Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 838/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi L. i T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1, art.13 pkt 7, art.17 ust. 1 pkt 6, art. 22 ust. 1, ust. 9 pkt 5, art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 26 ust.7, art.27 ust. 1, art.27 b ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust.3, art.52 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 roku nr 14, poz. 176 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.f.) i art.72 § 1, art.75 § 2 pkt 1 lit. a, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej O.p.), po rozpatrzeniu odwołania T. K. i L. K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 maja 2006 roku odmawiającą skarżącym stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok.

Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 26 kwietnia 2004 roku T. i L. K. złożyli zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego w 2003 roku, w którym T. K. wykazał dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 298.290,60 złotych, z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 4.848,20 złotych oraz z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych w kwocie 732.179,21 złotych. Od łącznej sumy dochodów dokonano odliczenia kwoty w wysokości 18.052,12 złotych z tytułu składek na powszechne ubezpieczenie społeczne. Podatnicy pomniejszyli również podatek o kwotę 433,20 złotych z tytułu wydatków na zakup przyrządów i pomocy naukowych, programów komputerowych oraz wydawnictw fachowych bezpośrednio związanych z wykonywaną pracą oraz o kwotę 757,71 złotych z tytułu wydatków ponoszonych na remont lokalu mieszkalnego. Po uwzględnieniu powyższych odliczeń T. i L. K. zadeklarowali należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 rok w wysokości 359.865,80 złotych.

W dniu 27 stycznia 2006 roku T. i L. K. złożyli wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok w wysokości 292.872,00 złotych, która zdaniem podatnika wynikała z nienależnego opodatkowania dochodu ze sprzedaży papierów wartościowych. Wraz z wnioskiem złożono także korektę zeznania podatkowego za 2003 rok.

Jak ustalił organ podatkowy, w dniu 30 czerwca 1998 roku Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spółki "A " S.A. z siedzibą w W., podjęło uchwałę Nr 11 o podwyższeniu kapitału akcyjnego spółki z kwoty 12.700.000,00 złotych do kwoty 13.081.000 złotych w drodze emisji 381.000 akcji serii D. W uchwale tej postanowiono również, że akcje nowej emisji zostaną objęte przez członków Zarządu Spółki oraz wybranych pracowników, natomiast dotychczasowi akcjonariusze zostali wyłączeni z prawa poboru akcji serii D w całości. Uchwałą nr 6 powziętą w dniu 15 grudnia 1999 roku dokonano zmiany uchwały nr 11 i podwyższono kapitał akcyjny Spółki do kwoty 13.462.000 złotych poprzez emisję akcji serii D. Emisja akcji serii D przeznaczona była dla członków Zarządu Spółki oraz wybranych pracowników Spółki, a także pracowników lub osób zatrudnionych przez podmioty zależne, w których Spółka posiada 100% akcji, zgodnie z umowami zawartymi pomiędzy Radą Nadzorczą a Zarządem, pomiędzy Spółką a pracownikami oraz pomiędzy Spółką a pracownikami lub osobami zatrudnionymi przez wybrane podmioty zależne, w których spółka posiada 100 % akcji. Uchwałą nr 8 z dnia 30 czerwca 2000 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie upoważniło Zarząd Spółki do zawarcia z podmiotem spełniającymi warunki określone w ustawie o publicznym obrocie papierami wartościowymi, umowy o subemisję usługową 762.000 akcji serii D na własny rachunek w celu dalszego ich zbycia, w wykonaniu umów zawartych przez Radę Nadzorczą z Zarządem Spółki oraz przez Zarząd Spółki z pracownikami Spółki lub osobami zatrudnionymi przez wybrane podmioty zależne, w których spółka posiada 100 % akcji. Warunki umowy o subemisję usługową miały zostać określone przez Radę Nadzorczą "A " S.A.

