nakładana jest opłata podwyższona za wydobywanie kopalin i ustalana w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Status strony w tym postępowaniu ma osoba, która prowadzi taką działalność.

Podsumowując przedstawione uwarunkowania prawne należy więc stwierdzić, że w sytuacji naruszenia określonych powyższymi normami wymagań właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala działającej nielegalnie stronie opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, gdyż odnośnie kwestii prowadzenia takich działań zaakcentować należy sztywny reżim prawny, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. Art. 140 statuuje naliczanie opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy działalność wykonywana jest bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektowi robót wydobywczych.

Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że organ I instancji prawidłowo po uzyskaniu informacji o wykonywaniu bez wymaganego projektu lub zgłoszenia robót eksploatacyjnych piasku wszczął stosowne postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za ich wykonanie w okresie od [...] do [...] r.

Z całości ustalonych okoliczności faktycznych jednoznacznie wynika, że Skarżący w tym czasie dokonywał wydobycia, eksploatacji piasku tj. odłączał od złoża kopalinę. Fakt czy był to wyłącznie czysty piasek, czy razem z gliną i iłami nie ma znaczenia bowiem wszystkie te składniki tworzą złoże, od którego odłączono wyeksploatowaną kopalinę. Zresztą z tego powodu organ zastosował najniższą stawkę przy obliczaniu spornej opłaty.

Poza tym Skarżący nie miał zatwierdzonej stosownej dokumentacji projektowej np. na budowę stawu – jak wskazywał powód dokonywania robót hałdowania i niwelowania terenu. Podejmował wprawdzie starania w tym zakresie jednakże roboty wydobywcze prowadził bez wymaganej dokumentacji, bowiem pozwolenie budowlane na realizację stawu wydano dopiero [...] r. Zaakcentować jednak należy, że nie bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że głębokość wydobycia przekraczała 2-krotnie normy określone tym pozwoleniem budowlanym, czyli z naruszeniem dopuszczalnych norm.

Zatem należy skonkludować, iż Stronę postępowania jako podmiot wykonując konkretnie zarzucane przez organ roboty, bez właściwie zatwierdzonej dokumentacji, ustalono prawidłowo. Tym samym chybione są zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego.

Przechodząc do kwestii procesowych i zarzutów podnoszonych w skardze wskazać należy, że Sąd nie podziela argumentów strony skarżącej także w tym zakresie. Organ bowiem przeprowadził konieczne i niezbędne czynności wyjaśniające w spornym zakresie – tj. wizję w terenie, dokładne oględziny wyrobiska, pomiary geodezyjne, które wskazują jednoznacznie na rozmiar wyeksploatowanego piasku. Prawidłowo ustalił, że piasek był wydobywany, wywożony (co potwierdzają strona i świadkowie). Natomiast – wbrew twierdzeniem Skarżącego - okoliczność spożytkowania wydobytego piasku pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem motywy działania podmiotu realizującego wydobycie kruszywa bez zezwolenia nie mają znaczenia dla dokonanej przez organy subsumcji. Podobnie nie mają znaczenia w sprawie ewentualne miejsca składowania tego kruszywa.

Podważanie przez stronę skarżącą ustalonych przez organ okoliczności faktycznych oraz zarzucane naruszenie zasad procesowych i nieprzeprowadzenie wskazywanych dowodów również nie znajduje żadnego uzasadnienia, skoro jak Sąd już stwierdził fakt wydobycia określonej ilości piasku bez stosownego zezwolenia został udowodniony i wykazany prawidłowo przez organ. Natomiast polemika z tymi ustaleniami zawarta w twierdzeniach Strony nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, sprowadza się bowiem do odmiennej oceny stanu faktycznego. Podobnie bez znaczenia w świetle poczynionych ustaleń pozostaje powoływana przez Skarżącego opinia, do której zresztą obszernie ustosunkował się organ, a tut. Sąd podziela zajęte w tym zakresie stanowisko.

Zatem po analizie materiału dowodowego skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela argumenty organu odwoławczego co do ustalenia wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty bowiem materiał zebrany, na którym oparł się organ przy kwestionowanych wyliczeniach, jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych. W świetle bowiem przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia piasku podwyższonej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji czy zatwierdzanie projektu robót lub zgłoszenie planowanego wydobycia kruszywa może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni stosowne, czasem rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do ich uzyskania. Powyższe ma na względzie charakter takich robót czy działalności o skomplikowanym charakterze, wymagającej wiedzy specjalistycznej, gdyż jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie.

W konsekwencji powyższego zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść skutku. Oględziny, pomiary wyrobiska dokonane zostały przez uprawnione osoby; odpowiednio udokumentowane. Organ przeprowadził także niezbędne dla sprawy a wnioskowane przez Stronę dowody i zinterpretował je. Ustosunkował się do stawianych mu zarzutów wyjaśniając swoje stanowisko.

W konsekwencji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłową normę art. 140 Pgg.

Wobec powyższego w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę