Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2780/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Asesor sądowy WSA - Piotr Kraczowski [spr.], Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] Lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia represji oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżący J. W. pismem z 18 stycznia 2002 r. wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o potwierdzenie przebywania w areszcie Urzędu Bezpieczeństwa w J.L. od [...] lutego 1954 r. przez okres 3 dni. Zdaniem skarżącego został aresztowany z powodu jego sprzeciwu co do sposobu nauczania lekcji historii, co do oceny, iż walka z Narodem Żydowskim służyła niepodległości Polski oraz stawał w obronie pamięci Holokaustu. W toku postępowania uzupełnił swoje wyjaśnienia stwierdzeniem, że w szkole podstawowej w G. należał do tajnej organizacji niepodległościowej. W ramach tej organizacji zrywał napisy antysemickie, rozprowadzał ulotki i wzywał do bojkotu uroczystości stalinowskie oraz niszczył trybuny, z których miano przemawiać. W trakcie postępowania wyjaśniającego, skarżący stwierdził, że na przełomie lat 1943/1944 został aresztowany i uwięziony w więzieniu hitlerowskim w J. L.. Powodem aresztowania był czynny udział rodziców J. W. w ratowaniu życia Żydów.

Decyzją z [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia przebywania J W. bez wyroku w Urzędzie Bezpieczeństwa w J. L. od [...] lutego 1954 r. przez okres 3 dni za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

W związku z wnioskiem skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej decyzją z [...] czerwca nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że powody dla których, jak podaje skarżący, został aresztowany, nie stanowiły działalności politycznej związanej z walką o suwerenność i niepodległość. J. W. w swojej korespondencji dołączonej do akt sprawy wyraził bardzo pochlebne opinie o Narodzie Żydowskim, jednocześnie upatrując przyczyny aresztowania w 1954 r. w jego oporze przeciwko stawianiu go w złym świetle podczas lekcji historii w szkole podstawowej. Zdaniem organu orzekającego, opisana postawa skarżącego wobec sposobu nauczania w szkole podstawowej nie mogła zostać uznana za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Wskazane działania nie były ukierunkowane na odzyskanie niepodległości, było to natomiast formą protestu przeciwko propagandzie w stosunku do Narodu Żydowskiego. Prezes IPN nie uznał za wiarygodne informacji i zeznań skarżącego dotyczących jego działalności w podziemnej niepodległościowej organizacji młodzieżowej. O faktach tych skarżący nie wspominał o swoich licznych pismach, a dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie potrafił też skonkretyzować okoliczności związanych z tą organizacją, a ewentualni świadkowie obecnie nie żyją. Ponieważ skarżący jako przyczynę aresztowania konsekwentnie podawał jego sprzeciw przeciwko wypaczaniu historii, a nie wiązał tego faktu z przynależnością do organizacji nielegalnej, Prezes IPN uznał, że właśnie jego stosunek do nauczania lekcji religii był przyczyną aresztowania. Na podstawie oświadczeń i zeznań J W., Prezes IPN uznał, że przebywał od 1954 r. w areszcie UB w J. L. lecz fakt pobytu nie wiązał się z działalnością polityczną lub religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

Na powyższą decyzję J. W. złożył skargę do sądu, wnosząc o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 stycznia 2004 r. sygn. akt V SA 3168/03 skargę oddalił. Zważył, że argumenty skargi nie są zasadne. Sąd przyznał rację stanowisku Prezesa IPN, że deklarowana przez skarżącego działalność polegająca na obronie pamięci Holocaustu i prawdziwości nauczanej historii w tym zakresie, była niewątpliwie działalnością polityczną, lecz nie była związana z walką o niepodległość i suwerenność wg definicji słowa niepodległość, którą należy rozumieć jako "niezależność jednego państwa od innych państw w sprawach wewnętrznych, tj. wykonywanie przez nie zwierzchnictwa terytorialnego i prawa do normowania stosunków wewnętrznych. W sprawach zewnętrznych przejawia się to zdolnością do samodzielnego, niezależnego od jakiegokolwiek podmiotu występowania w stosunkach międzynarodowych" (Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, 1996 r.). Działalność ta nie prowadziła do uzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności, a stanowiła raczej rozliczenia z przeszłością.

Natomiast co do argumentu dotyczącego uczestnictwa w organizacji niepodległościowej, Sąd stwierdził, że słusznie Prezes IPN zauważył, że ta okoliczność nie została dostatecznie potwierdzona. Skarżący nie wyszedł w swoich pismach i zeznaniach poza ogólnikowe informacje nie pozwalające na skonkretyzowanie żadnych faktów odnoszących się do istnienia takiej organizacji niepodległościowej, do której należał. Brak jest nazwy szkoły, do której uczęszczał oraz nazwy miejscowości, w której się mieściła, liczby i nazwisk członków oraz informacji, czy również inni członkowie zostali zatrzymani. Sytuację utrudnia fakt, że Instytut nie posiada żadnych dowodów na okoliczność, że w G., gdzie mieszkał skarżący, działała jakaś nielegalna organizacja prowadząca działalność niepodległościową. Sytuacja ta czyni zasadnym pogląd organu orzekającego, że związek aresztowania skarżącego z działalnością niepodległościową nie został dostatecznie udowodniony.

