Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1108/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 i 11, art. 60, art. 61 , art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją znak [...] z dnia [...].07.2020 r. Prezydent Miasta S. (dalej przywoływany jako: Organ I instancji) orzekł zmienić decyzję z dnia [...].08.2019 r. znak: [...], w ten sposób, że od dnia [...].08.2020 r. ustalił miesięczną opłatę za pobyt Pani A. K. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca") w Domu Pomocy Społecznej w S. w wysokości [...] zł tj. 70% aktualnego dochodu. Następnie, decyzją znak [...] z dnia [...].09.2020 r. Organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...].07.2020 r. w ten sposób, że w stosunku do Skarżącej:

1) od dnia [...].06.2020 r. do dnia [...].05.2021 r. ustalił pełną odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w S. w wysokości [...] zł miesięcznie,

2) od dnia [...].06.2021 r. ustalił odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w S. w wysokości [...] zł miesięcznie, tj. 70% dochodu,

ustalił dopłatę do pobytu w Domu Pomocy Społecznej w S. za okres od dnia:

[...].06.2020 r. do [...].07.2021 r. w wysokości [...] zł; za okres od dnia [...].08.2020 r. do [...].09.2020 r. w wysokości [...] zł, tj. łącznie [...] zł;

4) ustaloną w pkt. 3 odpłatność należy uiścić do dnia [...].10.2020 r. w kasie lub na konto Domu Pomocy Społecznej w S. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja została wydana w związku z uzyskaniem przez Skarżącą jednorazowego dochodu w wysokości [...] zł z tytułu sprzedaży mieszkania w czerwcu 2020 r. i dochód ten został podzielony na 12 kolejnych miesięcy.

2. Pismem z dnia [...].09.2020 r. Skarżąca wniosła podpisane przez siebie odwołanie od w/w decyzji. Następnie osobnym pismem również z dnia [...].10.2020 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł odwołanie od w/w decyzji, wskazując w szczególności, że strona nie uzyskała dochodu w wysokości [...] zł z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości ponieważ poniosła następujące koszty:

1) [...] zł z tytułu zwrotu odszkodowania za zwróconą działkę,

2) [...] zł wynagrodzenia dla kancelarii prowadzącej sprawę,

3) [...] zł prowizji dla banku,

4) [...] zł z tytułu wypisu aktu notarialnego,

5) [...] zł kosztów innych.

Zdaniem Skarżącej faktyczny dochód wynosił więc [...] zł. W uzasadnieniu wskazano również, że Organ I instancji ustalając dochód z w/w tytułu nie pomniejszył go o należny podatek dochodowy. W uzasadnieniu podniesiono również, że Organ I instancji nie ustalił kosztów faktycznie poniesionych na utrzymanie Skarżącej w DPS.

3. Decyzją z dnia [...].12.2020 r. o sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Kolegium wskazało, że Organ I instancji nie ustalił wysokości kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości, co stanowi istotny brak w materiale dowodowym, który nie pozwala na prawidłową weryfikację kwoty ustalonej odpłatności. Dodatkowo, do akt sprawy nie załączono decyzji pierwotnie ustalającej opłatę za pobyt w DPS, tj. decyzji z dnia [...].08.2019 r. Na marginesie Kolegium podało, że nie można wykluczyć, iż Skarżąca jest zwolniona z zapłaty takiego podatku na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

4. Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2021 r., Prezydent Miasta S. zmienił decyzję z dnia [...].07.2020 r. w ten sposób, że:

od dnia [...].06.2020 r. do dnia [...].03.2021 r. ustalił pełną odpłatność za pobyt Skarżącej w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie;

od dnia [...].04.2021 r. do dnia [...].05.2021 r. ustalił pełną odpłatność za pobyt Skarżącej w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie;

od dnia [...].06.2021 r. ustalił odpłatność za pobyt Skarżącej w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie, tj. 70% dochodu;

ustalił dopłatę do pobytu Skarżącej w DPS za okres od dnia [...].06.2020 r. do [...].07.2020 r. w wysokości [...] zł; za okres od dnia [...].08.2020 r. do [...].03.2021 r. w wysokości [...] zł, za okres od dnia [...].04.2021 r. do [...].05.2021 r. w wysokości [...] zł, tj. łącznie [...] zł;

