Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1063/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 i 4 i art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 154 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie odmowy wpisu do ewidencji producentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga I. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] kwietnia 2010 r. I. S. (skarżąca, strona) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. (Kierownik, organ I instancji) pisemny wniosek o zmianę, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) ostatecznej decyzji Kierownika z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych. We wniosku strona wskazała na słuszność zastosowania w sprawie art. 154 §1 k.p.a. oraz powołała mające zastosowanie, w jej ocenie, orzecznictwo sądów administracyjnych.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., organ I instancji odmówił zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych. Uzasadniając powyższe organ I instancji powołał się na przepis art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznaniu płatności (Dz. U. z 2004 r. nr 10 poz. 76 ze zm., zwana dalej ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów), stosownie do którego kierownik biura powiatowego Agencji podmiotom wpisanym do ewidencji producentów wydaje zaświadczenie

o nadanym numerze identyfikacyjnym, a w drodze decyzji odmawia wpisu, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny. Kierownik wskazał, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowym zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 §1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 §1 k.p.a. musi być bowiem rozumiany jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika podniosła zarzut naruszenia słusznego interesu strony znajdującego oparcie w art. 154 §1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor, organ odwoławczy) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosownie do przepisów art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w formie decyzji następuje jedynie odmowa nadania numeru w ewidencji producentów, natomiast jego nadanie potwierdzane jest zaświadczeniem o nadaniu tego numeru identyfikacyjnego. Powołana ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Mając na względzie obowiązujący stan prawny, organ administracji stwierdził, że nadanie przez kierownika biura powiatowego Agencji numeru w ewidencji producentów poprzez wydanie decyzji wiązałoby się z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze do sądu administracyjnego złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7 k.p.a. w związku z art. 154 §1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że zmiana decyzji o odmowie nadania numeru w ewidencji producentów na decyzję o nadaniu tegoż numeru prowadzi do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Skarżąca podała, że od 2003 r. pomiędzy nią,

a jej mężem istniała rozdzielność majątkowa, a w 2009 r. związek małżeński został rozwiązany przez orzeczenie rozwodu. Podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pisemnym uzasadnieniu wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. VIII SA/Wa 543/09 wskazał, że może ona wystąpić do organu administracji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. o zmianę lub uchylenie decyzji odmawiającej jej wpisu do ewidencji producentów rolnych z uwagi na fakt, że decyzja ta w aktualnym stanie (po orzeczeniu rozwodu) narusza jej słuszny interes. Kierując się tymi wskazaniami skarżąca wywiodła, że w jej przypadku zmiana decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie będzie prowadziła do wydania decyzji sprzecznej z prawem, a wręcz przeciwnie, będzie to prowadziło do wydania decyzji w pełni zgodnej z prawem i realizującej słuszny interes strony.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając wcześniej prezentowaną argumentację.

Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 62/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi strony. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Sąd, że decyzje wydawane na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji producentów mają charakter decyzji związanych, zobowiązujących organ do określonego rozstrzygnięcia (tj. nie są decyzjami opartymi

o uznanie administracyjne). W sprawie wywiedziono, że w odniesieniu do decyzji wydanej na podstawie art. 13 ust. 1 ww. ustawy, jako decyzji mającej charakter związany, nie jest możliwy do zastosowania tryb określony w art. 154 §1 k.p.a. Sąd

I instancji nie podzielił również wypowiedzi zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 543/09 uznając ją za niefortunną. Jednocześnie Sąd I instancji nadmienił, iż w aktualnym stanie faktycznym, w jakim znajduje się skarżąca (po rozwodzie) ma ona pełne uprawnienie do wpisu do ewidencji producentów i uzyskania numeru identyfikacyjnego na podstawie złożonego przez siebie indywidualnego wniosku o wpis do ewidencji stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów.

