Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1546/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 7 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Kiss (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, Po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2003. oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] znak [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.); art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926, ze zm. – dalej Ordynacja podatkowa) oraz art. 15 ust. 1, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), zwaną dalej ustawą o p.d.o.p. określił "A" sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 rok w wysokości 382.621,00 zł, tj. w kwocie wyższej od kwoty zadeklarowanej przez spółkę w zeznaniu CIT-8 o 453,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji podano, że zaniżenie przez spółkę podstawy opodatkowania nastąpiło na skutek zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę 1.676,17 zł, stanowiącą wartość biletu lotniczego na trasie Warszawa-Paryż /i biletu powrotnego/, zakupionego dla żony Prezesa Zarządu spółki, nie będącej pracownikiem spółki. Zdaniem organu pierwszej instancji powyższy wydatek został bezpodstawnie zaliczony przez spółkę do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o p.d.o.p.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik spółki wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucił decyzji naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na odmowie uznania za koszty uzyskania przychodów wydatku na bilet lotniczy dla małżonki prezesa spółki oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 120 i art. 173 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej – poprzez brak zawarcia w protokole z przesłuchania strony wszystkich istotnych wyjaśnień złożonych przez Prezesa spółki, a w konsekwencji oparcia rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Istotą sporu, jako określił to organ odwoławczy, nie jest tutaj ani forma prawna stosunku prawnego, ani jego treść, lecz ustalenie czy w ogóle istniał jakikolwiek stosunek prawny pomiędzy spółką a żoną prezesa spółki, na rzecz której podatnik poniósł określony wydatek, kwalifikując go jako koszt uzyskania przychodu. Zdaniem organu odwoławczego brak jest w omawianej sytuacji podstaw do zakwalifikowania przedmiotowego wydatku jako poniesionego w celu osiągnięcia przychodu. Podstawową przesłanką decydującą o zaliczeniu danego wydatku do kosztu uzyskania przychodu jest bowiem związek danego wydatku z przychodami podatnika. Z ustaleń organów podatkowych wynika, że żona Prezesa spółki w 2003 r. nie była pracownikiem spółki, jak też nie była z nią zawarta przez spółkę żadna inna umowa, co wynika również z wyjaśnień Prezesa spółki przesłuchanego w charakterze strony.. Organ stwierdził, że wydatku, który nie ma związku z gospodarką lub funkcjonowaniem spółki, podatnik nie może zliczyć do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o p.d.o.p. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 173 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej przyznał, iż brak uwidocznienia w protokole przesłuchania prezesa obecności pełnomocnika spółki stanowi uchybienie, jednakże nie miało ono żadnego wpływu na treść zeznań strony i ich obiektywną oceną przez organy podatkowe.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na decyzję Dyrektora izby Skarbowej w Ł. pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:

– art. 15 ust. 1 ustawy o p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na odmowie uznania za koszty uzyskania przychodów wydatku na bilet lotniczy dla małżonki Prezesa spółki;

– art. 120 oraz art. 173 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym;

– art. 191 Ordynacji podatkowej – poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, iż skarżącą spółkę nie łączyła z żoną prezesa spółki - D. L. żadna umowa cywilno-prawna;

– art. 122 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że ciężar udowodnienia, że wydatek na wyjazd służbowy stanowi koszt uzyskania przychodu, spoczywa na podatniku;

– art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów przeciwko decyzji Dyrektora UKS w Ł..

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał na treść art. 15 ustawy o p.d.o.p. stwierdzając, że stanowi on jedynie ogólnie, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Lista zaś negatywna wymieniona w art. 16 ust. 1 nie obejmuje wydatków poniesionych na rzecz osób nie będących pracownikami podmiotu gospodarczego. Strona skarżąca stwierdziła, że wyjazd małżonki prezesa spółki oparty był na ustnej umowie, a ponadto był merytorycznie uzasadniony i potencjalnie związany ze zwiększeniem przychodów spółki. Zdaniem pełnomocnika, nie jest w tym przypadku niezbędne zawarcie umowy pisemnej dla celów dowodowych. Ponadto związek pomiędzy poniesionymi przez podatnika wydatkami a potencjalnym przychodem nie musi być bezpośredni, zaś o celowości wydatków decyduje podatnik a nie organ podatkowy. Zarzucono także, że przesłuchanie strony zostało dokonane z naruszeniem art. 173 Ordynacji podatkowej, gdyż nie odzwierciedla ono w pełni złożonych zeznań, a w szczególności nie odnotowano obecności w trakcie przesłuchania pełnomocnika spółki. Zakwestionowano także wyrażony przez organ orzekający pogląd, że ciężar udowodnienia okoliczności, że dany wydatek podlega zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów spoczywa na stronie, jeżeli to strona z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, co zdaniem strony narusza wyrażoną w art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej zasadę prawdy obiektywnej. W końcowej części skargi pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 Ordynacji podatkowej wobec nie ustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutów strony powołującej się na wskazane orzecznictwo sądowe oraz poglądy doktryny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wnosząc o jej oddalenie podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje samego faktu wyjazdu prezesa spółki wraz z jego żoną do Francji, ani możliwości swobodnego kształtowania stosunków pomiędzy podmiotami, a tym samym możliwości zawarcia umowy w formie ustnej. Wskazał natomiast, że strona w toku całego postępowania nie przedłożyła wystarczających dowodów, którymi w sposób nie budzący wątpliwości wykazałaby służbowy charakter wyjazdu żony prezesa spółki. Stąd wydatku tego nie można – zdaniem organów podatkowych – uznać za koszt uzyskania przychodu spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił ponadto, że ciężar udowodnienia spornej okoliczności spoczywa na stronie, albowiem to ona wywodzi z niej skutki prawne, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W pozostałym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej w pełni podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, jedynie uzupełniając je stosownie do treści zarzutów dodatkową argumentacją.

Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje;

Wniesiona przez spółkę z o.o. "A" skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie kwestia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów skarżącej spółki za rok 2003 kwoty 1.676,17zł, stanowiącej wydatek poniesiony przez spółkę na zakup biletu lotniczego na trasie Warszawa-Paryż oraz biletu powrotnego dla żony prezesa spółki, która wraz z mężem odbyła taką podróż w 2003r.

Z ustaleń kontroli skarbowej, w tym również z wyjaśnień przesłuchanego w dn.21.06.2005r. w charakterze strony prezesa spółki /k-9 akt administracyjnych/ wynika, że żona prezesa w 2003r. nie była zatrudniona w spółce, ani na podstawie umowy o pracę, ani żadnej innej umowy.

Prezes spółki w toku przesłuchania wyjaśnił, że przedmiotowa podróż do Francji, trwająca ogółem około dwóch tygodni była związana z pomysłem zakupu na terenie tego kraju bądź wynajęcia lokalu z przeznaczeniem na salon meblowy, jednakże transakcja zakupu bądź wynajęcia lokalu nie doszła do skutku zarówno w 2003r., jak i w okresie do dnia przesłuchania. Prezes spółki wyjaśnił również, że jego żona biegle mówi w języku francuskim oraz, iż pozostaje z żoną w wspólnocie majątkowej, w związku z czym uznał za konieczną jej obecność przy rozmowach dotyczących zakupu bądź wynajęcia lokalu na terenie Francji. Należy nadmienić, że organy podatkowe nie zakwestionowały zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów spółki wydatków poniesionych na zakup biletu lotniczego dla Prezesa spółki, odmawiając jedynie takiego zaliczenia wydatku na zakup biletu dla jego żony.

Na podstawie analizy i oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego należy podzielić stanowisko organów podatkowych, iż brak jest dostatecznego uzasadnienia do zaliczenia spornego wydatku do kosztów uzyskania przychodów spółki za rok 2003 na podstawie art.15 ust.1 ustawy o p.d.o.p. Zgodnie z podstawową zasadą wynikającą z powyższego przepisu oraz ustalonego w tym zakresie szerokiego orzecznictwa sądowego, kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki poniesione przez podatnika, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, której celem jest osiągnięcie, a także zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art.16 ust.1 tej ustawy. Aby określony wydatek podatnika mógł być uznany za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest ustalenie, że między tym wydatkiem a przychodem istnieje związek przyczynowo-skutkowy tego typu, iż poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie, zwiększenie lub zachowanie przychodu.

W niniejszej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła w zasadzie żadnych dowodów uwiarygodniających jej stanowisko, iż poniesiony wydatek na zakup biletów lotniczych dla żony prezesa spółki pozostawał w związku z przewidywanym przychodem spółki, a zwłaszcza, że osoba ta wykonywała jakieś czynności na rzecz spółki, a jej wyjazd do Francji wraz z mężem miał charakter służbowy. Zdaniem Sądu za taki dowód nie można uznać wyjaśnień prezesa spółki złożonych do protokołu przesłuchania z dn.21.06.2005r. ani też przedłożonej przez stronę pisemnej informacji firmy francuskiej, iż żona prezesa spółki była obecna przy prowadzonych rozmowach na temat zakupu bądź wynajęcia lokalu na terenie Francji. Odnośnie oceny wyjaśnień prezesa spółki należy zauważyć, że jest on z pochodzenia francuzem, a jego żona jest z pochodzenia polką, a więc nie mogła przy rozmowach prowadzonych z partnerem francuskim pełnić roli tłumacza. Spółka nie wykazała również, że żona prezesa posiadała jakieś specjalistyczne wykształcenie czy umiejętności, mogące mieć istotne znaczenie przy prowadzeniu rozmów z firmą francuską. Ponadto należy podkreślić, co wynika również z oświadczenia pełnomocnika spółki na rozprawie przed Sądem, iż żona prezesa nie otrzymała żadnego wynagrodzenia za wykonanie ewentualnej usługi na rzecz spółki.

Na uwzględnienie nie może także zasługiwać wyrażany w toku postępowania pogląd strony skarżącej, iż zaliczenie spornego wydatku do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art.15 ust.1 ustawy o p.d.o.p. znajduje uzasadnienie w braku ujęcia tego rodzaju wydatków w przepisach art.16 ust.1 cyt. ustawy, albowiem tego rodzaju automatyczna współzależność między wymienionymi przepisami nie istnieje.

Według oceny Sądu również podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów postępowania podatkowego nie mogą powodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Podzielając, co do zasady wyrażony w skardze pogląd, iż zgodnie z art.122 w związku z art.187 par.1 Ordynacji podatkowej na organach podatkowych przed wydaniem decyzji ciąży obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej należy jednak stwierdzić, że nie można na te organy nakładać nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających związek przyczynowy pomiędzy oznaczonymi wydatkami a uzyskanym przychodem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, jeżeli argumentów w powyższym zakresie nie dostarczył sam podatnik, a z ustaleń organów podatkowych wynikają wnioski przeciwne do ogólnie sformułowanych twierdzeń podatnika /por. wyrok NSA z dn.11.12.1996r. sygn. akt S.A./Ka 2015/95k, powołany w komentarzu 2003 do ustawy podatek dochodowy od osób prawnych, wydawn. "Unimex" pod red. L. Błystak i in., str.268/.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe przed wydaniem decyzji dokonały ustaleń dotyczących spornej okoliczności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów spółki wydatku na zakup biletu lotniczego dla żony prezesa spółki, a w szczególności przeprowadziły przesłuchanie prezesa, które potwierdziło stanowisko organów, że żona prezesa nie była pracownikiem spółki i nie zawierano z nią żadnych umów związanych z wykonaniem jakiejś czynności na rzecz spółki. Należy jedynie przyznać rację stronie skarżącej, iż przy dokonywaniu powyższego przesłuchania prezesa spółki doszło do pewnego naruszenia art.173 Ordynacji podatkowej, albowiem w sporządzonym protokole z tej czynności nie odnotowano obecności pełnomocnika spółki przy przesłuchaniu. W odniesieniu się do tego uchybienia, przyznanego przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji należy uznać, że było to naruszenie formalne, nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy. W powyższym zakresie należy stwierdzić, iż wyjaśnienia prezesa spółki nie budzą żadnych wątpliwości i jak wynika z jego treści, po zakończeniu przesłuchania, protokół został odczytany i podpisany bez żadnych zastrzeżeń przez prezesa oraz dwie osoby z organu skarbowego, uczestniczące przy przesłuchaniu. Również z oświadczenia pełnomocnika, złożonego na rozprawie przed Sądem wynika, że nie miał on wówczas żadnych zastrzeżeń odnośnie treści złożonych przez prezesa do protokołu wyjaśnień, a ponadto należy zauważyć, iż nie było żadnych przeszkód, aby pełnomocnik wniósł wówczas o odpowiednie uzupełnienie protokołu.

Według oceny Sądu pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art.120, art.191 i art. 210 par.1 Ordynacji podatkowej nie znajdują dostatecznego uzasadnienia i w szczególności nie mogą powodować uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm./ orzekł o oddaleniu skargi.