Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 148/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk ( spr.), Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. K. – B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

I.

Skargą z 26 maja 2020 r. K. K. zakwestionował bezczynność i przewlekle prowadzenie postępowania przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zarzucając temu organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 35 i art. 36 i art. 133 k.p.a. oraz § 19 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r. Nr 139 poz. 1328 ze zm.) poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, prokrastynację i podejmowanie czynności pozornych, a w konsekwencji dalsze niezałatwiene sprawy.

Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie MRPiPS do wydania rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] grudnia 2019 r. w całości i orzeczeniu co do istoty sprawy w ten sposób, ażeby dokonano zmiany orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie ustalenia wobec Skarżącego lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2017 r. na orzeczenie o ustaleniu wobec Skarżącego co najmniej umiarkowanego lub nawet znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 stycznia 2022 r.

- w terminie 14 (czternastu) dni od daty doręczenia przez WSA w Warszawie akt skarżonemu organowi;

2. dokonanie przez Sąd kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;

3. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4. orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

5. przyznanie na rzecz Skarżącego od MRPiPS sumy pieniężnej w maksymalnej kwocie, tj. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., albowiem prokrastynacja MRPiPS skutkuje brakiem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Skarżącego przez co nie może on korzystać z ulg i przywilejów, które przysługiwałyby mu, gdyby takie orzeczenie posiadał;

6. zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 18 grudnia 2019 r. Skarżący złożył odwołanie od otrzymanej w dniu 16 grudnia 2019 r. decyzji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] grudnia 2019 r.

Zdaniem Strony przesyłka z odwołaniem oraz aktami sprawy powinna zostać doręczona do MRPiPS w dniu 2 stycznia 2020 r.

Pismem z 11 lutego 2020 r., nadanym w dniu 12 lutego 2020 r., Skarżący wniósł ponaglenie, które zostało doręczone MRPiPS w dniu 13 lutego 2020 r.

W dniu 19 lutego 2020 r. Skarżącemu doręczono zawiadomienie MRPiPS o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 20 marca 2020 r. przy czym szokująca jest przyczyna niezałatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., która została określona jako "podjęcie działań mających na celu zgromadzenie kompletnych akt postępowania odwoławczego".

Z treści doręczonego Skarżącemu w dniu 28 lutego 2020 r. pisma MRPiPS z daty 19 lutego 2020 r. wynika, że odwołanie złożone przez Skarżącego w dnu 18 grudnia 2019 r. zostało wysłane do MRPiPS przez WZ ds. ON dopiero w dniu 16 stycznia 2020 r. i wpłynęło do MRPiPS w dniu 20 stycznia 2020 r., a zatem z rażącym naruszeniem art. 133 k.p.a. Ponadto MRPiPS powołuje się na braki w aktach sprawy, ale nie wskazuje jakich konkretnie dokumentów brakuje i w jaki sposób brak tych dokumentów wpływa na niemożność rozpatrzenia odwołania Skarżącego. Co istotne, te rzekome braki zostały zauważone przez MRPiPS dopiero po upływie 18 dni od daty rzekomego wpływu odwołania do MRPiPS.

MRPiPS zdaniem Skarżącego podjął w sprawie jedynie działania pozorne, które nie mają nic wspólnego z dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy i nie zmierzają do jej załatwienia, wręcz przeciwnie, wskazują na wyjątkową prokrastynację organu.

Następnie MRPiPS pismem z 18 marca 2020 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 27 marca 2020 r. wyznaczył kolejny nowy termin załatwienia sprawy, tym razem na dzień 10 kwietnia 2020 r., podając pozorną przyczynę niezałatwienia sprawy, albowiem "Konieczność szczegółowej analizy sprawy".

Skarżący podniósł, że przewlekłość postępowania wynika wyłącznie z przyczyn prowadzenia postępowania w sposób niezgodny z zasadami wynikającymi z k.p.a. oraz nienależytym sprawowaniem nadzoru nad WZ ds. ON przez właściwe organy.

Skarżący wniósł do MRPiPS drugie ponaglenie w piśmie z 1 kwietnia 2020 r., które doręczono MRPiPS w dniu 6 kwietnia 2020 r. i które to powinno było zostać rozpatrzone w terminie 7 dni od daty jego doręczenia organowi, co jednak nie nastąpiło.

MRPiPS zareagował dopiero po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich poprzez nadesłanie pisma z daty 14 maja 2020 r., którego treść wskazuje na niezrozumienie przepisów prawa przez organ.

Skarżący zwrócił uwagę, że wbrew twierdzeniem MRPiPS art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) nie spowodował zawieszenia czy innego "zamrożenia" terminów do załatwienia spraw, o których to terminach jest mowa w art. 35 k.p.a.

Odwołując się do wypowiedzi przedstawicieli doktryny prawa Skarżący zauważył, że do chwili składania skargi MRPiPS pozostawał zarówno w bezczynności, jak i prowadzi postępowanie w sposób przewlekły.

Milczenie organu powoduje negatywne skutki dla Skarżącego, bowiem utrudnianie czy wręcz uniemożliwienie uzyskania właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wyrządza mu szkodę w postaci strat moralnych za stres i frustrację związany z postępowaniem, jak również strat zdrowotnych (w tym w wyniku bólu, cierpienia i upokorzenia), zawodowych oraz socjalno-bytowych, bowiem brak właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uniemożliwia Skarżącemu dostęp do różnych form rehabilitacji zdrowotnej, społecznej oraz znalezienie właściwego dla osoby niepełnosprawnej zatrudnienia lub pozyskania funduszy np. z PFRON na stworzenie przez niego własnego miejsca pracy w ramach samozatrudnienia np. w postaci działalności gospodarczej lub przystąpienia do spółdzielni. Niewydanie właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uniemożliwia Skarżącemu skorzystanie przez niego z mechanizmów i instrumentów wynikających z ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 2046), szczególnie opisanych w rozdziale 3 i 4 ww. ustawy.

II.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Jak wyjaśnił Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał orzeczenie o niezaliczeniu Skarżącego do osób niepełnosprawnych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony Wojewódzki Zespół w Województwie [...] wydał orzeczenie z dnia [...] stycznia 2016 r., którym uchylił w całości orzeczenie wydane przez organ I instancji i zaliczył Skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 stycznia 2017 r. z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności 05-R oraz 07-S.

Skarżący złożył od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie do Sądu Rejonowego w [...].

Wnioskiem z 24 kwietnia 2018 r. wystąpił również w trybie art. 155 k.p.a. do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. poprzez orzeczenie, że (...) Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i że jego niepełnosprawność będzie trwać do dnia 31 stycznia 2019 r. bowiem za tego rodzaju zmianą orzeczenia przemawia zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony - Wnioskodawcy (...).

Decyzją z [...] maja 2018 r. Wojewódzki Zespół odmówił zmiany orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r.

Odwołanie od tej decyzji wniósł Skarżący, kierując je do MRPiPS.

Decyzją z [...] października 2018 r. Minister uchylił decyzję z [...] maja 2018 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W wyniku zaskarżenia decyzji z [...] października 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrokiem z 7 marca 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3134/18) Sąd uchylił tę decyzję.

Decyzją z [...] października 2019 r. Minister uchylił decyzję organu wojewódzkiego z [...] maja 2018 r. w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu decyzji Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, iż Wojewódzki Zespół w Województwie [...] po dokonaniu analizy sprawy przez wyznaczonych specjalistów winien w następstwie postępowania administracyjnego wydać rozstrzygnięcie, które podpisane zostanie w składzie kolegialnym ze wskazaniem personalnie członków tego składu, zgodnie z wykładnią zakreśloną przez linię orzeczniczą sądów administracyjnych.

W dniu 4 października 2019 r. Skarżący złożył wniosek, w którym zmodyfikował wniosek z 24 kwietnia 2018 r. wskazując, iż jego żądaniem jest zaliczenie strony w trybie art. 155 k.p.a. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2022 r.

Wojewódzki Zespół decyzją z [...] grudnia 2019 r. odmówił zmiany własnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. i zaliczenia wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2022 r. Decyzję doręczono stronie w dniu 16 grudnia 2019 r.

W dniu 18 grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Zespołu wpłynęło odwołanie Skarżącego od ww. decyzji skierowane do Ministra.

Przy piśmie z 16 stycznia 2020 r. Wojewódzki Zespół przekazał odwołanie do Ministra.

W związku ze stwierdzonymi brakami w aktach sprawy pismem z 7 lutego 2020 r. Minister wezwał Wojewódzki Zespół do uzupełnienia dokumentacji w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

Zawiadomieniem z 7 lutego 2020 r. organ poinformował jednocześnie stronę o niemożności rozpatrzenia sprawy w terminie.

W dniu 10 marca 2020 r. do organu wpłynęły uzupełnione akta sprawy nadesłane przez Wojewódzki Zespół.

Zawiadomieniem z 18 marca 2020 r. Minister poinformował stronę postępowania o konieczności szczegółowej analizy sprawy i nowym terminie rozpatrzenia odwołania wyznaczonym do dnia 10 kwietnia 2020 r.

W dniu 6 kwietnia 2020 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącego z 1 kwietnia 2020 r., w którym zmieniono wniosek z 24 kwietnia 2018 r. dotyczący zmiany w trybie art. 155 k.p.a. orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia 14 stycznia 2016 r. poprzez zaliczenie do co najmniej umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a najlepiej do znacznego stopnia niepełnosprawności, z uwagi na niezdolność do samodzielnej egzystencji. Do wniosku strona załączyła obszerne wyjaśnienia dotyczące występujących u strony schorzeń, w tym dodatkową dokumentację.

W dniu 6 kwietnia 2020 r. do organu wpłynęło również ponaglenie z 1 kwietnia 2020 r. dotyczące prowadzonego postępowania odwoławczego.

Przy piśmie z 14 maja 2020 r. Minister poinformował stronę postępowania o zawieszeniu biegu terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych i jego skutkach wynikających z przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

W dniu 18 maja 2020 r. do Wojewódzkiego Zespołu wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2019 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z odwołania Skarżącego od orzeczenia z [...] stycznia 2016 r.

Natomiast 21 maja 2020 r. do organu wpłynęła przekazana przez Wojewódzki Zespół kopia tego wyroku Sądu Rejonowego w [...], którym Sąd zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] stycznia 2016 r. ustalające lekki stopień niepełnosprawności strony na okres do dnia 31 stycznia 2017 r. z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności 05-R oraz 07-S. poprzez wydłużenie jego ważności do dnia 31 stycznia 2020 r. W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy oddalił odwołanie strony.

Od wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2019 r. (sygn. akt [...]) Skarżący złożył apelację do Sądu Okręgowego w [...].

Postanowieniem z [...] maja 2020 r. (znak: [...]) Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewódzkiego Zespołu w Województwie [...] z [...] grudnia 2019 r. do czasu rozpatrzenia apelacji strony przez Sąd Okręgowy w [...]. Minister uznał, iż rozstrzygnięcie apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w [...] stanowi zagadnienie wstępne, którego rozpatrzenie ma wpływ na zakończenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ i wydania stosownej decyzji administracyjnej.

Pismem z 27 maja 2020 r. Minister wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] z prośbą o poinformowanie organu o podjętym orzeczeniu w przypadku zakończenia postępowania.

W dniu 29 maja 2020 r. do organu wpłynęła przekazana przez Wojewódzki Zespół kopia wyroku z [...] maja 2020 r. (sygn. akt [...]) Sądu Okręgowego w [...], którym sąd oddalił apelację strony.

Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Minister podjął zawieszone postępowanie odwoławcze.

W dniu 3 czerwca 2020 r. do organu wpłynął wyrok z [...] maja 2020 r. (sygn. akt [...]) Sądu Okręgowego w [...].

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. Decyzję doręczono stronie w dniu 10 czerwca 2020 r.

W dniu 18 czerwca 2020 r. do Ministra wpłynęła skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na decyzję z [...] czerwca 2020 r.

Mając na uwadze powyższe nie można podzielić zarzutów Skarżącego dotyczących bezczynności i przewlekłości w prowadzonym przez Ministra postępowaniu odwoławczym. Minister nie dysponując kompletnymi aktami sprawy podjął działania mające na celu ich zgromadzenie występując do Wojewódzkiego Zespołu o ich przekazanie. Jednocześnie zawiadamiał stronę o terminach rozpatrzenia odwołania. Nie bez znaczenia dla okoliczności rozpatrywania sprawy pozostaje również fakt, iż od 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego a następnie stan epidemii, w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Mimo różnorodnych utrudnień w funkcjonowaniu organu jak i realizacji innych zadań związanych ze skutkami epidemii organ prowadził postępowanie odwoławcze, co potwierdzają poszczególne czynności organu podjęte w tym okresie. Przy czym zwrócić należy uwagę, że na termin rozpatrzenia odwołania wpłynął również wniosek strony złożony do organu w dniu 6 kwietnia 2020 r. tuż przed zakreślonym przez organ na dzień 10 kwietnia 2020 r. terminem rozpatrzenia odwołania. Złożony wniosek, kopie dokumentacji oraz przedstawiona argumentacja wymagała analizy przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

III.

Skarga jest bezzasadna.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga dotyczy obu form milczenia organu określonych w pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) i jest dopuszczalna bowiem przed jej wniesieniem Skarżący skierował do organu ponaglenie z 11 lutego i 1 kwietnia 2020 r. a sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.

Celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zobligowanie organu administracji publicznej do podjęcia działań, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

Stosownie do § 1b art. 149 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

Na podstawie § 2 cytowanego przepisu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Podkreślić należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny zostać załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).

IV.

Na tle niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organ nie pozostaje ani w bezczynności, ani też jego działania podejmowane w sprawie nie mają charakteru przewlekłego.

Należy przede wszystkim wskazać, że sprawa rozpatrywana przez Ministra jest tylko jednym z elementów szerszego sporu, jaki Skarżący toczy z organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności. Zwrócić przy tym należy uwagę na wielopłaszczyznowość postępowań inicjowanych przez Skarżącego, a także na dychotomiczny podział kompetencji do kontroli rozstrzygnięć organów przez sądy. Rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu zwykłym (o ustalenie stopnia niepełnosprawności) podlegają bowiem kontroli przez sądy powszechne, zaś te wydane wprawdzie rodzajowo również w sprawie stopnia niepełnosprawności jednakże w trybie nadzwyczajnym uregulowanym w k.p.a. (np. zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a.) podlegają już kontroli sądów administracyjnych. Oba postępowania są jednak względem siebie zależne i z sobą się łączą, co ma wpływ na ewentualne rozstrzygnięcia i musi być brane przy ocenie działań organu.

Dodatkowo, czego Skarżący zdaje się nie chce zaakceptować, w toku postępowań toczących się z jego udziałem doszło do istotnego i niezawinionego zaburzenia działania nie tylko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ale także sądów i innych organów władzy z uwagi na stan epidemii związany z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-Cov-2.

Skarżący zarzuca, że Minister jest bezczynny, bowiem nie wydaje rozstrzygnięcia w terminie ustawowym, a nadto podejmowane przez niego działania są przewlekłe bowiem - jak należy rozumieć stwierdzenia skargi - są zbędne dla wydania orzeczenia jak również podejmowane z opóźnieniem.

Zauważyć zatem należy, że odwołanie Skarżącego z 18 grudnia 2019 r. od decyzji Zespołu Wojewódzkiego z [...] grudnia 2019 r. wpłynęło do Ministerstwa dopiero w dniu 20 stycznia 2020 r. (vide prezentata k. 13 akt) i z tym dniem należy wiązać rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie sprawy.

Jak wynika z akt, po wstępnej analizie sprawy i nadesłanych dokumentów, pismem z 7 lutego 2020 r. Minister wezwał organ I instancji do nadesłania kompletnych akt sprawy. Jednocześnie poinformował Skarżącego, że sprawa zostanie załatwiona do 20 marca 2020 r. podając przyczyny zwłoki.

Sąd nie widzi podstaw by w okolicznościach sprawy kwestionować tego rodzaju działania organu.

Przed upływem przedłużonego terminu do załatwienia sprawy organ pismem z 18 marca 2020 r. poinformował Skarżącego o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym oraz o nowym terminie jej zakończenia, wyznaczonym na dzień 10 kwietnia 2020 r. Wskazał jako przyczynę zwłoki potrzebę szczegółowej analizy sprawy po nadesłaniu uzupełnionych akt przez organ I instancji.

Zaznaczyć należy, że organ informował Skarżącego o przyczynach zwłoki, w tym szczegółowo w piśmie z 19 lutego 2020 r., stanowiącym odpowiedź na ponaglenie z 11 lutego 2020 r. Wyjaśnił Skarżącemu przebieg postępowania i wskazał podejmowane czynności.

Zdaniem Sądu wpływ na tok postępowania w sprawie miało również pismo Skarżącego z 1 kwietnia 2020 r. zawierające nowe twierdzenia i uwagi w sprawie (k. 94), w tym modyfikację wniosku o zmianę decyzji, rozstrzygniętego już przecież przez Zespół Wojewódzki oraz dołączoną do niego dokumentację.

Należy także zwrócić uwagę na pismo Ministra z 14 maja 2020 r. zawierające odpowiedź organu na ponaglenie Skarżącego z 1 kwietnia 2020 r. W ocenie Sądu organ słusznie powołał się na zawieszenie biegu terminów procesowych z uwagi na panującą epidemię. Stanowiska tego nie zmieniają wypowiedzi przedstawicieli doktryny prawa obszernie cytowane w skardze.

Jakkolwiek by nie interpretować w chwili obecnej znaczenia tych przepisów nie sposób nie zwrócić uwagi, że z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o zwalczaniu COVID jasno wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w: 6) postępowaniach administracyjnych - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Nadto, w art. 15zzs ust. 10 ww. ustawy wskazano, że w okresie stanu epidemii:

1) przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Z kolei w art. 15zzs ust. 11 ustawy stwierdzono, że zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Jak już wskazano wyżej, jakkolwiek by obecnie nie interpretować treści tych przepisów, to już z uwagi na ich literalne brzmienie i ówczesną sytuację panującą w kraju, kwestionowane przez Skarżącego "niedziałanie" organu czy też jego przewlekłość przypada właśnie na okres stanu epidemii. Sąd przypomina zatem Skarżącemu, że nie tylko klienci organów administracji publicznej tacy jak on sam znaleźli się w stanie zagrożenia rozwijającą się na całym świecie epidemią ale także organy i sądy, w których zatrudnieni są w końcu pracownicy tak samo jak on narażeni na zakażenie i odczuwający wpływ ograniczeń wywołanych epidemią, także w aspekcie sprawnego funkcjonowania organu.

Idąc dalej należy wskazać, że z dniem 16 maja 2020 r. art. 15zzs ustawy o zwalczaniu COVID został uchylony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875).

Na mocy art. 68 ust. 7 powołanej ustawy zmieniającej, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46 (a więc także w administracyjnych), których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie zawieszonego biegu terminów procesowych nastąpiło zatem z dniem 24 maja 2020 r. (16 maja 2020 r. wejście w życie ustawy + 7 dni). Podkreślić przy tym należy, że do terminu załatwienia sprawy jak dotychczas wliczyć można jedynie czas pomiędzy 20 stycznia 2020 r. a 7 lutego 2020 r. (18 dni). Pomimo trwającego zawieszenia biegu terminów procesowych organ podejmował działania w sprawie Skarżącego.

Sąd dostrzega motywację Strony nastawioną na ochronę swojego indywidualnego interesu prawnego. Nie uwzględnia ona jednak ogólnej sytuacji państwa przypadającej właśnie w spornym okresie rzekomego niedziałania Ministra. Nie ma i nie będzie zgody Sądu na takie rozumienie prawa, które przedkłada interes własny danej strony zawsze ponad interes społeczny. Rzetelnie rzecz ujmując należy wyważyć oba interesy, a więc Skarżącego do jak najszybszego załatwienia jego sprawy i społeczny, do zapewnienia bezpiecznego i w miarę sprawnego funkcjonowania organów w stanie nieznanej nikomu wcześniej epidemii.

Z tych przyczyn w dotychczas opisanych działaniach organu nie sposób dopatrzeć się ani bezczynności ani też przewlekłości, tym bardziej w kontekście art. 15zzs ustawy o zwalczaniu COVID.

W dalszym toku postępowania, po przywróceniu biegu terminu postępowania organ postanowieniem z [...] maja 2020 r. zawiesił postępowanie z uwagi na równolegle toczącą się sprawę przed sądem powszechnym, dotyczącą kontroli pierwotnej decyzji z [...] stycznia 2016 r. o zaliczeniu Skarżącego do grona osób niepełnosprawnych.

Nie oceniając zasadności tego postanowienia, podlegało ono bowiem ocenie albo organu (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo wprost tutejszego Sądu (skarga) należy wskazać, że rozstrzygnięcie to spowodowało ponownie wstrzymanie biegu terminów w sprawie. W trakcie zawieszonego postępowania organ podejmował działania w celu uchylenia przyczyny jego zawieszenia (chodzi o uzyskanie informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy przez sąd powszechny - Sąd Okręgowy w [...]).

Po uzyskaniu stosownej informacji, organ postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. podjął zawieszone postępowanie, zaś decyzją z [...] czerwca 2020 r. zakończył je.

W powyższych okolicznościach sprawy nie można w ocenie Sądu przyjąć, aby postpowanie trwało zbyt długo (bezczynność organu) albo aby organ działał przewlekle, podejmując wyłącznie czynności pozorne (przewlekłość organu).

W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że postępowaniem przewlekłym pozostaje postępowanie administracyjne, w którym organ nie podejmuje koniecznych działań procesowych, ewentualnie je podejmuje, niemniej działa w sposób nieskuteczny, co sprawia, że sprawa, która mogłaby zostać załatwiona w terminie, w tym w terminie wcześniejszym, nadal pozostaje nierozstrzygnięta. Działanie niesprawne obejmuje przypadki dokonywania przez organ czynności procesowych w ten sposób, że występują pomiędzy nimi nieusprawiedliwione okresy przerw, które w wyniku ich zsumowania prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Niesprawność, zdaniem Sądu, odnosić należy również do podejmowania czynności nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, albowiem zasadność czynności podjętych przez organ, obok stopnia zawiłości sprawy i zachowania samej strony, determinuje ocenę, czy czas trwania postępowania przekracza rozsądne granice (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2019 sygn. Il OSK 533/19; wyrok NSA z 27 czerwca 2019 r. sygn. Il OSK 1009/19; wyrok NSA z lipca 2018 r. sygn. Il OSK 737/18; wyrok NSA z 8 maja 2018 sygn. Il OSK 1592/17; wyrok NSA z 16 marca 2018 r. sygn. Il OSK 1401/17). Powyższe nakłada na sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość obowiązek wnikliwego rozważenia sposobu prowadzenia postępowania w tym aspekcie, który wiąże się z przestrzeganiem przez organ zasad szybkości i sprawności postępowania.

Organ za każdym razem odnosił się do kierowanego do niego przez Skarżącego ponaglenia, co w świetle art. 37 § 5 w zw. z art. 37 § 8 k.p.a. nie stanowiło wyłącznie jego uprawnienia, ale pozostawało obowiązkiem prawnym, który zrealizował.

W tych okolicznościach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za bezzasadną. Minister nie przekroczył terminu na załatwienie odwołania Skarżącego. To, że nie odbyło się to dokładnie w ciągu miesiąca od dnia złożenia odwołania jak chce tego Skarżący, nie oznacza, że w sprawie doszło do bezczynności. Działania podejmowane przez organ były konieczne dla wyjaśnienia istoty sprawy, zatem brak jest także powodów do uznania że doszło do przewlekłości.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.