Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 44/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B.K. i M.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dokonania rozbiórki domu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wyniku postępowania w sprawie dotyczącej doprowadzenia do zgodności z prawem budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, w dniu [...].06.2015r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) wydał decyzję znak: [...], którą powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm., dalej: Pr. bud.), nałożył na B. i M.K. obowiązek sporządzenia i przedłożenia, w terminie do dnia 30.06.2016 r., czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] oraz uwzględniającego obowiązek wykonania konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...] przylegającej do granicy działek nr [...] z dostosowaniem wysokości tej konstrukcji do rzędnych terenu działki [...] według stanu istniejącego w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (według mapy sytuacyjno- wysokościowej do celów projektowych z dnia [...].05.2007r. stanowiącej załącznik do decyzji). Organ wskazał, że ścianę oporową należy wykonać z typowych pustaków prefabrykowanych zalewowych o grubości 25cm i zazbroić prętami pionowymi oraz zalać betonem BI 5, natomiast stopę wykonać żelbetową wylewaną z betonu B15 zbrojoną o szerokości 65cm. Konstrukcję oporową należy wykonać w oparciu o szczegółowe rozwiązanie konstrukcyjne zawarte w "uzupełnieniu ekspertyzy z lipca 2014 o wersję murów oporowych na granicy działki nr [...]", sporządzone przez mgr inż. H.P. Od narożnika działki [...] (punkt "C" na planie sytuacyjnym) na całej długości aż do ściany żelbetowej wykonać konstrukcję oporową jako betonową z pustaków zalewowych jak wyżej i wypełnić betonem BI 5.

Jednocześnie w sentencji powyższej decyzji organ I instancji określił, że przepisy dotyczące projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Ponadto, projekt budowlany zamienny należy sporządzić zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i przynależną do właściwej izby samorządu zawodowego.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z [...].07.2015 r. znak: [...]. Natomiast po rozpatrzeniu wniosku B. i M.K., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) decyzją z [...].07.2016 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji WINB z [...].07.2015 r. znak: [...], zaś decyzją z [...].11.2016 r. znak: [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...].07.2016 r. znak: [...]. Na ostatnią z ww. decyzji GINB została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została odrzucona prawomocnym postanowieniem z 14.02.2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 124/17.

Postanowieniem z [...].12.2015 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 113 § 2 Kpa, w związku z wnioskiem Pana P.N., PINB wyjaśnił treść punktu 2 sentencji decyzji z [...].06.2015 r., znak: [...] wskazując, że konstrukcja oporowa ma być wykonana na terenie działki nr [...] (własność B. i M.K.), co wprost oznacza, że konstrukcja nie może przekraczać granicy działki; konstrukcję oporową należy wykonać w oparciu o szczegółowe rozwiązania konstrukcyjne zawarte w "uzupełnieniu ekspertyzy z lipca 2014 roku o wersje murów oporowych na granicy działki nr [...], co oznacza że konstrukcja oporowa ma być wykonana według wskazań ekspertyzy co do jej wymiarów, wielkości, użytego materiału i sposobu zbrojenia.

W dniu [...].02.2017 r. PINB wydał decyzję znak: [...], którą na podstawie art. 51 ust. 5 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., nakazał B. i M.K. zaniechanie robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ opisał przebieg postępowania oraz wskazał, że w wyniku oględzin dokonanych [...].10.2016 r. ustalił, iż B. i M.K. nie wykonali obowiązków nałożonych decyzją z [...].06.2015 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., polegających na wykonaniu konstrukcji oporowych oraz przedłożeniu projektu budowlanego zamiennego, lecz jedynie dostarczyli do siedziby organu nową mapę sporządzoną przez uprawnionego geodetę, odzwierciedlającą nowe ukształtowanie terenu działki nr [...]. Pomimo niewykonania nałożonych obowiązków organ stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wydania na podstawie art. 51 ust. 5 Pr. bud. nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego na działce nr [...] zgodnie z żądaniem P.N. Obiekt ten został bowiem wybudowany legalnie, na podstawie pozwolenia na budowę (decyzja Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].07.2007 r.), usytuowany względem granic działki zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami technicznymi oraz wymaganiami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym pod względem wielkości: powierzchni zabudowy, kubatury, wysokości, liczby kondygnacji, długości i szerokości oraz kształtu dachu. Natomiast jedynym odstępstwem było posadowienie budynku niżej niż przewidywał projekt, z obniżeniem terenu działki. W ocenie PINB dokonane odstępstwo nie narusza wymagań określonych w przepisach techniczno-budowlanych i nie wprowadzania ograniczeń w zainwestowaniu działki skarżącego, tym bardziej, że inwestorzy odtworzyli w granicy z działką skarżącego pierwotny poziom terenu. Jakkolwiek Pan N. kwestionuje ten fakt wskazując, że w dalszym ciągu istnieje zagrożenie, to jednak nie przedstawił na tą okoliczność żadnych dowodów. Ponadto złożone 6.10.2009 r. zawiadomienie o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku zostało przyjęte bez sprzeciwu. Z tego względu w ocenie PINB uzasadnione jest wydanie nakazu zaniechania robót, co przewiduje art. 51 ust. 5 Pr. bud. Jednocześnie organ wskazał, że podjęte rozstrzygnięcie oznacza wygaszenie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...].07.2007r. o pozwoleniu na budowę.

Powyższa decyzja została uchylona w trybie instancyjnym na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w wyniku rozpatrzenia odwołania P.N. Uzasadniając decyzję kasacyjną z [...].04.2017 r., znak: [...] WINB stwierdził, że nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych, o którym mowa w art 51 ust. 5 Pr. bud., może dotyczyć określonych sytuacji w toku procesu inwestycyjnego kiedy inwestycja jest realizowana, a roboty budowlane zostały już rozpoczęte. Nakaz taki nie znajduje jednak natomiast zastosowania do robót już zakończonych, zaś taki charakter posiadają roboty związane z budową przedmiotowego budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w toku weryfikowanego postępowania, po wydaniu przez PINB decyzji z dnia [...].06.2015 r., do siedziby organu powiatowego wpłynął wniosek z [...].09.2016 r. Państwa B. i M.K. o zmianę decyzji z dnia [...].06.2015 r. We wniosku tym Państwo K. poinformowali m.in., że wykonali ukształtowanie terenu przy granicy działek nr [...] i uzupełnili brakującą ziemię na działce nr [...]. Na podstawie tak sformułowanego żądania zachodziły wątpliwości, czy intencją Państwa B. i M.K. wyrażoną w w/w piśmie było żądanie zmiany decyzji z dnia [...].06.2015 r. na podstawie art. 155 Kpa. Natomiast organ I instancji nie podjął żadnych działań w celu rozpoznania i rozpatrzenia w/w wniosku z dnia [...].09.2016 r. jak również w żaden sposób nie ustosunkował się do żądania Państwa K.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy PINB wydał [...].02.2018 r. decyzję znak: [...], którą powołując się na art. 51 ust 5 Pr. bud. nałożył na inwestora - Państwa B. i M.K., obowiązek:

1. dokonania rozbiórki domu mieszkalnego jednorodzinnego z lokalem użytkowym z wbudowanym garażem wg projektu powtarzalnego typ "LK&448L" odpicie lustrzane wraz z wewnętrzną instalacją gazu i zbiornikiem na nieczystości typu "OLTRANS", zrealizowanego przy [...] na terenie działki nr ewid. [...] w obrębie 5, na podstawie wycofanej z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...].07.2007r. wydanej przez Prezydenta Miasta,

2. doprowadzenia działki nr [...] w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu do stanu istniejącego w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, według mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych z dnia [...].05.2007r. stanowiącej załącznik do decyzji [...] z dnia [...].06.2015r. , którą również załączono do decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji PINB przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w tym działań i czynności administracyjnych podjętych po wydaniu decyzji kasacyjnej WINB z [...].04.2017 r. znak: [...]. I tak, organ powiatowy wskazał, że pismem z [...].05.2017r. P.N. wskazał, że jako strona postępowania nie dopuszcza możliwości (nie wyraża zgody) zmiany w trybie art. 155 Kpa decyzji ostatecznej PINB z [...].06.2015 r. znak: [...] wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. Natomiast 30.05.2017 r. do PINB wpłynęła decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...].05.2017r. znak [...], którą uchylono w trybie art. 36a ust. 2 Pr. bud. decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. Następnie [...].10.2017 r. organ I instancji przeprowadził oględziny działki nr [...], w wyniku których ustalono, że obowiązki nałożone decyzją ostateczną nie zostały wykonane. W dalszej części postępowania PINB [...].10.2017 r. wydał postanowienie, którym na podstawie art. 81 c ust. 2 w związku z art. 51 ust. 5 Pr. bud. nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie do 05.01.2018 r. ekspertyzy technicznej wyjaśniającej określone w postanowieniu zagadnienia dotyczące przedmiotu sprawy. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...].01.2018 r. B. i M.K. poinformowali PINB, że nie są w stanie wykonać zaleceń ww. postanowienia z uwagi na "odmowę wejścia ekspertów na działkę sąsiednią nr [...] w celu dokonania pomiarów gruntu", oraz z powodu zagrożenia powstania osuwiska gruntów z działek miejskich położonych od strony południowej działki. Natomiast pismem z dnia [...].01.2018 r. P.N. wniósł o wydanie w sprawie decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 Pr. bud. w związku z brakiem wykonania obowiązków nałożonych w decyzji ostatecznej z [...].06.2015 r. oraz jednocześnie nie wyraził zgody na zmianę tej decyzji.

