Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 504/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 143,  art. 145 par. 1 ust. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi RP Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 391,00 (trzysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Go 504/08

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 23 kwietnia 2008 r. RP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodów marki R.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z 11 lutego 2008 r. wydanym na podstawie art. 216 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. ) zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2002 r. do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej importowanych przez Skarżącą samochodów marki R.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w związku z wydaniem przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzji zmieniających klasyfikację taryfową samochodów marki R z kodu PCN 8704 31 91 1 na kod PCN 8703 22 19 0 i podwyższających wartość celną, Urząd Skarbowy decyzją z [...] listopada 2002 r. ustalił zobowiązanie w podatku od towarów i usług od importu ośmiu samochodów osobowych marki R.

Skarżąca odwołała się od wskazanej decyzji od organu II instancji, który decyzją z [...] lipca 2003 r. nr [...] chylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił zobowiązanie w podatku od towarów i usług z tytułu importu jedenastu samochodów osobowych marki R na kwotę 52.426,50.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 15 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3090/05 uchylił zaskarżoną decyzję.

Decyzje organów celnych dotyczące klasyfikacji taryfowej również zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny a po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ celny uznał, że przedmiotem importu nie były samochody osobowo-towarowe, czy ciężarowe, lecz samochody osobowe i podwyższył ich wartość celną. Decyzje te są przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Organ wskazał, że podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym jest wartość celna powiększona o należne cło. Oznacza to, że organ właściwy dla wydania decyzji w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług może taką decyzję wydać wyłącznie w przypadku, gdy wartość celna towaru zostanie przyjęta ze zgłoszenia celnego, albo z ostatecznej decyzji organu celnego, której przedmiotem było określenie wartości celnej towaru.

Tym samym organ uznał, że zasadne jest zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kwestii klasyfikacji celnej i wartości celnej importowanych towarów.

Skarżąca złożyła zażalenie na wskazane postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną interpretację i w rezultacie bezpodstawne zawieszenie postępowania odwoławczego. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania bez zbędnej zwłoki.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2007 r., powołując się na przepisy art. 216 § 1, art. 201 § 1 pkt 2, art. 221 art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 239 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność rozstrzygnięcia kwestii wstępnej (prejudycjalnej, wpadkowej), jakim są toczące się przed WSA i NSA sprawy dotyczące klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów.

Sprawy te dotyczą ustalenia czy sporne pojazdy były samochodami osobowymi, czy ciężarowymi. Ustalenie typu pojazdu jest kluczowe dla sprawy, ponieważ od ustalenia tego zależy czy pojazdy te będą objęte podatkiem akcyzowym.

Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 6 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wyrobem akcyzowym są tylko samochody osobowe.

Kolejna przyczyna uzasadniającą konieczność zawieszenia postępowania jest fakt, iż decyzje w przedmiocie cła zawierają również odmiennie niż w przypadku zgłoszeń celnych określenie wartości celnej. Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy.

W złożonej na to postanowienie skardze Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 2 i art. 7 w zw. z art. 45 Konstytucji poprzez naruszenie prawa Spółki do sądu; art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione zawieszenie postępowania podatkowego oraz art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż elementem decydującym o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest wystąpienie zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne i prawne, dokonane w innej sprawie przez organ lub sąd. Oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma waloru zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy nie został bowiem w żaden sposób pozbawiony możliwości orzekania w sprawie odwołania skarżącej. Sądy administracyjne wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślały odrębność postępowań celnych i podatkowych oraz konieczność samodzielnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i samodzielnego dokonywania oceny materiału dowodowego przez organ podatkowy w sprawach związanych z opodatkowaniem importu, wyrażając pogląd, iż rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach celnych nie mają wiążącego wpływu dla rozstrzygnięć, jakie mają zapaść w sprawach podatkowych. Niedopuszczalne jest ograniczenie się przez te organy jedynie do skalkulowania należności podatkowych w oparciu o dane wynikające z decyzji celnych. W niniejszej sprawie losy decyzji organu celnego w żadnym razie nie stanowią zagadnienia wstępnego, a zawieszenie postępowania podatkowego narusza przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i bezzasadnie je blokuje.

Skarżąca podniosła także, iż postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie trwa już prawie 6 miesięcy, co wskazuje na znaczne przekroczenie 2 miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, zaś brak zagadnienia wstępnego wskazuje na bezcelowe przedłużanie sprawy. Jednocześnie, poprzez bezcelowe zawieszenie postępowania organ odwoławczy zamyka także skarżącej prawo do sądu – strona może bowiem zaskarżyć do sądu jedynie ostateczne rozstrzygnięcie organu podatkowego, a to nie może zapaść właśnie przez zawieszeni postępowania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu, dodatkowo wskazując, iż w niniejszej sprawie istnieją obiektywne przeszkody uniemożliwiające podjęcie i prowadzenie postępowania podatkowego. Ustalenie typu pojazdu ma kluczowe znaczenie dla sprawy, albowiem od tego zależy czy pojazdy będą objęte podatkiem akcyzowym (wyrobem akcyzowym są tylko samochody osobowe). Nadto podstawa opodatkowania podatkiem VAT w sposób oczywisty zależy od wartości celnej towarów i należnego cła. Nie można zatem w chwili obecnej – bez zakończenia spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej oraz wartości celnej, w sposób prawidłowy określić podstawy opodatkowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W myśl przepisu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania podatkowego w oparciu o ten przepis jest obligatoryjne, gdy wystąpi wskazane w nim zagadnienie wstępne.

Aby można było mówić o zagadnieniu wstępnym musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a także musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Musi ono pozostawać w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy. Wystąpienia takiego związku w niniejszej sprawie Sąd się nie dopatrzył, podzielając w tym zakresie stanowisko skarżącej.

Zawieszone zaskarżonym postanowieniem postępowanie podatkowe dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od importowanych samochodów R. Jest to postępowanie całkowicie odrębne od postępowania celnego dotyczącego klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów. Z wydanego w dniu 15 marca 2006 r. wyroku Sądu (sygn. akt III SA/Wa 3090/05) uchylającego zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2003 r. wydaną właśnie w przedmiocie podatku od towarów i usług od importowanych samochodów, wynika jednoznacznie, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania, gdyż dopiero one pozwolą mu podjąć prawidłową decyzję co do wymiaru podatku od towarów i usług. Brak tych samodzielnych ustaleń był właśnie powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.

W wyroku tym Sąd powołał się także na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2003 r. sygn. akt FSA2/02, w którym Sąd ten stwierdził, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w przypadku ich importu powstaje z mocy prawa, czyli nie jest uzależnione od wcześniejszego wydania decyzji odnoszącej się do ustalenia wartości celnej towaru czy jej prawidłowości.

Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie miał też na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt I FSK 777/06, oddalający skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3090/05. W swoim orzeczeniu NSA wyraził pogląd, że organy podatkowe właściwe dla podatnika na podstawie art. 11c ust. 1 obowiązującej w chwili importu samochodów ustawy o VAT są uprawnione do wydawania decyzji ustalającej podatek importowy od towarów i usług w prawidłowej wysokości, co oznacza, że nie są bezwzględnie związane co do przedmiotu i podmiotu opodatkowania decyzją organów celnych określających wysokość cła.

Odnosząc się natomiast do prawidłowości prowadzenia postępowania przez organ podatkowy w takich okolicznościach, jakie zaistniały w sprawach importu samochodów R, NSA zwrócił uwagę, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może być ona ograniczana w żaden sposób, chyba że przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W rozważanej sprawie brak jest takich przepisów, które zwalniałyby organy podatkowe z obowiązku dochodzenia do prawdy obiektywnej ze względu na to, że w obrocie prawnym istnieje decyzja organów celnych dotycząca cła. W związku z tym obowiązek dowodzenia w tej sprawie nie może zostać ograniczony. NSA podkreślał przy tym, że cechą postępowania podatkowego jest otwarty system środków dowodowych (art. 180 Ordynacji podatkowej).

Skoro zatem, jak wynika z powyższych rozważań, w prowadzonym postępowaniu organ podatkowy winien przeprowadzić samodzielne ustalenia i dokonać oceny zebranych dowodów, to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż prawomocne rozstrzygnięcie wyrokiem sądu kwestii klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów stanowi zagadnienie wstępne obligujące, w myśl przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy do zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania w przedmiocie podatku VAT.

Przyjęta w zaskarżonym postanowieniu przez organ odwoławczy interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego narusza cyt. wyżej przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powodując tym samym, iż niezasadnie zawieszono postępowanie podatkowe.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie powołanego wyżej przepisu oraz art. 134 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zawieszające postępowanie podatkowe.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz.1348 ze zm.).

/-/ A. Juszczyk-Wiśniewska /-/ K. Skowrońska-Pastuszko /-/ J. Niedzielski