W kwestii pobytu skarżącego w więzieniu hitlerowskim w J. L.na przełomie 1943/1944 r., Sąd stwierdził, iż w tym zakresie do orzekania właściwy jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i dlatego w tej części wniosek skarżącego został przesłany do tego organu zgodnie z właściwością. Z tych przyczyn wywody skargi w tej części były bezprzedmiotowe.

Pismem z 17 marca 2005 r. J. W. wystąpił do Prezesa IPN z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym ponownie zażądał potwierdzenia przebywania w areszcie Urzędu Bezpieczeństwa w J. L. od [...] lutego 1954 r. przez 3 dni. W uzasadnieniu wniosku powtórzył argumenty zawarte we wcześniejszych wnioskach rozpatrzonych ww. decyzjami Prezesa IPN z [...] kwietnia i [...] czerwca 2003r.

Prezes IPN decyzją z [...] kwietnia 2005 r. nr [...] powołując się na art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.] oraz art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.] umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Uzasadnił to tym, że żądanie J. W .jest tożsamo przedmiotowo i podmiotowo z jego żądaniem z [...] stycznia 2002 r. w stosunku do którego Prezes IPN wydał decyzją ostateczną z [...] czerwca 2003 r.

Na skutek wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] czerwca 2005 r., Prezes IPN decyzją z [...] lipca 2005 r. nr [...] ) utrzymał ww. decyzją w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, iż Prezes IPN nie może dwa razy rozstrzygać w tej samej sprawie i powołał się na wyrok NSA z 6 sierpnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1167/97 (pub. Lex nr 47913). Ponadto zauważył, iż w przypadku gdyby dokonał ponownego rozpoznania sprawy i wydał decyzje rozstrzygającą co do istoty sprawy, co do której została wydana decyzja ostateczna, to należałoby stwierdzić nieważność takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 KPA.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2005 r. J. W. zarzucił, iż "Prezes IPN w ponownym postępowaniu administracyjnym naruszył swoje uprawnienia ustawowe (naruszając bezstronność) umarzając postępowanie w sprawie, które jest dla mnie krzywdzące." Potwierdził, że decyzja ostateczna – co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 stycznia 2004 r. skargę oddalił – dotyczyła tej samej materii, ale zwrócił uwagę, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zawierał nowe argumenty, które pozwalały uwzględnić wniosek. Treść skargi stanowi powtórzenie opisu losów skarżącego podczas wojny (kwestia ukrywania osób narodowości żydowskiej przez rodziców skarżącego), jego ciężkich przeżyć z tym związanych, powojennego uczestnictwa w młodzieżowej organizacji podziemnej z J.L. i jego działalności na terenie G. (polegającej na zrywaniu napisów antysemickich, rozprowadzaniu ulotek antysemickich, niszczeniu trybun) w związku z którą został aresztowany przez UB. Skarżący w skardze powołuje się na nieżyjących J. K. i M.K .z którymi miał działać w organizacji oraz twierdzi, że we wcześniejszym postępowaniu nie wymieniał ich. Ponadto szeroko opisuje stosunki polsko – żydowskie, porusza kwestię antysemityzmu z powołaniem się na artykuły prasowe, które załączył do skargi.

W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wskazał, iż we wniosku z [...] marca 2005 r., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz we wniesionej skardze skarżący nie wskazał nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które uzasadniałby np. wznowienie postępowania w trybie art. 145 KPA, a powtórzył jedynie informacje, które przekazywał już we wcześniejszej korespondencji, w postępowaniu zakończonym decyzjami z [...] kwietnia i [...] czerwca 2003 r. i wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona nieuzasadniona.

Przede wszystkim Sąd uznał, ze wnioski skarżącego: z [...] marca 2005 r. oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] czerwca 2005 r., nie zawierają jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które dawałaby podstawę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 KPA, czy też wzruszenia decyzji ostatecznej w innym postępowaniu nadzwyczajnym. Z treści skargi wynika, iż nowym element wniosku skarżącego było wskazanie nazwisk nieżyjących kolegów J. K. i M. K. z młodzieżowej organizacji niepodległościowej, których wcześniej nie wyjawił. Twierdzenie to jest nieprawdziwe, ponieważ z treści decyzji z [...] kwietnia i [...] czerwca 2003 r. wynika, iż Prezes IPN tę wiedzę posiadał. Natomiast przywołane obszernie w pismach skarżącego historyczne zagadnienia dotyczące Holokaustu, jego opinie na temat prześladowania narodu żydowskiego, problem antysemityzmu – zobrazowany załączonymi do skargi artykułami prasowymi – są powszechnie znane i nie mogą stanowić podstaw do ponownego rozpoznania sprawy.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, iż słusznie Prezes IPN uznał, że wniosek skarżącego z [...] marca 2005 r. był taki sam, jak wniosek z [...] stycznia 2002 r. rozpoznany decyzją ostateczną z [...] czerwca 2003 r. i brak było podstaw prawnych do jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sytuacja zaś w której sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną stanowi podstawę do umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 1 KPA – gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania – co potwierdza trafnie powołany w zaskarżonej decyzji wyrok NSA z 6 sierpnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1167/97 (pub. Lex nr 47913).

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], należało oddalić skargę jako niezasadną.