Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1258/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 16 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 roku sprawy ze skargi T. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212. poz. 1263 z późniejszymi zmianami), art. 2351 i 235 Kodeksu pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] nie stwierdzającą choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u T.T.

Podstawę wydania decyzji z dnia [...] stanowiła powołana wyżej ustawa Kodeks pracy oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zgodnie z art. 2351 tej ustawy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia jednostkę orzeczniczą.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. nie stwierdził choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u T.T.

Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wnosząc o jej zmianę i stwierdzenie choroby zawodowej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi i instancji, zarzucając naruszenie przepisu art. 2351 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz naruszenie art. 7, art.8, art. 11, art. 77 § 1 i § 4 i art. 107 § 3 Kpa poprzez wydanie decyzji bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, podnosząc, że sposób wykonywanej pracy podczas wykonywania czynności na stanowisku kucharki doprowadził do wystąpienia u niej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] po rozpatrzeniu odwołania ustalił następujący stan faktyczny:

PPIS w R. na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z. dnia 30 października 2012 r dokonanego przez pracodawcę T.T., tj. Publiczne Przedszkole nr 2 w R., ul A. 7 wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej dotyczyło zespołu cieśni nadgarstka, a jako przyczynę choroby zawodowej wskazano pracę od 1989 r. na stanowisku kucharza w ww. Przedszkolu. Opis sposobu wykonywania pracy u poszczególnych pracodawców zawarto w karcie oceny narażenia zawodowego. Ustalono, że w okresie zatrudnienia zainteresowana była objęta profilaktycznymi badaniami lekarskimi i nie były orzekane przeciwwskazania do wykonywanej pracy.

T.T. została poddana dwukrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], ul. B. 61/63 oraz po odwołaniu od treści orzeczenia tej Przychodni w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w [...], ul. C. 8. W wyniku przeprowadzonych badań zainteresowana uzyskała dwukrotnie orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstków - orzeczenie Nr [...] z dnia 31 października 2014 r. Przychodni WOMP w [...] i orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 18 czerwca 2015 r. Kliniki IMP w [...]. Uzasadnienie orzeczenia Przychodni WOMP z dnia 31 października 2014 r. opisując dokładnie sposób wykonywania pracy zainteresowanej u poszczególnych pracodawców, wyjaśniło przyczyny i podało kryteria narażenia zawodowego, jakie muszą być spełnione, aby stwierdzony u zainteresowanej obustronny zespół cieśni nadgarstków mógł być uznany za chorobę zawodową oraz zawiera m.in informację, że w wyniku badań diagnostycznych przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych WOMP stwierdzono prawostronny zespół cieśni nadgarstka (badanie EMC z dnia 26 kwietnia 2013 r. wykazało zmiany w stopniu umiarkowanym), zespół cieśni lewego nadgarstka po operacyjnym odbarczeniu kanału lewego nadgarstka oraz spondyloartrozę szyjną i lędźwiową. Wskazano, że do wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstków prowadzi nie tyle fakt obciążenia stawów nadgarstkowych co ich przeciążenia, przy czym przez przeciążenie rozumie się wykonywanie w trakcie całego dnia pracy lub przez znaczną jego część szybkich, wysokopowtarzalnych ruchów, obejmujących najczęściej ruch maksymalnego zgięcia (grzbietowego i dłoniowego) oraz nasilanych przez współistniejące zgięcie promieniowe i łokciowe w stawach nadgarstkowych i (jeśli występuje) przez ucisk mechaniczny w okolicy nadgarstka. Sytuacja taka dotyczy stanowisk pracy wymagających wymienionego powyżej wykonywania bardzo dużej ilości ruchów w nadgarstkach, bez możliwości przerwania pracy z powodu wymuszonego jej rytmu, nawet w przypadku odczuwania dolegliwości bólowych czy choćby uczucia zmęczenia w obrębie struktur nadgarstka (typowym przykładem jest tu praca przy taśmach produkcyjnych składanie detali z kilku części w bardzo krótkim czasie, pakowanie ręczne produktów spożywczych na tackach, wykrawanie partii mięsa w tuszach zwierzęcych w zakładach przetwórstwa itp.). Analizując przebieg pracy T.T. uznano, że powyższe warunki nie są spełnione. Praca nie miała charakteru monotypowego ani wymuszonego tempem wykonywania poszczególnych czynności. Precyzja jakiej wymagały poszczególne wykonywane czynności na stanowisku pracy wykluczała wykonywanie szybkich, naprzemiennych, zautomatyzowanych ruchów w stawach nadgarstkowych. Nie można zatem uznać, że charakter wykonywanych ruchów obejmował pełen zakres ruchów w stawach nadgarstka do granic fizjologicznej wydolności i małej amplitudzie. Ponadto wykonywana praca nie stwarzała ryzyka ucisku bezpośredniego na nerwy pośrodkowe.

Uzasadnienie orzeczenia Kliniki IMP w [...] z dnia 18 czerwca 2015 r. zawiera m.in. informację: "Analiza narażenia zawodowego na zajmowanym przez Panią T.T. stanowisku kucharza w przedszkolu wykazała, że w trakcie pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka".

Wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podkreślił, że na rozwój zespołu cieśni nadgarstka mają wpływ zarówno czynniki zawodowe, jak i choroby ogólnoustrojowe pochodzenia zapalnego, urazowego, endokrynnego. zwyrodnieniowego i nowotworowego. Różnorodność przyczyn tej choroby nakłada na lekarzy, ustalających rozpoznanie, obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki różnicowej zależnej jednocześnie od oceny warunków pracy, jak również uzyskanych wyników badań pomocniczych i specjalistycznych. Decydującą rolę w rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej ma ocena sposobu wykonywania pracy. W każdym przypadku podejrzenia zawodowego podłoża stwierdzanych zmian konieczna jest dokładna analiza przebiegu pracy, uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia. W świetle wiedzy medycznej, zawodową etiologię zespołu cieśni nadgarstka można podejrzewać wówczas, gdy czynności wykonywane na stanowisku pracy charakteryzują się szybkimi, wielokrotnie powtarzalnymi w długich przedziałach czasowych, ruchami maksymalnego zginania i prostowania nadgarstków, bądź praca wymaga czynności wykonywanych w pozycji stwarzającej ryzyko przeciążenie struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Ma to miejsce wówczas, gdy w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część wykonywane są szybkie wysokopowtarzalne ruchy, obejmujące najczęściej ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego. I to właśnie szybkość wykonywanych ruchów w stawach w przeliczeniu na jednostkę czasu, nie zaś ich obciążenie liczone w kilogramach jest zasadniczym czynnikiem sprawczym wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Szczególnie niebezpieczna jest praca, gdy w krótkim czasie trwania czynności manualnej wykonywane są szybkie ruchy nadgarstka bez możliwości zmiany pozycji ręki. Różnorodność przyczyn tej choroby nakłada na lekarzy ustalających rozpoznanie obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki różnicowej zależnej jednocześnie od oceny warunków pracy, jak również uzyskanych wyników badań pomocniczych i specjalistycznych, tego rodzaju diagnostyka jest możliwa tylko w placówkach dysponujących odpowiednim zapieczeni kadrowym i aparaturowym. Z tego względu uprawnienia do diagnozowania chorób zawodowych pozostają w kompetencji placówek przemysłowej służby zdrowia szczebla wojewódzkiego i jednostek nadrzędnych, jakimi są instytuty medycyny pracy.

