Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1197/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2, art. 184, art. 197 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 517/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 20 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 517/14) odmówił P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi przedsiębiorstwa na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2010 r.

Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 157 zł, spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wskazała, że postępowanie w niniejszej sprawie jest jednym z kilkuset podobnych, zainicjowanych przed sądami wojewódzkimi na terenie całego kraju. W związku z tym łączne obciążenie spółki nie ogranicza się jedynie do wysokości jednostkowego wpisu w danej konkretnej sprawie, lecz jest sumą wpisów we wszystkich postępowaniach. Uiszczenie zaś tych kwot przekracza jej zdolności finansowe. Skarżąca w oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 1.000.000 zł, a wartość jej środków trwałych 300.155,92 zł. Według bilansu za rok 2012 spółka osiągnęła zysk w kwocie 713.731,90 zł. Na rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 180.334,29 zł. Spółka podniosła także, że w skład jej majątku wchodzą automaty go gier o niskich wygranych, które z uwagi na postanowienia obecnie obowiązującej ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U., Nr 201, poz. 1540 ze zm.) nie mają realnej wartości rynkowej.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprzeciwu spółki uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd stwierdził, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że sytuacja finansowa spółki jest dobra. Według jej oświadczenia rok 2012 r. zakończyła zyskiem w kwocie 713.731,90 zł, a na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy spółka dysponowała środkami finansowymi w kwocie 180.334,29 zł na ujawnionym przez siebie rachunku bankowym. Biorąc ponadto pod uwagę wysokość kapitału zakładowego oraz wartość majątku spółki, stwierdził, że spółka powinna dysponować znaczącymi rezerwami finansowymi, które może przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w prowadzonych przez siebie sprawach.

W ocenie Sądu nic nie wskazuje także, aby spółka nie mogła ubiegać się o pozyskanie odpowiednich środków na rynku (kredyt) bądź dokonać sprzedaży części posiadanego przez siebie mienia. Przy tym Sąd podkreślił, że spółka nigdzie nie wskazała, aby automaty o niskich wygranych stanowiły jedyny jego składnik.

Końcowo Sąd zauważył, że łączny wpis we wszystkich sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu wynosi 21.253,00 zł, co stanowi zaledwie około 12 % wypracowanego zysku na dzień 31 grudnia 2013 r. Zdaniem Sądu oczywistym jest zatem, że spółka powinna móc te koszty w całości zapłacić. Zwłaszcza, że sytuacja prawna spółki pod rządami ustawy o grach hazardowych w 2014 r. nie uległa zmianie, a przez to również jej przychody i koszty ich uzyskania powinny kształtować się na podobnych poziomach co w roku 2013 r. Na dzień 31 grudnia 2013 r. przychody spółki wyniosły ponad 38.000.000 zł, zysk – ponad 175.000 zł, natomiast środki na jej rachunku na koniec lutego 2014 r. - 174.883,78 zł.

Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej takich okoliczności jak: wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki, czy konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku.

Uzasadniając swoje zażalenie spółka podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że działalność spółki ze swej istoty wymaga posiadania - tylko z pozoru znacznych - zasobów obrotowych. W praktyce bowiem Spółka musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale, wypłacania wygranych, opłacania serwisu i obsługi urządzeń. Spółka musi również na bieżąco uiszczać zryczałtowany podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Z tego też względu stan rachunku bankowego spółki, przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej działalności i jej rozmiarów, nie jest wcale wysoki. Błędem jest wywodzenie wniosków o korzystnej sytuacji spółki z rozmiarów prowadzonej działalności. Dodała, że przychody wydają się imponujące, to przy znacznych kosztach funkcjonowania na rynku czysty dochód spółki nie jest wysoki, a dodatkowo pomniejsza go konieczność wypłaty dywidendy dla wspólników. O sytuacji majątkowej spółki nie świadczy również wartość bilansowa aktywów takich, jak środki trwałe czy inwestycje. Wartość bilansowa nie odzwierciedla bowiem ich wartości rzeczywistej, a jedynie wartość księgową, która znacząco odbiega od wartości rzeczywistej.

Dodała, że z uwagi na obecną sytuację prawną automaty o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu, albowiem na rynku brak potencjalnych nabywców tych urządzeń w celu ich dalszej eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Wykorzystanie tych automatów jako automatów o niskich wygranych, zgodnie z ich konstrukcją i specyfiką, nie będzie możliwe najpóźniej z końcem 2015 r. w związku z wygaśnięciem posiadanych zezwoleń.

W ocenie spółki, Sąd pierwszej instancji powinien także mieć na względzie fakt, że przedmiotowe postępowanie nie stanowi typowego elementu działalności spółki i innych spółek działających na rynku automatów o niskich wygranych, a jedynie próbę ochrony przed niedającą się przewidzieć agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej została uregulowana w art. 246 § 2 P.p.s.a. i zgodnie z nią prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, iż regulacja zawarta w opisanym przepisie stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie, do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.

Natomiast z art. 252 § 1 P.p.s.a. wynika, iż sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym.

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie tutejszego Sądu Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Wszystkie podane wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 306 zł.

Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że spółka może dysponować środkami zebranymi na rachunku bankowym (na rachunku bankowym w Deutsche Banku na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. 28 marca 2014 r. znajdowała się kwota 180.334,29 zł). Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie prowadzonego rachunku bankowego, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nim zgromadzonych.

Zważywszy na powyższe, w świetle ustalonych okoliczności, należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania.

Odnosząc się zaś do wskazanej w zażaleniu konieczności ponoszenia przez Spółkę kosztów związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą takich jak czynsz za lokale na punkty gier, opłacanie serwisu urządzeń, opłacanie zryczałtowanego podatku od gier, wypłata dywidendy należy wskazać, że są to normalne koszty prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 18 października 2013 r., II FZ 878/13). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy ponadto wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą generującą znaczny obrót, ponosi koszty operacyjne w skali jednego miesiąca wielokrotnie przewyższające kwotę kosztów sądowych.

Reasumując, zdaniem Sądu, spółka nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku i przedstawionych dokumentów nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, natomiast argumentacja zawarta w zażaleniu nie podważa tej oceny.

Analogiczne stanowisko do przedstawionego wyżej zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2014 r., II FZ 474/14, zapadłym w innej sprawie spółki. Stanowisko to Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie podziela w pełni.

Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji