Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1649/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 9g i 9x  ust 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
article: art 7 , art 77 par 1 , art 80 i art 107 par 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Protokolant: starszy sek. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] października 2017 r.,nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] decyzją z 8 sierpnia 2017 r, znak [...] nałożył na Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne [...] sp. z o.o. w D. T. , dalej: "skarżąca" lub "spółka", karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie w 2015 r. wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, dalej: "pmts".

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g, art. 9zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2017 r., poz. 1289), dalej: "u.c.p.g.", w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 645).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca odbiera odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie gminy D. T., na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej. Firma nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art. 6f ust. 1 u.c.p.g. i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art. 6f ust. 2 tej ustawy.

Organ przywołał art. 9x ww. ustawy.

Wskazał, że skarżąca złożyła sprawozdania za I i II półrocze 2015 r. W wyniku analizy ww. sprawozdań organ stwierdził nieosiągnięcie w 2015 r. wymaganych poziomów recyklingu. Wskazał, że z ww. sprawozdań wynika, że łączna masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi wyniosła 11,7 Mg, przy łącznej masie odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości 425,13 Mg.

W sprawozdaniach nie opisano udziału morfologicznego pmts w składzie morfologicznym odpadów komunalnych, a także nie podano poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia pmts.

Pismem z 12 lipca 2017 r. organ l instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie w 2015 r. wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych pmts. Organ przedstawił w zawiadomieniu szczegółowe wyliczenia stwierdzając, że wysokość kary wyniesie [...] zł.

Pismem z 31 lipca 2017 r. spółka udzieliła odpowiedzi na zawiadomienie wskazując, że w 2015 r. odbierała głównie odpady komunalne zmieszane, wyłącznie od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady (podmiotów gospodarczych). Podkreśliła, że to na gminie ciąży obowiązek osiągania odpowiednich poziomów recyklingu. Dodała, że odbiorca odpadów nie ma możliwości przymuszenia właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów. Wskazała, że wszystkie odpady zmieszane przekazywane były do Rejonowej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych, co oznacza, że skarżąca spełniła ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Podsumowując podniosła, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od skarżącej. Wskazała, że odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, przywołując wyroki Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych.

Organ przedstawił wyliczenia wymaganych poziomów recyklingu (poziom wymagany – 16%, osiągnięty 9,07%, różnica – 6,93%). Przyjął m.in., że Umpmts wyliczony na podstawie informacji na stronie Ministerstwa Środowiska i danych z KPGO wynosi 30,33%.

Zamieścił też wyliczenia wysokości kary z uwzględnieniem brakującej masy odpadów.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej organ wskazał, że w gminie D. T. uchwałą objęto zorganizowanie odbioru odpadów jedynie z nieruchomości zamieszkałych. W związku z powyższym, zdaniem organu, w zakresie odbioru z nieruchomości niezamieszkałych, do osiągnięcia poziomów odzysku zobowiązany jest odbierający odpady, a nie gmina. Organ podkreślił, że w indywidualnych umowach z właścicielami ww. nieruchomości odbierający mógł sobie zagwarantować odpowiednią segregację odpadów, a zatem miał wpływ na osiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu.

Skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie, powtarzając stanowisko zaprezentowane w piśmie z 31 lipca 2017 r. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i materialnych oraz argumentacja na ich poparcie została powtórzona w skardze do WSA w Krakowie i zostanie omówiona poniżej. Do odwołania załączono umowę na odbiór odpadów i oświadczenia kontrahentów, wnosząc o przeprowadzenie z nich dowodów, w celu wykazania, że odbiorca nie miał wpływu na wymuszenie segregacji odpadów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 5 października 2017 r., znak [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy streścił dotychczasowy przebieg postępowania.

Dokonując oceny sprawy organ odwoławczy wskazał, że opisane wcześniej sprawozdanie dotyczy 2015 r., a zatem zastosowanie będą miały tutaj przepisy obowiązujące w roku 2016.

Zwrócił jednak uwagę, że obowiązujące od 1 stycznia 2017 r. przepisy u.c.p.g. nie zmieniają sytuacji podmiotów obarczonych karą za nieosiągnięcie poziomu recyklingu. Również nowe rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2167), nie zmieniło sposobu obliczania poziomu recyklingu w stosunku do obowiązującego w 2016 r. W szczególności chodzi tu o poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia zawarte w tabeli nr [...] załącznika do tego rozporządzenia.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że podstawą nałożenia kary pieniężnej w sprawie jest art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Przywołał również art. 9g ww. ustawy.