W ocenie uprawnionych jednostek, które orzekały w niniejszym postępowaniu, istnienie u T.T. objawów składających się na zespół cieśni nadgarstka nie jest przyczynowo związane z wykonywaną pracą zawodową. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia zarówno ocena warunków pracy, jak i analiza zmian w stanie zdrowia. Z opisu stanowiska pracy T.T. nie wynika, aby monotypowość ruchów, wykonywanie rutynowych, powtarzających się szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w długich okresach czasowych była czynnikiem dominującym, co jest warunkiem rozpoznania zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka. Stanowisko pracy T.T. cechuje zróżnicowany charakter wykonywanych prac, zmienna pozycja ciała i zmienne obciążenie kończyn górnych. Zatem sposób wykonywania pracy przez zainteresowaną nie stwarzał warunków do ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, co oznacza, że w środowisku pracy T.T. nie występował czynnik szkodliwy (sprawczy).

Organ wskazał, że właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych, zgodnie z przepisem § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lipca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, są lekarze posiadający specjalistyczne kwalifikacje, zatrudnieni w poradniach chorób zawodowych, klinikach chorób zawodowych i w innych wymienionych w tym przepisie jednostkach medycznych, posiadający wiedzę i doświadczenie w zakresie medycyny pracy. Na wiedzę tę składają się wieloletnie obserwacje w zakresie skutków biologicznych, jakie w zdrowiu człowieka wywołuje wykonywanie pracy zawodowej w narażeniu na określony czynnik szkodliwy, które dają typowy dla tych skutków obraz kliniczny choroby. Choroba zawodowa jest bowiem nie tylko pojęciem prawnym, ale jest także pojęciem medycznym oznaczającym, że określone w wykazie chorób zawodowych schorzenie, z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane przez czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy. Biorąc, zatem pod uwagę, że o rozpoznaniu choroby zawodowej decydują względy medyczne, inspektor sanitarny nie może kwestionować rozpoznania zawartego w orzeczeniach lekarskich, jeśli nie budzą one wątpliwości, a tak jest w niniejszej sprawie. Podkreślono, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze a orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzi do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

Reasumując organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 2351 Kodeksu pracy, co jest warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej.

Na powyższą decyzję T.T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie przepisów art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, iż nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że zespół cieśni nadgarstka jako przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy skarżącej, a tym samym iż nie należy ją uznać za chorobę zawodową. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8 i art. 11 oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, w tym dopuszczenia się przez organ I instancji błędów w ustaleniach faktycznych, co miało wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazała, że w zaskarżonej decyzji organ oparł się wyłącznie na orzeczeniach lekarskich, bez przeprowadzenia własnych rozważań i oceny pozostałych okoliczności sprawy, bezkrytycznie przyjmując wnioski zawarte w przedmiotowych orzeczeniach. W ocenie skarżącej przedmiotowe opinie lekarskie są bardzo ogólnikowe, nieprecyzyjne, opierają się wyłącznie na domniemaniach w zakresie pozazawodowej etiologii schorzenia, jak również oparte są na niepełnym materiale dowodowym, zawierającym błędy w ustaleniach faktycznych, mające istotny wpływ na treść powyższych orzeczeń. Tymczasem organ powinien ocenić orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem zasad określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Co więcej nie odniesiono się w żadnym zakresie do zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu.

Skarżąca wskazała, że w okresie od 10 stycznia 1970 r do 31 grudnia 1987r. była zatrudniona na stanowisku uczeń kucharz, pomoc kuchni i szef kuchni w Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Ax". Analiza przebiegu pracy skarżącej uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia wskazuje, iż nie może budzić wątpliwości zawodowa etiologia zespołu cieśni nadgarstka. Skarżąca w okresie zatrudnienia w PSS Ax. przygotowywała bardzo duże ilości posiłków dziennie. Duża ilość wydawanych posiłków, oraz szereg czynność związanych z ich przygotowaniem, a następnie z wykonaniem prac związanych z myciem naczyń i sprzątaniem pomieszczeń, pomimo iż na zmianie w PSS Ax. pracowały 2-3 osoby wymagało wykonywania szybkich, wielokrotnie powtarzalnych w długich przedziałach czasowych, ruchów maksymalnego zginania i prostowania nadgarstków. Sytuacja nie uległa zmianie również z chwilą zatrudnienia Skarżącej od 1989 roku w Publicznym Przedszkolu nr2wR. Przez cały okres zatrudnienia w Publicznym Przedszkolu nr 2 w R. to wyłącznie Skarżąca była zatrudniona na stanowisku kucharki i miała do pomocy jedną osobę zatrudnioną na stanowisku pomocy kucharza, która wykonywała wraz z nią czynności pomocnicze i przygotowawcze do posiłków. Jak wynika z przedstawionych przez Skarżącą wskazań ram czasowych w jakich wykonywane były poszczególne czynności, aby możliwe było wykonanie tych wszystkich czynności przez jednego kucharza konieczne było praktycznie przez cały dzień wykonywanie bardzo szybkich, wysokopowtarzalnych ruchów, obejmujących ruch maksymalnego zgięcia nadgarstków, bez jakiejkolwiek możliwości przerwania pracy z powodu wymuszonego rytmu pracy, nawet w przypadku odczuwania dolegliwości bólowych i zmęczenia w obrębie nadgarstka. Powyższe spowodowane było faktem, iż zobowiązana była do wydawania posiłków w ściśle określonych godzinach. Skarżąca wszelkie czynności wykonywała ręcznie.

W ocenie skarżącej nieprzeprowadzenie oględzin miejsca i sposobu wykonywania pracy z występowaniem czynności o charakterze monotypowym, przesłuchania świadków i weryfikacji istniejącej oceny ryzyka zawodowego ze stanem faktycznym ze szczególnym opisem wykonywanych czynności, zaskutkowało, iż jednostki wydające w sprawie orzeczenia lekarskie nie dysponowały prawidłowo zebranym i wyczerpującym materiałem dowodowym obrazującym warunki i środowisko pracy skarżącej, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wnioski zawarte w tych orzeczeniach. Niewyjaśnienie przez organy obu instancji wszystkich istotnych w sprawie okoliczności dotyczących ustalenia warunków pracy stanowi zaś naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę PWIS w [...] wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 14 marca 2016 r. do WSA w Łodzi wpłynęło pismo procesowe Publicznego Przedszkola nr 2 im. J. K. w R. w którym nie zgodzono się z niektórymi stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu skargi, a dotyczącymi okresu zatrudnienia i warunków pracy skarżącej w placówce. Treść pisma zawierała sprostowanie twierdzeń skarżącej, odnośnie czasu oraz charakteru wykonywanej przez nią pracy na stanowisku kucharza. Zdaniem Dyrektora Przedszkola, warunki pracy i wyposażenie w sprzęt w placówce nie wpłynęły na rozwój choroby skarżącej.

Na rozprawie, która odbyła się w WSA w łodzi w dniu 16 marca 2016 r. skarżąca popierała skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził.

W ocenie Sądu skarga T.T. nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 – dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W związku z tym skarżąca została poddana badaniu w jednostkach medycznych, to jest w Przychodni Konsultacyjno – Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz po odwołaniu się od treści orzeczenia tej Przychodni, w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w [...]. W wyniku przeprowadzonych badań skarżąca uzyskała dwukrotnie orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstków - orzeczenie Nr [...] z dnia 31 października 2014 r. Przychodni WOMP w [...] i orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 18 czerwca 2015 r. Kliniki IMP w [...].

Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącej ww. choroby zawodowej, określonej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Sąd natomiast nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, rozpoznał niniejszą sprawę w sposób zgodny z prawem.

Sąd jednocześnie podkreśla, że postępowanie w omawianej sprawie dotyczyło wyłącznie faktu istnienia bądź też nieistnienia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach prawa. Uprawnieni do orzekania lekarze swoje opinie oparli na całości zebranej dokumentacji medycznej. Obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W opinii tych jednostek podano, że do wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstków prowadzi nie tyle fakt obciążenia stawów nadgarstkowych co ich przeciążenia, przy czym przez przeciążenie rozumie się wykonywanie w trakcie całego dnia pracy lub przez znaczną jego część szybkich, wysokopowtarzalnych ruchów, obejmujących najczęściej ruch maksymalnego zgięcia (grzbietowego i dłoniowego) oraz nasilanych przez współistniejące zgięcie promieniowe i łokciowe w stawach nadgarstkowych i (jeśli występuje) przez ucisk mechaniczny w okolicy nadgarstka. Sytuacja taka dotyczy stanowisk pracy wymagających wymienionego powyżej wykonywania bardzo dużej ilości ruchów w nadgarstkach, bez możliwości przerwania pracy z powodu wymuszonego jej rytmu, nawet w przypadku odczuwania dolegliwości bólowych czy choćby uczucia zmęczenia w obrębie struktur nadgarstka. Typowym przykładem jest tu praca przy taśmach produkcyjnych składanie detali z kilku części w bardzo krótkim czasie, pakowanie ręczne produktów spożywczych na tackach, wykrawanie partii mięsa w tuszach zwierzęcych w zakładach przetwórstwa itp. Praca T.T. na stanowisku kucharza nie miała charakteru monotypowego ani wymuszonego tempem wykonywania poszczególnych czynności. Precyzja jakiej wymagały poszczególne wykonywane czynności na stanowisku pracy, związana z przygotowywaniem dużej ilości posiłków wykluczała wykonywanie szybkich, naprzemiennych, zautomatyzowanych ruchów w stawach nadgarstkowych. Charakter wykonywanych ruchów obejmował pełen zakres ruchów w stawach nadgarstka do granic fizjologicznej wydolności i małej amplitudzie. Ponadto wykonywana praca nie stwarzała ryzyka ucisku bezpośredniego na nerwy pośrodkowe.

Jak stwierdzono w uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Nr [...] z dnia 31 października 2014 r. u skarżącej rozpoznano pozazawodowe przyczyny wywołujące cieśń nadgarstka, m.in. spondyloartrozę, która sprzyja rozwojowi cieśni nadgarstka.

Uzasadnienie orzeczenia Kliniki IMP w [...] z dnia 18 czerwca 2015 r. zawiera ponadto informację, że analiza narażenia zawodowego na zajmowanym przez T.T. stanowisku kucharza w przedszkolu wykazała, że w trakcie pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że w aktach sądowych sprawy znajduje się pismo procesowe Publicznego Przedszkola nr 2 im. Janusza Korczaka w R., w którym skarżąca jest zatrudniona od 3 kwietnia 1989 roku na stanowisku kucharz w pełnym wymiarze czasu pracy. Z pisma tego wynika, że w tym czasie - do 31 sierpnia 2009 roku - w kuchni pracowały trzy osoby: kucharz oraz dwie pomoce kuchenne - w sumie 3 pełne etaty. Od 1 września 2008 roku do 31 sierpnia 2009 roku - kucharz oraz dwie pomoce kuchenne, ale w wymiarze 2,5 etatu (jedna pomoc kuchenna miała etat łączony). Dopiero od 1 września 2009 roku skarżąca miała do pomocy tylko jedną osobę. Ponadto od 2002 roku w placówce jest zatrudniany pracownik młodociany w celu nauki zawodu: kucharz, który wykonuje głównie prace proste. Często było to dwóch lub nawet trzech pracowników - aktualnie są to dwie osoby. Skarżąca nie mogła zatem wykonywać wszystkich czynności sama. Placówka podniosła ponadto, że od 1998 roku do chwili obecnej sprzęt kuchenny jest systematycznie uzupełniany i wymieniany na bardziej nowoczesny. Co roku wymieniany jest również drobny sprzęt kuchenny oraz uzupełniane wyposażenie kuchni (np. nowe meble). Ponadto w kuchni przeprowadzono modernizację pomieszczenia zmywalni (w celu uzyskania jak najkrótszej drogi przenoszenia umytych naczyń do szafy). Podkreślono również, że od wielu lat niektóre produkty, np. chleb, żółty ser, niektóre wędliny, kupowane są pokrojone, co również ułatwia i przyspiesza pracę na kuchni.

Ponadto podkreślić należy, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z jej punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

D.Cz.