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2127/11 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznał te zarzuty skargi kasacyjnej, w których podniesiono, że podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. było stanowisko wyrażone

w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 543/09, bowiem nie ma tu miejsca sytuacja z art. 153 p.p.s.a., bądź też z art. 170 p.p.s.a. Za zasadny uznał natomiast zarzut zawarty

w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczący w istocie błędnej wykładni art. 154 k.p.a. Stwierdził, iż punktem wyjścia rozważań w sprawie jest to, że w ocenie Sądu I instancji weryfikacja decyzji ostatecznych, na podstawie art. 154 i art. 155 k.p.a., może mieć zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji uznaniowych, a nie decyzji związanych. Sąd I instancji prezentując tego rodzaju pogląd zwrócił uwagę, że stanowisko w tej kwestii jest w orzecznictwie sądowym uznawane za jednolite. Skoro decyzja wydana na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów ma charakter związany to nie jest możliwe zastosowanie trybu określonego w art. 154 k.p.a. Za słuszne uznał stanowisko Sądu I instancji, że w powyższej kwestii w orzecznictwie sądowym pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest poglądem dominującym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 770/05, z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I OSK 815/05,

z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06, z dnia 21 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 232/06, z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 18/09, z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 607/10, z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 26/11; publ. nsa.gov.pl). Nie jest to jednak jedyny pogląd w tej kwestii. W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, iż ze stanowiskiem co do tego, że tryb przewidziany

w art. 154 k.p.a. może być stosowany wyłącznie do decyzji związanych, można by się zgodzić tylko wówczas, gdy przez odwołanie się do związanego charakteru decyzji zostało by wykazane, że uchylenie lub zmiana decyzji będzie naruszać słuszny interes strony, bądź też stać będzie w sprzeczności z interesem społecznym. Takie są bowiem przesłanki przewidziane w art. 154 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2404/10, publ. nsa.gov.pl). Podkreślił przy tym, że nie można mówić o prawidłowości postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. w stosunku do decyzji związanej w sytuacji, gdy ocena Sądu uwzględniającego, że zmiana decyzji doprowadzi do stanu niezgodnego z prawem, oparta jest jedynie na wskazaniu, że sporna decyzja objęta wnioskiem strony ma charakter decyzji związanej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 1265/10). Zauważył, że także w doktrynie kwestionowany jest pogląd, że tryb z art. 154 k.p.a. nie znajduje

w ogóle zastosowania do decyzji związanych (por. A. Wróbel, M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Lex/el, kom. do art. 154 k.p.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w powyższym zakresie sprawa nie była przedmiotem rozważań i analizy przez Sąd I instancji, pomimo że tych kwestii

w istocie rzeczy dotyczyła zaskarżona decyzja. Sąd I instancji stwierdził jedynie przywołując treść art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, iż decyzja wydana w oparciu o powołany przepis ma charakter związany, wobec czego jej weryfikacja w trybie art. 154 k.p.a. nie jest dopuszczalna. Według NSA wymagało oceny, czy tego rodzaju decyzja może być zmieniona lub też uchylona w trybie art. 154 k.p.a. Przy tej ocenie istotnym jest rozważenie, z jakim momentem decyzja wydana

w oparciu o art. 154 k.p.a wywołuje skutki prawne. Przepis art. 154 k.p.a. w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie stanowił, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. W doktrynie

i orzecznictwie podkreśla się, iż wszystkie nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego oparte są o zasadę niekonkurencyjności, polegającą na tym, że nie mogą być stosowane zamiennie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1529/06 i z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 18/09). Podkreśla się również, że tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej określony w art. 154 k.p.a. służy do wzruszenia zarówno decyzji administracyjnych prawidłowych, to znaczy wolnych od wad materialnoprawnych

