Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2794/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska ( spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu (...) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia (...) maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) maja 2010 r. (nr (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania Uniwersytetu (...), na podstawie art. 180 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 9, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., w zw. z art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 stycznia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585), dalej u.s.u.s.- utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z (...) maja 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (...) czerwca 2006 r. ((...)) obejmującej ubezpieczeniami społecznymi G. A. w okresie od (...).01.2002 r. do (...).06.2003 r. i wymierzającą składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, zdrowotne i na Fundusz Pracy za miesiąc grudzień 2002 r. i styczeń oraz luty 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił zasady obowiązujące w postępowaniu o nieważnościowym, podkreślając że w tym postępowaniu organ nie orzeka co do istoty sprawy, jak w postępowaniu odwoławczym. Ustala jedynie czy i do jakich naruszeń prawa doszło w postępowaniu zwykłym, a następnie ocenia czy naruszenia te miały charakter rażący.

Następnie stwierdził, że wskazane w sprzeciwie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Z. zarzuty miały charakter zarzutów w postępowaniu odwoławczym, bo dotyczyły naruszenia prawa procesowego, polegającego na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niezapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Nadto organ podkreślił, że Prokurator nie wyjaśnił jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogły mieć ww. nieprawidłowości i czy uzupełnienie postępowania mogłoby wpłynąć na wydanie odmiennego rozstrzygnięcia.

Oceniając kontrolowaną decyzję organ podał, że w jego ocenie nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem treść decyzji nie pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Objęcie ubezpieczeniem społecznym osoby, która świadczyła pracę na podstawie umowy o dzieło, a która to umowa- w ocenie organu I instancji – spełniała kryteria umowy o pracę nie jest sprzeczne z przepisami prawa w sposób bezsporny. Naruszenie prawa nie jest oczywiste.

W ocenie organu słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że nie każde naruszenie prawa procesowego może być kwalifikowane jako rażące. Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest bowiem wyłącznie wtedy, gdy ich naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Można zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdyby w sposób nie budzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano ich w postępowaniu lub zastosowano nieprawidłowo.

Jako nieuzasadniony organ ocenił również zarzut błędnej wykładni przepisów o obowiązkowym ubezpieczeniu społecznym pracowników. Rażące naruszenie prawa nie może bowiem polegać, na odmiennej interpretacji przepisów przy dokonywaniu kwalifikacji umów, musi być bowiem oczywiste. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga wykładni prawa. Jako "rażącego" nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy.

Organ dodał, że strona nie wniosła odwołania od decyzji ustalającej ww. obowiązek, a zgodnie z art. 110 k.p.a. organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Bierność stron oznacza brak podstaw do uchylenia decyzji z urzędu. Okoliczność, że decyzja sprzeczna jest z ustaleniami innej decyzji nie stanowi przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, jak wskazuje się w orzecznictwie.

Zarzuty rażącego naruszenia prawa dotyczą charakteru stosunku prawnego łączącego strony, a mając powyższe na uwadze brak jest podstaw do ustalenia, że zastosowanie przepisów dot. stosunku pracy jest rażącym naruszeniem prawa. Zamiar zawarcia umowy o dzieło nie nadaje jej cywilnoprawnego charakteru, gdy zatrudnienie wskazuje w przeważającym stopniu na elementy stosunku pracy (por. wyrok SN z 9.07.2008 r. , I PK 315/07).