Uzasadniając wydanie decyzji z dnia [...].02.2018 r. znak: [...] PINB stwierdził, że skoro w sprawie zostało ustalone, że niezgodność z prawem przedmiotowej budowy może zostać usunięta tylko poprzez wykonanie konstrukcji oporowych, to organ nie może zaakceptować innych prób podjętych przez inwestorów, polegających na uzupełnieniu gruntu na działce objętej inwestycją.

W związku z tym PINB wskazał, że stworzył inwestorom możliwość przedstawienia "własnego orzeczenia technicznego, sporządzonego na ich zlecenie", z której inwestorzy nie skorzystali, natomiast organ obowiązany jest do zakończenia postępowania i z tego względu "za niecelowe na tym etapie sprawy organ uznał podejmowanie próby wyegzekwowania od inwestorów ekspertyzy określonej postanowieniem z dnia [...].10.2017 r.". Zdaniem PINB skoro konstrukcje oporowe nie zostały wykonane to na tym etapie sprawy musi stwierdzić, że nie istnieje też żadna inna możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem jak tylko wyłącznie całkowita rozbiórka elementów powstałych na podstawie pozwolenia na budowę, którego obecnie już nie ma w obrocie prawnym. Zdaniem PINB w omawianym przypadku zmiany wprowadzone przez inwestora objęły zmianę posadowienia budynku oraz zmianę rzędnych terenu i z tego względu nie może być rozważana częściowa rozbiórka budynku mieszkalnego. Przy czym tylko łączne wykonanie obowiązków nałożonych w decyzji (rozbiórka budynku z instalacjami i urządzeniami oraz doprowadzenie działki nr [...] w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu do stanu istniejącego w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę) wyeliminuje zagrożenie bezpieczeństwa powstałe na skutek dokonanego istotnego odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę.

Pismem z [...].03.2018 r. odwołanie od decyzji PINB z [...].02.2018 r. znak: [...] wniósł P.N., który uważa, że w decyzji tej winien zostać wskazany termin wykonania obowiązków. W związku z tym Skarżący wniósł o określenie tego terminu "nie dłuższego niż 31.08.2018 r., który w zupełności wystarczy na realizację nałożonych obowiązków". Jednocześnie P.N. zarzucił, iż PINB nie miał podstaw "aby wracać do wcześniejszego etapu postępowania naprawczego i jeszcze raz analizować sprawę w zakresie konieczności zastosowania w tym postępowaniu przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., jak i określać na nowo obowiązki konieczne do wykonania przez inwestorów celem zalegalizowania robót budowlanych zrealizowanych w warunkach istotnego odstępstwa". Natomiast przeprowadzone przez PINB oględziny wykazały brak woli inwestorów do legalizacji obiektu.

Odwołanie od decyzji PINB z [...].02.2018 r. znak: PINB- [...] wnieśli również jej adresaci, B. i M.K. zarzucając, że decyzja ta naraża ich na "pozbawienie całego dorobku życia" a także narusza zasady sprawiedliwości społecznej, co stoi w sprzeczności z przepisami ustawy zasadniczej - Konstytucji RP, a także z zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 8 Kpa. Zdaniem skarżących organ uległ presji strony postępowania, P.N., zaś wskazywane przez niego zagrożenia nie są poparte żadnymi dowodami. Zdaniem Państwa K. nałożone na nich obowiązki w decyzji z dnia [...].06.2015 r. zostały sformułowane zbyt ogólnie bowiem nie wskazano zakresu projektu budowlanego zamiennego budynku, zaś mury oporowe nie są urządzeniami budowlanymi, a ekspertyza "nie jest projektem budowlanym i nie może stanowić podstawy do zrealizowania odrębnego obiektu". Ponadto skarżący podnieśli, że złożyli wniosek o zmianę decyzji z dnia [...].06.2015 r. jednak organ powiatowy nie zareagował na ten wniosek natomiast przychylił się do żądania P.N., strony postępowania, żeby decyzji nie zmieniać.

W toku postępowania odwoławczego, pismem z [...].03.2018 r. znak: [...], WINB zwrócił się do Urzędu Miasta [...]- Wydział Rozwoju Miasta, Biuro Administracji Budowlanej, o udzielenie informacji, czy decyzja Prezydenta Miasta z [...].05.2017 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji pozostaje w obrocie prawnym jako rozstrzygnięcie ostateczne. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...].04.2018 r., organ administracji architektoniczno-budowlanej wyjaśnił, że decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...].05.2018 r.

