Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1332/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia podmiotowi: A. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] ("stronie skarżącej") kary pieniężnej w wysokości 12.000 złotych za urządzanie gier na automacie o nazwie: [...] nr [...] w lokalu: [...], to jest poza kasynem gry.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Z akt administracyjnych wynika, że przeprowadzona przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] grudnia 2013 r. kontrola wykazała, że w lokalu: [...], należącym H.S. (prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: [...]) został zainstalowany automat do gier o nazwie: [...] nr [...], należący do strony skarżącej: A. Spółka z o.o. z siedzibą w [...]. Z umowy dzierżawy powierzchni nr [...] z dnia 1 listopada 2013 r. zawartej na czas nieokreślony pomiędzy stroną skarżącą ("dzierżawcą") a H.S. jako prowadzącą działalność gospodarczą ("wydzierżawiającą"), wynika, że przedmiotem umowy jest dzierżawa części lokalu o powierzchni 3 m kw. w celu zainstalowania i eksploatowania urządzeń do gier: [...], na których dzierżawca ma prowadzić działalność gospodarczą, w zamian za czynsz w wysokości 300 złotych brutto.

W wyniku przeprowadzonego w toku kontroli eksperymentu polegającego na odtworzeniu możliwości prowadzenia gier na przedmiotowym urządzeniu ustalono, że urządzenie to umożliwiało odpłatne (po uiszczeniu opłaty) rozgrywanie gier, których wynik był uzależniony od przypadku (programu sterującego grą), a gracz nie miał możliwości wpływu na ten wynik, gdyż zatrzymanie bębnów z kolorowymi symbolami z prędkością wielokrotnie przekraczającą ludzką percepcję jest niemożliwe. Jednocześnie ustalono, że przedmiotowe gry na automacie były urządzane w przedmiotowym lokalu bez posiadania koncesji lub zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry.

Urządzenie [...] nr [...] poddano następnie badaniu przez uprawnioną jednostkę badającą: Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], która w opinii (sprawozdaniu) nr [...] z dnia 8 lipca 2014 roku stwierdziła, że urządzenie to ma charakter elektroniczny, umożliwia w zamian za wpłacone do akceptora banknotów lub monet środki pieniężne prowadzenie gier o wygrane rzeczowe (w postaci możliwości prowadzenia lub przedłużenia gier za punkty uzyskane w wyniku wygranej). Budowa automatu umożliwia także uzyskanie wygranej pieniężnej, gdyż automat jest wyposażony w urządzenie wypłacające (tzw. hopper). Przebieg gier ma charakter losowy, a wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza.

W ocenie organu powyższe cechy gier urządzanych na spornych urządzeniach wyczerpują znamiona gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.), gdyż są prowadzone na urządzeniu elektronicznym, prowadzone gry zawierają element losowości (rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego), a grający ma możliwość uzyskania wygranej rzeczowej (w postaci możliwości prowadzenia kolejnych gier w zamian za punkty uzyskane w grach poprzednich) lub także pieniężnej (w postaci bezpośredniej wypłaty z automatu środków pieniężnych).

Jednocześnie organ uznał, że w świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. urządzającym nielegalnie gry na automatach poza kasynem gry jest właściciel urządzeń, to jest podmiot: A. Spółka z o.o. z siedzibą w [...].

Odpowiedzialność podmiotu będącego wydzierżawiającym (H.S.) za współudział w urządzaniu nielegalnych gier na automatach poza kasynem gry stała się natomiast przedmiotem odrębnego postępowania.

Na podstawie powyższych ustaleń Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], orzekł na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h., o wymierzeniu stronie skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12.000 złotych za urządzanie gier na automacie o nazwie: [...] nr [...] w lokalu: [...], to jest poza kasynem gry.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik procesowy strony zaskarżył powyższą decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik sformułował następujące zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 122, art. 180, art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (o.p.), poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mogących świadczyć o prawidłowym funkcjonowaniu automatów do gier oraz niedokonanie koniecznych badań sprawdzających przez jednostką upoważnioną przez Ministra Finansów, pomimo iż tylko tego rodzaju jednostka może przeprowadzić badanie sprawdzające;

2) naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o "niekatulaną linię orzeczniczą" wynikającą z orzecznictwa Sądu Najwyższego;

3) naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo braku notyfikacji wymaganej przez przepisy dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego;

4) naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 u.g.h. poprzez ich zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo bezskuteczności nienotyfikowanych przepisów art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia stronie skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12.000 złotych za urządzanie gier na automacie o nazwie: [...] nr [...] w lokalu: [...], to jest poza kasynem gry. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podzielił w całości ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu pierwszej instancji, a ponadto wypowiedział się co do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu, przytaczając stosowną argumentację.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik procesowy strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podnosząc następujące zarzuty naruszenia prawa:

1) naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest art. 122, art. 180, art. 187 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mogących świadczyć o prawidłowym funkcjonowaniu automatów do gier oraz niedokonanie koniecznych badań sprawdzających przez jednostką upoważnioną przez Ministra Finansów, przy jednoczesnym oparciu się przez organy obu instancji na opiniach sporządzonych przez biegłego sądowego na potrzeby postępowania karnego skarbowego;

2) naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest:

a) przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91, art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego w zw. z §§ 4, 5, 8 i 10 w zw. z § 2 pkt 1 a, 2, 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych poprzez zastosowanie art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h., pomimo że przepisy te nie powinny być zastosowane w sprawie jako nienotyfikowane przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE;

b) przepisu art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., który nie może być stosowany przez organy państwa członkowskiego UE z uwagi na niedochowanie przez Polskę obowiązku notyfikacji ustawy zawierającej przepisy techniczne, jakimi są art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.;

c) "przepisu art. 121 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych przez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieaktualną linię orzeczniczą" wynikającą z orzecznictwa Sądu Najwyższego (w tym wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. II K 55/14);

d) przepisów art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji i jako taka "nie ma mocy obowiązującej wobec jednostek".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko sformułowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r. Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oddalił wniosek pełnomocnika procesowego z dnia 19 kwietnia 2016 r. o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w sprawie o sygn. II GPS 1/16 i jej publikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd w toku legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz – rozszerzając na podstawie art. 135 p.p.s.a. granice rozpoznania skargi – poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby ingerencję w moc obowiązującą decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Jednocześnie należy stwierdzić, że kryterium legalności podlega uwzględnieniu w fazie orzekania w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. albo w przepisach szczególnych.

