Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 124/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: stwierdzono niezgodność z prawem zarządzenia w zaskarżonej części
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, par. 2 pkt 6, art. 134 par.1, art. 147 par. 1 , art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 21 ust. 3 pkt 1, pkt 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 31 poz 266
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn.
article: Art. 94 ust. 1 , ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
article: Art. 94
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak – Molczyk WSA Janusz Kasprzycki Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na paragraf 1 punkt 4 zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ostatecznej listy mieszkaniowej na rok 2012 I. stwierdza niezgodność z prawem paragrafu 1 punktu 4 zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2013 r. nr [...], II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego A. B. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2015r.

W dniu 16 kwietnia 2013r. Prezydent Miasta wydał zarządzenie nr [...] w sprawie zmiany zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2012. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. nr 31, poz. 266 z późn. zm.) oraz § 45 ust. 4, § 51 ust. 6 i ust. 7, § 56 ust. 1 uchwały Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. z dnia 9 listopada 2012r. poz. 5817). Zgodnie z § 1 pkt 4 tego zarządzenia z ostatecznej listy mieszkaniowej na rok 2012 z tytułu nadmiernego zaludnienia stanowiącej załącznik Nr 4 do zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. został skreślony A. B.

Pismem z dnia 16 maja 2013r. A. B. wezwał Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia jego interesu prawnego poprzez zmianę zarządzenia z dnia 16 kwietnia 2013r. nr [...] i wpisanie go na listę mieszkaniową na rok 2012. W pierwszej kolejności A. B. podniósł, że nie miał możliwości zapoznania się z treścią w/w zarządzenia Prezydenta Miasta, gdyż nie zostało mu ono doręczone. Dowiedział się o nim dopiero z pisma z dnia 30 kwietnia 2013r. podpisanego przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta. A. B. stwierdził, że z pisma tego wynika, że zarządzenie nr [...] zostało oparte na uchwale Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. nr [...] oraz uchwale Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. nr [...]. Jego zdaniem, nie było jednak możliwe wydanie jakiegokolwiek aktu w oparciu o obie te uchwały naraz, gdyż zgodnie § 58 pkt 1 uchwały z dnia 10 października 2012r. uchwała nr [...] z dnia 24 października 2007r. utraciła moc. Z § 58 pkt 1 uchwały nr [...] wyraźnie zatem wynika, że jej zastosowanie automatycznie wyklucza możliwość zastosowania uchwały nr [...].

A. B. wskazał również, że w § 54 ust. 1 pkt 1 uchwały z dnia 10 października 2012r. zdefiniowane zostało pojęcie osoby, której potrzeby mieszkaniowe nie zostały zaspokojone (§ 49 ust. 1 uchwały z dnia 24 października 2007r.). Za osobę tą uważa się podmiot, który nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, który mógłby stanowić podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. A. B. stwierdził, że skoro celem uchwały jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, to skreślanie go z listy mieszkaniowej w związku z tym, że przysługuje mu prawo własności do niezabudowanej, nieuzbrojonej nieruchomości gruntowej mieszczącej się poza K uznać należy za niewłaściwe. Nieruchomość, której jest właścicielem nie nadaje się bowiem do zamieszkania, a w związku z tym jest on osobą, której potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokojone. Ponadto działka ta przedstawia niewielką wartość i jej własność nie wpływa na sytuację majątkową wnioskodawcy. A. B. podkreślił, że w sposób zgodny z prawdą wskazał, jakie są dochody członków jego rodziny i jego, a także że nie posiada prawa do nieruchomości, która mogłaby być przeznaczona na cele mieszkaniowe, a więc podał prawidłowe informacje dotyczące swojej sytuacji majątkowej i mieszkaniowej (zgodnie z § 45 ust. 4 uchwały z dnia 10 października 2012r.). W związku z powyższym A. B. uważa, że nie było podstaw do odstąpienia od realizacji jego wniosku i wydania zarządzenia Prezydenta Miasta. Ponadto A. B. zwrócił uwagę, że składając oświadczenie o przysługujących mu prawach do nieruchomości mógł nie wiedzieć o tym, iż powinien wskazać przysługujące mu prawa do nieruchomości gruntowej i to pozostającej poza terenem K, który stanowi jego centrum życiowe.

Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego Prezydent Miasta w piśmie z dnia 3 lipca 2013r. nr [...] wyjaśnił, że w dacie rozpatrywania wniosku A. B. obowiązywała uchwała nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Zgodnie z przepisami uchwały uprawnionymi do ubiegania się o pomoc mieszkaniową są osoby spełniające jednocześnie kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów. Prezydent Miasta stwierdził, że w wyniku analizy dokumentów przedłożonych przez A. B. do wniosku aktualizacyjnego z dnia 9 marca 2012r. ustalono, że spełnia on kryteria niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów warunkujące podjęcie dalszej procedury wobec wniosku. W związku z tym został on objęty ostateczną listą mieszkaniową na rok 2012, ustaloną i podaną do publicznej wiadomości na podstawie zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. Następnie w toku czynności kontrolnych polegających na sprawdzeniu prawdziwości złożonych przez wnioskodawców oświadczeń o sytuacji mieszkaniowej i materialnej ustalono, że A. B. jest właścicielem działki nr [...] o pow. 0,24 ha, objętej księgą wieczystą [...], położonej w miejscowości G, Gmina M. Oznacza to, zdaniem organu, że A. B. poświadczył nieprawdę składając oświadczenie, iż nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, budynku lub innej nieruchomości (w tym także niezabudowanej działki). Prezydent Miasta wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 5 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r., złożenie przez wnioskodawcę oświadczeń zawierających nieprawdziwe dane lub zatajenie danych dotyczących własnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej, w zakresie wymaganym uchwałą, skutkuje odstąpieniem od realizacji jego wniosku. Prezydent Miasta stwierdził, że również zgodnie z § 45 ust. 4 obowiązującej uchwały nr [...] Rady Miasta złożenie oświadczeń zawierających nieprawdziwe dane lub zatajanie danych dotyczących własnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej, w zakresie wymaganym uchwałą, skutkuje odstąpieniem od realizacji wniosku. W związku z powyższym Prezydent Miasta uznał, iż brak było możliwości pozytywnej weryfikacji wniosku mieszkaniowego A. B.

Pismem z dnia 18 lipca 2013r. A. B. wniósł skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2013r. nr [...] w sprawie zmiany zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2012, domagając się jego uchylenia w zakresie w jakim został skreślony z ostatecznej listy mieszkaniowej na rok 2012 z tytułu nadmiernego zaludnienia. Zaskarżonemu zarządzeniu skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 4 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego polegające na przyjęciu, że:

– dopuszczalne jest wprowadzanie aktem prawa miejscowego dodatkowych, pozaustawowych kryteriów, które spełnić musi osoba ubiegająca się o pomoc mieszkaniową i zawarcie umowy najmu w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach, pomimo tego, że z treści ustawy i w orzecznictwie podkreśla się, że rada gminy nie ma kompetencji do rozszerzania katalogu warunków, które spełnić ma osoba występująca z wnioskiem o zawarcie umowy najmu;

– możliwe jest uzależnienie rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej od spełnienia wyznaczonych uchwałą rady gminy dodatkowych kryteriów w postaci niedysponowania prawem do jakiejkolwiek nieruchomości i złożenia stosownego oświadczenia w tym zakresie, pomimo tego, że stanowisko takie jest oczywiście sprzeczne z przepisami ustawy;

– gmina może odstąpić od obowiązku zaspokajania potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach w sytuacji, w której doszło do złożenia niezgodnego, zdaniem organu administracji, z prawdą oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej lub mieszkaniowej wnioskodawcy, pomimo tego, że takie kryterium nie jest określone w obowiązujących normach prawnych;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na:

– zaniechaniu przeprowadzenia przez organ administracyjny postępowania dowodowego i rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie posiadania przez skarżącego zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych;

– uznaniu, że możliwe jest dokonanie skreślenia skarżącego z ostatecznej listy mieszkaniowej w związku ze złożeniem przez niego oświadczenia o niedysponowaniu prawem do nieruchomości, pomimo tego, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie dysponuje nieruchomością, która mogłaby zostać przeznaczona na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych;

3. § 45 pkt 4 uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 10 października 2012r. polegające na przyjęciu, że skarżący złożył niezgodne z prawdą oświadczenie o stanie majątkowym i mieszkaniowym, pomimo tego, że posiadana przez niego działka, ze względu na to, że jest niezabudowana, nieuzbrojona i położona poza terenem stanowiącym centrum życia jego i jego rodziny, nie może zostać przeznaczona na cele mieszkaniowe, a jej wartość jest niewielka w związku z czym nie ma wpływu na sytuację mieszkaniową i majątkową wnioskodawcy.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że w art. 21 ust. 3 ustawy określono, jakie elementy powinny znaleźć się w akcie prawa miejscowego dotyczącego sposobu wynajmowania lokali wchodzących w skład gminnego zasobu mieszkaniowego. Katalog określony w art. 21 ust. 3 ma wprawdzie charakter otwarty, jednak gminy nie mogą w sposób samowolny kształtować warunków wynajmu lokali i mogą działać jedynie na podstawie prawa. Skarżący wskazał, że zarówno uchwała Rady Miasta nr [...] z dnia 24 października 2007r., jak i uchwała nr [...] z dnia 10 października 2012r. przewidują obowiązek złożenia oświadczenia o posiadaniu lub braku posiadania jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości (§ 42 ust. 5 pkt 2 uchwały nr [...] oraz § 17 ust. 5 pkt 2 uchwały nr [...]). Nadto § 45 ust. 4 uchwały nr [...] (§ 20 ust. 5 uchwały z dnia 24 października 2007r.) stanowi, że złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia o sytuacji majątkowej lub mieszkaniowej wnioskodawcy skutkuje odstąpieniem od realizacji wniosku o nawiązanie umowy najmu. Skarżący wskazał również, że § 13 ust. 1 uchwały nr [...] (§ 9 ust. 1 uchwały nr [...]) określa, że o pomoc mieszkaniową mogą ubiegać się osoby, które mają niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz osiągają niskie dochody. W § 54 ust. 1 pkt 1 w/w uchwały (§ 49 ust. 1 uchwały nr [...]) zawarta została definicja osoby, o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych, która jest niezgodna z prawem i w niewłaściwy sposób rozszerza katalog osób niemogących ubiegać się o zawarcie umowy najmu. W wyżej wymienionym paragrafie wskazano, że osobą o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych jest osoba nieposiadająca jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości. Zdaniem skarżącego, konfrontując zapis uchwały z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz organów nadzoru uznać należy, że regulacja ta jest sprzeczna z prawem i na jej podstawie nie można wyciągać skutków prawnych. Skarżący uważa, że oceniając możliwość zawarcia z nim umowy najmu organ administracyjny nie powinien brać pod uwagę tego, czy skarżący posiada prawo do innej nieruchomości. Skarżący uważa, że wymaganie przedłożenia oświadczenia o dysponowaniu prawem do jakiejkolwiek nieruchomości stanowi niedopuszczalny zabieg, który w niezasadny sposób rozszerza katalog wymogów, które musi spełnić podmiot ubiegający się o zawarcie umowy najmu. W ocenie skarżącego, odebranie oświadczenia o dysponowaniu prawem do jakiejkolwiek nieruchomości, w obliczu brzemienia § 13 ust. 1 oraz 54 ust. 1 pkt 1 uchwały z dnia 10 października 2012r. zmierza do oparcia decyzji organu administracji na tej podstawie, co jest niezgodne z prawem.

W dalszej części swojej skargi skarżący podniósł, że organy administracji zobowiązane są do przeprowadzenia postępowania dowodowego, które w niniejszej sprawie zastało w całości zaniechane. Organ administracyjny miał bowiem obowiązek zebrać materiał dowodowy, dokonać analizy materiału i w oparciu o ten materiał wydać orzeczenie. Zdaniem skarżącego, nie może zostać uznane za właściwe działanie, które polega na zaniechaniu podjęcia jakichkolwiek działań i odstąpienia od realizacji wniosku jedynie w związku z otrzymanym oświadczeniem, które zdaniem organu nie jest zgodne z prawdą. Skarżący wskazał, że działka ewidencyjna nr [...], której jest właścicielem, jest niezabudowana, nieuzbrojona, znajduje się poza terenem K i nie jest możliwe przeznaczenie jej na cele mieszkaniowe. Ponadto wyżej opisana działka przedstawia niewielką wartość i to, że skarżący jest jej właścicielem nie wpływa na jego sytuację majątkową. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że w sposób zgodny z prawdą wskazał jakie są dochody członków jego rodziny i jego, a także że nie posiada prawa do nieruchomości, która mogłaby być przeznaczona na cele mieszkaniowe, a więc podał prawidłowe informacje dotyczące swojej sytuacji majątkowej i mieszkaniowej (zgodnie z § 45 ust. 4 uchwały z dnia 10 października 2012r.). Zdaniem skarżącego, ocena tego, czy oświadczenie złożone przez niego było niezgodne z prawdą musi zostać dokonana przy uwzględnieniu § 40 ust. 5 uchwały z dnia 10 października 2012r., w którym wskazano, że wniosek jest sprawdzany w zakresie tytułów prawnych do lokali mieszkalnych, a nie jakichkolwiek nieruchomości. W związku z powyższym skarżący uważa, że nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, która może być przeznaczona na zaspokojenie celów mieszkaniowych, a zatem nie było podstaw do odstąpienia od realizacji jego wniosku i wydania zaskarżonego zarządzenia. Skarżący dodał, że ze względu na cel wydania uchwały i regulowane nią kwestie, a w szczególności treść § 54 ust. 1 pkt 1, składając oświadczenie o przysługujących prawach do nieruchomości mógł nie wiedzieć o tym, iż powinien wskazać przysługujące mu prawa do niezabudowanej, nieuzbrojonej nieruchomości gruntowej pozostającej poza terenem K, który stanowi jego centrum życiowe. Mając powyższe na względzie skarżący uważa, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem obowiązującego prawa.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W pierwszej kolejności organ stwierdził, że skarżący objął zakresem zaskarżenia zarządzenie Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 16 kwietnia 2013r. w sprawie skreślenia A. B. z ostatecznej listy mieszkaniowej na 2012r. Prezydent Miasta nigdy jednak takowego zarządzenia nie wydał, zaś zarządzenie Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 16 kwietnia 2013r. nosi tytuł: "w sprawie zmiany zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2012". Organ stwierdził, że przy założeniu, że skarżący zaskarżył zarządzenie Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 16 kwietnia 2013r. w sprawie zmiany zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2012, przy czym jak wynika z treści skargi – zaskarżył je w całości, to nie ma on interesu prawnego w tak szerokim określeniu zakresu zaskarżenia, gdyż przedmiotowe zarządzenie dotyczy również innych osób, a nie tylko skarżącego. Prezydent Miasta uważa zatem, że w zakresie w jakim przedmiotowe zarządzenie odnosi się do innych osób fizycznych, wobec braku interesu prawnego skarżącego, skarga winna zostać oddalona.

W dalszej kolejności Prezydent Miasta wskazał, że w toku czynności kontrolnych polegających na sprawdzeniu prawdziwości złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń o sytuacji mieszkaniowej i materialnej, ustalono, że skarżący jest właścicielem działki nr [...], o pow. 0,24 ha, objętej księgą wieczystą Nr [...], położonej w miejscowości G, gmina M. Zgodnie z treścią księgi wieczystej skarżący nabył przedmiotową nieruchomość w dniu 25 czerwca 1993r. na podstawie umowy darowizny. Oznacza to, że skarżący dwukrotnie poświadczył nieprawdę, składając we wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej z dnia 17 lutego 2010r. oraz przy wniosku aktualizacyjnym z dnia 9 marca 2012r. oświadczenie, że nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, budynku lub innej nieruchomości (w tym również niezabudowanej działki).

Prezydent Miasta stwierdził, że zgodnie z § 17 ust. 5 pkt 2 zdanie pierwsze uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r., obowiązującej w dacie składania przez skarżącego niezgodnego z prawdą oświadczenia, a także zgodnie z § 42 ust. 5 pkt 2 zdanie pierwsze aktualnie obowiązującej uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń, niezbędnym elementem wniosku jest złożenie przez wnioskodawcę oraz przez wszystkie pełnoletnie osoby objęte wnioskiem oświadczenia o posiadaniu lub braku posiadania jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości. W myśl natomiast § 20 ust. 5 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r., złożenie przez wnioskodawcę oświadczeń zawierających nieprawdziwe dane lub zatajenie danych dotyczących własnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej, w zakresie wymaganym uchwałą, skutkuje odstąpieniem od realizacji jego wniosku. Analogiczne postanowienie zawarte jest w § 45 ust. 4 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. Prezydent Miasta wskazał, że z uwagi na to, że skarżący podał w oświadczeniu nieprawdziwe dane dotyczące jego sytuacji mieszkaniowej i materialnej (względnie zataił je), podjęta została decyzja o odstąpieniu od realizacji złożonego przez niego wniosku odstąpieniu od realizacji ostatecznej listy mieszkaniowej w odniesieniu do skarżącego, co nastąpiło w drodze zaskarżonego zarządzenia.

Prezydent Miasta wyjaśnił, że gminna pomoc mieszkaniowa opiera się o dwa kryteria: fakt posiadania niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz niskie dochody. Gmina przed udzieleniem pomocy mieszkaniowej musi sprawdzić, czy dana osoba posiada niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiąga niskie dochody. W tym celu dana osoba jest wzywana do dostarczenia dokumentacji dotyczącej osiągania niskich dochodów i w tym też celu wniosek jest sprawdzany pod względem tytułów prawnych do lokali, w których wnioskodawca mieszka lub mieszkał. Nie jest jednak, z punktu widzenia organu, możliwe ustalenie wszystkich nieruchomości wnioskodawcy. Stąd też od wnioskodawców pobierane są oświadczenia, pod rygorem – o czym wnioskodawca jest informowany – odstąpienia od realizacji wniosku w przypadku stwierdzenia przez organ, że dane są nieprawdziwe lub wnioskodawca je zataił. Treść oświadczenia obejmuje informację o jakichkolwiek tytułach (a więc własności, ograniczonych prawach rzeczowych, prawach obligacyjnych) do lokalu mieszkalnego, budynku lub innej nieruchomości (w tym również niezabudowanej działki). Przedstawione przez wnioskodawców dokumenty potwierdzające posiadanie tytułów prawnych do lokali mieszkalnych, budynków i innych nieruchomości są podstawą oceny spełnienia kryteriów przyznania pomocy mieszkaniowej. Aby jednak organ mógł ocenić, czy kryteria przyznania pomocy mieszkaniowej są spełnione musi posiadać taką wiedzę. Zatajenie informacji przez wnioskodawcę, lub podanie informacji nieprawdziwe, powoduje, że postępowanie przeprowadzone jest w sposób wadliwy.

Prezydent Miasta wskazał, że skarżący w swoich oświadczeniach podał nieprawdziwe informacje, które nie odzwierciedlają jego stanu mieszkaniowego i materialnego i w oparciu o takie nieprawdziwe oświadczenie została dokonana ocena jego wniosku. W tej sytuacji naganne działanie wnioskodawcy na etapie procedury wnioskowej, skutkuje – zgodnie z treścią powołanych wyżej aktów prawa miejscowego – konsekwencjami w zakresie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Prezydent Miasta podkreślił, że podstawą skreślenia skarżącego z ostatecznej listy mieszkaniowej nie był fakt, że skarżący posiada możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, lecz fakt oświadczenia nieprawdy w zakresie stanu mieszkaniowego i materialnego.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt III SA/Kr 962/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia spraw toczących się przed tym Sądem pod sygnaturami III SA/Kr 1456/13 i III SA/Kr 1468/13.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2015r., sygn. akt III SA/Kr 962/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął zawieszone postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była zgodność z prawem objętego skargą zarządzenia Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 16 kwietnia 2013r. w części dotyczącej skreślenia A. B. z ostatecznej listy mieszkaniowej na rok 2012. Motywy podjęcia zaskarżonego zarządzenia zostały przez organ wskazane w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 30 kwietnia 2013r. (k. 170 akt adm.).

