Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 20/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 2 lit. f
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Anna Falkiewicz - Kluj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2020 r., Nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] ustalił dla E. K. (Skarżąca) - wysokość odpłatności za pobyt ojca jej ojca – M. H. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości po [...] zł. miesięcznie, począwszy od 1 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 155 i art 108 §1 k.p.a. w związku z art. 60 ust. 1 i ust 2 pkt 2, art 61 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 1507 ze zm., dalej "ustawa o pomocy społecznej").

W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją Kierownika MOPS w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. M. H. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w [...] na czas określony, tj. od dnia 1 sierpnia 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Miesięczna opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] do 31 stycznia 2020 r. wynosi [...] zł. - zgodnie z Ogłoszeniem Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. (Dz. Woj. [...]. poz. [...] z dnia [...] lutego 2019 r.). Organ ustalił, że M. H. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada osoby zobowiązane do alimentacji (dzieci).

Organ ustalił, że Skarżąca jest córką M. H., a tym samym osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie z pracy męża w kwocie [...] zł., a na osobę w rodzinie [...] zł. i tym samym jest wyższy od 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej 100% kryterium dochodowego dla dwuosobowej rodziny wynosi 1056,00 zł. netto, a na osobę w rodzinie 528,00 zł. netto).

Organ pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca odmówiła podpisania umowy, o której art. 103 ustawy o pomocy społecznej, jednocześnie zwracając się z prośbą o całkowite zwolnienie z odpłatności, powołując się na art. 64 ustawy o pomocy społecznej.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] października 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i ustaliło dla Skarżącej opłatę za pobyt ojca M. H. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 1 389,91 zł. (słownie: jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt dziewięć złotych 91/100) miesięcznie, za okres od dnia 1 sierpnia 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.

Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił wysokość opłaty, która miała być uiszczana przez Skarżącą.

Wskazało, że prawidłowy sposób ustalenia przedmiotowej opłaty polega na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną.

Zgodnie z Ogłoszeniem Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej w roku 2019 (Dz. Urz. Woj. [...]. z dnia [...] lutego 2019 r., poz. [...]), średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...], od dnia 1 marca 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. wynosił [...] zł.

Opłatą za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej w pierwszej kolejności został obciążony sam M. H. w wysokości 70% emerytury, tj. [...] zł. ([...] zł. X 70%).

Z uwagi na to, że M. H. nie był w stanie pokryć całej opłaty za pobyt w placówce, obowiązkiem ponoszenia części opłaty została obciążona Skarżąca, będąca jego córką.

Kolegium wskazało, że ustalając opłatę za pobyt Pana M. H. w DPS w [...] za okres od dnia 1 sierpnia 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. należało uwzględnić dochód i sytuację rodzinną Skarżącej się na dzień [...] września 2019 r., kiedy to organ przeprowadzał do sprawy niniejszej wywiad środowiskowy. Skarżąca prowadziła wówczas wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Dochód rodziny stanowiło wynagrodzenie z pracy męża w kwocie [...] zł., a na osobę w rodzinie [...] zł.

Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia Skarżącej złożonego [...] października 2019 r. wynika, że prowadziła ona wspólne gospodarstwo domowe tylko z mężem, synowi A. pomagała w formie rzeczowej lub usługowej, ponieważ jest osobą niepełnosprawną. A. prowadził odrębne gospodarstwo domowe. Sytuacja zmieniła się dopiero od [...] lutego 2020 r., kiedy to A. K. stał się osobą bezrobotną z zasiłkiem dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. miesięcznie i zmuszony był przez tę sytuację prowadzić wspólne gospodarstwo domowe ze Skarżącą i jej mężem.

Zmianę sytuacji dochodowej i rodzinnej Kolegium uwzględniło ustalając Skarżącej opłatę za pobyt ojca w DPS w [...] od dnia 1 lutego 20202 r. na czas nieokreślony, (decyzja SKO w Płocku z dnia [...] października 2020 r., Nr [...]).

