Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 196/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 288 ust. 1, art. 281 ust. 1, art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 275 w zw. z art. 277, art. 290 ust. 2, art. 286 ust. 1, art. 147 ust. 1,2, art.147a ust. 1, art. 284 ust. 1, art.
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 134 par. 1, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 21 par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 104
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za [...] r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa z dnia [...]r. Nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 288 ust.1, art. 281 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U Nr 25

z 2008 r. poz.150), art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 8 z 2005r. poz. 60) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r. w sprawie opłat za korzystanie z środowiska na rok [...] (M.P. z 2006 r., poz.714) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Marszałek Województwa [...] określił Spółce z o.o. "M." wysokość opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za [...] r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia [...]r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż postępowanie zostało wszczęte po ustaleniu, iż Spółka nie złożyła ewidencji dotyczącej wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w [...] oraz nie uregulowała należnej z tego tytułu opłaty. Pismem z dnia [...] spółka złożyła informację o wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru z ferm [...] w miejscowości [...]. wraz z wykazem zawierającym zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat.

W trakcie postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia [...] r. Spółka wniosła uwagi do naliczonej opłaty za siarkowodór i amoniak z fermy trzody, twierdząc, że nie ma podstaw do jej naliczania. W wyniku weryfikacji powyższej informacji organ I instancji ustalił wysokość opłaty w kwocie [...] zł.

Organ I instancji stwierdził, że podstawą prawną do ustalenia opłaty za wprowadzanie określonych wyżej substancji do powietrza, są przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzeń i obwieszczeń zawierających stawki opłat za korzystanie ze środowiska. Organ wskazał przy tym, iż podmiot zobowiązany do uiszczenia przedmiotowej opłaty ustala jej wysokość we własnym zakresie, a hodowca bydła lub trzody czyni to, poprzez określenie ilości poszczególnych substancji wprowadzanych do powietrza wyrażanych w kilogramach i zastosowaniu stawek jednostkowych wyrażonych w złotych za 1 kilogram substancji. Podkreślono, że do ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu prowadzenia przez podmiot korzystający ze środowiska chowu lub hodowli zwierząt hodowlanych służy wzór wykazu zawarty w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia

15 grudnia 2005 r. sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane

o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych (Dz. U. Nr 252, poz. 2128), który odnosi się do opłat ustalanych na zasadach ogólnych.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Spółka "M" wskazała, że wzory wykazów, w których zamieszcza się informacje o wielkości emisji gazów lub pyłów do powietrza oraz o wysokości należnej z tego tytułu opłaty ustalone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów (...), jednakże wzory wykazów i tabel w nich zawartych, zdaniem Spółki, nie znajdują zastosowania w odniesieniu do ferm trzody chlewnej.

Ponadto Skarżąca dodała, że przepisy prawa nie określają metody, pozwalającej na ustalenie wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru, niezbędnych do obliczenia opłaty środowiskowej. Tym samym, według Spółki, organ I instancji nie ma podstaw do żądania wniesienia przez Spółkę należnej opłaty, której Spółka z powyższych przyczyn nie uiściła. Ponadto, w ocenie Skarżącej, sposób w jaki przedłożyła ona informację na temat wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru wprowadzanych do powietrza z należących do Spółki ferm trzody chlewnej, miał formę dowolną, nie wynikającą z przepisów prawa, a tym samym nie mógł on stanowić podstawy do obliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska. W odwołaniu Spółka podniosła również, iż istnieje kilka metod, na podstawie których określić można wielkość emisji amoniaku i siarkowodoru przedostającego się do powietrza, jednakże ich zastosowanie może prowadzić do uzyskiwania różnych wyników emisji wskazanych substancji do powietrza, w zależności od czynników branych pod uwagę przy stosowaniu poszczególnej metody. Zasadne jest zatem, w ocenie Spółki, jednoznaczne wskazanie, jaką metodą należy się posługiwać przy obliczaniu opłaty za wprowadzanie amoniaku i siarkowodoru do powietrza z ferm trzody chlewnej - tak jak czyni to rozporządzenie z dnia 15 grudnia 2005 r. w odniesieniu do ferm drobiu.

Skarżąca zarzuciła organowi I instancji, iż bez posiadania szczegółowych danych, dotyczących określenia wielkości emisji wskazanych substancji, organ ten ustalił opłatę za ich wprowadzanie do powietrza. Reasumując Spółka stwierdziła, iż metoda, którą posłużyła się do przedstawienia wielkości emitowanego amoniaku

i siarkowodoru jest metodą obiektywną i odzwierciedlającą rzeczywistą wielkość emisji przedmiotowych substancji, jednakże z uwagi na brak jej określenia w przepisach prawa, wyniki z niej uzyskane, nie mogą służyć do obliczenia na jej podstawie opłaty za korzystanie ze środowiska.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 273 ust. 1 pkt 1 stanowi, że opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona, między innymi, za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Wysokość wskazanej opłaty zależy od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza, zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Do ponoszenia opłaty środowiskowej obowiązany jest podmiot korzystający ze środowiska, który wnosi tę opłatę na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 275 w zw. z art. 277 ust. 1 ustawy), po uprzednim ustaleniu jej wysokości we własnym zakresie. Przedmiotową opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, a podmiot korzystający ze środowiska przedstawia marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287 ust. 1 omawianej ustawy, w tym informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat. Jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska, w tym za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza, określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 260, poz. 2176 ze. zm.), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 290 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ustalone powyższym rozporządzeniem stawki opłat, podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, a minister właściwy do spraw środowiska, nie później niż do dnia 31 października każdego roku ogłasza, w drodze obwieszczenia w Monitorze Polskim wysokość stawek opłat na rok następny. Podmiot korzystający ze środowiska ma obowiązek przedłożyć ww. wykaz, o którym mowa w art. 286 ust.1 ustawy oraz wnieść opłatę za korzystanie ze środowiska w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza.

Organ odwoławczy podkreślił, iż mimo wskazanego wyżej ustawowego obowiązku, skarżąca Spółka dopiero po pisemnym wezwaniu organu I instancji przedstawiła dane dotyczące emisji amoniaku i siarkowodoru do powietrza za [...] r. Nie ustaliła również we własnym zakresie należnej opłaty za wprowadzenie tychże substancji do powietrza, do czego była zobowiązana.

Organ II instancji podał, że w piśmie z dnia [...] r. Spółka wskazała, iż w omawianym okresie emisja amoniaku wynosiła [...] kg, zaś siarkowodoru [...] kg - jeśli chodzi o emisje tych gazów z fermy w [...] oraz [...] kg amoniaku i [...] kg siarkowodoru - w odniesieniu do ich emisji z fermy w miejscowości [...]. Organ II instancji podkreślił, iż w piśmie z dnia [...]r. Spółka przedłożyła organowi, zgodnie z wcześniejszym zaleceniem organu, wskazującym na potrzebę podziału okresu emisji gazów do powietrza na dwa okresy - na okres, w którym Spółka nie posiadała pozwolenia zintegrowanego([...]) i na okres, w którym pozwolenie to Spółka uzyskała i posiadała ( od dnia [...]r.) – informacji, przedstawiającej wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru do powietrza.

W związku z powyższym wysokość opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku i siarkowodoru, ustalono przy uwzględnieniu ilości ich emisji określonej przez Spółkę oraz na podstawie stawek opłat zawartych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok [...]. Zgodnie z przepisami wskazanego obwieszczenia jednostkowa stawka za kilogram amoniaku wprowadzanego do powietrza wynosiła 0,35 zł, zaś za kilogram kwasów nieorganicznych, ich soli i bezwodników wynosiła 1,02 zł. Stosując zatem powyższe stawki i zestawiając je z ilością substancji wprowadzonych do powietrza wyrażoną w kilogramach, a przedłożoną organowi przez Spółkę - organ ustalił, że opłata środowiskowa za wprowadzanie amoniaku do powietrza wynosi [...] zł ([...] kg x 0,35 zł), a siarkowodoru [...] zł ([...] kg x 1,02 zł) - dla fermy w miejscowości [...]. W odniesieniu natomiast do ustalonej przez organ opłaty za emisję wskazanych gazów z fermy [...] dokonano "rozbicia" okresu, za który obliczona została opłata na 2 okresy:

- od [...] r. (w okresie tym Spółka nie posiadała pozwolenia zintegrowanego), w którym opłata za emisję amoniaku wyniosła [...] zł ([...] kg x 0,35 zł), zaś za emisję siarkowodoru [...] zł ([...] kg x 1,02), przy czym po zsumowaniu tychże opłat ([...]zł) uzyskana kwota [...] zł została podwyższona o 200% (z uwagi na brak pozwolenia zintegrowanego),co w efekcie dało kwotę w wysokości[...] zł oraz

- od dnia [...] do [...] r. (Spółka uzyskała pozwolenie zintegrowane ), w którym opłata za emisję amoniaku wyniosła [...]zł ([...] kg x 0,35 zł), zaś za emisję siarkowodoru [...] zł ([...] kg x 1,02 zł).

Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało, że ustalona niniejszą decyzją wysokość opłaty jest zgodna z przepisami powszechnie obowiązującego prawa - ustawy Prawo ochrony środowiska, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r.

Kolegium wyjaśniło, że wobec braku uregulowania w sposób szczególny, podobnie, jak w przypadku danych dotyczących fermy chowu lub hodowli drobiu, niezbędnych dla określenia wielkości emisji pochodzących z fermy trzody chlewnej, koniecznym jest określenie wielkości emisji na podstawie pomiarów przeprowadzonych przez podmiot prowadzący instalację lub wykonujący określoną działalność.

Odnosząc się o zarzutu Spółki dotyczącego braku podstaw prawnych do ustalenia wielkości emisji analizowanych gazów, organ II instancji wskazał na przepis art. 147 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, nakładający na prowadzącego instalację lub użytkownika urządzenia obowiązek prowadzenia okresowych bądź ciągłych pomiarów wielkości emisji, jak też ewidencjonowania wyników pomiarów oraz ich przechowywania przez okres 5 lat od zakończenia roku kalendarzowego, którego dotyczą (art. 147 ust. 6 ustawy). Natomiast zgodnie z art.147a ust. 1 ustawy prowadzący instalacje są zobowiązani zapewnić wykonanie pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska przez laboratorium posiadające certyfikat, o którym mowa w pkt 1 lub uprawnienie, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu. Z delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 148 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika obowiązek dla Ministra właściwego do spraw środowiska określenia wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji, o których mowa w art. 147 ust. 1 i 2. Rozporządzenie, zgodnie z art. 148 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy ustala m.in. referencyjne metodyki wykonywania pomiarów, jak też sposób ewidencjonowania przeprowadzonych pomiarów. Kontynuacją tego obowiązku jest przepis art. 287 omawianej ustawy nakładający na podmioty korzystające ze środowiska obowiązek prowadzenia aktualizowanej, co pół roku ewidencji zawierającej m.in. informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzonych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te wielkości.

Na powyższa decyzję Spółka "M" złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dodała, iż zgodnie z art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany do wnoszenia opłat z tytułu czterech rodzajów korzystania ze środowiska, m.in. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód z ujęć własnych oraz składowanie odpadów. Gospodarstwa i fermy świń dotyczy wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, a niekiedy również wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz pobór wód z ujęć własnych. Głównymi gazami uwalnianymi do powietrza z ferm i gospodarstw zajmujących się produkcją świń są amoniak i siarkowodór.

Metod na wyliczanie emisji tych gazów jest kilka, na przykład: na podstawie ilości zużytej paszy przez zwierzęta i zawartości w niej białka, na podstawie wskaźników emisji gazów z jednego stanowiska, czy w oparciu o pomiary stężeń gazów w budynkach inwentarskich i wielokrotność wymiany powietrza z tych budynków. Niestety z uwagi na mnogość czynników rzutujących na wielkość emisji tych gazów, w tym takich jak: temperatura powietrza, wilgotność powietrza, poziom zawartości białka w dawkach pokarmowych, ilość zużytej paszy, sposób utrzymania zwierząt (ściołowy lub bezściołowy), rodzaj wytwarzanego nawozu (gnojówka, gnojowica, obornik), obsada zwierząt, rodzaj utrzymywanej grupy produkcyjnej świń, a nawet pora roku oraz pora dnia, ich wykorzystanie może prowadzić do uzyskiwania rozbieżnych wyników nawet dla ferm i gospodarstw o tej samej skali produkcji. Dotyczy to wszystkich gatunków zwierząt gospodarskich, w tym świń i drobiu. Jednakże producenci drobiu dysponują opracowanymi jasnymi kryteriami i metodą określania emisji gazów do powietrza, które zostały zapisane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów (...).

W rozporządzeniu tym znajduje się:

-stosowna tabela o symbolu E, w której tylko producenci drobiu mogą prezentować odpowiednie dane (systemu chowu, liczba stanowisk, faktyczny czasu utrzymywania drobiu), na podstawie których w efekcie końcowym ustala się wielkość emisji gazów

i wysokość należnych opłat,

-a pod tabelą punkt 10 objaśnień, w którym podano wzór (metodę) do naliczania opłat za wprowadzanie gazów do powietrza wyłącznie z ferm drobiu.

W związku z tym, w celu określenia wielkości emisji gazów (amoniaku

i siarkowodoru) do powietrza, których źródłem były utrzymywane w obiektach inwentarskich świnie, a także wyliczenia wysokości należnej opłaty, "M" sp. nie mogła posłużyć się wzorami wykazów i metodami zamieszczonymi w w/w rozporządzeniu.

W ocenie Skarżącej o ile, producenci drobiu dysponują jasnymi kryteriami

i metodą określania emisji gazów do powietrza, to producenci trzody chlewnej, a także innych gatunków zwierząt, takimi metodami wynikającymi z przepisów obowiązującego prawa, nie dysponują.

Skarżąca podniosła również, iż Kolegium w treści decyzji przytacza jedynie przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska odnoszące się do rozporządzenia Ministra Środowiska, z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody, w którym ustalono min. referencyjne metodyki wykonywania pomiarów, jak też sposób ewidencjonowania przeprowadzonych pomiarów, jednakże z wyłączeniem treści w/w rozporządzenia. Spółka podała, iż w w/w rozporządzeniu wymienia się instalacje do. spalania paliw, spalania lub współspalania odpadów, do produkcji lub obróbki wyrobów zawierających azbest, do produkcji dwutlenku tytanu lub instalacji emitujących lotne związki organiczne. Wymienione w tym rozporządzeniu metodyki wykonywania pomiarów odnoszą się do zupełnie innych rodzajów instalacji, w których proces produkcji przebiega odmiennie od realizowanego w gospodarstwach i fermach zajmujących się produkcją świń. Ponadto warunki emisji w tych przypadkach są całkowicie odmienne i zależą od innych czynników.

Dodatkowo w skardze wskazano, iż fermy drobiu też są instalacjami,

a prowadzące je podmioty nie muszą wykonywać pomiarów, aby ustalać wysokość opłat. W tym celu posługują się prostą metodą i stosownymi tabelami zawartymi

w przytaczanym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r.

W końcowej części skargi Spółka podkreśliła, iż nie uchyla się od poniesienia opłaty za emisję amoniaku i siarkowodoru do środowiska, a jedynie wskazuje na brak obowiązującej prawnej metody do ustalania wartości emisji gazów przez fermy trzody chlewnej, na podstawie której opłatę taką się ustala.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269ze zm.) sądy administracyjne sprawują

wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a).

Rozpoznając sprawę w świetle kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione.

W myśl art.284 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) zwanej dalej ustawą, podmioty korzystające ze środowiska są zobligowane samodzielnie obliczyć i wnosić opłaty

z tytułu korzystania ze środowiska.

Zobowiązane są również do gromadzenia danych służących ustaleniu zakresu korzystania ze środowiska między innymi dotyczących wprowadzania gazów i pyłów do powietrza (art. 287 ust. 1 pkt 1 ustawy), co ma znaczenie dla wielkości należnej opłaty. Opłaty są wnoszone za poszczególne okresy (co pół roku - art. 285 ust. 2 ustawy). Jedynie w nielicznych przypadkach emisja gazów i pyłów do powietrza objęta jest obowiązkiem stałego monitorowania (art. 147 ust. 2 ustawy), we wskazanych przypadkach wymagane jest prowadzenie pomiarów okresowych (art. 147 ust. 1 w zw. z art. 148) w innych prowadzenie pomiarów nie jest w ogóle wymagane. Wynika stąd jednoznacznie, iż gdy prowadzone są wyłącznie pomiary okresowe lub ich prowadzenie nie jest w ogóle wymagane istnieje wyłącznie możliwość oszacowania faktycznej wielkości emisji, przy czym przepisy nie precyzują stopnia dokładności takiego szacunku.

W zakresie ochrony środowiska wprowadzonych jest wiele ograniczeń, wynikającego z art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa wolności wykonywania działalności gospodarczej. Główną rolę wśród nich odgrywają różnego rodzaju pozwolenia na korzystanie ze środowiska oraz związane z nimi dopuszczalne normy emisji do środowiska. Z instrumentami tymi w sposób nierozerwalny wiąże się konieczność przeprowadzania różnorakich pomiarów. Mogą być one jednak dokonywane na różne sposoby i nie wszystkie uzyskiwane wyniki są miarodajne.

Mając świadomość tego problemu, polski ustawodawca w art. 12 ustawy Prawo ochrony środowiska wprowadził zasadę stosowania w sprawach z zakresu ochrony środowiska metodyk referencyjnych, określonych w przepisach wydawanych na podstawie ustawy. W zakresie emisji gazów z instalacji takiej jak ferma świń metody referencyjne nie zostały ustalone żadnym z przepisów wykonawczych do ustawy. Nie oznacza to jednak, iż z powodu braku konkretnie ustalonych metod naliczanie opłat z tytułu emisji gazów jest niedopuszczalne.

Powyższa konstatacja odnośnie konstrukcji całego sytemu ponoszenia opłat pozwala sformułować tezę, iż skoro nawet podmioty wnoszące opłaty we własnym zakresie są uprawnione do szacowania wielkości należnej opłaty w oparciu

o dostępne dane, tego rodzaju metoda jest dopuszczalna również w przypadku gdy opłata jest wymierzana na podstawie ustaleń organu administracji, gdy podmiot nie wnosi należnej opłaty (na zasadzie art. 288 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Konkluzję taką potwierdza treść art. 288 ust. 2, w myśl którego marszałek województwa może dokonywać ustaleń na podstawie danych uzyskanych w wyniku pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat albo też, na podstawie innych danych technicznych lub technologicznych.

W rozpoznawanej sprawie opłata była wymierzona w oparciu o dostępne dla organu dane przekazane przez stronę. Szacując wielkość należnej opłaty organ wykorzystał dostępne mu dane, a co istotne, obowiązek ich gromadzenia przez stronę wynika z treści art. 287 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Należy się zgodzić, że brak konkretnych przepisów prawa wskazujących metodę obliczania emisji gazów stwarza dla podmiotu korzystającego ze środowiska pewną trudność związaną z wyborem jednej spośród wielu metod obliczania emisji

z instalacji. Żaden jednak z obowiązujących przepisów ustawy nie przewiduje odpowiedzialności za wybór tej, a nie innej metody. Zastosowana metoda winna być jedynie oparta na wiarygodnych danych, a wyliczona emisja powinna jak najdokładniej odzwierciedlać stan rzeczywisty. Nic nie stoi na przeszkodzie by podmiot korzystający ze środowiska korzystał przy dokonywaniu obliczeń z pomocy akredytowanego laboratorium czy eksperta.

Dodać należy, że z akt sprawy wynika, że skarżąca dysponuje pozwoleniem na korzystanie ze środowiska. Pozwolenie (lub informacja o jego braku) takie powinno znajdować się w aktach administracyjnych sprawy dla pełnej możliwości oceny prawidłowości wydanych decyzji (brak pozwolenia skutkuje opłatą podwyższoną, pozwolenie może określać warunki emisji z instalacji ).

W świetle powyższego należy jedynie stwierdzić, że co do zasady organy prawidłowo ustaliły obowiązek wnoszenia przez skarżącą opłat z tytułu korzystania ze środowiska – emisji gazów.

Decyzja organu I instancji została oparta na art.288 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym to przepisem, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu.

Z przedstawionego przez skarżącą wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat wynika, że w [...] r. wyemitowała ona do powietrza gazy powstałe w wyniku funkcjonowania silników spalinowych i w tym zakresie skarżąca samodzielnie wyliczyła opłatę na kwotę [...] zł oraz kotłów o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW i w tym zakresie skarżąca wyliczyła opłatę na kwotę [...] zł.

Opłaty zadeklarowane w wykazie stanowią zobowiązanie, do którego stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (art.286 ust.1c ustawy Prawo ochrony środowiska), a więc w praktyce

w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska zadeklarował określoną opłatę, ale jej nie uiścił, można przystąpić bezpośrednio do jej windykacji.

Zgodnie z art. 286 ust. 3 w/w. ustawy, ustalony rozporządzeniem wykonawczym Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. (Dz.U. Nr 252, poz. 2128) wzór wykazu zawiera pouczenie, że zawarte w wykazie informacje o wysokości należnych opłat stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Rozwiązanie to znajduje zastosowanie również wtedy, gdy marszałek województwa zakwestionował prawidłowość złożonych deklaracji i wszczął postępowanie w sprawie ustalenia na podstawie art. 288 ust. 1 ust.2 ustawy opłaty uzupełniającej.

Wysokość opłaty określona w wykazie ma bowiem w takiej sytuacji charakter bezsporny i nic nie stoi na przeszkodzie jej egzekwowania w przypadku braku dobrowolnego wywiązania się z tego obowiązku przez podmiot korzystający ze środowiska.

Z załącznika do decyzji Marszałka Województwa wynika, że na określoną w decyzji kwotę [...] zł składają się opłaty z tytułu wprowadzenia substancji zanieczyszczających do powietrza fermy w [...] i [...]

- amoniaku - [...] zł, - [...] zł podwyższona o 200 %

- [...] zł

- siarkowodoru - [...] zł, - [...] zł podwyższona o 200 %

- [...] zł

Oraz opłaty za gaz propan-butan [...] zł i silniki spalinowe [...] zł

Skoro opłaty w kwocie [...] zł oraz [...] zł zostały uwidocznione w wykazie nie było podstaw do ich ponownego ustalania, gdyż organ nie zakwestionował podanych

w wykazie danych i wysokości należnych z tego tytułu opłat.

Zgodnie więc z cytowanym powyżej art.288 ust.1 pkt 2 ustawy organ I instancji mógł wymierzyć w drodze decyzji opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu ([...] zł - [...] zł - [...] zł = [...] zł).

Powyższe naruszenie przepisu art.288 ust.1 pkt 2 ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy, nie zostało zauważone przez organ II instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien naliczyć opłatę

w wysokości różnicy pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu.

Z tych przyczyn, Sąd na podstawie art.145 § 1 lit.a i c oraz art.200 P.p.s.a. uchylił obie decyzje oraz orzekł o kosztach sprawy