Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2235/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67b par. 1 pkt 2 i art. 67a par 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. G. i M.G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 i art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm., zwanej dalej Ordynacja podatkowa) w związku z art. 49 ust. 2 i 59 g ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 z późn. zm., zwanej dlaej Prawo budowlane), Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.U.UE.L.07.337.35 z dnia 21.12.2007r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) oraz w związku z § 8 pkt 1 i § 12 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 roku (Dz. U. Nr 165 poz. 1373 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. i M. G.,

I. umorzył kwotę 15.000,00 zł (piętnaście tysięcy złotych), co stanowiło 60% naliczonej opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł ustalonej względem M.i M. G. na mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], utrzymanego w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]

II. odmówił umorzenia kwoty 10.000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych),

III. rozłożył na 36 rat pozostałą do zapłaty opłatę legalizacyjną w wysokości 10.000,00 zł, wskazując kwoty poszczególnych rat i termin ich zapłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2011 r. M. i M. G. zwrócili się do Wojewody [...] o umorzenie oraz rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł, nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], utrzymanym w mocy postanowieniem[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [....] czerwca 2011 r., znak: [...] w związku z samowolną budową budynku gospodarczego usytuowanego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości P., wskazując, że uregulowanie opłaty legalizacyjnej przekracza ich możliwości finansowe. Podali iż ponieśli wydatek w związku z budową budynku gospodarczego wraz z formalnościami prawnymi na około 30.000,00 zł. Dochodami przez nich uzyskiwanymi są świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. w łącznej wysokości 1.650,00 zł, tj. M. G. otrzymuje zasiłek przedemerytalny w kwocie 650,00 zł netto, M. G. świadczenie emerytalne w kwocie 1.000,00 zł netto. W związku w niskimi dochodami głównym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawców jest gospodarstwo rolne, na potrzeby którego został wybudowany przedmiotowy budynek gospodarczy. Na utrzymaniu M. i M. G. pozostaje ich córka. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego, pismem z dnia 26 kwietnia 2011 roku, Wojewoda [...] zwrócił się do M.i M. G. z prośbą o uzupełnienie wniosku i nadesłanie dokumentów mających istotne znaczenie w sprawie.

W oparciu o zebrany w toku postępowania materiał dowodowy Wojewoda ustalił następujący stan faktyczny. W skład rodziny wnioskodawców wchodzą trzy osoby, tj. M. G., M. G. oraz 29-letnia córka M. G. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawców jest zasiłek przedemerytalny M. G. w wysokości 678,75 zł netto oraz świadczenie emerytalne otrzymywane przez M. G. w kwocie 1.010,43 zł netto. Córka skarżących od dnia 18 listopada 2009 r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. M. i M. G. posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 3,93 ha fizycznych, co stanowi 1,8805 ha przeliczeniowych, którego dochodowość roczna w 2009 roku wyniosła 3.587,99 zł. Wnioskodawcy hodują krowy mleczne (5 szt) i trzodę chlewną. Za sprzedane mleko M. G. otrzymała wynagrodzenie za miesiąc luty - kwiecień 2011 r. w wysokości 1.433,45 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc stanowi 477,82 zł. Wnioskodawcy oświadczyli, iż uzyskują również dochody ze sprzedaży trzody chlewnej w rocznej wysokości 3.000,00 zł. Ponadto skarżący poinformowali, iż z tytułu sprzedaży cielęcia otrzymali środki pieniężne w kwocie 800,00 zł.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.

M. G. otrzymała dopłatę ze środków unijnych w łącznej wysokości 5.729,49 zł. W/w środki z dopłat bezpośrednich przekazane zostały w styczniu 2011 r. Ponadto wnioskodawcy uzyskali zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na I półrocze 2011 r. w wysokości 157,25 zł. Termin otrzymania środków zgodnie z oświadczeniem wnioskodawców został ustalony nie później niż do dnia 31 maja 2011 r.

Organ podał ponadto, że skarżący nie pobierają dodatku mieszkaniowego, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczeń rodzinnych oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Nie uzyskują także dochodu z najmu i dzierżawy. Nie korzystają z pomocy społecznej oraz nie posiadają oszczędności i papierów wartościowych. Jedynym majątkiem ruchomym jest ciągnik rolniczy Ursus C 330 z 1968 roku.

Udokumentowane dochody uzyskiwane przez rodzinę wnioskodawców w 2011 r. kształtują się następująco:

- świadczenie przedemerytalne M. G. - 678,75 zł,

- świadczenie emerytalne M. G. - 1.010,43 zł,

- dochody uzyskane z tytułu sprzedaży mleka - 477,82 zł,

- średnioroczny dochód ze sprzedaży trzody chlewnej (3.000.00 zł :12) 250,00 zł.

Razem 2.417,00 zł.

Udokumentowane miesięczne wydatki ponoszone przez rodzinę w 2011 r. przedstawiają się następująco:

- rata kredytu wraz z odsetkami, średnio około wg m-ca IV - 320,80 zł,

- energia elektryczna (269,01 zł: 3) - 89,67 zł,

- zużycie wody (156,46 zł: 6) - 26,08 zł,

- opłata za telefon stacjonarny (285,46 zł: 3) - 95,15 zł,

- opłata za kartę do telefonu komórkowego wg oświadczenia - 25,00 zł,

- podatek rolny (60,00 zł: 6) - 10,00 zł,

- wydatki na żywność - 666,80 zł,

- zakup odzieży - 300,00 zł,

- zakup butli gazowej- 50,00 zł,

- zakup leków - 90,00 zł,

- zakup środków czystości - 125,50 zł, Razem - 1.799,00 zł

Po odliczeniu od dochodów wydatków, tj. 2.417,00 zł - 1.799,00 zł pozostaje kwota 618,00 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje 206,00 zł.

Jednorazowe wydatki:

- roczny zakup węgla - 2.010,02 zł,

- zakup drewna opałowego - 615,00 zł,

- zakup oleju napędowego - 1.857,60 zł,

- zakup nawozów sztucznych - 3.750,00 zł,

- kurs prawa jazdy wg oświadczenia - 422,70 zł,

- ubezpieczenie budynków - 385,00 zł,

- ubezpieczenie ciągnika Ursus C-330 - 55,00 zł,

- usługi weterynaryjne - 100,00 zł,

- opracowanie mapy d/c projektowych dla posesji P. - 701,10 zł, Razem - 9.896,42 zł

Organ wskazał, że zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej “Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1. odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2. odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną".

Decyzja wydawana w przedmiocie umorzenia oraz rozłożenia na raty oparta jest na uznaniu administracyjnym, w którym organ ocenia, czy w tym konkretnym przypadku zastosowanie ulg może być udzielone i w jakim zakresie. Natomiast pojęcie ważnego interesu podatnika ma szeroki zakres znaczeniowy i powinno być interpretowane w zależności od okoliczności w danej sprawie. Użyty przez ustawodawcę zwrot "może", daje organowi uprawnienie do legalnej możliwości rozstrzygnięć dotyczących umorzenia oraz złożenia na raty, w przypadku, gdy poprawnie ustalona i oceniona sytuacja dłużnika dopuszcza jej przyznanie. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia oraz rozłożenia na raty nie wyraża się w swobodzie (dowolności) oceny organu, lecz jest wynikiem procesu stosowania prawa, w którym ukarany realizuje swoje prawo dochodzenia przywileju umorzenia oraz rozłożenia na raty, natomiast organ wykonuje obowiązek ustalenia i oceny indywidualnego stanu faktycznego sprawy oraz rozstrzygnięcia na tej podstawie w zakresie udzielonego mu przez ustawodawcę prawa do wyboru uzasadnionej decyzji w przedmiotowej sprawie. Pojęcie ważnego interesu dłużnika ma szeroki zakres

znaczeniowy, który powinien być interpretowany w konkretnych okolicznościach faktycznych.

W ocenie organu w niniejszej sprawie strona wykazała przesłanki ważnego interesu prywatnego zgodnie z art. 67b § 1 pkt 2 oraz art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, co skutkuje umorzeniem kwoty 15.000,00 zł. Natomiast pozostałą do zapłaty opłatę legalizacyjną w wysokości 10.000,00 zł rozłożono na 36 rat, gdyż w ocenie organu pierwszej instancji M. i M. G. nie dysponują środkami finasowymi pozwalającymi na jednorazowe uregulowanie ww. opłaty.

Wnioskodawcy M. i M. G. prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny są: zasiłek przedemerytalny M. G. w kwocie 678,75 zł netto, świadczenie emerytalne M. G. na kwotę 1.010,43 zł netto oraz dochody uzyskane w związku ze sprzedażą mleka oraz trzody chlewnej. W miesiącach od lutego do kwietnia 2011 r. dochody ze sprzedaży mleka wynosiły 1.433,45 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc stanowiło kwotę 477,82 zł. Natomiast roczny dochód ze sprzedaży trzody chlewnej oszacowany przez wnioskodawców wyniósł 3.000,00 zł, tj. 250,00 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawcy otrzymali z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłatę ze środków unijnych w łącznej wysokości 5.729,49 zł oraz przyznany przez Urząd Gminy zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej. Zwrot podatku akcyzowego na I półrocze 2011 r. wynosił 157,25 zł. Wnioskodawcy poinformowali, iż osiągnęli jednorazowy dochód ze sprzedaży cielęcia w 2011 r. na kwotę 800,00 zł. Udokumentowali stałe miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wynoszą 1.799,00 zł oraz jednorazowe wydatki na kwotę 9.896,42 zł. M. i M G posiadają zadłużenie z Banku [...] Oddział w S z tytułu kredytu gotówkowego w złotych na cele konsumpcyjne na kwotę 4.088,00 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki ważnego interesu strony, uzasadniające częściowe umorzenie nałożonej opłaty legalizacyjnej. Sytuacja materialna wnioskdoawców jest trudna, zaś uzyskiwane dochody nie pozwalają na zapłatę całości należności. Po odliczeniu od dochodów wydatków pozostaje kwota 618,00 zł, która w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 206,00 zł. W ocenie organu pierwszej instancji, spłata pozostałej do zapłaty opłaty legalizacyjnej w ratach, zgodnie z harmonogramem wskazanym w decyzji nie stanowi zagrożenia dla dalszego funkcjonowania rodziny wnioskodawców.

Organ podniósł ponadto, ze w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego oraz z uwagi na fakt, iż ustalona opłata legalizacyjna odnosi się do samowolnej budowy budynku gospodarczego, związanego z prowadzoną przez wnioskodawców produkcją

rolną (stała sprzedaż mleka oraz sprzedaż trzody chlewnej), w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowania przepisy prawa wspólnotowego - rozporządzenie Komisji Wspólnoty Europejskiej z dnia 20 grudnia 2007 r., Nr 1535/2007 w sprawie zastosowania art. 87 i art. 88 Traktatu Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U.UE.L.07.337.35 z 21 grudnia 2007 roku), do których odsyła art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej. Z analizy materiału dowodowego wynika, że strona nie otrzymała pomocy de minimis zgodnie ze złożonym formularzem informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc de minimis iub pomoc de minimis v rolnictwie lub rybołówstwie. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, iż wnioskodawca spełnia określone w art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przesłanki do jej zastosowania.

W opinii organu pierwszej instancji przedstawione informacje w pełni uzasadniają decyzję o częściowym umorzeniu i rozłożeniu na raty pozostałej do zapłaty kwoty opłaty legalizacyjnej. Samowola budowlana jest zjawiskiem społecznie szkodliwym, a opłata legalizacyjna jest elementem systemu środków prawnych mających przeciwdziałać temu negatywnemu zjawisku. W konsekwencji całkowite umorzenie opłaty legalizacyjnej mogłoby skłonić nie tylko samych zainteresowanych, ale w szczególności lokalną społeczność do naruszeń prawa budowlanego.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. i M. G. w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do zapłaty kwoty 10.000,00 zł oraz jej rozłożenia na 36 rat z tytułu opłaty legalizacyjnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowi przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 59g ust. 5 w związku z art. 71 a ust. 3 Prawa budowlanego do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), z tym, że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Wydawane na podstawie powołanego wyżej przepisu decyzje o umorzeniu, bądź odmowie umorzenia zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza że do organu administracji publicznej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Uznanie administracyjne jest szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak nieograniczony. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolę organu przy rozstrzyganiu określonych spraw.

Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek określonych w cyt. wyżej art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Ustalając przesłanki udzielania ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, prawodawca użył w ww. przepisie zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", co można uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do szerokiej oceny rożnych wartości, w tym również pozaprawnych. Organ jest więc obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony. Jeżeli zaś organ administracyjny stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w ww. przepisie, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość lub odsetki mogą być umorzone.

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości z tytułu zobowiązania publicznoprawnego. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Za "ważny interes podatnika" uznaje się sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku. Jednak ograniczenie definicji tego pojęcia wyłącznie do nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację podatnika, byłoby zbyt daleko idące. "Ważny interes podatnika" - w rozumieniu cyt. wyżej przepisu - należy widzieć szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów i ponoszonych wydatków.

Z dostarczonych dokumentów wynika, że wnioskodawcy prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny są: zasiłek przedemerytalny M.

G. w kwocie 678,75 zł netto, świadczenie emerytalne M. G. na kwotę 1.010,43 zł netto oraz dochody uzyskane w związku ze sprzedażą mleka oraz trzody chlewnej. W miesiącach od lutego do kwietnia 2011 roku dochody ze sprzedaży mleka wynosiły 1.433,45 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc stanowiło kwotę 477,82 zł. Natomiast roczny dochód ze sprzedaży trzody chlewnej oszacowany przez wnioskodawców wyniósł 3.000,00 zł, tj. 250.00 zł miesięcznie. Ponadto skarżący otrzymali z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłatę ze środków unijnych w łącznej wysokości 5.729,49 zł oraz przyznany przez Urząd Gminy zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej. Zwrot podatku akcyzowego na I półrocze 2011 rok wynosił 157,25 zł. Wnioskodawcy poinformowali, iż osiągnęli jednorazowy dochód ze sprzedaży cielęcia w 2011 roku na kwotę 800,00 zł. Poza tym skarżący udokumentowali stałe miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wynoszą 1.799,00 zł oraz jednorazowe wydatki na kwotę 9.896,42 zł. M. i M. G. posiadają zadłużenie z Banku [...] Oddział w S. z tytułu kredytu gotówkowego w złotych na cele konsumpcyjne na kwotę 4.088,00 zł.

Z gospodarstwa rolnego strony uzyskują dochody nie tylko w środkach pieniężnych, ale także w naturze, co w istotny sposób korzystnie wpływa na ich sytuację materialną. Ponadto w związku z posiadanym gospodarstwem rolnym uzyskują wsparcie finansowe z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w postaci płatności z różnych tytułów. Strony wraz z rodziną posiadają więc źródła stałych dochodów, które pozwalają im na zaspokojenie wydatków związanych z utrzymaniem domu i egzystencją. Z materiałów będących w dyspozycji organu odwoławczego nie wynika, aby strony były obciążone jakimiś dodatkowymi zobowiązaniami finansowymi. Ponadto sami skarżący w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r. wskazali, że "niewielki dochód z gospodarstwa rolnego pozwala im funkcjonować na granicy minimum socjalnego", a dopiero w odwołaniu z dnia 25 czerwca 2011 r. powołali, że "praca na roli nie przynosi zysku, tylko straty", czego jednak nie wykazali w załączonych do sprawy dokumentach.

Organ wskazał, że rozpatrując odwołanie, uwzględnił fakt, że przedmiotowa opłata legalizacyjna została ustalona w ramach postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, a więc jest konsekwencją działań bądź zaniechań stron, naruszających przepisy ustawy Prawo budowlane. M. i M. G. stawiając przedmiotowy budynek gospodarczy, nie dopełnili wszystkich niezbędnych formalności, aby działania te przeprowadzić zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Samowola budowlana, co do zasady, jest zjawiskiem społecznie szkodliwym i działaniem bezspornie zasługującym na ocenę negatywną.

W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie organu drugiej instancji, uzasadnione jest umorzenie 60% naliczonej opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł, tj. kwoty 15.000,00 zł. Natomiast pozostała do zapłaty kwota 10.000,00 zł powinna zostać uregulowane w 36 ratach, gdyż, co wskazano wyżej, nie zagraża egzystencji wnioskdoawców, a jednocześnie jest konsekwencją przestrzegania przez organ praworządności oraz dbałości o słuszny interes Skarbu Państwa i nie naraża budżetu państwa na straty, ale w konsekwencji doprowadzi do zapłaty pozostałej części nałożonej na wnioskodawców opłaty legalizacyjnej.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zarówno zgromadził, jak i rozpatrzył materiał dowodowy. Wojewoda [...] dokonał rzetelnej analizy faktów i dowodów zgromadzonych w toku postępowania, a wydanie decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek udzielenia ulgi i ich analizą.

