Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 957/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 988
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] spółka jawna w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2009r. sygn. akt III SA/Lu 65/09 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] spółka jawna w Białej Podlaskiej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa [...] spółka jawna w Białej Podlaskiej na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt IIII SA/Lu 65/09, po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] i W. R[...] spółki jawnej w Białej Podlaskiej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 10 ust. 5 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] i W. R. spółki jawnej w Białej Podlaskiej od decyzji Wójta Gminy Biała Podlaska z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podało, Wójt Gminy B. P. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. na podstawie art. 70b ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ponownie odmówił przyznania Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowo Usługowemu [...]. i W. R. spółka jawna w B.j P. przedmiotowego dofinansowania ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 70b ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach, a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy, zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami.

B. R. reprezentując PPH [...] i W. R. sp. jawna, jako właściciel przedsiębiorstwa zawarła w dniu 1 września 2005 r. umowę o pracę z młodocianym P. K. na czas określony od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. Przygotowanie zawodowe obejmowało zawód sprzedawcy. Po upływie tego okresu wystąpiła do Wójta Gminy B. P. o przyznanie dofinansowania z racji wyszkolenia młodocianego załączając dokumenty, o których stanowi art. 70b ust. 7 cyt. ustawy o systemie oświaty.

Wynikało z nich, iż B. R. legitymuje się świadectwem ukończenia średniego studium zawodowego dla pracujących o kierunku operatywno-handlowym, dyplomem ukończenia policealnego studium zawodowego, uprawniającym do używania tytułu technika ekonomisty o specjalności administracja państwowa oraz zaświadczeniem o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów nauki zawodu. Posiada także udokumentowany, 8 miesięczny staż pracy (od [...] lutego 1988 r. do [...] października 1988 r.) na stanowisku młodszego sprzedawcy, a następnie młodszego kasjera w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu Wewnętrznego. Ponadto z akt sprawy wynika, że od dnia 20 grudnia 2002 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej między innymi w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej mięsa, żywności i napojów.

Wójt Gminy B. P. uznał jednak, że B. R. nie spełnia przesłanek określonych w § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, uprawniających do przyznania dofinansowania, gdyż nie legitymuje się tytułem zawodowym w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego instruktor ma nauczać. Nie spełnia także innych wymogów rozporządzenia, uprawniających sprzedawcę do przyznania dofinansowania. W ocenie organu pierwszej instancji zawód technika ekonomisty i zawód sprzedawcy nie są zawodami pokrewnymi. W świetle przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania (Dz. U. Nr 256, poz. 2644), a w szczególności załącznika zawierającego klasyfikację zawodów i specjalności, struktura klasyfikacji jest wynikiem grupowania zawodów na podstawie podobieństwa kwalifikacji zawodowych wymaganych dla realizacji zadań danego zawodu (specjalności) z uwzględnieniem obydwu aspektów kwalifikacji, tj. ich poziomu specjalizacji. W oparciu o te kryteria struktura klasyfikacji obejmuje 10 grup wielkich, 30 dużych (jako wewnętrzny podział grup wielkich, 116 grup średnich ( jako wewnętrzny podział grup dużych) i 392 grupy elementarne, przy czym grupy elementarne obejmują 1770 zawodów i specjalności. Zawód technika ekonomisty umieszczony został w 3 grupie wielkiej jako wewnętrzny podział grup średnich (techników i innego średniego personelu), a sprzedawcy w 5 grupie wielkiej (obejmującej pracowników usług osobistych i sprzedawców). Do grupy 3 zaliczają się zawody wymagające wiedzy, umiejętności i doświadczenia niezbędnych do wykonywania głównie prac technicznych i podobnych, związanych z badaniem i stosowaniem naukowych oraz artystycznych koncepcji i metod działania. Natomiast do grupy 5 zalicza się zawody wymagające wiedzy, umiejętności i doświadczenia niezbędnych do świadczenia usług ochrony, usług osobistych związanych między innymi z podróżą, prowadzeniem gospodarstwa, dostarczaniem żywności, opieką oraz sprzedawaniem i demonstrowaniem towarów w sklepach hurtowych i detalicznych. Uwzględniając powyższe rozróżnienia Wójt Gminy B. P. uznał, że zawodu technika ekonomisty i zawodu sprzedawcy nie można uznać za zawody pokrewne.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła między innymi niezastosowanie § 10 ust. 5 pkt 1 tego rozporządzenia, błędne zastosowanie załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania, a także błąd w ustaleniach faktycznych, sprowadzający się do przyjęcia, iż pracodawca nie posiadał kwalifikacji niezbędnych do przyznania mu dofinansowania.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że odwołująca nie spełnia przesłanek określonych § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, uprawniających do przyznania dofinansowania z tytułu ukończenia średniego studium zawodowego o kierunku operatywno-handlowym, gdyż nie posiada sześcioletniego stażu pracy w zawodzie, którego miała nauczać. Wynosi on bowiem 3 lata i 5 miesięcy. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania w sprawie § 10 ust. 5 pkt 1 tego rozporządzenia wskazało, iż odwołująca spełnia tylko jedną z przesłanek określonych w tym przepisie, a mianowicie dotycząca stażu pracy Natomiast sporne jest to, czy przedstawiony przez nią dyplom ukończenia policealnego studium zawodowego uprawniający do używania tytułu technika ekonomisty o specjalności administracja państwowa, można traktować jako uzyskanie kwalifikacji zawodowych pokrewnych do zawodu sprzedawcy, zwłaszcza że w dyplomie – choć taka możliwość istniała, pominięta została rubryka określająca kwalifikacje do wykonywania zawodu, a więc określająca zawód i jego specjalność.

Zgodnie z suplementem do dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe ucznia, po zakończeniu kształcenia teoretycznego i praktycznego jest on upoważniony do wykonywania zawodu sprzedawcy, demonstratora wyrobów, ekspedienta w punkcie usługowym i ekspedytora sprzedaży wysyłkowej (internetowej).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej przyznało, iż zasadne było odniesienie się przez organ pierwszej instancji do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz jego stosowania i stwierdzenie, że brak jest pokrewieństwa zawodu technika ekonomisty o specjalności administracja państwowa z zawodem sprzedawcy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] i W. R. spółka jawna w Białej Podlaskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzuciła:

– błędne zastosowanie przepisu § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu;

– niezastosowanie § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu;

– błędne zastosowanie załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania (Dz. U. Nr 265, poz. 2644);

– błąd w ustaleniach faktycznych, sprowadzający się do przyjęcia, iż pracodawca nie posiadał kwalifikacji niezbędnych dla przyznania mu dofinansowania;

– błędne przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła warunków określonych w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572).

W uzasadnieniu skargi podniosła, że Kolegium odmawiając przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, powinno precyzyjnie określić podstawę prawną swojej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się zarówno na przepis § 10 ust. 4 jak i na przepis art. 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. W ocenie skarżącej stanowiło to naruszenie art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącej sprzedawca i technik ekonomista to zawody pokrewne. Każdy z nich dotyczy handlu i obrotu towarowego. W obu potrzebne jest minimum wiedzy o mechanizmach obrotu towarowego. Te wspólne cechy wymienionych zawodów pozwalają twierdzić, że są to zawody pokrewne. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego (PWN, W-wa 1998 r.) zawód pokrewny to podobny pod ,jakimś względem do czegoś, mający wspólne pochodzenie lub podobne cechy z czymś, zbliżony do czegoś, wskazujący na wspólne pochodzenie.

Według skarżącej rozważania co do braku pokrewieństwa tych zawodów są gołosłowne i ogólnikowe, zaś załącznik do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania nie może być w tej sprawie zastosowany.

