Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 534/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 12
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...](sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...], FA 1364, nr [...] Prezydent M. [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 151 § 1 pkt. 2, art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) w związku z art. 2, art. 9, art. 10 art. 12, art. 15, art. 18, art. 20, art. 23, ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670 z późn. zm.) oraz z rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1467)

1. uchylił decyzję z dnia [...] października 2017 r. Nr [...], na mocy której przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego - A. M.,

2. odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz Kamili

Maklakiewicz w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] przyznano na rzecz K. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. M., świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...].10.2017 do [...].09.2018 w wysokości [...] zł miesięcznie.

W dniu [...] października 2019 r. A. M. dostarczyła do akt sprawy zaświadczenia z Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] grudnia 2011 r, sygn. akt III Nsm 737/11, z których wynika, iż A. M. od dnia [...] grudnia 2011 roku jest opiekunem prawnym dla K. i J. braci N., dlatego z uwagi na fakt, że A. M. jest opiekunem prawnym dla małoletnich K. i J. braci N., zdaniem organu I instancji nie można ich zaliczyć do składu rodziny ww.

Ponadto wskazano, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2019/2020, strona do składu rodziny wpisała małoletnich K. i J. braci N., dla których jest ustanowiona rodziną zastępczą.

W tym stanie rzeczy organ I instancji wznowił postępowanie dotyczące ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2017/2018 oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tej sprawie.

Podmiot realizujący świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustalił, że w roku poprzedzającym okres świadczeniowy tzn. w 2016 r., rodzina A. M. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Na dochód A. M. składało się wynagrodzenie za pracę w Urzędzie M. [...]. Ponadto do dochodu strony za 2016 rok został wliczony dochód nieopodatkowany podatkiem dochodowym tytułem ulgi prorodzinnej w wysokości [...] zł.

Z uwagi na fakt, iż ulga prorodzinna nie jest dochodem utraconym - w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zatem stanowi podstawę do obliczenia dochodu w rodzinie. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł.

W myśl art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, art. 9 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 7, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy rozpoczynający się od dnia [...] października 2019 roku.

W tym stanie prawnym, w ocenie organu I instancji niniejszą sprawę należy rozpatrywać na podstawie art. 9 ust. 2, w brzmieniu obowiązującym przed zmianą, przyjmując kryterium dochodowe w wysokości [...] zł.

Ze względu na to, iż dwoje dzieci będących pod opieką prawną A. M. nie wlicza się w skład rodziny, organ wyliczając dochód na osobę w rodzinie, brał pod uwagę tylko dwie osoby tzn. A. M. oraz osobę uprawnioną - K. M..

Z uwagi na fakt, iż dochód rodziny A. M. wynosi [...] zł tzn. (1 444,29 zł x 2 osoby), a zatem zdaniem organu I instancji przekracza dopuszczalną wysokość tzn. (725 zł x 2 osoby) = [...] zł, w związku z czym zainteresowana nie ma prawa do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego począwszy od [...] października 2017 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. M. wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2k.p.a.), zarzucając:

. błędne zastosowanie trybu nadzwyczajnego z uwagi na brak przesłanki wznowienia postępowania oraz brak możliwości zastosowania przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.,

. błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego w związku z zaistniałym stanem faktycznym.

Odwołująca podniosła, iż organ wiedział zarówno o sytuacji faktycznej jak i prawnej w chwili przyznawania świadczeń i nie jest prawdą, że nie wiedział o istniejącym zaświadczeniu o złożeniu opieki. Ponadto, jej zdaniem w trybie wznowienia postępowania nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia za okres, który już minął. Odebranie świadczenia z datą wsteczną czyni w powyższym zakresie bezprzedmiotową tę część rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że świadczenie zostało już wypłacone. Zdaniem odwołującej, w rozpatrywanej sprawie organ powinien ograniczyć wydane rozstrzygnięcie do stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Ponadto odwołująca podniosła, iż organ wadliwie powołuje się na wydane zaświadczenia jako podstawę do uchylenia dotychczasowej decyzji w sprawie przyznania świadczeń, ponieważ K. i J. N. stanowią jej rodzinę zastępczą co oznacza, iż spełniają oni kryterium wymienione w art. 2 pkt 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. O powyższej okoliczności organ pierwszej instancji wiedział w dniu składania wniosku o świadczenie. Zatem wydana decyzja o przyznaniu świadczenia jest błędem organu, a nie wnioskodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, w związku z przedłożeniem przez stronę w dniu [...] października 2019 r. dowodów w postaci zaświadczeń z Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt III Nsm 737/11, z których wynika, iż A. M. od [...] grudnia 2011 r. jest opiekunem prawnym dla K. i J. N.. Okoliczność ta w dniu wydania decyzji na okres świadczeniowy 2017/2018 - czyli dnia [...] października 2017 r. - istniała i nie była znana organowi.

Z przedłożonych w dniu [...] października 2019 r. zaświadczeń, jako nowych dowodów, w przekonaniu Kolegium bezsprzecznie wynika, iż małoletnie dzieci pozostają pod opieką prawną Pani A. M. od [...] grudnia 2011 r. i w myśl wyżej cytowanej definicji rodziny, nie powinny być one liczone do składu rodziny wnioskodawczyni przy ubieganiu się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres 2017/2018.

Organ odwoławczy stwierdził, że nowe dowody co do statusu wnioskodawczyni wobec małoletnich K. i J. N., nieznane organowi w dniu wydania decyzji w przedmiocie ustalenia uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, miały wpływ na przyznanie uprawnienia. Dokonując weryfikacji uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego przy uwzględnieniu, iż rodzina wnioskodawczym składa się z dwóch osób, na okres świadczeniowy 2017/2018, w ocenie Kolegium nie jest spełnione kryterium dochodowe uprawniające do tego świadczenia, zatem zgodnie z treścią art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, organ prawidłowo uchylił decyzję przyznającą prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego i orzekł o odmowie przyznania tego świadczenia na okres świadczeniowy 2017/2018.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż przedłożone zaświadczenia stwierdzające opiekę prawną A. M. są nowymi dowodami, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi. Zaświadczenia te nie były, wbrew twierdzeniom skarżącej, znane organowi. Z przedłożonych akt sprawy nie wynikało bowiem, aby stanowiły one załącznik do wniosku, czy też zostały przedłożone w postępowaniu wyjaśniającym w tamtym okresie, przy czym nie ma znaczenia, czy postępowanie to było przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z art. 7 i 77 Kpa biorąc pod uwagę, iż wnioskodawczym we wniosku wskazała małoletnie dzieci jako "siostrzeńców".

Zdaniem Kolegium nie można także uwzględnić zarzutu co do niemożności wydania rozstrzygnięcia w trybie wznowienia za okres który minął, gdyż żaden przepis prawa materialnego, ani prawa proceduralnego, nie uzależnia prowadzenia postępowania w trybie wznowieniowym od okresu za jaki były przyznane świadczenia. Natomiast regulacje zawarte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów co do terminów przedawnienia, odnoszą się do świadczeń nienależnie pobranych, bowiem w myśl art. 23 ust. 1-4 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Bieg przedawnienia przerywa: odroczenie terminu płatności należności, rozłożenie spłaty należności na raty i zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został powiadomiony - przy czym po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo odpowiednio od dnia następującego po dniu odroczenia terminu płatności należności, rozłożenia spłaty należności na raty lub zastosowania środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został powiadomiony. Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.

Zwrócenia uwagi zdaniem Kolegium wymaga, iż zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 lit.c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nienależnie pobrane świadczenie - oznacza między innymi wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia.

W skardze do Sądu A. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta M. [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

. art. 151 § 1 pkt 2 Kpa,

. art. 2 pkt 12 w związku z art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej jako ustawa).

W uzasadnieniu skargi wskazała na błędne zastosowanie trybu nadzwyczajnego z uwagi na brak przesłanki wznowienia postępowania oraz brak możliwości zastosowania przepisu art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. argumentując, że w sprawie nie zaszła okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania, bowiem organ wiedział zarówno o sytuacji faktycznej jak i prawnej w chwili przyznawania świadczeń. Skarżąca wyjaśniła, że od 2007 r. otrzymuje na małoletnich K. i J. N. pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej; od 2009 r. J. N. posiada orzeczenie o niepełnosprawności i przyznany z tego tytułu zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto od 2016r. przyznano świadczenia wychowawcze na małoletnie dzieci. Nadmieniła przy tym, że wszystkie powyższe świadczenia są przyznawane przez MOPR we [...], działający z upoważnienia Prezydenta M. [...], z czego skarżąca wywodzi, iż organ posiadał informacje o sytuacji faktycznej i prawnej w przedmiocie ustalenia uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wskazała ponadto, iż w trybie wznowienia postępowania nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia za okres, który już minął, wyrażając pogląd, że organ powinien ograniczyć wydane rozstrzygnięcie do stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Skarżąca wskazała także na błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego w związku z zaistniałym stanem faktycznym, ponieważ zgodnie z art. 591 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, po złożeniu przyrzeczenia przez opiekuna, sąd opiekuńczy wydaje mu zaświadczenie, natomiast w rozpatrywanej sprawie organ I instancji wadliwie powołał się na wydane zaświadczenie jako podstawę do uchylenia dotychczasowej decyzji w sprawie przyznania świadczenia. Skarżąca zauważyła przy tym, iż K. i J. N. stanowią jej rodzinę zastępczą, co oznacza, że spełniają oni kryterium wymienione w przepisie art. 2 pkt 12 ustawy. Podkreśliła, że organ I instancji wiedział o tej okoliczności w dniu składania wniosku o świadczenie, a wydana decyzja o przyznanie świadczenia jest błędem organu, a nie zaś wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa, sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo, oraz czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną.

Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., uchylającą decyzję z dnia [...] października 2017 r. Nr [...], na mocy której przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. M., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego - A. M., skutkiem czego odmówiono przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. M. w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji wyjaśnić należy, że decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została w ramach postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie w następstwie wznowienia postępowania.

Przede wszystkich wskazać należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.

Podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w tym przepisie, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: są nowe, są istotne dla sprawy i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Podkreśla się przy tym, że istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a więc gdyby wydano w sprawie decyzję odmienną od dotychczasowej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 1549/16, Wyrok NSA z dnia 12 maja 2016 r., II OSK 2124/14 Lex nr 2083426).

W przedmiotowej sprawie organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu córce skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a powodem dla którego wznowiono postępowanie były nowe okoliczności i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, w związku z przedłożeniem przez stronę w dniu [...] października 2019 r. dowodów w postaci zaświadczeń z Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt III Nsm 737/11, z których wynika, iż A. M. od [...] grudnia 2011 r. jest opiekunem prawnym dla K. i J. N.. Okoliczność ta w dniu wydania decyzji na okres świadczeniowy 2017/2018 - czyli dnia [...] października 2017 r., zdaniem orzekających w sprawie organów administracji - istniała i nie była im znana.

Z analizy akt sprawy, w szczególności złożonego przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wynika, że do składu rodziny wpisała ona małoletnich - K. i J. N., określając w stosownej rubryce – pokrewieństwo – "siostrzeniec", jako relację do osoby uprawnionej. Okoliczność ta sama w sobie stanowiła wystarczający powód do bliższego jej wyjaśnienia w ramach prowadzonego postępowania dowodowego. Wzmocnienia argumentacji dla takiego działania orzekającego organu dostarcza także okoliczność, iż skarżąca jak podała, od 2007r. otrzymuje na małoletnich K. i J. N. pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej; od 2009 r. J. N. posiada orzeczenie o niepełnosprawności i przyznany z tego tytułu zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto od 2016 r. przyznano świadczenia wychowawcze na małoletnie dzieci, nadmieniając przy tym, że wszystkie powyższe świadczenia są przyznawane przez MOPR we [...] działający z upoważnienia Prezydenta M. [...], z czego skarżąca wywodzi, iż organ posiadał informacje o sytuacji faktycznej i prawnej w przedmiocie ustalenia uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Jak natomiast twierdzi organ, nieznana była podstawa prawna sprawowania przez Skarżącą faktycznej pieczy nad innymi niż własne dziećmi. Organ ten, a w ślad za nim Kolegium stwierdziły, że przedstawienie dowodu wyjaśniającego tę okoliczność stanowi podstawę uzasadniającą wznowienie postępowania, a w dalszej kolejności uchylenie decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Nadzwyczajny charakter wznowienia postępowania nakazuje stosowanie wykładni ścieśniającej jego przesłanek - okoliczności, o których stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5. Mają być one istotne, a więc mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto muszą ujawnić się po wydaniu decyzji. Okolicznością (dowodem), która de facto ujawniła się po wydaniu decyzji w rozpoznawanej sprawie, nie jest fakt ustanowienia opieki prawnej a jedynie niezapoznanie się przez organ z treścią zaświadczenia sądowego z [...] grudnia 2011r. Nie można uznać za nowy dowód, uzasadniający wznowienie postępowania, zaświadczenia o ustanowieniu opieki prawnej, gdyż istotne dla sprawy nie było posiadanie stosownego zaświadczenia przez Skarżącą, a wyłącznie to co zostało potwierdzone tym dokumentem – tj. sytuacja prawna małoletnich braci N..

Należy podkreślić, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności (dowody) nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r. sygn. akt III 1226/97 – dostępny w bazie LEX nr 35503), jednakże Sąd nie podziela tego stanowiska, nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności, w jakich zapadała decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Stosownie do art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019r., poz. 670), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, pod pojęciem rodziny rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna; do członków rodziny nie zalicza się między innymi dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego.

Obowiązkiem organów było zatem ustalenie składu rodziny Skarżącej z uwzględnieniem ww. przepisu – z uwagi na wagę tej okoliczności dla ustalenia prawa do świadczeń. Złożenie oświadczenia we wniosku, że w skład której rodziny wchodzą "siostrzeńcy" nie wyjaśniało, czy można ich uznać za członków rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wymagało to podjęcia czynności wyjaśniających celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Ważne jest przy tym to, że regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 536 – obowiązującego w dacie wydania decyzji z października 2017r.) nie nakładały obowiązku dokumentowania statusu osób pozostających na utrzymaniu osoby wnioskującej o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rozporządzenie przewidywało zaś możliwość złożenia innych dokumentów w tym oświadczeń potwierdzających spełnienie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego będących przedmiotem wniosku (§ 6 pkt 12) – co uprawniało ( a w okolicznościach sprawy – obligowało) organ do żądania wyjaśnienia "statusu" braci N. .

W tych okolicznościach, dokonana przez organy obu instancji, ocena "nowości" zaświadczenia o ustanowieniu opieki prawnej co najmniej budzić musi uzasadnione wątpliwości. W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest bowiem obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś zawinione przez organ przyczyny tej niewiedzy.

Na organach wydających decyzje w trybie wznowienia postępowania, zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej stronie konkretne prawo, ciąży szczególny obowiązek wnikliwego i szczegółowego wyjaśnienia wszelkich okoliczności zarówno związanych z podstawą wznowienia postępowania, jak i wydanym w jego wyniku nowym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, w tym zakresie wydane przez organ pierwszej i drugiej instancji decyzje w tej sprawie nie odpowiadają wymogom wynikającym z norm przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. O ile bowiem przedłożone zaświadczenia stwierdzające opiekę prawną A. M. nad małoletnimi: K. i J. N. w dniu wydania decyzji nie były znane organowi, nie stanowiły one załącznika do wniosku, jak też nie zostały przedłożone w postępowaniu wyjaśniającym w tamtym okresie, to obowiązkiem organu administracji wynikającym z przywołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, było wyjaśnienie i weryfikacja okoliczności faktycznych podanych przez skarżącą we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w którym wnioskodawczyni wskazała małoletnie dzieci jako "siostrzeńców".

Nie sposób zatem zgodzić się z argumentacją orzekających w sprawie organów administracji, które starają się wykazywać, że dla wyniku sprawy nie miało znaczenia, czy postępowanie to było przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z art. 7 i 77 Kpa, biorąc pod uwagę, iż wnioskodawczyni w podany sposób określiła status dzieci jako "siostrzeńców". W istocie było wręcz przeciwnie - organ był zobligowany do przeanalizowania i weryfikacji, czy wskazana okoliczność wpływa na przyznanie wnioskowanego świadczenia i w rezultacie wydać rozstrzygnięcie oparte na obowiązujących przepisach prawa.

Reasumując, w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nieprzeprowadzenie przez organ, który wydał decyzję o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dokładnej analizy sprawy i nie zażądanie od Skarżącej wyjaśnienia oczywistych wątpliwości co do składu jej rodziny, nie może stanowić podstawy do późniejszego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Regułą bowiem w postępowaniu administracyjnym jest prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji, a nie wydanie decyzji i dopiero w postępowaniu wznowieniowym prowadzenie postępowania dowodowego (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 147/13 – dostępny na stronie j.w.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, zatem wznowienie postępowania w sprawie nie znajdowało oparcia w przesłance określonej przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji powzięte zostały z naruszeniem prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało orzeczeniem o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.