Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1142/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 109 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 4 art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. B. i A. M. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania J. B. i A. M. K. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] odmawiającej uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) Prezydent Miasta W. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jako organ właściwy w sprawach gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, odmówił uwzględnienia wniosku złożonego w dniu 17 września 2003 r. przez J. B. i A. M. K. o przyznanie w trybie tego dekretu prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip.[...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka Nr [...] obr. [...] bądąca własnością Skarbu Państwa.

Od powyższej decyzji odwołali się wnioskodawcy wnosząc o jej uchylenie.

Rozpatrując odwołanie i całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że nieruchomość gruntowa położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. i stosownie do art. 1 przeszła z dniem 21 listopada 1945 r. na własność Gminy W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. Nieruchomość stanowiła własność A. B. po którym prawa nabyli J. B. i A. M. K. Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od daty objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.

W ocenie organu odwoławczego cytowany powyżej przepis ustanawiał sztywne reguły, w których należało uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu, jeżeli zostały spełnione przesłanki w nim wymienione.

Przesłankami wypełniającymi te kryteria są:

- złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu w terminie - tj. w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę W.

- posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku

- korzystanie z gruntu przez byłego właściciela dające się pogodzić z jego przeznaczeniem według panu zabudowania (planu zagospodarowania przestrzennego).

Jeżeli więc spełnione zostały wymienione powyżej przesłanki, to wówczas gmina obowiązana była uwzględnić wniosek

Tym samym brak spełnienia jednej z przesłanek, które zgodnie z art. 7 dekretu powinny wystąpić łącznie, powodował iż decyzja podjęta w wyniku rozpatrzenia wniosku winna orzekać o odmowie uwzględnienia żądania. Organ podkreślił, że przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie Gminy W. w dniu 23 stycznia 1948 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112) wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, a zatem termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 23 lipca 1948 r.

Tryb i zasady przejmowania gruntów przez gminę W. zostały opisane szczegółowo w uzasadnieniu decyzji organu I instancji .

Wojewoda Mazowiecki wskazał, że jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik byłego właściciela nieruchomości adw. W. C. wystąpił w dniu 17 listopada 1948 r. do Zarządu Miejskiego W. o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. We wniosku stwierdził, iż "właściciel mając na względzie przejęcie na własność przez MON wymienionego domu, nie zgłosił wniosku o przyznanie mu czasowej własności gruntu, uważając, że wniosek taki winien zgłosić MON jako użytkownik i przyszły właściciel".

W ocenie organu z powyższego wynika, że termin o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu znany był pełnomocnikowi dotychczasowego właściciela, który wniosku nie złożył w sposób świadomy, wskazując iż winno to uczynić Ministerstwo – użytkownik nieruchomości.

Z powyższych względów wniosek z dnia 17 września 2003 r. o przyznanie oprawa własności czasowej w trybie i na zasadach art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. należy uznać za złożony po terminie określonym w cyt art. 7 dekretu. Organ podkreślił, że termin wskazany w tym przepisie ma charakter prekluzyjny, jest terminem prawa materialnego, jego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia.

Termin ten nie podlega przywróceniu ani przez organ administracyjny, ani przez Sąd. Organ odwoławczy wskazał, że powyższy pogląd utrwalony został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które jednoznacznie potwierdza, iż uchybienie terminu ograniczającego w czasie dochodzenie praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa.

Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. B. i A. M. K. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wprawdzie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony po upływie 6 miesięcy od ukazania się stosownego Dziennika Urzędowego, co jednak nie oznacza, że strona uchybiła temu terminowi. W ich ocenie jest niewątpliwe, iż nieruchomość została nieprawidłowo, a więc nieskutecznie objęta w posiadanie przez Gminę W. Nieprawidłowości polegały na tym, że o terminie objęcia dotychczasowi właściciele nie zostali zawiadomieni, mimo, że takie możliwości istniały. Ponadto nieruchomość została objęta przedwcześnie, bowiem przed uchwaleniem stosownych planów zabudowy.

Wnioskodawcy podkreślili, że kwestia prawidłowego, czy nieprawidłowego objęcia nieruchomości w posiadanie ma zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy, dlatego też decyzja, co do tego zagadnienia powinna zapaść po wszechstronnym rozpatrzeniu materiału dowodowego i po ustosunkowaniu się do argumentów strony wnioskującej. Tymczasem organy wydające niekorzystne decyzje przyjęły z góry założenie, że nieruchomość została prawidłowo objęta w posiadanie, a nawet jeśli były uchybienia, to nie miały one wpływu na sytuację prawną właściciela. Skarżący zarzucili, że zaskarżona decyzja przyjmuje założenie, iż bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia ewentualnego naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy, wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (Dz. U. Nr 16 poz. 112).

