Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1078/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Leszek Włoskiewicz, Ludwik Żukowski /spr./, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 3093/03 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 28 października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 6 grudnia 2001r. (II SA/Ka 573/00) oddalił skargę S. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 1 marca 2000r. (Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W sprawie zakończonej opisanym wyrokiem S.J. złożył w dniu 27 lutego 2003r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 1 marca 2000r. (Nr [...]. Wniosek o wznowienie dotyczył sprawy prawomocnie zakończonej wskazanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2001r. Do wniosku o wznowienie postępowania załączony został nowy dokument uzyskany z Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziału w Katowicach dotyczący przebiegu służby S.J. w Milicji Obywatelskiej. W efekcie skutkiem wniosku było wznowienie postępowania przez właściwy organ na mocy postanowienia z dnia 1 lipca 2003r. ([...]) W wyniku wznowionego postępowania zapadła decyzja z dnia 18 października 2003r. (Nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję z dnia 2 lipca 2003 r. W wyniku wniosku S.J.

o ponowne rozpatrzenie sprawy zapadła identyczna, co do rozstrzygnięcia, decyzja z dnia 28 października 2003r. (Nr [...]) orzekająca o odmowie uchylenia decyzji z dnia 2 lipca 2003r. Decyzję z dnia 28 października 2003r. S.J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując nietrafność rozstrzygnięcia o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2004r. (II SA KA 3093/03) skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż istota sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją sprowadza się do zasadności wznowienia postępowania przez organ administracji publicznej. Postępowanie zostało wznowione z uwagi na przedłożenie przez skarżącego nowego dokumentu wystawionego przez Instytut Pamięci Narodowej – Oddział w Katowicach z dnia 12 lutego 2003r. przedstawiającego jego służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Właściwy organ w podstawie prawnej swojej decyzji wymienił przepis art.145 § l pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), stanowiący, że wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, przedstawiony przez skarżącego dokument wyczerpywał przesłanki wymienione w art.145 § l pkt 5 k.p.a., stanowił rodzaj zaświadczenia stwierdzającego treść zasobów archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej z lat 1945-1946, dotyczących osoby skarżącego. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie wskazywał, iżby skarżący brał udział w walkach z niepodległościowym podziemiem. Wedle oceny Sądu zasadnicze znaczenie w sprawie miał fakt, iż skarżący utracił uprawnienia kombatanckie w efekcie zmiany przepisów ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 z późn zm.). Służba w Milicji Obywatelskiej nie dawała tytułu do nabycia uprawnień kombatanckich, zatem rodzaj działań jakie skarżący wykonywał w ramach tej służby nie miała znaczenia zaś skarżący nie legitymował się żadnym innym tytułem uprawniającym do nabycia uprawnień kombatanckich. We wznowionym postępowaniu skarżący nie wykazał żadnych nowych tytułów uprawniających do uzyskania uprawnień kombatanckich. W takim stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika S.J. zaskarżono opisany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2004r. w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 35, poz.1270) bowiem Sąd ograniczając się do rozpatrzenia zarzutów i wniosków skargi złożonej przez skarżącego, nie będącego reprezentowanym przez adwokata lub radcę prawnego spowodował, iż sprawa nie została w całości i w pełni rozpoznana, co miało istotny wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia. W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia stosownych kosztów postępowania. W uzasadnieniu kasacji wskazano na następujące okoliczności: z wyrokiem oddalającym skargę nie można się pogodzić bowiem wznowienie postępowania powinno się opierać nie tylko na przedstawionych dokumentach z Instytutu Pamięci Narodowej, ale również na przeanalizowaniu zakresu czynności, które skarżący wykonywał w ramach służby w Milicji i poza nią. O te dokumenty skarżący zwracał się kilkakrotnie osobiście, ale nie zostały mu wydane, ani przesłane o czym skarżący informował Sąd w swoich pismach. Sąd pierwszej instancji ograniczył się tylko do rozpatrzenia znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności (walki z Wherwolfem), które dają podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich. Uznał te dowody za zbędne i nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisu art.174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12170, ze zm., zwaną dalej p.p.s.a.) stanowiącego, iż skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi dodatkowo wspomniano o naruszeniu przez Sąd przepisów prawa materialnego, nie wymieniono jednak dokładnie jakie przepisy zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art.174 pkt 1 p.p.s.a.). Z punktu widzenia wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej (art.176 p.p.s.a.) postawy kasacji winny być wskazane w petitum skargi nie zaś w jej uzasadnieniu, ponadto, a tak było w konkretnym przypadku, nie należy wprowadzać elementów uzasadnienia żądania do petitum skargi. Wskazane uchybienia formalne skargi nie dają wszelako podstaw dyskredytacji skargi a limine. Lektura treści skargi wyraźnie wskazuje, że oparto ją na opisanej wcześniej podstawie z art.174 pkt 2 p.p.s.a.

