Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 850/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135; art. 200 w zw. z art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64 ust. 1a, art. 127 ust. 7, art. 128 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 6 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz porzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 9 stycznia 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta, decyzją z dnia 9 stycznia 2017 r., wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 127 ust. 1, 2, 3, 5, 6, 7, art. 128 ust. 1 pkt 1, 4, 7, 8, 9a, 11, ust. 3, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) – dalej w skrócie jako: "p.w.", m.in. w pkt. I wygasił z urzędu decyzję własną - pozwolenie wodnoprawne z dnia 29 grudnia 2006 r., w pkt. II udzielił G. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej "wnioskodawcy") pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód, dla potrzeb hodowli jesiotra w miejscowości L., gmina L., w tym: 1. pobór wód powierzchniowych z rzeki D. - ze zbiornika retencyjnego przy jazie komunalnym, za pomocą ujęcia zlokalizowanego na lewym brzegu rzeki D. w km [...], w ilości: Qmaxh = 19.800 m3/s; Qśr.d = 328.320 m3/d; Qmax.rok = 119.836.800 m3/rok; 2. odprowadzanie wód poprodukcyjnych do rzeki D.poniżej stopnia wodnego, wylotem kanału, zlokalizowanym na lewym brzegu dolnego stanowiska, w km [...], w ilości: Qmaxh = 19.800 m3/s; Qśr.d = 328.320 m3/d; Qmax.rok = 119.836.800 m3/rok, w pkt. III określił warunki i obowiązki uprawnionego z tytułu udzielonych pozwoleń wodnoprawnych, w tym w ppkt. 7. obowiązek uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego – jazu piętrzącego wodę na rzece D., w zakresie określonym na podstawie odrębnego postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji w szczególności wyjaśnił, że w toku postępowania T. Sp. z o.o. w T. pismem z dnia 24 listopada 2016 r. wniosła o ustalenie na swoją rzecz obowiązku dla wnioskodawcy w zakresie: uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych korzyści (70%) i uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów (100%). G. Sp. z o.o. w piśmie z dnia 5 grudnia 2016 r. wyjaśniło, że nie ma możliwości jednoznacznego i odpowiedniego sposobu wyliczenia kosztów partycypacji, mając na uwadze odnoszone korzyści jedynie z ilości pobranej wody bez podania całkowitych kosztów utrzymania urządzenia wodnego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 29 grudnia 2016 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, z udziałem stron postępowania, w toku której strony nie wniosły zastrzeżeń do ilości pobieranej wody z rzeki D. oraz ilości odprowadzania ścieków do rzeki, a nadto ustalono, że na stan obecny wysokość partycypacji w kosztach utrzymania jazu komunalnego jest niemożliwa do wyliczenia ze względu na brak informacji o sposobie ustalenia partycypacji.

Organ pierwszej instancji wskazał nadto na pismo wnioskodawcy z dnia 29 grudnia 2016 r., w którym potwierdził on swoje stanowisko dotyczące partycypacji w kosztach utrzymania urządzenia wodnego jazu komunalnego na D., zaznaczając, że w zapisach decyzji z dnia 29 grudnia 2006 r. obowiązek partycypacji w części kosztów eksploatacyjnych zbiornika wodnego ustalony był na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej lub porozumienia. Zgodnie z decyzją Starosty z dnia 30 lipca 2008 r., (termin ważności do 30 lipca 2018 r.) do utrzymania urządzenia piętrzącego zobligowano T. Sp. z o.o. Według wnioskodawcy koszty partycypacji w utrzymaniu urządzeń nie powinny obejmować prac, które już dawno powinny zostać wykonane. Dla wnioskodawcy punktem wyjścia do ustalenia zakresu korzyści osiąganych z urządzenia nie może być tylko proste ustalenie ilości pobieranej przez poszczególne podmioty wody, która wykorzystywana jest w różnym celu. W związku z powyższym organ pierwszej instancji stwierdził, że koszty partycypacji zostaną ustalone na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. Sp. z o.o. w T. (dalej również jako: "skarżąca", "Spółka") zarzuciła brak dokonania ustalenia obowiązku uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych korzyści przez wnioskodawcę.

Decyzją z dnia 6 listopada 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił zaskarżoną decyzję w części pkt II.1 i II.2 w zakresie podanej ilości Qmax.h = 19.800 m3/s i orzekł w tym zakresie o Qmax.h = 19.800 m3/h, utrzymując w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że ilość maksymalną godzinową określono jako Qmax.h = 19.800 m3/s, podczas gdy zgodnie w wnioskiem powinna wynosić 19 800 m3/h.

Odnośnie kwestii uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, tj. jazu, którego właścicielem jest skarżąca Spółka, organ odwoławczy stwierdził, że art. 64 p.w. stanowi o odrębnym postępowaniu i ustawodawca nie uzależnił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, realizowanego za pomocą urządzenia wodnego należącego do innego podmiotu, od wcześniejszego ustalenia i podziału w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 64 ust. 1a p.w. kosztów utrzymania urządzenia wodnego niezbędnego do realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Są to dwa odrębne postępowania. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie kwestii uczestniczenia w kosztach utrzymania jazu przez wnioskodawcę w odrębnym postępowaniu, po złożeniu wniosku przez skarżącą, wydaje się korzystne zarówno dla skarżącej Spółki jak i adresata pozwolenia wodnoprawnego - tym bardziej, że obie strony są zgodne co do konieczności podziału tych kosztów. Skarżąca w każdej chwili może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania w trybie art. 64 ust. 1a p.w., w którym to Starosta rozstrzygnie tę sprawę. Z punktu widzenia zasady ekonomiki postępowania wydaje się słuszne zastosowanie art. 64 ust. 1a p.w., tj. przeprowadzenie odrębnego postępowania zakończonego odrębną decyzją, której czas obowiązywania i ustalenia będą niezależne od czasu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego wydawanego na czas określony. Decyzja wydana na podstawie art. 64 ust. 1a p.w. podlega wygaszeniu dopiero, gdy ustanie korzystanie z urządzenia wodnego, a nie gdy upłynie okres obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Traktowanie odrębnie tych dwóch kwestii - podział kosztów utrzymania urządzenia wodnego oraz udzielenie pozwolenia wodnoprawnego wydaje się w przedmiotowej sprawie racjonalne, bowiem w sytuacji, gdy samo pozwolenie wodnoprawne nie budzi zastrzeżeń, nie jest celowe aby wstrzymywać wydanie tej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sporu co do podziału kosztów utrzymania urządzenia wodnego jakim jest jaz. Biorąc pod uwagę stanowiska stron postępowania wyrażone podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu 29 grudnia 2016 r., organ odwoławczy uznał, że przeprowadzenie odrębnego postępowania w sprawie podziału kosztów utrzymania jazu byłoby korzystne, bowiem można w nim wziąć pod uwagę wszystkich odnoszących korzyści i wyjaśnić sprawę odnoszonych korzyści kompleksowo (w stosunku do wszystkich korzystających), a nie tylko w stosunku do adresata pozwolenia wodnoprawnego.

W skardze na powyższą decyzję T. Sp. z o.o. zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przez nieuwzględnienie z urzędu słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- art. 77 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego w zakresie niezbędnym do należytego ustalenia partycypacji w kosztach utrzymania urządzenia wodnego przez wnioskodawcę,

- art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa,

- art. 12 k.p.a. przez naruszenie zasady szybkości i prostoty postępowania,

- art. 35 § 3 k.p.a. przez naruszenie obowiązku organu odwoławczego załatwienia sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odwołania,

- art. 64 ust. 1a w zw. z art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. przez brak ustalenia wysokości partycypacji w kosztach utrzymania urządzenia wodnego przez wnioskodawcę,

a z ostrożności procesowej także naruszenie

- art. 61 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie wniosku strony i ustalenie, że skarżąca może w każdej chwili złożyć wniosek o wszczęcie postępowania, w sytuacji gdy taki wniosek został złożony a nie został rozstrzygnięty całościowo.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wyjaśniła, że jest właścicielem urządzenia wodnego – jazu komunalnego na rzece D. oraz dysponuje decyzją administracyjną pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód - pobór wód powierzchniowych z rzeki D. - wykorzystanie jałowego zrzutu wody na stopniu wodnym - jaz komunalny, zlokalizowanym w pierwszym przęśle jazu ruchomego przy prawym brzegu rzeki D. w km [...], dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej, w miejscowości L.