Wskazali, że w decyzji wadliwie przyjęto, że były właściciel wiedział o terminie objęcia nieruchomości w posiadanie. W ocenie skarżących nie świadczy o tym pismo A. B., z którego wynika tylko, że wniosek o przyznanie prawa własności czasem winno zgłosić Ministerstwo Obrony Narodowej – użytkownik nieruchomości. Oświadczenie tej treści mogła złożyć zarówno osoba, która znała termin objęcia nieruchomości w posiadanie i wniosku nie złożyła, jak i osoba, która takiego terminu nie znała, bowiem nie interesowała się sprawą. W związku z tym argumenty zaskarżonej decyzji są chybione. Skarżący podkreślili, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. zawiadomienie właściciela o terminie objęcia nieruchomości w posiadanie miało podwójny skutek: po pierwsze, informowało właściciela o terminie objęcia nieruchomości w posiadanie, po drugie wskazywało jednoznacznie, że właśnie adresat zawiadomienia jest stroną postępowania i jemu przysługują uprawnienia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W ocenie skarżących, gdyby do właściciela skierowano zawiadomienie to uświadomiłoby mu, że jest on stroną postępowania.

Reasumując skarżący wskazali, że objęcie nieruchomości w posiadanie z naruszeniem cytowanego rozporządzenia było nieskuteczne, a więc termin dekretowy nie rozpoczął biegu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Należy również dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej "ppsa", sad rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna.

Należy podkreślić, że na nieruchomości, której dotyczy wniosek dekretowy, wzniesiony został budynek wielorodzinny. Kilkanaście lokali z tego budynku zostało sprzedanych dotychczasowym najemcom wraz z udziałami w częściach wspólnych budynku, a nabywcom oddano stosowne udziały w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym posadowiony jest budynek. Osoby te, mając udziały w prawie użytkowania wieczystego gruntu, mają wiec interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w uczestniczeniu w postępowaniu z wniosku dekretowego spadkobierców byłych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej.

Należy też zauważyć, że sprawa niniejsza była już przedmiotem postępowania przed organami administracji, a decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. (nr [...]) Wojewoda Mazowiecki uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. (nr [...]) o odmowie przyznania prawa własności czasowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi, wskazując, że w dacie wydania decyzji nie żyli już właściciele lokalu nr [...], tj. małżonkowie H. i S. S.. Wojewoda wskazał również, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji winien zapewnić udział w tym postępowaniu wszystkim uprawnionym stronom.

Jednakże z treści zaskarżonej do Sądu decyzji, jak również decyzji organu I instancji, nie wynika, kto z uczestników jest właścicielem którego lokalu, a wobec tego użytkownikiem wieczystym gruntu. Nie wynika również, kto jest następcą prawnym po zmarłych małżonkach S. Wprawdzie na końcu decyzji organ wylicza osoby, którym należy doręczyć decyzję, co może wskazywać, że są to właściciele poszczególnych lokali i współużytkownicy wieczyści gruntu, jednakże kwestie te powinny wynikać wprost z treści decyzji i być w niej omówione. W aktach sprawy znajdują się wykazy właścicieli i władających z dnia 7 marca 2005 r. oraz z dnia 12 maja 2004 r. Jednakże biorąc pod uwagę daty sporządzenia tych dokumentów oraz datę wydania zaskarżonej decyzji ([...] grudnia 2006 r.) nie sposób stwierdzić, czy zachowały one walor aktualności. Ponadto należy zauważyć, że jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu nadesłanego do akt sądowych przez Urząd Stanu Cywilnego W. [...] B. D. N., która była współwłaścicielką lokalu nr [...] (wg wykazu z dnia 12 maja 2004 r.) zmarła 24 grudnia 2004 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a organy obydwu instancji uczyniły ją adresatem decyzji.

Z kolei z dowodów doręczenia decyzji wynika, że decyzja organu II instancji nie została doręczona wszystkim podmiotom wskazanym jako adresaci. W aktach administracyjnych brak jest dowodów doręczeń dla osób wskazanych w pkt 2, 8, 9, 12-27. Oznacza to, że organ naruszył art. 109 § 1 kpa. Co istotniejsze, naruszył także prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

W orzecznictwie i doktrynie zgodnie podnosi się, że pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, stanowi przesłankę do jego wznowienia. Stwierdzenie przez sąd wad postępowania administracyjnego będących przyczyną wznowienia prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. II, Warszawa, 2006 s. 310 i cytowane tam orzecznictwo).

Biorąc pod uwagę powyżej wskazane nieprawidłowości Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 ppsa.

Organy ponownie rozpoznając sprawę ustalą krąg osób, które mają interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu oraz zapewnią im czynny udział jako stronom postępowania w jego każdym stadium.