W związku z powyższym umową z dnia 31 października 2000 roku "A " S.A. zobowiązał się, że subemitent usługowy sprzeda T. K., pracownikowi Spółki 4.000 akcji serii D po cenie równej cenie nominalnej wynoszącej 1,00 złotych za akcję. Dnia 22 maja 2001 roku T. K. i L. K. złożyli zamówienie na akcje serii D dokonując wpłaty kwoty 4.000 złotych na rachunek subemitenta usługowego - B. Domu Maklerskiego S.A. Następnie, dnia 13 października 2003 roku skarżący dokonał sprzedaży tych akcji w ilości 4.000 sztuk po cenie równej 185 złotych za 1 akcję, uzyskując dochód w kwocie 732.179,21 złotych (po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów, na które składały się: koszt nabycia akcji - 4.000 złoych oraz prowizja biura maklerskiego - 3.820,79 złotych).

Organ odwoławczy przywołując przepis art. 9 ust. 1, 10 ust. 1 pkt 7, 17 ust. 1 pkt 6, art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. wskazał, że brak jest podstaw do zwolnienia dochodu uzyskanego przez T. K. ze sprzedaży akcji "A " S.A. z opodatkowania. Jak wywodził, z treści wskazanego powyżej art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. wynika, że dla zwolnienia z opodatkowania dochodów z tytułu zbycia akcji konieczne jest spełnienie dwóch warunków, tj. dopuszczenie sprzedaży akcji do publicznego obrotu oraz nabycie akcji na podstawie oferty publicznej. Tym samym nie spełnienie choćby jednej z dwóch powyższych przesłanek wyklucza możliwość zwolnienia od opodatkowania dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji.

Organ podkreślił, że z definicji zawartej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 1994 roku, nr 118, poz. 754 z późn. zm., zwanej dalej p.p.o.p.w.) wynika, że publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata. Kwestią sporną natomiast, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, jest pojęcie publicznej oferty. Z uwagi na fakt, że brak jest definicji ww. pojęcia zarówno w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak też w ustawie Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustalenia znaczenia tego pojęcia należy dokonać w oparciu o dyrektywy wykładni językowej. Dlatego też nie bez znaczenia jest zwrócenie szczególnej uwagi na definicję pojęcia "publiczny" w kontekście zaoferowania akcji skonkretyzowanej grupie osób, jak i na fakt, że spór dotyczy opodatkowania lub zwolnienia od podatku dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji, które zostały wcześniej nabyte po preferencyjnej cenie przez ściśle określoną grupę osób. Według Słownika Języka Polskiego pod redakcją M. Szymczaka (wyd. PWN - Warszawa 1996 roku) publiczny oznacza: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, dostępny dla wszystkich. Stąd też, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, analizy pojęcia publicznej oferty należy dokonać również w kontekście zasady powszechności i równości opodatkowania. Organ odwoławczy, przywołując wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1997 roku (sygn. akt III RN 22/97), wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1993 roku (sygn. akt III ARN 53/93) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1994 roku (sygn. akt. SA/Po 1598/93) podniósł, że z uwagi na fakt, iż zwolnienia i ulgi w systemie prawa podatkowego są odstępstwem od ww. zasad, stanowiąc regulacje szczególne, o charakterze wyjątkowym, przepisy będące ich podstawą należy stosować ściśle, wprost; ich stosowanie nie może być wynikiem wykładni rozszerzającej systemowej czy celowościowej. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że okoliczności niniejszej sprawy wskazują jednoznacznie na uprzywilejowaną pozycję osób, do których skierowano ofertę nabycia akcji serii D, w stosunku do ogółu podatników. W prospekcie emisyjnym w rozdziale III zatytułowanym "Dane o emisji", w sposób konkretny określono grupę osób uprawnionych do nabycia akcji serii D, tj. członków Zarządu, wybranych pracowników Spółki, a także pracowników lub osób zatrudnionych przez podmioty zależne, w których spółka posiada 100% akcji. W powołanym powyżej rozdziale prospektu emisyjnego, użycie zwrotu "kluczowi pracownicy Spółki" zawęża już w znacznym stopniu krąg osób uprawnionych do nabycia akcji.

