Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2008/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5,  art. 149 par. 2,  art. 7-8,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 3,  art. 75,  art. 145-151,  art. 151 par. 1 pkt 1,  art. 149 par. 2,  art. 145 par. 1,  art. 145,  art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 106 par. 3,  art. 141 par. 4,  art. 3 par. 1,  art. 190,  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c,  par. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego J. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 1993 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1949 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] w B. z [...] stycznia 1949 r. uznającego, że nieruchomość ziemska B. w powiecie C., objęta księgami wieczystymi: [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 110,2851 ha, stanowiąca własność W. i B. małż. W., podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. W. na powyższą decyzję.

Postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku J. W. i pozostałych spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z [...] lutego 2008 r. odmówił uchylenia decyzji z [...] marca 1993 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lutego 2008 r. odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] marca 1993 r.

Organ uznał, że nie zasługują na uwzględnienie wskazane przez stronę dowody, mające stanowić "nowe" dowody w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - dalej w skrócie: K.p.a.), tj. kopia oświadczenia J. S. z [...] grudnia 1990 r. o dokonaniu przez niego przed wybuchem wojny wpisu do księgi wieczystej nabycia od hipotecznych właścicieli małżonków W. części nieruchomości. Organ nie uwzględnił powyższego dokumentu z uwagi na fakt, iż jest to kserokopia, w dodatku ujawniona dopiero po śmierci składającego oświadczenie. Ponadto w ocenie organu, z treści oświadczenia nie wynika, że J. S. dokonał wpisu własności nieruchomości w księdze wieczystej przed [...] września 1939 r. - brak jest bowiem podania lub przybliżonej daty i okoliczności w jakich wpis miał nastąpić. Z akt sprawy jednoznacznie, zdaniem organu, wynika, że J. S. stał się właścicielem

nieruchomości W. i B. małż. W. dopiero na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z [...] maja 1969 r. Podobnie inni nabywcy części majątku, na podstawie aktów notarialnych zawartych w latach 1935-1936, nie uzyskali w okresie przed [...] września 1939 r. przewłaszczenia, stosownie do wymogów obowiązującego na tym terenie Kodeksu cywilnego niemieckiego.

W ocenie organu wnioskodawcy nie wykazali, aby były skutecznie zawarte przez W. i B. małż. W. notarialne umowy sprzedaży w świetle obowiązujących na terenie województwa [...] przepisów Kodeksu cywilnego niemieckiego. Zgodnie z przepisami tego Kodeksu, przeniesienie własności na rzecz nabywców następowało z chwilą ujawnienia tych praw w księgach wieczystych, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W. Skarżący podniósł, iż po 1997 r. do sprawy dołączył nowe dowody - autentyczne, oryginalne dokumenty, z którymi organ nie zapoznał się przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., a które nie były znane stronie w dacie wydawania decyzji w 1993 r. Zdaniem skarżącego nabywcy części majątku, tj. J. i J. S., którzy [...] kwietnia 1936 r. kupili od małż. W. aktem notarialnym parcelę nr [...], [...], [...] z karty [...] o obszarze 16,9010 ha, musieli być wpisani do księgi wieczystej jako właściciele. Fakt ten wynika z pisma z [...] stycznia 1949 r. skierowanego przez adwokata P. L. do J. S., w którym adwokat powołał się na umowę kupna nieruchomości, na której J. i J. S. w latach 1937-38 wybudowali budynek mieszkalny, którego byli właścicielami. Odtwarzając zatem księgi wieczyste zgodnie z przepisami, można było odliczyć ten grunt od nieruchomości małż. W. Można również uznać akty notarialne sprzedaży na rzecz J. K., który nabył parcelę o pow. 2,5 ha i na przewłaszczenie otrzymał zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego [...] w T., co stanowiło podstawę do wpisu do księgi wieczystej. Skarżący wskazał także na znajdujący się w aktach sprawy oryginalny, dotąd nieznany dokument - zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego [...] z [...] maja 1939 r. dla S. W. na przeniesienie własności 10,75 ha gruntów, czym dokonał wpisu do księgi wieczystej (księgi uległy zniszczeniu podczas wojny) a dowód przeniesienia własności, który nie został ujawniony, znajduje się w aktach sprawy.

Zdaniem skarżącego, również kopia mapy katastralnej z [...] maja 1937 r. potwierdza, że mogli być wpisani do księgi wieczystej nowi właściciele, którzy nabyli parcele od W., tym bardziej, że przy sporządzaniu aktu notarialnego sprzedający udzielili zezwolenia na zapisanie na rzecz nabywców nieruchomości ich praw własności.

Nadto skarżący podniósł, iż W. W. był właścicielem części przedmiotowej nieruchomości o obszarze 89,801 ha objętych kartą [...], natomiast pozostała część nieruchomości o obszarze 20,4841 ha była własnością jego ojca –J. W., który prawdopodobnie zapisał ją na rzecz pozostałych swoich dzieci, tj. trzech córek i czterech synów, Powyższy stan własności potwierdza zarządzenie Królewskiego Sądu Rejonowego w C. z [...] marca 1907 r. i wypis z księgi wieczystej Sądu Grodzkiego w C. z [...] listopada 1929 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 września 2008 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podkreślił, iż jako podstawę prawną wznowienia postępowania podano art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a jako nowy dowód w sprawie wskazano uzyskanie od C. S. - syna J. S. -oświadczenia z [...] grudnia 1990 r., w którym składający je stwierdził, że jeszcze przed wojną, tj. w 1939 r. uzyskał wpis do ksiąg wieczystych prawa własności do nabytych od małż. W. i B. W. nieruchomości oraz że księgi te zaginęły w czasie wojny. Wnioskodawca wskazał także na zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego w T. z [...] czerwca 1939 r. Nadto w piśmie z [...] grudnia 1997 r., uzupełniającym wniosek o wznowienie postępowania skarżący podniósł, iż Urząd Wojewódzki w B. w piśmie z [...] października 1992 r. poinformował Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o tym, że na dzień [...] września 1939 r. ogólna powierzchnia nieruchomości wynosiła 79,8690 ha oraz, że "umowy kupna-sprzedaży zostały wyznaczone na gruncie i uwidocznione na mapach (zarysach katastralnych)". Jako nowy dowód w sprawie strona wskazała również zaświadczenie Sądu Rejonowego w C. z [...] października 1997 r. stwierdzające, że księgi wieczyste prowadzone dla parceli wchodzących w skład majątku [...] uległy zniszczeniu podczas działań wojennych.

Oddalając skargę WSA powołał art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 149 § 2 K.p.a. i zaznaczył, że przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. muszą być spełnione kumulatywnie.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że J. S. uzyskał przed [...] września 1939 r. przewłaszczenie i ujawnił w księdze wieczystej prawo własności nabytej części nieruchomości ziemskiej B. zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, iż J. i J. S. decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z [...] maja 1969 r. nabyli własność tej nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w

skrócie: P.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 149 § 2 K.p.a.

poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w toku

prowadzonego postępowania, jak też wydając kwestionowaną decyzję, nie

przeprowadził postępowania co do drugiego nowego dowodu w sprawie,

przedłożonego organowi przez J. W. w ustawowym terminie 30

dni od daty uzyskania, jeszcze przed wydaniem postępowania o wznowieniu

postępowania, w postaci "Kopii z mapy katastralnej" z [...] maja 1937 r., pomimo

dołączenia go do materiału dowodowego przedmiotowego postępowania;

145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i

art. 149 § 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i

Rozwoju Wsi nie przeprowadził wszystkich istotnych czynności pozwalających na

rozstrzygnięcie co do nowych dowodów jak i co do istoty sprawy, w szczególności

nie uzyskał akt postępowania zakończonego decyzją - orzeczeniem Ministra

Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1949 r., utrzymującym decyzję - orzeczenie

Wojewody [...] w B. z [...] stycznia 1949 r., co uniemożliwiło

dokonanie prawidłowego rozstrzygnięcia istoty sprawy, w szczególności

dokonanie weryfikacji dowodów w tym postępowaniu w świetle nowych dowodów przedłożonych przez J. W., w tym powołanej powyżej "kopii mapy katastralnej", również w zakresie tego czy są to dowody nowe;

145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 149 §

2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

nie przeprowadził wszystkich istotnych czynności pozwalających na

rozstrzygnięcie co do nowych dowodów jak i co do istoty sprawy, w szczególności

nie uzyskał z Archiwum Państwowego w B. informacji czy akta

katastralne nieruchomości w B. są kompletne, czy też częściowe również -

podobnie jak księgi wieczyste - zostały utracone w wyniku działań wojennych, co

uniemożliwiło dokonanie prawidłowego rozstrzygnięcia istoty sprawy i oceny

dowodów nowych;

145 § 1 pkt 1 li. c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie

skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając kwestionowaną

decyzję pominął w jej uzasadnieniu ocenę przedłożonego dowodu w postaci "Kopii

z mapy katastralnej" z [...] maja 1937 r.;

106 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z dokumentów

przedłożonych przez stronę na rozprawie w postaci akt katastralnych i niemieckich

dokumentów dotyczących nieruchomości będącej przedmiotem postępowania,

podczas gdy przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów było niezbędne dla

wyjaśnienia istotnych wątpliwości w zakresie kompletności materiału dowodowego

zgromadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i w konsekwencji w

zakresie wagi dowodów dotychczas zgromadzonych i dowodów nowych;

141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania przez Sąd w uzasadnieniu

wyroku oceny przedłożonego jako drugiego Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi,

jeszcze przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, dowodu w

postaci "Kopii z mapy katastralnej" z [...] maja 1937 r., jak też zaniechanie

dokonania oceny przedłożonych na rozprawie dokumentów w postaci wyciągów

katastralnych i dokumentów niemieckich dotyczących przejęcia nieruchomości w

B.

J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący uszczegółowił swoje zarzuty i argumenty.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik J. W. poparł zarzuty skargi kasacyjnej z wyjątkiem zarzutu z punktu 2 tej skargi, tj. dotyczącego braku akt postępowania, zakończonego orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1949 r., utrzymującym orzeczenie Wojewody [...] w B. z [...] stycznia 1949 r. Nadto wyjaśnił, że na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji zostały okazane oryginały dokumentów, których kserokopie złożono do akt sprawy. Dokumenty te miały uwiarygodnić złożoną przez skarżącego mapę katastralną z 1939 r., która zdaniem strony podważa ustalenia decyzji z 1949 r.

Pełnomocnik Burmistrza Miasta i Gminy B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 października 2009 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

NSA stwierdził, iż uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie odpowiada wymogom z art. 141 § 4 P.p.s.a. W szczególności - w ocenie NSA - Sąd pierwszej instancji nie ocenił wnikliwie postępowania, przeprowadzonego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym co do zadośćuczynienia przez organ wymogom ustanowionym w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zarzucił ponadto WSA, że nie wypowiedział się na temat dokumentów, przedstawionych przez skarżącego na rozprawie. Skoro zaś nie wydał postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z dokumentów i dokumenty przyjął do akt sprawy, to należy uznać, że dopuścił dowód, a zatem winien dokonać oceny materiału dowodowego. Jak wynika z protokołu rozprawy z 11 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego złożył "dwa pliki dokumentów zawierające kserokopie dokumentów z okresu przedwojennego z odpisami dla strony przeciwnej. Jednocześnie oświadczył, iż dokumenty te były kserowane w Archiwum Państwowym w B." i na dowód tego złożył dowody opłaty od tych kserokopii (m.in. kserokopie dokumentów katastralnych, kserokopie aktów notarialnych oraz przetłumaczone z języka niemieckiego przez tłumacza przysięgłego - protokół z rozprawy dotyczącej przejęcia dawnego gospodarstwa polskiego z kserokopiami

dokumentów w języku niemieckim. Pomimo tego WSA nie dokonał oceny powyższych dokumentów oraz postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem. Ponadto, zdaniem NSA, sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się także na temat zarzutów skargi, w tym dotyczących nieuwzględnienia przez organ nowych dowodów, złożonych w toku postępowania przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W toku długotrwałego postępowania wznowieniowego J. W. złożył kopię mapy katastralnej z [...] maja 1937 r., a następnie kolejne dowody. Jednakże zarówno organ, jak i sąd pierwszej instancji ograniczyły się jedynie do dokumentu, który stanowił podstawę wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, tj. oświadczenia J. S.

W ocenie NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku świadczy o tym, iż dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocena postępowania administracyjnego jest niekompletna i nosi znamiona dowolności.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przesłanka o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. dotyczy nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydal decyzję, przy czym pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Pojęcie dowodu wynika z art. 75 K.p.a. Poprzez okoliczności faktyczne należy natomiast rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa i wykładni prawa. Jeśli skarżący oparł wniosek o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z powołaniem się na nowe dowody, przy czym w toku wznowionego postępowania wskazał dodatkowe nowe - zdaniem strony - dowody, to tym samym należało odpowiedzieć na pytanie, czy są to nowe dowody i jakie znaczenie mają dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ, a następnie Sąd, nie mogą pomijać oceny określonych dowodów tylko dlatego, że zostały zgłoszone przez stronę po wznowieniu postępowania już w oparciu o inny dowód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli

działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy - zgodnie z art. 190 P.p.s.a. - jest związany wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny powołanym wyżej wyrokiem z 4 września 2009r. (sygn. akt II OSK 1355/08).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2008 r. naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lutego 2008 r. odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] marca 1993 r. Ostatnio powołaną decyzją odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1949 r., utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] w B. z [...] stycznia 1949 r. uznającego, że nieruchomość ziemska B. w powiecie C., objęta księgami wieczystymi: [...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 110,2851 ha, stanowiąca własność W. i B. małż. W., podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Instytucja wznowienia postępowania została uregulowana w art. 145-151 K.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną w przepisach prawa procesowego (Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 230; Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, s. 242).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., na który powoływał się skarżący, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wznawia się

postępowanie na tej podstawie wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe; przez nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Przy czym nowe okoliczności faktyczne czy nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są istotne dla sprawy, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, a więc w konsekwencji takie, które mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką zaś jest, aby nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Stosownie do treści art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a.

Obowiązkiem organu było zatem, zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, unormowaną w art. 7 K.p.a., której realizacji służy m.in. przepis art. 77 § 1 K.p.a., dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym dokonanie analizy wszystkich dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Stosownie do art. 80 K.p.a. (zasady swobodnej oceny dowodów) -organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której m.in. organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). Dopiero tak przeprowadzone postępowanie spełnia kryterium pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażone w art. 8 K.p.a.

W świetle powyższego za słuszny zatem należy uznać zarzut nie zapoznania się przez organ z całokształtem materiału dowodowego. Organ nie przeprowadził szczegółowego postępowania dowodowego, i nie zbadał szeregu wskazanych przez skarżącego dowodów, w tym w szczególności nie wziął pod uwagę kopii

mapy katastralnej z [...] maja 1937 r. Skoro zaś skarżący oparł wniosek o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z powołaniem się na nowe dowody i wskazał dodatkowe nowe dowody, to obowiązkiem organu administracji było rozpatrzenie wskazanego przez skarżącego materiału dowodowego. Następnie organowi przypadała ocena materiału dowodowego w zakresie wypełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a zatem czy są to nowe dowody i jakie znaczenie mają one dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wskazał bowiem NSA w uzasadnieniu wyroku z 15 października 2009 r. organ administracyjny nie może pomijać oceny określonych dowodów jedynie dlatego, że zostały one zgłoszone przez stronę już po wznowieniu postępowania w oparciu o inny dowód.

W przedstawionej sytuacji właściwym jest stwierdzenie, iż organy administracji publicznej nie doprowadziły do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, dającego podstawy do ostatecznego jej rozstrzygnięcia, a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2008 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz 149 § 2 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien będzie dokonać prawidłowej oceny materiału dowodowego w jego całokształcie, uwzględniając stanowisko NSA oraz wskazówki WSA zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a następnie wydać decyzję odpowiadającą prawu. W szczególności organ powinien ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy, opierając się w tym względzie na pełnym materiale dowodowym, przy wzięciu pod uwagę dowodów, na które skarżący powoływał się zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i w skardze. Dopiero po ustaleniu stanu faktycznego na podstawie całokształtu prawidłowo zgromadzonego, pełnego materiału dowodowego, organ będzie mógł wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie i należycie je uzasadnić, w sposób odpowiadający warunkom z art. 107 § 3 K.p.a. i czyniący zadość zasadzie pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 K.p.a.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w zw. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.) orzeczono w pkt 2.