Organ odwoławczy wskazał, że wydając decyzję w przedmiocie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej w stosunku do strony prowadzącej działalność gospodarczą, w tym również działalność w sektorze produkcji rolnej organ obowiązany jest zbadać, czy zastosowanie ulgi jest dopuszczalne na podstawie przepisów o pomocy publicznej.

Zgodnie art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1. które nie stanowią pomocy publicznej;

2. które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3).które stanowią pomoc publiczną.

Organ obowiązany jest więc sprawdzić czy udzielenie ulgi stanowić będzie pomoc publiczną, albowiem jedynie w razie stwierdzenia, że ulga nie będzie taką pomocą, można jej udzielić bez stosowania dalszych procedur dopuszczających udzielenie pomocy publicznej. Zasady dopuszczalności udzielania pomocy publicznej reguluje Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U.UE.C.08.1 15.47) który w art. 107 ust. 1 stanowi, że z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Szczególną postać pomocy stanowi pomoc de minimis, udzielana poza programami pomocowymi i pomocą indywidualną, która z uwagi na niewielkie kwoty pomocy, nie ma potencjalnego wpływu na konkurencję i wymianę handlową między państwami członkowskimi.

Warunki udzielania pomocy de minimis w zakresie produkcji rolnej zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L. 337, 21.12.2007 r., str. 35).

Dodatkowo organ powinien również stosować się do postanowień ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie informacji składanych przez podmioty ubiegające się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2010 r., Nr 121 poz. 810)

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] organ I instancji zwrócił się do wnioskodawców o uzupełnienie wniosku poprzez m.in. przedłożenie formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie, pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie. W odpowiedzi wnioskdoawcy przedłożyli wypełnione wnioski w dniu 16 maja 2011 r. i 18 maja 2011 r., z analizy których wynika, że nie otrzymałli pomocy de minimis, skutkiem czego organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wnioskodawca spełnia określone w art. 67b § 1 pkt 2 przesłanki do jej udzielenia i wydał zaświadczenie o udzielonej w dniu 17 czerwca 2011 r. pomocy de minimis w rolnictwie.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z obwieszczeniem ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 13 kwietnia 2011 r. (M. P. Nr 31, poz. 362) wysokość trzyletniego krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie wynosi 119.542.500,00 euro, natomiast wykorzystanie limitu na dzień 31 marca 2011 r. wynosi 41.937.276,56 euro. Mając na względzie powyższe limity dopuszczalności udzielania pomocy publicznej, wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej oraz biorąc pod uwagę fakt, że strona nie korzystała dotychczas z żadnej formy pomocy publicznej organ stwierdził, że udzielenie ulgi w spłacie przedmiotowej należności jest dopuszczalne z punktu widzenia pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej i decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Na powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. i M. G. wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi zarzucili błędne ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, a dotyczące realnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty legalizacyjnej w kwocie 10.000,00 zł w kontekście dokumentów złożonych przez skarżących w sprawie, a szczególnie zawierających tzw. koszty stałe, z których nie wszystkie zostały uwzględnione przez organ pierwszej i drugiej instancji. Z samego porównania dochodów stałych z tzw. kosztami stałymi wynika, że do regulowania stałych powinności publicznych skarżący zmuszeni są zaciągać kredyty bankowe lub pożyczać pieniądze od znajomych lub dalszej rodziny. Jedną z przyczyn błędnej oceny realnych możliwości spłacania zobowiązań jest teza, iż dochody z gospodarstwa, na które składają się: należność za mleko i sprzedaż inwentarza żywego uzyskiwane co miesiąc, co sugerują wyliczenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji. Skarżący podnieśli, że dochodów w gospodarstwie nie uzyskuje się regularnie co miesiąc, dotyczy to zapłaty za dostawy mleka, jak i sprzedaży inwentarza żywego. Ilości mleka dostarczane do zlewni nie są regularnie równe gdyż zależy to od wielu czynników, które mają decydujący wpływ zarówno na ilość jak i jego wartość. Także sprzedaż inwentarza żywego nie jest regularna. Oznacza to, że koszty stałe, jakie skarżący ponoszą co miesiąc, przekraczają kwotę 2500,00 zł, a nie 1.799,00 zł. Do wydatków należy doliczyć kredyty bankowe, należności zasądzone przez Sąd Rejonowy we W. w sprawach: [...] i wydatki każdego roku na zakup: środków ochrony roślin, tj. na oprysk zboża, ziemniaków, koncentratów dla trzody, wynajem kombajnu, wynajem prasy do słomy i siana-które kształtują się średnio: 2700.00 zł. Dotacje "unijne" zostały i są w całości "pochłaniane" przez zakupy węgla i opału oraz bieżące naprawy i remonty sprzętu rolniczego oraz przygotowanie gospodarstwa do zimy, które nie zostały uwzględnione zarówno przez Wojewodę [...] jak i Ministra Finansów przy wydaniu decyzji. Panująca sytuacja w rolnictwie i na rynku oraz niskie emerytury zmusiły skarżących do podjęcia niezwłocznych działań w celu poprawienia warunków gospodarowania. Obowiązujące procedury i przewlekłość postępowań w organach administracyjnych na niższych szczeblach administracji spowodowały, że postawili budynek gospodarczy. Budynek ten został wybudowany zgodnie z wymogami prawa budowlanego i nie godzi w żaden interes społeczny. Umorzenie całkowite lub obniżenie do możliwego minimum opłaty legalizacyjnej pomogłoby skarżącym rozwiązać istotne i podstawowe problemy egzystencji, a przed wszystkim umożliwiłoby spłatę zadłużeń i rozwój gospodarstwa.

Minister Finansow w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa została zainicjowana wnioskiem skarżących o umorzenie zaległości z tytułu opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł za samowolnie realizowaną odbudowę budynku gospodarczego nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we Wł. z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] utrzymanym w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]

Kontrolowaną przez Sąd decyzją z dnia [...]sierpnia 2011 Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania M.i M. G. w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do zapłaty kwoty 10.000,00 zł oraz jej rozłożenia na 36 rat z tytułu opłaty legalizacyjnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.

Z uwagi na przedmiot wniosku i należność, której ten wniosek o zastosowanie ulgi dotyczy, zastosowanie w sprawie znajdowały przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Tym samym wniosek skarżących należało rozpatrzeć w oparciu o art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Powyższy przepis przewiduje ulgę w postaci umorzenia należności publicznoprawnych. Przy czym zaznaczyć trzeba, że regułą jest ponoszenie ciężarów publicznych, a tylko w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest zrezygnowanie przez właściwy do tego organ administracyjny z należnego świadczenia. Zatem okoliczności, które mogą decydować o zastosowaniu ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej winny być szczególne, tj. o charakterze nadzwyczajnym i mieszczące się w jednej dwóch przesłanek wymienionych w tym przepisie, a opartych na pojęciach nieostrych, tj. ważnym interesie podatnika oraz interesie publicznym. Zaznaczyć trzeba, iż występowanie jednego z powyższych interesów uprawnia, a nie obliguje organ do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Decyzja organu w tym zakresie ma bowiem charakter uznaniowy, to zaś oznacza, że organ orzekający może (ale nie musi) zastosować wobec strony i na jej wniosek (i tylko zgodnie z jej wnioskiem) przewidzianą w nim ulgę. Stwierdzenie istnienia którejkolwiek lub obu łącznie ustawowych przesłanek dotyczących ważnego interesu podatnika, czy interesu publicznego, nie nakłada jednak na organ automatycznego obowiązku orzeczenia zgodnie z oczekiwaniem wnioskodawcy, w tym przypadku o umorzeniu stosownych należności. Tak właśnie należy rozumieć zwrot "może" zastosowany przez prawodawcę w omawianym przepisie.

Dalej, zauważenia wymaga, iż o istnieniu "ważnego interesu podatnika", nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym "ważny interes podatnika" definiuje się jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. np. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98). Przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga więc - jak zauważa się w orzecznictwie - ustalenia sytuacji majątkowej podatnika i skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania - dla niego i jego rodziny. Jednocześnie zaznacza się, iż organ podatkowy musi mieć na uwadze w takiej sprawie i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, niepubl.).

Definiując przesłankę "interesu publicznego", należy natomiast wskazać, iż przez pojęcie to doktryna rozumie dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n. tezy 14,15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo).

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przewidzianego prawem wyboru. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia oraz powinności ujęcia tej oceny w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo zastosował omówiony powyżej przepis prawa i zasadnie w uzasadnieniu swojej decyzji skoncentrował się na analizie sprawy z uwzględnieniem dwóch przesłanek mogących stanowić podstawę do zastosowania wnioskowanej przez skarżących ulgi - stosując przy tym prawidłową wykładnię art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił interpretację ww. przepisu, po czym wskazał na okoliczności faktyczne, które z uwagi na ww. normę prawną uznał za wymagające rozważenia. Następnie poddał analizie okoliczności faktyczne w kontekście ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, i uzasadnił powody swojego rozstrzygnięcia. W świetle treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, brak jest podstaw do przyjęcia, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest oparte na wadliwie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym (tj. niepełnym postępowaniu dowodowym), czy też wykracza poza zakres przyznanego uznania administracyjnego.

Stan faktyczny sprawy został przez organy orzekające ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. Organ zobowiązał skarżących do przedstawienia licznych dokumentów, które zostały złożone i przeanalizowane przez organy administracji.

Z dostarczonych dokumentów wynika, że wnioskodawcy prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny są: zasiłek przedemerytalny M. G. w kwocie 678,75 zł netto, świadczenie emerytalne M. Gr. na kwotę 1.010,43 zł netto oraz dochody uzyskane w związku ze sprzedażą mleka oraz trzody chlewnej. W miesiącach od lutego do kwietnia 2011 r. dochody ze sprzedaży mleka wynosiły 1.433,45 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc stanowiło kwotę 477,82 zł. Natomiast roczny dochód ze sprzedaży trzody chlewnej oszacowany przez wnioskodawców wyniósł 3.000,00 zł, tj. 250.00 zł miesięcznie. Skarżący otrzymali z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłatę ze środków unijnych w łącznej wysokości 5.729,49 zł oraz przyznany przez Urząd Gminy zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej. Zwrot podatku akcyzowego na I półrocze 2011 r. wynosił 157,25 zł. Wnioskodawcy osiągnęli jednorazowy dochód ze sprzedaży cielęcia w 2011 roku na kwotę 800,00 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wynoszą 1.799,00 zł oraz jednorazowe wydatki na kwotę 9.896,42 zł. M. i M. G. posiadają zadłużenie z Banku [...] Oddział w S. z tytułu kredytu gotówkowego w złotych na cele konsumpcyjne na kwotę 4.088,00 zł.

Organy orzekające w obu instancjach odniosły się do wszelkich twierdzeń skarżących i oceniły wszystkie podane przez nich argumenty stanowiące uzasadnienie ich wniosku, a odnoszące się do ich sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Na podstawie posiadanych danych organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że po stronie skarżących wystąpił ważny interes podatnika, który skutkował umorzeniem 60% naliczonej opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł, tj. kwoty 15.000,00 zł. Natomiast pozostała do zapłaty kwota 10.000,00 zł powinna zostać uregulowane w 36 ratach, gdyż nie zagraża egzystencji skarżących, a jednocześnie jest konsekwencją przestrzegania przez organ praworządności oraz dbałości o słuszny interes Skarbu Państwa i nie naraża budżetu państwa na straty, ale w konsekwencji doprowadzi do zapłaty pozostałej części nałożonej na skarżących opłaty legalizacyjnej. Prawidłowo organy oceniły, iż spełnione zostały przesłanki do udzielenia pomocy określone w art. 67b § 1 pkt 2 i art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi sprowadzającego się do zakwestionowania postępowania dowodowego w sprawie, jak i zarzutu naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości. Jednym z przejawów równości wobec prawa jest to, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji). Uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy indywidualnej decyzji podatnik zwolniony zostaje z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Dlatego nie można z tego odstępstwa czynić normy. Ponadto jak zasadnie wskazały organy administracji orzekające w sprawie obowiązek zapłaty opłaty legalizacyjnej jest następstwem określonych działań skarżących, a więc wzniesienia bez pozwolenia na budowę obiektu budowlanego. Samowola budowlana, co do zasady, jest zjawiskiem społecznie szkodliwym i działaniem bezspornie zasługującym na ocenę negatywną.Nalzy uznać, że w przedmiotowej sprawie skarżący budując samowolnie budynek wykazali brak poszanowania dla norm prawnych. To w wyniku ich działań doszło do nałożenia opłaty legalizacynej.

Organy orzekającego w obu instancjach - kierując się przesłanką ważnego interesu podatnika i interesu publicznego - prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Postępowanie to było prowadzone z poszanowaniem przepisów procesowych, w tym art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.