Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1610/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
article: art. 286 par. 1, art. 294 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1658/09 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1658/09, oddalił skargę W. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania W. R., utrzymano w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia [...] maja 2009 r. cofającą mu pozwolenie na broń palną myśliwską.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że cofnięcie skarżącemu pozwolenia na broń nastąpiło z powodu uzasadnionej obawy, że może on jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego - art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.). Powyższą obawę organ I instancji powziął w wyniku uzyskania z Prokuratury Okręgowej w K. aktu oskarżenia z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...], zarzucającemu W. R. popełnienie czynu z art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej: k.k.), tj. o to, że działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej, na prowadzonych w ramach działalności gospodarczej stacjach paliw, prowadził sprzedaż jako pełnowartościowego oleju napędowego paliwa przeznaczonego do silników z zapłonem samoczynnym średnio i wolnoobrotowym, czym doprowadził nieustalonych nabywców takiego paliwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie nie mniejszej niż [...] zł, stanowiącej mienie znacznej wartości, za pomocą wprowadzenia w błąd, że sprzedane paliwo - w ilości łącznej nie mniejszej niż [...] kg - było przeznaczone do silników wysokoprężnych szybkoobrotowych i jego właściwości chemiczne odpowiadały właściwościom chemicznym oleju napędowego, na co wskazywała nazwa handlowa i cena paliwa. Postępowanie karne w tej sprawie toczy się przed Sądem Okręgowym Wydział III Karny w K., sygn. akt [...].

Organ II instancji w całości podzielił stanowisko Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie. Wskazał, że zebrany materiał dowodowy niewątpliwie nakazuje zaliczyć stronę do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, skoro stoi ona pod zarzutem popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, z którą to okolicznością sam ustawodawca związał obawę możliwości użycia broni.

Odnosząc się do argumentu skarżącego, iż dopiero na podstawie wyroku sądowego można rozważyć zasadność cofnięcia stronie pozwolenia na broń, Komendant Główny Policji wyjaśnił, że organy administracji nie rozpatrują sprawy cofnięcia pozwolenia na broń w kontekście winy czy niewinności osoby oskarżonej o popełnienie przestępstwa. W postępowaniu administracyjnym badane są bowiem jedynie przesłanki do zastosowania skutków administracyjno-prawnych wynikających z przepisów ustawy o broni i amunicji dla osób, które posiadają pozwolenie na broń (lub o nie się ubiegających). Natomiast odnośnie wniosku skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadka P. B., na okoliczność, czy zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, organ wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy strona stoi pod zarzutem popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, które jest wprost wymienione w katalogu przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i z którym ustawodawca wprost wiąże obawę użycia broni w sposób sprzeczny z prawem, przesłuchanie świadka nie miałoby wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze na powyższą decyzję W. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji, zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą obligatoryjne przesłanki do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń myśliwską, podczas gdy o zasadności cofnięcia pozwolenia może przesądzić dopiero wyrok sądowy; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez zaniechanie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy w niniejszym przypadku zachodzi obawa użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i zaniechania przesłuchania na tę okoliczność wskazanego przez skarżącego świadka.

W piśmie z dnia 15 kwietnia 2010 r. skarżący wskazał ponadto, iż sam fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu wymaga wykazania w postępowaniu administracyjnym wystąpienia obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dyrektywa Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni, jako przesłanki cofnięcia prawa do broni palnej wskazuje na takie okoliczności jak: zagrożenie dla samego posiadacza broni, zagrożenie dla porządku publicznego, albo dla bezpieczeństwa publicznego oraz wyrok skazujący za popełnienie umyślnego przestępstwa z użyciem przemocy. W niniejszej sprawie brak takich elementów.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że fakt oskarżenia strony o przestępstwo przewidziane w art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1 k.k. wskazuje na spełnienie dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co obliguje organy Policji do cofnięcia jej prawa do broni, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zatem nawet dowody pozytywnie o stronie świadczące nie mogą przesądzić sprawy na jej korzyść. Ustawodawca wykluczył możliwość zachowania prawa do posiadania broni palnej osobie, którą należy zaliczyć do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Nadał on dyspozycji art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy charakter obligatoryjny, bezwzględnie tym samym związując organy Policji co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym przyznał pierwszeństwo interesowi społecznemu przed interesem strony, co oznacza, że dotychczasowa niekaralność, dobra opinia w miejscu zamieszkania i środowisku łowieckim oraz prawidłowe przechowywanie broni nie dają podstaw do zachowania stronie pozwolenia na broń.

Sąd podkreślił także, że w postępowaniu administracyjnym organy Policji w ogóle nie rozpatrują kwestii winy czy niewinności posiadacza pozwolenia na broń lub osoby o nie się ubiegającej, albowiem nie są do tego uprawnione. To przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji łączy istnienie uzasadnionej obawy już z etapem postępowania przygotowawczego, a nie wyłącznie z prawomocnym wyrokiem karnym. Natomiast zasada "in dubio pro reo" jest zasadą dotyczącą procedury karnej, a nie administracyjnej, a zatem nie może mieć w niniejszej sprawie znaczenia. Zresztą organ w żaden sposób nie przesądza o winie skarżącego w procesie karnym, a jedynie realizuje obowiązujące przepisy ustawy o broni i amunicji w związku z oczywistym faktem toczenia się przeciwko skarżącemu postępowania o popełnienie czynu przeciwko mieniu. Organ zasadnie zatem nie przeprowadzał postępowania w zakresie ustalania istnienia obawy, o której stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i nie dopuścił dowodu z przesłuchania świadka na tę okoliczność.

Odnośnie prawa unijnego Sąd wskazał, że Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r., zmieniająca dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE L 2008.179.5 z dnia 8 lipca 2008 r.), dokonała zmiany art. 5 określającego zasady posiadania broni palnej. Jednakże, zgodnie z przepisami wprowadzającymi tę zmianę (art. 2 dyrektywy zmieniającej, dotyczący jej transpozycji), Państwa Członkowskie wprowadzenie zmian dokonanych wskazaną dyrektywą muszą dokonać do dnia 28 lipca 2010 r. Zatem w dacie wydawania decyzji praz organy Policji obowiązywała dyrektywa w swojej pierwotnej wersji, która nie uściślała pojęcia zasad bezpieczeństwa publicznego, traktując tę kwestię szeroko i która nie wskazywała na taką przesłankę uzupełniającą jak: "wyrok skazujący za popełnione umyślnie przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie". Przesłanka ta w zmienionej treści art. 5 dyrektywy w pkt b) została dodana po takich wyróżnikach jak: "zagrożenia dla samych siebie", "zagrożenia dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego", po którym następuje średnik i za tym znakiem diakretycznym umieszczono tekst: "wyrok skazujący za popełnione umyślnie przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie." Postawienie takiego znaku diakretycznego (średnik) nie zrównuje umieszczonej za nim przesłanki z przesłankami umieszczonymi wcześniej. Zatem okoliczność skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy nie jest jedynym desygnatem przesłanek wskazanych wcześniej w tej dyrektywie, co dobitnie wskazuje na prawidłowość zrównania przez polskiego ustawodawcę okoliczności popełnienia przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu z okolicznością toczenia się postępowania o popełnienie tych przestępstw i traktowania obu tych kategorii jako obligatoryjnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji). Ponadto nadal obowiązuje art. 3 Dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE L 91.256.51), zgodnie z którym Państwa Członkowskie mogą w swym ustawodawstwie uchwalić przepisy surowsze niż przewidziane w niniejszej dyrektywie, z zastrzeżeniem praw przyznanych osobom mającym miejsce zamieszkania w Państwach Członkowskich określonych w art. 12 ust. 2.

Skargą kasacyjną W. R. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, polegające na przyjęciu, iż dyspozycja wskazanych przepisów obliguje organ do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że decyzja wydana w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ma charakter decyzji uznaniowej.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie przez uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący wskazał, że mając na uwadze przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy należy przyjąć, iż decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń ma w pewnym zakresie charakter zbliżony do tzw. decyzji uznaniowej, albowiem w przepisie tym ustawodawca posługuje się zwrotami nieostrymi przy opisie stanu faktycznego uzasadniającego działanie organu. Przepis ten nie określa stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji związanej w sposób jednoznaczny, lecz w sposób stwarzający organowi administracji pole do oceny, czy stan faktyczny, od którego uzależnione jest zastosowanie tej normy prawnej istnieje, czy nie. Organ ma w takim przypadku obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające dokonanie oceny istnienia bądź nieistnienia uzasadnionej obawy, o której mowa w tym przepisie. Obawa ta musi być realna, wynikać z rzeczywistych przesłanek. W razie gdy sprawca/posiadacz broni nie został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwa wymienione w ww. artykule, a jedynie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, powzięcie uzasadnionej obawy musi być poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego w sposób niebudzący wątpliwości zostanie ustalone, iż skarżący należy do osób, których zachowanie budzi uzasadnione obawy, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem i cechami charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem sprawcy, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponadto historyczny rozwój art. 15 ust. 6 ustawy o broni i amunicji, który w pierwotnym brzmieniu wymieniał popełnienie przestępstw z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej, jako tworzące zagrożenie użycia broni w sposób wskazany tym przepisem, może być wskazówką ustawodawcy, co do rodzaju przestępstw, które i w obecnie obowiązującym stanie prawnym uzasadniają taką obawę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie jest uzasadniony, podniesiony jako jedyny, zarzut dokonania błędnej wykładni przepisów prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (w brzmieniu na datę wydania zaskarżonej decyzji), pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6.

Bezspornym w sprawie niniejszej jest fakt, że w stosunku do skarżącego toczy się postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1, tj. o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu - skarżący należy więc do osób wymienionych w dyspozycji powołanego przepisu art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy.

Analiza treści powyższych przepisów ustawy o broni i amunicji, była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (opubl. ONSAiWSA 2010/1/5), zgodnie z którą " Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt.6 i art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 18 listopada 2009 r. o broni o amunicji." Stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Odnosi się ono również do sytuacji, gdy postępowanie karne o popełnienie ww. przestępstw jest w toku. W uzasadnieniu powołanej uchwały wskazano, że użycie kwantyfikatora "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi, więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po kwantyfikatorze "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, ale co do których organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji bez przeprowadzania oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje.

Nie można więc podzielić stanowiska skarżącego, że decyzja wydawana w trybie art. 18 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy ma charakter decyzji uznaniowej. Wyroki NSA powołane na uzasadnienie tej tezy dotyczą odmiennego stanu faktycznego. Zastosowanie przez organ policji powołanego przepisu i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy, czyli takich co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś do których toczy się postępowanie karnego popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.

Podkreślenia wymaga fakt, na co słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie.

Restrykcyjność przepisów dotyczących zarówno wydania pozwolenia na broń, jak i przede wszystkim jego cofnięcia jest zatem uzasadniona specyficznym charakterem tego uprawnienia.

Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Mając powyższe okoliczności na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.