Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1157/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2 a
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 336
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. z dnia [...] r., w sprawie odmowy przyznania W. L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożenia sankcji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 28 kwietnia 2014 r. do Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w S., wpłynął wniosek ww. producenta o przyznanie płatności na rok 2014, w którym zadeklarowano do płatności [...] działki rolne znajdujące się na [...] działkach ewidencyjnych położonych w powiecie [...], gminie [...], obrębie ewidencyjnym O. o nr [...] i [...] oraz powiecie [...], gminie [...], obręb ewidencyjny R. o nr [...] i [...]. W części VII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (JPO) – [...] ha.

25 sierpnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wystosował do producenta, wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących działki ewidencyjnej nr [...] i [...]. Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, że ww. działki ewidencyjne, zostały zadeklarowane przez płatności także przez W.B., tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej. W.L. mimo skutecznego doręczenia wezwania, nie złożył żadnych wyjaśnień w sprawie.

4 września 2014 r. na okoliczność stawiennictwa W.B., sporządzony został protokół z przesłuchania, w którego treści oświadczył on, że jest użytkownikiem działek nr [...] i [...] (na podstawie umowy ustnej z sierpnia 2013 r.). Na działkach tych wymieniony producent dokonywał zabiegów agrotechnicznych, zasiał rzepak ozimy, a następnie dokonał jego zbioru.

Mając na uwadze powyższe, 18 lutego 2015 r., Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w S. odmówił W.L. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok oraz nałożył stosowne sankcje.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że jednolita płatność obszarowa została odmówiona i nałożono dodatkowe sankcje, ze względu na procentową różnicę między powierzchnią zadeklarowaną (JPO – [...] ha), a powierzchnią stwierdzoną (JPO – [...] ha) we wniosku, wynoszącą powyżej [...]%. Powierzchnia stwierdzona wynika z wykluczenia z płatności działki ewidencyjnej nr [...] i [...] o łącznej powierzchni deklarowanej [...] ha, co do których stwierdzono brak posiadania przez producenta w 2014 r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, W.L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Odwołujący się stwierdził, że wyliczenie procentowej różnicy w wysokości [...]% jest nieprawidłowe i powinno wynosić [...]%, a co za tym idzie brak było podstaw do zastosowania dodatkowych sankcji. Nadto, nie zgodził się z ustaleniem organu o braku odpowiedzi na wezwanie, gdyż po konsultacji telefonicznej z pracownikiem ARiMR ustalił, że wyjaśnienia miały być złożone ustnie.

W toku postępowania odwoławczego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z siedzibą w S., wystosował do W. L. wezwanie do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dowodów na potwierdzenie stanu posiadania, w roku 2014, działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...] obręb ewidencyjny R.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 21 maja 2015 r., do organu odwoławczego wpłynęło pismo pełnomocnika ww. producenta, w którego treści wskazano na okoliczności zawarcia umów sprzedaży spornych gruntów, na skutek czego W.L. oraz S.L. stali się właścicielami spornych nieruchomości rolnych. Odwołujący się wskazał też, że W.B. samowolnie zajął nieruchomości, czego konsekwencją było wezwanie z dnia 21 stycznia 2015 r. do wydania nieruchomości oraz wezwanie do zapłaty. Z kolei,19 marca 2015 r. skierowano pozew o zapłatę, w wyniku którego został wydany przez Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny nakaz zapłaty (sygn. akt I Nc 1289/15).

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazał, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określona w art. 10 § 1 K.p.a., w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została wyraźnie ograniczona (art. 3 ust. 3 ww. ustawy). Tym samym, organ ARiMR został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Wobec powyższego, zarzut naruszenia przez organy ARiMR art. 10 K.p.a., organ odwoławczy uznał za bezzasadny.

Nadto, organ odwoławczy wskazał, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, organ pierwszej instancji wystosował do producenta wezwanie do złożenia wyjaśnień, które zawierało pouczenie, że niezłożenie wyjaśnień w terminie będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności, o które ubiega się rolnik. W ocenie organu odwoławczego, powyższe wskazuje, że udział strony w prowadzonym postępowaniu ze strony organu ARiMR był zapewniony. Organ odwoławczy zauważył, że ani producent ani jego pełnomocnik nie złożyli pierwotnie wyjaśnień przed organem pierwszej instancji. Powyższe okoliczności spowodowały jednak, że organ odwoławczy wystosował, zgodnie z udzielonym przez stronę pełnomocnictwem, wezwanie do złożenia wyjaśnień na okoliczność stanu posiadania spornych gruntów, w wyniku których pełnomocnik strony przedłożył materiał dowodowy oraz pismo wyjaśniające w tej sprawie.

W ocenie organu odwoławczego, złożone na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego, dowody oraz wyjaśnienia potwierdziły zasadność wykluczenia z płatności działek ewidencyjnych nr [...] i [...], których w myśl art. 7 ust 1 pkt 2 i 2a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strona nie była posiadaczem.

Organ odwoławczy nakreślając ramy prawne sprawy wskazał, że czynnikiem decydującym o przyznaniu płatności nie są jedynie zapisy w umowach czy ewidencji gruntów i budynków ale rzeczywisty sposób użytkowania działek, a zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Organ zauważył przy tym, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkuje działki rolne objęte dwoma lub większą ilością wniosków. Nie rozstrzyga natomiast sporu o bezprawne użytkowanie działek ewidencyjnych, który może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym. Ustawodawca wskazuje na posiadanie gruntu rolnego jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie zgłoszonego wniosku i pojęcie to odnosi do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny.

Jak wskazał organ odwoławczy, bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że producent jest właścicielem działki nr [...] i [...], jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że W.L. nie wykonywał na gruncie żadnych zabiegów agrotechnicznym, działając w przeświadczeniu, że mając tytuł własności działek nr [...] i [...] może ubiegać się o przyznanie płatności, co nie stanowi jednak podstawy do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie producent, poza wykazaniem aktu własności spornych działek, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że był ich posiadaczem na dzień 31 maja 2014 r. oraz utrzymywał grunt w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obszar ten był użytkowany przez W.B. przynajmniej od zasiewów w roku 2013 do zbiorów tych zasiewów w roku 2014. Mimo posiadanej wiedzy oraz zobowiązań złożonych w ramach składanego wniosku na rok 2014 o informowaniu o wszelkich zmianach wpływających na przyznanie płatności, W.L. nie poinformował organów ARIMR o naruszeniu posiadania i braku możliwości użytkowania gruntu we własnym zakresie. Nie dopełnienie powyższych zobowiązań oraz czynności, mimo wiedzy strony o zdezaktualizowaniu się wniosku, spowodowało zasadne nałożenie stosownych sankcji, a co za tym idzie brak możliwości zastosowania przepisów art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia kwoty sankcji ([...] zł). Nie zgodził się również z twierdzeniem odwołującego się, że procentowa różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a wyznaczonym przez organy wynosi [...]%, a co za tym idzie nie ma zastosowania przepis art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr [...]. Wskazał również, że procentowa różnica ustalana jest w oparciu o powierzchnię kwalifikującą się do płatności, t.j. [...] ha, a wyliczenie różnicy dotyczy deklaracji między tą powierzchnią a powierzchnią zawyżenia, tj. [...] ha. Tak więc, przyjmując powierzchnię [...] ha, jako 100%, a powierzchnię [...] ha, jako X% - to powierzchnia [...] ha również stanowi [...] % z powierzchni [...] ha.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, W.L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części nakładającej na skarżącego sankcję w wysokości [...] zł i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że deklarowana we wniosku powierzchnia gruntów rolnych, stanowiąca podstawę do przyznania jednolitej płatności obszarowej, została zawyżona przez skarżącego w sposób świadomy i celowy (który uzasadnia nałożenie na niego sankcji pieniężnej) podczas, gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący dopiero z chwilą otrzymania wezwania nr [...] (4 września 2014 r.), a więc już po złożeniu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich (28 kwietnia 2014 r.), powziął wiadomość o tzw. kontroli krzyżowej, a co za tym idzie, w chwili składania wniosku, a więc wskazywania powierzchni (deklarowanej) na [...] ha, nie miał wiedzy o tym, że jego nieruchomość (nr [...] i [...]) jest przedmiotem bezumownego użytkowania a co za tym idzie nie mógł przewidzieć, że powierzchnia przez niego deklarowana będzie inna aniżeli powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli;

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że okoliczność jakoby "skarżący miał być umówiony z pracownikiem ARiMR na złożenie wyjaśnień w sprawie tzw. kontroli krzyżowej w lutym 2015 r. i do złożenia tych wyjaśnień - z przyczyn niezawinionych przez skarżącego nie doszło - nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie", podczas gdy okoliczność ta potwierdza niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przez ARiMR, polegające na nie odebraniu od skarżącego pisemnych wyjaśnień w sprawie, które to wyjaśnienia mogłyby doprowadzić do cofnięcia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności, co do nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] i [...], a w konsekwencji nie doszłoby do różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez niego we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli i do nałożenia sankcji;

3) na naruszenie art. 10 K.p.a., polegające na tym, że podczas stawienia się skarżącego w siedzibie ARiMR, w celu złożenia wyjaśnień w sprawie, z niewiadomych przyczyn poprzestano jedynie na odebraniu od skarżącego ustnych zeznań (w formie zeznań świadka) i wręczeniu protokołu wyjaśnień W.B., obiecując jednocześnie skarżącemu spotkanie w lutym 2015 roku - do którego to spotkania miało dojść z inicjatywy pracownika ARiMR, a do którego nie doszło, a w konsekwencji nie doszło do złożenia pisemnych wyjaśnień przez skarżącego, które to wyjaśnienia mogłyby doprowadzić do cofnięcia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności, co do nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] i [...], a w konsekwencji, nie doszłoby do różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną i do nałożenia sankcji.

W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie zaakcentował, że dopiero w trakcie postępowania administracyjnego, po otrzymaniu wezwania, powziął wiadomość o tym, że będące jego własnością grunty o nr [...] i [...] zostały zgłoszone do płatności przez inny podmiot. Nie wiedział bowiem o samowolnym zajęciu nieruchomości przez W.B. Zdaniem skarżącego, trudno zatem mówić o tym, że w sposób świadomy i celowy wskazał we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, zawyżoną powierzchnię stanowiącą podstawę do obliczania płatności i uzasadniającą nałożenie na niego sankcji.

W ocenie skarżącego, obowiązujący porządek prawny naruszony został przez W.B. poprzez jego bezumowne korzystanie z nieruchomości nr [...] i [...]. Skarżący podkreślił, że wysłane przez jego pełnomocnika wyjaśnienia w sprawie z dnia 20 maja 2015 r. zostały przez organ błędnie odczytane. Skarżący gospodarując na nieruchomości osobiście, tj. podejmując wszelkie decyzje co do sposobu gospodarowania nieruchomością, zlecił prace innej osobie – J.P. Tym samym, skarżący, pomimo zlecenia wykonania prac na spornym gruncie, postrzegał siebie jako posiadacza i użytkownika nieruchomości. Zupełnie niezależną od niego była więc okoliczność, że w trakcie postępowania kontrolnego okazało się, że ktoś inny, nieznany dotąd skarżącemu, zgłosił nieruchomość do dopłat, a już zupełnie niezależnym od niego była okoliczność, że W.B. powoływał się na rzekomą umowę dzierżawy przedmiotowych nieruchomości z J.P., która nie została dowodowo potwierdzona.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zw. dalej: p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 7 ust 1 pkt 2 i 2a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością.

Zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30 z 31 stycznia 2009, str. 16) jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony. Oznacza to, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności bezpośrednie.

Wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się, zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi i stawek płatności obszarowej na 1 ha tej powierzchni.

Czynnikiem decydującym o przyznaniu płatności nie są jedynie zapisy w umowach, czy ewidencji gruntów i budynków, ale rzeczywisty sposób użytkowania działek. Zgodnie zatem z art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Podkreślić w tym miejscu należy, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkuje działki rolne objęte dwoma lub większą ilością wniosków. Nie rozstrzyga natomiast sporu o bezprawne użytkowanie działek ewidencyjnych. Rozpatrywanie definicji posiadania gruntów rolnych nie może być oderwane od warunków i celu przyznawania płatności bezpośrednich udzielanych jako wsparcie w ramach wspólnej polityki rolnej. System ten stworzony został w celu wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie, wobec czego płatność kwoty pomocy powinna zostać powiązana ze spełnieniem zasad odnoszących się do gruntów rolnych, produkcji i działalności rolniczej.

Ustawodawca wskazuje na posiadanie gruntu rolnego, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie zgłoszonego wniosku i pojęcie to odnosi do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej K.c.

Stosownie do treści art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z kolei, w doktrynie podkreśla się, że "posiadanie" w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem), ale może także wskazywać na stan faktycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi - posiadanie bezprawne (np.: K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.: wyrok z dnia 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie, jak pozostałe orzeczenia przywołane w sprawie), wskazane powyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie z tego względu, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Dla uzyskania płatności nie wystarczy bowiem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych. Wymóg ten nie został bowiem sformułowany w żadnym przepisie prawa.

Wskazać też należy, że weryfikacja posiadania działek rolnych przez wnioskodawcę powinna być przeprowadzana w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, aby następnie znaleźć swoje rozstrzygnięcie w decyzji administracyjnej w sprawie płatności.

Idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczyć pomocy finansowej udzielanej jedynie tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów. Nie można zatem dopuścić do sytuacji, w której rolnikowi, pomimo właściwego użytkowania gruntów rolnych, odmawia się przyznania płatności tylko ze względu na stan prawny istniejący w dniu wydawania przez organ decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 260/07, z dnia 27 października 2010 r. sygn. II GSK 929/09).

Należy również wskazać, że nawet nie dysponowanie przez rolnika (producenta rolnego) stosownym tytułem prawnym do posiadanej nieruchomości nie może samo przez się skutkować jego wyłączeniem z systemu pomocy, przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach nie uzależnia bowiem uzyskania wsparcia od tego, z jakim rodzajem posiadania ma się do czynienia, w szczególności czy jest to posiadanie w dobrej czy też w złej wierze.

Biorąc powyższe pod uwagę nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że jedynie osoba mająca tytuł prawny do gruntu może uzyskać płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy uwzględnieniu braku przekazania gospodarstwa w posiadanie osoby trzeciej.

O płatności do spornych działek zwrócił się także W. B.

Z korespondencji prowadzonej przez wymienionego powyżej producenta wynika, że uprawiał sporne działki w okresie od 15 sierpnia 2013 r. do 25 września 2014 r. na podstawie ustanej umowy zawartej z J.P.

W skardze skarżący podkreśla, że okoliczność dzierżawy gruntów przez W. B. nie została w żaden sposób udowodniona.

Okoliczność ta nie ma w rozpoznawanej sprawie żadnego znaczenia, bowiem bez wątpienia wykazane zostało, że W.L. choć jest właścicielem działki nr [...] i [...], którą nabył wraz z żoną [...] r., to jednak nie wykonywał w 2014 r. na tym gruncie żadnych zabiegów agrotechnicznym, działając najwyraźniej w przeświadczeniu, że mając tytuł własności działek nr [...] i [...] może ubiegać się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższe przekonanie skarżącego, jak już wskazano powyżej, jest błędne i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

W tym miejscu wskazać należy, że z wezwania do wydania nieruchomości z dnia 21 stycznia 2015 r. oraz wezwania do zapłaty z dnia 23 lutego 2015 r., skierowanych do W.B., wynika wprost, że w 2014 r., a także okresie poprzedzającym, W.L. nie użytkował spornych gruntów rolnych.

Z kolei, w piśmie z dnia 20 maja 2015 r. skarżący wskazał, że wykonywał w stosunku do tych nieruchomości prawo własności, stosownie do treści art. 140 K.c., a nadto wbrew stanowisku zawartemu w skardze, wyjaśnił, że nie zawierał żadnych umów z J.P., które dotyczyłyby uprawy działek nr [...] i [...]. Powyższe potwierdza także pismo skierowane do W.B. 3 lutego 2015 r., w którym skarżący wskazał, że także poprzedni właściciele nieruchomości rolnych nie zawierali z J.P. żadnej umowy dzierżawy lub użytkowania, ani też umowy, treścią której miałoby być uprawnienie ww. do oddania nieruchomości osobie trzeciej w dzierżawę lub użytkowanie.

Mając na uwadze powyższe zgodzić należy się z organem odwoławczym, że powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że mimo braku złożonych wyjaśnień przez stronę przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zasadnie odmówiono przyznania płatności W.L., akceptując oświadczenie W.B. na okoliczność posiadania (użytkowania) gruntów w roku 2014.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty skarżącego dotyczące uniemożliwienia mu złożenia wyjaśnień poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w sprawie nie mogły okazać się skuteczne, gdyż - po pierwsze - nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy, - po drugie - nawet gdyby przyjąć, że organy naruszyły w niniejszej sprawie art. 10 K.p.a., to naruszenie takie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie mogło to mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wyjaśnić bowiem należy, że postępowanie przeprowadzone przez organy miało na celu ustalenie faktycznego użytkownika działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], a nie ich właściciela.

W rozpoznawanej sprawie W.L. poza wskazaniem aktu własności spornych działek, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że był ich posiadaczem na dzień 31 maja 2014 roku oraz utrzymywał grunt w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Materiał dowodowy potwierdził natomiast, że obszar ten był użytkowany przez W.B. przynajmniej od zasiewów w roku 2013 do zbiorów tych zasiewów w roku 2014.

Okoliczność ta była bez wątpienia W.L. bowiem kierował on do ww. posiadacza gruntów różne pisma, w tym wezwanie o wydanie nieruchomości, a wreszcie wystąpił z pozwem o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z tych gruntów. A zatem wnioskodawca, mimo posiadanej wiedzy oraz obowiązków związanych ze złożeniem wniosku na rok 2014 o informowaniu o wszelkich zmianach wpływających na przyznanie płatności, nie poinformował, przed wystosowaniem wezwania z dnia 25 sierpnia 2014 r., organów ARIMR o naruszeniu posiadania i braku możliwości użytkowania gruntu we własnym zakresie. Nie dopełnienie powyższych zobowiązań oraz czynności, mimo wiedzy skarżącego o zdezaktualizowaniu się wniosku, spowodowało zatem zasadne nałożenie stosownych sankcji, a co za tym idzie brak możliwości zastosowania przepisów art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji orasz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.) ze względu na fakt poinformowania już wnioskodawcy o nieprawidłowościach we wniosku. W świetle powyższego nie mogły okazać się skuteczne zarzuty podniesione w skardze, a sprowadzające się do tego, że gdyby organ zdecydował się przesłuchać osobiście W.L. możliwe byłoby wycofanie wniosku, a tym samym nie doszłoby do nałożenia sankcji.

Dlatego mając na uwadze powyższe, orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.