W skardze sformułowane zostały wobec zaskarżonego w istocie trzy zarzuty, z których każdy nie jest trafny. Po pierwsze, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną skarżący w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego, co spowodowało, że sprawa nie mogła być w całości w pełni rozpoznana. Zarzut jest bezpodstawny bowiem żaden przepis p.p.s.a. nie obliguje sądu pierwszej instancji do ustanawiania pełnomocnika poza przypadkiem jego ustanowienia w ramach prawa pomocy na żądanie skarżącego w przypadkach przewidzianych w art.243 i 244 p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika aby skarżący występował o ustanowienie pełnomocnika przed lub w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem pierwszej instancji. Po drugie, skarżący podniósł brak możliwości akceptacji wyroku oddalającego skargę bowiem skarżący uważał, iż wznowienie postępowania administracyjnego powinno oprzeć się nie tylko na przedstawionych dokumentach z Instytutu Pamięci Narodowej, ale również na przeanalizowaniu zakresu czynności, które wykonywał w ramach służby w Milicji i poza służbą. Tego zarzutu również nie można podzielić. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku, co prawda zbyt ogólnikowo, stwierdził, że skarżący utracił uprawnienia kombatanckie "(...) w wyniku zmiany przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz.371 z późn. zm.). Skarżącemu służba w Milicji Obywatelskiej nie daje tytułu do nabycia uprawnień kombatanckich(...)". Uchybienie to nie może jednak zostać zakwalifikowane jako mające istotny wpływ na wynik sprawy. Oto opisana wcześniej ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. została zmieniona ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436), zmianie uległ m. in. jej art.1 pkt 1 lit. a, który nadał nowe brzmienie art.1 ust. 2 pkt 6, zawężając zakres podanego w nim określenia działalności kombatanckiej polegającej na uczestniczeniu w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu do walk podejmowanych w ramach jednostek Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służb państwowych. Zgodnie z utrwalonym na podstawie znowelizowanego przepisu orzecznictwem służba w Milicji Obywatelskiej nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust.2 pkt 6 i art.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (zob. chociażby Uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2000r., OPS 5/2000, ONSA z.1/2001, poz.3 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2001r. III RN 59/00, OSNIAPiUS Nr 19, poz.572). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie podkreślono, iż w toku wznowionego postępowania administracyjnego skarżący nie wskazał na żadne inne tytuły prawne uzasadniające jego starania o uzyskanie uprawnień kombatanckich, które w konkretnym przypadku mogłyby być wykazane w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Za zasadnością takiej oceny przemawia też zawartość akt administracyjnych i sądowych ( w szczególności dokumenty stanowiące podstawę do uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich tj. deklaracja członkowska ZBWOiD, k. 7 akt administracyjnych, zaświadczenie byłego Zarządu Wojewódzkiego ZBWOiD

w Katowicach z dnia 23 maja 1978r., k. 8 akt administracyjnych, zaświadczenie byłej Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu z dnia 22 listopada 1977r., k.3 akt administracyjnych oraz własnoręczny życiorys skarżącego, k. 2 akt administracyjnych). Po trzecie, w skardze kasacyjnej sformułowano pod adresem Sądu jako zarzut, iż Sąd ograniczył się tylko do rozpatrzenia znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego odnośnie ewentualnych innych tytułów, jakie uprawniałyby skarżącego do uzyskania uprawnień kombatanckich. Ten zarzut jest również chybiony. Zgodnie z art.133 § 1 p.p.s.a. sąd po zamknięciu rozprawy orzeka na podstawie akt sprawy (co do zasady), nie miał w tym przypadku zastosowania wyjątek przewidziany w art.106 § 3 p.p.s.a. Przepis art.106 § 3 dopuszcza, na zasadzie wyjątku od zasady, przeprowadzenie dowodu z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W konkretnym przypadku nie było podstaw do zastosowania wyjątkowej regulacji przewidzianej we wskazanym wyżej przepisie.

Wobec podniesionych dotychczas okoliczności były powody do oddalenia skargi kasacyjnej zgodnie z art. 184 p.p.s.a. bowiem nie miała ona usprawiedliwionych podstaw, nie było też podstaw do zastosowania art.204 p.p.s.a.