ustaloną w pkt 4 odpłatność nakazał należy uiścić do dnia [...].07.2021 r. w kasie lub na konto Domu Pomocy Społecznej w S. przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że po ponownym rozeznaniu sytuacji stwierdzono, że zgodnie z pismem z Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].03.2021 r., znak: [...] w systemie komputerowym ww. Urzędu nie zarejestrowano zeznania PIT-39 Pani A. K. o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2015-2019. Zgodnie z powyższym pismem, jeśli zbycie nieruchomości nastąpiło po upływie pięciu lat, nie licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, nie generuje ono przychodu ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie kwota uzyskana z takiego zbycia nie podlega opodatkowaniu. Udział w nieruchomości położonej przy al. [...] nr [...], obręb [...] [...] Skarżąca otrzymała na podstawie ostatecznej decyzji wydanej przez Starostę L. z dnia [...].11.2018 r. jako zwrot wywłaszczonej w latach 90-tych nieruchomości, a zatem otrzymany przez Skarżącą dochód nie podlegał opodatkowaniu. Decyzja doręczona została stronie dnia [...].06.2021 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o terminie do wniesienia odwołania.

5. W dniu [...].07.2021 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, że nigdy nie uzyskała ona dochodu w kwocie [...]zł tyt. sprzedaży udziału w nieruchomości; od ww. kwoty należy bowiem odliczyć poniesione koszty, takie jak: wpłaty do UM w L. tyt. zwrotu odszkodowania, wynagrodzenia dla kancelarii prowadzącej sprawę, prowizję banku, opłaty za wypis aktu notarialnego oraz inne koszty, w łącznej kwocie [...]zł. Łączny dochód skarżącej z tyt. sprzedaży udziału w ww. nieruchomości wyniósł nie więcej niż [...] zł. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podana kwota zostanie pomniejszona o wysokość należnego z tytułu nabycia podatku dochodowego. Ponadto pełnomocnik strony podniósł, że opłata za pobyt w DPS wnoszona przez mieszkańca domu nie może przekroczyć 70% dochodu tego mieszkańca. Podzielenie kwoty [...]zł przez 12 miesięcy, zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej daje kwotę [...]zł miesięcznie. Sumując ten dochód z kwotą świadczenia emerytalnego skarżącej w wysokości [...] zł otrzymujemy kwotę [...]zł miesięcznie. Nadmienić jednak trzeba, iż powyżej wskazane kwoty są kwotami brutto, od których należy odliczyć stosowny podatek dochodowy w rozumieniu przepisów ustawy PIT (a zwłaszcza podatek dochodowy od zbycia nieruchomości). W ocenie Skarżącej na potrzeby ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS posługiwanie się pojęciem dochodu lub przychodu nie może nastąpić bez odniesienia się do definicji legalnych tych pojęć przewidzianych w przepisach ustaw podatkowych, a zwłaszcza ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie wyłącznie pojęcia dochodu użytego na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że podatek dochodowy od zbycia przedmiotowego udziału w nieruchomość wynosi [...] zł, zaś od uzyskiwanego świadczenia emerytalnego: [...] zł. Łączna wysokość dochodu z tytułu zbycia nieruchomości (po odjęciu podatku dochodowego) wynosi: [...] zł - [...] zł - [...] zł, zaś świadczenia emerytalnego: [...] zł — [...] zł = [...] zł. Powyższe daje łączne kwotę [...]zł: 12 miesięcy = [...] zł miesięcznie. Tym samym 70% dochodu strony (po odliczeniu podatku dochodowego) zgodnie z art. 61 ustawy to [...] zł. Dopiero od tak obliczonych kwot (kwot netto) organ I instancji winien był ustalić prawidłową wysokość opłaty za pobyt Pani A. K. w DPS zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy, czego nie uczynił w treści decyzji z dnia [...].06.2021 r. Ponadto pełnomocnik strony zaakcentował, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, a nie w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Oznacza to, że opłata za pobyt w DPS powinna być ustalona w niższej wysokości niż wskazana w zarządzeniu Prezydenta Miasta S. nr [...].

6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) w związku z art. 8 ust. 3 i 11, art. 60, art. 61, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 z póżn. zm.), orzekło utrzymać w mocy decyzję Organu pierwszej instancji

W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaszły okoliczności wymienione w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, bowiem z zebranej dokumentacji oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że w dniu [...].06.2020 r. Skarżąca dokonała sprzedaży nieruchomości położonej w L. przy al. [...] nr [...], obręb [...] [...], należącej do Niej w [...] części, uzyskując z tego tytułu łączną kwotę [...]zł (akt notarialnym repertorium A numer [...] z dnia [...].06.2020 r.). Kwotę tą strona otrzymała w miesiącu czerwcu 2020 r. Doszło zatem do zmiany sytuacji dochodowej strony, o której mowa w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a więc zachodziły podstawy do zmiany decyzji regulującej wysokość odpłatności za pobyt w DPS.

Kolegium podzieliło ustalenia Organu I instancji w zakresie wyliczenia wysokości odpłatności za pobyt Skarżącej w DPS.

Jednorazowy dochód uzyskany z tytułu sprzedaży mieszkania w miesiącu czerwcu 2020 r. w wysokości [...] zł (dochód ten, zgodnie z ustaleniami Organu I instancji nie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych) podzielono na 12 kolejnych miesięcy, tj. od [...].06.2020 r. do [...].05.2021 r. i uzyskano kwotę [...]zł. Sumując ten dochód z miesięcznym świadczeniem wypłacanym przez ZUS w 2020 r. w wysokości [...] zł, łączny miesięczny dochód Skarżącej wyniósł [...] zł, a 70 % tego dochodu stanowi kwota [...]zł. Z kolei od dnia [...].03.2021 r. miesięczne świadczenie otrzymywane przez Skarżącą z ZUS wynosiło [...] zł, co sumując z dochodem jednorazowym daje kwotę [...]zł miesięcznie, a 70% tego dochodu stanowi kwota [...]zł. Obliczony w ten sposób dochód w okresie od dnia [...].06.2020 r. do dnia [...].03.2021 r, przekracza średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej S. przy ul. [...], który zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta S. z dnia [...].02.2020 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Z. z [...]) do dnia [...].04.2021 r. wynosił [...] zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest ustalona do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania w placówce, kwotę odpłatności zgodnie z art. 60 ust. 1 oraz w zw. z art. 8 ust. 11 ustawy ustalono na poziomie [...] zł miesięcznie w okresie od dnia [...].06.2020 r. do dnia [...].03.2021 r. z uwzględnieniem faktu, iż wypłata z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie [...]zł nastąpiła w miesiącu czerwcu 2020 r. Natomiast w okresie od dnia [...].04.2021 r. do dnia [...].05.2021 r. dochód Skarżącej przekraczał kwotę średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej S. przy ul. [...], który zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta S. z dnia [...].02.2021 r. (Dziennik Urzędowy Województwa [...] wynosi [...] zł miesięcznie (zaś pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania w placówce). Dlatego kwotę odpłatności zgodnie z art. 60 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 11 ustawy ustalono na poziomie [...] zł miesięcznie w okresie od dnia [...].04.2021 r. do dnia [...].05.2021 r. Tak ustalona odpłatność winna obowiązywać w okresie od [...].06.2020 r. do [...].05.2021 r. Jednakże wobec faktu, iż za okres od [...].06.2020 r. do dnia [...].07.2020 r. odpłatność za pobyt Pani A. K. w DPS została uregulowana według uprzednio określonego dochodu, zgodnie z decyzją z dnia [...].08.2019 r., tj. [...] zł miesięcznie oraz za okres od dnia [...].08.2020 r. do dnia [...].05.2021 r., zgodnie z decyzją z dnia [...].07.2020r., tj. [...] zł miesięcznie, wystąpiła konieczność wyrównania za wskazany okres kwoty, jaka winna być naliczona z tytułu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w S. przy ul. [...]. Należało zatem ustalić obowiązek dopłaty tytułem odpłatności za wskazany okres:

od dnia [...].06.2020 r. do [...].07.2020 r. w wysokości [...] zł;

od dnia [...].08.2020 r. do [...].03.2021 r. w wysokości [...] zł; od dnia [...].04.2021 r. do [...].05.2021 r. w wysokości [...] zł; łącznie jest to kwota - [...] zł.

Od dnia [...].06.2021 r. dochód Pani A. K. stanowi świadczenie otrzymywane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł miesięcznie. W związku z tym odpłatność za pobyt w DPS uległa zmianie i od dnia [...].06.2021 r. wynosi [...] zł miesięcznie.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, Kolegium wskazało, że w spornym okresie 70% dochodu Skarżącej było wyższe od średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS, co oznacza że mieszkaniec ponosi ww. odpłatność w pełnej wysokości.