Skarżąca wskazała, że w toku postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, wszczętego z wniosku G. Sp. z o.o., złożyła wniosek o ustalenie na rzecz Spółki obowiązku wnioskodawcy w zakresie uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści. Wnioskodawca w piśmie z dnia 5 grudnia 2016 r. i na rozprawie zaznaczył, że nie uchyla się od uczestnictwa w kosztach utrzymania urządzeń wodnych.

Zdaniem skarżącej organy błędnie nałożyły na beneficjenta decyzji obowiązek uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego - jazu piętrzącego wodę na rzece D., w zakresie określonym na podstawie odrębnego postępowania administracyjnego.

W ocenie skarżącej, z art. 64 ust. 1a p.w. wynika, że obowiązek ponoszenia kosztów utrzymywania urządzeń wodnych obciąża tego, kto odnosi z nich korzyści, reguluje tryb ustalania wysokości tych kosztów, wskazuje podmiot uprawniony do wystąpienia z właściwym wnioskiem (właściciel urządzenia), formę prawną rozstrzygnięcia oraz organ administracji uprawniony do wydania pozwolenia. Podkreślono, że nie jest to przepis uznaniowy ale obligatoryjny, nakazujący uczestniczenie w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych wszystkim tym, którzy z tych urządzeń odnoszą korzyści.

Z kolei przepis art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. stwarza możliwość nałożenia obowiązku na podmiot ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, pod warunkiem jednakże, że zachodzi taka potrzeba, której istnienie właściwy organ powinien zbadać przed ewentualnym nałożeniem obowiązku. Taką potrzebą, może być np.: żądanie strony postępowania pozostającej administratorem urządzenia wodnego, z którego korzyść będzie odnosił adresat pozwolenia wodnoprawnego skierowane do organu wydającego pozwolenie.

W ocenie skarżącej rozpatrywanie kwestii partycypacji w kosztach w postępowaniu odrębnym od postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego możliwe byłoby wyłącznie w sytuacji, gdyby skarżąca nie złożyła takiego wniosku w toku postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej, podtrzymując skargę, oświadczyła dodatkowo, że mimo formalnie złożonego wniosku o ustalenie kosztów partycypacji w utrzymaniu urządzenia wodnego żadne postępowanie administracyjne w tej sprawie się nie toczy.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd zaznacza na wstępie, że stan prawny w niniejszej sprawie wyznaczają przepisy ustawy Prawo wodne z 2001 r. ("p.w."), właściwe na datę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto istota sporu w niniejszej sprawie, jak wynika z treści skargi, a wcześniej odwołania Spółki T., dotyczy jedynie kwestii związanej z partycypacją w kosztach utrzymania urządzenia wodnego.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 p.w., utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Natomiast stosownie do zapisów art. 64 ust. 1a p.w. w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści, a ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Zakres wniosku o którym mowa w art. 64 ust. 1a p.w. dotyczy wyszczególnienia urządzeń, w utrzymywaniu których ma uczestniczyć podmiot odnoszący z nich korzyści oraz propozycji podziału kosztów utrzymywania i uzasadnienia wielkości proponowanego udziału. W toku prowadzonego postępowania właściwy organ analizuje zarówno wniosek właściciela urządzenia wodnego, co do jego zakresu, jak i stanowisko podmiotu który ma zostać zobowiązany do partycypacji w kosztach utrzymywania tego urządzenia, ustosunkowuje się do tych materiałów, a następnie w zależności od zajętego stanowiska, w wydanej decyzji ustala podział kosztów. Ustawodawca wprowadził zatem obowiązek utrzymywania urządzeń wodnych, do których zalicza się budowle piętrzące (w niniejszej sprawie – jaz piętrzący wodę na rzece D.), przez podmioty, które mają z nich korzyść.

Rozstrzygnięcie zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym, w świetle art. 128 p.w., powinno zawierać pewne elementy o charakterze obligatoryjnym, o jakich mowa w ust. 1 tego przepisu oraz nieobligatoryjne, w postaci dodatkowych obowiązków wymienionych enumeratywnie w ust. 2 punkty 1-6 przepisu, które w pozwoleniu zostaną określone "w razie potrzeby".

Jeśli chodzi o pierwszą grupę składników, to w pozwoleniu należy ustalić cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności warunki i obowiązki wymienione w art. 128 ust. 1 pkt 1-12 p.w. Nie budzi większych wątpliwości, że brak któregokolwiek z elementów określonych w art. 128 ust. 1 p.w. powoduje istotną wadliwość wydanego pozwolenia.

Z kolei do elementów "nieobligatoryjnych" pozwolenia wodnoprawnego przepis art. 128 ust. 2 p.w. zalicza ustalenie obowiązków: 1) prowadzenia pomiarów jakości wód podziemnych oraz wód płynących poniżej i powyżej miejsca zrzutu ścieków, z określeniem częstotliwości i metod tych pomiarów; 3) wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści; 4) wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód, stosownie do wzrostu tych kosztów w wyniku realizacji tego pozwolenia; 5) odtworzenia retencji przez budowę służących do tego celu urządzeń wodnych lub realizację innych przedsięwzięć, jeżeli w wyniku realizacji pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie naturalnej lub sztucznej retencji wód śródlądowych; 6) podjęcia działań służących poprawie stanu zasobów ryb lub uczestniczenia w kosztach zarybiania wód powierzchniowych, jeżeli w wyniku realizacji pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie populacji ryb lub utrudnienie ich migracji.

Jak słusznie przyjęto w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 157/11 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl) analiza charakteru obowiązków określonych w art. 128 ust. 2 p.w., jak również wykładnia systemowa uwzględniająca różne konstrukcje zastosowane przez ustawodawcę w odniesieniu do wyróżnionych wyżej elementów pozwolenia, prowadzi do dwu konkluzji: po pierwsze - nieobligatoryjny charakter wskazanych elementów pozwolenia wodnoprawnego polega na braku konieczności ustalania ich w każdym pozwoleniu; po drugie – skoro ustala się je w razie potrzeby, jak stanowi art. 128 ust. 2 zdanie wstępne p.w., to owa nieobligatoryjność nie oznacza uznaniowości w zakresie nakładania tych obowiązków, lecz wręcz odwrotnie – konieczność nałożenia takich obowiązków na adresata pozwolenia, o ile będzie to uzasadnione okolicznościami sprawy. Druga z tych konkluzji znajduje wzmocnienie w regulacji zawartej w art. 127 ust. 7 p.w. Stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest, obok wnioskodawcy ubiegającego się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, właściciela wody, właściciela urządzeń kanalizacyjnych, do których wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego także właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Skoro wolą ustawodawcy interes właściciela urządzeń wodnych zakwalifikowano jako prawny, to z tej racji, aby mógł on skutecznie zabiegać o ten interes w sytuacji, w której może on być narażony na naruszenie w wyniku wykonywania przez adresata aktu uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. W szczególności może to się wiązać z koniecznością wykonania pewnych robót przez właściciela urządzenia wodnego albo też ze wzrostem kosztów utrzymania urządzeń wodnych. Stąd, w takim przypadku, w pozwoleniu wodnoprawnym, powinien zostać nałożony na adresata pozwolenia obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści (art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w.).

W świetle przytoczonych regulacji prawnych stwierdzić należy, że obowiązek partycypacji w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych może zostać nałożony na podmiot odnoszący z nich korzyści w dwojaki sposób: sformułowany w pozwoleniu wodnoprawnym zgodnie z art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w., bądź też w odrębnej decyzji wydanej na podstawie art. 64 ust. 1a p.w. Zgodnie bowiem z art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści.

Obowiązek ustalenia partycypowania w kosztach utrzymania urządzenia wodnego może dotyczyć postępowania o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego i wówczas może zostać ustalony w pozwoleniu wodnoprawnym stosownie do odnoszonych korzyści w oparciu o art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w., lub też może być określony w odrębnym postępowaniu, na wniosek właściciela urządzenia, w drodze decyzji przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Wskazywane w art. 64 ust. 1a p.w. roszczenie o ustalenie i podział kosztów utrzymania urządzeń wodnych ma charakter cywilnoprawny, jednakże zostało przekazane do rozpoznania organom administracyjnym. W jednym i drugim przepisie mowa jest o ustaleniu tego samego rodzajowo obowiązku, jednak wskazanego przez dwa różne przepisy wobec faktu, że wykreowanie tego obowiązku w oparciu o art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. ma miejsce w pozwoleniu wodnoprawnym. Konkludując, art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. jest to odrębna podstawa prawna, jakkolwiek wskazująca na obowiązek zdefiniowany w art. 64 ust. 1 i 1a p.w., który można odrębnie statuować w osobnym postępowaniu w oparciu o art. 64 ust. 1a p.w. Niemniej chodzi o ten sam obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania urządzenia wodnego.