Zgodnie z poglądem przyjmowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1243/13 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 3035/13, a także uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008r., sygn. akt I OPS 4/08), zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu, a także skreślenie z tej listy są aktami należącymi do kategorii aktów z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i podlegają kognicji sądów administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie tryb poprzedzający wniesienie skargi na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2013r. został zachowany. Skarga z dnia 18 lipca 2013r. została wniesiona w wymaganym przepisami terminie, mogła zatem zostać merytorycznie rozpoznana przez Sąd.

Zdaniem Sądu organ nietrafnie w niniejszej sprawie ocenił, że przedmiotowa uchwała Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz wcześniejsza uchwała Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. Nr [...] stanowiły podstawę do skreślenia skarżącego z listy mieszkaniowej.

Należy na wstępie podkreślić, że zarówno obowiązująca obecnie uchwała Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń, jak i poprzednia uchwała z dnia 24 października 2007r. Nr [...] przewidywały m.in. możliwość zawarcia umowy najmu lokalu będącego w zasobie Gminy, gdy wnioskodawca nie może zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie oraz osiąga niskie dochody.

W niniejszej sprawie organ błędnie zastosował art. 45 ust. 4 obecnie obowiązującej uchwały Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. Nr [...] oraz § 20 ust. 5 poprzednio obowiązującej uchwały z dnia 24 października 2007r. Nr [...]. Należy bowiem podkreślić, że z przepisów tych wynika, że odstąpieniem od realizacji wniosku skutkuje złożenie oświadczenia zawierającego nieprawdziwe dane lub zatajenie danych dotyczących własnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej w zakresie wymaganym uchwałą. Niesporne między stronami jest, że A. B. nie wskazał w oświadczeniu aktualizowanym w dniu 9 marca 2012r. na potrzeby postępowania zmierzającego do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu Gminy, że jest właścicielem działki nr [...] o pow. 0,24 ha objętej KW [...] położonej w miejscowości G w gminie M. Należy jednak podkreślić, że wskazane przepisy wprowadzają sankcję w postaci odstąpienia od realizacji wniosku o zawarcie umowy najmu jedynie wówczas, gdy złożone zostanie oświadczenie zawierające nieprawdziwe dane lub zatajone zostaną dane dotyczące sytuacji mieszkaniowej i materialnej wnioskodawcy "w zakresie wymaganym uchwałą". Interpretacja sformułowania "w zakresie wymaganym uchwałą" uwzględniać musi treść i cel uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, która jest aktem prawa miejscowego wykonawczym do ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 z późn. zm.).

Przedmiotowa uchwały Rady Miasta, jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, stanowi realizację ustawowych przesłanek umożliwiających udostępnienie lokali z zasobów mieszkaniowych gminy. Z art. 21 ust. 4 tej ustawy wynika mianowicie, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności:

1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu;

2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy;

3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego;

4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach;

5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej;

6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy;

7) kryteria oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zatem sformułowanie dotyczące obowiązku podawania pełnych i prawdziwych danych "w zakresie wymaganym uchwałą" rozumieć w kontekście wymienionych w ustawie warunków, w szczególności zaś - w odniesieniu do skarżącego A. B. - w kontekście "wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającej oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającej zastosowanie obniżek czynszu" oraz "warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy", przewidzianych w art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy. A zatem ta część uchwały, która ma na celu wykonanie art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, nie może wykraczać poza kryteria ustalone w tym przepisie ustawy, czyli poza "wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu" oraz "warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy". Zawarte w art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy upoważnienie ustawowe dla stanowienia aktów prawa miejscowego odzwierciedla konstytucyjny model konstrukcji upoważnień do stanowienia tych aktów, przyznając prawodawcom lokalnym dużą swobodę prawodawczą, jednakże nie jest to pełna swoboda, akty prawa miejscowego muszą bowiem mieścić się "w granicach upoważnień zawartych w ustawie" (art. 94 Konstytucji RP), a w dalszej konsekwencji – stanowione na ich podstawie rozstrzygnięcia indywidualne także muszą się w tej podstawie mieścić.

W przypadku zatem rozpatrywanym w niniejszej sprawie, organ odmawiając skarżącemu realizacji jego wniosku mieszkaniowego i skreślając go z listy mieszkaniowej, wykroczył poza kryteria ustalone w przepisie uchwały, te zaś ograniczone były do sytuacji mieszkaniowej wnioskodawcy i jego dochodów, a nie jego stanu majątkowego. Nietrafnie zatem organ uznał skarżącego za osobę o zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych i skreślił go z listy mieszkaniowej, albowiem sam fakt bycia właścicielem niezabudowanej działki położonej w innej gminie nie oznacza automatycznie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Do dokonania wykładni przepisu dotyczącego przesłanki niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych konieczne jest odwołanie się do przepisów art. 21 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego który przewiduje, że uchwalane przez radę gminy zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określać winny warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy.

Uwzględniając treść ustawy stanowiącej podstawę do wydania aktu prawa miejscowego należy przyjąć, że wprowadzenie regulacji zawartej w paragrafie § 20 ust. 5 uchwały z dnia 24 października 2007r. Nr [...] oraz § 45 ust. 4 obecnie obowiązującej uchwały Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. Nr [...] miało zapobiegać takim sytuacjom, gdy osoba ubiegająca się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy formalnie spełnia przesłankę niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych (w jednej ze wskazanych w uchwale form, np. zamieszkuje w lokalu, który nie spełnia warunków technicznych), ale równocześnie dysponuje tytułem prawnym do innego lokalu lub nieruchomości, stanowiącym podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wprowadzenie takiego rozwiązania należy uznać za zasadne w świetle celu ustawy, jednakże norma zawarta w tych przepisach nie może być interpretowana w sprzeczności z pozostałymi przepisami uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali oraz przepisami ustawy stanowiącej podstawę do jej wydania. Sankcja w postaci odstąpienia od realizacji wniosku mieszkaniowego może zatem być zastosowana jedynie w razie podania nieprawdy lub zatajenia prawdy "w zakresie wymaganym ustawą", a więc co do okoliczności relewantnych prawnie dla ustalenia "wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającej oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającej zastosowanie obniżek czynszu", bądź też "warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy".

Nieprawidłowe jest zatem stanowisko organu, że skarżący miał obowiązek informowania go o fakcie posiadania własności w/w niezabudowanej działki, skoro nie stanowiła ona dla niego podstawy do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie ani nie zmieniła uzyskiwanego przez skarżącego dochodu.

Należy zatem ocenić, że organ w niniejszej sprawie błędnie zastosował w niniejszej sprawie § 45 ust. 4 uchwały Rady Miasta z dnia 10 października 2012r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń oraz § 20 ust. 5 poprzednio obowiązującej uchwały z dnia 24 października 2007r. Nr [...]. Zaskarżone zarządzenie podjęte zatem zostało z istotnym naruszeniem prawa. Ponieważ jednak od dnia podjęcia zaskarżonego zarządzenia upłynął już okres dłuższy niż 1 rok, a zaskarżone zarządzenie nie jest aktem prawa miejscowego, Sąd nie orzekł o nieważności, lecz o stwierdzeniu niezgodności z prawem zaskarżonej części zarządzenia dotyczącej skreślenia z listy mieszkaniowej A. B.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty składają się: wynagrodzenie adwokata w kwocie 240 zł, koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz zwrot wpisu w kwocie 200 zł.