i procesowych, jak też w odniesieniu do takich wadliwych decyzji ostatecznych, które są jednak dotknięte wadami innymi niż wady kwalifikowane. W żadnym jednak przypadku trybu z art. 154 k.p.a. nie można traktować jako służącego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną niejako w kolejnej trzeciej instancji. Przedmiotem postępowania w tym trybie jest co do zasady, nie owo ponowne rozpatrzenie sprawy, ale byt prawny dotychczasowej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06). Istota postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 k.p.a. sprowadza się do zbadania, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych dotychczasowej decyzji, zostały spełnione szczególne przesłanki wymienione w tym przepisie, tzn. czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za zmianą lub uchyleniem decyzji. W orzecznictwie podkreśla się, że tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. ma zastosowanie w zasadzie przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu wydania decyzji ostatecznej, aczkolwiek co do tożsamości podstawy faktycznej wzruszonej decyzji wskazuje się, że zmiana okoliczności faktycznych w stosunku do pierwotnie istniejących może mięć znaczenie dla oceny zasadności i celowości uchylenia albo zmiany tej decyzji z punktu widzenia przesłanek przewidzianych w tym przepisie, tj. interesu społecznego lub słusznego interesu strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1991 r. II SA 893/91, ONSA 1993, z. 2, poz. 33). Powyższe prowadzi do wniosku, iż Sąd I instancji zobligowany był do analizy prawnej zastosowania art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów w kontekście wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 154 k.p.a. Jest oczywiście rzeczą niesporną, że wydanie decyzji w trybie wynikającym z art. 154 k.p.a. nie może prowadzić do stanu sprzecznego z prawem. Zasada ta odnosi się tak do decyzji związanych, jak też decyzji opartych na uznaniu administracyjnym. Ustalenie, zgodnie z którym decyzja związana nie podlega zmianie lub uchyleniu na podstawie art. 154 k.p.a., ponieważ naruszać to będzie prawo, nie może jednak przybierać charakteru abstrakcyjnego. Poprawność tego ustalenia zależy bowiem od konkretnego przypadku w ocenie którego rozważenia wymaga to, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Ustalenie powyższych kwestii wymaga zatem także analizy stosownych regulacji prawnych zawartych w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów dotyczących nadania numeru identyfikacyjnego producentowi rolnemu przy pierwotnym wniosku, a także przy wniosku składanym ponownie wskutek zmiany okoliczności faktycznych. Wymaga przy tym rozważenia, czy np. uchylenie decyzji wydanej na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów w oparciu o tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. (gdy zostaną spełnione przesłanki określone w tym przepisie) jest niezbędne, bowiem dopiero wówczas otwiera się droga do ubiegania się o prawa nabyte, albo też ustaje reglamentacja administracyjna praw lub obowiązków strony, czy też uchylenie decyzji w ww. trybie nie jest niezbędne wobec zmiany okoliczności faktycznych sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2127/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W związku z powyższym Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych w niniejszym postępowaniu decyzji organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności. Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 tej ustawy jednocześnie

z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (art.12 ust. 4). Następny przepis - art. 13 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Z regulacji art. 13 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, wynika nadto, że kierownik biura powiatowego Agencji wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12.

Ust. 2 powołanego przepisu określa, iż kierownik biura powiatowego wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12, przy czym zaświadczenie to jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów. Dodać należy, że nadanie numeru następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Dokonanie tej czynności następuje, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji, a więc winno być poprzedzone stosowną weryfikacją wniosku

o wpis do ewidencji producentów. Umieszczenie w systemie ewidencji nie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną, lecz wiąże się z nadaniem statusu producenta, czego potwierdzeniem jest tryb odmowy wpisu do ewidencji. Natomiast odmowa dokonania wpisu do ewidencji producentów następuje w formie decyzji.

Należy zaznaczyć, że wpis do ewidencji producentów rolnych oraz nadanie numeru identyfikacyjnego jest konieczną przesłanką ubiegania się o świadczenia objęte programem pomocowym przewidzianym w Unii Europejskiej. Ewidencja producentów zawiera między innymi numer identyfikacyjny producenta rolnego, a jego nadanie następuje jednocześnie z wpisem do ewidencji.

Analiza przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów wskazuje, że małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny bez względu na to, czy posiadają oni oddzielne gospodarstwa rolne oraz niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy ich obowiązuje. W sytuacji, gdy jeden

z małżonków posiada już numer identyfikacyjny to uniemożliwia to przyznanie takiego numeru drugiemu z małżonków nawet wówczas gdy posiada on osobne gospodarstwo rolne jako majątek odrębny. Dotyczy to nawet sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji, gdyż nadal pozostają oni w związku małżeńskim. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 886/11, z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 94/10, z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II GSK 802/09, z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 23/09 i z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1092/08. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony

w wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] marca 2009 r. skarżąca złożyła w organie I instancji wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych.

Z załączonego do wniosku oświadczenia strony wynikało, że w wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej z mężem (akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.) strona prowadzi oddzielne gospodarstwo przy wykorzystaniu odrębnych środków produkcji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Kierownik, działając na podstawie art. 13 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, odmówił stronie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim i nie podała danych współmałżonka, w sytuacji, gdy wedle obowiązujących w tej materii przepisów, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Ww. decyzja utrzymana została w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r. Wniesiona na ww. rozstrzygnięcie skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 543/09.

Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. strona wniosła o zmianę ww. rozstrzygnięcia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. podnosząc, że jej związek małżeński został rozwiązany w dniu [...] sierpnia 2009 r.

Niezbędne dla oceny zasadności podjętych przez organy rozstrzygnięć jest

w pierwszej kolejności wyjaśnienie celów i przesłanek postępowania określonego w art. 154 k.p.a. w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji. Wskazać należy, iż postępowania, o których mowa w art. 154 i 155 k.p.a. są nadzwyczajnymi trybami postępowania mającymi na celu wzruszenie ostatecznych decyzji administracyjnych. Sama decyzja podjęta w trybie art. 154 k.p.a. ma charakter uznaniowy. Natomiast postępowanie prowadzone w oparciu o art. 154 k.p.a. jest postępowaniem odrębnym od postępowania zakończonego decyzją, której dotyczy żądanie zmiany bądź uchylenia. Jego przedmiotem jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie nie dostrzega powodów do absolutnego (bezwzględnego) dania racji tezie, że zmianie lub uchyleniu

w trybie art. 154 k.p.a. podlegają jedynie decyzje podjęte w ramach uznania administracyjnego.

W postępowaniach prowadzonych w trybie art. 154 k.p.a. weryfikacja ostatecznej decyzji następuje tylko z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinna podlegać ocenie według wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. O uwzględnieniu obu tych interesów można mówić tylko

w takich przypadkach, jeżeli ich uwzględnienie nie narusza prawa tzn. nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., mogą przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Jednakże słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może bowiem prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Jeśli więc przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną, to co do zasady nie ma przeszkód, na gruncie art. 154 k.p.a., do zmiany decyzji także o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie.

W postępowaniach, o których mowa w art. 154 i 155 k.p.a. nie jest natomiast dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia. Strona nie może zatem, powołując się na interes społeczny lub własny interes domagać się w tym trybie ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. W przeciwnym wypadku postępowania określone w art. 154 i 155 k.p.a. służyłyby do ponownego rozpoznania spraw już zakończonych ostateczną decyzją administracyjną niejako "w kolejnej instancji". Prowadziłoby to do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Organ administracji nie jest zatem uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz winien dokonać jej analizy jedynie pod kątem zbadania dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia

2011 r. sygn. akt II OSK 1081/10, z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 607/10,

z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1810/09).

Ponadto, przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to zatem dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej taką decyzją (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 264). Organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron.

W niniejszej sprawie, jak wyjaśniono już wyżej, strona wnosiła o zmianę ostatecznej decyzji o odmowie wpisu do ewidencji producentów rolnych wobec zmiany stanu faktycznego sprawy, spowodowanego orzeczeniem rozwodu jej małżeństwa

(w dniu [...] sierpnia 2009 r.). W tym miejscu przypomnieć należy, że wniosek o wpis do ewidencji producentów, skarżąca złożyła w dniu [...] marca 2009 r., zaś decyzja

o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego została wydana w dniu [...] kwietnia 2009r. Orzeczenie rozwodu nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2009 r., tak więc nie ulega wątpliwości, że doszło do zmiany stanu faktycznego

w sprawie. Inna była bowiem sytuacja skarżącej (zarówno faktyczna jak i prawna) po orzeczeniu rozwodu.

W takiej sytuacji w ocenie Sądu, skoro niewątpliwie nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy brak jest podstawy do orzeczenia o uchyleniu decyzji ostatecznej

z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmawiającej wpisu do ewidencji producentów rolnych. Niewątpliwie skarżąca posiada natomiast uprawnienie wystąpienia do organu I instancji z nowym wnioskiem o dokonanie wpisu do ewidencji producentów. Skoro zdaniem Sądu brak jest podstaw do zmiany decyzji w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. w zakresie odmowy wpisu do ewidencji producentów, to tym samym nie jest to przesłanka konieczna do złożenia nowego wniosku o wpis.

Powyższe wywody Sądu powodują, że zarzuty skargi są bezzasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, że niniejsza sprawa nie jest kontynuacją sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 543/09.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.