Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2666/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 58 § 1, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez B. Z. (dalej jako: "skarżąca") jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w P. oddalił skargę Pani B. Z. na czynność egzekucyjną Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], polegającą na zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 26 maja 2014 r.

Pismem z dnia 1 czerwca 2014 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 3 czerwca 2014 r.) B. Z. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniosła zażalenie do Ministra Finansów.

W dniu [...] czerwca 2014 r. Minister Finansów wydał postanowienie nr [...], w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia z dnia 1 czerwca 2014 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...].

Minister wyjaśnił, iż zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, dalej jako: "u.p.e.a."), zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie zaś z treścią art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło, upływ zaś ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

Organ zauważył, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2014 r. zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia zażalenia do Ministra Finansów, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu 26 maja 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Tym samym siedmiodniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia upłynął w dniu 2 czerwca 2014 r. Natomiast zażalenie skarżącej zostało wniesione w Urzędzie Pocztowym w dniu 3 czerwca 2014 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wraz z wnioskiem złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku B. Z. wyjaśniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy ponieważ zaniosła list na pocztę w terminie 7 - dniowym. Skarżąca podniosła, iż jest po dwóch udarach mózgu oraz po endoprotezie kolana, a zatem ma trudności z dotarciem na pocztę. Jak wskazała, prośbę wniosła zaraz po ustaniu przyczyny – w ciągu 7 dni, kiedy mogła poprosić kogoś o napisanie pisma i dostarczenie go w jej w imieniu na pocztę, gdyż stan jej zdrowia uniemożliwia skarżącej samodzielne dotarcie do placówki pocztowej.

Postanowieniem z dnia [...]lipca 2014 r., nr [...] Minister Finansów odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...].

Zdaniem Ministra, zażalenie z dnia 1 czerwca 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ zauważył, iż składając ww. zażalenie nie złożono równocześnie lub w terminie 7 dni od jego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej P. z dnia [...] maja 2014 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie wniesiono dopiero w dniu [...] lipca 2014 r., po otrzymaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, co czyni ten wniosek spóźnionym.

Dodał, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie organu choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby posiadała charakter nagły, ujawniony w tym okresie i nie pozwalający jednocześnie na wyręczenie się inną osobą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona ponownie wskazała, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Stwierdziła, iż z uwagi na swój stan zdrowia (udar, proteza kolana) nie była w stanie sporządzić zażalenia w ustawowym terminie 7 dni. Wskazała, iż choruje na przewlekłe choroby, których nagłe nawroty uniemożliwiają jej funkcjonowanie, m.in. nie jest w stanie wychodzić z łóżka.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej sprecyzował, iż postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r. zaskarżono w całości. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postepowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 58 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć równocześnie z zażaleniem z dnia 1 czerwca 2014 r., co w rezultacie doprowadziło do błędnego uznania, że złożony przez skarżąca wniosek o przywrócenie terminu jest wnioskiem spóźnionym, czego skutkiem była odmowa przywrócenia terminu do wyniesienia zażalenia, podczas gdy siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu należało liczyć od dnia doręczenia skarżącej postanowienia o Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia tj. od dnia [...] lipca 2014 r.

- naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że choroba skarżącej nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak jej winy w niezachowaniu terminu do wniesienia zażalenia terminie, podczas gdy opisany przez skarżącą stan zdrowia stanowi okoliczność uprawdopodabniającą uchybienie terminu bez jej winy,

- naruszenie art. 7 art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w rezultacie niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy tj. stanu zdrowia skarżącej, a w rezultacie jego nie uwzględnienie przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym również kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, według norm przepisanych.

Pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra Finansów, że skarżąca powinna już wraz z odwołaniem z dnia 1 czerwca 2014 r. złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Podniósł, iż przyczyną uchybienia terminu we wniesieniu przez B. Z. zażalenia było bowiem błędne przeświadczenie skarżącej, że wnosi zażalenie w terminie. Z tego błędu została wyprowadzona dopiero, otrzymując postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, Minister Finansów rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu winien uwzględnić wskazane w nim okoliczności – także i te, które wynikają z treści dokumentów załączonych do akt administracyjnych, czyli dokumentów znanych organowi. Tymczasem Minister Finansów wszystkie te okoliczności zbagatelizował, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że nie każda udokumentowana zaświadczeniem lekarskim chodowa usprawiedliwia przekroczenie terminu.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Rolą Sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu aczkolwiek nie wszystkie ustalenia organu są prawidłowe. Przede wszystkim Sąd wskazuje, że organ ustalił w sprawie dwie samoistne przesłanki skutkujące odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2014r. Pierwszą z nich było ustalenie, iż skarżąca nie zachowała siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Drugą ustaloną przesłanką był brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło bez winy skarżącej.

Oceniając powyższe ustalenia organu Sąd uznał, że prawidłowym było jedynie ustalenie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Nieprawidłowo natomiast organ przyjął brak zachowania przez skarżącą siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

W tej części skargi ma racje skarżąca, że dopiero doręczenie jej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia było początkiem biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Bowiem w tej dacie skarżąca powzięła informację o tym, że uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Powyższe postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2014r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia zostało doręczone skarżącej w dniu [...] lipca 2014r. Zatem termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia upływał [...] lipca 2014r. Termin ten został zachowany, bowiem skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek w dniu 7 lipca 2014r.

Nie mniej jednak złożenie we właściwym czasie wniosku o przywrócenie terminu nie oznacza jeszcze jego zasadności. W przedmiotowej sprawie organ dokonał również dalszych ustaleń dotyczących przesłanki odnoszącej się do należytej staranności w dochowaniu terminu do złożenia zażalenia przez skarżącą. Ustalenia te są prawidłowe i pozwalają na stwierdzenie, że postanowienie ostatecznie odpowiada prawu, pomimo błędu organu w odniesieniu do ustaleń dotyczących terminu złożenia wniosku.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W świetle poglądów prezentowanych zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.

Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych.

Przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych. Zwraca się w nich uwagę na to, iż: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy." (por.: J. Krajewski: (w:) T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s.274-275).

O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nadto podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy zobowiązany do dochowania terminu dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi.

Analizując przedstawione przez skarżącą argumenty, Sąd podziela stanowisko organu, że wskazywana choroba, mimo, że niewątpliwie ciężka nie uprawdopodabnia braku winy w niedochowaniu terminu. Należy zwrócić uwagę, iż z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż sam fakt choroby nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (postanowienie NSA z 24 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 858/11, Lex nr 1116237). Niekoniecznie musi ono oznaczać niemożność dokonania w sposób prawidłowy konkretnej czynności procesowej (postanowienie NSA z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 534/11, Lex nr 844610) tym bardziej, że ze wskazanej argumentacji wynika, iż skarżąca ma określone problemy zdrowotne.

Z informacji pochodzących od skarżącej wynika, że jej choroba ma charakter długotrwały i nie była zdarzeniem nagłym zaistniałym w omawianym okresie czasu. Zatem należy zauważyć, że skarżąca wiedząc o swoich dolegliwościach mogła i miała obowiązek, w sposób wymagany przepisami prawa, zatroszczyć się o swoje prawa i skutecznie reagować na przychodzącą korespondencję. Zatem wskazana choroba nie mogła mieć wpływu na niedochowanie terminu. Skarżący w żaden sposób nieuprawdopodobniła, że nie mogła w wymaganym terminie skutecznie złożyć środka odwoławczego. Zatem postępowanie skarżącej co najmniej należy zaliczyć do winy nieumyślnej – niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw.

Wskazać należy, że organ przyjął twierdzenia skarżącej co do jej stanu zdrowia tylko nie uznał tego stanu za zdarzenie nagłe i nieprzewidziane przez nią. Zatem nie można skutecznie zarzucić organowi braku dokonania ustaleń faktycznych w sprawie oraz nie można skutecznie zarzucić naruszenia wskazywanych przepisów z art.7 i 77 k.p.a. Podniesione w tej kwestii zarzuty skarżącej są w rzeczywistości polemiką z wnioskami organu. Polemiką nie podzielaną przez Sąd.

Skarżąca pomimo swoich dolegliwości zdrowotnych miała możliwość dokonania czynności procesowej, jaką było sporządzenie i złożenie w terminie zażalenia. Co więcej mogła również wyręczyć się w tej czynności osobami trzecimi. Skarżąca nie wykazała, że nie mogła posłużyć się osobami trzecimi w dokonaniu czynności, co również przemawia za odmową przywrócenia terminu (p. postanowienie NSA z 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 144/12, Lex nr 1136639).

Reasumując Sąd stwierdza, że podnoszona przez skarżącą argumentacja wskazuje na niedbalstwo w dbaniu o własne interesy. Podnoszone okoliczności nie miały charakteru nagłego zdarzenia, niemożliwego do przewidzenia. Przeciwnie okoliczności te potwierdzają winę nieumyślną skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia zażalenia. Zatem skarżąca nie wywiązała się z obowiązku do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Tym samym niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.