Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1066/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art.75 w zw. z art.77 par.1 i art.80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA M. Kierek, Sędziowie asesor WSA W. Achrymowicz, sędzia NSA J. Stelmasiak (spr.), Protokolant referent Beata Skubis - Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Z. i C.J., J.C., M.C., L.K., S.P., G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. /Nr [...]/ wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 33 i art. 27 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 349 ze zm./ - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji decyzją z dnia [...]września 2001 r. /znak: [...]/ zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi [...] korygując jednocześnie powierzchnię ogólną gruntów wsi [...] z 309.9080 ha na 309.2878 ha.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli w terminie: Z. i C. J., S.R. , J. i M.C., M.C., G.S., L.K. i T.W.. Po terminie wniesione zostały odwołania przez S.P. J.P. i K.K.

Następnie, po zapoznaniu się z wniesionymi odwołaniami organ odwoławczy wyznaczył rozprawę na dzień 11 grudnia 2001 r. Podczas rozprawy w której udział wzięli wszyscy odwołujący się jak i przedstawiciel Urzędu Gminy H. N-F., odwołujący poparli wniesione odwołania w których przedstawili zarzuty zarówno co do przeprowadzonego postępowania jak i do efektu scalenia w odniesieniu do ich indywidualnej sytuacji. Do zarzutów odwołania ustosunkowała się geodeta

H.N-F., która przedstawiła całą przeprowadzoną w tej sprawie procedurę scaleniową w nawiązaniu do poszczególnych etapów przewidzianych w ustawie o scaleniu i wymianie gruntów. Podkreśliła, że całe postępowanie scaleniowe odbywało się z udziałem uczestników scalenia, zachowane zostały wymogi dotyczące informowania uczestników scalenia o podjętych uchwałach zarówno w kwestii wyboru Rady Scalenia, Komisji Doradczej jak również co do ustalenia zasad scalenia gruntów, szacunku, okazania projektu scalenia oraz rozpatrywania zarzutów do projektu scalenia. Jednocześnie stwierdziła, że wszyscy uczestnicy scalenia, którzy interesowali się scaleniem mogli zapoznać się ze wstępną lokalizacją działek a zarzuty niektórych z uczestników zostały uwzględnione. Według przedstawiciela Gminy skarżący C.J. w trakcie okazywania projektu nie interesował się scaleniem. W kolejnej fazie postępowania administracyjnego tj. w dniu 25 kwietnia 2002 r. organ odwoławczy przeprowadził dowód z oględzin na gruncie z udziałem odwołujących się, geodety wykonującego projekt scalenia, tj. A. B. oraz geodety Gminy H. N-F.

Wniosek w tej sprawie złożony został przez odwołujących się i poparty przez przedstawiciela Zarządu Gminy na rozprawie w dniu 11 grudnia 2001 r. Geodeta – wykonawca projektu scalenia ustosunkował się do zarzutów odwołujących się. Ponadto stwierdził, że byli oni zapoznani z projektem scalenia i mieli możliwość wcześniejszego zgłaszania do niego uwag, zaś generalnie sytuacja każdego uczestnika scalenia uległa poprawie w wyniku przeprowadzenia postępowania scaleniowego wsi [...]. Jednocześnie, dodatkowo organ odwoławczy powołał we własnym zakresie inżyniera geodetę i z jego udziałem dokonał kolejnej wizji w terenie w dniu 12 lipca 2002 r., a także zlecił mu wykonanie opinii, co do prawidłowości przeprowadzonego scalenia z punktu widzenia ekwiwalentności otrzymanych w wyniku scalenia działek powstałych po scaleniu oraz osiągnięcia celu scalenia.

Z kolei w dniu 17 lipca 2002 r. organ II instancji zwrócił się do Zarządu Gminy o uzupełnienie w trybie art. 136 kpa postępowania dowodowego w niniejszej sprawie o odebranie oświadczenia od wykonawcy projektu scalenia, że rozwiązania przyjęte w projekcie są wobec odwołujących się optymalne. W następstwie tego Gmina zwróciła się do WBGiTR stanowisko w tej sprawie. Pismem z dnia 22 lipca 2002 r. WBGiTR stwierdziło, że do czasu okazania projektu scalenia wykonywanego przez A. B. ostateczna wersja projektu zawierała rozwiązania najbardziej optymalne, wykonana była zgodnie z obowiązującymi przepisami i w 96 % spełniała oczekiwania uczestników scalenia, których było 429.

