Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 892/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 135, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 10, art. 78, art. 79, art. 80, art. 107, art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 25, art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody z dnia 6 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 6 maja 2016 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2015 poz. 388 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – A. K. (obecnie noszącej nazwisko "J") od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2016 roku, znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego skarżącej z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. M w K utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego z lokalu w K przy ul. M Prezydent Miasta wszczął 22 stycznia 2016 roku na żądanie Z. S., najemcy przedmiotowego lokalu, która w uzasadnieniu wniosku podała, że skarżąca nie mieszka w lokalu przy ul. M w K. W 1993 roku rodzice skarżącej dobrowolnie opuścili przedmiotowy lokal i zamieszkali w innym miejscu pod adresem: K, ul. K i wówczas pani A. J. jako osoba małoletnia, zgodnie z decyzją rodziców, również opuściła lokal stałego zameldowania.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta, opierając się na materiale dowodowym zebranym w sprawie, uznał że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności i decyzją z [...] 2016 roku, znak: [...], orzekł o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego z lokalu w K przy ul. M.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Wojewody. Jej zdaniem stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie zasługuje na aprobatę. Podniosła, że decyzja nie odpowiada prawu, albowiem wydana została z naruszeniem przepisów art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z oględzin lokalu, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz nieskonstruowanie uzasadnienia decyzji w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), również nieobjaśnienie toku rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnego przepisu w sprawie. W dalszej części uzasadnienia odwołania, opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych, skarżąca podniosła, że zgłosiła pobyt czasowy w miejscu, w którym obecnie przebywa, co wyklucza jej wymeldowanie z pobytu stałego. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy powołując art. 25 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności zważył, iż za bezsporną uznać należy okoliczność, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącą było dobrowolne i nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich.

W 1993 roku matka skarżącej, M. K., postanowiła opuścić dotychczasowe miejsce pobytu stałego i skarżąca, wówczas osoba małoletnia, zgodnie z decyzją matki wyprowadziła się z lokalu w K przy ul. M. Rodzina zamieszkała w innym miejscu, niż miejsce stałego zameldowania, to jest w K przy ul. K, gdzie skarżąca aktualnie przebywa i koncentruje swoje centrum życiowe.

Organ podniósł, że 4 lutego 2016 roku, składając wyjaśnienia do protokołu przed organem pierwszej instancji Z. S., najemca lokalu, podtrzymała wniosek o wymeldowanie skarżącej, jej matki, a swojej córki, M. K. oraz wnuka, a brata skarżącej P. K. Wnioskodawczyni oświadczyła, że córka, M. K. wraz z mężem i małoletnimi dziećmi dobrowolnie wyprowadziła się z mieszkania, zabierając wówczas wszystkie swoje rzeczy. Obecnie osoby te nie posiadają kluczy do lokalu. Od 1993 roku centrum życiowe rodziny skoncentrowane jest w lokalu przy ul. K w K, gdzie skarżąca wraz z rodzicami i bratem cały czas mieszka. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że wnuczka, która urodziła się w 1993 roku, mieszkała po urodzeniu w lokalu przy ul. M w K krótko, przez parę dni oraz podniosła, że zarówno wnuczka, jak i jej matka oraz brat nie odwiedzają jej.

Organ zaznaczył, że sprawy meldunkowe M. K. oraz P. K. (matki i brata skarżącej) nie były przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego. W dniu 11 marca 2016 roku w trakcie rozprawy administracyjnej przed organem pierwszej instancji Z. S. podtrzymała swoje wcześniejsze wyjaśnienia oraz wniosek o wymeldowanie skarżącej z lokalu w K przy ul. M, co uzasadniła tym, iż stan faktyczny nie uległ zmianie, bowiem wnuczka nie powróciła do lokalu stałego zameldowania i w nim nie przebywa. Wnioskodawczyni oświadczyła jednocześnie, że nie widzi możliwości i nie zgadza się na ponowne zamieszkanie, w przypadku gdyby wnuczka chciała wrócić do przedmiotowego lokalu. Niezamieszkanie skarżącej od 1993 roku w lokalu przy ul. M w K potwierdzili na rozprawie sąsiedzi, których organ pierwszej instancji powołał na świadków w niniejszej sprawie. Z zeznań świadków: K. M., W. S., E. Ś. oraz z pisemnego wyjaśnienia P. G. wynikało jednoznacznie, że skarżąca, podobnie jak jej rodzice i brat, już od wielu lat koncentruje swoje centrum życiowe w innym miejscu niż miejsce stałego zameldowania.

Z wyjaśnień, jakie w trakcie powyższej rozprawy do protokołu złożył A. M., pełnomocnik skarżącej wynikało, że wymieniony nie posiada wiedzy czy skarżąca mieszka, czy też nie mieszka pod adresem: K, ul. M, dlaczego nie stawiła się na rozprawę, jak również dlaczego jego mocodawczyni sama nie chce dokonać wymeldowania ze wskazanego wyżej adresu. Po przesłuchaniu świadków pełnomocnik oświadczył, że nie wnosi nowego materiału dowodowego i nie powołuje nowych świadków.

Organ odwoławczy dał wiarę powyższym wyjaśnieniom oraz dowodom zebranym w sprawie, w oparciu o które uznał, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącą nastąpiło w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ stwierdził, że wyjaśnienia są dokładne, zgodne w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i w tym zakresie uzupełniają się wzajemnie, dlatego organ odwoławczy uznał je za wiarygodne.

Okoliczność, iż skarżąca po uzyskaniu pełnoletniości nie powróciła do miejsca stałego zameldowania i w sposób stały w tym miejscu nie mieszka, pozwala na stwierdzenie, że obecnie opuszczenie miejsca zameldowania nabrało także charakteru trwałego.

Zdaniem organu istotne w sprawie jest, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji skarżąca, jak również jej pełnomocnik nie kwestionowali tej najistotniejszej dla postępowania meldunkowego kwestii, czyli opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu stałego. Skarżąca nie uczyniła tego również wnosząc przez pełnomocnika odwołanie do Wojewody. Do akt przedmiotowej sprawy nie zostały dołączone żadne dokumenty (dowody), które wskazywałyby, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącą miało charakter niedobrowolny.

W ocenie organu odwoławczego opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącą nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich. W 1993 roku rodzice skarżącej podjęli decyzję o wyprowadzeniu się z lokalu w K przy ul. M i wówczas skarżąca, jako osoba małoletnia, również opuściła przedmiotowy lokal. Rodzina zamieszkała w innym miejscu, gdzie aktualnie przebywa i koncentruje swoje najważniejsze sprawy życiowe.

Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że opuszczenie lokalu stałego zameldowania ma charakter trwały, bowiem skarżąca od kilkudziesięciu lat w lokalu nie mieszka i lokal ten nie stanowi jej centrum życiowego.

Zdaniem organu okoliczność zgłoszenia przez skarżącą pobytu czasowego pod adresem: K, ul. K pozostawała bez wpływu na sposób merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy meldunkowej. Rodzice w imieniu córki nie dokonali obowiązku meldunkowego w 1993 roku, czyli bezpośrednio po opuszczeniu przez małoletnią lokalu w K przy ul. M, uczyniła to sama skarżąca, lecz dopiero ponad 20 lat później, tj. 16 lutego 2016 roku. W ocenie Wojewody powyższa czynność dokonana została przez skarżącą wyłącznie na potrzeby prowadzonego postępowania w przedmiocie o wymeldowanie wymienionej z miejsca pobytu stałego.

Uznając bezzasadność zarzutu zawartego w odwołaniu organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie można dopuścić do sytuacji, by osoba, w stosunku do której wszczęte zostało postępowanie w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego, niweczyła to postępowanie poprzez fikcyjne czasowe zameldowanie się i zmuszała w ten sposób organy administracji publicznej do wydawania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego.

W świetle powyższego, nieprzeprowadzenie przez organ pierwszej instancji dowodu z oględzin lokalu nie naruszało przepisów art. 75 § 1 k.p.a.

Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być połączony z faktem przebywania, które polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i życiowych interesów. Takich okoliczności pełnomocnik strony odwołującej się nie udowodnił.

Organ podniósł, że jeżeli przez dłuższy czas skarżąca, będąc zameldowana w lokalu w K przy ul. M, mieszkała w innym miejscu, tj. w K przy ul. K, to tym samym dała wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami ewidencji ludności jest nadal zameldowana.

Nie podejmując po uzyskaniu pełnoletniości działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, dała też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 35 ustawy o ewidencji ludności prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna już nie mieszka.

Wojewoda nie stwierdził naruszenia przepisów: art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem - w jego ocenie - organ pierwszej instancji wykonał obowiązki wynikające ze wskazanych powyżej przepisów prawa.

Na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca A. K., obecnie nosząca nazwisko "J.". Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji.

W ocenie skarżącej organy miały obowiązek dokładnie zbadać istnienie przesłanek, korzystając z dostępnych środków dowodowych, zwłaszcza że w trakcie postępowania zwracała uwagę na mankamenty materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewody z dnia 6 maja 2016 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2016 roku, znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego skarżącej A. K. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. M w K.

Stan faktyczny sprawy, który był ustalony przez organy obu instancji w sposób tożsamy, został poddany takiej samej kwalifikacji prawnej. Zarówno Prezydent Miasta, jak i Wojewoda uznali, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku Z. S. to jest do wymeldowania A. K. (obecnie J.).

W ocenie Sądu powyższe stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 722) zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88).

Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania.

Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Jak wynika ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego, A. J. w 2013 roku jako małoletnie dziecko wraz z rodzicami i bratem P. K. wyprowadziła się z lokalu przy ul. M w K i zamieszkała w domu należącym do rodziny ojca przy ul. K w K. Po wyprowadzeniu się z lokalu przy ul. M skarżąca nigdy do niego nie powróciła. W lokalu tym zamieszkuje uczestniczka postępowania sądowoadministracyjnego Z. S. oraz jej córka P. G., w czasie jej pobytów w kraju. Spełniony tym samym został faktyczny aspekt, czyli rzeczywiste, fizyczne opuszczenie miejsca zameldowania przez skarżącą.

Nadto należy wskazać, iż skarżąca po osiągnięciu pełnoletniości nie podejmowała żadnych działań, które wskazywałyby na realną chęć zamieszkania w miejscu zameldowania. Utrwalony został w orzecznictwie pogląd, że o dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci strony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. III SA/Gd 628/15). W niniejszej sprawie skarżąca zaś poza zameldowaniem się na pobyt czasowy w lokalu przy ul. K w K w dniu 16 lutego 2016 r., a zatem już po wszczęciu postępowania o wymeldowanie, nie podjęła w tym celu stosownych kroków.

Na marginesie można wskazać, iż w orzecznictwie wskazuje się, że przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, osoba opuszczająca lokal nie podejmuje żadnych starań zmierzających do umożliwienia sobie powrotnego przebywania w lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 401/06, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 389/07). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1097/12) utrwalony został pogląd, że jeżeli strona twierdzi, że została usunięta z dotychczasowego miejsca pobytu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, a nie wystąpiła na drogę sądową o ochronę swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu (nie skorzystała z środków prawnych w postaci powództwa cywilnego czy o przywrócenie naruszonego posiadania), to taka sytuacja daje podstawy do przyjęcia, że osoba dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie.

Wobec poczynionych przez orany administracji ustaleń faktycznych o wyprowadzeniu się skarżącej wraz z rodziną do domu przy ul. K w K, zasadnym było przyjęcie, że skarżąca opuściła dobrowolnie lokal nr [...] przy ul. M w K, a wynikało to z nieskrępowanej woli jej przedstawicieli ustawowych (rodziców) przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, gdzie skarżąca zamieszkała wraz z rodziną. Należy przy tym podnieść, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie podniosła twierdzeń przeciwnych ani w zakresie opuszczenia lokalu, ani dobrowolności tegoż opuszczenia. Skarżąca nie przedstawiła także na okoliczności przeciwne, niż ustalone przez organy w toku postępowania, żadnych dowodów. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne nie pozwala na uznanie, iż nie nastąpiło opuszczenie mieszkania przez skarżącą, jak również że opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego. Tym samym całokształt zachowania skarżącej wskazuje, iż lokal, w którym była zameldowana, po prostu przestał być miejscem koncentracji jej interesów życiowych.

Kolejno wymaga zaznaczenia, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r., sygn. II OSK 644/13, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu pojęcia "trwały" i być interpretowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi.

Skarżąca A. J., jak zostało to ustalone w toku postępowania administracyjnego, nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. M w K od roku 1993, to jest przeszło 20 lat, bowiem wyprowadziła się wraz z rodziną do domu w K przy ul. K, gdzie znajduje się centrum jej życia. Skarżąca na chwilę obecną trwale zerwała więzi z miejscem zameldowania.

Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wyrażony w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 299/14, iż przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego – przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2015 r., sygn. II OSK 2315/14). Analiza niniejszej sprawy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że organy administracji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy doszły do prawidłowych wniosków, gdyż skarżąca nie zamieszkuje od ponad 20 lat w przedmiotowym lokalu.

Reasumując, zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie został w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organy orzekające wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. W ocenie Sądu, organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustalił, że opuszczenie przez skarżącą miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny oraz trwały.

Zarzuty skargi zmierzają w zasadzie do wykazania, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy. Należy przede wszystkim podnieść, że skarżąca była w postępowaniu administracyjnym prawidłowo powiadomiona w wszystkich czynnościach podejmowanych przez organy, a nadto była reprezentowana przez pełnomocnika, który na rozprawie w dniu 11 marca 2016 r. oświadczył, że nie wie, gdzie skarżąca mieszka, nie wie, dlaczego nie chce się wymeldować, a wiedzę o sprawie czerpie jedynie z akt postępowania administracyjnego. Pełnomocnik skarżącej nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, a skarżąca, wezwana na rozprawę w charakterze strony, nie stawiła się na wezwanie organu. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego prezentowała zatem zupełnie bierną postawę.

