Wyrok NSA, sygn. akt IV SAB 216/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 629  Sprawy mienia przejętego z naruszeniem prawa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 5, art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 26
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: Tylko rzeczywiste zaistnienie przeszkód wskazanych w art. 35 par. 5 Kpa, a nie samo wykonanie czynności przewidzianej w art. 36 par. 1 Kpa, może powodować przedłużenie wiążącego organy ustawowego terminu załatwienia sprawy.

TEZY

Tylko rzeczywiste zaistnienie przeszkód wskazanych w art. 35 par. 5 Kpa, a nie samo wykonanie czynności przewidzianej w art. 36 par. 1 Kpa, może powodować przedłużenie wiążącego organy ustawowego terminu załatwienia sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marii R. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie załatwienia sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa - zobowiązuje Ministra Infrastruktury do załatwienia w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia niniejszego wyroku sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 19 marca 1970 r., dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "F.W.Ż., K.iK. R.K. i s." z siedzibą w W. przy ul. P. 28;


UZASADNIENIE

W złożonej w dniu 6 lipca 2001 r. skardze Maria R. zarzuciła Ministrowi Współpracy Regionalnej i Budownictwa bezczynność w załatwianiu sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 19 marca 1970 r. stanowiącego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "F.W.Ż., K.i K. R. K. i S." z siedzibą w W. przy ulicy P. 28.

Skarżąca zwróciła uwagę, że 26 maja 2000 r. Minister Gospodarki wydał już decyzję stwierdzającą nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia 25 października 1950 r. w sprawie ustanowienia zarządu przymusowego nad wymienionym przedsiębiorstwem.

Podniosła też, że decyzją z dnia 22 maja 2001 r. Prezes Rady Ministrów rozstrzygnął spór o właściwość w zakresie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności oznaczonego wyżej orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych /zaistniałego pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji i Ministrem Rozwoju Regionalnego i Budownictwa/ - wskazując jako organ właściwy Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa.

W związku z rozstrzygnięciem sporu o właściwość pełnomocnik skarżącej w piśmie przedstawionym Ministrowi Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w dniu 30 maja 2001 r. zwrócił się do tego organu o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności opisanego na wstępie orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych.

Mimo oczywistości, zdaniem skarżącej, sprawy, właściwy organ nie podjął w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia kończącego sprawę administracyjną.

Odpowiadając na skargę Minister Rozwoju Regionalnego i Budownictwa wniósł o jej oddalenie podając, że pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 26 lipca 2001 r. został poinformowany "że przeprowadzenie postępowania i wydanie stosownej decyzji będzie możliwe po zgromadzeniu zgodnie z art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, akt sprawy, a które to akta dotychczas nie zostały przekazane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w związku z ww. decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 maja 2001 r.". W odpowiedzi na skargę wskazano też, że pismami z dnia 3 października 2001 r. oraz 11 października 2001 r. wystąpiono ponownie "zarówno do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji jak i Ministerstwa Gospodarki" o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy. Nadesłane bowiem przy piśmie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 sierpnia 2001 r. kserokopie dokumentów nie mogą stanowić podstawy do dokonania oceny zasadności zgłoszonego żądania.

Do chwili udzielania odpowiedzi "akt tych nie uzyskano ani od organów naczelnych ani od skarżących".

Skoro przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej należy stosować art. 80 Kpa, a nie ma dotąd zgromadzonego materiału dowodowego, to oparcie się wyłącznie na żądaniu strony zainteresowanej byłoby niedopuszczalne.

Wobec zawiadomienia strony w trybie art. 36 par. 1 Kpa o okolicznościach, o jakich mowa w art. 36 par. 2 Kpa nie można według odpowiedzi na skargę uznać, że naruszono art. 35 par. 1 Kpa.

W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2001 r. strona skarżąca wskazała, że w trakcie postępowania sądowego kompetencje Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy przejął Minister Infrastruktury.

W stosunku do Ministra Infrastruktury, podtrzymywano zatem skargę.

O rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku zawiadomiony został Minister Infrastruktury, którego reprezentant nie stawił się jednak na posiedzenie Sądu. Organ ten nie wypowiedział się też co do żądania skargi, mimo niekwestionowanego przejęcia istotnych dla niniejszej sprawy kompetencji Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zasadą wynikającą z art. 35 par. 1 Kpa jest, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ /art. 35 par. 2 Kpa/.

Natomiast sprawy wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane (...) od dnia wszczęcia postępowania /art. 35 par. 3 Kpa/.

Do wskazanych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresów opóźnień zawinionych przez strony albo z przyczyn niezależnych od strony /art. 35 par. 5 Kpa/.

Przyjmując, że zakończenie przedmiotowego postępowania nadzorczego wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, należy w ocenie Sądu stwierdzić, iż przy załatwianiu niniejszej sprawy naruszono miesięczny termin wskazany w art. 35 par. 3 Kpa. Nie ujawniły się w sprawie i nie zostały bowiem wskazane przez właściwy organ żadne okoliczności, które wymagałyby potraktowania tej sprawy jako szczególnie skomplikowanej.

Należy zwrócić uwagę, że miesięczny termin został już naruszony w dacie składania skargi. Została ona złożona 6 lipca 2001 r. Tymczasem, mogący być potraktowany jako okoliczności niezależne od organu - spór kompetencyjny /por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1999 r. I SAB 41/99 - OSP 2000 z. 6 poz. 86/, został już rozstrzygnięty decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 maja 2001 r. i pełnomocnik strony skarżącej w piśmie doręczonym właściwemu wówczas organowi w dniu 30 maja 2001 r., zwrócił się o załatwienie sprawy.

Najpóźniej zatem z końcem czerwca 2001 r. sprawa winna być załatwiona, a do tego czasu skarżąca nie została nawet poinformowana o przyczynie zwłoki.

Zdaniem Sądu zwłoki właściwego organu w załatwianiu sprawy nie usprawiedliwiają żadne przyczyny od niego niezależne. W szczególności tego rodzaju przyczyn nie podaje pismo Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 26 lipca 2001 r., skierowane do pełnomocnika skarżącej wskazujące na konieczność skompletowania akt, które - jak wskazano - nie zostały zwrócone temu organowi. Okoliczności usprawiedliwiających zwłokę nie podaje też odpowiedź na skargę, powołująca się na prowadzenie korespondencji między organami naczelnymi w celu odnalezienia akt i brak efektów w kompletowaniu materiału dowodowego.

W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od dawna dominuje pogląd, że bezczynność lub zwłoka jednego z ogniw struktury administracji publicznej - nawet jeżeli przyczyniła się do niezałatwienia sprawy w terminie ustalonym w przepisie prawa - nie może być zakwalifikowana jako przyczyna niezależna od organu w rozumieniu art. 35 par. 5 Kpa /por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 1995 r. IV SAB 53/95 - ONSA 1996 Nr 4 poz. 179/.

Także zatem i brak akt sprawy i skompletowania materiału dowodowego spowodowane nieporozumieniami organów pozostających w strukturze działania administracji publicznej, czy też raczej niedociągnięciami organizacyjnymi - nie może uzasadniać postawienia tezy, iż jest to okoliczność usprawiedliwiająca zwłokę właściwego organu w załatwieniu sprawy w terminie /por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1999 r. I SAB 155/99, wyrok NSA z dnia 25 lutego 1999 r. IV SAB 43/98/.

Tego rodzaju okoliczności nie mogą szkodzić obywatelowi w jego prawie do załatwienia sprawy w ustawowym terminie.

Przy tej okazji należy podnieść, że zasada sformułowana w art. 6 Kpa odnosi się również do przestrzegania przez organy administracji publicznej ustawowych terminów załatwiania spraw. W tym zakresie wiążą też dyrektywy art. 7 i art. 8 Kpa nakazujące organowi administracji publicznej stanie na straży praworządności oraz uwzględnianie słusznego interesu obywateli a także pogłębianie ich zaufania do organów Państwa /por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 1985 r. SAB/Gd 21/85, "Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego" pod red. R. Hausera, Warszawa 1998 r., str. 166/.

Niezależnie od tego, że bezczynność w niniejszej sprawie istniała już w dacie składania skargi, wypada na marginesie stwierdzić, iż nawet w dacie zamykania rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku nie było w rzeczywistości wiadomo, w jakim to konkretnie oznaczonym terminie będzie - według właściwego organu - wydane rozstrzygnięcie kończące postępowanie.

W tej sytuacji biorąc pod uwagę rażące pogwałcenie w sprawie skarżącej zarówno terminu wskazanego w art. 35 par. 3 Kpa jak i zasad ogólnych określonych w art. 6-8 Kpa konieczne było wydanie orzeczenia przewidzianego w art. 26 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Jednocześnie należy dodać, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę za oddaleniem skargi nie mogło przemawiać samo wykonanie czynności przewidzianej w art. 36 par. 1 Kpa /pismo z dnia 26 lipca 2001 r./.

Tylko bowiem rzeczywiste zaistnienie przeszkód wskazanych w art. 35 par. 5 Kpa może powodować przedłużenie wiążącego organy ustawowego terminu załatwienia sprawy. Przeszkody te w niniejszej sprawie jednak nie występowały.

Zupełnie niezrozumiałe w treści odpowiedzi na skargę było w szczególności obciążanie strony skarżącej brakiem dostarczenia akt.

Ciągłość działania administracji publicznej wymagała zaś wydania wyroku w stosunku do Ministra Infrastruktury, który przejął w trakcie niniejszego postępowania sądowego istotne w niniejszej sprawie kompetencje Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa /patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 października 2001 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury - Dz.U. nr 122 poz. 1326 oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 października 2001 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury - Dz.U. 2001 nr 122 poz. 1336/ i który został oznaczony przez stronę skarżącą jako organ, w stosunku do którego jest kierowana skarga.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 17, art. 26, art. 55 ust. 1 cytowanej już ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Oczywiste jest natomiast, że wydany w niniejszej sprawie wyrok rozstrzygał jedynie w przedmiocie bezczynności i z tego względu zakreślał obecnie właściwemu organowi dodatkowy, sądowy termin do załatwienia sprawy. Nie przesądzał natomiast o sposobie załatwienia sprawy przez właściwy organ.