Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 640/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7a
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Furmanek Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 maja 2022 roku nr SKO.4114.262.2022 w przedmiocie uznania zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 25 kwietnia 2022 roku nr 000268.ZZ.04.2022; 2. umarza postępowanie administracyjne. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 640/22

U Z A S A D N I E N IE

Burmistrz Miasta Ozorkowa, decyzją z dnia 25 kwietnia 2022r. uznał, iż przyznany B.O. zasiłek pielęgnacyjny na pełnoletnie dziecko A.O., wypłacony za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 28 lutego 2022 r. za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązał Stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku pielęgnacyjnego na osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - z decyzji nr 000980.ZM. 12.2020 z dnia 4 grudnia 2020r. na rzecz A.O. Jednocześnie organ poinformował, że należność w kwocie 2.374,24 zł za okres od 1 kwietnia 2021r. do 28 lutego 2022r. zwracana będzie w formie spłat wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń, do dnia spłaty. Ostateczną kwotę ustawowych odsetek za opóźnienie należy ustalić z MOPS w Ozorkowie w dniu spłaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.O. wskazała, iż się z nią nie zgadza. Nie mogła znaleźć Orzeczenia o Niepełnosprawności córki A.O., a ze zdobyciem kopii nowego istniejącego orzeczenia z Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi i dostarczeniu go do MOPS-u w Ozorkowie był duży problem z powodu panującej wówczas pandemii i obostrzeń, jakie były ogólnie narzucone. Wskazuje, że udanie się do Powiatowego Zespołu było znacznie ograniczone a pracownicy odmówili jej wysłania kopii orzeczenia drogą mailową. Wyjaśniła, że w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 28 lutego 2022 r. obowiązywało już aktualne orzeczenie o niepełnosprawności, kwalifikujące córkę do pobierania zasiłku, a jej niepełnosprawność nie uległa zmianie.

Decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 615).

Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 cyt. powyżej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Jak wynika z akt sprawy B.O. w dniu 12 stycznia 2016r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego na pełnoletnie dziecko A.O. Wobec spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych, Burmistrz Miasta Ozorkowa decyzją z dnia 12 stycznia 2016r., nr 000016.ZP.01.2016 orzekł o przyznaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko A.O. na okres od dnia 1 września 2015r. do dnia 30 listopada 2020r., czyli na czas ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności A.O. Decyzja powyższa została zmienioną decyzją Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 19 października 2018r., nr 001101.ZP.10.2018.

Zgodnie zaś z art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych, oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 374 z późniejszymi zmianami) z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność: 1) upłynęła w terminie do 90 dni przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; 2) upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Mając na uwadze brzmienie art. 15h ust. 1 w/w ustawy Kolegium stwierdziło, iż termin orzeczenia o stopniu niepełnosprawności upłynął w dniu 30 listopada 2020r., zatem należało wnioskodawcy przyznać zasiłek pielęgnacyjny na dziecko A.O. na okres do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Mając na względzie brzmienie powołanego powyżej przepisu Burmistrz Miasta Ozorkowa, decyzją z dnia 4 grudnia 2020r. nr 000980.ZM. 12.2020, orzekł o zmianie decyzji z dnia 12 stycznia 2016r. nr 000016.ZP.01.2016 zmienionej decyzją z dnia 19 października 2018r. nr 001 lOl.Zp.10.2018 i ustalił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł od dnia 1 grudnia 2020r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla A.O.

W dniu 15 marca 2022r. B.O. zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ozorkowie i złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na A.O. Do wniosku załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 8 lutego 2021r. nr ZON.721.2220.2020. Burmistrz Miasta Ozorkowa decyzją z dnia 4 kwietnia 2022r. nr 000226.ZP.04.2022 przyznał prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla A.O., w kwocie 215,84 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 marca 2022r. do dnia 29 lutego 2024r.

Organ I instancji pismem z dnia 23 marca 2022r. wystąpił do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z wnioskiem o udzielenie informacji, kiedy uprawomocniło się orzeczenie z dnia 8 lutego 2021r. nr ZON.721.2220.2020 zaliczające A.O. do znacznego stopnia niepełnosprawności.

W odpowiedzi na powyższe Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności pismem z dnia 29 marca 2022r. (data wpływu do MOPS 05.04.2022r.) nr ZON.72.1748.2022 poinformował, że orzeczenie wydane dla A.O. stało się prawomocne z dniem 18 marca 2021 r.

Mając powyższe na względzie Burmistrz Miasta Ozorkowa decyzją z 25 kwietnia 2022r. nr 000268.ZZ.04.2022 orzekł o uznaniu, iż przyznany B.O. zasiłek pielęgnacyjny na pełnoletnie dziecko A.O., wypłacony za okres od dnia 1 kwietnia 2021r. do dnia 28 lutego 2022r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał Stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku pielęgnacyjnego na osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - z decyzji nr 000980.ZM. 12.2020 z dnia 4 grudnia 2020r. na rzecz A.O. Ponadto organ I instancji ustalił, że należność w kwocie 2.374,24 zł za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 28 lutego 2022r. zwracana będzie w formie spłat wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń, do dnia spłaty.

Kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A.O. nr ŻON.721.2220.2020 zostało wydane w dniu 8 lutego 2021r. (prawomocne od dnia 18 marca 2021 r.) zatem zasiłek pielęgnacyjny przyznany decyzją Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 4 grudnia 2020r nr 000980.ZM. 12.2020 na podstawie art. 15 h ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych, oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przysługiwał wnioskodawcy do dnia 18 marca 2021 r. tj. do dnia wydania prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia zasiłek pielęgnacyjny przysługiwał wnioskodawcy do dnia 31 marca 2021 r.

W związku z powyższym zasiłek pielęgnacyjny wypłacony od dnia wydania prawomocnego orzeczenia orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 8 lutego 2021r. nr ZON.721.2220.2020, tj. od dnia 1 kwietnia 2021r. do dnia 28 lutego 2022r. (wypłacony na podstawie decyzji z dnia 4 grudnia 2020r. nr 000980,.ZM. 12.2020) Stronie nie przysługiwał. W konsekwencji powyższego na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczeniem nienależnie pobranym, które na mocy art. 30 ust. 1 ww. ustawy podlega zwrotowi.

Kwota nienależnie pobranych świadczeń została ustalona prawidłowo i wynosi 2.374,24 zł (215,84 zł x 11 miesięcy). Na podstawie art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8 w/w ustawy).

Dodać także należy, iż Burmistrz Miasta Ozorkowa decyzją z dnia 4 grudnia 2020r. nr 000980.ZM.12.2020 przyznał zasiłek pielęgnacyjny na mocy art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych, oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych na okres do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca zatem był poinformowany, że zasiłek pielęgnacyjny został przyznany na okres nie dłuższy niż dzień wydania kolejnego orzeczenia. Po jego otrzymaniu wnioskodawca zobowiązany był do poinformowania organu przyznającego świadczenia rodzinne o wydaniu kolejnego orzeczenia dla A.O. oraz do złożenia kolejnego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyżej wskazane przepisy Kolegium stwierdziło, iż osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, a była pouczona o obowiązku informowania organu przyznającego świadczenie o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń zobowiązana jest do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia wypłaty do dnia spłaty nienależnie pobranych świadczeń.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi poinformowało, że zgodnie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.O. podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, którą uważa za krzywdzącą, ponieważ zasiłek opiekuńczy jest w pełni należycie pobierany dla jej córki A.O. Skarżąca zauważyła, że A.O. nadal według Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, który kwalifikuje ją do pobrania zasiłku. Jej niepełnosprawność w okresie, o którym mowa w piśmie nie ulega przecież żadnej zmianie i nawet nieterminowe dostarczenie orzeczenia córki do MOPS-u nic nie zmieniłoby w jej stanie zdrowia. Skarżąca podkreśliła, że nie została pouczona pisemnie przez Panią Dyrektor MOPS-u o braku podstaw prawnych do pobierania tegoż świadczenia, wynikającego z art. 30 ust. 2. pkt 1 ustawy. Celem pouczenia nie jest bowiem tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a" – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 615)., zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Jak natomiast wynika z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Podstawą faktyczną uznania w niniejszej sprawie pobranego przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane była okoliczność niepoinformowania niezwłocznie organu I instancji o uzyskaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 8 lutego 2021 r. Organy obu instancji uznały bowiem, że w świetle art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.) wydanie ww. nowego orzeczenia spowodowało utratę ważności orzeczenia dotychczasowego, a to z kolei - w związku z treścią decyzji Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 4 grudnia 2020 r. miało, zdaniem organów obu instancji, doprowadzić do wygaśnięcia przyznanego skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w tak ustalonych okolicznościach wypłacony za okres od kwietnia

2021 r. do lutego 2022 r. zasiłek pielęgnacyjny może być uznany za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Treść tego przepisu nie budzi wątpliwości, że warunkiem uznania na jego podstawie świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy braku prawa do pobierania danego świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia.

W orzecznictwie utrwalił się pogląd - który Sąd w niniejszym składzie podziela - w myśl którego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony, i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. np. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1392/21; por. też wyroki WSA: z 28 października 2021 r., II SA/Gl 764/21; z 15 lipca 2022 r., II SA/Gl 281/22; dostępne w CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że obowiązek informacyjny organu nie został zrealizowany. Skarżąca nie została pouczona o konieczności niezwłocznego zawiadomienia organu o otrzymaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, brak jest pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązania się z tego obowiązku. Nie można bowiem utożsamiać realizacji pouczenia z samym brzmieniem rozstrzygnięcia w zakresie daty końcowej, do której nastąpiło przyznania świadczenia.

Dla oceny, czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażane w judykaturze, że art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie uchyla generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy" - co oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. wyroki WSA: z 10 października 2019 r., IV SA/Wr 245/19; z 15 lipca 2022 r., II SA/Gl 281/22; dostępne w CBOSA).

Tymczasem podkreślenia wymaga, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności A.O. pozostaje w istocie bez wpływu na przysługujące prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w tym sensie, że potwierdza jedynie, iż A.O. nadal pozostaje niepełnosprawny w stopniu znacznym.

Na marginesie, warto również wskazać, że w orzecznictwie zwraca się uwagę, że sposób sformułowania przepisu art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 nie jest do końca jednoznaczny i może stwarzać podstawę do rozbieżnych interpretacji. Jak wskazał m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 461/21 - "jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wygasa w okresie trwania pandemii wirusa SARS-CoV-2, ulega ono, z mocy prawa, przedłużeniu do 60. dnia licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ale nie dłużej niż do momentu wydania nowego orzeczenia. Okres, na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni tudzież data wydania nowego orzeczenia dotyczy sytuacji, w której odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stanu pandemii". Na gruncie takiej interpretacji można by dopuścić i taki pogląd, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane w 2015 r. było nadal orzeczeniem ważnym, tj. nie wygasło, pomimo wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności.

Wskazana niejednoznaczność analizowanej regulacji może być istotna w kontekście przepisu art. 7a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

Reasumując należy stwierdzić, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zasiłek pielęgnacyjny pobrany w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 28 lutego 2022 r. wbrew stanowisku organów obu instancji nie nosi znamion nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. To z kolei powodować musiało uchylenie obu kontrolowanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

Przedstawiona wyżej ocena prawna powoduje jednocześnie, że dalsze procedowanie przez organy administracyjne w przedmiocie nienależnie pobranego przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego stało się bezprzedmiotowe. Zatem postępowanie wszczęte przez organ I instancji z urzędu w dniu 6 kwietnia 2022 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 28 lutego 2022 r. podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. k.ż.