Wobec powyższego, w opinii organu odwoławczego, akcje będące przedmiotem transakcji sprzedaży nie zostały nabyte w drodze publicznej oferty bowiem zostały objęte przez T. K. na mocy uchwał Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki i przeznaczone były tylko dla ograniczonego kręgu nabywców. Okoliczność ta wyłącza zatem możliwość zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych dochodu uzyskanego ze sprzedaży przedmiotowych akcji. Powyższy pogląd, jak wskazał organ II instancji, zaprezentował m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2003 roku, sygn. akt SA/Bk 1403/02.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. K. i L. K. zaskarżyli w całości decyzję organu II instancji zarzucając jej: naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 52 ust. 1 pkt a u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że definicja terminu "publiczna oferta" skonstruowana na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych nie może mieć zastosowania do niniejszej spawy, bowiem stany faktyczne spraw, w których doszło do zdefiniowania ww. pojęcia dotyczyły albo nabywania akcji w wyniku prywatyzacji albo tzw. opcji managerskich.

W opinii skarżących, skoro prospekt emisyjny stwierdzał wprost, że nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 KC, to był on zaproszeniem do rokowań. A zatem nabycie akcji nastąpiło nie na podstawie oferty emitenta, tylko na podstawie rokowań. W ocenie T. i L. K. różnicowanie sytuacji prawnej podatników w zależności od formy nabycia akcji (w przypadku oferty ogłoszonej publicznie dochód zwolniony jest z opodatkowania, nabycie zaś na innej podstawie powoduje, że zwolnienie nie przysługuje) jest sprzeczne z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP.

Skarżący podkreślili, że gdyby przyjąć rozumowanie organu podatkowego, iż termin "publiczna oferta" oznacza nabycie akcji na podstawie oferty ogłoszonej publicznie (poprzez publiczne ogłoszenie prospektu emisyjnego) a nie oznacza nabycia akcji na podstawie rokowań ogłoszonych publicznie (także poprzez publiczne ogłoszenie prospektu), to faktyczny zakres zwolnienia byłby zbiorem pustym. Skoro bowiem nabycie akcji w ramach publicznego obrotu (a tylko w ramach publicznego obrotu może dojść do publicznej oferty akcji) następuje na podstawie prospektu emisyjnego, i jednocześnie nabycie akcji na podstawie prospektu nie jest nabyciem akcji na podstawie oferty, lecz na podstawie rokowań, to każda transakcja polegająca na nabyciu akcji w ramach wszystkich publicznych ofert stanowiących publiczny obrót w rozumieniu Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, która została przeprowadzona na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, nie mogłaby korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 52 ust. 1 lit. a u.p.d.o.f. Zatem, zdaniem T. i L. K. skoro wykładnia językowa terminu "publiczna oferta" prowadzi na gruncie cyt. wyżej przepisów do wniosków niedorzecznych, należy posłużyć się wykładnią systemową, logiczną, celowościową i historyczną.

Skarżący, przywołując treść art. 2 ust. 1 p.p.o.p.w. oraz z art. 4 pkt 8 tej ustawy wskazali, że zgodnie z wykładnią systemową wyrażenie "publiczna oferta" użyte w art. 52 ust. 1 lit. a u.p.d.o.f. oznacza ofertę o charakterze publicznym, czyli dokonywaną w ramach publicznego obrotu w rozumieniu postanowień ustawy p.p.o.p.w. Powołując się na wykładnię historyczną i celowościową podnieśli, że celem wprowadzenia art. 52 p.p.o.p.w. była promocja raczkującego wówczas na terenie Polski rynku kapitałowego oraz umocnienie procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Ich zdaniem, pojęciu "publiczna oferta" należy nadać sens zgodny z przepisami p.p.o.p.w., tak jak znaczenie takie (odpowiadające przepisom p.p.o.p.w.) nadano pozostałym pojęciom pojawiającym się w wyniku licznych nowelizacji w treści art. 52 ust. 1 lit a u.p.d.o.f. tj. pojęciu "publiczny obrót" oraz "giełda papierów wartościowych". Mianowicie, "publiczna oferta" oznacza "ofertę o charakterze publicznym", czyli obrót publiczny w rozumieniu przepisów p.p.o.p.w. (obecnie ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych). Skoro bowiem przedmiotowy przepis został wprowadzony w celu promocji rynku kapitałowego na terytorium Polski, to niepodobna uznać, żeby racjonalny ustawodawca mógł wprowadzić do ustawy normę prawną, która tego celu zrealizować nie mogła. Przyjęcie wykładni językowej wyrażenia "publiczna oferta" doprowadziłoby, w ocenie skarżących, do wyeliminowania adresatów tej normy, ponieważ, nabycie akcji na podstawie ogłoszonych publicznie prospektów emisyjnych stanowi nabycie akcji w drodze rokowań, a nie w drodze oferty.

Podatnicy podkreślili, że uwzględniając wyniki wykładni językowej, systemowej, logicznej, historycznej oraz celowościowej, należy stwierdzić, że wyrażenie "publiczna oferta" użyte w art. 52 ust. 1 lit. a u.p.d.o.f. oznacza ofertę o charakterze publicznym, tj. obrót publiczny, a zatem cechami definiującymi "publiczną ofertę" są cechy definiujące obrót publiczny w rozumieniu p.p.o.p.w., tj.

(a) proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw,

(b) emitowanych w serii papierów wartościowych,

(c) w drodze oferty lub zaproszenia do rokowań,

(d) przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli oferta lub zaproszenie do rokowań skierowane do więcej niż trzystu osób albo do nieoznaczonego adresata.

Skarżący podnieśli, że pomiędzy stronami nie jest sporne, że proces nabycia przez T. K. akcji "A " S.A. wypełnia wszystkie przesłanki wskazane w punkcie (a), (b) oraz (c). W ich ocenie, powyższy proces spełnia także warunek określony w punkcie (d), albowiem prospekt emisyjny został umieszczony w Internecie oraz we wszystkich punktach obsługi klienta B. Domu Maklerskiego S.A., natomiast skrót prospektu opublikowano w ogólnopolskich gazetach "Prawo i Gospodarka" oraz "Gazeta Giełdy Parkiet". Nadto, propozycja nabycia akcji była skierowana do wszystkich bez wyjątku pracowników "A " S.A. oraz pracowników spółek zależnych, w których spółka ta posiadała co najmniej 100 % kapitału. Powyższe, zdaniem skarżących oznacza, że propozycja ta była skierowana do więcej niż 300 osób.

T. i L. K. podkreślili także, że nie można uznać, iż zawarta w prospekcie emisyjnym propozycja nabycia 762.000 akcji serii D "A " S.A. została skierowana do oznaczonych osób. Po pierwsze dlatego, że ani w prospekcie, ani w uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego nie wskazano żadnej imiennie oznaczonej osoby, po drugie zaś z tego powodu, że liczba osób uprawnionych do objęcia akcji serii D nie była znana w momencie opublikowania prospektu i mogła ulegać zmianom. Z treści uchwały numer 6 z dnia 15 grudnia 1999 roku, jak również z prospektu emisyjnego nie wynika, do kogo konkretnie skierowana była emisja, zaś akcje będące przedmiotem propozycji nabycia skierowanej do T. K. były akcjami na okaziciela, a nie akcjami imiennymi.

Jak wskazali, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w momencie złożenia ww. propozycji faktycznie nie było wiadome kto i ile akcji nabędzie, ponieważ zgodnie z treścią uchwały nr 6 z dnia 15 grudnia 1999 roku zasady dystrybucji miały zostać uchwalone przez Radę Nadzorcza Spółki.