Jak ustalono w toku postępowania i co nie jest sporne, Spółka odbierała odpady komunalne z terenów, na których nie zamieszkują mieszkańcy, na podstawie umów zawieranych z właścicielami tych nieruchomości.

Naruszenie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. regulacji stanowi delikt administracyjny.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że spółka miała obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Jak wynika ze zweryfikowanego sprawozdania, łączna masa odpadów pmts przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyclingowi wynosi 11,7 Mg, przy czym łączna masa odebranych odpadów komunalnych od i nieruchomości wynosi 425,13 Mg.

Następnie organ podał, że aby dokonać weryfikacji zasadności nałożonej przez organ l instancji, należało w pierwszej kolejności ustalić w sposób prawidłowy udział morfologiczny pmts w składzie morfologicznym odpadów komunalnych.

Analizując Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2022 (M.P. z 2016 r, poz. 784) oraz dane dotyczące ludności gminy D. T. pochodzące z GUS, organ odwoławczy ustalił, że udział procentowy ludności miejskiej i wiejskiej wynosi odpowiednio 55,77% i 44,23%, przez co udział morfologiczny pmts w pierwszym wypadku wynosi 13,13% (23,89 x 0,5577), zaś w drugim 17,20% (38,93 x 0,4423), co daje łącznie wskaźnik w wysokości 30,33%. Taki też wskaźnik został przyjęty przez organ l instancji.

Poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia pmts, obliczany na podstawie przywołanego już rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, wyniósł z kolei 9,07%.

Różnica pomiędzy poziomami wymaganym (16%) a osiągniętym wyniosła więc 6,93%.

Stosownie do art. 9x ust. 3 u.c.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Zachodziła więc potrzeba ustalenia tzw. brakującej masy odpadów (8,93 Mg).

Z kolei sposób obliczenia kary przedstawiony jest w § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych.

Natomiast stawka opłaty wynika z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2015 r, poz. 1875). Zgodnie z § 8 tego rozporządzenia jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku, o których mowa w § 1 pkt 4, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem stawka ta wynosi [...] zł.

Dlatego iloczyn 120,76 zł/Mg i 8,93 Mg daje wartość kary w wysokości 1 078,39 zł.

Organ odwoławczy uznał, że nałożenie na stronę kary jest zasadne, zaś organ l instancji uczynił to w sposób prawidłowy i odpowiadający prawu.

Ponadto Kolegium uznało za niezasadny wniosek strony o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w oparciu o przedłożone wraz z odwołaniem dowody, albowiem nie wnoszą one nic istotnego do sprawy.

Następnie przytoczono rozbudowany fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 grudnia 2016 r., sygn. II SA/Kr 1350/16. Cytując wyrok wskazano m.in., że "(...) przedsiębiorca taki, a więc w tym przypadku skarżący, winien w drodze indywidualnych umów, które zawierał na odbiór odpadów, zagwarantować sobie odpowiednią segregację odbieranych odpadów, niezależnie od generalnego obowiązku Gminy w tym zakresie (o czym niżej). Poprzez bowiem indywidualne umowy skarżący był w stanie także, a może nawet przede wszystkim, wpływać na właściwą realizację nałożonych nań ustawowych obowiązków. Skarżący nie przedstawił żadnych twierdzeń ani dowodów w sprawie, że taka sytuacja miała miejsce i że dołożył on w tym zakresie należytej staranności".

Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne [...] sp. z o.o. w D. T. wniosło na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g., poprzez ich zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na skarżącą w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odzysku wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od spółki, zaś odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić; II. naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "K.p.a.", poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego przez organ II Instancji, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, iż spółka miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od skarżącej, podczas gdy podjęła ona wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania w 2015 roku wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., jednakże nie posiadając przy tym jakichkolwiek możliwości w zakresie przymuszenia właścicieli nieruchomości niezamieszkałych do zawarcia ze spółką umowy na odbiór odpadów segregowanych;

- art. 8, art. 11, art. 107 § 3 w z w. z art. 140 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję oraz brak odniesienia się przez organ do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu;

- art. 138 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji - pomimo, iż ten rozpoznając sprawę rażąco naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji w całości i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Skarżąca podniosła, że jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji spółka w obszernych pisemnych wyjaśnieniach wskazała, iż brak osiągnięcia przez spółkę wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odzysku w 2015 roku, wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od spółki, zaś odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego. Jednocześnie dowodziła, że uczyniła wszystko, czego można było od niej w sposób rozsądny wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić, zaś w tej sytuacji podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności za ich naruszenie.

Wobec nieuwzględnienia opisanej wyżej argumentacji przez organ I instancji, w treści odwołania skarżąca ponownie podkreśliła, iż znakomita większość zawartych przez spółkę z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych umów na świadczenie usług odbioru odpadów, dotyczy wyłącznie odpadów zmieszanych. Z kolei umowy te niejednokrotnie zawierane są na podstawie postępowań przetargowych, które dotyczą wyłącznie zamówienia na usługi odbioru odpadów zmieszanych. W innych zaś przypadkach właściciele nieruchomości zwykle posiadają już zawarte umowy na odbiór odpadów segregowanych z innymi przedsiębiorcami i spółka nie ma możliwości przymuszenia któregokolwiek z właścicieli nieruchomości do podjęcia decyzji o zmianie usługodawcy, a następnie do zawarcia właśnie ze spółką umowy obejmującej odbiór odpadów segregowanych.

Na potwierdzenie powyższego skarżąca przedłożyła w postępowaniu odwoławczym stosowne dowody, których uwzględnienia przy wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie organ II Instancji ostatecznie odmówił - wskazując, iż materiały te nie wnoszą nic istotnego do sprawy.

Wskazano, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji trudno jest wywnioskować, jakie organ II instancji poczynił ustalenia w zakresie posiadania przez spółkę obiektywnych możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego, polegającego na osiągnięciu w 2015 roku wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku frakcji odpadów komunalnych pmts. Obszernie cytując jedno z orzeczeń WSA w Krakowie, organ przytoczył również wniosek końcowy sformułowany w wyroku, z którego to wniosku wynika, że skarżący poprzez indywidualne umowy z klientami był w stanie wpływać na właściwą realizację nałożonych obowiązków ustawowych.

Strona nie posiada możliwości weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych przez organ II instancji, poczynionych w odniesieniu do skarżącej, gdyż w rzeczywistości nie zostały przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za niewystarczające spółka uznała poprzestanie przez organ II instancji jedynie na przywołaniu w uzasadnieniu treści jednego z orzeczeń WSA, które zapadło w odrębnej sprawie, o odmiennym stanie faktycznym oraz przy uwzględnieniu materiału dowodowego zebranego w sprawie rozpoznawanej przez sąd, który to materiał z pewnością kształtował się inaczej, niż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie niniejszej - co wynika m.in. z faktu, że organ II instancji, w zupełnym oderwaniu od stanu rzeczy, jaki ma miejsce w rozpoznawanej sprawie - cytując wyrok, wskazuje także, iż skarżący nie przedstawił żadnych twierdzeń ani dowodów w sprawie, że taka sytuacja miała miejsce i że dołożył on w tym zakresie należytej staranności.

Skarżąca podniosła, że możliwość wywiązania się przez stronę z obowiązków ustawowych należy każdorazowo obiektywnie oceniać przez pryzmat całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Takiej oceny organ II instancji nie dokonał, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także dokonanie dowolnej jego oceny, w oderwaniu od przedstawionych przez skarżącą w trakcie postępowania twierdzeń oraz dowodów na ich poparcie.

Zdaniem skarżącej nie posiadała ona obiektywnych możliwości zawarcia odpowiedniej ilości umów na odbiór odpadów segregowanych w 2015 roku, a w konsekwencji nie może ponosić odpowiedzialności za brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych. Spółka nie ma żadnego wpływu na wolę zawarcia z nią umowy na odbiór segregowanych odpadów - zarówno przez obecnych, jak i potencjalnych jej klientów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.

Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2017 r., poz. 1289), dalej: "u.c.p.g.". Zgodnie z art. 9g tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do końca 2016 r., podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art. 6f ust. 1, i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art. 6f ust. 2, jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2.

Z kolei stosownie do art. 9x ust 2 pkt 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art. 6f ust. 1, i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art. 6f ust. 2, i który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami.

Jednocześnie do określonego w sprawie stanu faktycznego ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. wraz z załącznikiem konkretnie określającym poziomy recyclingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych.

Organ II instancji, choć słusznie przywołał wyrok WSA w Krakowie z 16 grudnia 2016 roku, sygn. II SA/Kr 1350/16, akceptując jego poglądy prawne i cytując jego obszerne fragmenty, nie rozważył jednak wszystkich istotnych elementów niniejszej sprawy.

W trakcie bowiem postępowania przed organem II instancji, jako organem merytorycznym, nie dokonano pełnych ustaleń stanu faktycznego oraz kompleksowej oceny dowodów, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Pominięcie rozważań we wskazanym zakresie spowodowało braki w uzasadnieniu decyzji, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.

Skarżąca w zasadzie nie kwestionowała ustaleń faktycznych co do ilości odpadów przeznaczonych przez nią do recyclingu i dokonanych na tej podstawie kolejnych wyliczeń. Najistotniejszym zarzutem skargi było nieuznanie przez organy, że spółka dołożyła wszelkiej staranności, żeby właściwy poziom osiągnąć i tym samym uwolnić się od odpowiedzialności, co powinno skutkować w jej przekonaniu odstąpieniem od wymierzenia kary.

Podzielając wywody prawne jakie zaprezentował WSA w Krakowie w wyroku z 16 grudnia 2016 roku, sygn. II SA/Kr 1350/16, Sąd stwierdza, że przywołać jednak należy i to spostrzeżenie, w którym sąd zwrócił uwagę na fakt, że art. 9x ust 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności.

Powyższe powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji jednak, gdy osoba zagrożona karą podnosi, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g., z powodów za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary.

Jak słusznie bowiem podniosła skarżąca, odpowiedzialność obiektywna na gruncie wspomnianego przepisu nie jest i być nie może odpowiedzialnością absolutną. Oznacza to w tym przypadku tyle, iż organ nie zajmuje się badaniem strony subiektywnej z urzędu, zatem istnieje tu swoiste domniemanie winy. Jednakże domniemanie to może być obalone przez podmiot zainteresowany.

Należy przy tym podkreślić, że skarżąca już w piśmie z 31 lipca 2017 r. w trakcie postępowania I instancji podnosiła, że niedochowanie należnego poziomu recyclingu nastąpiło z przyczyn niezależnych od spółki, a w zasadzie nie ma ona wpływu na to, czy jej kontrahenci zawierają umowy obejmujące odpady segregowane, czy nie – a większość umów dotyczy niesegregowanych (w tym w ramach przetargów), stąd niemożliwość zapewnienia odpowiedniego poziomu recyclingu.

Stanowisko to skarżąca konsekwentnie rozwinęła w odwołaniu od decyzji I instancji, załączając do niego umowę zawartą w wyniku przeprowadzonego przetargu i oświadczenia klientów spółki.

Te okoliczności wymagają rozważenia przez organ II instancji w ramach pełnego merytorycznego rozpoznania sprawy. W szczególności organ winien był rozważyć, czy poprzez indywidualne umowy, jakie skarżąca spółka zawierała z kontrahentami, była ona w stanie wpływać (w realiach wolnego rynku) na właściwą realizację nałożonych na nią ustawowych obowiązków w zakresie recyklingu. Organ weźmie również pod uwagę i oceni podnoszoną przez skarżącą okoliczność, że właściciele nieruchomości zwykle posiadają już zawarte odrębne umowy na odbiór odpadów segregowanych z innymi przedsiębiorcami. Organ rzetelnie rozważy, czy spółka podjęła realne starania, mające na celu pozyskanie klientów na usługi odbioru odpadów segregowanych. Skarżąca przedstawiła w tym względzie twierdzenia i dowody, że dołożyła w tym zakresie należytej staranności. Dotychczas organ II instancji pominął tę kwestię i nie rozważył jej w ogóle. Nie dokonał oceny przedłożonych dowodów, pomijając je jako nieistotne, bez bliższego uzasadnienia (stwierdzając ogólnie, że "materiały nie wnoszą nic istotnego do sprawy").

Organ II instancji poczyni niezbędne ustalenia, wyjaśni i oceni, czy skarżąca miała obiektywną możliwość wywiązania się (i w jakim stopniu) z obowiązku ustawowego polegającego na osiągnięciu w 2015 r. wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku pmts. W konsekwencji organ II instancji rozważy, czy wobec skarżącej zachodzą przesłanki do wymierzenia kary, czy też do odstąpienia od jej wymierzenia.

Należy też nadmienić, że trafnie skarżąca nawiązała do aktualnego poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 września 2009 r. sygn. Akt SK 3/08 OTK-A 2009/8/125, w którym podkreślono, że odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie (podkreślenie Sądu) wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić.

Poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania, organ uwzględni przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Tym samym Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko wyrażone przez WSA w Krakowie w wyroku z 13 lutego 2018 r., sygn. II SA/Kr 1648/17, w sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, a dotyczącej kary za nieosiągnięcie w 2016 r. wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

Należy jednocześnie podkreślić, że uchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania nie przesądza, jaka będzie treść decyzji wydanej po prawidłowej analizie ww. istotnych okoliczności.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpis od skargi).