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nie naruszyły także zasady przekonywania, wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące, jasne i odnosi się do wszystkich zarzutów odwołania, jak również do całości stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Należy podnieść, że choć gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywają obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia to strony od obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu:

1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym sąd stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);

3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;

4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego, związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018, WSA w Krakowie trafnie przyjął, że "aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1433/09, LEX nr 600029).

Z omawianą zasadą ogólną wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W postępowaniu tym nie znajduje zastosowania zasada kontradyktoryjności, jak również zasady inicjatywy i dyspozycji dowodami przez strony. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu "zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem związany wnioskami stron" (E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 1997, s. 45). Organ administracji publicznej "nie może oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r., II SA/Łd 937/11, LEX nr 1097229).

Co do zasady, gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednakże strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Powyższe stanowisko dobrze ilustruje wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792, w którym sąd stwierdził, że "organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień" (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r., IV SA/Po 481/13, LEX nr 1333707; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2012 r., VI SA/Wa 232/12, LEX nr 1352665; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 października 2011 r., III SA/Gl 207/11, LEX nr 989756; wyroki NSA z dnia 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10, LEX nr 1083620, oraz z dnia 28 czerwca 2011 r., II GSK 631/10, LEX nr 1083327). Z kolei w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., II OSK 2598/11, LEX nr 1291977, NSA orzekł, że w sytuacji "gdy strona powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone, pozytywne skutki prawne, dopuszczalne jest zobowiązanie jej do udowodnienia tych okoliczności, ale wyłącznie w sytuacji, gdy organ nie ma możliwości przeprowadzić niezbędnych czynności wyjaśniających we własnym zakresie"; por. też wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1700/10, LEX nr 1132113). Należy zatem uznać, że "obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10, LEX nr 992347; por. też wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10, LEX nr 746724). W szczególności wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, LEX nr 582865).

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego, zapewniając stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu. O prawach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. skarżąca została poinformowana w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, które zostało jej doręczone 3 lutego 2016 r. (nota bene skutecznie na adres ul. K w K, podczas gdy korespondencja kierowana do skarżącej na adres zameldowania powróciła z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie"). Następnie pismem z dnia 12 lutego 2016 r. skarżąca została wezwana do stawiennictwa w charakterze strony (osobiście lub przez pełnomocnika) na rozprawę w dniu 11 marca 2016 r. Zawiadomienie o rozprawie otrzymał także pełnomocnik skarżącej. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej został zapoznany z aktami sprawy i poinformowany o zakończeniu postępowania dowodowego. Pełnomocnik skarżącej nie wniósł o uzupełnienie postępowania wyjaśniającego.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, uzasadnienie decyzji jest przekonywujące, a wobec tego zarzuty naruszeń przepisów postępowania nie są zasadne. Należy podnieść, iż w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ w szczególności przeprowadził dowody z zeznań świadków mieszkających w lokalach położonych w sąsiedztwie lokalu nr [...] położonego w K przy ul. M, to jest w lokalach nr [...] (świadek E. Ś.), nr [...] (świadek W. S.) i nr [...] (świadek K. M.). Wszyscy świadkowie zgodnie zeznali, że skarżąca wyprowadziła się wraz z rodzicami około 20 lat temu do domu rodziny ojca położonego w M. Świadkowie E. Ś. i K. M. zeznały, iż przyjaźniły się niegdyś z matką skarżącej, a świadek E. Ś. zeznała, iż odwiedzała matkę skarżącej w domu w M. Wyżej wymienieni świadkowie są osobami obcymi w stosunku do stron postępowania administracyjnego, nie zainteresowanymi wynikiem tego postępowania. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego sprawy organy nie miały obowiązku poszukiwania dalszych dowodów, w szczególności na okoliczności przeciwne, niż te, które zostały już ustalone, przy całkowicie biernej postawie skarżącej. W szczególności organy nie były zobligowane do przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowego lokalu, gdyż dowód ten nie jest obligatoryjny w sprawie o wymeldowanie.

Prawidłowo organy oceniły także kwestię czasowego zameldowania skarżącej pod adresem ul. K w K. Skarżąca dokonała zameldowania po doręczeniu jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania o wymeldowanie, podczas gdy w lokalu tym zamieszkuje od 1993 roku. W tej sytuacji nie sposób odmiennie ocenić powyższej okoliczności, jak tylko mającej wywrzeć określony skutek w ramach postępowania o wymeldowanie, stwarzając pozory czasowego zamieszkiwania pod adresem ul. K w K.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego o wymeldowaniu skarżącej A. K. (obecnie J.) z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym w budynku przy ul. M w K, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.