7. Nie zgadzając się z opisaną decyzją Organu odwoławczego Skarżąca zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Podobnie jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej zarzuciła jej wydanie z naruszeniem przepisów art. 8 ust. 3, ust. 11, art. 61 ust. 2 pkt 1, i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nadto art. 77 § 1 K.p.a. oraz powielił argumentację merytoryczną wywodząc, że środki uzyskane ze sprzedaży udziału w nieruchomości jako dochód należy pomniejszyć o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych i kosztami uzyskania przychodu a pojęcia te powinny być interpretowane zgodnie z przepisami ustawy o PIT. W ocenie pełnomocnika Skarżącej, uzyskała ona dochód nie większy niż [...], a nie [...]. jak wskazano w treści zaskarżonej decyzji Organu odwoławczego.

8. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie znajdując podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

9. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.

Sąd administracyjny nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Decyzja nie podlega także uchyleniu z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.

10. Istotę sporu stanowi ustalenie wysokości dochodu Skarżącej, a w konsekwencji - wysokości odpłatności za pobyt w DPS, w związku z uzyskaniem dochodu z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości.

11. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

W myśl art. 60 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

małżonek, zstępni przed wstępnymi,

gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą trybie art. 103 ust. 2:

w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Podstawę prawną kwestionowanej decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt w DPS stanowi art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku m.in. zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 przywołanej ustawy posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla", co oznacza, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny, bo tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym ta zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Należy uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki NSA: z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 982/12, z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16, z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2763/16, z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 922/16). Zmiana decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. dotycząca wysokości opłaty za pobyt w DPS może więc mieć skutek wsteczny, tj. wywołać skutek z datą wcześniejszą, aniżeli data wydania decyzji zmieniającej.

Zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 3 u.p.s., który definiuje pojęcie dochodu na potrzeby ustawy o pomocy społecznej, podstawę obliczenia dochodu stanowi każdy przychód, niezależnie od tytułu i źródła jego uzyskania. Co do zasady bierze się pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jednakże w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 u.p.s.). Zaznaczyć przy tym należy, że pojęcie "dochodu jednorazowego", oznacza świadczenie o charakterze incydentalnym, nie zaś np. okresowym.

Istotne dla rozważania, jaki rodzaj przychodu stanowi podstawę uznania za dochód w rozumieniu uregulowań u.p.s., ma sformułowanie "niezależnie od źródeł i tytułu uzyskania przychodu". Unormowania u.p.s. w zakresie badania sytuacji dochodowej nakazują zatem uwzględniać każdą złotówkę dochodu, otrzymaną przez wnioskującego o świadczenia z pomocy społecznej (tu: pensjonariusza DPS).

Analiza treści normatywnej zawartej w art. 8 ust. 11 ustawy prowadzi do wniosku, że stanowi on samodzielną (niezależną od regulacji na gruncie prawodawstwa stricte podatkowego), definicję legalną pojęcia dochodu dla potrzeb realizacji celów pomocy społecznej. Cele te określa art. 2 ust. 1 ustawy stanowiący, że "pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości".

O ile tak uzyskany i obliczony dochód pozwala na samodzielne przezwyciężenie trudności życiowych przy pomocy posiadanych środków własnych, to świadczenie pomocy społecznej (tu: w formie ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w domu pomocy społecznej) nie jest dopuszczalne i taka sytuacja zaistniała w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy.

12. Przepis art. 8 u.p.s. zawiera zamknięty katalog zarówno pomniejszeń przychodu (ust. 3), jak i tych przychodów, których się nie wlicza do dochodu (ust. 4). Przepisy te należy interpretować ściśle, nie można przy ich stosowaniu posługiwać się wykładnią rozszerzającą, albowiem są to wyjątki od zasady ogólnej, traktującej każdy przychód jako źródło dochodu ustalanego na potrzeby tej ustawy.

Sąd orzekający w sprawie opowiada się za ścisłą wykładnią unormowań kreujących legalną definicję dochodów na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Taka też jest przeważająca linia orzecznicza sądów administracyjnych w tych sprawach.

Zauważyć przy tym należy, że rozszerzająca wykładnia przepisów dotyczących odliczeń od dochodów wydatków mieszkaniowych znana jest przede wszystkim na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest ona znana Sądowi rozpoznającemu tę sprawę i akceptowana, ale w sprawach o świadczenia rodzinne. Należy jednak pamiętać, że wykładnia ta nie może mieć bezpośredniego przełożenia na grunt ustawy o pomocy społecznej, a to z uwagi na precyzyjną definicję legalną dochodów zawartą w ustawie o pomocy społecznej, różniącą się w treści od definicji zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych, która wprost w treści art. 3 pkt 1 lit. a), odsyła do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro zatem, zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...), bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania to teza o odrębności definicyjnej zachowuje także aktualność po zmianie art. 8 ust. 3 pkt 1) u.p.s. który w obecnym brzmieniu do składników pomniejszających przychód przy ustalaniu dochodu zalicza miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz koszty uzyskania przychodu. Brak bowiem jest w dalszym ciągu odesłania do przepisów u.p.d.o.f., co uznać należy za celowy zabieg ustawodawcy.

Ponadto, Sądowi znane są orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące na konieczność wykładania pojęć "przychodu" i "dochodu" użytych w art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w kontekście przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się dla przykładu, że dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania (o ile w ciągu trzech lat od zbycia nieruchomości przeznaczony zostanie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych), nie wlicza się do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 11 w zw. ust. 3 u.p.s. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 października 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 719/17, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1227/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1847/16). Poglądy powyższe jednak, nawet w przypadku ich uznania, pozostają irrelewantne dla sprawy (wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bowiem a contrario – przychodem i w konsekwencji dochodem, o którym mowa w art. 8 ust. 11 w zw. ust. 3 u.p.s. jest dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości (bądź jej części; udziału w nieruchomości, etc.), nieprzeznaczony na cele mieszkaniowe.

Nawet jednak przyjęcie tak rozszerzającej wykładni odliczeń od dochodów, a więc przy zastosowaniu wykładni systemowej zewnętrznej, na gruncie rozpoznawanej sprawy nie przyniosłoby oczekiwanego przez pełnomocnika Skarżącej skutku.

Podnieść należy po pierwsze, że nawet jeśli dochód z tytułu zbycia nieruchomości został osiągnięty po upływie 5 lat od daty jej nabycia, i w związku z tym nie podlega on opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wciąż na gruncie art. 8 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 8 ust. 11 u.p.s. pozostawać będzie dochodem jednorazowym mającym bezpośrednie przełożenie na sposób wyliczenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS. Po wtóre, skoro ustawodawca do składników pomniejszających przychód przy ustalaniu dochodu zaliczył miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz koszty uzyskania przychodu, to uznać należy, iż jeśli sprzedaż nieruchomości lub jej części (udziału) nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych to nie ma także zastosowania reguła uznania kosztów uzyskania przychodu, w myśl reguły wykładni prawa zgodnie z którą, zawarty w ustawowej definicji spójnik "oraz" oznacza, że spełnione muszą być dwa warunki jednocześnie aby uznać składnik pomniejszający przychód (spójnik łączny).

13. Okolicznością warunkującą wydanie zaskarżonej decyzji było powzięcie przez Organ informacji o zmianie sytuacji dochodowej Skarżącej. W dniu [...].06.2020 r. Skarżąca dokonała sprzedaży udziału w nieruchomości położonej w L. przy al. [...] nr [...], obręb [...], należącej do Niej w [...] części, uzyskując z tego tytułu łączną kwotę [...]zł (akt notarialny repertorium A numer [...] z dnia [...].06.2020 r.). Zgodnie z § 4 umowy sprzedaży, działająca w imieniu i na rzecz Skarżącej [...] oświadczyła, że cały należący do mocodawczyni udział wynoszący [...] części w nieruchomości sprzedaje, zaś w § 6, że otrzymała od kupujących całą cenę w kwocie [...]zł .

W ocenie Sądu zatem, prawidłowe jest stanowisko Organów, że uzyskany jednorazowy dochód ze sprzedaży nieruchomości podlega uwzględnieniu przy obliczaniu dochodu uprawnionego do świadczeń, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 8 ust. 11 u.p.s.

Podsumowując stwierdzić należy, iż w okolicznościach faktycznych sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją i w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego, istniały podstawy do wydania decyzji w przedmiocie zmiany wysokości opłaty za pobyt Skarżącej w DPS.

14. Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego a w konsekwencji na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.