Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1231/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M.i Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia

[...] marca 2013 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta P. – wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej,

w miejsce którego wstąpiła X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P.,

o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].05.2012 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r.

nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A"

w P., ul. [...], w części dotyczącej przejęcia nieruchomości składającej się z trzech parceli o pow. łącznej [...] m², oznaczonej hipotecznie [...], wykaz liczba [...] jako własność J. P. uchylił

w całości decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].05.2012 r. nr [...] oraz stwierdził, że orzeczenie Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] w ww. części, zostało wydane

z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Orzeczeniem z dnia [...].1948 r. Nr [...], ogłoszonym w Monitorze Polskim

z dnia [...].04.1948 r. (Nr [...]), Minister Przemysłu i Handlu, działając

na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.

o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

(Dz. U. z 1946 r., Nr 3, poz. 17), przejął na własność Państwa m.in., przedsiębiorstwo "A".

Orzeczeniem z dnia [...].03.1961 r. Nr [...], wydanym na podstawie

§ 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postepowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. z 1947 r., Nr 16, poz. 62), Minister Komunikacji w pkt 1) ustalił, że składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo – odbiorczym, sporządzonym w dniu [...].12.1950 r. przez X w P. stanowią część składową, przejętego na własność Państwa w trybie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r., Nr 3, poz. 17), przedsiębiorstwa ""A", zaś w pkt 2) w/w orzeczeniem zatwierdził wymieniony w pkt 1) protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...].12.1950 r.

W skład w/w przedsiębiorstwa zgodnie z w/w protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia [...].12. 1950 r. wchodziła m.in. nieruchomość oznaczona hipotecznie [...], wykaz liczba [...], składająca się z trzech parceli o pow. [...] m², stanowiąca własność J. P.

Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo

– odbiorczego przedsiębiorstwa "A" złożyła M. Z. (spadkobierczyni, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...].09.1993 r. sygn. akt [...], A.P. – jednego z następców prawnych J. P. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...].11.1993 r. sygn. akt [...]). W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż kwestionowanym protokołem zdawczo – odbiorczym oraz zatwierdzającym

go orzeczeniem z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] niezasadnie do składników majątkowych przedsiębiorstwa, przechodzących wraz z nim na własność Państwa, została zaliczona nieruchomość składająca się z trzech parcel o pow. [...] m², oznaczona hipotecznie [...] tom [...], wykaz liczba [...] jako własność zmarłego w dniu [...].09.1944 r. J. P.

Postanowienie z dnia [...].01.2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...].10.2008 r. Nr [...] odmawiające wstrzymania wykonania w/w orzeczenia Ministra Komunikacji

z dnia [...].03.1961 r.

Postanowieniem z dnia [...].01.2009 r. nr [...]Minister Infrastruktury zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. Nr [...], do czasu przedłożenia prawomocnych postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku

po zmarłych H. P. i M. S. oraz do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy w P. wniosku K. B. o stwierdzenie,

czy w postępowaniu Sądu z dnia [...].01.1994 r. sygn. akt [...] nie nastąpił błąd polegający na określeniu spadkobierczyni po zmarłym M. P.

Wobec ustania przyczyn zawieszenia powstępowania, postanowieniem

z dnia [...].05.2009 r. Nr [...], Minister Infrastruktury podjął zawieszone ww. postanowieniem z dnia [...].01.2009 r. [...]postępowanie nadzorcze.

Decyzją z dnia [...].03.2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A"

w P., ul. [...].

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją

z dnia [...].03.2010 r. nr [...] wystąpili M. Z., K. B., E.G., E. W., N. P., R. P.,

A. P., A. P., K. P.,

J. P., A. K. oraz M.M.,

Decyzją z dnia [...].01.2011 r. Nr [...] Minister infrastruktury utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...].03.2010 r. nr [...].

W wyniku rozpoznania skargi M. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15.06.2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 705/11 uchylił

ww. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].01.2011 r. nr [...]

oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].03.2010 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.11.2007 r. sygn. akt I OPS 2/07 (opubl. ONSAiWSA 2008/1 poz. 5), która posiada tzw. ogólną moc wiążącą i w ocenie Sądu

ma bezpośrednie zastosowanie do przedmiotu niniejszej sprawy. Opierając

się na powyższej uchwale Sąd uznał, iż organ administracji orzekając w sprawie dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, gdy chodzi o treść normatywną aktów nacjonalizacyjnych, co do zakresu ich skutków prawnorzeczowych (art. 6 ust. 1 ustawy o nacjonalizacji przemysłu), co pociągało wadliwe uznanie,

iż orzeczenie, wydane w myśl § 75a rozporządzenia z 1947 roku, którym zatwierdzono protokół zdawczo – odbiorczy, w którego treści wskazano na przejęcie na rzecz Skarbu Państwa Mienia osoby trzeciej włączonego do przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji, nie było dotknięte wada nieważności w stosownym zakresie, Jednocześnie Sąd wskazał iż prezentowany w zasądzonej decyzji pogląd, jakoby obowiązywanie decyzji nacjonalizacyjnej (tu z 1948 roku) mogło być przeszkodą

dla zakwestionowania decyzji o zatwierdzeniu protokołu – zdawczo – odbiorczego,

w zakresie, w jakim dotyczy ona przejęcia na rzecz Skarbu Państwa mienia osób trzecich, choć bywa wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, jest, w ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nietrafny. Tym samym w ocenie Sadu brak wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...].02.1948 r. Nr [...] o przejęciu na własność Państwa m.in. przedsiębiorstwa "A,", nie stoi na przeszkodzie dokonaniu oceny legalności kwestionowanego przez strony zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A", ul. [...]

Decyzją z dnia [...].05.2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A" ul. [...], w części dotyczącej przejęcia nieruchomości składającej się z trzech parcel o pow. łącznej [...] m², oznaczonej hipotecznie – [...], wykaz liczba [...] stanowiła własność spadkobierców zmarłego J. P., organ naczelny stwierdził,

iż zaliczenie przedmiotowej nieruchomości w protokole z dnia [...].12.1950 r.

do składników majątkowych przedsiębiorstwa przechodzących wraz z nim na własność Państwa oraz zatwierdzenie w/w protokołu we wskazanej części stanowi rażące naruszenie prawa.

Jednocześnie organ mając na uwadze treść księgi wieczystej

KW Nr [...], stwierdził, iż podlegające nadzorowi orzeczenie z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych

w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Pismem z dnia [...].06.2012 r. prezydent Miasta [...]. – wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].05.2012 r.

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta P. wskazał, iż w jego ocenie likwidacja przedsiębiorstwa państwowego nie powoduje wygaśnięcia przysługującego przedsiębiorstwu państwowemu prawa użytkowania wieczystego, bowiem nie zachodzi w przedmiotowym przypadku, konfuzja polegająca na przejściu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa jako właściciela, albowiem likwidacja państwowego przedsiębiorstwa w trybie ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zmianami) następuje tylko

w znaczeniu podmiotowym, czyli takim, że państwowe przedsiębiorstwo z chwilą wykreślenia go z rejestru przestaje istnieć jako osoba prawna, jednakże nie traci swego bytu jako zespół składników materialnych i niematerialnych w rozumieniu art. 55 kodeksu cywilnego.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości – stanowiącej działki nr [...],[...] i [...], dla której Sąd Rejonowy [...] – [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], przeszło na X Spółka z o.o. Z akt sprawy wynika bowiem, że wyrokiem z dnia [...].05.2012 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. nakazał Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta P., aby złożył oświadczenie woli następującej treści "Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta P., przenosi na X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą

w P. prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], obręb [...], składającej się z działek o numerach [...],[...] i [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w P., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych potwierdzi księgę wieczystą KW nr [...]1". Wyrokiem z dnia [...].10.2012 r. sygn.

akt [...] Sąd Apelacyjny w P. oddalił apelację od ww. wyroku

z dnia [...].05.2012 r, W akcie notarialnym z dnia [...].10.2012 r. Rep. A nr [...] M.R. działający jako pełnomocnik X Spółka z o.o. oświadczył,

że przejmuje na rzecz reprezentowanej spółki: X Spółka z o.o. przeniesienie prawa własności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy [...]

w P. potwierdzi księgę wieczystą pod numerem [...].

Po rozpatrzeniu wniosku i całości akt sprawy organ mając na uwadze treść

art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr. 153, poz. 1270) oraz treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.06.2011 r.

sygn. akt IV SA/Wa 705/11 podtrzymał stanowisko zawarte w skarżonej decyzji z dnia [...].05.2012 r., w części stwierdzającej, iż orzeczenie z dani [...].03.1961 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A", ul. [...] nr [...],

w części dotyczącej przejęcia nieruchomości składającej się z trzech parcel o pow. łącznej [...] m², oznaczonej hipotecznie [...] tom [...], wykaz liczba [...] jako własność J. P., zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa ponieważ przejęcie w trybie § 75 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. składników majątkowych nie stanowiących własności nacjonalizowanego przedsiębiorstwa (bowiem stanowiły one własność spadkobierców zmarłego J. P.), stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 i nast. K.p.a.

Uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.11.2007 r. o sygn. akt I OPS 2/07, w swej sentencji dotyczy

tzw. przedsiębiorstw poniemieckich (przejętych w związku z art. 2 ust. 1 ustawy

o nacjonalizacji przemysłu) jednak z treści uzasadnienia uchwały wynika jednoznacznie, iż przy jej podejmowaniu Sąd miał na uwadze pełną analogię regulacji dotyczących nacjonalizacji pozostałych przedsiębiorstw (w myśl art. 3 ustawy o nacjonalizacji przemysłu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oczywiste jest, że o treści przepisu ustawy nie mogą przesądzać przepisy rozporządzenia wykonawczego

do ustawy. Ponieważ nie było możliwe znacjonalizowanie nieruchomości należących do osób trzecich, to tym bardziej na własność Państwa nie mogła

na podstawie art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej przejść nieruchomość, wprawdzie funkcjonalnie włączona do przedsiębiorstwa, która jednak była tylko w posiadaniu tego przedsiębiorstwa bez tytułu prawnego i stanowiła własność osoby trzeciej będącej obywatelem polskim.

Podsumowując sąd stwierdził, że w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, przejęcie przedsiębiorstwa na podstawie art. 2 tej ustawy nie obejmowało przejęcia na własność Państwa składników stanowiących własność osób trzecich, niezależnie od ich niezbędności do funkcjonowania przedsiębiorstwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w razie zbycia przedsiębiorstwa prawa najmu i dzierżawy przechodzą w stosunku do zbywcy na nabywcę bez względu na to, czy umowa z wynajmującym zawiera zakaz podnajmu lub odstąpienia prawa, zaś mimo, iż nacjonalizacja wprowadzona ustawą z 1946 roku powoduje nabycie pierwotne przez Państwo przedsiębiorstwa i nie ma w tym przypadku wprost zastosowanie Kodeksu handlowego dotyczące zbycia przedsiębiorstwa, to jednak zasada, iż nacjonalizacja przedsiębiorstwa powoduje przejście na rzecz Państwa praw wynikających z najmu i dzierżawy nieruchomości, nie zaś przejęcie na własność Państwa objętej umową najmu lub dzierżawy nieruchomości, ma zastosowanie tak w przypadku zbycia przedsiębiorstwa, jak i jego nacjonalizacji.

Mając na uwadze powyższe wskazania Sądu (wiążące organ w sprawie), oraz to, iż z akt sprawy wynika, że w dacie przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa "A", ul. [...], nieruchomość o łącznej powierzchni [...] m², oznaczona hipotecznie – [...], wykaz liczba [...] stanowiła własność spadkobierców zmarłego J. P., organ podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...].05.2012 r.

Organ nadzoru podtrzymał wcześniejsze stanowisko w przedmiocie braku konieczności drobiazgowego ustalania wszystkich pozostałych wad kwestionowanej decyzji, stwierdzając, że dalsze ustalenia w tym zakresie nie wpływają na treść rozstrzygnięcia w sprawie, dla której wystarczające jest ustalenie, że występuje tylko jedna okoliczność pozwalająca zatem na stwierdzenie, iż zachodzi podstawa do zastosowania art. 156 § 14 rażącego naruszenia prawa jest wystarczające do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] we wskazanej części.

W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem prawa, ale zgodnie z ww. § 2 art. 156 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., jeśli od daty doręczenia lub ogłoszenia upłynęło lat 10, jak również wtedy, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

W skarżonej decyzji z dnia 14.05.2012 r. przejęta orzeczeniem Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. nieruchomość o powierzchni [...] m² znajduje się obecnie w granicach działek ewidencyjnych położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha obr. [...], dla których prowadzona jest obecnie księga wieczysta nr [...].

Jednak, zdaniem organu, istotnym w sprawie jest, że stan prawny ujawniony w dziale II ww. księgi wieczystej nr [...] uległ zmianie. Z treści ww. księgi wynika bowiem, że podmiotem ujawnionym w dziale II jako właściciel nieruchomości jest obecnie X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. Jak wynika z akt sprawy podstawą ujawnienia ww. Spółki jako właściciela w księdze wieczystej [...]jest prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].05.2012 r. sygn.. akt [...] nakazujący Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta P., złożenie oświadczenia woli następującej treści "Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta P., przenosi na X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], obręb [...], składającej się z działek o numerach [...], dla której Sąd Rejonowy [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych potwierdzi księgę wieczystą KW nr [...]" oraz akt notarialny sporządzony w dniu [...].10 2012 r. przed E. Z. – notariuszem w P. nr repertorium [...] zawierający oświadczenie woli X Sp. z o.o. w likwidacji w P. – w uzupełnieniu oświadczenia do prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].05.2012 r. sygn.. akt [...] utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...].10.2012 r. sygn. akt [...]– w którym ww. Spółka oświadczyła, że przejmuje przeniesienie na swoją rzecz prawa własności nieruchomości dla której Sąd Rejonowy [...] w P., [...] Wydział Ksiąg wieczystych prowadzi księgę wieczystą oznaczona nr [...].

Z ww. okoliczności wynika, zdaniem organu, że orzeczenie Ministra Komunikacji z dnia [...].03.1961 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A", ul. [...] w części dotyczącej przejęcia nieruchomości składającej się z trzech parcel o pow. łącznej [...] m², oznaczonej hipotecznie [...] tom [...], wykaz liczba [...] jako własność J. P. w związku z wydaniem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].05.2012 r. sygn.. akt [...] oraz zawarciem aktu notarialnego z dnia [...].10.2012 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., bowiem organ administracji nie posiada możliwości w administracyjnym toku instancji przywrócenia stanu prawnego sprzed wydania orzeczenia z dnia [...].03.1961 r. Nr [...].

Na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. skargę do WSA w Warszawie złożyła M. Z. zarzucając jej naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 35 k.p.a. oraz art. 156 § 2 k.p.a. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżąca podnosi, że organ administracji prowadził przedmiotową sprawę łącznie około 5 lat.

W ocenie strony skarżącej tak długi okres rozpatrywania sprawy nie wynikał z żadnych przesłanek określonych w przepisach postępowania administracyjnego. Nie był on takie usprawiedliwiony stopniem złożoności czy skomplikowania sprawy, sprawa nie wymagała również prowadzenia postepowania wyjaśniającego.

Stan prawny oraz faktyczny, w związku z ustaleniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. był w sprawie ustalony. Organ administracji co sam podkreśla w uzasadnieniu decyzji był związany ustaleniami dokonanymi przez Sąd Administracyjny. Wniosek co do ustalenia przez Wojewódzki Sad Administracyjny, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z naruszeniem przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw jest zatem, zdanie skarżącej" w pełni uzasadniony.

Odnosząc się do ustaleń organu administracji odnośnie zasadności zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w przedmiotowej sprawie skarżąca uważa je za niezasadne i zwraca uwagę na samą treść art. 156 § 2 k.p.a. który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie z tym przepisem nieodwracalność skutków musi wynikać wprost z danego aktu administracyjnego będącego przedmiotem postępowania administracyjnego. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1961 r. nr [...] zatwierdzającego protokół zdawczo – odbiorczy przedsiębiorstwa "A", ul. [...]. Orzeczeniem tym w istocie rzeczy dokonano przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa celem prowadzenia gospodarki narodowej. Samo to orzeczenie nie wywołało, zdaniem skarżącej, nieodwracalnych skutków prawnych. Przejście prawa własności, które to organ uznaje na nieodwracalne nastąpiło natomiast w oparciu o zupełnie inne podstawy prawne i faktyczne nie mające swojego źródła w akcie administracyjnym będącym przedmiotem postępowania. W ocenie skarżącej okoliczności te nie powinny być jednak brane pod uwagę przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy.

W ocenie skarżącej wpływ stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1961 r. na skuteczność dokonanego przeniesienia własności nieruchomości winien być przedmiotem odrębnego postępowania.

Bezspornym natomiast jest, że postępowanie przed Sądem Okręgowym w P. toczyło się już po wszczęciu postepowania o stwierdzenie nieważności, jak również po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w sprawie IV SA/Wa 705/11 który przesądził o konieczności stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia. Sam wyrok natomiast wydany został już po wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] (pierwszoinstancyjnej).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1961 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa "A", którym niezasadnie do składników majątkowych przedsiębiorstwa przechodzący wraz z nim na własność Państwa, została zaliczona nieruchomość składająca się z trzech parcel o łącznej powierzchni [...]m² oznaczona hipotecznie [...], wykaz liczba [...] stanowiąca własność J. P. zmarłego w dniu [...] września 1944 r.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia wystąpiła jego spadkobierczyni M. Ż. (skarżaca).

Sprawa ta była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 705/11 uchylił wydane w tej sprawie decyzje odmowne wydane przez Ministra Infrastruktury. W uzasadnieniu Sąd przytoczył treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 5 listopada 2007 r.(sygn. akt I OPS 2/07) i stwierdził, iż organ administracji orzekając w sprawie dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego tj. aktów nacjonalizacyjnych co do zakresu ich skutków praworzeczowych, co spowodowało wadliwe uznanie przez organ, iż orzeczenia wydane na podstawie § 75 a rozporządzenia z 1947r. (Dz. U. z 1947 r., Nr 16, poz. 62), którym zatwierdzono protokół zdawczo – odbiorczy przejmujący na rzecz Skarbu Państwa mienie osoby trzeciej włączonego do przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji nie było dotknięte wadą nieważności w tym zakresie. Jednocześnie Sad przesądził, że istotnie w obrocie prawnym decyzji nacjonalizacyjnej z 1948 r. nie mogło być przeszkodą dla zakwestionowania decyzji o zatwierdzenie protokołu zdawczo – odbiorczego w zakresie w jakim dotyczył on przejścia na rzecz Skarbu Państwa mienia osób trzecich.