Również w toku postępowania odwoławczego, [...].04.2018 r., zgłosił swój udział w postępowaniu profesjonalny pełnomocnik skarżących, Państwa B. i M.K. W dniu 08.05.2018 r. do WINB wpłynęło uzupełnienie wystąpienia pełnomocnika o "pełne pełnomocnictwo" wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołań organ odwoławczy uchylił w trybie art. art. 138 § 2 Kpa decyzję PINB z [...].02.2018 r. znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej z [...].05.2018 r. znak: [...]. WINB wskazał, że w toku weryfikowanego postępowania, po wydaniu przez PINB decyzji z [...].06.2015 r., do siedziby organu powiatowego wpłynął wniosek z dnia [...].09.2016 r. Państwa B. i M.K. o zmianę decyzji z dnia [...].06.2015 r. We wniosku tym Państwo K. poinformowali m.in., że wykonali ukształtowanie terenu przy granicy działek nr [...] i uzupełnili brakującą ziemię na działce nr [...]. Na podstawie tak sformułowanego żądania zachodziły wątpliwości, czy intencją Państwa B. i M. K. wyrażoną w w/w piśmie było żądanie zmiany decyzji z dnia [...].06.2015r. na podstawie art. 155 Kpa, czy też ewentualna zmiana tej decyzji w zakresie jej istotnego elementu, jakim jest termin wykonania obowiązków. Natomiast organ I instancji nie podjął żadnych działań w celu rozpoznania i rozpatrzenia w/w podania skarżących z [...].09.2016 r. co podniesiono w odwołaniu od kończącej postępowanie decyzji PINB z [...].02.2018 r. znak: [...] wydanej na podstawie art. 51 ust. 5 Pr. bud. W ocenie organu odwoławczego brak wyjaśnienia przez PINB intencji wnioskodawców i w efekcie brak rozpoznania podania stron o zmianę decyzji (w trybie art. 155 Kpa bądź zmiany terminu wykonania obowiązków) należało ocenić jako istotne naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art, 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa i mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 09.08.2018 r. sygn. akt II SA/Go 414/18, wydanym po rozpatrzeniu sprzeciwu Pana P.N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję WINB z dnia [...].05.2018r. znak: [...]. Uzasadniając wyrok kasacyjny WSA stwierdził, że organem właściwym do rozpoznania ewentualnego wniosku o zmianę decyzji PINB [...] z dnia [...].02.2018r. znak: [...] złożonego na podstawie art. 155 Kpa jest organ II instancji, który rozpoznał odwołanie od tej decyzji, a więc WINB. Wobec tego zdaniem Sądu skoro ten sam organ II instancji – WINB stwierdził, iż złożone zostało pismo mogące stanowić wniosek o zmianę decyzji PINB z dnia [...].02.2018r. znak: [...], to jako organ właściwy powinien samodzielnie nadać odpowiedni bieg temu pismu i w związku z tym złożenie tego pisma w żaden sposób nie mogło uzasadniać wydania decyzji kasatorynej. W związku z tym WSA stwierdził, że rzeczą organu odwoławczego będzie po wyjaśnieniu kwestii związanych z pismem z [...].09.2016 r. Państwa B. i M.K. ustosunkowanie się do wszystkich merytorycznych zarzutów odwołań.

W ramach ponownego postępowania odwoławczego w pierwszej kolejności WINB ocenił, że w toku postępowania zakończonego przez PINB decyzją z [...].02.2018 r. znak: [...] do siedziby organu powiatowego wpłynęło podanie z dnia [...].09.2016 r., w którym zwrócili się Państwo z prośbą "o zmianę decyzji z dn. [...].06.2015 dotyczącą wykonania ścian oporowych" na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] "z uwagi na wysokie koszty takiej inwestycji".

W ocenie WINB, pomimo omyłki odnośnie daty wydania wskazanej decyzji PINB, nie ulegało wątpliwości, że zawarta w podaniu prośba dotyczy ww. decyzji organu powiatowego z dnia [...].06.2015 r. znak: [...]. Przy czym ww. decyzja PINB z [...].06.2015 r. znak: [...] stanowiła przedmiot postępowania odwoławczego, które zostało zakończone decyzją WINB z [...].07.2015 r. znak: [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu powiatowego. Decyzja organu odwoławczego pozostaje zaś w obrocie prawnym jako rozstrzygnięcie ostateczne.

Na podstawie tak sformułowanego żądania w ocenie organu odwoławczego zachodziła wątpliwość, czy intencją Państwa B. i M.K. wyrażoną w piśmie z dnia [...].09.2016 r. było żądanie zmiany decyzji PINB z [...].06.2015 r. na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (zgodnie z tym przepisem: "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.") i w jakim zakresie. Jednakże posiłkując się stanowiskiem zawartym w prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 9.08.2018 r., sygn. akt II SA/Go 414/18 ocenić należało, że jeśli decyzją ostateczną jest decyzja wydana na skutek odwołania, to organem właściwym do rozpoznania ewentualnego wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, złożonego w trybie art. 155 Kpa, jest organ odwoławczy. Zatem ewentualne kwestie dotyczące zmiany decyzji PINB z [...].06.2015 r. znak: [...] muszą być rozpatrywanej jako kwestie zmiany ostatecznej decyzji WINB z [...].07.2015 r. znak: [...].

Mając na względzie powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 50 § 1 w związku z art. 64 § 2 oraz przy uwzględnieniu zasad wyrażonych w art. 7-11 Kpa, WINB w piśmie z [...].10.2018 r. znak [...] zwrócił się do Państwa B. i M.K., działających poprzez profesjonalnego pełnomocnika, sprecyzowanie treści podania z dnia [...].09.2016 r. poprzez jednoznaczne określenie żądania wnoszonego tym podaniem odnoszącym się do zmiany ostatecznej decyzji WINB z [...].07.2015 r. znak: [...].

W odpowiedzi, w piśmie z [...].10.2018 r., uzupełnionym pismem z [...].11.2018 r., wnioskodawcy wskazali, że ich intencją jest zmiana decyzji PINB z [...].06.2015r. w zakresie zmiany terminu przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego - w ten sposób że "termin ten zostanie określony na nowo - do dnia 31 stycznia 2019 r." oraz uchylenia decyzji w zakresie "zniesienia obowiązku wykonania konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...] przylegającej do granicy działek nr [...]".

W związku z powyższym WINB zawiadomieniem z [...].11.2018 r. zawiadomił strony, że w dniu 15.11.2018 r. na wniosek Państwa B. i M.K., reprezentowanych przez Adwokata M.K. (pismo z dnia [...].09.2016 r. uzupełnione pismami z dni [...]r.) zostało wszczęte postępowanie w sprawie zmiany i uchylenia w trybie art. 155 w/w ustawy Kodeks postępowania administracyjnego decyzji ostatecznej WINB z [...].07.2015 r. znak: [...]. Jednocześnie WINB odrębnym pismem z [...].11.2018 r. znak: [...] zwrócił się z pytaniem do stron postępowania – P.N. i Prezydenta Miasta [...] - czy wyrażają zgodę na zmianę przedmiotowej decyzji zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku Państwa B. i MK. W odpowiedzi na zapytanie organu Pan P.N. w skierowanym do tutejszego organu piśmie z dnia [...].11.2018 r. oświadczył, że nie wyraża zgody "na żadną zmianę" decyzji PINB z [...].02.2018 r. znak: [...] jak również decyzji WINB z [...].07.2015 r. znak: [...]. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wydania przez WINB w dniu [...].12.2018 r. decyzji znak [...], którą na podstawie art. 155 Kpa odmówiono zmiany i uchylenia decyzji ostatecznej WINB z [...].07.2015 r. znak: [...].

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. , nr [...] – WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] lutego 2018 r. o nakazie rozbiórki.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego przez PINB materiału dowodowego wynika, że budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] zrealizowana została z istotnym odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...].07.2007 r. (dokonano zmiany zagospodarowania terenu inwestycji w zakresie rzędnych terenu, nieprzewidzianej w zatwierdzonym projekcie budowlanym, oraz zmiany w zakresie rzędnej poziomu "zero" przedmiotowego budynku poprzez jego obniżenie). W przypadku stwierdzenia przeprowadzenia takiej budowy w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest doprowadzić ją do stanu zgodnego z prawem w oparciu o przepisy art. 50 i 51 Pr. bud. Jednym z etapów postępowania prowadzonego w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu i decyzji o pozwoleniu na budowę jest wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. decyzji o nałożeniu obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (jak również nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót naprawczych - w przypadku wystąpienia takiej konieczności).

Dalsze postępowanie prowadzone jest zgodnie z przepisami art. 51 ust. 4 bądź 5. Przepis art. 51 ust. 4 Pr. bud. stanowi, iż "po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 (to jest: obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, nakładanego przez organ nadzoru budowlanego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - nałożonego w razie potrzeby - obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem) i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona — o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie". Natomiast w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, zgodnie z ust. 5 w/w artykułu, organ "wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego".

Zatem przesłanką do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 4 albo ust. 5 może być wyłącznie ocena, czy podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz - w razie potrzeby — wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, wykonał uprzednio nałożony obowiązek. Przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zgodnie z przepisami art. 35 ust. 1 winien sprawdzić: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, jeżeli zmiany dotyczą tego zakresu, 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, jeżeli dokonane zmiany tego wymagają, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (to jest zaświadczenia o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby, która wykonała projekt, z określonym w nim terminem ważności zaświadczenia). Ewentualne uchybienia przedłożonego projektu zamiennego w powyższym zakresie powodują sytuację, iż nie można uznać, że obowiązek został wykonany.

W weryfikowanej sprawie, dotyczącej doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], wykonanej w warunkach istotnego odstępstwa od projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z [...].07.2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...], PINB po wydaniu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Pr. bud. decyzji z [...].06.2015 r., wydał zaskarżoną decyzję w trybie art. 51 ust. 5 Pr. bud. Decyzja z [...].06.2015 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia projektu zamiennego i wykonania określonych robót jest ostateczna, zaś w wyznaczonym terminie, jak też do chwili wydania zaskarżonej decyzji, Państwo B.,M. K. nie wykonali obowiązku nałożonego tym orzeczeniem, co wynika z treści protokołu oględzin dokonanych w dniu [...].10.2016 r., a następnie w dniu [...].10.2017 r. Również treść dalszej korespondencji inwestorów z organami nadzoru budowlanego (pisma z dni [...]r.), jak również treść odwołania, jednoznacznie wskazuje na brak wykonania obowiązków. Natomiast niewywiązanie się z nałożonych obowiązków obligowało organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego do wydania w omawianej sprawie decyzji w trybie art. 51 ust. 5 Pr. bud.

W związku z powyższym – zdaniem WINB - należy stwierdzić, że zawarte w odwołaniu Państwa B.,M. K. zarzuty dotyczące nałożonych na nich obowiązków w decyzji z [...].06.2015 r. odnoszą się de facto do kwestii związanych z oceną przesłanek, jakie stanowiły podstawę do wydania w sprawie uprzedniej decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., rozstrzygającej kwestię dopuszczalności legalizacji istotnych odstępstw, jakie zaistniały przy budowie omawianego budynku. Zatem zarzuty w powyższym zakresie, z uwagi na to, iż dotyczą etapu postępowania legalizacyjnego zakończonego decyzją ostateczną, pozostają bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, bowiem ze względu na przepis art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustanawiający zasadę trwałości decyzji ostatecznych, brak jest możliwości prawnych dla ponownego odnoszenia się do przedmiotu sprawy orzeczonej przez organ w wydanej już decyzji ostatecznej. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest bowiem związany tą decyzją od chwili jej doręczenia (art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W związku z powyższym zauważyć należy, że WINB rozpoznał złożony w toku postępowania organu I instancji a następnie uzupełniony w toku niniejszego postępowania odwoławczego wniosek skarżących (pismo z [...].09.2016 r. uzupełnione pismami z dnia [...].10.2018 r. i z dnia [...].11.2018 r.) o zmianę i uchylenie decyzji ostatecznej WINB z [...].07.2015 r. znak: [...] w zakresie: zmiany terminu przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego - w ten sposób że "termin ten zostanie określony na nowo - do dnia 31 stycznia 2019 r." oraz uchylenia decyzji w części w zakresie "zniesienia obowiązku wykonania konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...] przylegającej do granicy działek nr [...]". Mianowicie, decyzją z [...].12.2018 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 155 Kpa, tutejszy organ odmówił zmiany i uchylenia swojej dotychczasowej decyzji ostatecznej WINB z [...].07.2015 r. znak: [...]. Jakkolwiek decyzja z [...].12.2018 r. znak: [...] nie jest rozstrzygnięciem ostatecznym, to jednak istotną okolicznością w omawianym przypadku jest fakt pozostawania w obrocie pranym decyzji z dnia [...].07.2015r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych robót naprawczych.

Natomiast co do zasady dopóki decyzja administracyjna nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, to korzysta z cechy ostateczności i wykonalności. Przy czym w omawianym przypadku brak było możliwości zawieszenia postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 5 Pr. bud. do czasu ostatecznego załatwienia wniosku skarżących o zmianę decyzji ostatecznej wydanej w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa rozumie się bowiem sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.09.2018r. sygn. akt VIISA/Wa 2936/17 - LEX nr 2563701). Bez wątpienia natomiast w omawianym przypadku w obrocie prawnym pozostaje decyzja wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i wywołuje ona skutki prawne, które zobligowany był uwzględnić organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu odwołań od decyzji nakazowej z dnia [...].02.2018r. znak: [...].

Jak już wcześniej stwierdzono, w omawianej sprawie niewywiązanie się przez Państwa B. i M.K. z obowiązków nałożonych na nich stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. spowodowało wydanie przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego decyzji w trybie art. 51 ust. 5 Pr. bud.

Zgodnie z powyższym przepisem, organ nadzoru budowlanego może zakończyć postępowanie naprawcze poprzez wydanie jednej z trzech wymienionych tam decyzji, to jest: decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przepis art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego określa zatem trzy niezależne rodzaje sankcji jakie można zastosować za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 tego przepisu. Dokonując wyboru jednego z wyżej wymienionych rozstrzygnięć organ nadzoru budowlanego winien mieć na uwadze, że celem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Decyzja nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych, może być zatem wydana tylko wówczas, jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia w ten sposób wykonanych robót budowlanych do zgodności z przepisami prawa. W przeciwnym przypadku organ winien zastosować, w zależności od stwierdzonych okoliczności, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 02.06.2015r. sygn. akt VIISA/Wa 1608/14 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym zauważyć należy, że nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych, o którym mowa w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, może dotyczyć określonych sytuacji w toku procesu inwestycyjnego, bowiem tylko wówczas, w sytuacji kiedy inwestycja jest realizowana, a roboty budowlane zostały już rozpoczęte, zaniechanie dalszych robót budowlanych byłoby prawnie uzasadnione. Nakaz ten nie znajduje natomiast zastosowania do robót już zakończonych, zaś taki charakter posiadają roboty związane z budową przedmiotowego budynku mieszkalnego na działce nr [...]. W związku z tym zauważyć należy, że skoro w niniejszej sprawie stwierdzone istotne odstąpienie od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z [...].07.2007 r. polegało na posadowieniu budynku na innej wysokości niż przewidywał projekt oraz zmianę rzędnych terenu działki w stosunku do projektowanych, zaś Państwo B.,M. K. nie wywiązali się z obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego tej inwestycji i wykonania robót budowlanych naprawczych określonych w decyzji PINB z [...].06.2015 r. wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., to ewentualne rozstrzygnięcie nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych, które kończyło postępowanie legalizacyjne, nie skutkowałoby doprowadzeniem przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przeciwnie, ewentualny nakaz zaniechania robót budowlanych stanowiłby nieuzasadnioną akceptację dokonanego istotnego odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i w ten sposób usankcjonowania stanu faktycznego naruszającego przepisy ustawy Prawo budowlane, co z kolei było niedopuszczalne mając na względzie cel postępowania prowadzonego w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.

Natomiast, jeżeli nie uchylono decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 36a ust. 2 Pr. bud. to decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 Pr. bud. winna obejmować nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, a więc do stanu zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym w/w decyzją o pozwoleniu na budowę (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.09.2014r. sygn. akt VII SA/Wa 2071/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie w/w przepisu. Mianowicie, w obrocie prawnym jako rozstrzygnięcie ostateczne pozostaje wydana na podstawie art. 36a ust. 2 Pr. bud. decyzja Prezydenta Miasta z [...].05.2017 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.

W rezultacie nie można byłoby mówić o doprowadzeniu obiektu (budowy) do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę skoro nie funkcjonuje ono w obrocie prawnym.

W ocenie organu odwoławczego w omawianym przypadku, mając na względzie treść art. 51 ust. 5 Pr. bud., jedynym dopuszczalnym prawnie rozstrzygnięciem jest decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego z istotnym odstąpieniem od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Przy czym w tym względzie należy zaakceptować zakres nakazu zawartego w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego występujący w omawianym przypadku charakter istotnego odstąpienia - polegający na zmianie zagospodarowania terenu inwestycji w zakresie rzędnych terenu, nieprzewidzianej w zatwierdzonym projekcie budowlanym oraz zmianie w zakresie rzędnej poziomu "zero" przedmiotowego budynku poprzez jego obniżenie - przy jednoczesnym braku wykonania obowiązku w postaci wykonania konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...] przylegającej do granicy działek [...], powoduje sytuację, której mogą zaakceptować organy nadzoru budowlanego. W szczególności zaś brak wykonania przez Skarżących konstrukcji oporowej uniemożliwia spełnienie celu, w jakim obowiązek ten został nałożony w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., polegającego — jak wskazano w uzasadnieniu decyzji PINB z [...].06.2015 r. znak: [...] utrzymanej w mocy decyzją WINB z [...].07.2015 r. znak: [...] - na zabezpieczeniu terenu przyległego do miejsca inwestycji przed dalszymi zmianami w zakresie jego naturalnego ukształtowania, oraz zabezpieczeniu przed osuwaniem się gruntu z działki wyżej położonej, tj. działki nr [...] i stworzeniu warunków na odtworzenie jej pierwotnego poziomu. Bez wątpienia stan taki wpływać może negatywnie na stateczność gruntu działek sąsiednich jak również może wpływać negatywnie na bezpieczeństwo użytkowania mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowanego na terenie działki nr ewid. [...]. Zatem, jednym możliwym rozwiązaniem w omawianym przypadku było wydanie nakazu obejmującego rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowanego z naruszeniem prawa na terenie działki nr ewid. [...] oraz doprowadzenie w/w działki - w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu do stanu istniejącego - w dacie wydania pozwolenia na budowę. WINB w pełni podziela stanowisko w tym zakresie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy czym w omawianym przypadku w ocenie organu odwoławczego brak było możliwości wydania nakazu obejmującego inne niż określone w zaskarżonej decyzji PINB obowiązki, na przykład częściowej rozbiórki rozpatrywanego obiektu budowlanego czy też wykonania (w inny sposób niż przewidziany w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego) zabezpieczeń skarp utworzonych w wyniku istotnego odstępstwa. Sama tylko częściowa rozbiórka obiektu nie wyeliminuje powstałego zagrożenia bowiem nie spowoduje "podniesienia" poziomu posadowienia obiektu oraz rzędnych terenu działki nr [...]. Natomiast roboty naprawcze stanowiły już przedmiot nałożonego obowiązku, którego inwestorzy w wyznaczonym terminie nie wykonali.

