Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1857/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 9.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4.
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3111/14 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3111/14 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

I.

Dnia 17 maja 2012 r. M.D., (dalej: "skarżący"), złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Wcześniej bo 15 maja 2012 r. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustalenie powierzchni PEG dla działki ewidencyjnej 192/3 położonej w miejscowości [...]

W dniu 13 sierpnia 2012 r. nastąpiła weryfikacja terenowa powierzchni PEG ww. działki, zaś w listopadzie 2012 r. przeprowadzono czynności kontrolne w sprawie programu rolnośrodowiskowego i stwierdzono pow. działki x – 0,39 ha wobec zadeklarowanej 0, 64 ha.

Wobec niespełnienia wymaganych warunków pismem z 7 grudnia 2012 r. skarżący cofnął część wniosku dotyczącego działek rolnych O ( wycofano 0,90 ha) i R (wycofano 1 ha).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. w dniu 19 kwietnia 2013 r. wydał decyzję w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w łącznej kwocie 6976,20 zł. W części wycofanej umorzono postępowanie.

Na skutek odwołania skarżącego decyzją z [...] września 2013 r. uchylono decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania wobec braku rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów transakcyjnych oraz żądania strony przyznania płatności rolnośrodowiskowej do pow. 0,90 ha działki O oraz pow. 1 ha działki R.

II.

Decyzją z 19 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowskową na 2012 r. w łącznej wysokości 8976,20 zł.

Na skutek odwołania skarżącego decyzją z 8 maja 2014 r. Dyrektor [...] OR ARiMR uchylił decyzję z [...] kwietnia 2013 r. ponieważ decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia dotyczącego działek rolnych O i R, została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a, art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2007, Nr 64, poz.427).

III.

Decyzją z dnia [..] czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O.:

- umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej do działki rolnej O i R,

- przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w wysokości 7821,80 zł w tym:

z tytułu realizacji Pakietu 4 do pow. 4,78 ha w wysokości 4024,88 zł, Pakietu 8 do pow. 4,69 ha w wysokości 1969,80 zł i pakietu 5.1. do pow. 14,18 ha w wysokości 1827,12 zł oraz nakazał wnioskodawcy realizację działań mających a celu usunięcie niezgodności stwierdzonych w kontroli na miejscu (raport z 25 listopada 2012 r.) w tym na działce X na pow. 0,20 h.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. zaskarżoną decyzją z [...] września 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ powołał wyniki kontroli z której wynikało, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności na działkach O, P, R, S wynosi 10,08 ha z czego powierzchnia niewykoszona 0,19 ha. Ponieważ różnica w wysokości 15,50 -10,08 wynosi 5, 42 ha to przekracza 20% i dlatego zmniejszono znacząco płatności rolnośrodowiskowe.

Powołując § 3 i 13 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" organ wskazał, że przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowskowej przysługującej od działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek nie większą niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapt drugi rozporządzenia nr 1122/2009 określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Działka rolna jest definiowana zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. i oznacza zwarty obszar gruntu zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący jedną grupę upraw. W przypadku gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej wyznaczane są na podstawie konkretnego użytkowania. Powierzchnie gruntu uznane za nieużytkowane rolniczo nie mogą być włączone do powierzchni działki rolnej.

Płatności rolnośrodowiskowe przysługują więc od powierzchni użytkowanych rolniczo utrzymywanych zgodnie z normami i wymogami w ramach danego pakietu i wariantu nie większej niż maksymalna powierzchnia kwalifikowana wyznaczona w systemie informacji geograficznej.

Zdaniem organu II instancji skarżący niesłusznie utożsamia przeprowadzone czynności kontrolne dotyczące wyznaczenia powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru PEG z czynnościami kontrolnymi w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wymogów (kontrola powierzchniowa). Kontrola powierzchniowa (PEG) miała miejsce 13 sierpnia 2012 r. Organ podkreślił, że PEG to maksymalna powierzchnia, która wyznaczona jest przez ARiMR dla każdej działki ewidencyjnej, a którą potencjalnie rolnik może deklarować do płatności w danym roku. Wyznaczona w ten sposób powierzchnia maksymalna wyniosła 15,50 ha.

Fakt dokonania przez skarżącego modyfikacji powierzchni poprzez wycofanie wniosku z 7 grudnia 2012 r. został uznany przez ARiMR za jego zmianę a organ uznał tym samym, że skarżący zadeklarował na działce ewidencyjnej nr 192/3 powierzchnię 15,50 ha. Taka powierzchnia powinna spełniać wymogi § 2 i 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. do przyznania płatności rolnośrodowskowej.

Organ podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania jaką powierzchnię gruntów faktycznie uprawia i a więc tym samym spełnia warunki o jakich mowa w § 2 i 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. Musi także pamiętać, że deklaracja w tym zakresie nie może przekroczyć wyznaczonej przez ARiMR powierzchni PEG. Deklaracja powierzchni działek rolnych we wniosku oznacza, że powierzchnie te spełniają warunki otrzymania danej płatności i to na rolniku spoczywa obowiązek ustalenia ich właściwej powierzchni. Gdy zostanie stwierdzona różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu zastosowanie mają przepisy art. 16 ust. 3-6 rozporządzenia Komisji UE nr 65/20011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.L. 25 z 28 stycznia 2011, str. 8).

Przeprowadzona u skarżącego w listopadzie 2012 r. kontrola wykazała, że tereny zgłoszone do płatności stanowią od kilku lat teren nieużytkowny rolniczo porośnięty chwastami i krzewami, które są często niewidoczne na sporządzanych fotografiach i w związku z tym nie zostały zakwalifikowane do płatności. Ustalenia kontroli są prawidłowe. Do powierzchni działek rolnych wliczono powierzchnie uznane przez inspektorów za użytkowane rolniczo. Na podstawie wyników kontroli organ uznał, że skarżący w złożonym wniosku do płatności zgłosił powierzchnie nie użytkowane przez niego rolniczo w 2012 r.

Organ wskazał także że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) nie jest tożsama z powierzchnią działki rolnej. PEG to maksymalny kwalifikowany obszar, który potencjalnie może być kwalifikowany do płatności obszarowych i uprawniany przez rolnika w ramach danej działki ewidencyjnej. Stanowi obszar powstały w wyniku odjęcia od powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej obszarów zajętych pod budowę, stawy, zadrzewienia, zakrzaczenia. Działka rolna to obszar zwarty gruntu na którym rolnik prowadzi uprawę. Jeżeli weryfikacja PEG w terenie w dniu 13 sierpnia 2012 r. ustaliła powierzchnię PEG na 15,50 ha i taką powierzchnię maksymalną zadeklarował skarżący we wniosku, to wyniki kontroli przeprowadzonej w listopadzie 2012 r. nie potwierdziły aby cała deklarowana na działce powierzchnia była w tym roku użytkowana przez skarżącego. Stwierdzono na niej obszary nieużytkowane rolniczo porośnięte chwastami i krzewami oraz niewykoszone.

Ostatecznie organ uznał, że skarżący nie wypełnił swoich zobowiązań wynikających ze złożonego 17 maja 2012 r. wniosku bowiem powierzchnia działek rolnych deklarowanych do przyznania płatności w 2012 r. nie odpowiadała faktycznej powierzchni działek rolnych utrzymywanych zgodnie z normami i wymogami stwierdzonymi w raporcie 214/OR07/0000408.

IV.

M.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 kwietnia 2015 r. oddalił skargę.

WSA stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i podzielił ustalenia i ocenę zaprezentowaną przez organ.

Zdaniem Sądu I instancji ustalenia organu zostały niewadliwie oparte na czynnościach kontrolnych przeprowadzonych u skarżącego w listopadzie 2012 r. podczas której kontrolujący ustalili powierzchnię kwalifikowaną do płatności. Na podstawie kontroli okazało się, że powierzchnia faktycznych upraw jest znacznie mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku skarżonego o płatność. W trakcie kontroli nie zostały zakwalifikowane do płatności obszary działki ewidencyjnej 192/3 zakrzaczone, zadrzewione, z nieskoszonymi trawami i uschniętymi chwastami. Mimo, że zadeklarowana powierzchnia mieściła się w powierzchni PEG, nie spełniała jednak wymogów § 2 i 3 oraz 13 ust. 2a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". WSA stwierdził, że o ile jednak PEG wyznacza ARiMR to powierzchnię działki rolnej wskazuje rolnik, gdyż tylko on wie jaki obszar gruntu jest obszarem użytkowanym przez niego rolniczo. Wypełniając wniosek o płatność skarżący podpisał oświadczenie o zapoznaniu się z zasadami przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem (pkt IX ppkt 3) a tym samym potwierdził, że zapoznał się z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

W związku z tym WSA uznał, że brak jest podstaw do zarzucania organowi naruszenia zaskarżoną decyzją art. 8 i 9 k.p.a. Przywołując obszernie orzecznictwo WSA wskazał, że są to takie sytuacje, w których ewidentnie strona nie wie lub nie jest w stanie samodzielnie poradzić sobie przy czynnościach przed organem administracji. W ocenie Sądu taka sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodziła. Skarżący złożył oświadczenie o zapoznaniu się z odpowiednimi i obowiązującymi przepisami prawa oraz wystąpił do ARiMR o wyliczenie powierzchni PEG, co świadczyło o tym, że rzeczywiście zaznajomił się z obowiązującymi przepisami prawa, poznał pojęcia ustawowe istotne z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawnych, skoro się nimi posługiwał. Jego wniosek z 15 maja 2012 r. był jasny gdyż skarżący wnosił o ustalenie PEG, zatem nie wymagał więc żadnego uzupełnienia czy wyjaśnienia.

Co prawda skarżący domagał się ustalenia tej powierzchni na poziomie 18 ha to jednak nie może to skutkować koniecznością informowania go o różnicy pomiędzy PEG a powierzchnią działki rolnej ustaloną dla płatności rolnośrodowiskowych. Dopiero gdy w wyniku przeprowadzonych kontroli a w szczególności zarzutów skarżącego do ich wyników organ powziął informację, że skarżący utożsamia te dwa pojęcia pismem z 6 grudnia 2012 r. wskazał pow. PEG na 15,5 ha i jednocześnie poinformował, że " jednolita płatność obszarowa lub płatność ONW zostanie przyznana do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż wskazany (...) maksymalny kwalifikowany obszar wyznaczony dla danej działki ewidencyjnej". Powołano także podstawę prawą tj. art. 28 ust. 1 lit C Rozporządzenia 1122/2009. Wątpliwości skarżącego zostały następnie wyjaśnione w piśmie organu z 12 marca 2013 r. będącym odpowiedzią organu na zastrzeżenia kontroli.

Zdaniem Sądu I instancji taki przebieg postępowania i podejmowane przez organ czynności, wbrew twierdzeniom skarżącego wypełniają dyspozycję art. 8 i 9 k.p.a.

WSA podkreślił, że gdyby przyjąć rozumowanie skarżącego to należałoby dojść do wniosku, że organ w każdej sytuacji, powinien zakładać nieznajomość prawa przez stronę i wyprzedzać niejako podejmowane przez stronę działania tak aby doprowadzić do wydania decyzji zgodnie z wolą strony. W ocenie Sądu, takie postępowanie nie mieściłoby się w zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. ponieważ nakładałby na organ niewspółmiernie duże i nieproporcjonalne obowiązki względem obywatela a z pominięciem stojącego na równi ze słusznym interesem obywatela interesem społecznym.

WSA wyjaśnił, że skoro skarżący miał wątpliwości co do rozumienia tych pojęć, mógł zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2013, poz. 173), zwrócić się o udzielenie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów k.p.a., które co do zasady stosuje się do postępowań z zakresu przyznawania pomocy unijnej, z mocy art. 21 ust. 1 ustawy powołanej wyżej.

W tym stanie rzeczy zdaniem WSA, nie było podstaw do obciążania organu skutkami wynikającymi z utożsamiania prze stronę dwu pojęć: powierzchni PEG i powierzchni działki rolnej, ponieważ organ działał zgodnie z prawem, dokonał kontroli i ustalenia powierzchni PEG – zgodnie z wnioskiem strony, którym był związany a następnie po modyfikacji wniosku przez stronę dokonał kontroli powierzchni zadeklarowanej przez stronę działki w aspekcie jest rolniczego wykorzystania. Ustalenia kontroli doprowadziły organ do nie budzących wątpliwości wniosków, że zadeklarowana powierzchnia gruntów nie w całości spełnia normy i wymogi w ramach deklarowanego pakietu rolnośrodowiskowego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M.d. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokowi zarzucił naruszenie:

a) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z § 2 i 3 oraz 13 ust. 2 a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybów przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że brak było podstaw do skutecznego zarzucenia organowi naruszenia artykułów 8 i 9 k.p.a. a w konsekwencji uznanie, iż nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi, skutkujące przyjęciem, że zarówno decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., jak też utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji tj. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. były prawidłowe, mimo iż w ramach postępowania o przyznanie tejże płatności:

a) organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, poprzez: utwierdzenie skarżącego w błędnym przekonaniu co do rzeczywistej wielkości powierzchni zadeklarowanej przez niego we wniosku o przyznanie płatności na skutek wskazanej w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. powierzchni PEG wielkości 15,5 ha zaniechanie dokonania wyjaśnienia skarżącemu w odpowiednim czasie - tj. najpóźniej w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. zawierającym informację o ustalonym obszarze PEG, a nie jak miało to miejsce faktycznie dopiero w piśmie z dnia 12 marca 2013 r. - różnicy pomiędzy powierzchnią PEG a powierzchnią działek rolnych deklarowanych do płatności.

b) Wojewódzki Sąd Administracyjny również błędnie przyjął, że organy (zarówno I jak i II instancji) działały zgodnie z prawem, całkowicie pomijając ocenę kwestii wielkości PEGu wyznaczonego i podtrzymywanego przez organ mimo odmiennych ustaleń faktycznych wynikających z równocześnie przeprowadzonej przez inspektorów organu kontroli w gospodarstwie skarżącego, jak też wskazał na brak podstaw do utożsamiania przez Skarżącego powierzchni PEG z powierzchnią działki rolnej przy jednoczesnym przyznaniu w treści uzasadnienia skarżonego wyroku, iż pojęcia te/powierzchnie jakkolwiek nie są tożsame to w praktyce w konkretnej sytuacji mogą się pokrywać.

Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu I instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

Powyższe oznacza, że Sąd kasacyjny nie może zajmować się kwestiami, które nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach skargi kasacyjnej.

Sąd II instancji bierze z urzędu pod uwagę jedynie przyczyny nieważności postępowania sądowoadmnistracyjnego, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie wystąpiła.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2).

Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. a mianowicie naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z § 2 i 3 oraz 13 ust. 2 a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybów przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy".

Podniesione uchybienia proceduralne w istocie sprowadzają się do zarzutu, że organ pomiędzy kontrolą wielkości PEG (w sierpniu 2012r.) a kontrolą powierzchni deklarowanych do płatności powierzchni działek (w październiku 2012 r.) nie udzielił skarżącemu stosownych wyjaśnień, wskutek których skarżący mógłby zmodyfikować wniosek. Dopiero w piśmie z 12 marca 2013 r. organ wskazał na różnice pomiędzy powierzchnią PEG a powierzchnią działki rolnej.

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wskazać należy, że jest on chybiony. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jeśli chodzi o płatności rolnośrodowiskowe to na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Ponadto w postępowaniu o przyznanie płatności jedynie na żądanie strony zapewnia się jej czynny udział w postępowaniu. Natomiast w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. (vide: wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 569/15).

Ponadto z unormowań ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika odmienne uregulowanie zasad prowadzonego postępowania administracyjnego w szczególności co do ciężaru dowodu oraz obowiązków informacyjnych organu. Beneficjent przyjmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe zdany jest w dużym stopniu na własną samodzielność w zdobywaniu stosownych informacji oraz reagowaniu na zmiany sytuacji faktycznej (np. anomalie pogodowe, szkody spowodowane przez dzikie zwierzęta i in.). Przerzucanie tych obowiązków na organ, z powołaniem się na przepisy k.p.a., nie jest w tej sytuacji zasadne.(vide: wyrok NSA z 22 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 1765/15). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podzielił cytowane wyżej poglądy prawne.

Idąc tym tokiem rozumowania należy podkreślić, że w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.). Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ administracji ma obowiązek: zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Należy również zauważyć, że omawiana ustawa w art. 21 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że nie doszło do naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej czyli art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z § 2 i 3 oraz 13 ust. 2 a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybów przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy".

Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący złożył oświadczenie o zapoznaniu się z obowiązującymi przepisami prawa.

Dlatego też słusznie uznał Sąd I instancji, że organ w tego rodzaju postępowaniu ma ściśle określone obowiązki, w których nie mieści się obowiązek pouczeń i obowiązek informacyjny, o ile taki wniosek nie zostanie przez zainteresowanego zgłoszony.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.