Skarżący podnieśli, że nawet gdyby hipotetycznie uznać, że propozycja nabycia akcji serii D była skierowana do konkretnie oznaczonych osób, to i tak okoliczność ta w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ma znaczenia prawnego. Jeżeli bowiem wyrażenie "publiczna oferta" użyte w art. 52 ust. 1 lit. a u.p.d.o.f. oznaczałoby "ofertę o charakterze publicznym", czyli obrót publiczny w rozumieniu postanowień p.p.o.p.w., to do uznania, że w niniejszej sprawie złożono "ofertę o charakterze publicznym'' (czyli miał miejsce obrót publiczny) wystarczy stwierdzenie, że propozycja nabycia akcji została ogłoszona przy wykorzystaniu środków masowego przekazu niezależnie od tego, kto jest adresatem tej propozycji (a okoliczność ta w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest sporna) lub skierowanie propozycji nabycia akcji do więcej niż 300 osób (niezależnie od sposobu ogłoszenia tej propozycji), która to okoliczność także pozostaje poza sporem.

W konkluzji, podatnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej oraz o orzeczenie o kosztach zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.)

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga T. i L. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że choć skarżący błędnie powołują się na naruszenie art. 52 pkt 1 lit. a u.p.d.o.f., to Sąd na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. nie będąc związany ani podstawą skargi ani wskazanymi w niej zarzutami dokonał subsumpcji ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego pod właściwy przepis tj. art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f.

Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym na dzień powstania zobowiązania podatkowego tj. na dzień 13 października 2003 roku) - w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2003 roku od podatku dochodowego zwolnione były m.in. dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, które zostały dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabyte na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 przepisów ustawy p.p.o.p.w.

Podkreślić należy, iż wątpliwości nie ulega, że akcje nabyte przez skarżącego zostały dopuszczone do publicznego obrotu. Powyższej okoliczności nie kwestionują także sami skarżący. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy p.p.o.p.w. publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw z emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowanie nabycia skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych przypadków, z których żaden nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że propozycja nabycia akcji serii D "A " S.A. została rozpowszechniona przy wykorzystaniu środków masowego przekazu (w prasie). Także występowanie prospektu emisyjnego determinuje, zdaniem Sądu stwierdzenie, że w niniejszej sprawie miał miejsce publiczny obrót papierami wartościowymi (art. 68 p.p.o.p.w.). Kwestią sporną pozostaje natomiast rozstrzygnięcie, czy nabycie przez skarżącego akcji serii D "A " S.A nastąpiło w drodze publicznej oferty, bowiem pojęcia powyższe wbrew twierdzeniom podatników nie są tożsame znaczeniowo.

W pierwszej kolejności zasadnym jest przesądzenie przez skład rozstrzygający niniejszą sprawę kwestii prawidłowości zastosowania wykładni językowej przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "publicznej oferty".

Ponieważ przepisy prawa są sformułowane za pomocą języka, pierwszoplanowe znaczenie ma wykładnia językowa. Jest ona pierwszym etapem egzegezy tekstu prawnego.

Orzecznictwo sądów stoi jednolicie na stanowisku akcentującym prymat wykładni językowej, dopuszczającym możliwość sięgania po inne dyrektywy interpretacyjne dopiero wtedy, gdy taka interpretacja zawodzi. Przejście zatem do innych (poza językową) rodzajów wykładni ma miejsce wyjątkowo tj. w sytuacji gdy w oparciu o reguły językowe nie można wyinterpretować znaczenia konkretnego pojęcia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1996, sygn. akt III CZP 52/96). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów z 22 czerwca 1998 roku, sygn. akt FPS 9/97 podkreślił, że dokonując interpretacji tekstu prawnego, trzeba kierować się znaczeniem słów danego języka etnicznego oraz tym, że ustawodawca był racjonalny, gdy używał takich a nie innych słów, i nie można a priori przyjmować, iżby określonych słów używano w tekście prawnym bez wyraźnej ku temu potrzeby. Mając powyższe na względzie uznać trzeba, że pojęcie "publicznej oferty", wbrew twierdzeniom skarżących, nie odpowiada znaczeniowo pojęciu "publicznego obrotu papierami wartościowymi", który został na gruncie p.p.o.p.w. zdefiniowany. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, przyjąć trzeba, iż celowo wyodrębnił on i dokonał rozróżnienia obu ww. pojęć.

Prymat wykładni językowej w szczególności uwidacznia się na gruncie prawa podatkowego, gdyż tam właśnie każde odejście od gramatycznej treści zapisu powoduje niepożądane konsekwencje praktyczne.

Wskazówki na temat interpretacji teksu podatkowego zawarte są w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 roku, sygn. akt FPK 3/99 dotyczącej opodatkowania podziemnych wyrobisk górniczych. Mianowicie

- należy najpierw ustalić, czy dany wyraz (zwrot) budzący wątpliwości interpretatora nie ma definicji legalnej w akcie prawnym, w którym się znajduje, chyba że w tekście danej ustawy jest wyraźne odesłanie do innej ustawy;

- w razie braku definicji legalnej należy podjąć działania mające na celu ustalenie, czy budzący wątpliwości zwrot ma swoje znaczenie powszechnie ustalone w języku prawniczym (języku literatury prawniczej i języku orzecznictwa sądowego) danej gałęzi prawa;

- w następnej kolejności należy odwołać się do języka powszechnego, czyli skorzystać najlepiej z kilku słowników polskiego języka ogólnego.

- dopiero po wyczerpaniu reguł językowych może nastąpić stosowanie pozajęzykowych dyrektyw interpretacyjnych (np. wykładni systemowej i celowościowej prawa podatkowego), nakazujących wybrać - spośród dopuszczalnych na gruncie reguł znaczeniowych danego języka etnicznego znaczeń tekstu prawnego - takie znaczenie zespołu przepisów, przy którym odtworzone na jego podstawie normy miałyby najsilniejsze znaczenie aksjologiczne w przyjmowanym systemie wartości.

Mając powyższe na względzie, stwierdzić w niniejszej sprawie należy, że skoro na gruncie przepisów prawa brak jest definicji legalnej pojęcia "publicznej oferty" i nie jest ono tożsame z pojęciem "publicznego obrotu papierami wartościowymi", to trzeba odwołać się do języka literatury prawniczej i języka orzecznictwa sądowego oraz potocznego rozumienia ww. pojęcia. Podkreślić należy, że o prawidłowości zastosowania wykładni językowej przepisu art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2004 roku, w sprawie FSK 259/2004, stwierdzając, że brak legalnej definicji pojęcia "oferta publiczna" w ustawie z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w innych aktach normatywnych w pełni uzasadniał posłużenie się przy ustalaniu znaczenia tego pojęcia dyrektywami wykładni językowej. Dyrektywy te upoważniały zaś do wniosku, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób (por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2004 roku, III SA 3295/02, Lex 147108).

Zgodnie z innym rozstrzygnięciem tego Sądu - treść omawianego pojęcia ("oferty publicznej") wskazuje bowiem na skierowaną do nieoznaczonego kręgu osób gotowość dokonania określonej transakcji. Aby oferta miała charakter publiczny musi dotyczyć ogółu ludzi i być przeznaczona, dostępna dla wszystkich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2005 roku, sygn. akt FSK 2688/04, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2005 roku, FSK 2626/04, Lex 189767). Mówiąc o publicznym charakterze oferty należy bowiem mieć na względzie powszechny dostęp do akcji przez ogół społeczeństwa bez względu na liczbę osób, do których skierowana jest oferta. Jeżeli zatem oferta nie jest skierowana do ogółu społeczeństwa, a do konkretnie (arbitralnie) oznaczonych adresatów, nawet jeżeli ich liczba przewyższa 300 osób, to nie sposób mówić o ofercie publicznej w rozumieniu art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. i p.p.o.p.w. (por. ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2004 roku, III SA 3295/02, Lex 147108). Należy zatem przyjąć, że publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana, zaś dopuszczenie akcji do publicznego obrotu nie przesądza o uznaniu, że ich nabycie nastąpiło w drodze publicznej oferty (por. ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2005 roku, FSK 2626/04, Lex 189767).