Kolegium wskazało, że wysokość opłaty wnoszonej przez Skarżącą obliczyć należało stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej, gdyż prowadzi wraz z mężem dwuosobowe gospodarstwo domowe. W tym celu należy zsumować dochody Skarżącej i jej męża, które łącznie wynoszą [...] zł., po czym podzielić otrzymany wynik na dwa – w ten sposób uzyskany dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do wniesienia opłaty, tj. [...]zł. ([...] : 2 = [...] zł.). Od otrzymanej w ten sposób kwoty trzeba następnie odjąć trzykrotność kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów - na dzień wydania niniejszej decyzji jest to przepis § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358), zgodnie z którym kryterium to wynosi 528 zł. W ten sposób uzyskamy maksymalną kwotę opłaty, jaką można obciążyć odwołującą się w związku z pobytem jej ojca w domu pomocy społecznej, tj. [...] zł. [[...] zł. - [...] zł.(3x[...] zł.) = [...] zł.].

Kolegium uznało zatem, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił wysokość opłaty, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i orzeczeniem co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Kolegium uznało za niezasadne zarzuty podniesione w odwołaniu.

Wskazało, że jak wynika z akt sprawy, że organ pierwszej przeprowadził rozmowę z pracownikiem Urzędu Stanu Cywilnego na okoliczność, jakie są możliwości ustalenia z rejestru PESEL, czy dana osoba posiada dzieci. W odpowiedzi uzyskał informację, że potrzebne są dane osoby sprawdzanej oraz dane matki ewentualnych dzieci. Następnie przeprowadzono rozmowę z M. H., z której wynika, że po rozstaniu się z żoną miał on inną kobietę - nie pamięta jej imienia i nazwiska, przy czym nie zawarł z nią związku małżeńskiego i nie miał dzieci. Posiada tylko troje dzieci z byłą żoną Panią I. H., tj. E. S., A. B. i E. K.. Organ pierwszej instancji uczynił zatem wszystko, co było możliwe w celu ustalenia osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że możliwe jest ustalenie opłaty za okres poprzedzający wydanie decyzji. Podkreśliło, że od momentu przyjęcia do domu pomocy rozpoczyna się pobyt w nim, który zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest odpłatny. Nie w każdym przypadku będzie możliwe wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt jednocześnie z decyzją o skierowaniu do takiego domu. Tymczasem zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli od dnia umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, gdyż decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego

Końcowo Kolegium wyjaśniło, że postępowanie w sprawie zwolnienia z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty, jest odrębnym postępowaniem od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku. Na odrębności te zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 649/16. Rozstrzygnięcie o zwolnieniu od opłat jest rozstrzygnięciem następczym wobec określenia wysokości odpłatności i zobowiązania do ponoszenia tych kosztów.

Kolegium przyznało, że niewątpliwie orzecznictwo jest w tej kwestii niejednolite i dopuszcza łączenie zwolnienia z opłaty z ustaleniem jej wysokości, na co wskazują wyroki przywołane przez Skarżącą w odwołaniu. Niemniej jednak Kolegium stanęło na stanowisku wyrażonym przez NSA w wyroku z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 649/16.

Skarżąca wniosła skargę na decyzję Kolegium zarzucając jej naruszenie :

1. art. 7 kpa oraz 7a kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie jakichkolwiek kroków zmierzających do pełnego ustalenia stanu faktycznego, brak przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, czego skutkiem jest nieustalenie sytuacji materialnej M. H. i wszystkich uzyskiwanych przez niego dochodów (innych nie emerytura), które pozwalałyby na samodzielne pokrywanie przez niego kosztów pobytu w DPS w [...],

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 61 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez niepodjęcie wystarczających działań odnośnie ustalenia w toku prowadzonego postępowania katalogu osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt M. H. w DPS w [...], albowiem z zaskarżonej decyzji wynika, że organ ustalił na podstawie rozmowy z pracownikiem USC jakie są możliwości ustalenia z rejestru PESEL czy dana osoba ma dzieci, później przeprowadził rozmowę z M. H., podczas której ten nagłe zapomniał jak nazywa się jego wieloletnia konkubina i tym samym organ poprzestał na poszukiwaniu innych osób zobowiązanych do alimentacji, w sytuacji gdy nagła niepamięć M. H. co do danych konkubiny powinna wzbudzać wątpliwości co do jego prawdomówności, albowiem w ten sposób być może "kryje" inne osoby przed obowiązkiem opłacania za jego pobyt.

3. niezasadne zobowiązanie skarżącej do ponoszenia opłaty za pobyt M. H. w DPS za okres od 1 sierpnia 2019 roku do 31 stycznia 2020 roku, w sytuacji gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że iż brak jest możliwości ustalenia opłaty za pobyt pensjonariusza za okres od daty umieszczenia podopiecznego w placówce do daty wydania rozstrzygnięcia (II SA/Bk 827/18), a nadto gdy w pierwszej decyzji z dnia 30 stycznia 2020 roku pobyt został określony od dnia 30 grudnia 2019 roku.

4. naruszenie przepisu art. 64 ustawy poprzez jego niezastosowanie i niezwolnienie w skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej, w sytuacji gdy jest możliwe łączenie instytucji ustalania wysokości opłata ze zwolnieniem od jej ponoszenia, szczególnie gdy po stronie skarżącej występują przesłanki do takiego zwolnienia z opłaty.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].04.2020 roku Nr [...], względnie o zwolnienie Skarżącej od obowiązku ponoszenia opłat za pobyt M. H. w DPS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Sąd administracyjny pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji, pomimo uznania zarzutów podniesionych w skardze za niezasadne sąd uchylił decyzję Kolegium uznając, że narusza ona przepisy prawa materialnego, to jest art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej.

Skarżąca podnosiła w skardze, że organ zobowiązany był w jednym postępowaniu ustalić wysokość opłaty oraz zwolnić ją z obowiązku jej ponoszenia.

Zarzut ten jest niezasadny.

W świetle art. 64 ustawy o pomocy społecznej osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty przy spełnieniu określonych w przepisie przesłanek. Zatem uprawnienie do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 64 ustawy o pomocy społecznej, przez osobę obowiązaną do uiszczenia opłaty za pobyt w DPS, aktualizuje się w momencie skonkretyzowania ogólnego obowiązku, najczęściej w związku z wydaniem decyzji ustalającej tę opłatę wydawanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Istotny jest tu moment, w którym rzeczywiście dochodzi do konkretyzacji tego obowiązku, tj. moment, w którym powstaje wykonalne, możliwe do dochodzenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, publicznoprawne zobowiązanie danej osoby do uiszczenia tej opłaty. Treść art. 64 in principio ustawy o pomocy społecznej. jednoznacznie wskazuje, że zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS może zostać dokonane jedynie na wniosek osoby wnoszącej opłatę za pobyt w DPS. Wskazanie w tym przepisie na "osobę wnoszącą opłatę" w doktrynie, jak i w orzecznictwie wiąże się z tym, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa. Zwolnienie takie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony.

Na takie rozumienie pojęcia osoby wnoszącej opłatę za pobyt w DPS zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2018 r. I OPS 7/17, podkreślając, że użyte w art. 64 ustawy o pomocy społecznej pojęcie osób wnoszących nie oznacza ogólnego obowiązku ponoszenia opłat, ale dotyczy takich sytuacji, w których ogólny obowiązek ustawowy przekształcił się w konkretne zobowiązanie do wnoszenia opłaty, czyli ustalone zostały zarówno osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty, jak i sama opłata.