Skargę na tą decyzję złożył Uniwersytet (...) i wnosząc o jej uchylenie skarżący zarzucił organowi:

1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7,8,10 § 1, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niezapełnieniu stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz błędnym wskazaniu w uzasadnieniu faktycznym decyzji rodzaju czynności wykonywanych przez G. A. na rzecz Uniwersytetu (...), w następstwie czego doszło do niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania decyzji w oparciu o nieaktualny materiał dowodowy w wyniku utrzymania w mocy decyzji ZUS Oddział w Z. z dnia (...).06.2006 r., nr (...);

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, 12 ust. 1i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych art. 66 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych (Dz.U. nr 164, poz. 1027 z p. zm.) oraz art. 104 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 69, poz. 415 z p. zm.), polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu ww. przepisów do okoliczności wskazanych w sprzeciwie Prokuratora Okręgowego w Z.;

3. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15, 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 60 ust. 5 ustawy z dnia 13.01.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2009 r., Nr 205, poz. 1585), polegające na tym, iż decyzja z dnia 13.05.2010 r. nr 297/2010 została wydana przez zastępcę Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

W skardze podkreślono również, że ZUS nie wziął pod uwagę, że wskutek odwołań do sądu powszechnego osób niebędących pracownikami skarżącego od decyzji ZUS dot. objęcia tych osób ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym, decyzje te zostały skutecznie podważone oraz uznano, że osoby te – z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych – nie były objęte obowiązkiem opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Dodatkowo w związku z uchyleniem przez organ części własnych decyzji po wniesieniu od nich odwołań ZUS uznał za prawidłowe stanowisko odwołujących. Oznacza to, że sądy powszechne i ZUS, uznały pierwotne stanowisko ZUS za błędne w zakresie oceny stanu faktycznego, jak i prawnego. Sądy powszechne wskazywały na konsekwentne ignorowanie przez ZUS wielu okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia poszczególnych spraw.

Decyzje ZUS zostały zatem wydane z rażącym naruszeniem prawa, w wyniku błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Kwalifikacja prawna ww. umów cywilnoprawnych ma zastosowanie do pozostałych umów objętych kontrolą ZUS ze względu na tożsamość stanu faktycznego i prawnego, co ZUS powinien z urzędu wziąć pod uwagę i wydać decyzję stwierdzającą nieważności decyzji z dnia (...).06.2006 r.

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (I SA/Go 636/10) odrzucił powyższą skargę przyjmując, że sprawa ta nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Skargę kasacyjną na to postanowienie wniósł Uniwersytet (...). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29.01.2011 r. (IIGSK 1284/10) uchylił zaskarżone postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie wniesiono odwołania do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w k.p.a. Istnieje zatem wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Powołany przepis powinien być interpretowany w sposób wykluczający możliwość powstania kolizji pomiędzy postępowaniami, wynikających z poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Sąd podał, że kolizja taka miałaby miejsce w przypadku przyjęcia, że strona może na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. żądać w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu rentowego, która była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny – bowiem wówczas w istocie orzeczenia sądu powszechnego byłyby kontrolowane w inicjowanym przez stronę nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z 3 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 240/08, że art. 83a ust. 2 u.s.u.s. pozwala na weryfikację, z urzędu w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych, ale wyłącznie pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego.

Sąd podał, że od ww. decyzji nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego i uznał, że w takiej sytuacji decyzja ta mogła być kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym wszczętym z urzędu, a decyzje organu podlegały kontroli sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.,

Sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołany przepis wskazuje na obowiązek sądu pierwszej instancji do uwzględnienia wykładni prawa dokonanej w danej sprawie sądowoadministracyjnej przez sąd kasacyjny.

Należało mieć zatem na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zakończonych decyzją organu rentowego wydaną w trybie nadzwyczajnym jeśli od takiej decyzji nie wniesiono odwołania do właściwego sądu powszechnego.

Niniejsza sprawa podlega zatem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Kontrolowana decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym, które nie polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy a na ustaleniu czy decyzja jest dotknięta którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej i może nastąpić jedynie wtedy, gdy zostanie jednoznacznie ustalone, że decyzja jest obarczona jedną z wad z art. 56 § 1 k.p.a.

Wśród wad wymienionych w w/w przepisie (§1 pkt 2) ustawodawca wymienił wadę rażącego naruszenie prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce w przypadku wydania decyzji wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, czy też wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też sprzeczne z tymi przesłankami obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J.Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237; także: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 228 i nast. oraz , Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Z. Janowicz. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995 r., s. 380 i nast.).

Rażące naruszenie prawa zachodzi więc wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje zatem przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy.

W konsekwencji w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Dodać przy tym trzeba, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma możliwości poszerzenia materiału dowodowego. Organ nie posiada uprawnień do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie nieważnościowe nie może zastępować lub powtarzać postępowania odwoławczego. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania nieważnościowego organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwyczajnym.

Przenosząc powyższe zasady na grunt rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organu, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia (...) czerwca 2006 r., nie jest obarczona wadami kwalifikowanymi w tym, wadą rażącego naruszenia prawa, jak wskazywał skarżący Uniwersytet (...).

Nie można bowiem mówić o wadzie rażącego naruszenia prawa w sytuacji, kiedy treść przepisu wywołuje potrzebę jego wykładni.

Przypomnieć należy, że podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym stanowiły przepisy art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust.1 i art. 13 pkt 1 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 8 pkt 1 lit. a oraz art. 11 ust. 1 ww. ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w których wskazuje się, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.

Zgodnie z art. 36 ust. 1,2 i 4 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, a obowiązek zgłoszenia pracownika należy do płatnika składek, który należy dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, a w przypadku wydania decyzji – nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji ( art. 38 ust. 2).

Za pracownika uważa się osobę zatrudnioną m.in. na podstawie umowy o pracę o czym stanowi art. 2 Kodeksu pracy.

Art. 22 § 1 Kodeksu pracy wskazuje, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

Z § 1¹ i 1² ww. przepisu wynika, że zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy oraz, że nie dopuszcza się zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.

W uzasadnieniu decyzji z dnia (...) czerwca 2006 r. ZUS przyjął, że prowadzenie przez G. A. zajęć dydaktycznych na studiach dziennych i zaocznych, realizowanie ćwiczeń i dodatkowych konsultacji dotyczących zajęć, odbieranie sprawdzianów, zaliczeń i egzaminów wg wskazówek pracodawcy, jak ustalił organ, w sposób ciągły i cykliczny z elementami podporządkowania organizacyjnego, polegającego na podległości co do miejsca sposobu i terminu świadczenia, konieczności osobistego realizowania przedmiotu umów bez gwarancji rezultatu nosi cechy stosunku pracy, o którym mowa w art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy.

Natomiast, zdaniem skarżącego sposób wykonywania umowy nie miał cech podporządkowania pracowniczego, zajęcia były prowadzone wg pomysłu autorskiego, w godzinach dostosowanych do wykładowcy z możliwością wskazania miejsca prowadzenia zajęć. Metodyka pracy i sposób weryfikowania wiedzy nie były narzucone. Nie prowadzono kontroli czasu pracy i nadzoru. Odpłatność następowała w miarę wykonywania świadczenia. Oceniając zarzuty skarżącego, należy mieć na uwadze, że przepisy Prawa pracy nie wskazują elementów istotnych umowy o pracę, a definicja stosunku pracy określa jedynie podstawowe jego cechy. W takiej sytuacji kwalifikacji prawnej umowy o świadczenie usług można dokonywać jedynie przez rozpoznanie i wskazanie jej cech przeważających (dominujących).

Zasady przeprowadzenia takiej kwalifikacji kształtowało orzecznictwo i piśmiennictwo. Wskazuje się w nim, że jeżeli dany stosunek prawny wykazuje różne cechy, charakterystyczne zarówno dla wykonywania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych, dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający (por. wyrok z dnia 14 września 1998 r., PKN 334/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 20, poz. 646). O wykonywaniu zatrudnienia w ramach umowy o pracę świadczy między innymi wykonywanie pracy zmianowej, dyspozycyjność i podporządkowanie (wyrok z dnia 11 września 1997 r., IIUKN 232/97, OSNAPiUS 1998 r. nr 13, nr 407) oraz obowiązek wykonywania poleceń (por. wyrok z dnia 11 kwietnia 1997 r., I PKN 89/97, OSNAPiUS 1998 r., nr 2, poz. 35). Przy ocenie charakteru stosunku prawnego należy też uwzględnić specyfikę funkcjonowania podmiotu zatrudniającego. Przede wszystkim jednak, jeżeli występują trudności w ustaleniu rzeczywistej woli stron co do rodzaju łączącego je stosunku prawnego, to decydujący powinien być sposób wykonywania zobowiązania a więc przewaga w tym sposobie elementów charakterystycznych dla wykonywania umowy o pracę (por. wyrok z dnia 2 września 1998 r., I PKN 293/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 18, poz. 582).

W związku z powyższym, skoro zarzut skargi sprowadzał się do kwestionowania błędnej oceny decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym w zakresie wadliwego uznania, że umowa zawarta przez strony nie prowadziła do nawiązania stosunku pracy, lecz była umową cywilnoprawną (ponieważ takie właśnie cechy przeważały w okolicznościach faktycznych sprawy), to w świetle zasad postępowania nieważnościowego – zdaniem Sądu- prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, że ustalenia organu poczynione w postępowaniu zwykłym nie mogły stanowić o rażącym naruszeniu.

Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu należy podkreślić stanowisko organu, że objęcie ubezpieczeniami społecznymi osoby, która zawarła umowę o dzieło, która to umowa w ocenie organu zawiera cechy umowy o pracę, nie jest sprzeczne z przepisami prawa w sposób bezsporny. Ewentualne naruszenie prawa nie jest bowiem oczywiste, a zarzuty rażącego naruszenia prawa – bowiem musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut rażącego naruszenia art. 7, art. 70 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 8 k.p.a.

Podobnie Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego co do naruszenia art. 15, 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 5 u.s.u.s. wobec wydania zaskarżonej decyzji przez Zastępcę Dyrektora ZUS/ Oddział w Z. zamiast Prezesa ZUS.

Wyjaśnić bowiem należy, że zgodne z art. 180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei art. 181 k.p.a. stanowi, że przepisy odrębne określają organy odwoławcze właściwe w sprawach ubezpieczeń społecznych. Analogicznym unormowaniem na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest art. 123, zgodnie z którym w sprawach uregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W związku z powyższym należało przyjąć, iż od decyzji Zakładu wydanej w pierwszej instancji przysługuje środek zaskarżenia w postaci odwołania, stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. Z treści § 2 tego przepisu wynika natomiast, że odwołanie przysługuje do organu wyższego stopnia, w rozumieniu art. 17 k.p.a., którymi w stosunku do organów administracji publicznej są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowe.

Podkreślenia wymaga, że wprawdzie na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosownie do art. 66 ust. 2, nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, tym niemniej nadzór ten nie obejmuje spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, co wynika wprost ze zdania drugiego tego przepisu.

W związku powyższym wskazać trzeba, że z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66 – 79a) wynika, że jest to jednostka organizacyjna która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 2 ). W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne organy ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu. ZUS wykonuje swoje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych.

Upoważnienie Prezesa Zakładu do reprezentowania ZUS wynika z art. 73 ust. 1 u.s.u.s. (Prezes kieruje i reprezentuje Zakład na zewnątrz). Natomiast dyrektorzy oddziałów reprezentują Zakład i podejmują decyzje jako ZUS na podstawie upoważnienia Prezesa wydanego stosownie do § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 80, poz. 914 ze zm.), a zastępcy dyrektorów oddziałów- na podstawie upoważnień udzielanych przez dyrektorów oddziałów wydanych na podstawie upoważnienia Prezesa do upoważnienia innych pracowników Zakładu wydanego na podstawie § 3 ust. 2 pkt 2 statutu, w imieniu swoich mocodawców.

Z uwagi na powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.