W niniejszej sprawie propozycja nabycia akcji serii D złożona przez "A " S.A. w uchwale nr 6 z dnia 15 grudnia 1999 roku i nr 11 z dnia 30 czerwca 1998 roku dotyczyła ściśle skonkretyzowanego kręgu osób, tj. wybranych pracowników Spółki i pracowników niektórych podmiotów zależnych (w tzw. transzy pracowniczej) oraz członków zarządu Spółki (w tzw. transzy menadżerskiej) – określonych w punkcie 2.4. prospektu emisyjnego i punkcie d ww. uchwały nr 6. A zatem, nie miała charakteru publicznego, nie była dostępna dla wszystkich, tylko dla arbitralnie określonego kręgu osób.

Na marginesie, podkreślić trzeba, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak było w 2003 roku wyraźnego przepisu, na mocy którego możliwe byłoby zastosowanie zwolnienia od podatku dochodowego w stosunku do dochodu ze sprzedaży akcji, które zostały wcześniej nabyte w ofercie adresowanej wyłącznie do poszczególnych pracowników i członków zarządu spółek . Zwolnienie od podatku mogło dotyczyć wyłącznie dochodów ze sprzedaży akcji, które wcześniej zostały nabyte w sposób enumeratywnie wymieniony w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z punktem 2.9.2 prospektu emisyjnego zatytułowanym "Zasady zbywania osobom Uprawnionym Akcji objętych przez Subemitenta Usługowego" akcje objęte przez subemitenta usługowego były zbywane w drodze składania zamówień przez osoby uprawnione, po cenie równej wartości nominalnej akcji. Z powyższego wynika, że nabywcy akcji serii D nie mieli żadnego wpływu na treść i kształt umów zawartych z "A " S.A. Zatem wbrew twierdzeniom skarżących do zawarcia ww. umowy nie doszło w drodze rokowań (czyli stosownie do art. 72 § 1 KC), tylko w drodze przyjęcia oferty (na którą składała się częściowo uchwała nr 6 z dnia 15 grudnia 1999 roku, częściowo uchwała z dnia 11 z dnia 30 czerwca 1998 roku i częściowo umowa z "A " S.A. z dnia 31 października 2000 roku).

Podnieść również należy, że choć co do zasady (zgodnie z twierdzeniami skarżących), sam prospekt emisyjny nie jest ofertą w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego (tylko zbiorem informacji o emitencie papierów wartościowych ubiegającym się o ich wprowadzenie do publicznego obrotu), to w niektórych sytuacjach informacje zawarte w prospekcie mogą stanowić część warunków oferty. Wypowiadając się w tej kwestii, Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli warunki nabycia akcji zamieszczone zostały nie w odrębnym dokumencie nazywanym ofertą, ale w prospekcie emisyjnym, to także stanowią element oferty (art. 66 § 2 KC). W razie jej przyjęcia bez zastrzeżeń przez drugą stronę wchodzą w skład treści umowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 września 1995 roku, sygn. akt III CZP 102/95).

Mając powyższe na względzie Sąd przyjął, że zarzuty naruszenia art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f. i wyprowadzonego z tego naruszenia art. 32 Konstytucji RP są niezasadne i stanowią oczywistą polemikę z ustaleniami organu podatkowego, które Sąd ocenił jako trafne i prawidłowe. Natomiast, z urzędu na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a zgodnie z art. 145 p.p.s.a. a contrario Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz nie znalazł przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji, bądź stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa.

W konsekwencji Sąd uznał, że od dochodu z tytułu sprzedaży akcji serii D należało uiścić podatek dochodowy zgodnie z zasadą ogólną, określoną w art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazującą, że opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, oprócz wyjątków wskazanych w ustawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę .