Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 339/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 264, art. 15, art. 125, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 3 marca 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1056/21/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 21 września 2021 r. (data wpływu) E. J. (dalej jako "skarżąca" lub "strona") wystąpiła do Wójta Gminy Piszczac o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem - H. R. (ur. 1947 r.).

Decyzją z 14 października 2021 r. organ ten odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że nie została spełniona przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w ww. przepisie, a nadto strona nie zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji, pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którym to Trybunał stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę, w zależności od daty powstania niepełnosprawności, jest niekonstytucyjny. Ponadto podniósł, że organ błędnie uznał, iż okoliczność pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. W razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo do wyboru jednego ze świadczeń.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 3 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej utrzymało w mocy ww. decyzje organu pierwszej instancji.

Na początku Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. wydając rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, orzekł bowiem, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje stanowisko, podzielane przez wojewódzkie sądy administracyjne i przez Kolegium, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Odnosząc się natomiast do kwestii posiadania przez stronę prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego Kolegium wyjaśniło, że organ uwzględniając treść wniosku powinien, w pierwszej kolejności zbadać, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne spełnia wszystkie warunki do jego przyznania i w zależności od tych ustaleń - albo przyznać świadczenie pielęgnacyjne uchylając najpierw decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy albo odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie uchylił decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy gdyż uznał, że skarżąca nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., natomiast w ocenie Kolegium warunek ten powinien był być pominięty przy rozstrzyganiu sprawy. Kwestia ta jednak w dalszym ciągu pozostaje bez znaczenie gdyż strona nie spełnia innych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po pierwsze, z materiału dowodowego wynika, że żona niepełnosprawnego, M. R. (ur. 1954 r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ani orzeczeniem o innym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Jednocześnie organ uznał, że problemy zdrowotne M. R. - zaburzenia pamięci, otępienie, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawów, zakrzepowe zapalenie żył głębokich kończyn dolnych, nadciśnienie tętnicze, utrudniające samodzielne sprawowanie opieki nad mężem, nie stanowią podstawy do wyłączenia stosowania tego przepisu.

Nadto Kolegium odwołując się do schorzeń M. R. uznało, że te nie stanowią by nie była ona w stanie w ogóle wywiązać się ze swojego obowiązku alimentacyjnego (quasi alimentacyjnego) względem męża.

Zdaniem organu, strona opiekuje się niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, jednakże jest to opieka uzupełniająca opiekę sprawowaną przez matkę. Skarżąca oprócz czynności związanych ściśle z opieką nad osobą niepełnosprawną (pomoc w czynnościach higienicznych i w ubieraniu się, które wykonuje się zwykle dwa razy dziennie, pomoc w przyjęciu leków) wykonuje również czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, przyrządzanie posiłków). Skarżąca nie spełnia zatem warunku istnienia związku przyczynowo - skutkowego między sprawowaniem opieki nad ojcem a zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego i niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności związane ściśle z opieką nad osobą niepełnosprawną może pogodzić z prowadzeniem gospodarstwa rolnego o pow. 2,84 ha, zwłaszcza przy współudziale matki i pomocy brata (nawet sporadycznej).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżąca zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie faktycznym opiekunem osoby niepełnosprawnej z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez żonę niepełnosprawnego, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności podczas gdy funkcjonalna wykładnia przepisów winna skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego.

Zarzuciła ponadto naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem nie wypełnia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności.

W jej uzasadnieniu przytoczyła poglądy sądów administracyjnych na istotę "stałej i długoterminowej" opieki, o której stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. i stwierdziła, że nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona ojcu nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić w jej przypadku o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a argumentację przedstawioną przez Kolegium, Sąd uznaje za prawidłową i zgodną z ustalonym stanem faktycznym.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu odwoławczego, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być bowiem stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Sądy administracyjne jednolicie bowiem obecnie przyjmują, że stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy uznać, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19).

Co jednak najistotniejsze, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, co do istnienia przyczyn uniemożlwiających przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Mianowicie z mających w sprawie zastosowanie przepisów u.ś.r. jednoznacznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje konkretnie wymienionym osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki pozytywne, i jednocześnie nie zaistnieją przesłanki negatywne.

Jedna z przesłanek negatywnych której zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustanawia art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Z literalnego brzmienia tego przepisu (lit. a) wynika bowiem, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że wymagający (z uwagi na posiadaną niepełnosprawność) opieki ojciec skarżącej - H. R. pozostaje w związku małżeńskim, w związku z czym znajduje się w sytuacji określonej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Bezspornym również jest, że jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak natomiast wynika z przywołanego przepisu pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza natomiast z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (zob. druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych wymagającego opieki (w tym jego dzieci), przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy.

Trafnie podniósł przy tym organ odwoławczy, że jedyne kryterium, które ustawodawca wskazał bezpośrednio w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., jako świadczące o braku możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka, jest orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki. Orzeczenie to stanowi obiektywne kryterium oceny stanu zdrowia współmałżonka, które jest wydawane przez wyspecjalizowany w tym zakresie podmiot, posiadający wiadomości specjalne z zakresu medycyny, których to wiadomości nie posiada ani Sąd, ani organy orzekające w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia.

Sądowi, przy tym znane są poglądy i stanowiska, w których przyjmuje się, że treści normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie należy interpretować tylko zgodnie z jego literalną treścią, lecz z uwzględnieniem wykładni celowościowej, przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 18 i art. 32 Konstytucji. Takie odczytywanie powołanego przepisu u.ś.r. pozwala na konkluzję, iż przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest także w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a opiekę tę - niejako w zastępstwie małżonka - sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki.

Stanowiska tego, Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela. Zdaniem Sądu samo przywołanie zasad ogólnych i wartości konstytucyjnych nie może być w okolicznościach konkretnej sprawy uznane za wystarczające dla wyprowadzenia słuszności tezy o potrzebie odstąpienia od literalnej treści przepisów u.ś.r., które w tym zakresie wyraźnie przyjmują określone reguły.

Sąd podziela i przyjmuje za własne stanowisko sądów administracyjnych zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. pod względem językowym bynajmniej nie jest wewnętrznie sprzeczny, niespójny i w konsekwencji pozwala na ustalenie uregulowanej nim reguły (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2021 r., I OSK 229/21, z 24 lutego 2021 r., I OSK 2391/20, z 24 lutego 2021 r., I OSK 2422/20, z 23 stycznia 2020 r., I OSK 2462/19, z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 599/20, z 14 grudnia 2018 r., I OSK 3539/18, z 20 stycznia 2016 r., I OSK 3283/14, z 27 listopada 2014 r., I OSK 1219/13, z 6 listopada 2014 r., I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., I OSK 2623/12, z 26 października 2021 r., I OSK 700/21).

Nota bene przywołana rozbieżność orzecznicza stałą się podstawą sformułowanego przez Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) wniosku o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały dotyczącej tej kwestii. Sprawie została nadana sygnatura I OPS 2/22.

Powyższa okoliczność mogła zatem stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który to przepis określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego. Sąd uznał jednak, że przedmiotowe zagadnienie nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania z uwagi na słusznie wykazaną przez Kolegium okoliczność nieistnienia związku przyczynowo - skutkowego między sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego i niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Mając bowiem na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby skarżąca wykonywała czynności opiekuńcze wykluczające podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia.

W kontekście powyższego zauważyć należy, że omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika natomiast, że opieka ta musi być stała, lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Oczywiście warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Zakres czasowy opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r., III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy judykatury wskazujące, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19; z 23 października 2021 r., I OSK 1148/20).

Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości i konieczności wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).

