Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 248/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wa 72/19 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wa 72/19 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika [...] w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wa 72/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę kasacyjną K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca/Spółka) od wyroku tego Sądu z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wa 72/19 oddalającego skargę Spółki na bezczynność Naczelnika [...] (dalej: Organ) w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2015 r.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik Spółki będący radcą prawnym z zachowaniem ustawowego terminu - pismem z 24 czerwca 2020 r. - złożył skargę kasacyjną od powołanego na wstępie wyroku.

Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2020 r., pełnomocnik skarżącej (pismem z 7 lipca 2020 r.) został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia (zob. k. 76).

W wezwaniu w sposób prawidłowy sformułowano pouczenie, że nieuzupełnienie wskazanego braku w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 P.p.s.a. (zob. k. 77).

Powyższe wezwanie zostało skierowane na prawidłowo oznaczony adres do doręczeń pełnomocnika skarżącej (zob. k. 77 i 78).

Z kompletnych i prawidłowo sporządzonych adnotacji dokonanych przez doręczyciela na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, że z uwagi na nieobecność adresata w dniu 15 lipca 2020 r., przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej [...], pozostawiając zawiadomienie o tym fakcie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Następnie przesyłka została powtórnie awizowana 23 lipca 2020 r., i jako, że nie podjęta przez pełnomocnika w terminie siedmiu dni, zwrócona do Sądu 31 lipca 2020 r. (zob. k. 78 verte).

W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji stosownie do dyspozycji art. 73 § 4 P.p.s.a. uznał sporną przesyłkę za doręczoną z ostatnim dniem czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, tj. z dniem 29 lipca 2020 r., czyniąc o tym fakcie stosowną adnotację w aktach sprawy (zob. k. 78 verte).

W związku z powyższym, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji ocenił, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej - zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 P.p.s.a. - rozpoczął bieg 30 lipca 2020 r. i upływał 5 sierpnia 2020 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącej do dnia wydania powyższego postanowienia nie usunął braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia.

Z tych przyczyn - oznaczonym na wstępie postanowieniem - Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną Spółki.

Pismem z 21 września 2020 r. pełnomocnik Spółki wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienie domagając się jego uchylenia z uwagi na to, że przesyłka zawierająca wezwanie z 7 lipca 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie została awizowana.

Za powyższym miało w ocenie pełnomocnika przemawiać to, że: (1) pod adresem wskazanym do doręczeń ma siedzibę powiązany kapitałowo i osobowo podmiot zajmujący się profesjonalną obsługą biura kancelarii pełnomocnika skarżącej, który to podmiot poprzez kierownika biura posiada bezpośredni kontakt do listonosza dokonującego doręczeń pod rzeczonym adresem i jest każdorazowo telefonicznie zawiadamiany o nadchodzącej przesyłce; (2) we wskazanym okresie pełnomocnik był obecny pod adresem do doręczeń, a więc nie ma możliwości, aby przeszkolony pracownik recepcji budynku nie poinformował go o próbie doręczenia przesyłki i pozostawieniu awizo; wreszcie (3) podniesiono, że we wskazanym okresie dotychczasowy listonosz był zastępowany przez pracownika, który wadliwie wykonywał swoją pracę pozostawiając wśród korespondencji doręczanej stronie potwierdzenia odbioru przeznaczone dla sądu rejestrowego w Warszawie, które to pełnomocnik strony temu sądowi odsyłał.

Końcowo pełnomocnik podniósł, że złoży skargę na reklamację, lecz skutek tej skargi jest wątpliwy, bowiem tylko nadawca jest uprawniony do skutecznego wniesienia reklamacji, z tej przyczyny, pełnomocnik pozostawił telefon kontaktowy dla ustalenia sposobu dokonania cesji tego uprawnienia na adresata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego podlegało oddaleniu.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu pierwszej instancji wydane w postępowaniu międzyinstancyjnym w trybie art. 173 P.p.s.a. o odrzuceniu skargi kasacyjnej Spółki z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych tego środka prawnego w wyznaczonym terminie. Przepis ten stanowi, że Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Powyższe powoduje, że zarówno przeprowadzone przez Sąd pierwszej instancji postępowanie, zakończone zakwestionowanym rozstrzygnięciem, jak również niniejsze postępowanie, mają charakter stricte formalny, sprowadzający się z jednej strony do oceny prawidłowości i kompletności ciągu czynności procesowych Sądu prowadzących do wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, z drugiej zaś strony do oceny prawidłowości i kompletności ciągu czynności materialno-technicznych składających się na adnotacje dokonane przez doręczyciela na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, która zawierała rzeczone wezwanie, a z którymi to - jeśli są niewadliwe - ustawa wiąże skutek prawny w postaci tzw. doręczenia zastępczego (art. 73 § 4 P.p.s.a.).

W realiach niniejszej sprawy na czynności te składały się: (1) zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2020 r. - zob. k. 76; (2) wykonujące to zarządzenie wezwanie z 7 lipca

2020 r. do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej - zob. k. 77 oraz (3) przesyłka zawierająca rzeczone wezwanie, zawierająca stosowne adnotacje, którą zwrócono do Sądu i włączono do akt sprawy - zob. k 78.

W realiach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że czynności, które doprowadziły do zaistnienia skutku prawnego z art. 73 § 4 P.p.s.a., były prawidłowe i kompletne, opisu tych czynności, które tut. Sąd Kasacyjny zbadał z urzędu nie ma powodu tu powielać, gdyż profesjonalny pełnomocnik Spółki nie podnosi w ich kierunku jakichkolwiek zarzutów, co jednakże determinuje kierunek dalszych wywodów.

Przypomnienia wymaga bowiem, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru (co w równej mierze odnosić należy do niepodjetej w terminie, a zwróconej do sądu przesyłki), jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot oraz zawiera prawidłowe kompletne adnotacje - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (por. m.in. postanowienia NSA: z 20 listopada 2020 r., sygn. akt I FZ 179/20; z 30 września 2020 r., sygn. akt I FZ 159/20; z 13 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 29/20; z 25 marca 2020 r. sygn. akt II FZ 117/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 858/19 oraz wcześniejsze w tym z 4 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 419/10).

Z tej przyczyny kluczowym w niniejszej sprawie dowodem - z którego wynika domniemanie doręczenia pisma procesowego - jest treść prawidłowo wypełnionego i opisanego zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz z treścią adnotacji poczynionych na zwróconej do Sądu przesyłce. Dlatego skuteczne zakwestionowanie takiego dowodu, który prowadzi do przyjęcia domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego, jest zupełnie inną kwestią, niż skuteczne zakwestionowanie domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego, które to domniemanie jedynie wynika z rzeczonego dowodu, a czego błędnie nie dostrzega w swoich wywodach pełnomocnik skarżącej.

Pierwsza kwestia z uwagi na granice procesowe wniesionego środka odwoławczego jest przedmiotem niniejszego postępowania.

W drugim natomiast przypadku należy tego dokonać nie tyle poprzez zakwestionowanie faktu doręczenia (do czego w swym zażaleniu zmierza właśnie pełnomocnik), lecz poprzez uchylenie się od ujemnych skutków w zakresie upływu terminu, jakie wynikają dla strony z faktu doręczenia (przyjęcia domniemania doręczenia na podstawie dowodu doręczenia) - a czemu procesowo służy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, a więc środek prawny szerzej zarazem ukształtowany do urzeczywistnienia tego celu (zob. szerzej wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 28 lutego 2006 r. w sprawie P13/05 oraz

z 15 października 2002 r. w sprawie SK 6/02, jak również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2015 r. w sprawie II OSK 1046/14 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 29/20).

Skoro więc pełnomocnik nie dysponuje dowodami, na tyle pewnymi, że mogą one wzruszyć domniemanie prawdziwości i autentyczności, z których korzystają wymienione wyżej dokumenty urzędowe, a z zwłaszcza gdy (tak jak w niniejszej sprawie) w ogóle nie dysponuje żadnymi dowodami na poparcie swych twierdzeń, to wszczynanie postępowania jak niniejsze, jest w zasadzie bezcelowe. Choć nie można in abstracto wykluczyć samej możliwości wzruszenia domniemania doręczenia pisma procesowego, o którym powiedziano wyżej, to nie ulega jednak wątpliwości, że zastrzeżonym dla wyjątkowych sytuacji jest wzruszenie prawdziwości dokumentu urzędowego wyłącznie w oparciu o twierdzenia strony.

Tego stanu rzeczy w szczególności nie zmienia także i to, że jak podniósł autor zażalenia - nie wszczynał on procedury reklamacyjnej z uwagi na to, że nie jest on adresatem przesyłki, tymczasem procedura reklamacyjna wymaga tego, aby reklamację przesyłki złożył jej nadawca, bądź dokonał cesji tego uprawnienia na adresata.

Istotnie, jak to wynika z art. 92 ust. 1 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 ze zm., dalej: P.p.) w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje: (1) nadawcy; lub (2) adresatowi - w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi.

Podnosząc tego rodzaju zarzut profesjonalny pełnomocnik winien jednak mieć na uwadze (a rubrica), że przytoczony wyżej art. 92 ust. 1 P.p. zamieszony jest w rozdziale 8 omawianej ustawy, zatytułowanym: "Odpowiedzialność operatora pocztowego oraz postępowanie reklamacyjne". Z przepisów tego rozdziału oraz istoty omawianej tu procedury reklamacyjnej wynika (argumentum a rerum natura), że postępowanie reklamacyjne stanowi procedurę, której uprzednie przeprowadzenie jest konieczne dla wdrożenia postępowania przed organem rozstrzygającym, w przedmiocie uzyskania przez nadawcę (a w niektórych przypadkach przez odbiorcę) dobrowolnego wykonania przez operatora pocztowego obowiązku, wynikającego z przepisów Prawa pocztowego, związanego z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez operatora pocztowego umowy, w postaci zapłaty określonej kwoty odszkodowania.

Tymczasem w niniejszej sprawie - zgodnie z tezą dowodową, która miała rzekomo przemawiać za bezczynnością pełnomocnika w zgłoszeniu nieprawidłowego działania operatora pocztowego - zarzuty pełnomocnika ukierunkowane były na zanegowanie okoliczności związanych z awizowaniem przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Z tego względu nie było konieczne uruchamianie postępowania reklamacyjnego zmierzającego do uzyskania odszkodowania, co winno wynikać z wieloletniego doświadczenia pełnomocnika, na które powołuje się on w zażaleniu (zob. wyrok NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 858/17; por. też wyrok NSA z 29 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 1423/16). Pomijając już, że wbrew deklaracji zażalenia pełnomocnik nie wykazał nawet czy rzeczoną procedurę w ogóle wszczął.

Z tych przyczyn należało uznać, że Sąd pierwszej instancji - na podstawie dowodów mających walor dokumentów urzędowych - zasadnie ocenił, że wobec dwukrotnego niepodjęcia awizowanej przesyłki siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi rozpoczął bieg 30 lipca 2020 r. i upływał 5 sierpnia 2020 r., o czym stanowi art. 73 § 4 P.p.s.a., co wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie doprowadziło do jej odrzucenia w myśl art. 178 in fine P.p.s.a. Powołany przepis stanowi bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił podniesione zarzuty orzekając, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., jak w sentencji.

-----------------------

1