Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 118/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust 4, art. 28 ust 1 i ust 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi B. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając z upoważnienia Prezesa ZUS, na podstawie min. art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 ust. 1 i ust. 3a oraz 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; w skrócie u.s.u.s.) oraz art. 127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku B. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. [...] odmawiającą wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za okres 09/2002-11/03, w tym:

- na ubezpieczenie społeczne – w kwocie [...] zł powiększonej o odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł (liczone na dzień [...] 2010 r.), oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne – w kwocie [...] zł powiększonej o odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł i koszt upomnienia w kwocie [...] zł,,

- na Fundusz Pracy (dalej jako FP) – w kwocie [...] zł powiększonej o odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł i koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Zakład w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy.

W dniu [...] 2010 r. do Oddziału ZUS w Z. wpłynął wniosek B. A. o umorzenie zaległych składek. Wnioskodawczyni jako uzasadnienie wskazała trudną sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną, a w szczególności błędne ustalenia faktyczne co podstawy ich naliczenia a w konsekwencji obowiązku ich zapłaty.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego nie uznał powyższych argumentów za wystarczające do umorzenia zaległych należności czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...] r.

Motywując odmowę umorzenia należności ZUS wskazał, że z analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż wnioskodawczyni od [...] 2010 r. prowadzi działalność gospodarczą oraz otrzymuje alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie, jak również posiada prawo własności lokalu mieszkalnego w B. przy ul. [...] i dochodzi od Skarbu Państwa należność w kwocie [...] zł.

Jednocześnie uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem wykonawczym, tj. opłacenie należności z tytułu składek może pozbawić osobę zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ uznał, iż B. A. prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi co najmniej [...] zł (alimenty + emerytura męża). Dochód na członka rodziny przekracza kwotę progu interwencji socjalnej. Nie korzysta z pomocy społecznej. Nadto wskazano, ze rozdzielność majątkowa z mężem nie jest jednoznaczna z prowadzeniem oddzielnych gospodarstw domowych. Dowodzi tego pomoc finansowa skarżącej w leczeniu męża. Podkreślono, że koszty utrzymania określone na kwotę [...] zł miesięcznie wynikają z zaległości w opłatach za mieszkanie i media oraz osób fizycznych. Skarżąca na bieżąca spłaca te należności w ratach po [...] zł miesięcznie i uiszcza opłaty bieżące, tym samym suma miesięcznych wydatków wynosi [...] zł. Nadto prowadzi działalność gospodarczą, która wskazuje na możliwości zarobkowe możliwość pozyskania dodatkowych środków finansowych. Organ podkreślił, że spłacanie zadłużenia względem innych wierzycieli nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w ZUS. Nie ma też wątpliwości, ze podlegania skarżącej pod obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej do [...] 2003 r. Fakt nie osiągania dochodu i faktyczne zaniechania działalności bez dopełnienia obowiązku jej wyrejestrowania nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku uiszczenia składek za sporny okres. Fakt zarejestrowania od [...] 2006 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku oraz okresowe leczenie się z [...] od 2002 r. nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie zaległych składek. Dotyczy bowiem okresu poprzedzającego złożenie wniosku będącego przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia [...] 2010 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że decyzja ZUS jest sprzeczna z dokumentacja dowodową, godzi w ważny interes płatnika składek oraz, ze w sprawie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwienia sprawy. Jednocześnie skarżąca podniosłą ponownie okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej oraz problemy zdrowotne męża.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy zaskarżona decyzję odmawiającą umorzenia wnioskowanych należności.

W uzasadnieniu faktycznym tejże decyzji wskazano, iż w przypadku B. A. nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, jak również żadna z przesłanek umorzenia wnioskowanych należności na podstawie rozporządzenia wykonawczego. Podkreślono, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter wyjątkowy, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty należności przez zobowiązanego, lub gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności gospodarcze lub interes publiczny. Stanowi odstąpienie od ogólnych zasad płatności kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jest to decyzja uznaniowa wierzyciela.

W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał także istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Podkreślono, że istotnie aktualna sytuacja osobista i finansowa wnioskodawcy jest trudna a umorzenie należności byłoby przedwczesne biorąc pod uwagę spłatę innych zobowiązań oraz możliwości osiągania dochodów z racji prowadzonej działalności gospodarczej.

