Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1767/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 maja 2022 r. nr DNI.rn.626.3.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 27 maja 2022 r., nr DNI.rn.626.3.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku W. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z 23 lutego 2022 r., nr DN.rn.626.6.2022, utrzymał w mocy postanowienie z 23 lutego 2022 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 13 września 2021 r. W. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciła się do Ministra Rozwoju i Technologii o stwierdzenie nieważności zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji w [...] z [...] lutego 1947 r. o ogłoszeniu siedemnastego wykazu przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa ujętego w wykazie pod poz. 141 "O.", jako własność "[...]".

Postanowieniem z 30 listopada 2021 r., nr DP-III.025.1.32.2021.MD/21 Minister Rozwoju i Technologii odmówił wszczęcia postępowania.

W. M., wnioskiem z 14 grudnia 2021 r., zwróciła się o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rozwoju i Technologii z 30 listopada 2021 r. Jednocześnie sprecyzowała wniosek z 13 września 2021 r., w ten sposób, że oprócz podtrzymania żądania o stwierdzenie nieważności zarządzenia z [...] lutego 1947 r., wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r. orzekającego o przejściu przedsiębiorstwa O. ul. [...] na własność Państwa, ewentualnie o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa.

Zawiadomieniem z 14 stycznia 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii poinformował W. M., że organem właściwym do rozpoznania wniosku, w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wnioskiem z 28 stycznia 2022 r. W. M. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r., ewentualnie o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 kpa. W uzasadnieniu żądania wnioskodawczyni wskazała, że podanie w tym zakresie zostało wniesione pismem z 13 września 2021 r., skierowanym do Ministra Rozwoju i Technologii, następnie sprecyzowanym w piśmie z 14 grudnia 2021 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z 23 lutego 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania wskazując, że w sprawie brak jest materialnoprawnej podstawy do jego wszczęcia, albowiem upłynęło 30 lat od ogłoszenia orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r., przez co nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę wskazał, że z art.

61a § 1 kpa wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wyjaśnił, że przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego, o których mowa w przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Za taką należy uznać, m.in. brak w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Minister wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z

11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z ustawą zmieniającą przepis art. 158 § 3 kpa stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 kpa, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Organ wyjaśnił, że przedmiotem wniosku złożonego przez W. M. jest orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada

1949 r., które zostało opublikowane w Monitorze Polskim Nr 104, poz. 1211. Należy zatem przyjąć, że zostało ogłoszone w tym dniu, czyli [...] listopada 1949 r.

Za faktyczną datę wniesienia żądania dotyczącego stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r., należy przyjąć wpływ do organu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem z 30 listopada 2021 r.

Minister podkreślił, że żądanie zawarte we wniosku z 13 września 2021 r. nie dotyczyło orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r., lecz jedynie zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji w [...] z [...] lutego 1947 r., o czym świadczy nie tylko treść wydanego postanowienia, ale również treść wniosków złożonych przez W. M. zarówno z 13 września 2021 r. jak i z 14 grudnia 2021 r. Organ nadzoru podniósł, że wnioskodawczyni w piśmie z 13 września 2021 r. nie wymieniła orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r., zarówno w treści żądania jak i w uzasadnieniu. Orzeczenie nr [...] zostało przywołane przez wnioskodawczynię dopiero we wniosku z 14 grudnia 2021 r. Biorąc pod uwagę, że postanowieniem z 30 listopada 2021 r. Minister Rozwoju i Technologii odmówił wszczęcia postępowania z wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji w [...] z [...] lutego 1947 r., zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy żądanie dotyczące orzeczenia wydanego przez Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r. musi być traktowane jako nowe żądanie, nie związane z tym, które zostało wyrażone w pierwotnym wniosku z 13 września 2021 r. Organ podkreślił, że nie jest możliwe rozszerzenie żądania na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – stanowi to bowiem niedopuszczalną zmianę wniosku.

Organ nie podzielił stanowiska pełnomocnika wnioskodawczyni, że Minister Rozwoju i Technologii w zawiadomieniu z 14 stycznia 2022 r. stwierdził, że nastąpiło skuteczne sprecyzowanie wniosku wniesionego 15 września 2021 r. W zawiadomieniu tym wskazano, że "Wnioskodawczyni sprecyzowała wniosek z dnia 13 września 2021 r. (.....)". Jednocześnie podkreślono, że stosownie do art. 66 § 2 kpa, odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w § 1, w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia, uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. W omawianej sprawie dzień wniesienia pierwszego podania, to dzień złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym po raz pierwszy zostało zawarte żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r., a nie jak twierdzi pełnomocnik 15 września 2021 r. (data złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia z [...] lutego 1947 r.).

Odnosząc się do zarzutu, że Minister powinien przyjąć, że pomimo upływu 30 lat od doręczenia decyzji, możliwe jest wszczęcie postępowania na podstawie art 156 § 2 kpa w zakresie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, organ nadzoru podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 uznał art 156 § 2 kpa za niezgodny z art 2 Konstytucji w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności w przypadku decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa - jeżeli od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W wykonaniu wyroku Trybunału, ustawą z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, dokonano zmiany brzmienia art 156 § 2 kpa, poprzez usunięcie odesłania do pkt. 1,3,4,7 w § 1. W jej wyniku stało się niedopuszczalne stwierdzenie nieważności w sytuacjach wskazanych w tym przepisie niezależnie od przyczyny nieważności. Równocześnie w art. 158 został dodany § 3, stanowiący, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy Kodeksu w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Ponadto postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej). W wyniku powyżej opisanych zmian Kodeksu dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji w ciągu dziesięciu lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej, niż dziesięć lat, ale mniej, niż trzydzieści, to dopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale organ nie może stwierdzić jej nieważności, a jedynie może stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2). Po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji jest wyłączona możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3).

Z wymienionych względów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r. złożone zostało wraz z wpłynięciem do Ministerstwa Rozwoju i Technologii wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rozwoju i Technologii z 30 listopada 2021 r., a więc już po wejściu w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. W ocenie organu nadzoru powyższe okoliczności wskazujące, że w sprawie brak jest materialnoprawnej podstawy do jej wszczęcia, pozwalają uznać, że zaistniała przesłanka uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania, tj. upłynęło 30 lat od ogłoszenia orzeczenie nr [...] z [...] listopada 1949 r., przez co nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności.

Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 27 maja 2022 r. złożyła W. M. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie :

1. art. 66 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 9 kpa poprzez przyjęcie, że podanie zostało wniesione po wejściu w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w związku z tym ponosi negatywne skutki wyrażające się w orzeczeniu o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy z zawiadomienia Ministra Rozwoju i Technologii z 14 stycznia 2022 r. wynika, że miało miejsce wyłącznie sprecyzowanie pierwotnego podania, tzn. wniosku z 13 września 2021 r. wniesionego do organu w terminie - 15 września 2021 r. Skarżąca podniosła, że organ pouczył ją, że złożenie w terminie 14 dni wniosku do organu właściwego oznaczać będzie wniesienie podania w pierwotnym terminie, tj. 15 września 2021 r., w związku z czym w sprawie nie znajduje zastosowania art. 158 § 3 kpa, a wniosek o stwierdzenie nieważności wymaga merytorycznego rozpoznania;

2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 i 2 kpa oraz art. 158 § 3 kpa w zw. z art.

2 ust. 1 i 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 417(1) § 2 kc, poprzez dokonanie ich błędnej wykładni i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że ocena objętych wnioskiem skarżącej decyzji nacjonalizacyjnych w oparciu o art. 158 § 2 kpa jest niedopuszczalna, albowiem wnioskowana ocena prawna tych decyzji mogłaby zapaść wyłącznie w ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności tych decyzji na postawie art. 156 kpa, a ponadto postępowanie takie nie może być wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji, co jest sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawa i ochrony interesów w toku oraz zamyka skarżącej prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych wyżej przepisów skutkować powinna uznaniem przez organ, że w związku z brzmieniem art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., postępowanie na podstawie art. 158 § 2 kpa o stwierdzenie wydania skarżonych decyzji z naruszeniem prawa należy traktować jako odrębne od postępowania na podstawie art. 156 kpa o stwierdzenie nieważności decyzji i może być ono wszczęte nawet jeśli od doręczenia/ogłoszenia decyzji upłynęło 30 lat, w wyniku czego organ powinien przyjąć, że art. 158 § 2 kpa jest podstawą prawną rozpoznania podania skarżącej.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z 23 lutego 2022 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

Skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowił art. 61a § 1 kpa.

Ustawodawca w tym przepisie wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Jak trafnie wskazał organ druga z przesłanek nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie wskazuje się, że zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością, na którą powołał się organ, odmawiając wszczęcia postępowania, był brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania. Jak zasadnie uznał organ 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 1491), mocą której do art. 158 kpa dodano § 3, zgodnie z którym jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Nie jest przedmiotem sporu, że ogłoszenie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1945 r. miało miejsce w Monitorze Polskim nr [...], poz. [...] opublikowanym [...] grudnia 1949 r. Natomiast kwestią sporną jest data złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanego orzeczenia.

Prawidłowo Minister uznał, że żądanie stwierdzenia nieważności zawarte we wniosku skarżącej z 13 września 2021 r. nie dotyczyło orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r., lecz jedynie zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji w Poznaniu z [...] lutego 1947 r. Wynika to zarówno z treści zawartego w nim żądania jak i całego tego pisma. Na stronie 1 wniosku skarżąca wskazała: "W związku z powyższym wnoszę o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia." Na stronie 2 używa sformułowania "tj. w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia". W piśmie tym nie ma żadnej wzmianki o orzeczeniu nr [...] z [...] listopada 1949 r., zarówno co do nazwy organu, daty wydania orzeczenia, jego numeru (znaku) i wskazania czego ten akt dotyczy.

Po raz pierwszy żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r. zostało zawarte w pkt 2 wniosku z 14 grudnia 2021 r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rozwoju i Technologii z 30 listopada 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia z [...] lutego 1947 r. Żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r. jest niewątpliwie żądaniem nowym. Nie jest to więc modyfikacja wniosku z 13 września 2021 r., bowiem żądanie takie nie było dotychczas zgłoszone. Podnieść należy, że modyfikacja to zmiana, przeróbka lub poprawka czegoś, nie naruszająca jednakże zasadniczego charakteru rzeczy (Słownik Języka Polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka PWN Tom II 1975 r., str. 202). Z przyczyn wyżej podanych nie sposób uznać, że zgłoszenie nowego żądania i to na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi modyfikację wniosku z 13 września 2021 r. Słusznie więc Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że jest to nowy wniosek.

Wbrew zarzutowi skargi z zawiadomienia Ministra Rozwoju i Technologii z 14 stycznia 2022 r. nie wynika, że organ ten uznał, że żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r. stanowi modyfikację wniosku z 13 września 2021 r. Otóż z uzasadnienia zawiadomienia wynika, że pismem z 14 grudnia 2021 r. wnioskodawczyni wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy oraz, że sprecyzowała wniosek z 13 stycznia 2021 r. podtrzymując żądanie stwierdzenia nieważności zarządzenia z [...] lutego 1947 r. we wskazanej części i "jednocześnie" wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1949 r. Wobec faktu, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zawarte zostało nowe żądanie organ nadzoru prawidłowo pouczył wnioskodawczynię o treści art. 66 § 1 i § 2 kpa. Dlatego wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] listopada 1949 r. złożony pismem z 28 stycznia 2022 r., w warunkach wskazanych w art 66 § 2 kpa uznać należy, jako złożony pismem z 14 grudnia 2021 r.

Jak wyżej zaznaczono 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy, która w art. 1 pkt 2 dodała § 3 do art. 158 kpa. Zgodnie jego treścią, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 kpa, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Niewątpliwie od dnia ogłoszenia orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] listopada 1949 r. upłynęło 30 lat, wobec czego brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnej wykładni art.

156 § 2 oraz art. 158 § 2 i § 3 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej oraz zarzutu niekonstytucyjności tej ustawy wskazać należy, że ustawa z 11 sierpnia 2021 r. miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 kpa z Konstytucją. Trybunał uznał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Zwrócił uwagę, że ustawodawca określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu, wraz z upływem czasu, stanu niepewności. Niezbędne jest

zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze.

Sąd zwraca uwagę, że potrzeba zakończenia postępowań nieważnościowych i odmowy ich wszczynania ma swe uzasadnienie w tym, że po kilkudziesięciu latach znacznie utrudniona jest weryfikacja decyzji administracyjnych. Występują braki dowodowe (zwłaszcza brak oryginalnych akt sprawy) znacznie utrudniające ocenę legalności działań organu. Ustalenie w takich sprawach, tzw. prawdy obiektywnej, która jest podstawą do oceny legalności kwestionowanej decyzji, jest obarczone znacznym ryzykiem błędu.

Nie można pominąć i tego, że po upływie kilkudziesięciu lat od wydania decyzji administracyjnej dochodzi do sytuacji, gdzie weryfikacja decyzji (orzeczenia) dokonywana jest często z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości).

Podnieść należy, że nie jest zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw (w niniejszej sprawie wniosek złożony został po 70 latach).

Należy więc dać prymat zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Trwałość decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że prawidłowa wykładnia art. 158 § 3 kpa oraz art 2 ust 1 i 2 ustawy zmieniającej powinna prowadzić do przyjęcia, że przepisy te nie mają zastosowania do żądania stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa wskazać należy, że Sąd nie podziela koncepcji rozdzielenia sprawy administracyjnej na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zważyć należy, że celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 kpa organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 kpa, gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia, odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego. Jednakże w niniejszej sprawie postępowanie nadzorcze nie zostało wszczęte wobec upływu ponad 30 lat od ogłoszenia orzeczenia z [...] listopada 1949 r.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza powołanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyro. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa.