Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 983/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 23, art. 27, art. 60, art. 61 ze zn. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 06 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku IK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi IK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę IK na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący IK, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od w.w wyroku. Równocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.

Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, rozstał się z żoną i podjął pracę za minimalne wynagrodzenie, które z ledwością starcza na bardzo skromną egzystencję. Skarżący wskazał, że mieszka w pokoju użyczonym nieodpłatnie przez jego syna, każdego dnia dojeżdża do pracy i nie ma własnych pieniędzy, które pozwoliłyby mu na samodzielne wynajęcie mieszkania. Całość otrzymywanych poborów przeznacza na dojazd do pracy, wyżywienie i ubiór. Bez pomocy nie byłby zdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów o wartości powyżej [...].

Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1. złożenie odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...] złożonego przez skarżącego,

2. złożenie wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego,

3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego z rozbiciem na poszczególne wydatki (opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, TV, Internet, wyżywienie, koszty leczenia i zakupu lekarstw, koszty dojazdu do pracy, raty kredytów – z podaniem kiedy kredyty zostały zaciągnięte, na jak długo, w jakiej wysokości, na co, jaka jest rata kredytu, inne koszty),

4. podanie czy skarżący posiada udziały w spółkach, pełni funkcje członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej, jeżeli tak należy wymienić w jakich spółkach,

5. złożenie odpisu umowy lub orzeczenia o podziale majątku wspólnego między skarżącym i jego żoną,

6. podanie czy skarżący poza dochodami z tytułu wynagrodzenia uzyskuje inne dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu,

7. podanie czy skarżący posiada lub użytkuje pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy wymienić jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa,

8. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego za ostatnie [...] miesięcy,

9. podanie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli nie to od kiedy, jeżeli pozostaje w związku małżeńskim to czy pozostaje z żoną w separacji sądowej (od kiedy), jeżeli małżonkowie nie pozostają w separacji sądowej należy podać w jakiej wysokości i z jakiego tytułu żona uzyskuje miesięczne dochody, złożyć zeznanie roczne podatkowe żony za [...], zaświadczenie o zatrudnieniu żony za ostatnie [...] miesięcy, wyciągi z rachunków bankowych, lokat bankowych, kart kredytowych żony za ostatnie [...] miesięcy, podać czy małżonka posiada nieruchomości, oszczędności, przedmioty o wartości powyżej [...], pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji – jakie, marka, typ, rok produkcji i wartość rynkowa, udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej i jakie z tego tytułu uzyskuje dochody, w jakiej wysokości żona ponosi koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki,

10. wyjaśnienie w jaki sposób syn skarżącego nabył dom, w którym obecnie mieszka wnioskodawca, w szczególności czy otrzymał go na podstawie umowy darowizny, jeżeli tak to kiedy, czy dom ten był własnością skarżącego, należy przedłożyć odpis aktu notarialnego,

11. wyjaśnienie czy skarżący był właścicielem nieruchomości, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, wartościowych przedmiotów, oszczędności, czy posiadany majątek darował innym osobom np. żonie, synowi, rodzeństwu, jeżeli tak to kiedy i jakie składniki majątku darował,

12. podanie czy syn skarżącego uzyskuje dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu,

13. podanie czy syn skarżącego pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami np. z żoną, dziećmi, jeżeli syn skarżącego pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami należy podać w jakiej wysokości i z jakiego tytułu osoby te uzyskują miesięczne dochody,

14. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez syna skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,

15. złożenie wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, w tym rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy należących do syna skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,

16. podanie kosztów miesięcznego utrzymania syna skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),

17. podanie czy syn skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach, pełnią funkcję członka zarządu lub prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach, jeżeli tak należy wymienić w jakich spółkach,

18. podanie czy syn skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy wymienić markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową tych pojazdów,

19. podanie czy syn skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają nieruchomości, jeżeli tak to jakie, jaka jest ich powierzchnia, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej [...], pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, typ, rok produkcji, wartość rynkowa).

Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek kont, lokat, rachunków bankowych. Wnioskodawca podał, że mieszka obecnie na zasadzie użyczenia w domu należącym do jego syna JK. Z uwagi na trudną sytuację materialną jak i psychiczną (załamanie związane z koniecznością zamknięcia firmy na skutek niesłusznych decyzji Urzędu Skarbowego) nie ponosi jakichkolwiek kosztów utrzymania domu, które w całości ponosi żona GK. Skarżący podał, że mieszka z żoną pod jednym dachem, gdyż małżonka zgodziła się, aby na powrót zamieszkał w nieruchomości syna. Małżonkowie pozostają jednak w faktycznej separacji i nic ich już nie wiąże. Obecnie uzyskiwane dochody ([...]) skarżący przeznacza na wyżywienie ([...] na tydzień – [...] w miesiącu) oraz wydatki osobiste w łącznej wysokości [...] ([...]). Skarżący oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach. Wnioskodawca podał, że nie posiada umowy lub orzeczenia o podziale majątku wspólnego między nim i jego żoną. Skarżący wskazał, że poza dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę nie uzyskuje innych dochodów. Wnioskodawca podał, że nie posiada i nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje w związku małżeńskim, przy czym małżonkowie pozostają w separacji faktycznej i wobec tego nie wie jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego żony. Mimo wezwania skarżący nie podał w jaki sposób syn nabył dom, wskazał natomiast, że od dnia wydania decyzji, której dotyczy przedmiotowa sprawa, nie był właścicielem nieruchomości, pojazdów itd. Skarżący podał, że nie wie czy jego syn uzyskuje dochody, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, czy syn pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami np. z żoną, dziećmi. Wnioskodawca nie wie jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego syna. Do pisma załączył zeznanie roczne podatkowe za [...], z którego wynika, że dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...] oraz zaświadczenie z dnia [...], z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony w A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł, ul. Z [...], Ł od [...] na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku prezesa zarządu z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...]. W okresie [...] jego wynagrodzenie wynosiło [...] brutto miesięcznie, łącznie [...].

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Zauważyć należy, że referendarz sądowy nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 w.w ustawy. Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Rola referendarza sądowego ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on wykazać zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FZ 797/06). Konstrukcja art. 255 P.p.s.a. ma bowiem umacniać wyjątkowość stosowania instytucji prawa pomocy. Ma ona zapewnić możliwość zastosowania postępowania uzupełniającego, tak by referendarz sądowy mógł wydać orzeczenie w oparciu o zasadę prawdy materialnej. Zatem skoro ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek, oznacza to, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Przytoczone we wniosku i w pismach uzupełniających ten wniosek okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie podkreślić należy, że to przepis art. 255 P.p.s.a. nadaje kompetencję do wezwania strony o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczeń wiedzy oraz o przedłożenie dokumentów źródłowych, co z mocy tego przepisu powoduje powstanie obowiązku po stronie wnioskodawcy o przedłożenie tychże wyjaśnień i dokumentów ("strona jest obowiązana złożyć na wezwanie"). Oznacza to, że obowiązek przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów powstaje po stronie wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego ten wniosek, skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi kasacyjnej).

Z oświadczeń skarżącego złożonych do niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada majątku, uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] brutto, ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym ponosi jedynie koszty wyżywienia, zakupu lekarstw, środków czystości i ubrań. Nie ponosi natomiast kosztów utrzymania domu, w tym opłat za media, które ponosi jego żona. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej i rozdzielności majątkowej małżeńskiej [por. karta nr [...] akt sądowych – kserokopia umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...]]. Skarżący mieszka na zasadzie użyczenia w domu należącym do jego syna JK, żona zgodziła się, aby na powrót zamieszkał w nieruchomości syna. Wnioskodawca mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonka uzyskuje miesięczne dochody, nie podał czy posiada ona jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej [...], pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach, nie podał także w jakiej wysokości ponosi ona koszty miesięcznego utrzymania, w tym w jakiej wysokości ponosi opłaty za media i koszty utrzymania domu. Skarżący nie przedłożył również zeznania rocznego podatkowego żony za [...], nie wyjaśnił nawet czy zeznanie roczne podatkowe za [...] złożyła, nie przedłożył również wyciągów z jej rachunków bankowych, lokat bankowych, kart kredytowych, nie podał nawet czy lokaty i rachunki bankowe posiada. Wnioskodawca nie wyjaśnił czy po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej doszło do podziału majątku wspólnego, jeżeli tak to w jaki sposób. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm., dalej jako "K.r.o.") małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej i że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie stanowi okoliczności, w której to żona nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe przyjąć zatem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadne jest wzywanie strony skarżącej do ustalenia w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonka uzyskuje miesięczne dochody, czy posiada majątek, jeżeli tak to jaki, gdyż sytuacja majątkowa i finansowa małżonki wpływa na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Ponadto zauważyć należy, że skarżący - mimo wezwania - nie podał jaka jest sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna jego syna JK, a zatem nie podał w jakiej wysokości i z jakiego tytułu uzyskuje on miesięczne dochody, czy syn pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami np. żoną, dziećmi, czy osoby te uzyskują miesięczne dochody, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych złożonych przez syna, wyciągów z rachunków bankowych, lokat należących do syna, nie podał w jakiej wysokości syn i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie podał czy syn posiada udziały w spółkach z o.o. [wiadomym jest jedynie, że posiadał [...] udziałów w spółce A – por. karta nr [...] akt sądowych], czy pełni funkcję członka zarządu lub prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach, czy posiada lub użytkuje pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, czy posiada nieruchomości, jeżeli tak to jakie, jaka jest ich powierzchnia, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej [...], pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji. W tym miejscu wskazać natomiast należy, że z akt sądowych wynika, że dom, w którym mieszka skarżący, należał do wnioskodawcy i jego żony, małżonkowie w.w nieruchomość w [...] podarowali synowi [por. pismo skarżącego z dnia [...] – karta nr [...] akt sądowych]. Skarżący mimo wezwania nie przedłożył odpisu umowy darowizny w.w nieruchomości. Zauważyć zatem należy, że w sytuacji, gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2008 r., sygn. akt I FZ 96/08, z dnia 10.04.2008 r., sygn. akt I FZ 142/08, z dnia 01.07.2008r., sygn. akt I OZ 439/08, z dnia 28.11.2011 r., sygn. akt II FZ 682/11, publ. w internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego, żeby stwierdzić czy syn skarżącego jest w stanie w niniejszej sprawie pomóc swojemu ojcu w ponoszeniu kosztów sądowych ustalić należało jaka jest sytuacja finansowa, materialna i rodzinna syna i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów.

Ponadto skarżący nie wyjaśnił czy w przeszłości posiadał jakieś inne nieruchomości, oszczędności, pojazdy mechaniczne, wartościowe przedmioty, jeżeli tak to czy podarował je innym osobom.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skoro bowiem skarżący, pomimo wezwania, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej, gdyż odpowiedział tylko w części na wezwanie z dnia [...], to nie zrealizował on zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenia są niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tych okolicznościach wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji