Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1699/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.39 e ust. 1 pkt 6; art. 87 ust. 1;
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 15 ust. 7
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na F. B. (dalej skarżący) karę pieniężną w wysokości 1000 złotych za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą a także za nie wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty.

W dniu [...] września 2006 r. w O. na drodze krajowej nr [...] inspektor transportu drogowego dokonał kontroli drogowej pojazdu marki V. o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...]. Pojazdem wykonywany był krajowy przewóz drogowy rzeczy, tj. zboża. W toku kontroli kierowca L. C. nie okazał zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz badań psychologicznych i badań lekarskich oraz przebycia kursu dokształcającego kierowcę w zakresie przewozu rzeczy. Nie przedstawił także wykresówek za okres od dnia [...] sierpnia 2006 r. do [...] września 2006r., ani zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia przez niego pojazdu w tych dniach. Kierowca okazał do kontroli tylko bieżącą tarczę tachografu z [...] września 2006 r. i zeznał, iż w dniach od [...] września 2006 r. do [...] września 2006 r. nie prowadził żadnego pojazdu, jednakże przedsiębiorca nie wyposażył go w stosowne zaświadczenia potwierdzające ten fakt. Kierowca zeznał, iż nie został wyposażony przez przedsiębiorcę w zaświadczenie potwierdzające jego kwalifikacje. Nadto zeznał, że wykonuje przewóz zboża od U. K. z gospodarstwa K. do punktu skupu w O. Z kontroli został sporządzony protokół, który kierowca podpisał bez zastrzeżeń.

W toku postępowania administracyjnego mimo, że organ wezwał skarżącego do okazania:

▪ zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy przez ww. kierowcę,

▪ zaświadczenia o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy przez ww. kierowcę,

▪ umowy o pracę z ww. kierowcą,

▪ zaświadczenia o przebyciu przez ww. kierowcę kursu dokształcającego dla kierowców przewożących rzeczy,

▪ ww. wykresówek.

Strona nie przedłożyła ich. Skarżący wyjaśnił natomiast, że jest rolnikiem i nie prowadzi działalności gospodarczej. Na potwierdzenie tego złożył decyzję administracyjną w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2006 r.

W toku postępowania administracyjnego przesłuchany został M. P. (kierownik ww. gospodarstwa K.). Z zeznań jego wynika, że w dniu kontroli wykonywany był transport zboża na podstawie umowy ustnej jego ze skarżącym, za wynagrodzeniem. Przewóz ten został wykonany przez L. C. na zasadzie koleżeńskiej przysługi.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), dalej u.t.d. do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy tej ustawy, dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Powyższe oznacza, że niektóre obowiązki wynikające z u.t.d. dotyczą także rolników. Taki obowiązek określa m.in. w art. 39 ust. 1 pkt. 1 lit. b. u.t.d., który stanowi, że przewoźnik drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne, o których mowa odpowiednio w art. 39 j i 39 k u.t.d. W ocenie organu kontrolowany przewóz nie odbywał się w ramach zwykłej działalności rolniczej skarżącego ale miał charakter usługi transportowej. Potwierdzeniem tego są fakty, iż przewożone zboże stanowiło własność osoby trzeciej, za usługę przewozu skarżący otrzymał umówione wynagrodzenie a kierowca został wyposażony w wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Organ podniósł również, iż wykreślenie działalności gospodarczej ze stosownej ewidencji nie oznacza, iż faktycznie działalność ta nie jest wykonywana.

Nadto organ wskazał, że stosownie do art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wskazując, iż jest rolnikiem i nie prowadzi zarobkowo działalności gospodarczej, którą wyrejestrował [...] września 2004 r. Samochód który został skontrolowany wykorzystuje dla potrzeb swojego gospodarstwa i w dniu kontroli użyczył go do przewozu ww. zboża z pobudek koleżeńskich. Wynagrodzenie natomiast, o którym mowa, to zwrot kosztów za paliwo. Odnosząc się zaś do zarzutu nie wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty wskazał, że nie jest przedsiębiorcą więc nie miał takiego obowiązku a L. C. posiada dokument potwierdzający brak przeciwwskazań psychologicznych do prowadzenia pojazdu. Skarżący podniósł, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Zdaniem strony obie kary pieniężne zostały nałożone bezpodstawnie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu odwołania uchylił ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podał, że powodem uchylenia było nie ustalenie przez organ I instancji w sposób bezsporny charakteru wykonywanego w dniu kontroli transportu.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W wyniku jej rozpoznania Sąd wyrokiem z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt VISA/Wa 1836/07 uchylił decyzję organu II instancji i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Główny Inspektor wadliwie dokonał oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności.

Wobec powyższego Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie przeprowadził postępowanie odwoławcze i decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję Wojewódzkiego Inspektora. W uzasadnieniu wskazano, że analiza okazanych do kontroli dokumentów bezsprzecznie wykazała, że kierowca nie posiadał w chwili kontroli wykresówek z okresu od dnia [...] sierpnia do dnia [...] września 2007 r. Kierowca nie okazał także żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia przez niego pojazdu w ww. dniach. Do kontroli została okazana tylko wykresówka z bieżącego dnia, tj. [...] września 2007 r. Potwierdzeniem powyższego jest również treść protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka. Nadto kierowca nie dysponował w chwili kontroli zaświadczeniem poświadczającym jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Kierowca zeznał do protokołu przesłuchania, że dysponuje aktualnym badaniem psychologicznym i lekarskim, a stosowne orzeczenie przedłożył skarżącemu. Mimo to nie został wyposażony w ww. dokument.

Główny Inspektor odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że nie dają one podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Wskazał, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym a organ prawidłowo pouczył go o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 35 i art. 36 k.p.a., bowiem organ I instancji nie mógł załatwić sprawy w sposób bezzwłoczny ze względu na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego. Ponadto strona była informowana o konieczności przedłużenia terminu rozpoznania sprawy, a także przed wydaniem decyzji została wezwana do wypowiedzenia się w sprawie. Zatem w ocenie Głównego Inspektora organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie pozostawał bezczynny. Nadto organ podniósł, że za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowcy), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Zgodnie bowiem z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy (Ludwik Florek, Tadeusz Zieliński, Prawo pracy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004). Przedsiębiorca w myśl przepisów u.t.d. ma obowiązek wyposażyć kierowcę w wymagane dokumenty ale także dbać o to aby posiadali je w razie konieczności okazania do kontroli. Z tego wynika, że obowiązkiem pracodawcy jest nie tylko wręczenie kierowcy jednorazowo zaświadczenia lecz również kontrola czy kierowca ten należycie wywiązuje się ze swoich obowiązków.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast, gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o art. 42 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) - wystąpić ze stosownym wnioskiem do właściwego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, który wydał decyzję w I instancji.

Na powyższą decyzję skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie prawa poprzez wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego i nie zastosowanie się do wskazówek zawartych ww. wyroku z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1836/07. Nadto naruszenie prawa procesowego poprzez orzeczenie, co do meritum sprawy, kiedy postępowanie w zostało umorzone. Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ najpierw umarza postępowanie przed organem I instancji, a następnie w innej decyzji utrzymuje decyzję organu I instancji w mocy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w sprawie i wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, w oparciu o dokładnie zebrany materiał dowodowy. Bezsprzecznym jest, że skarżący nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego żadnego z ww. dokumentów wymaganych podczas kontroli od kierowcy. To spowodowało konieczność nałożenia na niego kary pieniężnej. Odnosząc się do zarzutu nie zastosowania się do ww. wyroku Sądu organ wskazał, że Sąd orzekł jedynie co do decyzji organu II instancji. Tylko ta decyzja - II instancji została wyeliminowana z obrotu prawnego, natomiast decyzji organu I instancji pozostała w mocy. Wobec tego Główny Inspektor zobligowany był do ponownego przeprowadzenia postępowania odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

Na wstępie Sąd zauważa, że przywołanym w skardze wyrokiem w sprawie o sygn. akt VISA/Wa 1836/07 uchylono jedynie decyzję organu II instancji, tj. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2007 r., którą uchylono decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Takie rozstrzygnięcie, wbrew przekonaniu skarżącego nie dotyczyło decyzji organu I instancji, tj. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. W wyniku uprawomocnienia się ww. orzeczenia Sądu decyzja Głównego Inspektora została wyeliminowana z obrotu pranego, natomiast pozostała w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora z dnia [...] lutego 2007 r., od której skarżący w marcu 2007 r. złożył odwołanie. W takiej sytuacji Główny Inspektor zobowiązany był do ponownego przeprowadzenia postępowania odwoławczego i wydania nowej decyzji w sprawie. W wyniku ponownego rozpoznania zarzutów odwołania Główny Inspektor wydał decyzję, która jest przedmiotem niniejszej skargi.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie nigdy nie nastąpiło umorzenie postępowania. Nie zaistniały bowiem żadne przesłanki przemawiające za takim wynikiem postępowania administracyjnego. Dlatego też twierdzenie skarżącego, że zaskarżona decyzja narusza prawo bowiem orzeczono co do meritum, w sytuacji kiedy postępowanie zostało umorzone jest błędne i nieuzasadnione.

Uchylenie ww. wyrokiem Sądu decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. i orzeczenie, że nie podlega ona wykonaniu nie oznacza, że postępowanie w sprawie zostało umorzone. O umorzeniu postępowania nie można także mówić w sytuacji, gdy decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. uchylono decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym bardziej, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnym orzeczeniem sądu, co wskazano powyżej.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organ II instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych ww. wyroku sygn. akt VISA/Wa 1836/07 Sąd stwierdził, że są one bezzasadne. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. z uwagi na to, że błędnie orzeczono w niej o uchyleniu decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Sąd podzielił stanowisko organu I instancji, że w dniu kontroli przewóz zboża dokonywany był z naruszeniem ustawowych obowiązków. Oznacza to, że Główny Inspektor uchylając decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Inspektorowi błędnie ocenił materiał dowodowy w sprawie, który w ocenie Sądu jest bezsprzeczny i dowodzi istnienie ww. naruszeń.

Niezależnie od zarzutów skargi Sąd zauważa, że ustawowym obowiązkiem kierowcy było posiadanie w trakcie kontroli wymaganych prawem dokumentów, w tym aktualnych badań psychologicznych i lekarskich. Wynika to z art. 39 e ust. 1 pkt 6 u.t.d. Brak owych dokumentów sankcjonowany jest przez załącznik do u.t.d., który zawiera katalog naruszeń, w którym każdemu z nich ustawodawca przypisał karę pieniężną w ściśle określonej wysokości. Takie unormowanie pozbawia organ administracyjny możliwości miarkowania wysokości kary ze względu na podnoszone przez ukarane podmioty okoliczności szczególne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 539/07, Lex nr 342091). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że kierowca powinien być wyposażony przez przedsiębiorcę w stosowne zaświadczenie przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. Zaświadczenie to kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Oznacza to, że późniejsze, już po rozpoczęciu kontroli, a tym bardziej po jej zakończeniu, dostarczenie dokumentu, o którym mowa, jest bezskuteczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 787/06). W tej sytuacji nałożenie kary pieniężnej w kwocie 500 złotych było prawidłowe.

W ocenie Sądu organ także prawidłowo wymierzył karę 500 złotych za nieokazanie przez kierowcę wykresówek za okres od dnia [...] sierpnia 2006 r. do dnia [...] września 2006 r. oraz za nieokazanie zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia przez niego pojazdu w tych dniach. Zgodnie bowiem z powołanym art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym przez art. 26 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. (Dz. Urz. L102, 11/04/20067 p.0001-0014) na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki z bieżącego tygodnia oraz wykresówki używane przez kierowcę w ciągu poprzednich 15 dni. Obowiązek ten wynika również z regulacji prawnych prawa wewnętrznego RP, tj. z art. 87 ust. 1 u.t.d., który wskazuje, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Niedopełnienie ww. obowiązku sankcjonowane jest ww. załącznikiem do u.t.d., który w sposób sztywny określa wysokość kar w tym zakresie.

Jednocześnie Sąd uznał, iż brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ poczynił w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonanie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialno-prawnym.

Z tych wszystkich względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu wymagającym ich uchylenia.