Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 198/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 24 ust. 5 f
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi O.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] r. [...] w punkcie 3 w zakresie tytułów wykonawczych od nr [...] oraz od nr [...] , II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w[...] na rzecz skarżącego O.K. [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów O. K. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...]

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (działający jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r. od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], obejmujących nieopłacone składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01/2011 - 05/2016.

Na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w [...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] sierpnia 2019 r. doręczono bankowi elektronicznie, zaś odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu przesłane zostały zobowiązanemu na adres przy ul. [...] w P.. Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. określająca zadłużenie zobowiązanego za ww. okresy wraz z należnymi odsetkami za zwłokę należnymi na dzień wydania decyzji, łącznie w kwocie [...]zł doręczona zobowiązanemu na adres przy ul. [...] w P. w trybie tzw. fikcji doręczenia z dniem [...] czerwca 2019 r. (przesyłka dwukrotnie awizowana w dniach [...] maja 2019 r. i [...] maja 2019 r., a zwrócona organowi [...] czerwca 2019 r.).

Zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył w pismach z [...] sierpnia 2019 r. oraz z [...] września 2019 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Pełnomocnik zobowiązanego wniósł o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r. od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] podnosząc następujące zarzuty:

1) nieistnienia obowiązku wykazanego w tytułach wykonawczych;

2) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w § 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.); dalej: "u.p.e.a.";

3) przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014.

W uzasadnieniu wniosku zobowiązany wskazał m.in., że decyzja z dnia [...] maja 2019 r., która stanowiła podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, nie została skutecznie doręczona zobowiązanemu, gdyż została przesłana na nieaktualny adres, tj. ul. [...] w P.. Ponadto zobowiązany, w celu "usunięcia wieloletniej niezgodności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji a stanem rzeczywistym", [...] kwietnia 2019 r. wymeldował się z ww. adresu w P.. Na potrzeby posiadania lokalu w czasie pobytu w kraju, najął [...] września 2017 r. mieszkanie w S. przy ulicy [...]. Wskazując na brak skutecznego doręczenia decyzji, zobowiązany podkreślił, że decyzja ta nie stała się ostateczna. Zobowiązany powołał się również na brak uprzedniego doręczenia upomnienia; podkreślił nadto, że w okresie objętym przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym podlegał brytyjskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Nadto, co do należności objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres [...] i [...], zobowiązany powołał się - wskazując art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.); dalej: "u.s.u.s." - na dochodzenie od niego przedawnionych należności, wskazując kiedy konkretnie nastąpiło przedawnienie danej należności.

Do swoich wniosków zobowiązany dołączył: kopię zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2019 r. o wymeldowaniu z pobytu stałego, kopię umowy najmu mieszkania oraz kopię pełnomocnictwa z dnia [...] sierpnia 2019 r.

Organ postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r.

nr [...], po rozpoznaniu przedstawionych zarzutów:

1. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...];

2. uznał za nieuzasadniony zarzut w przedmiocie braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...];

3. uznał za nieuzasadniony zarzut w przedmiocie przedawnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014.

Organ wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, że prowadził uprzednio postępowanie w przedmiocie ustalenia wobec zobowiązanego właściwego ustawodawstwa z zakresu ubezpieczeń, przedstawił prowadzoną korespondencję z instytucją brytyjską i wskazał na wydaną przez siebie decyzję z dnia [...] października 2017 r. nr [...] stwierdzającą, że w okresie od [...] stycznia 2011 roku do [...] maja 2016 r. zobowiązany podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Decyzja została doręczona na adres zameldowania zobowiązanego - ul. [...] w P., w trybie tzw. fikcji doręczenia, [...] listopada 2017 r.

Wskazał dalej organ egzekucyjny, że decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] (doręczoną na adres ul. [...] w P. w trybie art. 44 k.p.a., tzw. fikcji doręczenia) określił wysokość zadłużenia zobowiązanego za okres od 01/2011 do 05/2016 z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; w załączniku organ przedstawił szczegółowe zestawienie należności oraz pouczył zobowiązanego, że decyzja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez konieczności doręczenia upomnienia.

Organ wskazał, że ww. tytuły wykonawcze z dnia [...] sierpnia 2019 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego od nr [...] do nr [...] z [...] sierpnia 2019 roku zostały wysłane na adres ul. [...] w P.; po dwukrotnym awizowaniu korespondencja wróciła. W związku ze wskazaniem w piśmie z dnia z [...] sierpnia 2019 r., obejmującym zarzuty, nowego adresu zobowiązanego, korespondencja zawierająca tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu została przesłana zobowiązanemu na adres: ul. [...] w S. i doręczona [...] września 2019 r.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał dalej, że [...] sierpnia 2019 r. wpłynęło odwołanie od prawomocnej już decyzji z dnia [...] maja 2019 roku. Wyjaśnił, że na dzień wydania postanowienia w sprawie zarzutów, przed sądem powszechnym prowadzone było postępowanie w sprawie odwołania od decyzji.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieskutecznego doręczenia decyzji określającej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r., organ wyjaśnił, że decyzja ta została skierowana na adres: ul. [...] w P.; w rejestrach urzędowych brak było bowiem adresu, choćby adresu pobytu czasowego; adres zobowiązanego ustalono na podstawie ostatniego dokumentu ZUS ZFA złożonego przez zobowiązanego oraz na podstawie informacji zawartych w CEiDG. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej decyzję, korespondencja wróciła z adnotacją: "adresat nieobecny, awizowano dnia [...].05.2019", "awizowano powtórnie dnia [...].05.2019" i "nie podjęto w terminie [...].06.2019". Organ zwrócił przy tym uwagę, że zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, kierowane na tenże adres, zostało przez adresata odebrane [...] kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na to zawiadomienie, zobowiązany przesłał do organu pismo informujące, że przebywa i pracuje poza granicami Polski i podlega ustawodawstwu brytyjskiemu. W piśmie tym zobowiązany podał w nagłówku adres: [...] [...] [...]; z pisma tego wynikało, że zobowiązany prosi o korespondencję e-mailową bądź telefoniczną. [...] maja 2018 r. zostało wysłane na adres ul. [...] w P. postanowienie informujące o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej, które zostało odebrane [...] maja 2018 r. przez S. K. (siostrę zobowiązanego). Organ zwrócił uwagę, że brak było informacji zwrotnej, iż zobowiązany nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Organ wskazał również, że nie posiadał innego adresu zobowiązanego, a adres najmowanego lokalu, który po raz pierwszy został wskazany w zarzutach z dnia [...] sierpnia 2019 r., tj.: [...] [...] w S., nie został zgłoszony w ewidencji meldunkowej. Organ zwrócił nadto uwagę, że z kopii umowy najmu wynikało, że zobowiązany najmuje mieszkanie pod tym adresem od [...] września 2017 r., jednak kierowana do niego korespondencja na adres w P. nadal była odbierana. Organ nie stwierdził jakichkolwiek adnotacji o wyprowadzeniu się zobowiązanego, dlatego uznał, że decyzja określająca z dnia [...] maja 2019 r. została skutecznie doręczona zobowiązanemu z dniem [...] czerwca 2019 r. zgodnie z art. 44 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia upomnienia, organ - powołując § 2 wydanego na podstawie art. 15 § 5 u.p.e.a. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 131); dalej: "rozporządzenie" - wyjaśnił, że w § 2 pkt 2 rozporządzenia określono, iż egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu, a podstawą prawną do wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r. była ww. decyzja z dnia [...] maja 2019 r. i z tej przyczyny uznał zarzut za nieuzasadniony.

Z kolei odnosząc się do zarzutu przedawnienia, organ wskazał przepisy prawne regulujące instytucję przedawnienia należności z tytułu składek. Wyjaśnił, że od [...] stycznia 2003 r., należności z tytułu składek na FUS i FPiFGŚP, a należności z tytułu składek na FUZ od [...] lipca 2004 r., ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z wyjątkami określonymi w u.s.u.s. Następnie wyjaśnił, że ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 323 poz. 1378); dalej: "ustawa o redukcji", wprowadziła zmiany do u.s.u.s. w zakresie terminów przedawnienia należności z tytułu składek. Zgodnie z brzmieniem nowych przepisów, obowiązujących od 1 stycznia 2012 r. (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Tym samym, przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. lub później wynosi 5 lat, a - stosownie do art. 27 ustawy o redukcji - do przedawnienia należności, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5-letni okres przedawnienia, liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie - zgodnie z wcześniejszymi przepisami - nastąpiłoby wcześniej. Według organu, żadna z tych należności nie wygasła przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy o redukcji.

Dalej, organ wskazał, że składka za 01/2011 powinna być opłacona do 15 lutego 2011 r., zatem bieg terminu przedawnienia (według "starych" przepisów) rozpoczął się 16 lutego 2011 r., a zakończyłby się 16 lutego 2021 r., natomiast stosując nowe przepisy: bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r., a zakończyłby się z dniem 1 stycznia 2017 r., zatem bardziej korzystne dla zobowiązanego byłoby zastosowanie nowych przepisów (taka możliwość wyboru zastosowania przepisów w sprawie była przewidziana jedynie do należności za okres od 01/2011 do 12/2011, pozostałe należności od 01/2012 do 06/2014 podlegają przepisom w "aktualnym" brzmieniu).

Przywołując także brzmienie art. 24 ust. 5f u.s.u.s., zgodnie z którym w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Organ stwierdził, że bieg terminu przedawnienia należności za styczeń 2011 r. został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s., od [...] maja 2014 r., tj. od dnia wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia właściwego ustawodawstwa z zakresu ubezpieczeń społecznych do [...] grudnia 2017 r., tj. dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] października 2017 r. ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Wobec tego, przedawnienie należności za 01/2011 "przesuwa się" z 1 stycznia 2017 r. na 5 sierpnia 2020 r. Te terminy przedawnień dotyczą należności za okres od 01/2011 do 12/2011. Natomiast, pozostałe należności, co do których zobowiązany podniósł zarzut przedawnienia, uległyby przedawnieniu w następujących datach: 01/2012 - 21 września 2020 r.; 02/2012 - 19 października 2020 r.; 03/2012 - 20 listopada 2020 r.; 04/2012 -19 grudnia 2020 r.; 05/2012 - 19 stycznia 2021 r.; 06/2012 - 19 lutego 2021 r.; 07/2012 - 22 marca 2021 r.; 08/2012 - 23 kwietnia 2021 r.; 09/2012 - 21 maja 2021 r.; 10/2012 - 21 czerwca 2021 r.; 11/2012 - 23 lipca 2021 r.; 12/2012 - 21 sierpnia 2021 r.; 01/2013 - 21 września 2021 r.; 02/2013 -19 października 2021 r.; 03/2013 -19 listopada 2021 r.; 04/2013 -19 grudnia 2021 r.; 05/2013 - 21 stycznia 2022 r.; 06/2013 -18 lutego 2022 r.; 07/2013-22 marca 2022 r.; 08/2013 - 22 kwietnia 2022 r.; 09/2013 - 21 maja 2022 r.; 10/2013 - 21 czerwca 2022 r.; 11/2013 - 22 lipca 2022 r.; 12/2013 - 21 sierpnia 2022 r.; 01/2014 - 23 września 2022 r.; 02/2014 - 21 października 2022 r.; 03/2014 -19 listopada 2022 r.; 04/2014 -19 grudnia 2022 r.;05/2014 - 20 stycznia 2023 r.; 06/2014- 18 lutego 2023 r. Zatem, wszczęto postępowanie egzekucyjne wystawiając tytuły wykonawcze na należności, które nie były przedawnione, a podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych w sprawie stanowiła prawomocna decyzja określająca z dnia [...] maja 2019 r.

W zażaleniu na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, że:

1) decyzja z dnia [...] października 2017 r. stanowi dowód podlegania przez zobowiązanego we wskazanym w niej okresie ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym w Polsce podczas, gdy przedmiotem tej decyzji było jedynie ustalenie ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego mającego zastosowanie do zobowiązanego;

2) zobowiązany w dacie [...] kwietnia 2019 r. był zameldowany pod adresem: P. ul. [...], ujawnionym w CEiDG, podczas gdy ustaleniom organu przeczy zaświadczenie o wymeldowaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz fakt wykreślenia zobowiązanego z CEiDG z dniem [...] kwietnia 2018 r.;

3) decyzje o numerach: [...] i [...] są prawomocne, podczas gdy nie zostały zobowiązanemu skutecznie doręczone (nieaktualny adres), a zobowiązany wniósł od nich odwołania;

4) zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek zostało prawidłowo odebrane przez zobowiązanego, podczas gdy podpis widniejący na ZPO nie należy do niego;

5) zobowiązany jest dłużnikiem ZUS, a należności wskazane w tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu podczas, gdy prawidłowo oceniony materiał nie daje podstaw do takich ustaleń.

W zażaleniu podtrzymano w całości zgłoszone uprzednio zarzuty

i zawnioskowano o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w zażaleniu.

Organ nadzoru utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego i wskazał, że w sprawie organ występuje jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, a to oznacza, iż nie wystąpiła potrzeba uzyskiwania odrębnego stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem zarzutów przez organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., a nadto, iż stanowisko wierzyciela jest także wiążące dla organu nadzoru, będącego jednoczenie organem odwoławczym, a w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu, który uprawniałby organ nadzoru do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów, badania pod tym względem stanowiska wierzyciela oraz ingerowanie w to stanowisko.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku wywodzonego z niedoręczenia decyzji z dnia [...] października 2017 r. oraz z dnia [...] maja 2019 r., jako skierowanych na nieaktualny adres zobowiązanego, a tym samym nieskuteczne ich doręczenie, organ wyjaśnił, że zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym można podnosić jedynie wówczas, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutu o nieistnieniu obowiązku stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności tego obowiązku, czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a.

Dalej, organ wskazał, że podstawą dochodzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi jest ostateczna decyzja z dnia [...] maja 2019 r., którą określono zobowiązanemu wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za okres 01/2011 - 05/2016. Wcześniej ZUS wydał decyzję z dnia [...] października 2017 r. stwierdzającą, że ustawodawstwem właściwym z zakresu ubezpieczeń społecznych dla ubezpieczonego we wskazanym wyżej okresie jest ustawodawstwo polskie. Obie decyzje są prawomocne, gdyż nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. W ocenie organu odwoławczego, zakwestionowanie ostatecznej decyzji po wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie ma żadnego wpływu na dopuszczalność egzekucji zwłaszcza, że spór w tej kwestii nie może być rozstrzygany w postępowaniu egzekucyjnym. Wniesienie odwołania od decyzji ZUS do sądu powszechnego oznacza, że okoliczności związane z doręczeniem decyzji stanowiących podstawę dochodzenia należności w postępowaniu egzekucyjnym będą przedmiotem badania w postępowaniu sądowym, które nadal jest w toku. Ponadto, organ rentowy wraz ze swoim brytyjskim odpowiednikiem jednoznacznie ustalił w postępowaniu wyjaśniającym, że zobowiązany podlegał w okresie od 01/2011 do 05/2016 polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych i uznał, iż decyzja z dnia [...] października 2017 r. została prawidłowo doręczona na adres zobowiązanego przy ul. [...] w P.. Uwzględniają przewidziane w art. 34 § 1 u.p.e.a. związanie organu nadzoru stanowiskiem wierzyciela w tym zakresie, organ wskazał, że nie jest możliwe przyjęcie innego rozstrzygnięcia, niż uczynił to organ egzekucyjny, a zwłaszcza przenoszenie sporu w tym zakresie na postępowanie egzekucyjne, tym samym - zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić jako niezasadny.

W ocenie organu nadzoru, nie doszło też w sprawie do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 15 § 1 u.p.e.a., skoro od zobowiązanego dochodzono należności powstałych z mocy prawa, a ich wysokość została określona prawomocną decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Tym samym, spełnione zostały przesłanki określone w § 2 pkt 2 rozporządzenia, co oznacza, że nie było obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s., ponieważ przepis, który powołał organ stanowi, iż w przypadku wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacenia składek na te ubezpieczenie, bieg terminu ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Organ nadzoru zwrócił uwagę, że w sprawie nie została wydana żadna z decyzji wymienionych w tym przepisie. Decyzja z dnia [...] października 2017 r. jest decyzją stwierdzającą podleganie przez zobowiązanego ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych, a decyzja z dnia [...] maja 2019 r. określa stan zadłużenia płatnika składek wynikający ze stanu jego konta prowadzonego w ZUS, a tego rodzaju decyzja należy do kategorii czynności organu rentowego, zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, stąd związaną z tą czynnością kwestię zawieszenia biegu przedawnienia reguluje przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu, skoro decyzja z dnia [...] maja 2019 r. wszczęła postępowanie w przedmiocie obowiązku opłacenia przez zobowiązanego zaległych składek, to bieg terminu przedawnienia składek za okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2014 r. mógł ulec zawieszeniu dopiero od daty wydania tej decyzji, tj. "od dnia [...].05.2019 r.", a nie jak przyjął to organ egzekucyjny od daty doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania o ustalenie właściwego ustawodawstwa płatnika składek.

W tak ustalonych okolicznościach faktycznych, organ nadzoru uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia składek objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...]

Zwracając dalej uwagę na brak prawnej możliwości podważenia stanowiska wierzyciela w tej kwestii na mocy uregulowań art. 34 § 1 u.p.e.a., organ nadzoru stwierdził ten zarzut za nieuzasadniony i utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego również w tym zakresie. Dodał, że tym samym wniosek pełnomocnika o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w zażaleniu również podlegał oddaleniu.

W skierowanej do sądu skardze na ww. postanowienie, skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika - zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, prowadzące do nieprawidłowego przyjęcia, że:

a. decyzje ZUS z dnia [...] października 2017 r. oraz z dnia [...] maja 2019 r. są ostateczne wobec skutecznego doręczenia skarżącemu, podczas gdy były kierowane na nieaktualny adres i nie zostały skutecznie doręczone, a skarżący wniósł od nich odwołania, co wyklucza możliwość przyjęcia ich prawomocności, czynienia na ich podstawie jakichkolwiek ustaleń faktycznych, a także wywodzenia istnienia egzekwowanego obowiązku;

b. skarżący jest dłużnikiem wierzyciela z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, podczas gdy zebrany materiał dowodowy, prawidłowo oceniony, nie daje podstawy do takiego ustalenia;

2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego i oddalenie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w zażaleniu, podczas gdy posiadały one znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy;

3) art. 33 § 1 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie zgłoszonego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony z tego względu, że zarzut ten można oprzeć wyłącznie na zdarzeniach zaistniałych już po wydaniu tytułu wykonawczego, podczas gdy u.p.e.a. takiego ograniczenia nie przewiduje,

4) art. 33 § 1 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie zgłoszonego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony, podczas gdy zebrany materiał dowodowy wykazuje wprost, że decyzja z dnia [...] maja 2019 r., na której oparto tytuły wykonawcze, nie została skutecznie doręczona skarżącemu i nie wywoływała skutków prawnych, a przez to nie mogła stanowić o istnieniu egzekwowanego obowiązku;

5) art. 33 § 1 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie zgłoszonego zarzutu przedawnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, za nieuzasadniony wobec przyjęcia decyzji z dnia [...] maja 2019 r. za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, podczas gdy prawidłowo oceniając, taką czynnością było dopiero wystawienie kwestionowanych tytułów wykonawczych;

6) art. 33 § 1 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 i § 5 u.p.e.a. i w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia poprzez uznanie zgłoszonego zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia za niezasadny, bowiem wierzyciel nie był zobowiązany do jego skierowania, gdyż dochodzone należności powstały z mocy prawa, a ich wysokość została określona prawomocnym orzeczeniem, tj. decyzją z dnia [...] maja 2019 r., podczas gdy decyzja ta nie została skutecznie doręczona skarżącemu, a wobec jej zaskarżenia nie jest ostateczna, i przez to ewentualna egzekucja winna była zostać poprzedzona upomnieniem;

2. naruszenie normy prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnej wykładni, prowadzącej do przyjęcia, że już samo wydanie decyzji stwierdzającej wysokość zaległości w opłacaniu składek prowadzi do zawieszenia biegu przedawnienia, podczas gdy czynność taka nie zmierza bezpośrednio do wyegzekwowania należności, a tym samym nie może takiego skutku wywołać.

Skarżący zawnioskował o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego.

Organ odwoławczy zawnioskował w odpowiedzi na skargę o jej uwzględnienie w części, tj. o uchylenie postanowień obu instancji w części dotyczącej uznania za uzasadniony zarzut przedawnienia części należności składkowych, tj. składek za lata 2011-2014, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest kwestia oceny przez organ nadzoru nad organem egzekucyjnym zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS.

W sprawie znajdują zastosowanie niżej wymienione regulacje prawne.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a., zgodnie z którymi organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są jednym z podstawowych środków prawnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż - zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4;

błąd co do osoby zobowiązanego;

niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie także do brzmienia art. 34 §1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - pkt 7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1- pkt 5 i pkt 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Nadto, nie wydaje się postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny, to ten sam podmiot (art. 34 § 1 u.p.e.a. - por. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06).

Sąd, rozpoznając skargę, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów i bada czy prawidłowo uznano, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

Skarżący zgłosił w sprawie zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku, przedawnienie części dochodzonych należności) oraz art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (brak doręczenia upomnienia).

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia zarzutu istnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r., sąd nie podziela argumentacji skarżącego co do zarzutu niedoręczenia decyzji z dnia [...] maja 2019 r. stanowiącej podstawę wydania tytułów wykonawczych, bowiem prawidłowo organ skierował przesyłkę zawierającą ww. decyzję na adres: ul. [...] w P.. Skoro w rejestrach urzędowych brak było adresu, choćby adresu pobytu czasowego skarżącego, zasadnie organ ustalił adres zobowiązanego na podstawie ostatniego dokumentu ZUS ZFA złożonego przez zobowiązanego oraz na podstawie informacji zawartych w CEiDG, a nadto, skoro doręczyciel podjął próbę doręczenia decyzji na ustalony adres: ul. [...] w P., a po dwukrotnym awizowaniu, korespondencja wróciła z adnotacją: "adresat nieobecny, awizowano dnia [...].05.2019", "awizowano powtórnie dnia [...].05.2019" i "nie podjęto w terminie [...].06.2019", to należało przyjąć, ze decyzję doręczono w trybie art. 44 kpa (tzw. fikcja doręczenia) z dniem [...] czerwca 2019 r.

Dodatkowo należy wskazać, że ta okoliczność w ogóle nie podlega weryfikacji w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko wyrażone przez stronę skarżącą stoi w sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w którym niejednokrotnie wskazywano, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (zob.m.in.: orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 października 2018 r. sygn. akt II FSK 1358/18; 7 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1887/14; 6 maja 2016 r. sygn. akt II FSK 1032/14; 6 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1576/12; 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1378/08; 10 września 2013 r. sygn. akt II FSK 2383/11; 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1221/11; 20 marca 2008 r. sygn. akt II FSK 172/07). Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd wyrażony we wskazanych orzeczeniach i stwierdza, że organy prawidłowo oceniły sporną w sprawie kwestię doręczenia decyzji stanowiącej postawę do wydania tytułów wykonawczych w zakresie koniecznym do oceny podniesionego w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku w związku z niedoręczeniem decyzji z dnia [...] maja 2019 r. Z tych względów, nieuzasadnione okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77§1 art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Egzekwowany obowiązek został określony decyzją z dnia [...] maja 2019 r. doręczoną zobowiązanemu z dniem [...] czerwca 2019 r. Oceny tej nie zmienia złożenie przez skarżącego odwołań do sądu powszechnego od decyzji z dnia [...] października 2014 r. i decyzji z dnia [...] maja 2019 r., bowiem w dacie wyrokowania decyzje znajdowały się w obrocie prawnym i były prawomocne. Z tej także przyczyny za nieuzasadniony należało również uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. przez oddalenie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w zażaleniu.

Nie podzielając także zasadności zarzutu naruszenia art. 33 § 1 ust. 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 i § 5 u.p.e.a. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia poprzez uznanie za niezasadny zgłoszonego zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia, wyjaśnić należy, że istotnie - zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. - egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z tego przepisu wynika, że - co do zasady - postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, zatem należy je uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jednak, z § 2 pkt 2 rozporządzenia wynika, że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Zasadnie zatem stwierdziły organy, że podstawą prawną do wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r. była decyzja określająca zaległości z tytułu składek, w związku z tym prowadzenie egzekucji administracyjnej tych należności nie wymagało uprzedniego doręczenia upomnienia.

Przechodząc dalej do oceny zarzutu przedawnienia należności, przypomnieć należy, że skarżący podniósł zarzut przedawnienia części dochodzonych w sprawie należności objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014, od nr [...] do nr [...], nr [...] w części dotyczącej należności za okres 05/2014 i 06/2014. Organ egzekucyjny stwierdził, że egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu, gdyż termin przedawnienia uległ zawieszeniu w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] grudnia 2017 r., z kolei organ odwoławczy zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym termin przedawnienia tych należności uległ zawieszeniu dopiero od dnia wydania decyzji określającej wysokość zaległości, tj. od dnia [...] maja 2019 r. Natomiast, zobowiązany, zarówno w toku postępowania przed organami, jak i w skardze sądowoadministracyjnej, wnosił o stwierdzenie, że termin przedawnienia należności został zawieszony z dniem wydania tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz o uznanie, że przedawnieniu uległy należności od stycznia 2011 r. do czerwca 2014 r.

Wyjaśnić należy, że - na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu najpierw po upływie 5 lat, następnie od początku 2003 r. do końca 2011 r. - po upływie 10 lat, a od 1 stycznia 2012 r. ponownie - po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zatem, prawidłowo organy wskazały w uzasadnieniach wydanych postanowień, że z dniem 1 stycznia 2012 r. - na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a ustawy o redukcji zmieniającego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - skrócony został okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Ponieważ bieg przedawnienia spornych należności składkowych (tj. od 01/2011 do 12/2011) rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia kwestii przedawnienia w tym zakresie kluczowe znaczenie miał art. 27 ustawy o redukcji regulujący zagadnienia intertemporalne. Zgodnie z ust. 1, do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Wobec tego, organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, że w odniesieniu do najstarszej należności, tj. składki za 01/2011, która powinna być opłacona do 15 lutego 2011 r., według "starych" przepisów, bieg terminu zakończyłby się 16 lutego 2021 r., a stosując nowe przepisy bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. i zakończyłby się z dniem 1 stycznia 2017 r. Trafnie zatem przyjął organ egzekucyjny, co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy, że względniejsze dla skarżącego byłoby zastosowanie, w odniesieniu do należności składkowych za okres od 01/2011 do 12/2011, "aktualnych" przepisów. A, to oznacza, że należności te uległyby przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r. Sąd orzekający w sprawie w całości ocenę tę podzielił.

Kolejną kwestią sporną w sprawie była ocena, czy - i ewentualnie od kiedy - bieg terminu przedawnienia tych należności uległ zawieszeniu. Organ egzekucyjny, powołując przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s., stwierdził w postanowieniu z dnia [...] listopada 2019 r., że bieg tego terminu został zawieszony od dnia [...] maja 2014 r., tj. wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia właściwego ustawodawstwa z zakresu ubezpieczeń społecznych, do dnia [...] grudnia 2017 r. - data uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] października 2014 r. Co oznacza, że termin przedawnienia upłynie [...] sierpnia 2020 r. Organ nadzoru zaś, powołując się na związanie stanowiskiem wierzyciela, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy również w tym zakresie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ ten zaprezentował swoje stanowisko, sprowadzające się do przyjęcia, że do zawieszenia terminu przedawnienia należności składkowych skarżącego za okres od stycznia do grudnia 2011 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., stanowiący, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu, decyzja z dnia [...] maja 2019 r. wszczęła postępowanie w przedmiocie obowiązku opłacenia przez zobowiązanego zaległych składek, zatem bieg terminu przedawnienia składek za okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2014 r. mógł ulec zawieszeniu dopiero od daty wydania tej decyzji, tj. od dnia [...] maja 2019 r. Stanowisko to organ ten podtrzymał w odpowiedzi na skargę i zawnioskował z tego powodu o uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień obu instancji w części dotyczącej uznania za uzasadniony zarzut przedawnienia należności z tytułu składek objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...]

Sąd orzekający w sprawie w pełni podzielił to stanowisko i uznał za nieuzasadniony podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Wskazać należy, że - zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadniania wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia zaległości. Za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek można uznać takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Zatem, wbrew twierdzeniom skargi wskazującym na dzień wydania tytułów wykonawczych, jako zdarzenie powodujące zwieszenie biegu terminu przedawnienia, takim zdarzeniem w sprawie było wydanie decyzji z dnia [...] maja 2019 r., jako że podjęcie tej czynności, określającej jedynie istniejące zaległości, niewątpliwie zmierza do wyegzekwowania należności z tytułu składek.

Zauważyć także należy, że w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w sposób odmienny, niż np. w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, zdefiniowano przesłankę przerwania biegu przedawnienia zobowiązania w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne. O ile bowiem, stosownie do wspomnianego przepisu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, o tyle w przepisach u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywa każda pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Zwrócenia uwagi wymaga, że przepis ten miał uprzednio, tj. przez dniem 1 stycznia 2003 r. inne brzmienie. Ustawodawca przyjął uprzednio, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Przywołane brzmienie przepisu art. 24b ust. 5b u.s.u.s. wskazuje, że zakres okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia został rozszerzony.

W ocenie sądu orzekającego w sprawie, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że wydanie decyzji określającej zaległość jest czynnością , o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zaprezentowana wyżej interpretacja tego przepisu wbrew twierdzeniom skargi, nie narusza art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Mając na uwadze podniesione okoliczności, sąd stwierdził, że na uwzględnienie zasługiwał jedynie zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 33 § 1 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. w zakresie nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia należności w odniesieniu do należności określonych w tytułach wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...]

Sąd nie podzielił stanowiska organu egzekucyjnego, że bieg terminu przedawnienia przedmiotowych należności uległ zawieszeniu na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. z dniem wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia właściwego ustawodawstwa z zakresu ubezpieczeń społecznych ([...] maja 2014 r.), do dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] października 2017 r. ([...] grudnia 2017 r.). Stosownie do art. 24 ust. 5f u.s.u.s., w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Zatem, jak prawidłowo ocenił to organ nadzoru, w sprawie nie została wydana żadna z decyzji wymienionych w tym przepisie, a decyzja z dnia [...] października 2017 r. stwierdzała podleganie przez zobowiązanego ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji, należało ocenić, że organy naruszyły w sprawie przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu, konieczne stało się wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia oraz pkt 3 postanowienia organu egzekucyjnego w zakresie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, o czym orzeczono w pkt I sentencji. Stanowisko organu egzekucyjnego w pozostałej części, tj. w zakresie pkt 1 i pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2019 r., oceniono jako zgodne z prawem.

Sąd wskazuje, że organ egzekucyjny ponownie rozpoznając zgłoszone zarzuty

w części dotyczącej należności określonych w tytułach wykonawczych od

nr [...] do nr [...], od nr [...] do

nr [...], od nr [...] do nr [...] uwzględni przedstawione stanowisko sądu co do zawieszenia biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności, na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., od dnia [...] maja 2019 r., a nie na nieprawidłowo zastosowanym w sprawie przepisie art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

i stwierdzi, że należności określone w ww. tytułach wykonawczych, tj. należności za okresy od stycznia 2011 r. do maja 2014 r., uległy przedawnieniu przed dniem [...] maja 2019 r. i - w konsekwencji - umorzy postępowanie egzekucyjne w tej części.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i oceny prawne, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." - orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie [...]zł sąd orzekł na podstawie art. 209, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje: uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...]zł (ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.), kwotę [...]zł kosztów zastępstwa procesowego adwokata (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) oraz kwotę [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.)

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.