Biorąc pod uwagę poczynione uwagi sąd doszedł do przekonania, że złożenie w przedmiotowej sprawie przez właściciela urządzenia wodnego - w toku postępowania o wydanie na rzecz innego podmiotu pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, które ma polegać na poborze wód z rzeki ze zbiornika retencyjnego przy jazie wodnym i odprowadzanie wód poprodukcyjnych do rzeki poniżej stopnia wodnego – wniosku o ustalenie obowiązku wnioskodawcy uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego, stosownie do odnoszonych korzyści, obliguje właściwy organ do rozstrzygnięcia tej kwestii w pozwoleniu wodnoprawnym według kryteriów określonych w art. 64 ust. 1a oraz w art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w.

Wydane w przedmiotowej sprawie pozwolenie wodnoprawne, jak słusznie wykazano w skardze, nie określa prawidłowo, czy na podmiocie będącym adresatem pozwolenia wodnoprawnego podmiocie ciążą obowiązki określone w art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. Wprawdzie w punkcie III podpunkt 7. decyzji organ pierwszej instancji zobowiązał jej adresata do uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego – jazu piętrzącego wodę na rzece D., jednak określenie zakresu uczestniczenia wnioskodawcy w tychże kosztach pozostawił do odrębnego postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie tej kwestii w sposób przyjęty w decyzji organu pierwszej instancji narusza art. 128 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 64 ust. 1a p.w. Zawarcie w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym rozstrzygnięcia określającego obowiązek uczestniczenia wnioskodawcy w kosztach utrzymania urządzenia wodnego będącego własnością innego podmiotu, który domagał się ustalenia takiego obowiązku, oznacza, że organ ustalając omawiany obowiązek uczestniczenia wnioskodawcy w kosztach utrzymania urządzenia wodnego, stwierdził wystąpienie potrzeby jego określenia. W sprawie zatem doszło niewątpliwie do zrealizowania przesłanki zawartej w art. 128 ust. 2 zdanie wstępne p.w., zobowiązującej organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego do dodatkowego ustalenia obowiązku zawartego w art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. w razie potrzeby. Nieracjonalnym bowiem byłoby ustalenie przez organ omawianego obowiązku w przypadku, gdyby organ nie stwierdził potrzeby jego ustalenia. Co więcej wskazać należy, że w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego zarówno wnioskodawca, jak i skarżąca Spółka nie mieli wątpliwości, że wnioskodawca powinien partycypować w kosztach utrzymania urządzenia wodnego. Wskazuje na to treść pisma skarżącej z dnia 24 listopada 2016 r., stanowiący w istocie wniosek o ustalenie obowiązku, o którym mowa w art. 128 ust. 2 pkt 3 p.w. oraz pism wnioskodawcy z dnia 5 i 27 grudnia 2016 r., który z kolei zajął stanowisko, że nie ma możliwości ustalenia odpowiedniego sposobu wyliczenia kosztów partycypacji mając na uwadze odnoszone korzyści jedynie z ilości pobranej wody, bez podania całkowitych kosztów utrzymania urządzenia wodnego. W konsekwencji organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w toku której rozważano z udziałem stron kwestie ustalenia obowiązku uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego, przy czym ostatecznie skarżąca Spółka poparła stanowisko innej ze stron, która wyraziła obawy w związku z ustaleniem kosztów w odrębnym postępowaniu. Z przeprowadzonego postępowania wynika zatem w sposób jednoznaczny, że zarówno jego strony, jak i organ prowadzący postępowanie stwierdziły potrzebę ustalenia obowiązku uczestniczenia wnioskodawcy w kosztach utrzymania urządzenia wodnego będącego własnością skarżącej. Konsekwencją spełnienia przesłanki z art. 128 ust. 2 zd. wstępne p.w. winno być zatem rozstrzygnięcie wypełniające dyspozycję tego przepisu wyrażoną w sposób jednoznaczny w art. 128 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 64 ust. 1a p.w. Treścią nałożonego obowiązku powinno być zatem ustalenie i podział kosztów, stosownie do odnoszonych korzyści. Zatem jeżeli organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie istnieje potrzeba ustalenia obowiązku o którym mowa powyżej, to winien był w pozwoleniu wodnoprawnym dokładnie wskazać wysokość lub procentowy udział partycypacji adresata decyzji w kosztach utrzymania urządzenia wodnego, określając ją samodzielnie, bądź odnosząc się do konkretnych wniosków przedstawianych w tym zakresie przez zainteresowane strony. Brak rozstrzygnięcia tych kwestii, również poprzez ustalenie, że zostaną one rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu, stanowi naruszenie ww. przepisów przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dopuszczalnym jest ustalenie obowiązku uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego bez określenia treści tego obowiązku. Niewyjaśnienie rozpoznawanej sprawy, w aspekcie art. 128 ust. 2 pkt 3 oraz art. 64 ust. 1a p.w. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy bezzasadnie uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z prawem. Przeciwnie w sprawie istniała konieczność ponowienia postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji przynajmniej w znacznej części.

Sąd dostrzega znaczny stopień skomplikowania zagadnienia ustalenia stopnia partycypowania w kosztach utrzymania urządzenia wodnego, niemniej jednak okoliczność ta nie zwalnia organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego od rozstrzygnięcia tej kwestii.

Wyjaśnić zatem należy, że ustawodawca nie precyzuje, o jakich korzyściach stanowi art. 64 ust. 1a p.w. W orzecznictwie wskazuje się, że wystąpienie na podstawie tego przepisu z wnioskiem do organu właściwego do jego rozpatrzenia oznacza zgłoszenie roszczenia cywilnoprawnego. Organ ten rozstrzyga zatem sprawę o charakterze cywilnym. W orzecznictwie sądów powszechnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt V CSK 156/09, LEX nr 599830) określa się to roszczenie cywilnoprawne jako "roszczenie między równorzędnymi podmiotami prawa cywilnego na tle korzystania z rzeczy stanowiącej własność jednego z nich" które dotyczą "wydatków poniesionych z tego tytułu (podatki, koszty przeglądów, koszty obsługi i konserwacji, koszty amortyzacji, koszty zarządu i ubezpieczeń)" (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 434/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Zasadnym przy tym jest, przy określaniu ww. kosztów, wprowadzenie kryterium uzyskiwania z urządzeń wodnych bezpośredniej korzyści, a to pozwoli na określenie podmiotu, który rzeczywiście powinien ponosić koszty utrzymania urządzeń wodnych. Zadaniem organu jest takie ustalenie obowiązku, który pozwalałby na realne zabezpieczenie kosztów. Pojęcie "korzyści" należy odnosić więc do wielkości, zakresu, sposobu i warunków korzystania z urządzeń wodnych. Uczestniczenie w kosztach eksploatacji urządzeń dotyczy faktycznych kosztów eksploatacji, konserwacji i remontów.

Niewyjaśnienie przez orzekające w sprawie organy powyższej kwestii świadczy jednocześnie o tym, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje wydane zostały również z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Z przepisów tych wynika obowiązek organu administracji publicznej podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), a także obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ powinien ponadto uwzględnić, że w świetle art. 64 ust. 1a p.w. ustalenia i podziału kosztów winien dokonać na wniosek właściciela urządzenia wodnego, co oznacza, że stanowisko tego podmiotu powinno być wzięte pod uwagę, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co w niniejszej sprawie wymaga uwzględnienia stanowisk innych stron postępowania. Jako dowód w sprawie organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, jako dowód, należy dopuścić dokumenty ale również zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 i 2 k.p.a.). Dokonana przez organ ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego winna następnie znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym, stosownie do treści art. 107 k.p.a., jej integralną część, a którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno bowiem w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 12 oraz art. 35 § 3 k.p.a. może być podstawą skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, zatem nie mógł być uwzględniony w rozpoznawanej sprawie.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną i dokona ustaleń istotnych kwestii wskazanych przez sąd.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265).