W ocenie skarżącej spełnia ona wymogi określone w § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, a zatem jej wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika był zasadny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, iż zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach i jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Warunki i tryb organizowania praktycznej nauki zawodu organizowanych między innymi u pracodawców określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia praktyczną naukę zawodu mogą prowadzić pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub wykonywana jest w niższym tygodniowym wymiarze godzin niż przewidzianym dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy. Stosownie do treści § 10 ust. 4 cyt. rozporządzenia pracodawcy i wyznaczeni przez nich pracownicy powinni posiadać m.in. co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać. O ile instruktor praktycznej nauki zawodu nie posiada tytułu mistrza w zawodzie, to w świetle § 10 ust. 5 rozporządzenia, powinien legitymować się przygotowaniem pedagogicznym lub ukończonym kursem pedagogicznym oraz w zależności od rodzaju wykształcenia odpowiednim świadectwem. Jeżeli instruktor legitymuje się świadectwem średniego studium zawodowego i ma tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będzie nauczał, to przepis § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia wymaga od niego dodatkowo co najmniej sześcioletniego stażu pracy w tym zawodzie nabytego po uzyskaniu tytułu zawodowego. Jeżeli natomiast instruktor legitymuje się dyplomem ukończenia szkoły policealnej i tytułem zawodowym w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będzie nauczał, to zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia wymagany jest od niego dodatkowo trzyletni staż w zawodzie, którego będzie nauczał.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy opierając się o przepis § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278) oraz § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, prawidłowo ustalił, jakie wymagania winni spełniać instruktorzy praktycznej nauki zawodu nie posiadający tytułu mistrza w zawodzie, by pracodawca mógł skorzystać z dofinansowania.

Sąd pierwszej instancji uznał, iż w tej sprawie spór sprowadza się do ustalenia, czy istnieje pokrewieństwo między zawodami: technika ekonomisty i sprzedawcy, co uzasadniałoby zastosowanie § 10 ust. 5 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Skarżąca bowiem wywodzi, że B. R. spełnia wszystkie warunki wskazane w powyższym przepisie, zaś Kolegium kwestionuje jedynie posiadanie przez nią tytułu zawodowego w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego instruktorka nauczała, a więc do zawodu sprzedawcy.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, który oceny pokrewności tych zawodów dokonał w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania (Dz. U. Nr 256, poz. 2644), a w szczególności załącznika specyfikującego "Klasyfikację zawodów i specjalności" i uznał, że zawód technika ekonomisty o specjalności administracja państwowa nie jest pokrewny z zawodem sprzedawcy. Wskazał, że klasyfikacja ta ma charakter urzędowy, obiektywny, powszechny i nie stanowi interpretacji stworzonej na potrzeby konkretnej sprawy. Ma ona na celu klasyfikację zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. Powyższa klasyfikacja uwzględnia podział zadań wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami przez poszczególne osoby i wymagających odpowiednich kwalifikacji (wiedzy i umiejętności), zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Nie można zatem uznać za pokrewne zawody, które zostały zakwalifikowane do różnych grup podstawowego podziału.

Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że określenie technik ekonomista oznacza osobę o średnim wykształceniu w dziedzinie ekonomii, która może obejmować niezwykle szeroki zakres wiedzy czy umiejętności. Ekonomia jest nauką społeczną, badającą działalność człowieka w szczególnym kontekście społecznym. Jej podstawową kategorią analityczną jest kategoria ekonomiczna, taka jak cena, towar, popyt, podaż, rynek, zysk, równowaga rynkowa, preferencje konsumenta, pieniądz, koszt krańcowy. Ekonomia bada związki między różnymi kategoriami ekonomicznymi i formułuje te związki w postaci praw ekonomicznych, które odzwierciedlają podstawowe prawidłowości rządzące procesami gospodarowania. Dopiero jakaś forma specjalizacji może wskazywać dziedzinę, w której dana osoba o średnim ogólnym wykształceniu nabyła pewnej biegłości zawodowej. W tej sprawie jest to administracja państwowa.

Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu pierwszej instancji nie można doszukiwać się pokrewieństwa zawodowego pomiędzy średnio wykształconym ekonomistą, będącym raczej pracownikiem umysłowym, a wykonującym w ogromnej większości czynności fizyczne sprzedawcą. Czynności i doświadczenia zdobywane w ramach obu zawodów są odmienne i trudne do porównania. Nie można w każdym razie uznać, że technik ekonomista, który jest np. pracownikiem biurowym, nabywał przez lata stażu konkretne doświadczenia sprzedawcy, choć może znać teoretyczne podstawy wykonywania tego zawodu.

Jako nietrafny Sąd pierwszej instancji ocenił podniesiony w skardze zarzut nieprecyzyjnego określenia podstawy prawnej w decyzji Kolegium, gdyż została ona wskazana w sentencji decyzji oraz dokładnie omówiona w jej uzasadnieniu.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] B. i W. R. spółka jawna w Białej Podlaskiej i zaskarżając go w całości zarzuciło:

– naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;

– naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisu § 10 ust. 4 oraz niezastosowanie § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r., w sprawie praktycznej nauki zawodu;

– naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r., w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania.

Wskazując na powyższe podstawy wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie od organu administracyjnego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionowała ocenę Sądu pierwszej instancji dotycząca niestwierdzenia naruszenia przez organ art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zaaprobowanie stanowiska organu, że zawód technika ekonomisty nie jest pokrewny z zawodem sprzedawcy.

Ponadto skarżąca podniosła, iż jej zdaniem w tej sprawie nie ma zastosowania załącznik do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania. Wynika z niego bowiem, że zawód technika ekonomisty znajduje się w grupie zawodów wymagających wiedzy, umiejętności i doświadczenia niezbędnych do wykonywania głównie prac technicznych i podobnych. Według skarżącej określenie "głównie" wskazuje na otwarty katalog prac, jakie mogą być wykonywane przez zawody z tej grupy. W związku z tym ów załącznik nie pozwala na wysuniecie wniosku co do braku pokrewieństwa obu zawodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Ocenę zasadności przedstawionych w niej zarzutów poprzedzić należy uwagami natury ogólnej. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Stosownie do art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) skarga kasacyjna musi spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono kwestionowane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym jest także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie.

Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zaskarżonym wyrokiem. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej musi zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym dokładnie polegało naruszenie przez Sąd pierwszej instancji każdej wskazanej przez kasatora normy prawnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, albo obu tych naruszeniach łącznie. Uchybienie normom materialnoprawnym może polegać na błędnej ich wykładni lub niewłaściwym ich zastosowaniu.

Naruszenie przepisów postępowania może mieć taką samą formę, jednakże stanowi ono podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia to nieprawidłowe zrekonstruowanie treści konkretnej normy prawnej, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie należy rozumieć dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do określonego stanu faktycznego. Są to zatem dwie różne formy naruszenia prawa. Ma to ten skutek, że jeżeli skarżący pragnie zakwestionować zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia obydwu postaci naruszenia prawa, to powinien nie tylko powołać się na każdą z nich, ale także przytoczyć uzasadnienie odnoszące się do każdego z tych rodzajów naruszenia. Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni, skarżący winien więc wykazać jak dany przepis prawa należy odczytywać oraz wyjaśnić, dlaczego interpretacja przepisu zaakceptowana przez Sąd jest wadliwa. W uzasadnieniu zarzutu niewłaściwego zastosowania należy natomiast przeprowadzić wywód, dlaczego przyjęty za podstawę prawną wskazanego wyroku przepis nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis powinien być w sprawie zastosowany.

Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. Oznacza to, że kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku wyznaczają sformułowania w skardze kasacyjnej podstawy. Może on więc uwzględnić tylko te przepisy, których naruszenie kasator wyraźnie w skardze kasacyjnej zarzucił. Nie jest natomiast władny analizować, czy Sąd pierwszej instancji nie naruszył innych norm prawnych. Nie jest on bowiem uprawniony do dokonywania wykładni zakresu zaskarżenia i jego kierunków ani konkretyzowania oraz uściślania zarzutów skargi kasacyjnej.

Z uwagi na wskazane granice postępowania kasacyjnego oraz wymagania stawiane skardze kasacyjnej, ustawodawca w art. 175 § 1 P.p.s.a. określił krąg podmiotów uprawnionych do sporządzenia tego środka zaskarżenia.

Przechodząc do rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż autor skargi kasacyjnej przedstawił w niej zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu opartego na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Formułując podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, postawiono zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niedostrzeżenie jego naruszenia przez organy przy określeniu podstawy prawnej decyzji, gdyż nie pozwala ona jednocześnie ustalić jakie przepisy zdecydowały o odmowie przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Po pierwsze zauważyć należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania i stwierdzenie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, ale nadto wymagane jest, aby skarżąca wykazała, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (m.in. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt FSK 5/04 niepubl.). Tego elementu w konstrukcji podstawy kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie zabrakło.

Po drugie zarzut naruszenia tego przepisu ocenić należy jako niezrozumiały. Stanowi on bowiem powtórzenie treści odwołania oraz skargi do Sądu pierwszej instancji i został zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym rozpoznany. Uzasadnienie tego zarzutu w skardze kasacyjnej stanowi zatem polemikę z merytorycznym prawidłowym stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i nie może odnieść zamierzonego skutku.

Uzasadnionych podstaw nie zawiera również zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. W świetle powołanego przepisu instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w art. 2 pkt 2, a więc pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy, powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny organizowany na podstawie odrębnych przepisów. W sprawie jest niesporne, że B. R. nie legitymowała się tytułem mistrza w zawodzie, którego nauczała i w związku z tym przepis ten nie był w stosunku do niej stosowany. Zatem zarzut jego naruszenia jest chybiony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie § 10 ust. 5 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia stwierdzić należy, iż jest on niezasadny. Przepis ten stanowi, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny oraz świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.

W sprawie jest niesporne, ze B. R. spełniała jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie, gdyż posiadała staż pracy w zawodzie, którego nauczała. Natomiast fakt legitymowania się przez nią dyplomem ukończenia policealnego studium zawodowego uprawniającym do używania tytułu technika ekonomisty o specjalności administracja państwowa nie można było uznać jako uzyskanie kwalifikacji zawodowych pokrewnych do zawodu sprzedawcy. W konsekwencji oznaczało to, niespełnienie przez nią wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie co skutkowało niemożnością jego zastosoawania.

Podobnie ocenić należy zarzut błędnego zastosowania załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jego stosowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaaprobowanie przez Sąd pierwszej instancji odniesienia się przez organy administracji do przepisów powołanego wyżej rozporządzenia wraz z załącznikiem było w pełni uzasadnione. Stosownie do treści § 2 cyt. rozporządzenia klasyfikacja służy ujednoliceniu nazewnictwa zawodów i specjalności występujących na rynku pracy oraz racjonalnemu planowaniu obsługi rynku pracy i określaniu jego struktury zawodowej. Klasyfikacja jest stosowana w szczególności w zakresie szkolenia zawodowego (§ 2 pkt 2), gromadzenia danych do określenia polityki zatrudnienia, kształcenia i szkolenia zawodowego (§ 2 pkt 3). Oznacza to, że przepisy tego rozporządzenia, w tym załącznika miały zastosowanie w sprawie dotyczącej przygotowania zawodowego prowadzonego w formie nauki zawodu i mogły być uwzględnione przy ustaleniu, czy istnieje pokrewieństwo między zawodami technika ekonomisty i sprzedawcy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o przepis art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i § 3, art. 209 cyt. ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).