Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2347/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2012 r., nr [...], która została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. B. B. (zwana dalej: skarżącą) złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, w którym zadeklarowała do płatności:

← działkę rolną [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...];

← działki rolne [...], położono na działkach ewidencyjnych nr [...], w obrębie [...];

← działki rolne [...], położone na działkach ewidencyjnych nr [...] w obrębie [...];

← działkę rolną [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...].

W wyniku weryfikacji przedmiotowego wniosku stwierdzono, iż o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...] ubiegał się w 2004 r. także inny producent rolny w odrębnym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w O. Nieprawidłowości zostały wówczas wyjaśnione na korzyść strony i w dniu [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. na mocy decyzji, nr [...], przyznał B. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Przyznane płatności zostały w dniu [...] kwietnia 2005 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] grudnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. postanowieniem, nr [...], wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją tego organu, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z uwagi na fakt, iż w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy producenta, który także ubiegał się o przyznanie płatności do działek o nr [...], wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla sprawy zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą B. B.

W wyniku ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał w dniu [...] kwietnia 2007 r. decyzję, nr [...], o przyznaniu B. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości. Przedmiotowa decyzja w wyniku postępowania odwoławczego została uchylona przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją, nr [...], z dnia [...] czerwca 2007 r. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. ponownie przeprowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie, skutkiem którego w dniu [...] sierpnia 2007 r. wydał decyzję, nr [...], w której uchylił dotychczasową decyzję, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz przyznał B. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej. Strona złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją, nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] sierpnia 2007 r. Na przedmiotową decyzję strona ani jej pełnomocnik nie złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O.

Zakończenie ww. decyzją Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. nadzwyczajnego postępowania wznowieniowego w sprawie przyznania B. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, stanowiło podstawę do wszczęcia przez Prezesa ARiMR postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004.

Zawiadomieniem, nr [...], z dnia [...] sierpnia 2008 r. B. B. została poinformowana przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] sierpnia 2008 r. W odpowiedzi B. B. skierowała pismo do Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., datowane na dzień [...] sierpnia 2008 r., w którym podniosła zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Decyzją, nr [...], z dnia [...] września 2008 r., Prezes ARiMR ustalił B. B. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] zł.

Następnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes ARiMR wydał w dniu [...] stycznia 2007 r. decyzję, nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu B. B. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem sygn. akt V SA/Wa 886/09 z dnia 16 września 2009 r., odrzucił jej skargę.

Wnioskiem z [...] października 2009 r. skarżąca zwróciła się o uchylenie - w trybie art. 155 Kpa - ostatecznej decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji, nr [...], Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2007 r. o uchyleniu dotychczasowej decyzji w całości i przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2004.

Decyzją, nr [...], z dnia [...] stycznia 2010 r., wydaną na podstawie art. 155 Kpa, Prezes ARiMR odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji, nr [...], Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2007 r. o uchyleniu dotychczasowej decyzji w całości i przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2004. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes ARiMR wydał w dniu [...] listopada 2010 r. decyzję, nr [...], odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji, nr [...], Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2007 r. o uchyleniu dotychczasowej decyzji w całości i przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2004.

Następnie pismem z dnia [...] września 2010 r. skarżąca zwróciła się do Prezesa ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Decyzją, nr [...], z dnia [...] grudnia 2010 r. Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który decyzją z dnia z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2010 r.

Następnie, wnioskiem datowanym na dzień [...] października 2011 r. skarżąca zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Następnie decyzją, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2012 r., Prezes ARiMR ustalił B. B. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes ARiMR wydał w dniu [...] lipca 2012 r. decyzję, nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2012 r. o ustaleniu B. B. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu ww. orzeczenia organ wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia B. B. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych opiera się na prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Organ podkreślił, że ustalona kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł stanowi różnicę w kwocie przyznanych i zrealizowanych płatności na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. w wysokości [...] zł, a decyzji tego organu, nr [...], z dnia [...] sierpnia 2007 r. (utrzymanej w mocy przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją, nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r.), ustalającej wysokość należnej płatności za 2004 r. w kwocie [...] zł.

Organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o płatnościach, w myśl którego Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, z późn. zm.), który stanowi, iż terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005 r., str. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2004 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 244/1, wynosi 4,3797 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 437,97 zł.

Ustalona decyzją kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w części dotyczącej jednolitej płatności obszarowej jak i w części dotyczącej uzupełniającej płatności obszarowej, przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami prawa.

Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz w związku z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 328 z 17.12.2003), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2199/2003, mających zastosowanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl ust. 3 tego artykułu odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych.

Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego nie zatosowania terminu przedawnienia organ wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2419/2001 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W niniejszej sprawie wypłata płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2005 r., natomiast decyzja, nr [...], z dnia [...] sierpnia 2007 r. na mocy, której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. uchylił decyzję, nr [...], o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z dnia [...] marca 2005 r. oraz przyznał B. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości, została doręczona w dniu [...] sierpnia 2007 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności.

Z powyższego zdaniem organu wynika, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, bowiem okres czterech lat tj. pomiędzy datą wypłaty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, a datą pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze tej płatności nie upłynął. Zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał termin dziesięciu lat.

Jednocześnie organ zauważył, że na podstawie art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki, a mianowicie:

- jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz

- jeżeli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004 przekazane w dniu [...] kwietnia 2005 r. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], dnia [...] marca 2005 r., nie wynikały z pomyłki ARiMR. Organ podniósł, że w wyniku weryfikacji przedmiotowego wniosku stwierdzono, iż o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], ubiegał się w 2004 r. także inny producent rolny w odrębnym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w O. Nieprawidłowości zostały wówczas wyjaśnione na korzyść strony i w dniu [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. mocą decyzji, nr [...], przyznał B. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004. Następnie w dniu [...] grudnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., postanowieniem, nr [...], wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z uwagi na fakt, iż w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy producenta, który także ubiegał się o przyznanie płatności do działek o nr [...], wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych B. B. Organ zauważył, że B. B. zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 działki rolne, które nie znajdowały się w jej posiadaniu - zatem w rezultacie przedmiotowe działki zostały wykluczone z płatności.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż brak było możliwości wykrycia błędu w decyzji, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. polegającego na przyznaniu płatności również do działek których strona nie użytkowała rolniczo, gdyż błąd ten mógł bowiem w zwykłych okolicznościach zostać przez stronę wykryty.

Wskazano, że B. B. składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, złożyła podpis pod oświadczeniem we wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co oznacza, że we wniosku strona powinna zadeklarować grunty, których była posiadaczem i faktycznym użytkownikiem. Zdaniem organu B. B. powinna wiedzieć, że prawo własności gruntów nie stanowiło przesłanki, która jednoznacznie wskazywała osobę uprawnioną do uzyskania przedmiotowych płatności.

Odnosząc się natomiast do stwierdzenia pełnomocnika strony skarżącej, iż w związku z wystąpieniem w niniejszej sprawie okoliczności wskazanych w art. 49 ust. 4 zd. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 organ wskazał, iż jak wynika z treści ww. art. obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności, jednakże ma to miejsce tylko w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności.

W przedmiotowej sprawie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 przyznane decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] marca 2005 r., zostały przekazane w dniu [...] kwietnia 2005 r. na rachunek bankowy wskazany przez B. B. we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Natomiast decyzja Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 została doręczona w dniu [...] kwietnia 2012 r., zatem po upływie 12 miesięcy od daty płatności.

Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że pomimo faktu, iż decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty dokonania płatności, to ocenie organu nie podlega, czy błąd dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, gdyż i tak nie została spełniona druga przesłanka (tj. niemożność wykrycia błędu przez rolnika), której łączne wystąpienie z przesłanką błędu organu powoduje, że nie zachodzi obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Wobec powyższego zdaniem organu nie można uznać, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wynikające z art. 49 ust. 4 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 powołanego rozporządzenia. Dlatego też, w zaskarżonej decyzji, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2012 r., Prezes ARiMR zasadnie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] zł.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ARiMR z [...] lipca 2012 r. skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 49 ust. 4 rozporządzenia. Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. polegające na:

← błędnym uznaniu, że organ nie dopuścił się pomyłki a strona mogła wykryć błąd w zwykłych okolicznościach;

← błędnym ustaleniu, że przedawnienie możliwości wydania decyzji określającej obowiązek zwrotu środków nie nastąpił, podczas gdy od dnia wypłaty środków do dnia wydania tej decyzji minęło 7 lat, a strona pozostawała w dobrej wierze;

2. błędne uznanie, że nie można przypisać dobrej wiary właścicielowi gruntów, który użytkuje te grunty samodzielnie z wyłączeniem innych osób, w sytuacji gdy osoba trzecia (błędnie uznana przez organ za posiadacza tych gruntów) incydentalnie narusza spokoje posiadanie właściciela poprzez bezprawne uciążliwe wkraczanie na cudzy grunt przy wyraźnym sprzeciwie właściciela;

3. naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2009r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez błędne ustalenie, że skarżąca zobowiązana jest do zwrotu środków nienależnie pobranych, gdy skarżąca spełniała warunki do przyznania jej płatności i pobrała środki publiczne na podstawie prawidłowego pod względem formalnym wniosku, zawierającego dane zgodne ze stanem faktycznym;

4. naruszenie wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej poprzez błędne ustalenia dokonane w oderwaniu od materiału dowodowego w sprawie, że:

← samo wydanie decyzji pomniejszającej wysokość przyznanych dopłat stanowi samodzielną podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bez konieczności ustalania okoliczności wyłączających taką możliwość w myśl art. 49 ust. 4 rozporządzenia. Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r.

← sprzeczne z zasadami logiki wyciąganie wniosków o złej wierze strony,

5. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez powołanie w uzasadnieniu decyzji faktów nie mających znaczenia dla sprawy na okoliczność udowodnienia złej wiary strony, tj. że skoro B. B. pisała w 2005r. pisma wzywające W. D. do zaniechania naruszeń - miała już w 2004r. świadomość braku samodzielnego gospodarowania na gruntach objętych wnioskiem o płatność, a w związku z tym pozostawała w złej wierze co do prawa korzystania z dopłat.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Wobec powyższego zaznaczyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] lipca 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] kwietnia 2012 r., w której ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W tym stanie rzeczy Sąd oceniał działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] maja 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane tą decyzją płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem, biorąc pod uwagę wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych nie znanych organowi, który wydał decyzję. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2004 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], z dnia [...] sierpnia 2007 r. o uchyleniu dotychczasowej decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznaniu B.B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości, mogła być przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. Skarżąca nie złożyła jednak skargi od powyższej decyzji, a w związku z czym jest ona obowiązująca.

Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] listopada 2007 r. stała się decyzją ostateczną, a w konsekwencji skarżąca nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić argumentów przemawiających przeciwko tej decyzji. Ponadto podkreślić należy, że kwestia posiadania gruntów rolnych deklarowanych do przyznania płatności jest przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście je podejmie. Bezsporne w sprawie jest, że to właśnie na rachunek skarżącej zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2004 rok z tytułu JPO i z tytułu UPO pochodzące z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

W oparciu o powyższe Prezes ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą środków finansowych, a następnie wydał decyzję w tym przedmiocie, właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

W tym miejscu wskazać należy, że ustalona B. B. kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł stanowi różnicę w kwocie przyznanych i zrealizowanych płatności na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. w wysokości [...] zł, a decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. (utrzymanej w mocy przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r.), ustalającej wysokość należnej płatności za 2004 r. w kwocie [...] zł.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż Prezes ARiMR zasadnie uznał, że skarżąca utraciła prawo do uzyskania części płatności na rok 2004, skoro decyzja z [...] marca 2005 r. przyznająca jej te płatności została ostateczną decyzją wyeliminowana z obrotu prawnego. Tak więc Prezes ARiMR słusznie przyjął, że różnica w kwocie przyznanych i zrealizowanych płatności podlega zwrotowi w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Sąd wskazuje jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz w związku z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 328 z 17.12.2003), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2199/2003, mających zastosowanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl ust. 3 tego artykułu odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...). Zgodnie z z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR należycie stwierdził, że w niniejszej sprawie przepisy dotyczące dobrej wiary nie mają zastosowania, niezależnie od oceny, czy skarżąca pozostawała w dobrej wierze, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. W przedmiotowej sprawie wypłata płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2005 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z dnia [...] sierpnia 2008 r. zostało doręczone stronie [...] sierpnia 2008 r., które należy uznać za pierwsze prawidłowe powiadomienie w sprawie. Niezależnie od tego pierwsza decyzja w sprawie zwrotu tych należności zapadła pierwotnie [...] września 2008 r.

Z powyższego wynika, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, bowiem okres czterech lat tj. pomiędzy datą wypłaty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, a datą pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze tej płatności nie upłynął. Zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał termin dziesięciu lat. W tym miejscu podkreślić należy, że w związku z tym, że okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności nie przekraczył w niniejszej sprawie czterech lat, organ był zwolniony z obowiązku badania, czy skarżąca pozostowała w dobrej wierze.

W niniejszej sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001– obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W przedmiotowej sprawie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004 przekazane w dniu [...] kwietnia 2005 r. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., nr [...], dnia [...] marca 2005 r., nie wynikały z pomyłki ARiMR. Podnieść należy, że jak już wyżej wskazano, w wyniku weryfikacji przedmiotowego wniosku stwierdzono, iż o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], ubiegał się w 2004 r. także inny producent rolny (W. D.) w odrębnym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w O. Nieprawidłowości zostały wówczas wyjaśnione na korzyść strony i w dniu [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. mocą decyzji, nr [...], przyznał B. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004. Następnie w dniu [...] grudnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., postanowieniem, nr [...], wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z uwagi na fakt, iż w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy producenta, który także ubiegał się o przyznanie płatności do działek o nr [...], wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych B. B. Należy zauważyć, że B. B. zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 działki rolne, które nie znajdowały się w jej posiadaniu - zatem w rezultacie przedmiotowe działki zostały wykluczone z płatności. Trudno uznać, że w sytuacji sporu co do posiadania działek i prawa do dopłat bezpośrednich wydanie decyzji będącej wynikiem określonej oceny materiału dowodowego stanowi błąd o jakim mowa w tym przepisie.

Niezależnie od tego w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że nawet gdyby był to błąd jak twierdzi strona, iż brak było możliwości wykrycia błędu w decyzji, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. polegającego na przyznaniu płatności również do działek których strona nie użytkowała rolniczo, gdyż błąd ten mógł bowiem w zwykłych okolicznościach zostać przez stronę wykryty.

Wskazać bowiem należy, że B. B. składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, złożyła podpis pod oświadczeniem we wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co oznacza, że we wniosku strona powinna zadeklarować grunty, których była posiadaczem i faktycznym użytkownikiem. B. B. powinna wiedzieć, że prawo własności gruntów nie stanowiło przesłanki, która jednoznacznie wskazywała osobę uprawnioną do uzyskania przedmiotowych płatności. Wnioskodawca nie musiał posiadać tytułu prawnego do użytkowanego gruntu rolnego, zaś podstawowym warunkiem rozstrzygającym o uprawnieniu do uzyskania przedmiotowych płatności jest prowadzenie działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach rolnych. Z akt sprawy wynika, że B. B. wiedziała, że użytkownikiem spornych gruntów był W. D., lecz uznała, że prawo własności przesądza o możliwości żądania dopłaty.

Wobec powyższego wskazać należy, że nie można uznać, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione obie przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wynikające z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

Sąd odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego stwierdza, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności zarówno wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Z powyższych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.