Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 920/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 7 i 9, 10 art. 104
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 185 § 1 art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1558/08 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia wypłaconego świadczenia pieniężnego, należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od S. K. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 280 zł (słownie dwieście osiemdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1558/08 stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 września 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy uzupełnienia wypłaconego świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] wypowiedział st. chor. szt. S. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska i odmowy przyjęcia niższego stanowiska służbowego, a następnie rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2003 r. zwolnił go z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem 31 marca 2003 r.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie wypłacił zainteresowanemu jednorazowo 12-miesięczne uposażenie z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej za okres od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 marca 2004 r. w wysokości [...] zł.

Następnie Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]. stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z powyższym, Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. S. rozkazem dziennym z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] polecił zaliczyć S. K. do stanu ewidencyjnego oraz przyjąć na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem 1 sierpnia 2006 r., a rozkazem dziennym z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] zaliczył zainteresowanemu do okresu zawodowej służby wojskowej okres od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 lipca 2006 r.

S. K. pismem z dnia [...] września 2006 r., skierowanym do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i jednocześnie wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie go ze służby z dniem 31 października 2006 r.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem z dnia [...] października 2006 r. zwolnił S. K. z zawodowej służby wojskowej – zgodnie z jego wnioskiem – i przeniósł do rezerwy z dniem 31 października 2006 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez żołnierza.

W związku ze zwolnieniem ze służby S. K. przyznano dodatkowe uposażenie roczne w wysokości dziesięciu dwunastych zwaloryzowanego jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za rok 2006. oraz świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie [...] zł.

Dyrektor WBE w Szczecinie dokonał wypłaty uzupełniającej należnego świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł brutto za okres od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 października 2007 r. Wypłacone świadczenie stanowiło wyrównanie pomiędzy należnym uposażeniem wraz z dodatkami o charakterze stałym w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej a uposażeniem pobranym przez zainteresowanego z góry za okres od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 marca 2004 r. z tytułu uprzedniego (nieskutecznego) zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w wysokości [...] zł.

W związku z wnioskiem S. K. o zwrot kwoty potrąconej z przyznanego decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia [...] października 2006 r. świadczenia pieniężnego, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 96 ust. 7 i ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, odmówił uzupełnienia świadczenia, wypłaconego wnioskującemu na podstawie art. 95 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, wobec zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 października 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 r. w brzmieniu, jakie ten przepis posiadał do dnia 31 grudnia 2007 r., organ emerytalny nie był upoważniony do wydawania decyzji w sprawach dotyczących należności przysługujących żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej.

Jednakże ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) z dniem 1 stycznia 2008 r. zmieniony został art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych m.in. w ten sposób, że dodany został ust. 9, który stanowi, że wypłatę należności, o której mowa w art. 95 pkt 1 tej ustawy, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego, właściwego dla adresu zamieszkania żołnierza. Zdaniem organu, w tej sytuacji skargę S. K. z dnia [...] czerwca 2008 r. należało uznać za wniosek skierowany do Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie o zwrot kwoty potrąconej ze świadczenia przyznanego decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] października 2006 r. [...].

Rozpatrując przedmiotowy wniosek, organ podniósł, że uposażenie za okres od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 marca 2004 r., wypłacone wnioskującemu z tytułu nieskutecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, było świadczeniem nienależnym, bowiem zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), z tytułu pełnienia służby żołnierz otrzymuje tylko jedno uposażenie. Z tego względu Wojskowe Biuro Emerytalne w Szczecinie, jako organ uprawniony na podstawie art. 96 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przy powtórnym zwolnieniu S. K. ze służby z dniem 31 października 2006 r., wypłaciło mu tylko różnicę, wynikającą ze zmiany stawek w uposażeniu.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], stosując art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, wskazując przy tym, że organ emerytalny nie domaga się od Stanisława Kietrysa zwrotu uprzednio wypłaconej należności, a jedynie dokonuje zaliczenia jej na poczet należności przyznanej za okres od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 października 2007 r. mocą decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia [...] października 2006 r. [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję S. K. wniósł o jej uchylenie w całości oraz o nakazanie w trybie egzekucyjnym organowi I instancji wypłaty niesłusznie potrąconej kwoty, podnosząc, że wojskowy organ emerytalny samowolnie dokonał potrącenia, nie dysponował bowiem żadnym tytułem wykonawczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę stwierdził, iż istota sprawy dotyczy, czy Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie był organem właściwym do rozstrzygania w kwestii związanej z wysokością świadczenia pieniężnego, należnego przez okres roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zważywszy że decyzje administracyjne dotyczące ustalania prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami, w tym również świadczenia pieniężnego, należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, mogą wydawać jedynie dowódcy jednostek wojskowych.

Dalej podniesiono, iż świadczenie z tytułu należności pieniężnej, wypłacanej przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje żołnierzowi z mocy prawa na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.; obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), co nie oznacza, że ustawodawca wprost zapewnia jego wypłatę. Bowiem to, że sam przepis prawa kreuje, w określonych prawem sytuacjach, przyznanie tego świadczenia, niewątpliwie świadczy o potrzebie indywidualnej konkretyzacji uprawnienia w drodze decyzji administracyjnej, podejmowanej przez właściwy organ. W tym celu w art. 96 omawianej ustawy zawarto przepisy materialnoprawne, po spełnieniu których prawo do świadczenia powstaje (wskutek podjęcia decyzji prawo do świadczenia materializuje się – świadczenie przysługuje) oraz przepisy formalnoprawne, regulujące sposób wypłaty przedmiotowego świadczenia. Warto przy tym zaznaczyć, że ustawa wyraźnie rozróżnia kwestię przysługiwania świadczenia i kwestię jego wypłaty.

W art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prawodawca wskazał, że w sprawach uregulowanych w rozdziale 6 tej ustawy organami właściwymi do ich rozstrzygania są dowódcy jednostek wojskowych, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zarówno przepisy regulujące samo świadczenie, jak i przepisy organizujące sposób jego wypłaty, znajdują się we wspomnianym rozdziale 6 ustawy. Zasadniczo w większości spraw ustawa powierza ich załatwianie dowódcom jednostek wojskowych, a tylko w przypadku niektórych spraw, wskazuje, że właściwy jest inny organ.

Zgodnie z treścią art. 96 ust. 7 ustawy pragmatycznej, wypłaty omawianego świadczenia dokonuje wojskowy organ emerytalny. Jest to zatem przepis szczególny. Należy przy tym podkreślić, że przepis ten jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu tylko o wypłatę świadczenia. Na wojskowym organie emerytalnym spoczywa zatem techniczna czynność wypłaty świadczenia, zaś zmiana przepisu art. 96, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r., uszczegółowiła sposób i formę dokonywania wypłaty świadczenia, stanowiąc w ust. 9, że wojskowy organ emerytalny dokonuje jej na podstawie decyzji, na pisemny wniosek żołnierza.

Zapis powyższy dotyczy więc jedynie kwestii wypłaty świadczenia, nie zaś ustalenia, wyliczenia jego wysokości czy też potrącenia, zarachowania, etc., co mieści się w zakresie działań arytmetycznych, świadczących przecież o władczym rozstrzyganiu, do czego wojskowy organ emerytalny nie jest uprawniony. Wojskowy organ emerytalny od dnia 1 stycznia 2008 r. ma dokonać wypłaty świadczenia, określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, na podstawie decyzji. Oznacza to, że właściwy dyrektor wojskowego biura emerytalnego, jeśli świadczenie przysługuje zainteresowanemu i zostało przyznane w odpowiedniej wysokości przez uprawniony organ (uprawniony organ wydał w tym zakresie stosowną decyzję), podejmuje decyzję o wypłacie tegoż świadczenia, czyniąc to na pisemny wniosek żołnierza. Wojskowy organ emerytalny nie jest natomiast właściwy do wydawania decyzji w takim przedmiocie, jak: określenie wysokości świadczenia, albo odmowa jego przyznania czy odmowa uzupełnienia świadczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Tego rodzaju decyzja jest w istocie rozstrzygnięciem ustalającym wysokość przysługującego skarżącemu świadczenia i nie mieści się w kompetencjach wojskowego organu emerytalnego.

W brzmieniu ustawy obowiązującym od początku 2008 r., art. 96 ust. 10 ustawy pragmatycznej stanowi, że należności inne, niż wymienione w art. 95 pkt 1 i pkt 6, wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 104. Istnieje zasadnicza różnica w sformułowaniu zawartym w ust. 7 i ust. 9 w porównaniu do ust. 10. W tym ostatnim przepisie wypłata następuje na podstawie decyzji dowódcy, natomiast – zgodnie z treścią ust. 7 i ust. 9 – sama wypłata świadczenia z art. 95 pkt 1, dokonywana przez wojskowy organ emerytalny, przyjmuje formę decyzji. Porównanie powyższych ustępów omawianego artykułu wyraźnie potwierdza prawidłowość tezy o braku właściwości wojskowego organu emerytalnego do rozstrzygania w kwestii związanej z wysokością świadczenia pieniężnego, należnego przez okres roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (określania wysokości przedmiotowego świadczenia).

Decyzja, o której mowa w art. 96 ust. 9 ustawy pragmatycznej, nie jest typową decyzją administracyjną, lecz decyzją wydawaną dla celów ewidencyjnych, od której w ogóle nie przysługuje odwołanie ani skarga do sądu administracyjnego. Inne rozumienie tej decyzji pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 95 pkt 1, sprowadzającym się do przyznawania z mocy samego prawa przedmiotowego świadczenia, a także naruszałoby właściwość dowódcy jednostki wojskowej do stanowienia w tego typu sprawach, wynikającą z normy art. 104 ustawy pragmatycznej.

Wojskowy organ emerytalny, by mógł wypłacić żołnierzowi odchodzącemu ze służby należność pieniężną, przysługującą mu z mocy art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wpierw dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz ostatnio pełnił służbę, zobowiązany jest do określenia, czy żołnierz spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia i do wyliczenia wysokości tego świadczenia. Ustalenia te są wiążące dla wojskowego organu emerytalnego i umożliwiają mu dokonanie wypłaty świadczenia mocą decyzji.

Odpowiedź na pytanie o ratio legis takiego rozwiązania wynika z treści art. 96 ust. 3, ust. 5 i ust. 6 w związku z art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej. Zwolniony ze służby żołnierz ma bowiem prawo wyboru pomiędzy świadczeniem opisanym w art. 95 pkt 1 a emeryturą, w przypadku zbiegu uprawnień do tych świadczeń. Żołnierz, odchodząc ze służby, musi zatem znać wysokość wyliczonego (przysługującego mu) świadczenia, by móc dokonać świadomego wyboru, które z tych dwóch świadczeń chce otrzymywać przez rok po zakończeniu służby (art. 96 ust. 3), a gdy wybierze świadczenie z art. 95 pkt 1, by móc zdecydować, czy chce je pobrać jednorazowo z góry za cały należny okres (art. 96 ust. 5) czy też periodycznie – każdego miesiąca (art. 96 ust. 6 w związku z art. 81 ust. 1 i ust. 3). W tym celu zainteresowany żołnierz składa właściwemu dla adresu jego zameldowania wojskowemu organowi emerytalnemu stosowny wniosek o wypłacenie przedmiotowego świadczenia (zgodnie z art. 96 ust. 9). Realizacja wniosku następuje wówczas na podstawie (w formie) decyzji wojskowego organu emerytalnego, który wskazuje w niej wnioskowany przez żołnierza sposób wypłaty świadczenia, którego wysokość wcześniej została ustalona w decyzji dowódcy jednostki wojskowej, i które mu przysługuje. Organ ten nie może w decyzji o wypłacie świadczenia w jakikolwiek sposób odnosić się do ustalonej przez dowódcę jednostki wojskowej jego wysokości i w tym przedmiocie rozstrzygać.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że jedynie wypłata należności pieniężnych, związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, innych niż wymienione w art. 95 pkt 1 i 6, nie wymaga decyzji wojskowego organu emerytalnego, gdyż wypłaca się je tylko na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 104 ustawy pragmatycznej (nie jest wymagana decyzja o wypłacie). Natomiast w przypadku świadczenia z art. 95 pkt 1 tej ustawy, wobec faktu, że decyzja dowódcy jednostki wojskowej, ustalająca wymiar świadczenia, nie może określać omówionego wcześniej sposobu jego wypłaty, gdyż ta zastrzeżona została do kompetencji wojskowego organu emerytalnego, który w tym zakresie działa z wniosku żołnierza, ustawodawca postanowił o konieczności załatwienia tej kwestii w drodze decyzji. Nie oznacza to jednak, że wojskowy organ emerytalny nabiera przez to uprawnień do orzekania w przedmiocie samego świadczenia. Czym innym bowiem jest przyznanie świadczenia w określonej wysokości (dowódca jednostki wojskowej), a czym innym realizacja przewidzianych w ustawie sposobów jego wypłaty (wojskowy organ emerytalny).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu, wprowadzenie takiej konstrukcji ma w istocie podwójne znaczenie, albowiem z jednej strony gwarantuje zainteresowanemu realizację prawa wyboru świadczenia w sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń oraz prawa wyboru sposobu wypłaty, gdy wybierze świadczenie z art. 95 pkt 1 (miesięcznie czy jednorazowo z góry za cały należny okres). Z drugiej zaś strony, decyzja o wypłacie świadczenia, jako dokument urzędowy (dokument, który powinien być znany innym orzekającym organom wojskowym), potwierdza, że przysługujące i przyznane uprawnienie do świadczenia w ustalonej wysokości zostało zrealizowane w sposób w niej określony (należne świadczenie zostało wypłacone jednorazowo lub periodycznie). Omawiane rozwiązanie prawne ma służyć nie tylko zainteresowanemu (interes strony), ale nade wszystko interesowi społecznemu, wszak chodzi o środki publiczne.

W niniejszej sprawie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie, wydając decyzję o odmowie uzupełnienia wypłaconego świadczenia pieniężnego, należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, rozstrzygnął kwestię sporną związaną z przyznanym i wypłaconym wcześniej świadczeniem pieniężnym, należnym przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, czym przekroczył swoje uprawnienia i naruszył zasady właściwości organu. Zatem Sąd uznał, iż taka decyzja jest nieważna. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia nie odniesiono się do merytorycznych argumentów podniesionych w skardze i w odpowiedzi na skargę co do zasadności czy bezzasadności zgłoszonego przez skarżącego roszczenia.

Od powyższego wyroku, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 220 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., złożono skargę kasacyjną zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi tj.

– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia oraz niedokonanie oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a także ich oceny pod względem zgodności z prawem,

– art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego zastosowanie,

– art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie,

– art. 153 p.p.s.a. przez niejasne i niezrozumiałe wskazanie co do dalszego postępowania organu wyrażone w uzasadnieniu wyroku co do stosowania art. 96 ust. 7, 9, 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz niewyjaśnienie dlaczego wojskowy organ emerytalny nie jest właściwy do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 ust. 1 przywołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych,

– wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i dokonanie nieprawidłowej oceny zastosowania przez wojskowy organ emerytalny przepisów prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) poprzez błędną ocenę zaskarżonej decyzji w przedmiocie wypłaty uzupełniającego świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 95 pkt 1 cyt. ustawy oraz przyjęcie, że wojskowy organ emerytalny nie jest uprawniony do ustalenia, wyliczenia jego wysokości czy też potrącenia, zarachowania etc. i przyjęcie przez Sąd, że organem właściwym w tym zakresie jest dowódca jednostki wojskowej, a w konsekwencji uznanie, że decyzja organu I instancji jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, skarżący kasacyjnie wskazał, iż Sąd bardzo lapidarnie zrelacjonował stanowisko organu i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji, a w szczególności pominął przywołane orzecznictwo mające istotne znaczenia dla sprawy, ograniczając się jedynie do oceny właściwości Dyrektora WBE w Szczecinie. Ponadto wskazano, iż Sąd dostrzegając zmianę przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pominął zmianę właściwości organów uprawnionych do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie ustalenia świadczenia pieniężnego, uznając, iż od dnia 1 stycznia 2008 r. nadal takie decyzje wydają dowódcy jednostek wojskowych, podczas gdy z art. 96 ust. 10 cyt. ustawy, wynika, że jedynie należności pieniężne związane ze zwolnieniem ze służby wojskowej inne niż wymienione w art. 95 pkt 1 i 6 wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, natomiast organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej jest wojskowy organ emerytalny (art. 96 ust. 9 cyt. ustawy). Powołując się na orzecznictwo skarżący kasacyjnie popiera pogląd, iż od dnia 1 stycznia 2008 r. właśnie wojskowy organ emerytalny jest właściwy do wydawania decyzji w przedmiocie świadczeń pieniężnych z art. 95 pkt 1 ustawy. Ponadto wskazano, iż Sąd nie wyjaśnił motywów rozstrzygnięcia w tym podstawy faktycznej i prawnej oraz nie przedstawił argumentów i ocen przemawiających za uchyleniem decyzji a ponadto nie wskazał dlaczego decyzja Ministra Obrony Narodowej jest wadliwa i jakimi wadami jest dotknięta. Dodatkowo Sąd nie przedstawił jaki dalszy tryb postępowania ma zastosować organ przy rozpoznawaniu sprawy mimo dyspozycji z art. 153 p.p.s.a., w tym w szczególności, który organ jest właściwy i z jakich przepisów miałaby wynikać właściwość dowódcy jednostki wojskowej i której jednostki wojskowej do wydania decyzji z wniosku skarżącego. Zdaniem organu, właściwość dowódcy wynika z art. 96 ust 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, natomiast ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania powinny wynikać wprost z uzasadnienia Sądu a nie być przedmiotem wykładni dokonywanej przez organ.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 96 ust. 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892; zwanej dalej ustawą) jest zasadna. Zaprezentowane bowiem przez Sąd I instancji stanowisko co do właściwości organów do wydania decyzji w przedmiocie wypłaty comiesięcznego świadczenia pieniężnego żołnierzowi zwolnionemu ze służby nie jest prawidłowa.

Stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne. Stosownie zaś do ust. 6 art. 96 ustawy świadczenie to wypłaca się co miesiąc, a gdy żołnierz wystąpi o wypłatę tego świadczenia za cały należny okres, to wypłata następuje jednorazowo. Natomiast zgodnie z ust. 7 art. 96 ustawy wypłaty dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla miejsca zamieszkania żołnierza. Wskazane wyżej przepisy odnoszą się do określenia przysługującego żołnierzowi świadczenia, formy jego wypłaty oraz organu wypłacającego. Natomiast ust. 9 art. 96 ustawy stosuje zasadę, iż wypłata należności następuje na pisemny wniosek żołnierza na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla miejsca zamieszkania żołnierza. Wskazać należy, iż przepis ust. 9 został dodany z dniem 1 stycznia 2008 r., tak jak ust. 8 i 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242).

Nowelizacja przepisu w tym zakresie nie może pozostać bez wpływu na określenie właściwości poszczególnych organów wojskowych. Do dnia 1 stycznia 2008 r. wojskowy organ emerytalny nie posiadał kompetencji do wydania jakichkolwiek decyzji w tym zakresie i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego było w tym zakresie utrwalone. Bezsporne jest, że wypłata określonego w pkt 1 art. 96 ustawy świadczenia, która jest czynnością techniczną następuje na podstawie decyzji organu emerytalnego. Wbrew poglądowi Sądu I instancji nie ma żadnego uzasadnienia dla przyjęcia koncepcji wydania dwu decyzji w tym przedmiocie przez dwa różne organy. Taka koncepcja jedynie zbiurokratyzowałaby proces decyzyjny, ale przede wszystkim nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach.

Jeżeli kompetencje organu emerytalnego miałyby się sprowadzać, według Sądu I instancji, do wydania decyzji jedynie co do formy wypłaty świadczenia – jednorazowo, bądź co miesiąc, zgodnie z wnioskiem żołnierza, to w ogóle traci rację bytu wydanie jakiejkolwiek decyzji, bowiem w tym zakresie wystarczającym byłoby oświadczenie woli samego żołnierza. Zwłaszcza że organ jest związany takim oświadczeniem. Natomiast w sytuacji gdy żołnierz dokonuje wyboru świadczenia emerytalnego, a nie świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy, to wtedy wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie ma podstawy do wydania decyzji w zakresie wysokości świadczenia z art. 95 ust. 1, bowiem w takim wypadku traci on uprawnienia do jego uzyskania, co wynika jednoznacznie z ust. 3 art. 96 ustawy.

Ponadto całkowicie chybiony jest pogląd, iż decyzja wydana przez organ emerytalny w trybie art. 96 ust. 9 ustawy nie podlega zaskarżeniu. Przy czym Sąd I instancji nie przeprowadził analizy tego poglądu i nie wskazał jakie przepisy prawa umożliwiają prezentowanie takiego stanowiska.

Kompetencję dowódcy jednostki wojskowej do wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy i jego wysokości, Sąd I instancji wywodzi z art. 104 ustawy, który stanowi, że jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału (rozdział dotyczy uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych) są dowódcy jednostek wojskowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takim przepisem szczególnym jest właśnie art. 9 ust. 96 ustawy, który wyłącza kompetencje dowódcy jednostki wojskowej do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy. Kompetencje te przysługują bowiem wojskowemu organowi emerytalnemu co wynika wprost z ust. 9, a całkowicie potwierdza ust. 10 art. 96 ustawy. W ustępie tym zawarta jest bowiem kompetencja dowódcy jednostki, o którym mowa w art. 104 ustawy, do wydania decyzji w przedmiocie należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, ale innych niż określone m.in. w art. 95 pkt 1 ustawy. Na podstawie tego przepisu dowódca jednostki nie posiada kompetencji do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia pieniężnego należnego żołnierzowi na podstawie art. 96 pkt 1, bo takie kompetencje przysługują, na podstawie ust. 9 art. 96 ustawy wojskowemu organowi emerytalnemu. Stanowisko takie zajmował już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 23 lipca 2009 r. w sprawie I OSK 1471/09 i w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 757/09.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, to należy stwierdzić, iż niezasadny jest zarzut nierozpoznania sprawy merytorycznie, bowiem w sytuacji gdy Sąd I instancji uznał, iż decyzję wydał niewłaściwy organ, zbędne było ustosunkowanie się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Dopiero ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie będzie zobligowany do dokonania merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem stanowiska co do własności organów.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.