WINB za nieuzasadnione również ocenił żądanie zawarte w odwołaniu Pana P.N. w zakresie dotyczącym określenia terminu realizacji obowiązków nałożonych w drodze zaskarżonej decyzji. Przepis art. 51 ust. 5 Pr. bud. nie przewiduje bowiem możliwości określenia terminu wykonania nałożonego na podstawie w/w przepisu obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, a obowiązek ten staje się wymagalny z chwilą gdy decyzja stanie się ostateczna.

Podsumowując WINB stwierdził, że nakazowa decyzja PINB nie narusza prawa, w związku z czym odwołania wniesione od tej decyzji przez strony postępowania oraz zawarte w nich argumenty nie mogły zostać uwzględnione.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B.K. i M.K. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów postepowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Odpowiadając na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, ze zm.), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestionowaną decyzją WINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] lutego 2018 r., nr [...], którą nakazano skarżącym dokonanie rozbiórki domu mieszkalnego jednorodzinnego z lokalem użytkowym, z wbudowanym garażem. Postępowanie zakończone ww. decyzją organu pierwszej instancji poprzedzone było postępowaniem prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. PINB ustalił bowiem, że obniżenie i zmiana rzędnych terenu dotyczy zakresu objętego projektem zagospodarowania działki.

Powyższe ustalenia faktyczne uzasadniały wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie art. 50 - 51 Pr. bud. Jest to tryb postępowania naprawczego, którego celem jest uzyskanie stanu zgodnego z prawem. Stosownie bowiem do art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr. bud., w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 pkt 3 przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Na mocy ust. 1a, w przypadku istotnego odstąpienia od projektu budowlanego z naruszeniem art. 36a ust. 1a, przepisy ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio.

Ustawodawca przewidział w ust. 4, że po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Natomiast, w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 5).

Bezsporne jest, że PINB decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...] – wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. - nałożył na skarżących obowiązek sporządzenia i przedłożenia (w terminie do 30 czerwca 2016 r.) czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...], przylegającej do granicy działek nr [...]. Następnie WINB decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję PINB. Decyzja PINB z [...] czerwca 2015 r. stała się ostateczna i prawomocna, bowiem skarżący nie złożyli skargi na decyzję WINB z [...] lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący podjęli wprawdzie próbę wyeliminowania decyzji WINB z [...] lipca 2015 r. w trybie nadzwyczajnym - stwierdzenia nieważności decyzji, lecz GINB decyzją z [...] lipca 2016 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności, a następnie decyzją z [...] listopada 2016 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji (WSA w Warszawie postanowieniem z 14 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 124/17 odrzucił skargę skarżących na decyzję GINB z [...] listopada 2016 r.).

Z treści protokołu oględzin dokonanych [...] października 2016 r., a następnie [...] października 2017 r. wynika jednoznacznie, że skarżący nie wykonali obowiązków nałożonych w decyzji z [...] czerwca 2015 r., tj. nie przedłożyli projektu budowlanego zamiennego oraz nie wykonali (w sposób określony w decyzji), konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...], przylegającej do granicy działek nr [...]. W konsekwencji, wobec niewykonania przez skarżących obowiązków nałożonych decyzją (ostateczną), prawidłowo zastosowano w niniejszej sprawie art. 51 ust. 5 Pr. bud. i orzeczono nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. PINB nie mógł bowiem – wobec zakończenia budowy – nakazać zaniechania dalszych robót budowlanych. Organ pierwszej instancji nie mógł także nakazać doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, bowiem Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...] – wydaną na podstawie art. 36a ust. 2 Pr. bud. - uchylił decyzję z [...] lipca 2007 r. o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego.

Podkreślenia wymaga, że treść art. 51 ust. 5 Pr. bud. powołanego przepisu jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. W przypadku niespełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, właściwy organ zobowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 Pr. bud. Żaden przepis tej ustawy nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. Decyzja organu nadzoru budowlanego w tym przedmiocie ma charakter związany a nie uznaniowy, ustawodawca nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować art. 51 ust. 5 Pr. bud., czyli nakaz rozbiórki.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku (tym bardziej, że w skardze nie sprecyzowano na czym naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. - miałoby polegać), a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.