Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 905/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 920/05 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. (II SA/Sz 920/05) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...], orzekając ponadto, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] na podstawie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) po rozpatrzeniu sprawy na wniosek K. K., odmówił zmiany decyzji własnej z dnia 15 czerwca 1993 r. o przyznaniu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym w okresie od września 1944 r. do maja 1945 r.

Organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r. organ potwierdził przyznanie stronie przez ZBoWiD w 1979 r. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym w okresie od września 1944 r. do maja 1945 r. W dniu 27 września 2004 r. K. K. złożył wniosek o rozszerzenie ww. uprawnień z tytułu jego udziału w Powstaniu Warszawskim jako ochotnika w oddziale Armii Krajowej w 1944 r. wraz z oświadczeniami świadków. Organ powołał się na art. 155 kpa wskazując, iż decyzja ostateczna na podstawie której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem organu, wniosek K. K. nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem okoliczność jego udziału w Powstaniu Warszawskim została podniesiona dopiero w 2004 r. We wcześniejszych dokumentach składanych przez stronę w czasie ubiegania się o przyznanie jej uprawnień kombatanckich, K. K. nie ujawnił tejże okoliczności, zaś z akt ZBoWiDu wynika, że w czasie Powstania Warszawskiego przebywał z matką w Warszawie i nie brał udziału w walkach.

K. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazując na fakty leżące u podstaw złożenia wniosku. Dodał, że w postępowaniach o przyznanie uprawnień kombatanckich nikt go nie pytał z jakich powodów znalazł się w obozie. Ponadto świadkowie, z którymi przybył do ww. obozu z Powstania Warszawskiego nie żyli. Podał, że dopiero w 2004 r. spotkał świadka, który mógł zaświadczyć o jego udziale w walkach powstańczych w Warszawie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 16 czerwca 2005 r. utrzymując w mocy decyzję własną z dnia 29 listopada 2004 r. powołał się na art. 16 § 1 kpa, wskazując, iż jednym z przepisów, który na jego podstawie może zostać zastosowany, jest przepis art. 155 kpa. Jednak w ocenie organu, ustalone w niniejszej sprawie okoliczności nie pozwoliły na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za zmianą decyzji z dnia 15 czerwca 1993 r., co stanowiło niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany tejże decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, zgodnie z przytoczonym powyżej artykułem.

Kierownik Urzędu wskazał także, że wnioskodawca ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich w ZboWiD, zarówno w życiorysie jak i w deklaracji członkowskiej, nie podawał okoliczności związanych z jego osobistym udziałem w Powstaniu Warszawskim. Powyższe uczynił dopiero w 2004 r. Ponadto organ dokonał oceny złożonych przez stronę oświadczeń świadków i stwierdził, że nie stanowią one wiarygodnych dowodów na udział K. K. w walkach w Powstaniu Warszawskim.

K. K. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie, że jest on kombatantem z tytułu uczestnictwa w Powstaniu Warszawskim. Wskazał na krzywdzący charakter decyzji, na błędną ocenę oświadczeń świadków i pominięcie dowodów pośrednich w postaci daty jego przybycia do obozu w Stutthof w przeddzień upadku Powstania. Stwierdził, że jego udział w Powstaniu polegał z racji

młodego wieku na czynnościach usługowych, stąd też nie pamięta i nie zna imion oraz nazwisk innych uczestników walk, ani ich pseudonimów.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę stwierdził, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rażąco naruszył prawo przez zastosowanie trybu wynikającego z art. 155 kpa do postępowania administracyjnego związanego wnioskiem K. K. z dnia 27 września 2004 r. Tryb ten jest jednym z trybów nadzwyczajnych, określonych w kodeksie postępowania administracyjnego związanym ze zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, za zgodą strony, której przyznano uprawnienie, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zmiana lub uchylenie decyzji w trybie art. 155 kpa może dotyczyć wyłącznie decyzji niewadliwych albo dotkniętych drobnymi uchybieniami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że K. K. złożył w dniu 27 września 2004 r. nowy wniosek, wskazujący na inną przesłankę kombatanctwa (udział w Powstaniu Warszawskim). Był to zatem nowy tytuł, który nie mógł być rozpatrzony w trybie art. 155 kpa, ponieważ postępowanie zakończone decyzją z dnia 15 czerwca 1993 r. tego tytułu nie obejmowało.

Naruszenie trybu wynikającego z art. 155 kpa stanowi, w ocenie Sądu, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Potwierdzenia uprawnień kombatanckich z tytułu wskazanego we wniosku nie mógł dokonać, jak tego żądał skarżący, sąd, badający jedynie zgodność decyzji z prawem. Oceny takiej może dokonać Kierownik Urzędu, który na podstawie przesłanych akt ponownie rozpatrzy wniosek strony jako nowy wniosek w stosunku do decyzji z dnia 15 czerwca 1993 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, reprezentowany przez radcę prawnego P. S.

Wyrok zaskarżony został w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2) ppsa wyrokowi zarzucono, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 155 oraz art. 156 § 1 pkt 2) kpa, polegające na przyjęciu, że nieważna jest decyzja administracyjna orzekająca

na podstawie art. 155 kpa w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej potwierdzającej posiadanie uprawnień równorzędnych z kombatanckimi w sytuacji, gdy po wydaniu takiej ostatecznej decyzji strona przedstawi nowe dowody, nieistniejące w dacie wydania decyzji, świadczące w jej przekonaniu o tym, że przysługują jej uprawnienia także z innego tytułu.

Zgłaszając powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie od K. K. na rzecz Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Sąd I instancji, nie odnosząc się ani do meritum skargi, ani do meritum zaskarżonej decyzji stwierdził, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa z uwagi na niedopuszczalność zastosowania w sprawie niniejszej trybu, o którym mowa wart. 155 kpa.

Punktem wyjścia argumentacji strony skarżącej jest stwierdzenie, iż ostateczną decyzją administracyjną z dnia 15 czerwca 1993 r. organ potwierdził, że K. K. przysługują uprawnienia określone w tej ustawie, z tytułu, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy, to jest z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym. Decyzja Kierownika Urzędu ma charakter jedynie deklaratywny, na co wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Organ administracji w związku z tym procedował w kierunku wszelkich tytułów działalności kombatanckiej, czy też równorzędnej z kombatancką i gdyby w podówczas toczącym się postępowaniu strona zgłosiła zarzut, że uprawnienia przysługują jej także z powodu służby w Armii Krajowej w Powstaniu Warszawskim, wniosek taki zostałby wówczas rozstrzygnięty w decyzji z dnia 15.06.1993 r. A zatem, decyzja w przedmiocie uprawnień określonych w ustawie o kombatantach każdorazowo ma za przedmiot całość sytuacji prawnej osoby, ubiegającej się o takie uprawnienia. Innymi słowy, każdorazowo obowiązkiem organu administracji w takiej sprawie jest dokonanie ustaleń, które pozwolą na kompleksowe ustalenie wszelkich tytułów, z jakich przysługują stronie takie uprawnienia.

Miało to miejsce w przypadku decyzji z dnia 15.06.1993 r., która jednocześnie korzysta z przymiotu trwałości, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Dopóki zatem

decyzja ta funkcjonuje w obrocie prawnym, posiada status ostatecznej, a jej uchylenie lub zmiana, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Gdyby więc organ administracji - zastosowawszy się do wskazań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - wydał kolejną decyzję w przedmiocie uprawnień kombatanckich K. K., decyzja ta nacechowana byłaby wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Tak więc, w sprawie niniejszej, bez wzruszenia decyzji z dnia 15.06.1993 r. nie jest dopuszczalne wydanie kolejnej decyzji, potwierdzającej posiadanie przez K. K. uprawnień określonych w ustawie o kombatantach.

W ocenie organu, powołanie się strony w treści pisma wszczynającego postępowanie na "rozszerzenie" przysługujących jej uprawnień, w sytuacji powołania nowych dowodów, które nie istniały w 1993 r. uzasadniało zastosowanie trybu z art. 155 kpa. Skarżący nie wskazywał na istnienie podstaw wznowienia postępowania czy istnienie kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 kpa i nie było w związku z tym podstaw do zastosowania tych nadzwyczajnych i względem siebie niekonkurencyjnych trybów weryfikacji decyzji. Organ administracji zatem dokonał oceny żądania strony zgodnie z oczekiwaniem K. K. i rozpoznał sprawę w trybie, pozwalającym na najpełniejszą kontrolę zapadłego rozstrzygnięcia. Tylko wybrany przezeń tryb postępowania pozwalał - oczywiście w przypadku uznania racji skarżącego - na zmianę uprzedniej decyzji administracyjnej. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż decyzja organu administracji dotknięta była wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Kierownik Urzędu podniósł ponadto w skardze kasacyjnej, iż sąd wojewódzki nie uzasadnił bliżej, w jaki sposób wyobraża sobie prawidłowe postępowanie organu administracji, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji, które wymaga każdorazowo głębszej analizy. Określenie, iż ponownie rozpoznając sprawę organ administracji "będzie ponownie rozpoznawał wniosek strony z 27 września 2004 r. jako nowy wniosek w stosunku do decyzji z dnia 15 czerwca 1993 r. we właściwym trybie i wyda rozstrzygnięcie, po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy" oznacza, że sąd praktycznie nie dał organowi administracji wskazań co do dalszego postępowania. Wskazania tego rodzaju zaś stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i

mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

W ocenie strony skarżącej, uchybienie przepisom art. 145 §1 pkt 2 ppsa miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem w przypadku, w którym sąd doszedłby do przekonania, iż organ administracji prawidłowo zastosował przepis art. 155 kpa, doszedłby również do wniosku, iż organ administracji prawidłowo zastosował tryb określony tym przepisem. W takim zaś razie, nie byłoby podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył K. K., wnosząc o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej, odwołując się do argumentu zgodności z prawem i słuszności wyroku Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na gruncie przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa) skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach polegających na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na gruncie art. 183 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany podstawami skargi kasacyjnej, rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Skarga kasacyjna, wniesiona w niniejszej sprawie opiera się na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Odnosi się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ustawy ppsa, w związku z art. 155 oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazuje jednocześnie w swym uzasadnieniu na istotny wpływ tego uchybienia na podjęte rozstrzygnięcie.

Zarzut jest zasadny w odniesieniu do podjętej w toku kontroli przez Sąd I instancji kwalifikacji decyzji administracyjnych jako rażąco naruszających prawo oraz konsekwencji uznania tej kwalifikacji za uzasadniającą stwierdzenie ich nieważności. Zarzut naruszenia przepisów postępowania jest również zasadny w związku z podniesionym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uchybieniem, polegającym na braku

w uzasadnieniu wyroku stwierdzającym nieważność decyzji wskazań co do dalszego postępowania.

Zasadność podstawowego zarzutu nie oznacza potwierdzenia w toku kontroli kasacyjnej wszystkich wątpliwości strony skarżącej wyrażonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Jak przyznano bowiem w skardze kasacyjnej, decyzja w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich ma charakter deklaratoryjny. W związku m. in. z tym, podstawowe znaczenie ma prawna możliwość podjęcia postępowania z wniosku o przyznanie uprawnień z innego tytułu na gruncie art. 155 kpa. Należycie rozważone zatem w postępowaniu administracyjnym oraz poddane następnie kontroli sądu administracyjnego na gruncie wykładni art. 155 kpa, powinny być takie elementy decyzji administracyjnej podejmowanej na podstawie tego przepisu jak: jej konstytutywny bądź deklaratoryjny charakter, jej charakter uznaniowy, ograniczony dwoma podanymi w przepisie kryteriami interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, fakt rozstrzygania sprawy w tym samym stanie faktycznym czy też pojęcie "zmiany decyzji" w kontekście zestawienia tego pojęcia z pojęciem "nowej decyzji". Rozważone i wskazane w uzasadnieniu powinny być także inne kwestie, nie budzące już takich wątpliwości na gruncie kontrolowanej decyzji (np. kwestia zgodności podmiotowej oraz tego samego stanu prawnego z punktu widzenia istnienia uprawnienia będącego przedmiotem decyzji czy zgoda strony, wyrażona we wniosku). Istnienie tak wielu wątków przemawia za szczególnie starannym rozważeniem zgodności z prawem trybu zastosowanego przez organ administracji. W tym kontekście wynikom rozważań Sądu I instancji prowadzącym do stwierdzenia nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji art. 155 kpa nie można jednoznacznie zarzucić niezgodności z prawem. Brakło jednak w uzasadnieniu argumentacji, która w wyniku rozważenia powyższych zagadnień usprawiedliwiałaby konkluzję Sądu co do normatywnej kwalifikacji poprawności postępowania prowadzącego do wydania obu decyzji administracyjnych i umożliwiałaby kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.

Poważniejszym problemem jest poprawność ustalenia przez Sąd i instancji, iż naruszenie prawa przez zastosowanie art. 155 kpa osiągnęło stopień naruszenia rażącego oraz ustalenia konsekwencji wyniku powyższej kwalifikacji w postaci stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej i odwoławczej a także wskazania przesłanek racjonalizacji treści wyroku.

Sąd I instancji w szczególności nie uzasadnił należycie przesłanki nieważności, polegającej na stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa poprzez zastosowanie art. 155 kpa w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Istotność tego uchybienia płynie stąd, że naruszenie rażące jest mocnym uchybieniem, decydującym ponadto o mocnej kwalifikacji negatywnej w stosunku do ocenianej decyzji administracyjnej i z tego tylko powodu winno być należycie uzasadnione poprzez wskazanie głębokości naruszenia.

Ponadto, nazwa przesłanki jest zwrotem niedookreślonym, mającym cechy zwrotu szacunkowego. Oszacowanie, wymagane w sytuacji posłużenia się konstrukcją takiego zwrotu przez prawodawcę oznacza, iż terminy nieostre, wchodzące w jego skład, w każdym przypadku ich zastosowania wymagają ustalenia ich znaczenia w postaci możliwie precyzyjnej argumentacji, polegającej na modelowym określeniu skali, stanowiącej postawę oszacowania wielkości, natężenia czy częstotliwości wystąpienia hipotetycznie określonych w tekście przepisu stanów rzeczy (tu: naruszenia prawa). Dopiero w konsekwencji powyższego rozumowania, Sąd może orzec, na gruncie konfrontacji powyższych ustaleń z wynikającym ze stwierdzonych faktów związkiem przyczynowo-skutkowym, o istnieniu okoliczności przesądzających o tym, czy naruszenie prawa należy zakwalifikować jako rażące. Ponadto, i to jest równie istotne na gruncie wymogu określonego w art. 141 § 4 ppsa, istotne składniki przeprowadzonej argumentacji należy wskazać w uzasadnieniu orzeczenia.

Dodatkowe znaczenie, wzmacniające wnioski wyprowadzone powyżej, ma to w przypadku kwalifikacji polegającej na rażącym naruszeniu prawa. W orzecznictwie podnosi się bowiem, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy decyzja jest wadliwa w takim stopniu, że oczywistość naruszenia prawa skorelowana jest ze skutkami niemożliwymi do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 9 lutego 2005, OSK 1134/04, LEX nr 165717). Kwalifikacja taka dotyka zatem argumentacji konstytucyjnej w związku z wyrażeniem tej zasady zarówno w art. 2 (w postaci demokratycznego państwa prawnego) jak też w art. 7 (w postaci obowiązku działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa) Konstytucji RP. Tym bardziej zatem przeprowadzenie i wskazanie w uzasadnieniu przeprowadzonej w tym kierunku argumentacji i jej wyniku jest niezbędne.

Sąd I instancji tymczasem odniósł się do przyczyny stwierdzenia nieważności jednym zdaniem (s. 5 uzasadnienia), nie przeprowadzając żadnej argumentacji z punktu widzenia wykazania trafności przyjętego stanowiska.

Nie budzi wątpliwości argumentacja strony skarżącej, że wskazane wyżej uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji. Sąd ten bowiem, w przypadku rozważenia tych kwestii, w tym szczególnie oszacowania naruszenia prawa z punktu widzenia spełniania kryterium naruszenia rażącego, mógł dojść do wniosku, że inna niż stwierdzenie nieważności konsekwencja wadliwości decyzji mogła być bardziej trafna.

Rozważenia powyższej kwestii, także w kontekście należytego uzasadnienia przeprowadzonego rozumowania, dokona Sąd I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy. Wymaga to wyjaśnienia kilku dodatkowych kwestii, które, jak to wynika z uzasadnienia, nie były przedmiotem rozważań Sądu bądź też znalazły miejsce jedynie marginalne w tych rozważaniach.

Sąd I instancji wskaże w szczególności na rozumienie nowego tytułu w kontekście przyznanych już uprawnień oraz nowego wniosku, złożonego przez skarżącego. Sąd ustosunkuje się w tym kontekście do argumentu organu administracji, iż w toku postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich rozpatrywana jest cała sytuacja faktyczna wnioskodawcy i stąd uprawnienia ustalane są biorąc pod uwagę wszystkie występujące w tym względzie możliwości (tytuły).

Sąd weźmie pod uwagę stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. (OPS 13/01, ONSA 2002/4/132), wskazującej, iż uzyskanie uprawnień kombatanckich z określonego tytułu powoduje, że wyjaśnienia i dowody mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie. Sąd rozważy w związku z tym, czy wnioski o nowe tytuły są dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskodawca uprawnienia kombatanckie już posiada z innego tytułu. Rozważy także możliwość przyjęcia, że nowe dowody i wnioski mogą pojawiać się w zasadzie "dopiero" w postępowaniu, przedmiotem którego jest pozbawienie uprawnień kombatanckich i stanowić swoisty "kontrdowód" dla przesłanek uzasadniających pozbawienie uprawnień, co rzutuje na ocenę możliwości wnioskowania o "rozszerzenie" uprawnień.

W przypadku uznania niedopuszczalności wniosku o przyznanie uprawnień na podstawie nowego tytułu w sytuacji posiadania już uprawnień kombatanckich, Sąd rozważy sposób ustalenia konsekwencji zastosowania procedury opartej na art. 155 kpa oraz wskaże to w uzasadnieniu wyroku. W takim przypadku nie ograniczy się do wskazań, które, w świetle zasady związania organu oceną prawną dokonaną przez sąd, jeśli byłyby analogiczne do stwierdzenia na s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie mogłyby doprowadzić do uniknięcia wadliwości postępowania prowadzonego przez organ administracji. Wskaże więc organowi wyraźnie, w jakim kierunku powinien prowadzić rozpoznanie wniosku a także przyjmie określone rozwiązanie interpretacyjne wynikające z analizy wskazanych wyżej w toku kontroli kasacyjnej przesłanek.

Na marginesie kontroli kasacyjnej należy wskazać na całkowicie błędne określenie w zaskarżonym wyroku przedmiotu postępowania jako "świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej", co winno być przy ponownym rozpoznaniu sprawy skorygowane.

W świetle argumentów wskazanych powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.