Sąd administracyjny nie stwierdzając z urzędu naruszeń prawa, które nie zostały podniesione w skardze, jest zobowiązany w dalszej kolejności odnieść się do wszystkich zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą.

W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty naruszenia prawa procesowego, które w ocenie strony skarżącej miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Weryfikacja sądowoadministracyjna nie potwierdziła zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego.

Strona skarżąca zarzuciła organom orzekającym w sprawie naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest art. 122, art. 180, art. 187 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h. Sąd po dokonaniu kontroli przebiegu postępowania oraz analizie akt spraw administracyjnych doszedł do wniosku, że powyższe zarzuty są pozbawione podstaw. Organy prowadzące postępowanie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie naruszając reguł procesowych gwarantujących prawidłowość ustalenia podstawy faktycznej oraz ochronę praw strony. Również materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący i pełny. Wątpliwości Sądu nie budzi także sposób oceny dowodów zebranych w sprawie. Ocena ta bowiem – dokonana na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego – mieści się w granicach swobody przyznanej organom, nie popadając w dowolność lub arbitralność. Organy kierując się przede wszystkim wynikami przeprowadzonych eksperymentów oraz opiniami Laboratorium Celnego Izby Celnej w [...] w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadniały, że gry na spornych urządzeniach wyczerpują znamiona gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h. oraz wskazały elementy świadczące o tym, że powyższe gry zawierają element losowości. Również dobór środków dowodowych w sprawie (art. 180 § 1 o.p.), zupełność materiału dowodowego oraz wszechstronność jego rozpatrzenia nie budzi wątpliwości (art. 187 § 1 o.p.). Organy orzekające w sprawie miały prawo dopuszczenia dowodu z badań sprawdzających przeprowadzonych przez upoważnioną jednostkę badającą, [...] z treścią art. 23b ust. 1 i art. 23f ust. 1 u.g.h. Laboratorium Izby Celnej w [...] dysponowało i dysponuje ważnym upoważnieniem udzielonym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a zatem brak jest podstaw, aby kwestionować legalność dopuszczenia tego rodzaju dowodu. Oznacza to, że dopóki upoważnienie nie zostanie cofnięte przez ministra albo nie utraci w inny sposób mocy wiążącej nie jest dopuszczalne podważanie legalności dopuszczenia dowodu z badań jednostki upoważnionej. Z kolei zarzut pełnomocnika, że organy obu instancji oparły swoje ustalenia "na opiniach sporządzonych przez biegłego sądowego na potrzeby postępowania karnego skarbowego" jest oczywiście chybiony, gdyż w sprawie podstawą ustaleń co do charakteru gier na urządzeniach było właśnie sprawozdanie z badań uprawnionej jednostki badającej.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przez organy "przepisu art. 121 o.p. przez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieaktualną linię orzeczniczą" wynikającą z orzecznictwa Sądu Najwyższego". Pomijając wadliwość poglądów wyrażonych w powyższych orzeczeniach Izby Karnej Sądu Najwyższego, nie sposób uznać, aby organy naruszyły zaufanie strony skarżącej do państwa poprzez wyrażanie poglądów prawnych odbiegających od stanowiska Sądu Najwyższego, którego orzecznictwu nie podlegają.

Oddaleniu muszą ulec również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zarzuty te koncentrują się zasadniczo na naruszeniu przez władze państwa polskiego obowiązku notyfikacji Komisji Europejskiej projektów obejmujących przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91, art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h., które – w ocenie skarżącego – mają charakter tzw. przepisów technicznych i jako takie powinny były zostać poddane procedurze notyfikacji.

Powyższe zagadnienie budzące spory i wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych zostało w sposób wiążący rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. podjętej w sprawie o sygn. II GPS 1/16. W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że: "Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy". W uchwale przyjęto ponadto, że: "Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)".

Powyższa uchwała jest na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. pośrednio wiążąca dla każdego składu orzekającego sądu administracyjnego, który może od niej odstąpić jedynie pod warunkiem przedstawienia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego wynikającego z jej treści do ponownego rozważenia oraz pod warunkiem podjęcia przez powyższy skład nowej uchwały zawierającej odmienne stanowisko prawne. Ponieważ Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sentencji powyższej uchwały, jak również akceptuje argumentację podniesioną w jej uzasadnieniu, dlatego wszelkie argumenty podważające prawidłowość poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r. podjętej w sprawie o sygn. II GPS 1/16, muszą być uznane za pozbawione podstaw. Tym samym zasadniczy zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. musi zostać uznany za bezzasadny.

Jeżeli natomiast chodzi o zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h., to należy przyjąć, że nie istnieje nawet funkcjonalny związek pomiędzy przepisami art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, co oznacza, że wszelkie rozważania na temat potencjalnie "technicznego charakteru" (w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE) art. 6 powyższej ustawy są bezprzedmiotowe.

Na tle powyższych rozważań oraz w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. P 4/14 jako oczywiście bezzasadny musi być uznany zarzut naruszenia przepisów art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji i jako taka "nie ma mocy obowiązującej wobec jednostek".

Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.