Przenosząc te ogólne uwagi interpretacyjne na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że Kolegium w sposób przekonujący wykazało, że skarżąca nie wykonuje wobec swojego niepełnosprawnego ojca opieki, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Mianowicie, jak wynika z materiału dowodowego sprawy ojciec skarżącej w 2014 r. miał udar mózgu, a ponadto choruje na cukrzycę typu 2, otyłość, niedokrwistość wtórną, zakrzepicę żył głębokich podudzia prawego, przewlekły zespół bólowo-korzeniowy, nadciśnienie tętnicze, przewlekły zespół bólowo-korzeniowy, przerost gruczołu krokowego, co niewątpliwie kwalifikuje go do korzystania z pomocy innych osób.

Jednocześnie, ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów wynika, że ojciec skarżącej z uwagi na częściowy niedowład prawej strony ciała porusza się za pomocą sprzętu ortopedycznego (kuli łokciowej). Nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych (nie nosi pieluchomajtek). Jest zatem osobą w miarę samodzielną w czynnościach dnia codziennego. Wiele czynności istotnych dla typowej codziennej egzystencji jest bowiem w stanie wykonać samodzielnie.

Ze względu na problemy z poruszaniem się nie jest natomiast w stanie np. zrobić zakupów, prania czy posprzątać mieszkania. Z uwagi na wyposażenie łazienki w wannę a nie prysznic potrzebuje również pomocy przy kąpieli. Potrzebuje również zapewnienia dostępu do lekarzy oraz przygotowania posiłków. We wszystkich tych czynnościach pomaga mu córka. Te jednak nie są tego rodzaju oraz rozmiaru, iż uniemożliwia to podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Jak wskazano, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby ojciec skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji. Z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby ojciec skarżącej nie była w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności związane z opieką nad ojcem, ograniczają się zaś do pomocy przy czynnościach takich jak: sprzątanie domu, gotowanie, pranie, przygotowywanie posiłków, zakup leków oraz zapewnienie dostępu do lekarzy. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

O tym, że mimo wielu chorób i ograniczeń ruchowych ojciec skarżącej nie wymaga całkowitej i nieustannej opieki świadczy również fakt, że nie mieszka ze skarżącą. Skarżąca mieszka około 7 km od rodziców i nie jest na przysłowiowe każde zawołanie ojca gdyż nie ma prawa jazdy i żeby mogła do niego dojechać musi liczyć na dyspozycyjność swojej córki lub wynająć do tego inną osobę. Co więcej całą dobę przebywa w obecności żony, która mimo posiadanych schorzeń jest w stanie pomóc mężowi w codziennych czynnościach lub zaopiekować się nim w sytuacjach gdy tego potrzebuje, co niewątpliwie ma miejsce w czasie nieobecności córki.

W tych okolicznościach słusznym było uznanie, że opieka skarżącej nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, robienie zakupów i pomoc w myciu i utrzymaniu higieny osobistej wykonywane przez skarżącą stanowią bowiem typowe czynności opiekuńcze, które może wykonywać również jako osoba czynna zawodowo. Te oraz pozostałe ustalone przez organy czynności wykonywane przez skarżącą składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych i wizyt lekarskich), które nie wymagają całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskodawca musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad ojcem a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy.

Ponadto, w orzecznictwie podkreśla się, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 7 kwietnia 2022 r., III SA/Kr 101/22).

W niniejszej sprawie skarżąca ma brata, który dodatkowa mieszka na jednej posesji z rodzicami i jest rolnikiem a więc ma, z obiektywnego punktu widzenia, możliwości udzielenia pomocy ojcu pod nieobecność skarżącej. Nie zostało przy tym wykazane aby nie był on w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec ojca poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad ojcem.

Podsumowując, w tym stanie rzeczy zaskarżone rozstrzygnięcie orzekające o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, należało uznać za zasadne w świetle przepisów u.ś.r., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniem odpowiadającym kryteriom z art. 107 § 3 K.p.a.

Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.