Rozpatrując ponownie sprawę organ związany treścią powyższego wyroku (art. 153 p.p.s.a.) stwierdził, iż zaliczenie spornej nieruchomości w protokole z dnia 28.12.1950 r. do składników majątkowych przedsiębiorstwa przechodzących wraz z nim na własność Skarbu Państwa oraz zatwierdzenia w/w protokołu w tej części stanowiło rażące naruszenie prawa. Jednocześnie organ mając na uwadze treść księgi wieczystej (w dacie wydania decyzji tj. 14.05.2012 r.) stwierdził, że podlegające ocenie nadzorczej orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpił Prezydent Miasta P. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, w miejsce którego wstąpiła X Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 organ ma obowiązek ponownie rozpoznać sprawę w całości (zasada dwuinstancyjności postępowania) mając na uwadze aktualny stan faktyczny i prawny sprawy, który w rozpoznawanej sprawie uległ istotnej zmianie.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika bowiem, że Sad Okręgowy w P. wyrokiem z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt [...] nakazał Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta P., aby złożył oświadczenie woli przenoszące na X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. prawo własności spornej nieruchomości, a Sąd Apelacyjny w P. wyrokiem z dnia [...].10.2012 r. oddalił apelacje od tego wyroku. X Sp. z o.o. od dnia [...].10.2012 r. figuruje w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel przedmiotowej nieruchomości.

W takiej sytuacji organ ponownie rozpatrując sprawę, nie mógł utrzymać w mocy swojej decyzji z dnia [...].05.2012 r. z uwagi na istnienie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 156 § 2 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem nie można stwierdzić nieważności decyzji dotkniętej wadą nieważności w sytuacji gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

Nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. to takie, których organ administracji nie jest w stanie anulować swoimi działaniami z uwagi na niemożność kompetencyjną. Takimi są czynności cywilnoprawne, wywołujące skutki w sferze prawa cywilnego, których organ administracji nie ma możliwości znieść w postępowaniu administracyjnym. Inaczej mówiąc skutkami, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. są następstwa cywilne, które wywołało orzeczenie administracyjne ocenione w postępowaniu nadzorczym.

Nieodwracalne skutki prawne, stojące na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną wada, to takie, które wywołało tylko to orzeczenie. To skutki będące tego orzeczenia następstwem.

Skutkiem prawnym orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia [...] marca 1961 r. było przejście na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa "A" i mienia do niego zaliczonego w tym 3 parcel o powierzchni [...] m² stanowiących własność osoby fizycznej J. P.". Prawo to przeszło na rzecz Skarbu Państwa. Następnie Skarb Państwa zobowiązany przez Sąd do złożenia oświadczenia woli zbył 3 parcele opisane wyżej na rzecz osoby trzeciej X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P., która to prawo własności ujawniła w księdze wieczystej jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Taki był skutek prawny orzeczenia z [...] marca 1961 r., który organ rozpatrujący sprawę ponownie musiał uwzględnić. W rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. jest to skutek nieodwracalny, bowiem wywołany w sferze prawa cywilnego pozostający poza zasięgiem organów administracji.

Decyzja wywołuje skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani tez przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu władnym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa cywilnego przez sąd, dla organu administracji publicznej tylko ze względu na zakres jego kompetencji będzie nieodwracalny (uchwała Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r. III AZP 4/92, OSNC 1992, z. 12, poz. 211).

Jedynym sposobem weryfikacji takiego prawa jest postępowanie cywilne, prowadzone przed sądem powszechnym, a zmierzające do unieważnienia aktu, stanowiącego podstawę powstania takiego prawa.

Sąd zwraca jednak uwagę, że w przedmiotowej sprawie to właśnie Sąd powszechny zobowiązał Skarb Państwa (Prezydenta Miasta P.) do przeniesienia własności spornej nieruchomości na osoby trzecie, a prawomocne wyroki wiążą w sprawie zarówno organy administracji, jak i inne sądy orzekające w tej sprawie. Dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał zarzuty skargi dotyczące braku zaistnienia w rozpoznawanej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych za nieuzasadnione.

Odnosząc się natomiast, do zarzutów skargi odnośnie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ to Sąd zwraca uwagę na możliwość wniesienia przez skarżącą skargi do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynność organu z czego nie skorzystała.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.