W kolejnej fazie postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że nastąpiło opracowanie operatów technicznych scalenia gruntów wykonanych na jego zlecenie przez zespół specjalistów Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych. Przebieg postępowania obrazuje przedłożona przez organ I instancji dokumentacja zawarta w operacie technicznym scalenia gruntów zasób bazowy-tom 2 liczący 92 kolejno zanumerowane karty /001-092/. Stąd, w decyzji organu odwoławczego powoływane są stosowne karty w/w operatu oraz przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w oparciu o które przebiegały czynności organu pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie w której nastąpiło to z woli właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia.

Po pierwsze, postanowieniem z dnia [...]grudnia 1999 r. /znak[...]/ Zarząd Gminy na wniosek złożony przez 88 właścicieli gospodarstw rolnych, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia i wynosi 222,41 ha /tj. 72 % ogólnej powierzchni/ wszczął postępowanie scaleniowe na obszarze wsi [...]o powierzchni 309,3080 ha /art. 3 ust. 2/.

Po drugie, postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego określało granicę scalenia – wieś [...], powierzchnię obszaru scalenia – 309,3080 ha, wykaz uczestników scalenia /załącznik/ i przewidywany termin zakończenia scalenia – jesień 2003 r. /art. 7 ust. 2/ - karta 005. Dlatego też alfabetyczny wykaz uczestników scalenia włączony jest w tomie 1 "Operat techniczny scalenia gruntów zasób bazowy" k. 005 – 013 oraz w tomie 3 "Operat techniczny zasób użytkowy". Ponadto, podkreślił organ odwoławczy w tym postanowieniu upoważniono jednocześnie do przeprowadzenia szacunku gruntu i opracowania projektu scalenia pracownika Wojewódzkiego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych – A.B. /art. 10 ust. 1/.

Po trzecie, postanowienie o wszczęciu zostało odczytane uczestnikom scalenia w dniu 27 lutego 2000 r. na zebraniu uczestników scalenia zwołanym przez Zarząd Gminy oraz wywieszone zostało na tablicy ogłoszeń w sołectwie. Ponadto podczas powyższego zebrania została wybrana Rada Uczestników Scalenia oraz przedstawione zostały zasady i tok postępowania scaleniowego /art. 7 ust. 3 i 4/ - karta 008, 018, 019, 020, 021, 022, zaś powyższe postanowienie nie było skarżone.

Po czwarte, podczas zebrania uczestników scalenia w dniu 26 marca 2000 r. podjęta została uchwała w sprawie określenia zasad szacunku gruntów /art. 11 ust. 1/ - karta 028-031, 032.

Po piąte, wyniki oszacowania gruntów zostały ogłoszone na zebraniu uczestników scalenia w dniu 27 kwietnia 2000 r. Następnie wyłożono je do wglądu u sołtysa w dniach 28 kwietnia 2000 r. – 4 maja 2000 r. celem wnoszenia ewentualnych zastrzeżeń do dokonanego szacunku – karta 034, 036, 037. Jednak do przedstawionego szacunku gruntów nie wniesiono zastrzeżeń - /karta 039/, zaś podczas zebrania w dniu 8 maja 2000 r. uczestnicy scalenia w liczbie 31 osób jednomyślnie wypowiedzieli się za przyjęciem dokonanego szacunku /uchwała z dnia [...]maja 2000 r./ /art. 12/ - karta 041.

Po szóste, z przybliżoną lokalizacją działek po scaleniu /rozstawka/ uczestnicy scalenia mogli zapoznać się w okresie od 6 do 20 grudnia 2000 r. w kancelarii geodezyjnej wsi /ogłoszenie o rozstawce/ - karta 046, 047, 048, 049.

Po siódme, sporządzony przez upoważnionego geodetę projekt scalenia został wyznaczony na gruncie i następnie okazany uczestnikom scalenia w dniu 27 czerwca 2001 r. /art. 23 ust. 2/ - karta 053, 055. Ponadto, niektórzy uczestnicy scalenia /12 osób/ zgłosili zastrzeżenia do okazanego projektu scalenia /art. 24/ - karta 051, 052, 061.

Po ósme, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2001 r. powołana została komisja do opiniowania w okresie 8 sierpnia 2001 r. – 14 sierpnia 2001 r. wniesionych zastrzeżeń do projektu scalenia /protokół w aktach/ - karta 056. Zarząd Gminy z udziałem komisji doradczej rozpatrzył wniesione zastrzeżenia i uwzględnił niektóre zastrzeżenia: L.R., M.K., E.J., M.K. i Z.B., natomiast zastrzeżenia S.P., H.S. oraz J.D., K.W., K.B., T.W., M. i J.C., G.S. i L.K. nie zostały uwzględnione. Uwzględnione zastrzeżenia zostały wprowadzone do projektu scalenia.

Po dziewiąte, końcowym etapem postępowania scaleniowego jest decyzja Zarządu Gminy z dnia [...] września 2001 r. zatwierdzająca projekt scalenia, ogłoszona na zebraniu uczestników scalenia w dniu 10 września 2001 r., po uprzednim zawiadomieniu uczestników w drodze ogłoszenia umieszczonego w sołectwie w dniu [...] sierpnia 2001 r. o terminie zebrania, przedmiocie zebrania oraz skutkach prawnych odczytania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia /art. 27 ust. 4, art. 28 ust. 1 i 2/ - karta 063-068.

Dlatego też, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności prawne i faktyczne organ II instancji orzekł, że postępowanie scaleniowe zakończone decyzją organu I instancji z dnia [...]września 2001 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia jest zgodne z wymogami ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów.

Wynika to z następujących przesłanek:

Po pierwsze, spełniona została przesłanka z art. 3 ust. 2 ustawy dla wszczęcia postępowania, bowiem wniosek w tej sprawie złożyli właściciele gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia tj. 72 %.

Po drugie, treść postanowienia z dnia [...] grudnia 1999 r. o wszczęciu postępowania scaleniowego odpowiada wymogom art. 7 cyt. ustawy, ponieważ zapewniony został uczestnikom scalenia przewidziany art. 9 tejże ustawy udział w postępowaniu scaleniowym. Ponadto w postępowaniu scaleniowym przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy szacunek gruntów objętych scaleniem przez upoważnionego geodetę oraz zapewniony został uczestnikom scalenia udział w określeniu zasad szacunku /art. 11 ust. 1/, zaś wyniki oszacowania gruntów zostały podane do publicznej wiadomości w trybie określonym w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy zapewniającym uczestnikom scalenia możliwość składania zastrzeżeń do przedstawionego szacunku /art. 12 ust. 2 ustawy/.

Po trzecie, w odniesieniu do projektu scalenia zachowany został przewidziany ustawą o scalaniu i wymianie gruntów tryb tj. począwszy od prawidłowego upoważnienia do jego wykonania przez kompetentny podmiot, a skończywszy na wyznaczeniu tego projektu na gruncie, okazaniu jego uczestnikom scalenia oraz rozpatrzeniu w przewidzianym w art. 24 ustawy trybie i uwzględnieniu niektórych zastrzeżeń do tego projektu.

Po czwarte, projekt scalenia uwzględnia ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - /art. 22 ust. 1 ustawy/, co uwidocznione jest w projekcie ogólnym – karty 013, 014, 015, 016.

Po piąte, projekt scalenia gruntów mógł być, zgodnie z art. 27 ust. 1, zatwierdzony, gdyż po jego okazaniu, w świetle art. 23 ust. 2 i art. 26 cyt. ustawy większość uczestników scalenia nie zgłosiła zastrzeżeń. Zgłoszone zastrzeżenia 12 uczestników na ogólną ilość 429 uczestników scalenia zostały rozpatrzone z zachowaniem wymogów ustawy.

Po szóste, decyzja zatwierdzająca projekt scalenia, po uprzednim przeprowadzeniu powyższego całego postępowania scaleniowego, wydana została przez Zarząd Gminy – właściwy w świetle art. 40 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa /Dz.U. Nr 106, poz. 668/ do wydania takiej decyzji. Ponadto, decyzję tę ogłoszoną w trybie przewidzianym ustawą, tj. na zebraniu uczestników scalenia uznaje się za prawidłowo doręczoną uczestnikom scalenia w świetle art. 28 tejże ustawy.

Z tych względów, stwierdza organ odwoławczy, zaskarżona decyzja spełnia wymogi art. 27 ust. 4 ustawy, ponieważ określa obszar scalenia – 309,2878 ha; terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia oraz sposoby rozliczeń poprzez zatwierdzenie zasad zawartych w protokole z dnia 24 maja 2001 r. – karta 059; przebieg granic nieruchomości w wypadkach, o których mowa w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Po siódme, orzekł organ odwoławczy w przypadku wszystkich odwołujących się uczestników scalenia zachowana została przewidziana w art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów zasada ekwiwalentności. Wynika to z tego, że uczestnicy scalenia otrzymali w wyniku scalenia grunty odpowiadające wartości szacunkowej gruntów przed scaleniem, co wynika z rejestrów pomiarowo-szacunkowych przed i po scaleniu. Potwierdza to opinia specjalisty /inżyniera geodety/ powołanego przez Kolegium /załączona do akt sprawy/.

Rozpatrując wnoszone zarzuty z odwołań organ II instancji orzekł, że są one wszystkie niezasadne:

Po pierwsze, Z. i C. małż. J. /gospodarstwo nr [...]i [...]/ złożyli zarzuty w odniesieniu do działki nr [...], nr[...], nr [...]. Zdaniem odwołujących się wskutek przesunięcia granic działki nr [...]na wschód w stosunku do działek przedscaleniowych otrzymali pas gruntu, który jest "urwiskiem" położonym niżej i z tego względu nie nadającym się do uprawy. Ponadto działka nr [...] jest nierówna; zaś na wzgórkach mało urodzajna a doliny są zalewane. Z kolei działka nr [...], położona jest na wzgórzu, które jest nieurodzajne, a w dolinie jest zalewana.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, po uprzednim dwukrotnym w dniach 25 kwietnia i 12 lipca 2002 r. przeprowadzeniu wizji na gruncie organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...] położona jest w większości na gruntach posiadanych przez uczestnika scalenia przed scaleniem. Po scaleniu zlikwidowano działki nr [...]i [...], które były enklawą w gruntach małż. J. gdyż stanowiły przeszkodę w uprawie gruntów. Niewielkie przesunięcie przez wykonawcę projektu scalenia na wschód wynika zdaniem geodety biorącego udział w postępowaniu odwoławczym z konieczności zachowania ciągłości projektowania. Powyższe przesunięcie nie powoduje, zdaniem geodety, gwałtownego pogorszenia jakości gruntów, gdyż w tym miejscu teren nie zmienia się nagle; bowiem tuż za miedzą nie ma urwiska lecz zaczyna się skłon wschodni.

Z kolei działka nr [...] została również wydzielona częściowo na gruntach przedscaleniowych. Jednocześnie dodał, że w terenie rzeczywiście występują nierówności będące rezultatem tego, że działka ta zawiera w swoich granicach kilka działek starego stanu. Zdaniem geodety, nierówności te można jednak usunąć drogą rekultywacji na koszt Skarbu Państwa, co proponował Wójt Gminy. Po rekultywacji i normalnym użytkowaniu działka ta będzie nadawała się do użytkowania analogicznie jak działki sąsiednie. Nie jest prawdą, że teren jest zalewany. Jak bowiem podnoszą sami zainteresowani, działka ma skłon wschodni i południowy.

Natomiast działka nr [...] wydzielona została częściowo na gruntach przedscaleniowych. Jest ona w części południowej i północnej stosunkowo płaska. W jej środku występuje skłon północny i zachodni. Jednocześnie, organ odwoławczy podkreślił, że Z. i C. J. w zamian za grunty posiadane przed scaleniem o pow. 7,6605 ha i o wartości 587,03 jednostek szacunkowych wydzielono pełny należny ekwiwalent o pow. 7,5555 ha, wartości 576,9728 jednostek szacunkowych. Ponadto wszystkie nowo wydzielone działki znajdują się częściowo lub w znacznej części na gruntach użytkowanych przez uczestników scalenia przed scaleniem.

Okazaną w dniu 19 grudnia 2000 r. wstępną lokalizację nowych działek, z wyjątkiem działki nr [...] /przy projektowanym cmentarzu/ C.J. przyjął. Rada uczestników scalenia wyraziła opinię, że lokalizację działki należy pozostawić bez zmian. Z kolei nowo wydzielone działki są znacznie szersze od działek przed scaleniem i zawierają w swoich granicach grunty o różnym nachyleniu – taki jest jednak teren wsi. Organ odwoławczy podkreślił także, iż C.J. nie zgłosił się na okazanie projektu scalenia, uniemożliwił tym samym dokonanie zmian w projekcie scalenia swojego gospodarstwa na etapie kiedy były ku temu możliwości.

Po drugie, M. i J. małż. C. /gospodarstwo nr [...]/ oraz M. C. syn M. i J.C. /gospodarstwo nr [...]/ zarzucają, że wydzielone w wyniku scalenia działki są położone wysoko, co uniemożliwia do nich dojazd, a ponadto na obszarze nowej działki znajduje się wysoka miedza jako pozostałość granic przedscaleniowych.

Z analizy dokumentacji scaleniowej oraz z przeprowadzonej w dniu 25 kwietnia 2002 r. wizji na gruncie wynika, że M. i J. małż. C. przed scaleniem byli właścicielami działki nr [...] o pow. 1,3342 ha natomiast ich syn M.był właścicielem działki nr [...]o pow. 0,5064 ha. Obie działki położone były w terenie falistym. Oznacza to, że miały różną szerokość i kręte granice. W wyniku scalenia na rzecz małż. C. wydzielono działkę nr [...]o pow. 1,2419 ha, a na rzecz M. C. wydzielono działkę nr [...] o pow. 0,4530 ha. Obie nowe działki graniczą ze sobą bezpośrednio i obejmują około 50 % powierzchni działki nr [...]. Tak więc w granicach działek poscaleniowych zawiera się znaczny obszar działki przedscaleniowej, przy czym nowe działki mają dwustronny dostęp do dróg publicznych i regularny kształt dogodny do uprawy. Nie znajduje potwierdzenia także zarzut, że wskutek spadków terenu niemożliw jest dojazd do działek. W tym miejscu teren jest falisty, co z pewnością nie ułatwia transportu, ale zarówno wnoszący odwołanie jak i właściciele działek sąsiednich przed scaleniem również dojeżdżali do swych działek tam położonych. Obecnie wydzielono nowe, szersze drogi gruntowe i wyrównano ich nawierzchnię, co ułatwia dojazd do tych działek.

Istotnym jest zarzut, że na obszarze działki nr [...] znajduje się skarpa utworzona ze starej miedzy. Jak stwierdzono podczas wizji na gruncie, skarpa ma długość około 70 m; w najwyższym miejscu ma wysokość 1,5 m. Skarpa ta w przybliżeniu jest równoległa do nowych granic działki.

Zdaniem geodety nie ma w tej sytuacji możliwości dostosowania granic nowych działek do wysokich miedz, gdyż wówczas należałoby dalej projektować wąskie działki o krętych granicach, co wypacza sens prac scaleniowych. W ocenie geodety, przedmiotową skarpę można na znacznej części zrekultywować /odkrzaczyć i wyrównać/. Natomiast najwyższa jej część istotnie będzie przez kilka lat przeszkodą w orce, lecz korzyści, jakie przyniosło scalenie są dla odwołujących się niewspółmiernie wyższe od niedogodności, zaznaczył organ II instancji.

Po trzecie, L. K. i G. S. /gospodarstwo nr [...]/ wnieśli zastrzeżenia do powstałej w wyniku scalenia działki nr [...]z uwagi na jej stromość. Proponują jej wydłużenie poprzez przeprojektowanie działek nr [...] i [...]

Z przeprowadzonych oględzin działki nr [...] wynika, że od strony północnej około 30 % obszaru tej działki stanowi dość stromy stok o nachyleniu południowym, zaś pozostała część działki jest znacznie bardziej plaska. Jednak w stanie przed scaleniem większość gruntów gospodarstwa odwołujących się /1,12 ha/ zawierała się w granicach działki [...]. Była to działka o krętych granicach, niejednakowej szerokości ciągnąca się z południa na północ na długości 1270 m bez publicznych dróg dojazdowych do poszczególnych pól płodozmianowych. Ze względu na fakt, że działka ta ciągnęła się prawie przez całą długość wsi, zawierała w sobie przekrój gleb zarówno ze względu na jakość jak i ukształtowanie. Natomiast nowo wydzielona po scaleniu działka nr [...] pod względem jakości jak i ukształtowania /zawiera część gruntów o mocnym nachyleniu, część gruntów płaskich/ jest podobna do gruntów sprzed scalenia.

Po czwarte, S.P. /gospodarstwo nr [...]/ podnosi, że jego działka sprzed scalenia oznacz. nr [...] w wyniku scalenia została rozdrobniona, a jej powierzchnia uległa zmniejszeniu. Jednak materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie potwierdza tych zarzutów, orzekł organ odwoławczy. W starym stanie przed scaleniem S.P. był właścicielem działki nr [...] o pow. 0,5266 ha. Powyższa działka była bardzo wydłużona i miała kręte granice. Jej szerokość była zróżnicowana, zaś średnia szerokość tej działki wynosiła 10,40 m. Z punktu widzenia geodety projektanta oraz geodety uczestniczącego w rozpatrywaniu odwołania przedmiotowa działka powinna otrzymać inny kształt. Jednak z uwagi na to, że jej właściciel nie życzył sobie żadnych zmian granic działki, wykonawca projektu w zasadzie spełnił życzenia właściciela.

Z uwagi jednak na wymóg racjonalnego ukształtowania sieci dróg oraz potrzebę racjonalnego ukształtowania działek dla innych uczestników scalenia zaistniała konieczność odprojektowania około 0,02 ha od strony południowej odpowiednio przedłużając tę działkę od strony północnej, tak aby rozciągała się od drogi do drogi. Przecięcie działki nowo zaprojektowanej drogą wynika z podjętych wcześniej decyzji przez większość uczestników scalenia odnośnie lokalizacji sieci dróg. Słusznie ustalono w postępowaniu przed organem I instancji, że ze względu na średnią powierzchnię gospodarstw we wsi, sieć dróg musi być odpowiednio gęsta żeby nie wydzielać działek wąskich a długich. Zdaniem geodety z długoletnim doświadczeniem w zakresie scaleń gruntów, a także rozgraniczeń nieruchomości i podziałów, działka o długości 500 m i szerokości 10 m jest nie do zaakceptowania dla rolnika. Dlatego też projekt scalenia zatwierdzony zaskarżoną decyzją uwzględnia w możliwie dużym stopniu życzenia S. P., zatem jego zarzuty i wnioski o pozostawienie jego działki całkowicie w stanie starym, nie mogą być uwzględnione.

W wyniku powyższych ustaleń i rozważań organ odwoławczy stwierdził, że:

Po pierwsze, istotnym wyznacznikiem scalenia, określonym w art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, jest osiągnięcie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu /Wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r. sygn. akt II SA 941/98, Wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1988 r. sygn. akt II SA 760/88/.

Po drugie, przeprowadzone we wsi scalenie osiągnęło cel i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, doszło do poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych w tej wsi wpływające na tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie.

Po trzecie, przy scaleniu gruntów wsi zachowana została zawarta w art. 8 cyt. ustawy zasada ekwiwalentności.

Po czwarte, postępowanie scaleniowe przeprowadzone zostało w trybie określonym w w/w ustawie i czyni zadość jej wymogom zawartym w art. 3, 7, 9, 10, 11, 12, 23, 24, 25, 26, 27, 28, zapewniającym uczestnikom scalenia aktywny udział na każdym etapie tego postępowania.

Po piąte, postępowaniem scaleniowym objęto obszar wsi o powierzchni 309,3080 ha, który objął 429 uczestników scalenia. Za zgodą lub na wniosek współwłaścicieli w niektórych przypadkach zniesiono współwłasność nieruchomości i wydzielono, zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy, grunty stanowiące odrębną własność. Spośród 429 uczestników scalenia niezadowolonych ze scalenia jest 10 uczestników. Dlatego też generalnie również sytuacja odwołujących się została polepszona w stosunku do sytuacji sprzed scalenia.

W skardze do Sądu wszyscy skarżący podtrzymali zarzuty podniesione w odwołaniach.

C. i Z..J. podnieśli zarzut, i że po scaleniu ich grunty przedstawiają ich zdaniem wartość o około 60 % niższą niż przed scaleniem, tj. nowa działka nr [...], zaś druga działka nr [...] jest jeszcze mniej warta, gdyż składa się z nierówności. Uniemożliwi to mechaniczną obróbkę gruntu, a uprawa będzie możliwa jedynie za pomocą sierpu lub kosy. Podnoszą także, że nie były należycie podane do wiadomości informacje na temat poszczególnych etapów postępowania scaleniowego i z tego powodu nie złożyli zastrzeżeń do okazanego projektu scalenia. Zwracają uwagę, że nowe działki graniczyć będą z cmentarzem, co obniży atrakcyjność gruntów. Ponadto ich zdaniem projekt scalenia nie był wyznaczany na gruncie i nie był okazany uczestnikom scalenia.

Z kolei J. i M. C. podnoszą podstawowy zarzut, że w wyniku scalenia wydzielono im działki które straciły na wartości, ponieważ na obszarze nowej działki znalazła się miedza, która stanowi urwisko po środku działki nie dające się zlikwidować. Ponadto dojazd do działek jest utrudniony, ponieważ jest pod górę, zaś przed wydaniem decyzji nie okazano im projektu scalenia na gruncie. Z kolei, słuszne byłoby, aby granica szła w sposób naturalny po urwisku.

Natomiast G.S i L.K. podnoszą zarzut, że ich działka została wydzielona w sposób niewłaściwy. W całości działka wypada w terenie pochyłym oraz zamulonym. Położona jest w dołku, granice działki wypadają w połowie wzniesienia. Nie byli na gruncie i nie okazano im projektu scalenia na gruncie. Ponadto sprzęt mechaniczny /traktor, kombajn, snopowiązałka/ nie będzie miał możliwości zawrócić, gdyż działka znajduje się pod szczytem wzniesienia.

Skarżący S.P. , podnosi z kolei zarzut, że jego działka nr [...] mająca powierzchnię 0,5 ha posiada szerokość około 10 mb i ciągnie się pasem nierozerwalnym na długości około 500 mb. Działka ta została podzielona, jak i zawężona o około 0,8 m na rzecz innych działkowców, którzy posiadają zwarte i o wiele większe areały gospodarstw. Podział taki jest sprzeczny z ideą komasacji, podkreśla skarżący.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów /tekst jednolity: Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348 ze zm./ celem postępowania scaleniowego – jak to podnosi uzasadnienie zaskarżonej decyzji – jest m.in. tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw i odpowiednie ukształtowanie rozłogów. W przedmiotowej sprawie scalenie objęło 429 uczestników. Dlatego też w trakcie postępowania scaleniowego nie można uwzględnić wszystkich żądań każdego z uczestników scalenia z osobna, ponieważ byłoby to technicznie niemożliwe i naruszało interesy innych rolników.

Ocena materiału dowodowego zebranego w toku postępowania należy do organów administracji publicznej. Zdaniem Sądu, poczynione przez organy ustalenia faktyczne są prawidłowe i znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym.

W szczególności bezzasadny jest zarzut podnoszony w skardze przez Z. i C.J. że wydzielone w wyniku scalenia grunty są o wartości niższej co najmniej o 60 % od pierwotnych. Z prawidłowych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ II instancji wynika, że to jednak nie nastąpiło – zgodnie z zasadą ekwiwalentności wyrażoną w art. 8 cyt. ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Ponadto chybiony jest także zarzut, że geodeci nie okazali projektu scalenia na gruncie, ponieważ co wynika jednoznacznie z akt sprawy z projektowaną lokalizacją działek po scaleniu tzw. "rozstawka" uczestnicy scalenia, a więc także skarżący, mogli zapoznać się w okresie 6 do 20 grudnia 2000 r. w kancelarii geodezyjnej wsi /dowód o rozstawce – karta 046, 047, 048, 049/. Sporządzony przez upoważnionego geodetę projekt scalania został bowiem wyznaczony na gruncie i następnie okazany uczestnikom scalania w dniu 27 czerwca 2001 r. /karta 053, 055/. Ponadto skarżący, tj. C. J. okazaną w dniu 19 grudnia 2000 r. wstępną lokalizację nowych działek, z wyjątkiem działki Nr [...] przy projektowanym cmentarzu, przyjął, zaś rada uczestników scalania wyraziła opinię, że lokalizację działki należy pozostawić bez zmian. Jednocześnie prawidłowo organ II instancji orzekł – co wynika także z protokołu z rozprawy z dnia [...]grudnia 2001 r. – że po złożeniu zastrzeżeń uczestników scalania po rozstawce opracowano projekt, który został wyniesiony na grunt, zaś nowe działki zostały zaznaczone palikami, a drogi kamieniami oraz okazane uczestnikom scalenia co nastąpiło w dniu 27 czerwca 2001 r. Dlatego też podniesiony przez skarżących w skardze zarzut – że nie były należycie podane do wiadomości informacje dotyczące poszczególnych etapów postępowania scaleniowego i z tego powodu nie złożyli zastrzeżeń, a ponadto z tej przyczyny, że przy końcu czerwca i w lipcu byli nieobecni w rodzinnej miejscowości z powodu ślubu syna – także nie jest zasadny. Jednocześnie w aktach sprawy jest protokół z rozpatrzenia zastrzeżeń do okazanego projektu scalenia. W odniesieniu do zarzutu podniesionego przez J.C. i M.C. naruszenia przez skarżoną decyzję art. 1 i art. 26 cyt. ustawy o scalaniu i wymianie gruntów należy stwierdzić, że jest także bezzasadny, co wynika również z opinii technicznej uprawnionego geodety inż. S.K..

Także zarzuty podniesione w skardze przez G.S. i L.K. nie są zasadne. Biorąc pod uwagę bowiem ukształtowanie oraz wartość szacunkową działki Nr [...]przed scaleniem, wartość szacunkowa gruntów, które otrzymali po scaleniu odpowiada w pełni zasadzie ekwiwalentności wyrażonej w art. 8 cyt. ustawy.

Natomiast, rozpatrując skargę wniesioną przez S.P. należy stwierdzić, co również prawidłowo ustalił organ II instancji, że wydzielona działka po scaleniu musiała także uwzględnić interesy innych uczestników scalenia w zakresie lokalizacji i sieci dróg, a ponadto nie zostały naruszone żadne przepisy cyt. ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

W postępowaniu poprzedzającym zatwierdzenie projektu scalenia zachowano bowiem tryb postępowania wymagany przepisami cyt. ustawy z 26 marca 1982 r. Przepisy te przewidują przeprowadzenie szeregu czynności: m.in. wyznaczenie projektu scalenia na gruncie i okazanie uczestnikom scalenia /art. 23 ust. 2, zgłaszanie zastrzeżeń do projektu scalenia przez uczestników /art. 24 ust. 1/ pod warunkiem, że nastąpiło to na piśmie w ustawowym terminie 14 dni, ponadto projekt scalenia był opracowany przez geodetę przy udziale powołanej przez Zarząd Gminy komisji /art. 10 ust. 1 w skład której weszli także członkowie rady uczestników scalenia/. Komisja ta opiniuje także zastrzeżenia uczestników do projektu scalenia /art. 24 ust. 2 i art. 25 ust. 1/. Z kolei art. 28 przewiduje szczególny tryb podania do wiadomości decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia, który został zachowany ponieważ jest to tryb lex specialis wobec przepisów kpa. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 1 i 2 tejże ustawy, uczestnicy scalenia powinni otrzymać grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, a gdy ze względów technicznych nie jest to możliwe, stosuje się dopłaty pieniężne. Za równą wartość szacunkową uważa się przy tym również wartość o różnicy nie przekraczającej 3 %. Natomiast dyspozycja art. 14 ust. 2 tej ustawy stanowi, że przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać 20 % albo 10 % dotychczas posiadanych gruntów o szczególnie wysokiej przydatności rolniczej lub gruntów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze.

Jak to wykazano szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powyższe ustawowe wymagania nie zostały naruszone wobec wszystkich stron skarżących wnoszących skargę do sądu administracyjnego, zarówno w zakresie prawa materialnego jak i prawa procesowego.

Potwierdza to także dodatkowy dowód w świetle dyspozycji art. 75 kpa w związku z art. 77 § 1 i 80 kpa będący w aktach sprawy – tj. opinia techniczna uprawnionego geodety inż. S.K. z dnia [...]lipca 2002 roku.

Natomiast kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmuje wyłącznie kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego z prawem. Ponadto Sąd nie jest uprawniony do przeprowadzania wizji lokalnej, gdyż orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy.

Z kolei zachowanie przedmiotowego trybu postępowania ma doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy scaleniowej, ponieważ zgodnie z art. 27 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, co wystąpiło w tej sprawie w odniesieniu do 419 uczestników na ogółem 429 uczestników scalenia.

Powyższe ustalenia decyzji scaleniowej stanowią jej integralną część i zostały nią zatwierdzone. Natomiast w świetle dyspozycji art. 32 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów "w razie uniemożliwiania objęcia nowo wydzielonych gruntów w posiadanie albo niedotrzymywania terminów i zasad spłat należności ustalonych w decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji".

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd orzekł jak w sentencji.