Nie znając zakresu takiego obowiązku, wnioskodawca nie może nawet stwierdzić, czy mu podoła, czy też powinien wystąpić z wnioskiem o całkowite lub częściowe zwolnienie z nieustalonej jeszcze opłaty" (I. Sierpowska, Komentarz do art. 64 u.p.s. (w:) eadem, Pomoc społeczna. Komentarz, WKP 2017, dost. w SIP LEX, nr 10641), "[z) treści art. 64 jednoznacznie bowiem wynika, że udzielić ulgi można wyłącznie osobom wnoszącym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Nie sposób do tej kategorii osób zaliczyć podmiotów, co do których nie doszło jeszcze do skonkretyzowania ich obowiązku w decyzji ostatecznej" (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r., IV SA/Gl 694/17, LEX nr 2420622). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z 30 listopada 2007 r., IV SA/Gl 431/07 wskazał w tym kontekście, że gdyby dopuścić wnioskowanie przez stronę o zwolnienie jej z opłaty za pobyt w DPS przed ustaleniem przez kompetentny w tym zakresie organ administracyjny wysokości tej opłaty, wówczas "mogłoby dojść nawet do paradoksalnej sytuacji, w której strona domagałaby się zwolnienia z wyższej kwoty opłaty, niż opłata, którą organ dopiero zamierza ustalić". Poza tym, "postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 6 czerwca 2017 r., I OSK 649/16).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uzasadnieniu wyroku z 20 marca 2018 r., III SA/Kr 82/18 wskazał dodatkowo, że "zagadnienie zwolnienia jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, aniżeli to dotyczące obowiązku ponoszenia opłaty w określonej wysokości. Skoro (...) od tejże opłaty można zwolnić również »częściowo«, to ów ułamek musi być zrelatywizowany do jakiejś wymiernej, ostatecznie określonej sumy. Zatem istnienie owego obowiązku jest przesłanką pierwotnie warunkującą późniejsze ewentualne zwolnienie". Stanowisko to jest powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych (poza wyrokami powołanymi powyżej zob.m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 stycznia 2018 r., II SA/Lu 586/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 25 października 2017 r., II SA/Rz 865/17; oraz z 10 lipca 2013 r., II SA/Rz 493/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2019 r. I OSK 1782/19).

Prawidłowo zatem Kolegium uznało, że kwestia zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt jest sprawą odrębną od sprawy o ustalenie wysokości opłaty. Zatem przedwczesne było stanowisko Kolegium wyrażone w uzasadnieniu decyzji, że podnoszone przez Skarżąc okoliczności w pełni uzasadniają pozytywne rozpoznanie wniosku Skarżącej o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Skarżąca zarzucała również organowi, że postąpił wadliwie ustalając wysokość ponoszonej przez nią opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej z mocą wsteczną to jest z dniem wcześniejszym niż dzień wydania decyzji.

Kwestie dotyczące pobytu i opłat za pobyt w domu pomocy społecznej regulowane są poprzez wydanie kolejnych decyzji administracyjnych. W pierwszej kolejności wydawana jest decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), następnie decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 2 ustawy) i wreszcie decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Decyzja ta wydawana jest niejednokrotnie już po faktycznym umieszczeniu danej osoby w domu pomocy społecznej a więc już po rozpoczęciu przez nią korzystania z usług świadczonych przez placówkę opiekuńczą.

Skoro ustalenie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej powiązane jest ze zdarzeniem jakim jest umieszczenie danej osoby w określonej placówce, to dopuszczalne jest wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt z mocą wsteczną to jest poczynając od dnia zaistnienia owego zdarzenia.

Sąd zwraca uwagę, że deklaratoryjność lub konstytutywność decyzji nie przesądza bowiem o jej temporalnej skuteczności. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że kwestia, jaki skutek – ex tunc, czy ex nunc – ma określony akt administracyjny jest związana nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r. str. 47 i nast. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki NSA: z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09, z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 982/12 i z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 221/16, CBOSA i A. Mączyński Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151).

Należy również zwrócić uwagę, że pogląd o możliwości wydawania z mocą wsteczną decyzji zmieniających wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą okoliczności faktycznych ugruntowany jest już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por wyroki z 13 października 2017 r., I OSK 2170/16, z 14 listopada 2018 r, I OSK 609/15, z 16 grudnia 2018 r., I OSK 2289/17, 18 maja 2020 r. I OSK 2305/19). W ocenie sądu rozpoznającego sprawę ten sam mechanizm musi znaleźć zastosowanie do decyzji ustalającej wysokość opłaty w związku z umieszczeniem danej osoby w placówce opiekuńczej.

Przywołana przez Skarżącą "pierwotna decyzja" organu pierwszej instancji uchylona została decyzją Kolegium z [...] marca 2020 r., nie skutkowała zatem powstaniem po stronie Skarżącej żadnych praw ani obowiązków.

Skarżąca kwestionowała również ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia organów obu instancji dotyczące ilości osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej.

Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że Skarżąca ma dwie siostry na które również nałożony został obowiązek uiszczania opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Opłaty te nałożone zostały decyzjami Kolegium z dnia [...] października 2020 nr [...] i [...] na okres od 1 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. oraz nr [...] i [...]ona 20 okres od 1 lutego 2020 r. odpowiednio na A. B.i E. S..

W ocenie Skarżącej, organy zaniechały ustalenia, czy jej ojciec nie ma jeszcze innych dzieci, na które mógłby zostać nałożony obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt sprawy prowadzone były poszukiwania innych dzieci ojca skarżącej. Jak wynika z ustaleń organów ojciec Skarżącej wskazywał, że nie ma innych dzieci poza skarżącą i jej siostrami. Wskazał również, że nie pamięta imienia i nazwiska swojej byłej konkubiny wyjaśnił również, że nie ma z nią dzieci.

Skarżąca kwestionowała wiarygodność twierdzeń swojego ojca co do niepamiętania imienia i nazwiska konkubiny. Rzeczywiście, może budzić wątpliwości, czy ojciec Skarżącej faktycznie mógł zapomnieć dane swojej wieloletniej – jak twierdzi Skarżąca – konkubiny, jednak organ nie ma możliwości zweryfikowania ani prawdziwości twierdzeń ojca skarżącej, ani też prawdziwości jej twierdzeń, co do wieloletniego związku ojca z inną kobietą. Nie dysponując danymi dotyczącymi ewentualnej matki innych dzieci organ nie ma możliwości ustalenia ich danych.

Organy administracji obowiązane są do prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia wszystkich istotnych dla rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych. Nie oznacza to jednak nałożenia na organy obowiązku o charakterze absolutnym. Organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że dochody jej ojca obejmują jeszcze inne elementy niż uzyskiwana przez niego emerytura. Nie przedstawiła również żadnych konkretnych informacji pozwalających na ustalenie, że na innych jeszcze osobach niż Skarżąca i jej siostry ciąży wobec ojca obowiązek alimentacyjny uzasadniający nałożenie na nie opłaty za jego pobyt w DPS.

W konsekwencji uznać należy, że organ postąpił prawidłowo wydając decyzje o ponoszeniu opłaty za pobyt W. H. w domu pomocy społecznej przez jego trzy córki, to jest skarżącą i jej dwie siostry.

Tym niemniej zwrócić należy uwagę na następującą okoliczność. Zgodnie z art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

Opłata, o której mowa w art. 61 ust. 2e ustawy to opłata ponoszona przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2. W realiach w realiach niniejszej sprawy są to córki W. H..

Średni koszt utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. wynosił, zgodnie z ogłoszeniem Starosty [...] [...] złotych. Ojciec skarżącej obciążony został opłatą w wysokości [...] złotych, to jest do wysokości 70 % uzyskiwanej przez siebie emerytury. Pozostała zatem do rozliczenia kwota [...] złotych. Uwzględniając wynikający z art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej obowiązek proporcjonalnego rozdzielenia tej opłaty pomiędzy wszystkie córki, maksymalna kwota, którą mogła być obciążona każda z nich wynosiła [...] ([...] : 3= [...]).

Oznacza to, że z jednej strony granicę wysokości opłaty stanowi wysokość kwoty przekraczającej kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 62 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy o pomocy społecznej (i która to kwota została prawidłowo ustalona przez Kolegium w zaskarżonej decyzji). Jednocześnie jednak, kwota ta nie może przekraczać pozostałej do uiszczenia opłaty za pobyt w DPS podzielonej pomiędzy ilość osób obowiązanych do jej uiszczenia

Na Skarżącą nałożona została opłata w [...] złotych. Oznacza to, że wysokość opłaty nałożonej na Skarżącą została ustalona niezgodnie z art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca mogła być obciążona opłatą za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej w okresie1 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. do kwoty 980,26 złotych.

W konsekwencji rozpoznając ponownie sprawę Kolegium uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku i orzekając jako organ kasatoryjny uchyli decyzję organu pierwszej instancji oraz ustali wysokość opłaty ponoszonej przez Skarżącą za pobyt jej ojca w DOPS od 1 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. zgodnie z przedstawioną przez sąd oceną prawną.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję.