Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 151/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81a
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., znak: [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z [...] r. nr [...].

Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z 16 stycznia 2006 r. J. M., B. M., M.Ż. i Z. Ż. (dalej w skrócie "wnioskodawcy") wystąpili do Prezydenta Miasta P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. przy ul. A 6 i ul. B 36, obręb [...], składającej się z działek: 192/2, 192/3, 192/4, 192/5, 192/6, 192/7, 192/8, 192/9, 192/10, 193/2, 193/3, 193/4, 193/5, 193/6, 193/7, 193/8, 193/9, 250, 251, 252.

Postanowieniem z [...] maja 2006 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4, art. 26 § 2 i § 3, art. 123 k.p.a., wyznaczył Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia sprawy z ww. wniosku w zakresie działek: 192/2, 192/3, 192/4, 192/5, 192/6, 192/7, 192/8, 192/9, 192/10, 193/2, 193/3, 193/6, 193/7, 193/8, 193/9, 250, 251, 252.

Postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (określany też dalej jako "organ I instancji"), zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku ww. osób w części dotyczącej działki nr 193/2.

Decyzją z [...] czerwca 2013 r. organ I instancji, orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców działek: nr 250/1, nr 193/6, nr 193/7, nr 193/8, nr 193/9, położonych P., w obrębie [...] i zobowiązał ich do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 8.232,48 zł; odmówił zwrotu działek: nr 250/2, nr 251, nr 192/10, nr 192/9, nr 192/8, nr 192/7, nr 192/6, nr 192/5, nr 192/4, nr 192/3, nr 192/2, nr 193/3, nr 193/4, nr 193/5 oraz umorzył postępowanie w zakresie działki nr 252.

Po rozpatrzeniu odwołania B. S., reprezentowanego przez K.K., Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując na uchybienia proceduralne i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Przy piśmie z 18 czerwca 2014 r. organ I instancji przekazał, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. do Prezydenta Miasta P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wniosek J. M., B. M., M. Ż. i Z.Ż. z 16 stycznia 2006 r. o zwrot działek nr 193/4 i nr 193/5.

Wnioskodawcy w piśmie z 26 czerwca 2014 r. oświadczyli, że wycofują wniosek o zwrot działki nr 193/2, a pismem z 17 lipca 2014 r. wycofali wniosek o zwrot działki nr 193/3.

Postanowieniem z [...] lipca 2014 r. organ I instancji, podjął z urzędu zawieszone postępowanie w części dotyczącej działki nr 193/2.

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji, umorzył postępowanie w zakresie działki nr 193/3, a decyzją z [...] sierpnia 2014 r. postępowanie w zakresie działki nr 193/2.

W piśmie z 2 kwietnia 2015 r. wnioskodawcy cofnęli wniosek z 16 stycznia 2006 r. w części dotyczącej działek: 192/2, 192/3, 192/4, 192/5, 192/6, 192/7, 192/8, 192/9, 192/10, 193/2, 193/4, 193/5, 193/6, 193/7, 193/8, 193/9, 251, 252, precyzując: "W związku z powyższym wnioskiem o zwrot objęta pozostaje (...) część działki (...) 250 (z wyłączeniem niewielkiej części od strony południowej, która znajduje się w liniach rozgraniczających ul. A)."

Decyzją z [...] grudnia 2015 r. organ I instancji orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców działki nr 250/1 o pow. 0,1745 ha, położonej w P. przy ul. A i zobowiązał ich do zwrotu na rzecz Gminy Miasta P. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 3.341,28 zł; odmówił zwrotu działki nr 250/2 i umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe, w zakresie działek nr: 192/2, 192/3, 192/4, 192/5, 192/6, 192/7, 192/8, 192/9, 192/10, 193/6, 193/7, 193/8, 193/9, 251 i 252.

Rozpatrując odwołanie Prezydenta Miasta P., Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W piśmie z 7 listopada 2016 r. wnioskodawcy sprecyzowali, że wnoszą o zwrot części działki nr 250 odpowiadającej części wykupionej w 1967 r. działki nr 3, stanowiącej działkę nr 250/1, wyrysowaną na mapie prawnej z projektem podziału z 9 grudnia 2010 r. nr ewidencyjny [...] i cofnęli wniosek dotyczący części działki nr 250 stanowiącej działkę nr 250/2, wyrysowaną na ww. mapie.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. organ I instancji umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe, w zakresie działek nr 192/2, 192/3, 192/4, 192/5, 192/6, 192/7, 192/8, 192/9, 192/10, 193/6, 193/7, 193/8, 193/9, 250/2, 251 i 252, w obrębie [...].

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] organ I instancji, na podstawie art. 142 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 121 z późn.zm. – w skrócie "u.g.n."), odmówił wnioskodawcom zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. A 6, oznaczonej numerem działki 250/1 o pow. 0,1745 ha (powstałej z podziału działki nr 250) wyrysowanej na mapie prawnej z projektem podziału z dnia 9 grudnia 2010 r. nr ewidencyjny [...], wywodzącej się z nieruchomości wykupionej przez Skarb Państwa w 1967 r., oznaczonej wówczas numerem działki 3 o pow. 0,2577 ha, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "C".

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J. M., B.M., M. Ż. i Z. Ż..

Postanowieniem z [...] października 2018 r. Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez B. M., M. Ż. i Z. Ż..

J. M. w odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o zwrocie działki nr 250/1 na rzecz wnioskodawców, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wybiórcze potraktowanie zebranych w toku postępowania dowodów, niedokonanie wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów oraz wydanie orzeczenia nieuwzględniającego słusznego interesu wnioskodawców. Zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż na terenie działki nr 250/1 został zrealizowany cel wywłaszczenia tj. realizacja osiedla mieszkaniowego "C".

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn.zm. – dalej "k.p.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył brzmienie art. 136 ust. 1-3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1 u.g.n., w wersji obowiązującej na dzień wydania niniejszej decyzji. Następnie odwołując się wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 (OTK-A 2014/3/31), który orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – wyjaśnił, że przyjmuje się, iż ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat terminów uregulowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego.

Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że aktem notarialnym umową sprzedaży Rep. [...] z dnia [...] października 1967 r. Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. z 1961 r. Dz.U. nr 18, poz. 94 – w skrócie "ustawa z 1958 r."), od J. K., K. C., J.C., M. C. i W. Ż., część nieruchomości położonej w P. przy ul. B 36, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącą działkę zabudowaną nr 3 o pow. 2577 m2, wyrysowaną na mapie z dnia 6 lutego 1962 r. L. dz. ewid. 6/62.

Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w P. z [...] r. sygn. akt [...] spadek po K. C. nabyły: J. C., M.C., J. K. i W. Ż..

Postanowieniem z [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P.. ponownie orzekł o stwierdzeniu nabycia spadku po K. C. wskazując jako spadkobierczynie, jak poprzednio: J.C., M.C., J. K. i W. Ż. W postanowieniu Sąd stwierdził ponadto, że spadek po M.C. nabyły: J. K., J. C. i W. Ż; spadek po J.K. nabyła H. M., po której spadkobiercami są J. M. i B. M.; spadek po J.C. nabyli: W. Ż., J. M. i B. M., a spadkobiercami po W. Ż. są: M.Ż. i Z. Ż.

Objęta roszczeniem zwrotowym część działki nr 250, określona na mapie z 9 grudnia 2010 r. nr ewid. [...] jako działka nr 250/1, odpowiada części wywłaszczonej działki nr 3 o pow. 2577 m2 z mapy z 6 lutego 1962 r. nr 6/62.

Działka nr 250 położona w P., w obrębie [...], stanowi z mocy prawa własność Gminy P. zgodnie z decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 1992 r. nr [...] i jest uregulowana w księdze wieczystej [...]. Księga wieczysta została założona 6 października 1967 r. dla nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa aktem notarialnym umową sprzedaży Rep. [...] z [...] października 1967 r. Objęta księgą działka nr 250 opisana jest symbolem B - tereny budowlane.

Według organu odwoławczego dokumentem, z którego należy w okolicznościach sprawy wywieść cel publiczny uzasadniający odjęcie tytułu własności jest akt notarialny - umowa sprzedaży z [...] października 1967 r. W akcie notarialnym powołano się na zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany z [...] grudnia 1958 r. znak [...] mające dotyczyć budowy osiedla mieszkaniowego pod nazwą C, podając, że na ten cel została przeznaczona działka nr 3. Zarówno zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej Nr [...] jak i załącznika graficznego do zaświadczenia nie odnaleziono, toteż nie ma możliwości przeprowadzenia dowodu z tego dokumentu (vide: pisma Prezydenta Miasta P. z 22 czerwca 2009 r., 18 stycznia 2011 r., 15 czerwca 2011 r., 14 lipca 2011 r., pisma Archiwum Państwowego w Ł. z 18 czerwca 2009 r. i 22 czerwca 2017 r., pisma Archiwum Państwowego w P. z 18 sierpnia 2009 r. i 17 listopada 2014 r., pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. Archiwum Zakładowego z 22 grudnia 2014 r., pismo [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z 11 stycznia 2017 r., notatki z kwerend akt w Archiwum Państwowym w P.. z 4 kwietnia 2017 r. i 24 lipca 2017 r., notatka z kwerendy akt w Urzędzie Miasta P. z 22 czerwca 2017 r.).

Z uwagi na brak zasadniczego dowodu, jakim jest zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...], organ wskazał, że z dokumentu zatytułowanego "Informacja w sprawie nieruchomości położonej w P.. przy ul. B 36", podpisanego przez Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P.- R.K. wynika, że zabudowana część przedmiotowej nieruchomości od strony południowej, a zatem sporny obszar działki nr 250, "wchodzi swymi granicami w D i objęta jest lokalizacją szczegółową tegoż osiedla nr [...] z [...].12.1958 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany" - chodzi o obszar 2577 m2, którego północną granicę stanowi rzeka E (dawna działka nr 3). Podkreśla się, że w dokumencie tym podano inną nazwę osiedla (D) aniżeli w akcie notarialnym (C) powołując jednak to samo orzeczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...]. W protokole wymieniona została również nazwa Spółdzielni F. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że dokument pochodzi z czasu sprzed zawarcia aktu notarialnego w 1967 r., bowiem opisuje nieruchomość wg jej stanu wcześniejszego i dotyczy przyszłego wówczas roku 1965. W dokumentach pochodzących z lat 1972, 1973 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. również posługiwało się nazwą D (protokół nr [....] z 26 lipca 1972 r., pisma z 22 marca 1973 r.), czy dzielnica [...] (pismo z 11 lipca 1964 r.).

Organ zaznaczył przy tym, iż działka nr 3 zlokalizowana była w pobliżu tzw. hali G. przy ul. G. W niektórych dokumentach włączonych do akt sprawy organy i osoby zainteresowane posługiwały się sformułowaniem "osiedle przy Hali G." (dokumenty pochodzące z Archiwum Państwowego w P..), podając że nieruchomość wchodzi w skład osiedla przy Hali G. (pismo Prezydium M.R.N. w P. z 30 kwietnia 1964 r.).

Ponadto, w piśmie z 15 marca 2017 r. Prezydent Miasta P.. poinformował, w odpowiedzi na wezwanie organu, że dokumentacja dotycząca lokalizacji szczegółowej osiedla "C" została przekazana do Archiwum Państwowego w P., akta l.p. od [...] do [...]: [...] – [...] – [...]. Przeprowadzający kwerendę pracownik organu odnotował, że pod sygnaturami 3229 i 3228 znajdują się plany zagospodarowania przestrzennego [...] – [...], brak natomiast wskazania na nazwę "C".

Z kolei, na wydanej przez Archiwum Państwowe w P. kopii częściowej "szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego bloku mieszkaniowego w P..", na którym widnieje data 28 grudnia 1961 r. (uzgodnionego w 1959 r.), obejmującego przedmiotowy teren podano, że plan dotyczy osiedla mieszkaniowego "H".

Zdaniem organu powyższe ustalenia dowodzą, że posługiwano się zamiennie nazwami osiedla zlokalizowanego na przedmiotowym terenie: osiedle "C", osiedle "H", "D", dzielnica [...], osiedle przy G., [...] I. Bezspornym pozostaje natomiast, że cel pozyskania działki nr 3 został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego, przy czym w świetle przedstawionych danych nie można skutecznie powoływać się na nazwę osiedla wskazaną w akcie notarialnym z 1967 r. Wywłaszczenie pod osiedle mieszkaniowe przewidywał przepis art. 3 ust. 2 ustawy z 1958 r., obowiązujący w 1967 r.

Reasumując powyższe ustalenia Wojewoda [...] stwierdził, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego.

Przechodząc do ustalenia, czy cel ten został zrealizowany, organ wskazał, że na podstawie aktualnych dokumentów, sporny obszar usytuowany jest na terenie osiedla "D", co wynika z załącznika nr 1 do statutu osiedla (uchwała nr [...] Rady Miasta P. z 25 marca 2015 r.). "D" jako jednostka pomocnicza gminy zostało utworzone w 1998 r. (§ 2 Statutu), jednak funkcjonowało już wcześniej na tym terenie, bo w 1959 r. powstały pierwsze pięciokondygnacyjne bloki osiedla "D" (wydruk internetowy z artykułu z 16 grudnia 2011 r.). Niewątpliwie, w otoczeniu spornej nieruchomości, przy ul. A i ul. G., osiedle mieszkaniowe powstało i funkcjonowało już według stanu z dnia nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Istotnym pozostaje zatem odniesienie się do kwestii, czy sporna działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, w związku z czym należy ustalić, co na tym terenie było planowane. W "Informacji w sprawie nieruchomości położonej w P. przy ul. B 36" podano, że działający w 1962 r. Miejski Inspektorat Inwestycji przygotował w tym czasie pełną dokumentacje prawną do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. w dniu 11 października 1963 r. podjęło uchwałę nr [...] (powinno być [...]) w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonej przy B 36. Zapisano w "Informacji", że uchwała ta została anulowana uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nr [...] z dnia 18 stycznia 1964 r. z przyczyn prawnych - przepisy ustawy wywłaszczeniowej nie wymagały takiego aktu prawnego, uzasadniając że o potrzebie wywłaszczenia decyduje inwestor, w tym przypadku Miejski Inspektorat Inwestycji, na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej wydanej przez Prezydium - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury oraz na podstawie zatwierdzonego przez ten organ planu zagospodarowania.

Zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy uchwałą Nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P.. z dnia 11 października 1963 r. w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ul. B 36 stanowiącej współwłasność spadkobierców K. C., Prezydium działając na wniosek Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej i Miejskiego Inspektoratu Inwestycji PMRN w P.. postanowiło wywłaszczyć lub nabyć w drodze dobrowolnej umowy przedmiotową nieruchomość, w trybie ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Wykonanie uchwały powierzono Miejskiemu Inspektoratowi Inwestycji w P. w terminie do dnia 1 grudnia 1963 r.

Jak podano w piśmie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z 23 stycznia 1967 r. nr [...], nieruchomość położona w P. przy ul. B 36 zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego znajdowała się w rejonie przeznaczonym pod zabudowę wysoką - wielorodzinną, w zwartej zabudowie miasta. Stosownie do ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego, planu perspektywicznego miasta P., zatwierdzonego uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. nr [...] z dnia 2 czerwca 1964 r. (Dz. Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Nr [...], poz. 47 z dnia 22 września 1964 r.) teren działki nr 250 znajdował się w jednostce urbanistycznej K 2MWb, za wyjątkiem niewielkiego północnego fragmentu leżącego w jednostce K 1ZP. Symbol K 2MWb odnosił się do obszaru określonego jako zabudowa wielorodzinna o wysokości 5-11 kondygnacji, adaptacja nowego osiedla, uzupełnienie 3 budynkami o wysokości 11 kondygnacji, usługi handlowe i rzemieślnicze w pawilonach w pasie między osiedlem a halą targową i skwerem, a K 1ZP - do obszaru zieleni miejskiej urządzonej, adaptacji skweru przed halą targową, urządzenie zieleni izolacyjnej między terenami mieszkaniowymi, kolejowymi i trasą W-Z. Na wyrysie z planu widoczny jest obrys istniejącego wówczas budynku nieruchomości przy ul. B 36 i budynków usytuowanych po przeciwnej stronie ul. A.

Z materiału dowodowego wynika także, że na działce w dniu wywłaszczenia znajdował się budynek wielorodzinny o pow. 526,14 m2. W budynku mieściło się 10 lokali mieszkalnych, zajmowanych przez najemców.

Na "szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego bloku mieszkaniowego w P." z 1961 r. przedstawiono zestawienie budynków nowych. Na planie wyrysowany został również ww. budynek przy B 36, oznaczony numerem 12 i pozostałe zabudowania na nieruchomości. Budynek nr 12 został przewidziany zgodnie z planem do adaptacji, a zabudowania pozostałe - do wyburzenia w I-szym etapie.

W dokumencie "Informacja w sprawie nieruchomości położonej w P. przy ul. B 36" zapisano, że budynki znajdujące się na działce nr 3 (budynek mieszkalny murowany dwukondygnacyjny o kubaturze 2256 m3 i budynki gospodarcze) w planach zagospodarowania D przewidziane były do adaptacji ("w szczególności budynek mieszkalny"). Uzasadniano jednak, że w latach 1962 i 1963 wskutek robót niwelacyjnych związanych z budową osiedla nastąpiło "napływanie wody opadowej z części osiedla i silne zawilgocenie budynku ponad warstwę izolacyjną", "ziemię nawieziono na południową część działki (...) uniemożliwiając normalne korzystanie z budynku mieszkalnego do tego stopnia, że część lokali parteru musiała być opróżniona", a do Wydziału "wpłynęło szereg słusznych skarg właścicieli i lokatorów". Wskazano, że podczas narady 22 lutego 1965 r. ustalone zostało, że po wykupieniu nieruchomości przez Dyrekcję Budownictwa Osiedli Robotniczych w drugim półroczu 1965 r. nastąpi wyburzenie znajdujących się na posesji szop i komórek, a w perspektywie 2, 3 lat – rozebranie budynku mieszkalnego. Sformułowano ponadto do protokołu ustalenia, że południowa część nieruchomości od rzeki [...] winna być wykupiona, istniejące budynki winny ulec rozbiórce, a uzyskany teren wykorzystany pod budowę bloku mieszkalnego. Podobnie, do protokołu nr [...] z posiedzenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 3 lutego 1967 r. zapisano w punktach 1. i 4. o konieczności wyburzenia budynku i zagospodarowania terenu zgodnie z planem urbanistycznym osiedla.

Co istotne jednak, budynek był uwzględniony do zaadaptowania zarówno w planie z 1964 r., jak i w planie z 1961 r., co ponadto zostało potwierdzone w "Informacji". Podkreśla się, że dokumenty planistyczne nie przewidywały wyburzenia budynku i posadowienia w tym miejscy nowego, a to oznacza, że zapis w "Informacji" o słuszności wyburzenia budynku po wywłaszczeniu nie posiada dla organu mocy wiążącej przy dokonywaniu oceny, czy nieruchomość kwalifikuje się do zwrotu. Należy uznać w sprawie wartość dowodową dokumentów planistycznych, nie zaś zapisu z uzgodnień, które nie mają rangi dokumentu, a stanowią jedynie wyraz opinii osób biorących udział w spotkaniu. Ani "Informacja", ani protokół nr [...] nie mogą być zatem źródłem umożliwiającym dowodzenie omawianych faktów w obliczu posiadania dokumentów posiadających taką cechę. Nie może z kolei ulegać kwestii w przedstawionych okolicznościach, że to dokumenty planistyczne stanowią środek, który dowodzi istnienia oznaczonych faktów (adaptacji budynku), a tym samym prawdziwości twierdzeń o tych faktach. Przedstawione dokumenty planistyczne potwierdzają bezspornie, że istniejący na działce budynek przewidziany był do dalszego wykorzystania.

Ustalono nadto, że po nabyciu nieruchomości w 1967 r. zawarto umowy najmu lokali w budynku. Budynek był zarządzany przez Towarzystwo I z o.o., poprzednika prawnego Gminy P., które ponosiło koszty związane z remontem i utrzymaniem w należytym stanie do dnia rozbiórki (pismo Prezydenta Miasta P. z 26 czerwca 2012 r.). Budynek rozebrano w 2005 r. z uwagi na zły stan techniczny (pismo Prezydenta Miasta P. z 29 grudnia 2011 r.) na mocy decyzji nr [...] Prezydenta Miasta P. z [...] września 2004 r.

Budynek został rozebrany w 2005 r., a zatem 38 lat po wywłaszczeniu aktem notarialnym z 1967 r. Fakt pozostawania budynku na gruncie i jego wykorzystywania w tym czasie dla celów mieszkaniowych wielorodzinnych (osiedle mieszkaniowe), co wiązało się w oczywisty sposób z koniecznością wykonywania remontów i napraw w budynku, utrzymywania określonego stanu i przystosowywania do funkcji mieszkaniowych, który nie był w dniu wywłaszczenia w stanie nienaruszonym i wymagał podejmowania prac remontowo-naprawczych, oznacza spełnienie funkcji mieszkaniowych określonych w akcie nabycia. Z kolei, fakt rozebrania budynku w 2005 r. (12 lat po wejściu w życie przepisów art. 137 u.g.n.), co było koniecznością podyktowaną jego złym stanem technicznym, nie niweczy realizacji celu publicznego.

Zdaniem organu nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w akcie wywłaszczeniowym. W świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., jeśli cel wywłaszczenia został definitywnie osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości. Z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami poza tymi, jakim poddawane jest prawo własności przysługujące każdemu innemu podmiotowi.

Podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych 20 kwietnia 2017 r. ustalono, że aktualnie przedmiotowa nieruchomość, położna na terenach budownictwa wielorodzinnego (MW), jest niezabudowana, porośnięta trawą i drzewami: jesiony, brzoza, orzech włoski, samosiejki drzew owocowych i krzewów. Przez nieruchomość w kierunku północ - południe prowadzi chodnik z trylinki okrawężnikowany, ukośnie przebiega przejście częściowo z płyt chodnikowych i częściowo z bruku. W piśmie z 18 listopada 2010 r. Prezydent Miasta P. podał, że teren działki stanowi obecnie zieleń osiedlową. Od 2010 r. utrzymaniem zieleni i czystości na działce zajmuje się Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w P., a od stycznia 2011 r. działka znajduje się w strefie codziennego utrzymania czystości, na terenie dokonywano zabiegi pielęgnacyjne drzew, utrzymywano porządek i koszono trawę (pismo Prezydenta Miasta P. z 29 grudnia 2011 r.). Według Wojewody o dalszym wykorzystywaniu na cel wywłaszczenia określony jako osiedle mieszkaniowe świadczyć będzie także inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych, czy służących dojściu do istniejących bloków mieszkalnych. Nieruchomość nadal jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia dla potrzeb osiedla mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji bądź uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 81a k.p.a., przejawiające się w szczególności w:

a) wybiórczym, powierzchownym i subiektywnym podejściu do zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego polegającym na przyjęciu, że realizacja celu wywłaszczenia miała nastąpić poprzez adaptację a nie wyburzenie budynku mieszkalnego znajdującego się na spornej nieruchomości w dacie wywłaszczenia oraz, iż adaptacja ta została dokonana,

b) wydaniu rozstrzygnięcia, pomimo niewyczerpującego zebrania przez organy administracji dowodów niezbędnych dla poprawnego określenia celu wywłaszczenia, a w szczególności nieustalenie, przy uznaniu, iż budynek mieszkalny znajdujący się na spornej nieruchomości w dacie wywłaszczenia podlegać miał adaptacji, jaki był zakres planowanych prac adaptacyjnych oraz czy prace te zostały faktycznie wykonane,

c) wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości na niekorzyść skarżącego, w oparciu o tezy nie mające oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności poprzez przyjęcie, iż budynek mieszkalny znajdujący się na spornej nieruchomości miał podlegać adaptacji, podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób ocenić jednoznacznie, jakie działania w dacie wywłaszczenia zostały zaplanowane jako szczegółowe cele wywłaszczenia, jak również poprzez przyjęcie, iż znajdujące się obecnie na nieruchomości rosnące w sposób przypadkowy drzewa i krzewy oraz przejście częściowo z płyt chodnikowych i częściowo z bruku stanowią element infrastruktury osiedlowej, podczas gdy nie ustalono, aby urządzenia te powstały wskutek jakichkolwiek planowych działań, jak również nie ustalono podmiotu, który działania takie miałby podejmować,

d) zaaprobowanie wadliwego stanowiska organu I instancji dotyczącego ustalenia celu wywłaszczenia, które nastąpiło w oderwaniu od zebranego materiału dowodowego, a samo zdefiniowanie i konkretyzacja celu publicznego, na jaki została wywłaszczona nieruchomość, nastąpiło jedynie w oparciu o hipotezy organu I instancji oraz ciąg poszlak, które nie zostały w sposób należyty i wyczerpujący zweryfikowane.

Gdyby Sąd nie podzielił powyższych zarzutów i uznał poczynione ustalenia faktyczne za prawidłowe, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie jest zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia nieruchomość, na której po dokonaniu wywłaszczenia utrzymano stan dotychczas istniejący, polegający na dalszym wykorzystywaniu posadowionego na niej budynku mieszkalnego dla celów mieszkalnych bez przeprowadzenia jakichkolwiek prac adaptacyjnych, podczas gdy wskutek wywłaszczenia nie doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości, zatem nie nastąpiła żadna zmiana w porównaniu z wykorzystywaniem tej nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 12 sierpnia 2020 r. skarżący poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą kwestią sporną jest ocena, czy Wojewoda [...] utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, prawidłowo odmówił zwrotu nieruchomości nr 250/1 w P. przy ul. A 6 o pow. 0,1745ha, wywodzącej się pierwotnie z dz. nr 3 o pow. 0,2577ha, wykupionej przez Skarb Państwa w 1967 r. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "C", argumentując, że cel wywłaszczenia został w całości zrealizowany.

Punkt wyjścia do rozpoczęcia rozważań w tym zakresie winny stanowić przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204), regulujące problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z brzmieniem art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Po myśli art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pkt 1 - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pkt 2 - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

Z przywołanych wyżej unormowań wynika, że wydanie przez właściwy organ decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości wymaga ustalenia w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości dwóch zasadniczych kwestii, po pierwsze - jaki był cel wywłaszczenia, po drugie - czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach, o których stanowi art. 137 ust. 1 u.g.n. Trzeba mieć jednak na względzie, na co zresztą trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 (OTK-A 2014/3/31) ocena zbędności nieruchomości na cel określony w wywłaszczeniu poprzez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie odnosi się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego. Terminy te zaczęły obowiązywać: 7 – letni z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli z dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 242 u.g.n.), 10 – letni z dniem 22 września 2004 r. (art. 1 pkt 89 lit. a i art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492). Przed tymi datami przepisy obowiązującego prawa nie przewidywały żadnych okresów na realizację celu wywłaszczenia, ponieważ nie uzależniały jej zbędności od upływu jakiegokolwiek terminu. Innymi słowy, podstawową przesłanką zwrotu jest bowiem, nie zrealizowanie w ogóle celu wywłaszczenia. Natomiast zrealizowanie celu wywłaszczenia w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło nawet z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 991/18 – Lex nr 2774656).

Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie podkreśla się, iż celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. Zatem, przy ocenie realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę takich jego elementów, jak ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej, niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania. Nie sposób przecież wyobrazić sobie, aby rozległe tereny osiedlowe nie były poprzecinane pasami zieleni, chodnikami, ani wyposażone w inne podobne obiekty. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Zatem również chodnik i zieleń należą do osiedla, także domów jednorodzinnych (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 3 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1537/09, 7 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1324/06, 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2391/12, 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1044/14, 27 lipca 2017 r. I OSK 2824/15 – dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Celu wywłaszczenia nie można bowiem sprowadzać do konkretnego elementu tego osiedla (ławki, słupa, budynku, zieleni, rodzaju infrastruktury), jak również, a może przede wszystkim, nie można go postrzegać w odniesieniu do niewielkiego fragmentu całości wywłaszczonego obszaru. Z tego też względu nie można co do zasady wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełniająca aktualne potrzeby mieszkańców osiedla (vide: wyroki NSA z: 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 991/18 – Lex nr 2774656, 13 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 340/18 – Lex nr 2504448, 22 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3608/18 – Lex nr 2785381, 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1162/18 – Lex nr 2717312).

Trzeba przy tym odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Za zmianę celu uznać trzeba zmianę jakościową inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Natomiast modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie czyli niezmieniająca jego charakteru. Przykładem w pierwszym przypadku może być wywłaszczenie nieruchomości pod budowę obwodnicy drogowej ze zmianą następnie pod budowę domków jednorodzinnych, w drugim przypadku – wywłaszczenie nieruchomości pod budowę ośrodka zdrowia ze zmianą następnie na budowę szpitala wojewódzkiego. O ile w pierwszym przypadku zmiana celu jest niedopuszczalna, tzn. skutkująca zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o tyle w drugim przypadku mieści się w celu bardzo zbliżonym do zawartego w decyzji o lokalizacji inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia, nie uzasadnia zatem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (vide: uchwała 7-sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r. III AZP 11/87 – opubl. OSNC 1988/11/149, Lex nr 9503).

Przenosząc poczynione dotychczas uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego zgromadziły obszerny a zarazem kompletny materiał dowodowy, który poddały wnikliwej i wszechstronnej ocenie. Ustalony na tej podstawie stan faktyczny przedstawiony szczegółowo w motywach zaskarżonej decyzji sporządzonej z poszanowaniem reguł art. 107 § 3 k.p.a. nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu co do jego prawidłowości. Z tego też względu Sąd przyjął za własne ustalenia organów obu instancji uznając ze zbędne ponowne ich referowanie w całości. W tej kwestii Sąd ograniczył swoje rozważania wyłącznie do najistotniejszych z punktu widzenia legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia ustaleń stanu faktycznego sprawy.

Mianowicie, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego działka nr 3 o pow. 2577 m2 położona przy ul. B 36 w P., wyrysowana na mapie z 6 lutego 1962 r. L.dz. ewid. 6/62 została nabyta przez Skarb Państwa od J.K., K.C., J.C., M.C., W. Ż., na podstawie aktu notarialnego z dnia 6 października 1967 r. Rep. [...] nr [...] w drodze umowy sprzedaży, zawartej w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. Zgodnie z treścią wspomnianego dokumentu rozważana nieruchomość była zabudowana domem mieszkalnym, murowanym, 1-piętrowym 25-izbowym. Zgodnie z okazanym notariuszowi zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 12.12.1958 r. znak [...], wydanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany działka nr 3 została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "C" (vide: tom I akt administracyjnych). Ponadto w akcie notarialnym na str. 3 powołano się na pismo PMRN w P. z 28.09.1967 r. nr [...] nr hip. [...] o zwolnieniu spod obciążenia hipotecznego nieruchomości przy ul. B 36. Przywołane pismo znajduje się w aktach sprawy (vide: tom I akt administracyjnych) wraz z innymi dokumentami, w tym decyzją PMRN z [...].X.67 r. o tym samym znaku, o oprocentowaniu wierzytelności Państwa z tytułu przeprowadzonego kapitalnego remontu budynku mieszkalnego położonego w P.. przy ul. B 36 oraz zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w tej sprawie.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z 1958 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia aktu notarialnego na obszarze miasta lub osiedla może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. O wywłaszczenie dla tych celów może ubiegać się tylko właściwy organ administracji prezydium rady narodowej danego miasta (osiedla).

Wspomnianego w akcie notarialnym z 1967 r. zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej oraz jego załącznika graficznego pomimo podejmowanych przez organ czynności zmierzających do jego pozyskania, o czym świadczą liczne pisma wymienione w treści decyzji, nie udało się odnaleźć celem załączenia do materiału aktowego sprawy. Nie mniej jednak z załączonej do akt "Informacji w sprawie nieruchomości położonej w P. przy ul. B nr 36" sporządzonej przez Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P.– R.K. wynika po pierwsze - że zabudowana część tej nieruchomości od strony południowej wchodzi swymi granicami w D i objęta jest lokalizacją szczegółową tegoż osiedla nr [...] z 12.12.1958 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany. Po drugie - budynek mieszkalny – murowany 2-kondygnacyjny o kubaturze 2256m3 zawierający 25 izb jest zamieszkały przez 11 lokatorów wraz z właścicielami. Po trzecie – w planach zagospodarowania D budynki tej nieruchomości a w szczególności budynek mieszkalny przewidziane były do adaptacji. Po czwarte - w latach 1962 i 1963 w wyniku robót niwelacyjnych na osiedlu nawieziono warstwę ziemi do wysokości 1-go piętra budynku mieszkalnego, co spowodowało napływanie wody opadowej z osiedla i silne zawilgocenie budynku pod warstwą izolacyjną i skutkowało licznymi skargami właścicieli i lokatorów. Po piąte - w 1962 r. Miejski Inspektorat Inwestycji przygotował pełną dokumentację prawną do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, 11.X.1963 r. podjęta była uchwała PMRN w P.nr [...] anulowana uchwałą nr [...] z 18.I.1964 r. Po szóste – w wyniku kolejnej skargi współwłaścicieli tej nieruchomości, na naradzie 22 lutego 1965 r. ustalono, że po wykupieniu części tej nieruchomości przez Dyrekcję Budownictwa Osiedli Robotniczych ze środków inwestycyjnych na budownictwo mieszkaniowe nastąpi przekazanie w zarząd nabytej nieruchomości Dyrekcji Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych, wyprowadzenie mieszkańców lokali parterowych, wykwaterowane pomieszczenia parteru zostaną przydzielone mieszkańcom piętra na piwnice, następnie w perspektywie 2-3 lat nastąpi wykwaterowanie mieszkańców piętra i rozebranie budynku. Po siódme - Wojewódzki Zarząd Budowy Osiedli Robotniczych w swej opinii przyjął jako punkt wyjścia adaptację istniejącego budynku założoną w planach zagospodarowania Osiedla. Po ósme – intencją tej informacji było powiadomienie PMRN w P. o aktualnym stanie prawnym nieruchomości przy ul. B 36 i o możliwości jej wykorzystania w przyszłości (vide: tom I akt administracyjnych). Trafnie wobec tego przyjął organ administracyjny, że przywołany dokument został sporządzony w okresie poprzedzającym zawarcie aktu notarialnego z 1967 r.

Zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego bloku mieszkaniowego "[...]" położonego przy J 1 z 12.12.1961 r., budynek mieszkalny, o którym mowa w akcie notarialnym z 1967 r., oznaczony na mapie nr 12 został przewidziany do adaptacji, jako budynek dwukondygnacyjny. Z akt sprawy wynika także (vide: pismo z 11.07.1964 r.), że dom ten był przeznaczony do przejęcia przez PMRN "na co są już kosztorysy i projekty dla obsadzenia tamże nowych mieszkańców"(vide: tom VII akt administracyjnych).

W aktach zalegają również dokumenty świadczące o tym, że stan techniczny budynku był zły i o czym była mowa w przywołanej wcześniej "Informacji" rozważano nawet jego rozbiórkę, do czego jednak nie doszło po zawarciu aktu notarialnego z 1967 r. Ostatecznie jednak lokale na parterze zostały przyznane mieszkańcom piętra na piwnice. Nadto po wywłaszczeniu Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w P. awarł umowy najmu lokali mieszkalnych w budynku przy ul. B 36 (vide: tom III administracyjnych). Rozbiórka budynku z uwagi na bardzo zły stan technicznych miała miejsce dopiero w 2005 r., na podstawie decyzji Prezydenta Miasta wykonującego funkcję Starosty Miasta P. z [...] września 2004 r. nr [...].

Zgodnie z treścią Planu zagospodarowania przestrzennego, planu perspektywicznego miasta P., przyjętego uchwałą nr 160 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. z dnia 2 czerwca 1964 r. (publ. Dz.Urz.WRN w Ł. nr [...], poz. 47 z dnia 22 września 1964 r.) działka nr 250 obręb [...] położona była w jednostkach urbanistycznych: K2MWb – pow. 6,43ha teren pod zabudowę wielorodzinną o wys. 5-11 kondygnacji, adaptację nowego osiedla; K1Zp – pow. 1,84 ha teren po zieleń miejską urządzoną (vide: tomy III i VII akt administracyjnych).

Wobec przytoczonych wyżej okoliczności stwierdzić trzeba, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego zamiennie określanego jako [...] (z uwagi na bliską lokalizację działki nr 3 przy hali G. na ul. G.) lub D z adaptacją znajdującego się na działce budynku mieszkalnego. Decydującą w tym zakresie wartość dowodową, jak trafnie wywiódł organ, należy przypisać dokumentom planistycznym, a nie uzgodnieniom czy innym zalegającym w aktach sprawy dokumentom jak chociażby "Informacji". Chybione a zarazem nieuprawnione jest w związku z tym twierdzenie pełnomocnika skarżącego jakoby ustalenie celu wywłaszczenia nastąpiło o oparciu o hipotezy i poszlaki organu I instancji, które nie zostały w sposób należyty zweryfikowane i zbadane. Bezspornym jest także wobec załączonych do akt dowodów (w tym zdjęć lotniczych z 1964 r., 1973 r., 1976 r., 1981 r., 1983 r., 1997 r., 2004 r. - tom VI akt oraz fotografii obrazujących stan techniczny budynku – tom VII akt), że cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości. Po rozbiórce budynku, która miała miejsce w 2005 r., teren nieruchomości stanowi teren zieleni miejskiej (osiedlowej) wchodzący w skład osiedla mieszkaniowego, przez który przebiega chodnik.

Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a k.p.a. należało ocenić jako niezasadne. Skoro cel wywłaszczenia – budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, to kwestią drugorzędną pozostaje czy budynek mieszkalny miał zostać rozebrany a teren wykorzystany dla celów szeroko rozumianej budowy osiedla, czy też miał być adaptowany na cele mieszkaniowe, co jak wynika z poczynionych wyżej rozważań, w sposób niewątpliwy w realiach rozpatrywanej sprawy miało miejsce. Budynek do 2005 r. był wykorzystywany na cele mieszkaniowe.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie jest zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia nieruchomość, na której po dokonaniu wywłaszczenia utrzymano stan dotychczas istniejący, polegający na dalszym wykorzystywaniu posadowionego na niej budynku mieszkalnego dla celów mieszkalnych bez przeprowadzenia jakichkolwiek prac adaptacyjnych, podczas gdy wskutek wywłaszczenia nie doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości, zatem nie nastąpiła żadna zmiana w porównaniu z wykorzystaniem tej nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli. Wskazać w tym miejscu trzeba, że wywłaszczenie nie musiało pociągać za sobą faktycznej i prawnej zmiany dotychczasowego sposobu wykorzystania nieruchomości czy znajdujących się na niej obiektów.

Nieistotna z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonej decyzji jest wreszcie okoliczność, że skarżący uzyskał decyzję z [...] marca 2014 r. nr [...] o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego, który planuje wybudować po zwrocie nieruchomości, jako że zwrot nieruchomości w okolicznościach rozpatrywanej sprawy w ogóle nie wchodzi w rachubę, zaś decyzję o warunkach zabudowy można uzyskać na grunt nie będący własnością osoby o nią wnioskującej.

Podsumowując Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji o odmowie zwrotu nieruchomości pozostają w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego, normującymi podstawowe zasady procedowania przed organami administracyjnymi. Brak jest w związku z tym jakichkolwiek podstaw do usunięcia wydanych decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na względnie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

dc