Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1012/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] odmawiającą K. W. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]".

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 27 czerwca 1989 r. następca prawny byłych właścicieli nieruchomości – W. N. wystąpiła o odszkodowanie za grunt [...] położony przy ul. [...]. Wnioskami z dnia 23 października 2005 r. i z dnia 11 lipca 2006 r. spadkobierczyni po W. N. – K. W. ponowiła powyższy wniosek.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Prezydent W. odmówił wnioskodawcy przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej "dekret"). Grunt ten objęty został w posiadanie przez Gminę W. w dniu 25 listopada 1948 r., tj. w dniu ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., zatem termin do złożenia wniosku o własność czasową upłynął w dniu 25 maja 1949 r. Z akt sprawy nie wynika, aby właściciele hipoteczni złożyli we wskazanym terminie stosowny wniosek. Ponadto z materiałów inwentaryzacyjnych opracowanych przez Biuro [...] wynika, że nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu zabudowana była budynkiem drewnianym całkowicie wypalonym, zatem uznać należy, że była niezabudowana. Odnosząc się do wniosku skarżącej organ uznał, że właściciele nieruchomości utracili nad nią faktyczne władztwo przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a zatem nie została spełniona jedna z materialnoprawnych przesłanek przyznania odszkodowania określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej "ugn"). Zgodnie z informacją z ewidencji gruntów przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie część działek ewidencyjnych nr: [...] o adresie ul. [...], ul. [...], ul. [...]; nr [...] o adresie ul. [...] i nr [...] o adresie [...] z obrębu [...] stanowiących własność W. Pomimo licznych poszukiwań organowi nie udało się odnaleźć innych dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Jednak zgodnie z pismem Przedszkola [...] Nr [...] "[...]" z dnia 6 marca 2007 r., na części przedmiotowej nieruchomości funkcjonowało w okresie od 1954 r. do [...] sierpnia 2003 r. Przedszkole Nr [...] o adresie ul. [...]. Pozostała część gruntu została przejęta przez Zakład Budynków Komunalnych "[...]" – Administracja Domów Mieszkalnych "[...]" pod budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Jak wynika z pisma Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] W. z dnia 21 września 2007 r. oraz załączonej do niego kopii książki obiektu budowlanego wynika, że budowę budynku zakończono w 1958 r. W tym stanie rzeczy organ uznał, że pozbawienie poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania przedmiotową działką nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co skutkowało odmową przyznania odszkodowania.

Na skutek odwołania K. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzje Prezydenta W. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji w sposób dostateczny wyjaśnił niezaistnienie przesłanki utraty faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podał, że data ta dotyczy faktycznej niemożliwości władania działką poprzez zajęcie terenu przez konkretne prace budowlane, czy jego ogrodzenie. Znaczenie ma zatem data wejścia inwestora na grunt. Skoro w sprawie ustalono, że na gruncie w 1958 r. planowana inwestycja została już zakończona, to wyklucza to przyjęcie, że dawni właściciele nieruchomości mieli możliwość władania nią do dnia 5 kwietnia 1958 r. Ze zgromadzonego materiału jednoznacznie natomiast wynika, że na gruncie przy ul. [...] istnieje budynek mieszkalny wybudowany w 1958 r., a na pozostałej części nieruchomości w latach 1954-2003 r. funkcjonowało przedszkole pod adresem [...].

Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. W. podnosząc, że organ bezzasadnie nie zbadał drugiej przesłanki wynikającej z art. 215 ugn, tj. możliwości przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, tym bardziej, że do 1944 r. nieruchomość zabudowana była domem jednorodzinnym w którym zamieszkiwali dziadkowie skarżącej. Ponadto w sposób niewystarczający ustalono, kiedy nastąpiło pozbawienie właścicieli faktycznej możliwości władania działką.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie wyjaśnić należy, że będąca przedmiotem rozpoznawanej sprawy nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W myśl art. 1 dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130, ze zm.) stał się własnością Skarbu Państwa. Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji materialnoprawną postawę wydanych decyzji stanowił art. 215 ust. 2 ugn. Zgodnie z jego treścią odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Dokonując zatem wykładni powołanego artykułu należy wskazać, iż przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek:

- działka była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy;

- przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne;

- poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość położona w W. przy dawnej ul. [...] ozn. hip. "[...]", podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W tej sytuacji pozostaje do oceny, czy organy prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie przyznania odszkodowania prawidłowo stwierdziły, że poprzedni właściciele (lub ich następcy prawni) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i w tej sytuacji odstąpiły od ustalenia, czy nieruchomość przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Rozpatrując tę kwestię Sąd stanął na stanowisku, że organy opierając się o zebrany w sprawie materiał dowodowy prawidłowo przyjęły, że poprzedni właściciel i jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Z samych znajdujących się w aktach administracyjnych wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 4 października 2007 r. oraz w skierowanym do Wojewody [...] zażaleniu z dnia 23 stycznia 2008 r. wynika, że pozbawienie możliwości władania przedmiotową działką nastąpiło w dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu. Powyższe potwierdził również uczestniczący w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 3 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącej, który oświadczył, że nieruchomość oznaczona "[...]" po wojnie nie była we władaniu rodziny G. Natomiast w aktach sprawy zgromadzone zostały dokumenty, z których wynika, że już co najmniej od 1954 r. na części przedmiotowej nieruchomości mieściło się przedszkole, natomiast na jej pozostałej części w 1958 r. zakończono budowę budynku wielomieszkalnego. Powyższe dokumenty, choć nieliczne, to jednak zdaniem Sądu pozwalają na przyjęcie, że następcy prawni H. i M. małż. G. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Natomiast skarżąca, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z obecną lokalizacją przedmiotowej działki, nie przedstawiła żadnych dokumentów, które poważyłaby prawidłowość tych ustaleń.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w powołanym art. 215 ust. 2 ugn, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego odszkodowania.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd uznał, że nie można ich uznać za uzasadnione. Ustalenia organów o utracie faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez następców prawnych byłych właścicieli przed dniem 5 kwietnia 1958 r., znajdują oparcie w dokumentach zebranych aktach sprawy, co wykazano powyżej. Ponadto wskazać należy, że skoro do przyznania odszkodowania konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 ugn, a wykazane zostało niespełnienie jednej z nich, to prawidłowo organ postąpił odstępując od badania ostatniej przesłanki, tj. możliwości przeznaczenia przedmiotowej działki pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.