Decyzja powyższa została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie zaległych składek w całości zarzucono organowi:

- pominięcie ustaleń faktycznych bądź błąd w ustaleniach faktycznych, iż w jej przypadku nie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca umorzenie zaległych składek,

- nieuwzględnienie ważnego interesu wnioskodawcy i narażenie go na możliwość utraty dotacji unijnych,

- nie przestrzeganie terminów z k.p.a. w zakresie rozpoznania wniosku,

rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie prze Prezesa ZUS przez ZUS w C.,

- obrazę przepisów wykonawczych dotyczących przesłanek umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnień skargi oraz załączonych do nie dokumentach skarżąca wskazywała na trudna sytuacje materialną w której się znajduje wynikającą z faktu niemożności prowadzenia działalności gospodarczej od [...] 2002 r. Podniosła, że odmowa umorzenia składek uniemożliwia jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej [...] 2010 r. z tytułu, której odprowadza bieżące składki i pozbawia możliwości uzyskania dotacji unijnych. Podkreśliła, że przez ostatnie cztery lata była osobą bezrobotna bez prawa do zasiłku a jedynym jej dochodem są alimenty otrzymywane od męża w kwocie [...] zł netto. Z kwoty tej pokrywa bieżące składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł, [...] zł egzekwuje komornik i tym samym pozostaje jej na utrzymanie kwota [...] zł. Równocześnie zaprzeczyła możliwości doliczenia do jej dochodu emerytury męża z racji rozdzielności majątkowej i nie prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Jednocześnie wskazała na własne problemy zdrowotne oraz małżonka i matki. Podkreśliła, że zaległe składki zapłaciła zaciągając pożyczkę od rodziny, gdyż był to warunek uzyskania kwoty [...] zł dotacji od "A" sp. z o.o. Samej działalności gospodarczej nie podjęła, gdyż pieniądze pożyczone na remont lokalu przeznaczyła na spłatę zaległych składek a dotacja przeznaczona jest na wyposażenie gabinetu. Nadal nie posiada więc środków na remont lokalu.

Pismem z [...] 2011 r. strona skarżąca, pomimo wyznaczenia jej pełnomocnika z urzędu ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ. Zawarła w niej kolejne zarzuty wskazujące na naruszenie prawa – k.p.a. w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i wymogów treści decyzji administracyjnej.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i podkreślił, że nie dysponował całością materiału dowodowego, gdyż nie zostały mu doręczone wraz z odpisem odpowiedzi na skargę wyszczególnione w niej załączniki, jak akta administracyjne sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto za nieuzasadnione uznał zarzuty dotoczone przewlekłości rozpoznania odwołania oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 p.p.s.a..

Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.

Stosownie do art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., w skrócie u.s.u.s.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Natomiast całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustawa wyjątkowo zezwala na umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a).

Zgodnie natomiast z art. 32 tejże ustawy: "Do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne."

W oparciu o delegacje ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie wykonawcze). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych."

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy.

Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne odpowiadające zasadom logiki i poprzedzone wnikliwa analizą ustaleń faktycznych. Zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. Postępowanie przed wydaniem decyzji winno uwzględniać regulację z art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 77 i 107 § 3 k.p.a.

Należy też przypomnieć, że w uchwale z dnia 6 maja 2006 r. (sygn. akt II UZP 6/04 – OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwarza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 – LEX nr 368197), że "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia."

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą od [...]2010 r. czego potwierdzeniem jest oświadczenie o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, otrzymuje alimenty od męża oraz jest właścicielką wskazanego lokalu mieszkalnego w B. w którym zamieszkuje wspólnie z mężem.

Nie wystąpiła również żadna z okoliczności statuowana w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., którą na zasadzie wyjątku, może organ ZUS zastosować mimo braku przesłanki ustawowej, tj. przesłanki całkowitej nieściągalności ani żadna inna wyjątkowa okoliczność uzasadniająca umorzenie zaległych należności.

Reasumując oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ZUS stwierdził, iż wnioskodawca osiąga dochody ze stosunku pracy oraz posiada majątek z którego można egzekwować zaległe należności. Podkreślono, że kwota zaległości nie jest wielka i może skorzystać z układu ratalnego.

Nadto z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych oraz oświadczeń strony wątpliwym jest, że przedstawione przez wnioskodawcę dochody są rzetelne. Nie wynika z nich jakie są rzeczywiste miesięczne koszty utrzymania B. A., która dodatkowo jest niekonsekwentna w składanych oświadczeniach dotyczących jej statusu materialnego. Z jednej strony utrzymuje się z alimentów, które otrzymuje od męża, z drugiej strony pomaga mu w pokrywaniu kosztów leczenia, podobnie jak swojej matce oraz spłaca z dniu [...] i [...] 2010 r. zaległe należności w wysokości [...] z pożyczonych środków inwestycyjnych oraz od osób trzecich (M. T.). Skarżąca podkreśla, że dokonana wpłata przekroczyła kwotę określoną w decyzji o odmowie jej umorzenia, którą określono na [...] zł. Nadto z wykazywanych wydatków wynikają zaległości w opłatach czynszu i mediów, które są spłacane w ratach. Skarżąca podnosiła konsekwentnie, iż jest ofiarą przestępstwa popełnionego przez inny podmiot gospodarczy, przez którego działania nie mogła prowadzić działalności gospodarczej od [...] 2004 r. Powyższe było przedmiotem zawiadomień o przestępstwie zgłoszonych w Prokuraturze oraz organach ścigania (ABW). Zarzuciła organowi, że w swoich ustaleniach nie uwzględnił czasokresu opieki nad chorym mężem, który jest osoba przewlekle i obłożnie chorą. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżąca przedstawiła liczne dokumenty obrazujące stan zdrowia jej i męża, a w szczególności orzeczenie lekarskie orzecznika ZUS nr [...] z [...] 2006 r., z którego wynika, że zostało wydane na okres 9 miesięcy i stan zdrowia Z. A. rokuje odzyskanie zdolności do pracy. Orzeczenie wydano celem uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego. Niezależnie od powyższego B. A. ustanowiła swego męża Z. pełnomocnikiem do reprezentowania jej przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Powyższe dowodzi, że mąż nie jest osoba przewlekle chorą wymagającą stałej opieki i pozbawiającą wnioskodawczynię możliwości zarobkowania. Strona posiada jeszcze syna lat [...], który jest na własnym utrzymaniu. Dalej organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem strony miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł, z tym, że rachunki za czynsz, prąd i gaz wystawione są na męża. Suma wszystkich miesięcznych wydatków wynosi [...] zł, gdyż dodatkowo spłaca kwotę [...] zł miesięcznie na rzecz innych wierzycieli. Zadłużenie to nie stanowi uzasadnienia do umorzenia zaległych należności ZUS.

Organ uznał, że skarżąca ma "trudną sytuację materialną i zdrowotną"(cierpi na [...]), ale nie są to warunki szczególne uzasadniające umorzenie należności wskazane w ustawie oraz rozporządzeniu wykonawczym. Sąd nie dopatrzył się w tej ocenie błędu logicznego czy dowolności działania organu, jak również przekroczenia granic uznaniowości wydanej decyzji. Organ szczegółowo opisał sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni, akcentując brak spełnienia przesłanek uzasadniających aktualne umorzenie zaległych należności. Fakt, że zostały one przez stronę zapłacone nie był okolicznością mającą wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Należy podkreślić, że zaprzestanie działalności gospodarczej z racji braku konkretnego lokalu w roku 2002 czy okresowa choroba wnioskodawcy lub jego małżonka nie pozbawiająca możliwości podjęcia pracy czy działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia przez organ należności z tytułu składek w roku 2010. Jeżeli wnioskodawca uważa, iż składki zostały mu naliczone błędnie może wystąpić na drogę sądową celem wykazania swoich racji. Nie może też negować obowiązku wynikającego z ustawy przy jednoczesnym przyznaniu zaniechania czynności zawieszenia czy zgłoszenia zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej do dnia [...] 2003 r. Faktyczne zaprzestania prowadzenia działalności i wyprzedaży w dniu [...] 2002 r. wyposażenia zakładu [...] za kwotę [...] zł, nie zwalniał skarżącą z obowiązku opłaty składek na ubezpieczenie społeczne w terminie ani w okresie późniejszym. Nie stanowi również przeszkody w opłacaniu składek pobyt męża w areszcie tymczasowym, co miało miejsce od [...] r. do [...] r. czyli przed powstaniem zaległych należności. Nadto skarżąca przedstawiła umowę przedwstępną pożyczki z [...] 2004 r. na kwotę [...] USD, która nigdy nie doszła do skutku a od której uiściła prowizję i "straciła dorobek całego życia". Przedstawiła również wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. Wydział I Cywilny sygn. akt [...], z którego wynika, że skarżąca w dniach [...] i [...] i [...] 2009 r. spłaciła swoje zadłużenie w kwocie [...] zł względem W. K. z tytułu pożyczki w kwocie [...] zł zaciągniętej w [...] 2003 r.

Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, iż nie można akceptować takiej sytuacja, że płatnik składek opłaca je w tych okresach, gdy osiąga odpowiednie w swej ocenie dochody lub uważa, że były należne. Należy zgodzić się z organem ZUS, iż z przedmiotowych składek finansuje się renty i emerytury. Jeśli zatem skarżący nie zgromadzi na swoim koncie odpowiedniej kwoty składek, nie otrzyma emerytury lub otrzyma w kwocie, która go nie usatysfakcjonuje. Nadto umarzanie w takich przypadkach, jak przypadek skarżącego, należności z tytułu składek jest niesprawiedliwe wobec tych przedsiębiorców, którzy płacą składki w terminie i stawia to ich w gorszej sytuacji, niż tych przedsiębiorców, którzy najpierw składek nie opłacają, a potem domagają się ich umorzenia. Umorzenie w tym wypadku stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Decyzja o umorzeniu składek jest decyzją uznaniową i wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście szczególnej sytuacji ekonomiczno-finansowej strony skarżącej, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Reasumując Sąd stwierdził, iż organ ZUS dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie (za pomocą postępowania dowodowego), nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oraz że dokonanej przez organ ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznaniowej spełnia wymogi prawem nakazane, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Podnoszone przez skarżącą zarzuty nie mogły stanowić podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez organ ZUS w niniejszej sprawie. Skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne organu i podnosiła zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadzający się do wydania niekorzystnej dla niej decyzji wynikający z odmiennej oceny swojej sytuacji faktycznej i prawnej. Odmienna ocena przedstawionych dowodów nie stanowią przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Sąd przypomina także, iż przedmiotem oceny przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych należności jest data wniosku i wydania decyzji. Bez znaczenia mają okoliczności dotyczące okresu przeszłego, które nie rodzą konsekwencji w aktualnym stanie faktycznym. Również przedstawiane przez wnioskodawcę dokumenty winny przedstawiać rzetelnie jego aktualną sytuację majątkową, osobista i zdrowotną, czego nie można powiedzieć o dokumentach przedstawionych przez stronę skarżącą. Przekonanie własne o znajdowaniu się w szczególnej sytuacji uzasadniającej umorzenie zaległych składek musi znajdować obiektywne odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Warunek ten w niniejszej sprawie nie został spełniony. Nie można też obarczać organów państwa za utrudnianie możliwości uzyskania dotacji unijnych w przypadku zaniechania wypełniania obowiązków ustawowych płacenia należnych składek na bieżąco czy też spłatę zaległości. Tym bardziej, że skarżąca spłaca należności innych wierzycieli.

Organ wydając decyzję uwzględnia sytuację majątkową wnioskodawcy na dzień jej wydania. W przedmiotowej sprawie był dzień [...] r. i wszystkie okoliczności, które zaistniały wcześniej (aresztowanie i choroba męża, zaprzestanie prowadzenia działalności bez zgłoszenia tego faktu) nie miały wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Na koniec należy podkreślić, że ZUS jest organem właściwym do wydania decyzji w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy w kwestii umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzje podpisuje Prezes ZUS lub z jego upoważnienia inna osoba. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Decyzję z [...] r. podpisał z upoważnienia Prezesa ZUS dyrektor Zakładu oddział w Z.. (zobacz wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II GSK 630/09, orzeczenia.gov.pl). Również zarzut przewlekłości postępowania w sprawie nie znajduje uzasadnienia, gdyż o przyczynach uzasadniających wydłużenie czasu jego trwania strona była informowana pismami [...],[...][...] 2010 r. jako uzasadnienie wskazano prowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz orzekającego. Należy również wskazać liczną korespondencję skarżącej, w której podnoszone były różne nowe okoliczności wymagające weryfikacji dowodowej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), oddalił skargę.