Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 559/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
article: art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1, art. 21, art. 23
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 194
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił podatek od nieruchomości za 2021 r. w kwocie [...]zł dla L. G. i G. G. właścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] oraz lokalu stanowiącego odrębną własność, położonego w [...] przy ulicy [...]/lok[...].

Z akt sprawy wynika, że firma A Sp. z o.o. w B. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2019 r., 2020 r. i 2021 r. uznając, że jest właścicielem ww. nieruchomości. Zgodnie jednak z zapisami ksiąg wieczystych nieruchomości te stanowią własność L. G. i G. G. na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej. Organ podatkowy mając na uwadze dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków oraz dane zawarte w księgach wieczystych ustalił, że spółka nie jest ujawnionym właścicielem/współwłaścicielem i tym samym nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Od powyższej decyzji firma A Sp. z o.o. w B. złożyła odwołanie wskazując, że ww. nieruchomości stanowią własność spółki powstałej w ramach skutecznego przekształcenia jednoosobowej działalności L. G. prowadzonej pod firmą " B". Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w trybie autokontroli i uznanie spółki za właściciela nieruchomości, ewentualnie uchylenie decyzji przez organ odwoławczy i orzeczenie co do istoty sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania spółki firma A Sp. z o.o. w B..

W uzasadnieniu postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną postępowania podatkowego. Kolegium wyjaśniło, że określona w odwołaniu decyzja o numerze [...], która zostałaby doręczona spółce A jako podatnikowi podatku od nieruchomości nie istnieje. Natomiast w aktach znajduje się decyzja o innym numerze niż podany przez pełnomocnika spółki dotycząca wskazanych w odwołaniu nieruchomości, która doręczona została podatnikom, tj. L. G. i G. G.. Jak wynika z akt podatkowych spółka nie jest właścicielem ww. nieruchomości. Są nimi natomiast określeni w tej decyzji podatnicy - osoby fizyczne, którym decyzja została skutecznie doręczona i którzy ani wspólnie ani każde z osobna odwołania nie złożyli.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając naruszenie:

1. art. 220 ustawy z dnia 29sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 – dalej: "o.p.") w z w. z art. 133 § 1 o.p. oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 – dalej: "u.p.o.l."), poprzez błędne przyjęcie, przez organ II instancji, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną postępowania, podczas gdy skarżąca jest właścicielem nieruchomości, a tym samym jest równocześnie podatnikiem podatku od nieruchomości stosowanie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.;

2. art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p. w związku z art. art. 2 KSH, art. 551-570 KSH oraz art. 5841, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co przedłożyło się na brak zastosowania przepisów KSH zawierających całościową regulację procesu przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową oraz skutków wynikających z konstytutywnego wpisu Spółki kapitałowej do rejestru przedsiębiorców i wynikającego z tego interesu prawnego skarżącej do wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze strony postępowania;

3. art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nieodpowiadającego wymogom określonym w tym przepisie, w tym przede wszystkim zignorowanie przez organ II instancji kluczowej okoliczności mającej istotny wpływ na wynik postępowania, tj. powstała w wyniku przekształcenia spółka jest wyłączonym właścicielem nieruchomości, co wynika w sposób jednoznaczny z konstytutywnego wpisu skarżącej do rejestru przedsiębiorców. Przesądza to istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego, co uprawnia ją do wzięcia udziału w postępowaniu podatkowym w charakterze strony postępowania.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").

W skardze wyjaśniono, że sporne nieruchomości zostały nabyte przez L. G. oraz G. G. w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej i zgodnie z ich wolą były przeznaczone oraz w całości wykorzystywane dotychczas na potrzeby prowadzonej przez L. G. działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą B L. G. ("firma B"). Obecnie nieruchomości stanowią własność spółki powstałej w ramach skutecznego przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej L. G.. Spółka została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] kwietnia 2019 r. Z tą datą spółka uzyskała osobowość prawną i jest kontynuatorem wszelkich stosunków cywilnoprawnych wiążących uprzednio firmę B. Tytuł prawny firma A do ww. nieruchomości nie wynika z wpisu prawa własności do księgi wieczystej. W polskim systemie prawnym ksiąg wieczystych obowiązuje zasada deklaratywnego, a nie konstytutywnego, wpisu do księgi wieczystej. W tym modelu dokonanie wpisu oznacza jedynie ujawnienie (rejestrację) zmian stanu prawnego nieruchomości. Natomiast sam obrót może odbywać się "pozaksięgowo". Przede wszystkim nie wymaga wpisu konstytutywnego nabycia (a zwłaszcza przeniesienia) prawa własności. Na koniec skarżąca dodała, że jako prawowity właściciel nieruchomości faktycznie uiszcza podatek od nieruchomości. Jednakże w wyniku błędnego działania organu II jak i I instancji, skarżąca została pozbawiona formalnoprawnego statusu podatnika podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że argumenty skarżącej przedstawione w skardze nie wpływają na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez Kolegium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Jak wynika ze sprawy, skarżąca spółka konsekwentnie prezentuje stanowisko, że nie wpis w księdze wieczystej decyduje o prawie własności, a w rezultacie przesądza o podmiotowości podatnika podatku od nieruchomości.

Organ stwierdził natomiast, że w niniejszej sprawie skarżąca nie mogła być uznana za podatnika podatku od nieruchomości, a tym samym stronę postępowania odwoławczego, ponieważ wskazane przez nią nieruchomości stanowią przedmiot współwłasności osób fizycznych - L. G. i G. G., a nie skarżącej spółki.

Zdaniem Sądu danych dotyczących własności wynikających z ksiąg wieczystych nie można podważać powołując się na dokumenty, których rolą nie było rozstrzyganie kwestii własnościowych. Należy podkreślić więc, że w sprawach dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości, organ podatkowy nie ma uprawnień do podważania zgodności z prawem wpisów zawartych w księdze wieczystej, objętych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a zatem wpisów zawartych w dziale II, dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości.

Wpis prawa własności w księdze wieczystej jest bowiem orzeczeniem sądu cywilnego, a w konsekwencji jego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Dodatkowo stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204), prawo ujawnione tego rodzaju wpisem objęte jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. To natomiast, że powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może być obalone w oparciu o dostępne środki dowodowe nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu, w którym kwestia ta stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku, że może to nastąpić także w postępowaniu administracyjnym. Należy bowiem zwrócić uwagę, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej, jest zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracyjny nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś oczywiście prawnie dopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2100/14 i z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2202/19).

Respektując zatem konsekwencje prawne wynikające z owego domniemania, jego skuteczne obalenie możliwe jest jedynie poprzez zmianę istniejącego w księgach wieczystych wpisu.

Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2338/98, LEX nr 47173), a który to pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, zasada wyrażona w art. 3 ustawy z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach.

Natomiast ewidencja gruntów i budynków, stosownie do art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm. - dalej: "u.p.g.k.") stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Ewidencja gruntów obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków, a także dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych i innych osób władających nieruchomościami. Wpisów oraz zmian podmiotowych i przedmiotowych dokonuje się w ewidencji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej, opracowań geodezyjno-kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z art. 21 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Zatem, w myśl cytowanego przepisu, podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te dotyczą m.in. rodzajów użytków gruntowych, powierzchni gruntów, czyli wskazują na przedmiot opodatkowania. Ewidencja zawiera także dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując ustaleń w sprawie organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 o.p., stanowią więc dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji.

Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono, że użyty w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości winny zostać uwzględnione - jak powyżej wskazano - zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków, przy czym informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. wyroki z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3226/12 i z 13 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1116/14). Chcąc zatem podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie). Należy pamiętać, że organ prowadzący ewidencję (starosta) nie rozstrzyga kwestii prawnych dotyczących własności, ale opiera się w tym zakresie na informacjach przekazanych przed odpowiednie podmioty: sądy, notariuszy, właściwe organy administracji publicznej (art. 23 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne; Dz. U. z 2017 r., poz. 2101, ze zm.)

Mając to na uwadze Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo stwierdziło, że spółka nie jest uprawniona do złożenia odwołania od decyzji ustalającej podatek od ww. nieruchomości za 2021 r., ponieważ wskazane w tej decyzji nieruchomości stanowią własność osób fizycznych, co wynikało z wypisów z ksiąg wieczystych i z ewidencji gruntów i budynków. To oznacza, że spółka nie była stroną postępowania odwoławczego.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.