Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2443/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. J. uznało, że odwołanie strony zostało złożone w terminie, a następnie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] odmawiającą E. J. prawa do świadczenia wychowawczego na córkę na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] września 2019 r. E. J. wystąpiła do Prezydenta [...] (Urząd Dzielnicy [...]) o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki. Wobec faktu, że świadczenie wychowawcze na córkę było już wypłacane w Dzielnicy [...], organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. Strona złożyła pisemne wyjaśnienia, do których załączyła dokumenty w dniu [...] października 2019 r. Wobec dalszych wątpliwości organ zwrócił się do CPS [...] o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u wnioskodawczyni. Wezwanie CPS [...] wnioskodawczyni otrzymała w dniu [...] grudnia 2019 r., lecz wywiad przeprowadzono w dniu [...] lutego 2020 r., gdyż jak wyjaśniła strona, wcześniej nie mogła tego uczynić z uwagi na opiekę na córką i inne zajęcia. Pismem z dnia [...] marca 2020 r. poinformowano stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2020 r. orzekł o odmowie przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia wychowawczego na córkę na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu wyjaśniono faktyczne i prawne powody rozstrzygnięcia.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, wnioskodawczyni wniosła odwołanie. W uzasadnieniu wniosła o przyznanie jej świadczenia za okres od lipca 2019 r. do stycznia 2020 r. w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze u-znało, że odwołanie strony zostało złożone w terminie oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2020 r. odmawiającą przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ II instancji wyjaśnił, że wraz z odwołaniem skarżąca dodatkowo, powołując się na sytuację epidemiologiczną oraz trudną sytuację rodzinną, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wyjaśniła, że uważa za nieuzasadnioną odmowę przyznania świadczenia we wskazanym okresie. Wielokrotnie w treści obszernego odwołania podkreślała, że jest jedynym rodzicem uprawnionym do otrzymywania świadczenia 500+. Natomiast ojciec dziecka pobierał świadczenie nienależne, co winno skutkować uznaniem pobieranego świadczenia za nienależne oraz skierowaniem zawiadomienia do Prokuratury. W dniu 18 listopada 2019 r. była zmuszona wyprosić ojca dziecka z mieszkania, gdyż był pod wpływem alkoholu i niewłaściwie się zachowywał. Od tego dnia skarżąca uważa, że jest samotną matką i sprawuje wyłączną opiekę nad córką. Dlatego strona uważa, że nie w jej sytuacji nie ma zastosowania art. 22 ustawy dotyczący zbiegu uprawnień do świadczenia wychowawczego, gdyż ojcu dziecka świadczenie takie nigdy nie przysługiwało, "a od dnia 18 listopada 2019 r." (jak uznał organ) nie mieszka z dzieckiem i nie sprawuje nad nim opieki. Skarżąca szczegółowo opisała rozliczne i poważne problemy zdrowotne córki. Opisała także niewłaściwe wykonywanie opieki nad dzieckiem przez ojca, co skutkowało wydaleniem go ze wspólnego mieszkania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że te dwie ostatnie kwestie nie są jednak przedmiotem badania organu, gdyż prawo do świadczenia wychowawczego nie jest uzależnione od zdrowia dziecka, zaś ewentualne zaniedbania wychowawcze ojca winny być przedmiotem analizy innych organów (w szczególności sądu rodzinnego).

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. J..

W uzasadnieniu skargi zarzuciła zaskarżonej decyzji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, naruszenie art. 4, art. 10, art. 15, art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 7, art. 8, art. 35 § 1 i § 2, art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa. Zdaniem skarżącej organ błędne przytoczył art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż nie występowała o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze 500+ z jednoczesnym błędnym wskazaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/GI 737/19 LEX nr 2748343 niemającego zastosowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady jego ustalania, przyznawania i wypłacania określają przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2407 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 924).

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a powołanej ustawy (który nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Natomiast art. 15 ust. 1 tej ustawy stanowi, że jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 5a lub art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, 1622, 1690 i 1818), w celu weryfikacji tych wątpliwości. W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka, drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala, kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się (art. 22 powołanej ustawy). Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Ustala się je, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej (art. 18 ust. 1 i 2 powołanej ustawy).

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia wychowawczego. Fakt ten został potwierdzony w wydanej (tego samego dnia co zaskarżona decyzja) przez organ I instancji, znajdującej się w aktach sprawy, "Informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego" na okres od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r.

Przedmiotem sporu jest określenie, od jakiej daty skarżącej przysługuje to upraw-

nienie. W ocenie organu datą początkową właściwą do uznania prawa skarżącej do otrzymania wnioskowanego świadczenia jest dzień 1 lutego 2020 r. Na poparcie zasadności swojego stanowiska organ I instancji powołuje się m.in. na art. 15 ust. 1, art. 21 i art. 23 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie, wobec powziętych przez organ wątpliwości, konieczne było przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego m.in. wywiadu środowiskowego. W tej sytuacji zdaniem organu w sprawie znajduje zastosowanie art. 23 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis ten nakazuje wypłatę świadczenia wychowawczego od miesiąca, w którym przeprowadzono wywiad lub wpłynęły wyjaśnienia.

Z tym stanowiskiem nie zgadza się skarżąca. Jej zdaniem wnioskowane świadczenie winno być jej wypłacane od dnia 1 lipca 2019 r. Skarżąca na poparcie zasadności tego stanowiska odwołuje się m.in. do przepisu art. 10 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r., prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie tego wniosku ustala się, począwszy od dnia 1 lipca 2019 r., o ile prawo do świadczenia wycho-wawczego w okresie, na który jest ustalane, nie jest przyznane.

Z analizy akt sprawy wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie za uzasadnione. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że w trakcie rozpatrywania przedmiotowej sprawy organy administracji publicznej naruszyły zarówno obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 ust.1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa), jak i przepisy prawa materialnego, czyli art. 15 ust. 1 i art. 23 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także art. 10 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw, które to naruszenia miały wpływ na sposób rozpatrzenia sprawy. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno bowiem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła w dniu [...] września 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Na wezwanie organu z dnia [...] września 2019 r. skarżącą złożyła wyjaśnienia, w których zawarte było m.in. oświadczenie skarżącej na okoliczność wyłącznego sprawowania opieki nad dzieckiem od dnia 18 listopada 2018 r. (pismo z dnia [...] października 2019 r.) oraz dokumenty: pismo z Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2019 r. wraz z załącznikami, tj. wnioskiem ojca dziecka o ustalenie kontaktów z córką, w którym ojciec dziecka stwierdza, że już w listopadzie 2018 r. musiał opuścić mieszkanie skarżącej, w którym wcześniej zamieszkiwał wraz ze skarżącą i córką, pełnomocnictwo ojca dziecka dla profesjonalnego pełnomocnika z dnia [...] listopada 2018 r. do prowadzenia sprawy o ustalenie kontaktów z dzieckiem i alimenty, pismo pełnomocnika ojca dziecka z dnia [...] listopada 2018 r. skierowane do skarżącej, wzywające do ugodowego uregulowania sprawy kontaktów ojca z córką oraz pismo pełnomocnika ojca dziecka do Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. będące wnioskiem o ustalenie kontaktów z córką. Z treści tych dokumentów jednoznacznie wynika, że od listopada 2018 r. ojciec dziecka nie zamieszkuje już ze skarżącą i ich córką, a co za tym idzie nie sprawuje nad córką żadnej opieki. Córka zamieszkuje wspólnie ze skarżącą, na utrzymaniu której pozostaje.

Zgodnie z treścią art. 23 ust. 3 powołanej wyżej ustawy w przypadku przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w art. 15 ust. 1, lub udzielenia wyjaśnień, o których mowa w ust. 2, świadczenie wychowawcze wypłaca się od miesiąca, w którym przeprowadzono wywiad lub wpłynęły wyjaśnienia, do końca okresu, w jakim przysługuje świadczenie wychowawcze, jeżeli osoba spełnia warunki określone w ustawie. Przepis ten zawiera swoistą sankcję w stosunku do osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, których postawa powoduje uzasadnione wątpliwości organu co do wystąpienia przesłanek warunkujących możliwość otrzymania świadczenia wychowawczego lub wskazuje na wykorzystywanie tego świadczenia w sposób sprzeczny z jego celem (wydatkowania świadczenia niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia). W rozpatrywanej sprawie wątpliwości organów (o ile można to wywnioskować z lakonicznych uzasadnień wydanych decyzji) prawdopodobnie wzbudzała kwestia faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem przez skarżącą. W celu wyjaśnienia tej kwestii organ I instancji zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w sprawie, od momentu złożenia przez skarżącą wyjaśnień i powołanych wyżej dokumentów, nie zachodziły uzasadnione wątpliwości w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, które uzasadniałyby w konsekwencji zastosowanie wobec skarżącej sankcji przewidzianej w art. 23 ust. 3 powołanej ustawy. Wątpliwości organu I instancji były prawdopodobnie spowodowane faktem, że na córkę skarżącej świadczenie wychowawcze było już pobierane przez jej ojca (organ I instancji nie powołał się jednak na art. 22 powołanej ustawy). Jednak ze złożonych przez skarżącą na wezwanie organu dokumentów jednoznacznie wynikało, że od listopada 2018 r. to ona sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem. Fakt ten potwierdził następnie także przeprowadzony wywiad środowiskowy. Ani postawa skarżącej, ani treść złożonych przez nią dokumentów w żaden sposób nie mogły przyczynić się do "wystąpienia wątpliwości" dotyczących sprawowania przez nią opieki nad dzieckiem. Stąd też Sąd nie znajduje uzasadnienia dla obciążania skarżącej sankcją w postaci odmowy przyznania świadczenia za okres, w którym organ poprzez prowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego rozwiewał własne wątpliwości. Należy przy tym podkreślić, że opisana w art. 15 ust. 1 procedura "zwrócenia się" o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie jest obowiązkowa. Organ może z niej skorzystać, ale wobec potencjalnych negatywnych konsekwencji dla wnioskodawcy, powinien z niej korzystać wyłącznie w przypadku, w którym obiektywne okoliczności sprawy rzeczywiście uzasadniają powzięte przez organ wątpliwości wymagające wyjaśnienia w tym trybie. Wśród dokumentów przedstawionych przez skarżącą, potwierdzających fakt sprawowania od listopada 2018 r. jedynie przez nią opieki nad dzieckiem, znajdowały się dokumenty przesłane skarżącej przez Sąd Rejonowy, w tym pismo procesowe ojca dziecka, z którego jednoznacznie wynikały okoliczności sprawowania jedynie przez skarżącą opieki nad dzieckiem od listopada 2018 r. Wobec takiej treści przedstawionych organowi dokumentów i braku jakichkolwiek innych dowodów, które stałyby w sprzeczności z ich treścią, trudno uznać, że w stosunku do skarżącej występowały obiektywne wątpliwości dotyczące sprawowania przez nią opieki nad dzieckiem, z którym od listopada 2018 r. jedynie ona zamieszkuje. W rozpatrywanej sprawie przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające dotyczyło w istocie prawdziwości oświadczenia, które złożyć musiał ojciec dziecka, aby uzyskać świadczenie wychowawcze (a więc osoby ówcześnie pobierającej to świadczenie), a nie wątpliwości "w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego". Skoro przeprowadzone postępowanie potwierdziło jedynie prawdziwość oświadczenia skarżącej i wiarygodność przedstawionych przez nią na wezwanie organu dokumentów, to czynności podejmowane w sprawie przez organ nie miały związku z działaniami skarżącej, nie ma więc podstaw prawnych do obciążenia skarżącej negatywnymi skutkami działań organów wynikających w art. 23 ust. 3 powołanej ustawy. W rozpatrywanej sprawie ograniczenie skarżącej, na skutek działań organu, przysługującego jej świadczenia stoi ponadto w sprzeczności z celem świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Rację także należy przyznać skarżącej, że nie znajduje żadnego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym trzykrotne, błędne stwierdzenie organu II instancji, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym to skarżąca oświadczyła, że ojciec dziecka zamieszkiwał z nią i córką "do dnia 18 listopada 2019 r." Skarżąca nigdy nie stwierdziła, że zamieszkiwała z ojcem dziecka "do dnia 18 listopada 2019 r." Przeciwnie, konsekwentnie przez całe postępowanie administracyjne i sądowe twierdziła, że ojciec dziecka zamieszkiwał z nią i córką jedynie do listopada 2018 r., na co przedstawiła potwierdzające jej słowa dokumenty zawierające również takie oświadczenie ojca dziecka. Zdaniem Sądu jako dowolne należy więc traktować takie ustalenie faktyczne organu, które nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.

Z sentencji oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy uznał, że postępowanie przed organem I instancji toczyło się w trybie przewidzianym w art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i z zastosowaniem tego przepisu połączył zastosowanie sankcji z art. 23 ust. 3 powołanej ustawy. Przy czym ustalenie to nie znajduje żadnego uzasadnienia ani w sentencji decyzji organu I instancji, w której brak jest odwołania się do regulacji prawnej zawartej w tym przepisie, ani z uzasadnienia wydanej przez organ I instancji decyzji, w którym również przepis ten nawet nie został przywołany. Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, że nawet w hipotetycznej sytuacji rozpatrywania sprawy na podstawie powołanego art. 22 powołanej ustawy, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie jest obligatoryjne. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w sytuacji złożenia wniosków przez oboje rodziców właściwy organ "ustala, kto sprawuje opiekę" i w tym celu, jeśli jest taka potrzeba, jedynie może, a nie musi, zwrócić się o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ponadto z wywiadem środowiskowym, o przeprowadzeniu którego mowa w art. 22, nie można wiązać skutku przewidzianego w art. 23 ust. 3. Przepis ten bowiem odnosi się do "przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w art. 15 ust. 1", tymczasem w przypadku zastosowania art. 22, ten przepis stanowi niezależną podstawę do przeprowadzenia takiego wywiadu. Potwierdzeniem faktu, że art. 22 stanowi odrębną podstawę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jest ostatnie zdanie tego przepisu: "Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się." Skoro ustawodawca uznał, że w takiej sytuacji stosuje się przepisy art. 15 ust. 2 i 3, jest oczywiste, że nie stosuje się przepisu art. 15 ust. 1, do którego, w kontekście wywiadu środowiskowego, odwołuje się art. 23 ust. 3. Zwrócić również należy uwagę, że art. 22 określa sytuację zbiegu praw rodziców do świadczenia wychowawczego. O zbiegu praw można mówić w sytu-

acji, w której oboje rodziców zamieszkują z dzieckiem, a więc w przypadku obojga spełniony jest warunek określony w art. 4 ust. 2 pkt 1. W takim przypadku, czyli gdy obojgu rodzicom przysługuje prawo do świadczenia na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1, występuje zbieg roszczeń, który rozstrzyga art. 22, przyznaje się świadczenie temu z rodziców, który sprawuje nad dzieckiem faktyczną opiekę, lub w przypadku, gdy oboje rodzice opiekę tę sprawują, temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Zbieg praw nie może wystąpić, jeśli jednemu z rodziców prawo takie nie przysługuje, ponieważ nie są spełnione przesłanki z art. 4 ustawy. Nie ma także mowy o zbiegu praw, gdy dziecko pozostaje pod naprzemienną opieką obojga rodziców (art. 5 ust. 2a), bowiem w takim przypadku każdemu z rodziców przysługuje prawo do połowy kwoty świadczenia. W rozpatrywanej sprawie z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, że od listopada 2018 r. żadna z tych sytuacji nie występowała.

Podsumowując, Sąd uznał, że w trakcie rozpatrywania przedmiotowej sprawy organy administracji publicznej naruszyły obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego, czyli art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz prawa materialnego, czyli art. 15 ust. 1 i art. 23 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także art. 10 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw, które to naruszenia miały istotny wpływ na sposób rozpatrzenia sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ dokona analizy wniosku skarżącej co do okresu, za który odmówiono skarżącej wnioskowanego świadczenia, biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Przy tym analiza ta winna być wykonana w zgodzie z treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa i znaleźć właściwe odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa. Oznacza to, że w uzasadnieniu ponownie wydanego orzeczenia organ wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że w ramach rozpatrywanej skargi Sąd nie mógł dokonać wnioskowanej oceny bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarga na bezczynność organu jest bowiem odrębną skargą składaną do sądu administracyjnego (art. 53 § 2b w związku z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) po wyczerpaniu procedury określonej w art. 37 kpa.

Ponadto wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.