Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 481/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64e par 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par 1 i art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]., nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 124 § 2 K.p.a. oraz art. 17 § 1, art.18 i art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., ppz.1619 ze zm.) - dalej u.p.e.a. - po rozpatrzeniu zażalenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w kwocie 5 000 zł, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Pismem z dnia 24 lipca 2015r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z prośbą o wycofanie trzech tytułów wykonawczych z dnia 6 maja 2015r. o nr [...], [...] i [...] wystawionych wobec A. Spółki z o.o. z siedzibą w P. z uwagi na uchylenie przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. decyzji stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego, tj. A. Spółki z o.o. z siedzibą w P.

Postanowieniem z dnia [...]., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. obciążył wierzyciela, tj. Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w D. kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...]., nr [...] utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy.

W piśmie z dnia 8 grudnia 2015r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. wniósł, na podstawie art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 u.p.e.a., o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 5 000 zł ze względu na ważny interes publiczny.

W uzasadnieniu wniosku, wskazując na wykonywanie zadań w zakresie przeciwdziałania narkomanii, a w szczególności na konieczność podejmowania działań ze względu na zaistniałe niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. podkreślił, że pomimo, iż ustawodawca nie powiązał kosztów egzekucyjnych z realnymi nakładami organu egzekucyjnego, to jednak koszty te nie mogą przekształcać się w dokuczliwą dla wierzyciela sankcję. Wskazał, że jako jednostka budżetowa wszystkie środki finansowe uzyskane z prowadzonej działalności, w tym uzyskane w formie zlecenia stanowią dochody budżetu państwa. Umorzenie zatem przedmiotowych kosztów egzekucyjnych nie spowoduje zmniejszenia dochodów budżetu państwa, a ich zapłata przez wierzyciela niewątpliwie spowoduje obniżenie dochodów, które jednostka przekazuje do budżetu państwa.

Wnioskodawca podał także, że dla zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli przed środkami zastępczymi podjęto szeroką akację kontrolną, czego następstwem były decyzje o nałożeniu kar pieniężnych. Decyzje te miały nałożony rygor natychmiastowej wykonalności, co jest odstępstwem od generalnej zasady, że decyzje są wykonalne dopiero po ich ostatecznym uznaniu przez organ II instancji. W sprawach tych wielkie znaczenie ma szybkość działania, która ma zapobiegać zagrożeniu dla życia i zdrowia obywateli. Jednocześnie wskazał, że uchylenie jego decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia znalazło swoje rozwiązanie w ponownym wydaniu decyzji, co wskazuje, że merytorycznie jest uzasadniona.

Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 5 000 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny, odwołując się do treści art. 64e § 1 i 2 i art. 64 § 6 u.p.e.a., wskazał, że wystawiony w dniu 6 maja 2015r. przez wierzyciela tytuł wykonawczy o nr [...] został przekazany do realizacji w dniu 6 lipca 2015r. W dniu 10 lipca 2015r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego, która okazała się nieskuteczna, natomiast odpis tytułu wykonawczego doręczono w dniu 24 lipca 2015r. Zdaniem organu egzekucyjnego ww. tytuł wykonawczy został wystawiony przez wierzyciela przedwcześnie, ponieważ stanowiąca podstawę wystawionego tytułu wykonawczego decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. była nieostateczna.

Na powyższe postanowienie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie kosztów egzekucyjnych, zarzucając naruszanie art. 64e § 1 i 2 pkt 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu strona podniosła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż przesłanka ważnego interesu publicznego winna być oceniona z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów państwa. Egzekucja kwoty objętej ww. tytułem wykonawczym jest związana z realizowaniem obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w związku ze zwalczaniem procederu wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Zatem działalność Państwowej Inspekcji Sanitarnej w tym zakresie związana jest z ochroną życia i zdrowia ludzkiego, a środkiem, przy pomocy którego wierzyciel ma możliwość prowadzenia działalności, są kary pieniężne. Zdaniem Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. obciążenie wierzyciela, będącego jednostką budżetową kosztami egzekucyjnymi w świetle materialnoprawnej konstrukcji zakładającej jednolitość Skarbu Państwa, jako osoby prawnej nie jest uzasadniona z punktu widzenia ekonomii państwa i gospodarczej sytuacji wierzyciela. Stwierdzenie natomiast organu egzekucyjnego, że egzekucja administracyjna nie toczy się w przedmiotowym przypadku na rzecz budżetu państwa nie jest zasadne. Charakterystyczne dla osób prowadzących nielegalną działalność, w zakresie środków zastępczych jest to, że zamieniają one miejsce ich rozprowadzania, dlatego skromne środki finansowe, którymi dysponują stacje sanitarno-epidemiologiczne najczęściej pozostają niewystarczające na pokrycie dodatkowych wydatków niezwiązanych bezpośrednio z realizacją ich ustawowych zadań.

Strona wskazał, że powoływanie się przez organ egzekucyjny na wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., którego teza brzmi " interpretacja przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych nie może odbywać się w sposób rozszerzający" jest jej zdaniem nieuzasadnione, gdyż inne usytuowanie jest urzędu gminy jako samodzielnej jednostki samorządowej, a inne w przypadku jednostki budżetowej. Ponadto powyższa sprawa nie dotyczyła bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia obywateli, tak jak przedmiotowa sprawa.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz określone w art. 64b ustawy wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te, co do zasady, obciążają zobowiązanego. Ustawodawca wprowadził jednak wyjątki od powyższej regulacji, przewidując odpowiedzialność wierzyciela (niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym) za ww. koszty:

- jeżeli wskutek uchybień wierzyciela wystawiono tytuł wykonawczy z wadami, które uniemożliwiają przeprowadzenie egzekucji, a które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji (art. 64c § 2 u.p.e.a.),

- jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel (art. 64c § 3 u.p.e.a.),

- jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 u.p.e.a.).

Jedną z sytuacji wypełniających dyspozycję art. 64c § 4 u.p.e.a. jest okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem jego zakończenie z woli wierzyciela lub na skutek przyczyn powodujących niedopuszczalność, bezprzedmiotowość lub niecelowość prowadzenia egzekucji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego czyni niemożliwym ściągnięcie przez organ egzekucyjny od zobowiązanego kosztów postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może natomiast umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie zaś z art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Każda z ww. przesłanek może zaistnieć samodzielnie i być podstawą do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z kolei stosownie do treści art. 64e § 3 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Ustawodawca ww. przepisach sformułował zamknięty katalog przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, nie dając organowi egzekucyjnemu możliwości ich umorzenia w innych, niewymienionych przypadkach. Umorzenie ma charakter fakultatywny, na co wyraźnie wskazuje użycie w art. 64e § 1 ustawy sformułowania "może". W związku z powyższym organ egzekucyjny działa w granicach uznania administracyjnego, które dotyczy zarówno oceny występowania samych przesłanek, jak i podjęcia decyzji o zastosowaniu instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. Odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.

W analizowanej sprawie z uwagi na podmiot zobowiązany do uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zachodzą przesłanki, o których mowa art. 64e § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a. cytowanego wyżej przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 64e § 3 u.p.e.a. nie określa przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych odrębnej od wymienionej art. 64e w § 2 pkt 1 ustawy, tj. gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Przepis ten doprecyzowuje jedynie okoliczności, w jakich przesłanka z art. 64e § 2 pkt 1 może być zastosowana, a zatem przepis ten nie może stanowić przesłanki do umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do przesłanki, o której mowa w art. 64e § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona przesłanka ważnego interesu publicznego, na którą wskazywał wierzyciel w zażaleniu. Ustawodawca przyznając Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w D. określony status prawny nie wprowadził zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucji w przewidzianych prawem przypadkach. Wobec powyższego w tym zakresie pozycja strony nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. przekazując tytuły wykonawcze do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. winien liczyć się z możliwością, że zostanie obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji bez względu na jej wynik. Obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności. Sam zatem status wierzyciela nie może stanowić wystarczającej przesłanki do stwierdzenia istnienia ważnego interesu publicznego, pozwalającego na umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem organu egzekucyjnego przychylenie się do argumentacji Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w D. oznaczałoby, że ilekroć jako wierzyciel skieruje tytuł wykonawczy do realizacji do naczelnika urzędu skarbowego i zostanie obciążony kosztami tej egzekucji, organ egzekucyjny musiałby odstąpić od ich dochodzenia. Prowadziłoby to do sytuacji, w której w ogóle nie byłyby pobierane koszty wszczętej na żądanie wierzyciela egzekucji.

W świetle powyższych okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że w analizowanej sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci ważnego interesu publicznego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona podnosząc zarzut naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 10 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Podtrzymując argumentację zawartą w zażaleniu strona skarżąca podniosła, że swoboda organu w zakresie uznania administracyjnego jest ograniczona tym, że organ stosując prawo jest zobowiązany w toku postępowania rozważyć interes społeczny lub słuszny interes obywatela, bądź ważny interes publiczny. Zdaniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, które realizuje jako jednostka budżetowa przemawia interes publiczny.

Ponadto strona wskazała, że nie zapewniono jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem postanowienia, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji nie umożliwiono wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie art. 10 K.p.a. ma istotne znaczenie w przedmiotowym postępowaniu. Z uwagi natomiast na fakt, że realizacja programu rządowego wymaga współdziałania wszystkich organów, Główny Inspektor Sanitarny wystosował do wszystkich Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych pismo z dnia 4 grudnia 2015r. W ocenie strony skarżącej organy egzekucyjne powinny zwrócić się zarówno do Ministra Zdrowia jak i Głównego Inspektora Sanitarnego, a także Ministerstwa Finansów o uzgodnienie w skali ogólnokrajowej postępowania w przedmiocie nieobciążania inspekcji sanitarnej kosztami egzekucyjnymi powstałymi w sprawach dotyczących środków zastępczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny sądu jest postanowienie wydane w trybie art. 64e u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne w przypadkach określonych w tym przepisie. Treść powołanego przepisu (organ "może" umorzyć) wskazuje na charakter uznaniowy podejmowanych przez organ postanowień w tym przedmiocie. Cechą charakterystyczną decyzji określanej jako związana jest brak pozostawienia organowi "luzu decyzyjnego" w zakresie wyboru konsekwencji normy prawa materialnego lub ograniczenie go do kilku ściśle określonych przypadków. Natomiast decyzja wydana w ramach uznania występuje w sytuacji, gdy zastosowanie normy prawnej jest uzależnione od uznania organu. W szczególności uznanie administracyjne występuje w przypadkach, w których w przepisach prawnych stanowi się, że organ może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, a nie ma w nich nakazu lub zakazu podjęcia określonej treści rozstrzygnięcia.

Jednakże swoboda organu w zakresie uznania administracyjnego, przynajmniej na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, ograniczona jest tym, że organ stosujący prawo zobowiązany jest w toku postępowania mieć na względzie interes społeczny lub słuszny interes obywateli (por. J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 8, str. 470-472), bądź - jak wynika z analizowanego w niniejszej sprawie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. – "ważny interes publiczny". Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera odrębnych regulacji odnoszących się do decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. Stąd przepis art. 104 § 1 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, ma zastosowanie zarówno do decyzji związanej, jak i decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. Również dla obu decyzji analogiczne są składniki struktury decyzji, o których mowa w art. 107 K.p.a. Natomiast różnice sprowadzają się do uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 K.p.a. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech "dowolności". Nie zmienia to jednak faktu swobody decyzyjnej organu przy podejmowaniu decyzji.

Powyższe uwagi odnoszące się do decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie do postanowień zawierających rozstrzygnięcia organu o charakterze uznaniowym.

Organ przy wydawaniu decyzji (postanowienia) o charakterze uznaniowym zobowiązany jest więc do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero ten sposób przeprowadzenia analizy stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji (postanowienia) o charakterze uznaniowym (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 i z dnia 2 grudnia 2010 r.).

W ocenie sądu, mając na uwadze treść wniosku oraz ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy poczynione przez organ, należy stwierdzić, że organ przy wydawaniu postanowienia istotnie nie dokonał rzetelnej analizy wszelkich okoliczności pozwalających mu w ramach uznania administracyjnego na stwierdzenie braku podstaw do odmowy umorzenia stronie skarżącej kosztów egzekucyjnych. W szczególności organ nie dokonał wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przyjęcie zaś rozumowania organu, że bez względu na wystąpienie przesłanek nie ma obowiązku umorzenia należności, prowadziłoby do sytuacji, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych, przewidziana w art. 64e u.p.e.a. nie miałaby racji bytu, zaś prowadzenie postępowań administracyjnych w tym przedmiocie generowałoby niepotrzebne koszty.

Przechodząc zaś do dalszej części rozważań wskazać należy, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny istnienia przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Wskazana przesłanka nie została zdefiniowane w ustawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest pogląd, że przy wykładni pojęciowej "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem umorzenia należności będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa.

W ocenie sądu, organy nie uzasadniły w sposób dostateczny okoliczności jakimi kierowały się podejmując rozstrzygnięcie, a przy tym wystarczająco szczegółowo nie odniosły się do przesłanki determinującej na gruncie przedmiotowej sprawy niezasadność wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Wprawdzie szczególny status wierzyciela i jego funkcje "społeczne" nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych, jednakże organ nie odniósł się do akcentowanego przez stronę skarżącą zakresu wykonywanych zadań, tj. konieczności szybkiego podejmowania przez nią działań w zakresie przeciwdziałania narkomanii ze względu na zaistniałe niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz trudności w realizacji tych działań ze względu na sposób działania osób prowadzących nielegalną działalność, które w trakcie postępowania administracyjnego zmieniają zobowiązane podmioty, wyrejestrowują spółki, likwidują konta bankowe i robią to wyłącznie w celu uniemożliwienia działania wierzyciela oraz organów egzekucyjnych. Podkreślić więc należy, że wierzyciel powoływał się na konkretny rodzaj wykonywanych przez niego zadań, a nie na realizację wszystkich zadań należących do jego kompetencji. A zatem nieuprawnione jest twierdzenie organu, że przychylenie się do argumentacji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oznaczałoby, że ilekroć jako wierzyciel skieruje tytuł wykonawczy do realizacji naczelnikowi urzędu skarbowego i zostanie obciążony kosztami egzekucji, organ musiałby odstąpić od ich dochodzenia.

Organy nie rozważyły także argumentu strony, że jest jednostką budżetową, a umorzenie kosztów egzekucyjnych nie spowoduje zmniejszenia dochodów budżetu państwa, wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa.

Stwierdzić zatem należy, że prowadzone przez organy postępowanie nie spełniało wymogów z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organy nie zebrały bowiem wystarczających danych, koniecznych do wydania rozstrzygnięcia, nie dokonały ich prawidłowej oceny oraz wadliwie uzasadniły postanowienia, mieszczące się w ramach uznania administracyjnego. Wskazane postanowienia nie spełniają wymogów zawartych w art. 107 § 3 K.p.a., w tym rozstrzygnięcie organu drugiej instancji nie odnosi się do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Z uzasadnienia zaskarżonych postanowień nie wynika fakt rozważenia przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności wpływu zapłaty kosztów egzekucyjnych na sytuację finansową strony skarżącej. Organy nie rozważyły ważnego interesu publicznego z interesem Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Nie powinno ulegać wątpliwości, że działalność Powiatowego Inspektora Sanitarnego - ze swej istoty - leży w interesie publicznym. W tej sytuacji, pozostawała do rozważenia kwestia, czy konieczność zapłaty należnych kosztów egzekucyjnych leży w interesie publicznym, czy nie. Niewątpliwie w interesie publicznym jest prawidłowe działanie organów inspekcji sanitarnej w zakresie przeciwdziałania narkomanii, bo takie działanie zabezpiecza bezpieczeństwo zdrowotne obywateli.

Organ nie rozważył, czy strona skarżąca posiada dochody pozwalającego jej na wywiązanie się z obowiązków. Strona skarżąca wskazała we wniosku konkretnie, jakie okoliczności wskazywałyby na istnienie ważnego interesu publicznego po jej stronie. W tym celu przedstawiła konkretne dane, wskazując, że dochód budżetowy w skali miesiąca w 2015 r. średnio wynosi 3 150 zł, co oznacza, że obciążenie kosztami egzekucyjnymi spowodowałoby, że wpływy do budżetu nie byłyby realizowane przez blisko dwa miesiące. W zażaleniu strona skarżąca podała dodatkowo, że skromne środki finansowe, którymi dysponują stacje sanitarno-epidemiologiczne najczęściej pozostają niewystarczające na pokrycie dodatkowych wydatków niezwiązanych bezpośrednio z realizacją ich ustawowych zadań.

Wobec powyższego, sąd stwierdził, że organy nie przeprowadziły szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. Przede wszystkim nie wykazały, że istnieje realna możliwość poniesienia kosztów egzekucyjnych przez stronę skarżącą. A zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu, organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.).

Ponownie rozstrzygając sprawę, organ dokona ustaleń w zakresie ważnego interesu publicznego, rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i dokona oceny możliwości płatniczych wierzyciela.

Z tych wszystkich względów, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak sentencji.

e.o.