Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 100/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art 7 , art 77 , art 80  , art 105  , art 107  , art 138
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 151 a par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2023 r. sprzeciwu J. P. od decyzji nr 537/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 grudnia 2022 r., znak: WOB.7721.430.2022.JKUT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem decyzją nr 187/22 z 30 sierpnia 2022 r. znak: NB.5160.4.35.2020.PB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie "budowy wiaty na działce ewid. nr [...] w miejscowości P. - bez wymaganego pozwolenia na budowę".

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), dalej: "P.b." i art. 105 § 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy P.b. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r.

Kolejno wskazał, że wszczął niniejsze postępowanie z urzędu, po wcześniej prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i czynnościach kontrolnych na działce nr [...].

W dniu 9 lutego 2021 r. organ I instancji dokonał oględzin obiektu budowlanego wykonanego na działce nr [...], przy budynku mieszkalno-gospodarczym. W trakcie oględzin ustalono, że:

- przedmiotowy obiekt budowlany to wiata o konstrukcji drewnianej, która z jednej strony obita jest płytami OSB, z drugiej posiada bramę stalową, a z pozostałych stron nie posiada ścian;

- wiata z dachem jednospadowym przekrytym blachą trapezową;

- obiekt powstał w październiku 2017 r., a jego inwestorką jest J. P.;

- inwestorka legitymuje się dokonanym zgłoszeniem na budowę wiaty, na które otrzymała decyzję umarzającą postępowanie;

- bezpośrednio przy wiacie znajduje się altana ogrodowa z grillem, która istnieje już ok. 30 lat;

- wymiary wiaty wynoszą: 3,47 m x 6,56 m.

Organ wskazał, że PINB decyzją nr 73/21 z 12 marca 2021 r., znak: NB.5160.4.35.2020.PB na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie "budowy wiaty na działce ewid. nr [...] w miejscowości P. - bez wymaganego pozwolenia na budowę".

Po rozpatrzeniu odwołania M. C. od ww. decyzji z 12 marca 2021 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 499/2021 z 15 listopada 2021 r. znak: WOB.7721.208.202l.JKUT uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu ww. decyzji MWINB stwierdził m.in., że specyfika i zakres uchybień związanych z oceną zgromadzonego materiału dowodowego determinuje konieczność uchylenia decyzji I instancji. Przedstawiony w uzasadnieniu decyzji opis spornego obiektu zdaniem MWINB nie znajduje odzwierciedlenia w protokole oględzin. Nie wykazano m.in., że sporny obiekt nie jest budynkiem, ponieważ brak ściany umiejscowiony jest od strony stycznej z istniejącym budynkiem mieszkalnym. W dniu oględzin 9 lutego 2021 r. w obiekcie zaparkowany był samochód osobowy, co może świadczyć, że obiekt ten ma funkcję garażu otwartego. Organ odwoławczy nakazał PINB dokonanie ponownej analizy, czy sporny obiekt nie jest garażem.

Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organ I instancji 30 czerwca 2022 przeprowadził oględziny w sprawie, podczas których stwierdzono, że:

- w zachodniej części działki nr [...] w P. znajduje się obiekt budowlany o konstrukcji szkieletowej, drewnianej (7 słupów drewnianych o wymiarach 16 cm na 16 cm);

- obiekt posiada dach jednospadowy, ze spadkiem w stronę działki ewid. nr [...];

- okap obiektu znajduje się bezpośrednio nad ogrodzeniem pomiędzy działkami;

- obiekt posiada z dwóch stron (wschód – zachód) ściany z płyt OSB;

- od strony południowej brak ściany, od strony wschodniej obiekt znajduje się przy istniejącym obiekcie mieszkalnym;

- obiekt posiada wymiary 3,23 m na 6,56 m, oddalony jest od granicy z działką sąsiednią ewid. nr [...] o 85 cm, wysokość obiektu wynosi 2,65 m;

- właściciele poinformowali, że obiekt powstał w 2017 roku, a jego inwestorką jest J. P.;

- w dniu kontroli w obiekcie nie stwierdzono parkowania samochodu, znajdują się w nim materiały gospodarstwa domowego świadczące o funkcji gospodarczej obiektu, co utrwalono na dokumentacji fotograficznej.

Organ I instancji podsumowując zgromadzony materiał dowodowy stwierdził, że sporny obiekt stanowi wiatę gospodarczą, która nie jest trwale połączona z gruntem. Ze względu na konstrukcję obiekt jest wolnostojący, mimo zlokalizowania obok budynku mieszkalnego. Wbrew pierwotnie określonemu przedmiotowi postępowania jako "budowy garażu", przedmiotowy obiekt jest wiatą gospodarczą.

Przywołując treść art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. organ stwierdził, że budowa ww. wiaty nie wymagała dokonywania żadnych uprzednich formalności w organie architektoniczno-budowlanym, zatem niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości.

Opisaną na wstępie decyzję z 30 sierpnia 2022 r. PINB doręczył uznanym za strony postępowania J. P., S. P., M. S., M. C., A. N. i P. M..

M. C. wniósł odwołanie od opisanej na wstępie decyzji z 30 sierpnia 2022 r. zarzucając, że sporny obiekt nie jest wiatą, tylko budynkiem gospodarczym, dobudowanym do budynku mieszkalnego - bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wniósł o nakazanie rozbiórki obiektu.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 537/2022 z 30 grudnia 2022 r. znak: WOB.7721.430.2022.JKUT, na podstawie art. 138 § 2, art. 105 § 1 oraz art. 104 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 P.b. uchylił ww. decyzję PINB z 30 sierpnia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że 26 sierpnia 2020 r. upoważnieni przedstawiciele PINB przeprowadzili czynności kontrolne na działce nr [...] w P. , w trakcie których "na ww. działce stwierdzono wykonanie garażu (...) Konstrukcja garażu bezpośrednio przy budynku znajdującym się na działce". Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną (k. 1-2 akt PINB).

Zawiadomieniem z dnia 22 stycznia 2021 r. znak: NB.5160.4.35.2020.PB organ I instancji poinformował ustalone strony o wszczęciu z urzędu w dniu 18 września 2020 r. postępowania administracyjnego w sprawie "budowy budynku garażu na działce ewid. nr [...] w miejscowości P. - bez wymaganego pozwolenia na budowę" (k. 11 akt PINB).

Odpowiadając na pismo PINB z 22 stycznia 2021 r., znak: NB.5160.4.35.2020.PB (k. 12 akt PINB), Starostwo Powiatowe w Zakopanem pismem z 29 stycznia 2021 r. znak: AB.670.10.2021.EŁ poinformowało, iż zgodnie z rejestrem prowadzonych spraw w okresie od 2001 roku do dnia dzisiejszego dla działki ewid. nr [...] w miejscowości P. nie zostało wydane żadne pozwolenie ani przyjęte zgłoszenie" (k. 20 akt PINB).

W dniu 9 lutego 2021 r. organ I instancji dokonał oględzin "obiektu budowlanego wykonanego przy budynku mieszkalno-gospodarczym na działce ewid. nr [...] w miejscowości P.". Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną oraz szkic sytuacyjny (k. 21-24 akt PINB).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji 30 czerwca 2022 przeprowadził oględziny w sprawie, podczas których stwierdzono m.in, że obiekt posiada wysokość 2,85. W trakcie oględzin sporządzono szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną, które wraz z protokołem dołączono do akt sprawy (k. 55-59 akt PINB).

Dalej organ II instancji stwierdził, że po dokonaniu powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią zaskarżonej decyzji, zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia I instancji, jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.

Na wstępie wyjaśnił, że dokonał sprawdzenia prawidłowości i aktualności przyjętego przez organ I instancji kręgu stron postępowania. Przywołał treść art. 28 K.p.a. wskazując, że krąg podmiotów legitymujących się interesem prawnym w niniejszym postępowaniu winien z zasady obejmować - obok inwestora robót - także właściciela nieruchomości zabudowanej spornym obiektem oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich, na które ten obiekt oddziaływuje.

Nieruchomość utworzona z działki nr [...] w P. , która pozostaje zabudowana spornym obiektem, stanowi współwłasność S. P. i J. P., którzy z tej przyczyny legitymują się interesem prawnym do udziału w postępowaniu.

MWINB, po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez PINB, ustalił również na podstawie księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] w P. (k. 11-12 akt WINB), że M. S. nie widnieje jako współwłaścicielka ww. działki. Co prawda M. S. wskazana została jako współwłaściciel ww. działki w informacji z rejestru gruntów, jednak zgodnie z zasadą domniemania zgodności stanu ksiąg ze stanem rzeczywistym (art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; Dz.U. z 2022 r., poz. 1728 ze zm.) organ II instancji uznał, że współwłaścicielami działki nr [...] w P. pozostają wyłącznie S. P. i J. P., jako osoby wskazane w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości.

W związku z powyższym w ponownie prowadzonym postępowaniu MWINB nakazał PINB wyjaśnienie ww. rozbieżności i jednoznaczne ustalenie, czy M. S. legitymuje się interesem prawnym w niniejszym postępowaniu. W przypadku przesłanki pozytywnej PINB ma ustalić na jakiej podstawie M. S. posiada tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w P. (wraz z włączeniem do akt sprawy stosownych dokumentów potwierdzających powyższe), zaś w przypadku wystąpienia przesłanki negatywnej poinformuje ww. o braku przymiotu strony.

Następnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii zastosowania w sprawie przepisów P.b. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r.

Przechodząc do meritum sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja I instancji, umarzająca postępowanie, wydana została przedwcześnie.

Organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść art. 105 § 1 K.p.a. Zauważył, że w niniejszej sprawie konieczne jest zbadanie, czy posiadała ona charakter sprawy administracyjnej w momencie wszczęcia postępowania oraz czy nie utraciła go w toku postępowania.

Przedmiotem postępowania organ I instancji uczynił samowolną budowę wiaty na działce nr [...] w miejscowości P..

Jak zostało ustalone w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, J. P. w 2017 r. wykonała przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] w P. , w zbliżeniu do działki nr [...], obiekt o drewnianej konstrukcji szkieletowej (7 drewnianych słupów o wymiarach 16 cm x 16 cm, ściany obudowane z dwóch stron płytami OSB, dach jednospadowy z okapem znajdującym się bezpośrednio nad ogrodzeniem pomiędzy działkami 121 i 122) pełniący funkcję gospodarczą. Mając na uwadze ustalenia dokonane przez organ I instancji 30 czerwca 2022 r. w czasie oględzin, a także analizując dokumentację fotograficzną sporządzoną w trakcie ww. oględzin, MWINB uznał za słuszne stanowisko PINB, iż obiekt zrealizowany w zachodniej części działki nr [...] w P. przy ścianie budynku mieszkalnego nie jest powiązany konstrukcyjnie ani funkcjonalnie z ww. budynkiem mieszkalnym. Odrębne elementy drewnianej konstrukcji (słupy, konstrukcja dachu) przesądzają o tym, że nie stanowi ona rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w Z.. Ponadto uwidoczniony w materiale zdjęciowym sposób użytkowania ww. obiektu (przechowywanie materiałów gospodarstwa domowego) wskazuje, że wbrew twierdzeniom M. C., obiekt ten nie stanowi garażu. W ocenie MWINB obiekt budowlany stanowiący przedmiot analizowanego postępowania stanowi natomiast wiatę pełniąca funkcje budynku gospodarczego.

Kolejno organ II instancji omówił kwestię braku w prawie budowlanym definicji legalnej pojęcia "wiata". Wskazał za orzecznictwem sądowym, że jeżeli ustawodawca nie formułuje legalnych definicji pojęć stosowanych w tekstach prawnych, wówczas należy im przypisać znaczenie tożsame ze znaczeniem w języku potocznym. W powszechnym rozumieniu, za wiatę uważa się "Budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996r.), lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem (Uniwersalny słownik języka polskiego Pod red. S. Dubisza, t. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003 r., s.80). (...)" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2012 r. sygn. II OSK 728/11).

Za wyrokiem NSA z 24 listopada 2020 r. sygn. II OSK 1973/20 organ II instancji wskazał, że "ustawa prawo budowlane jak i wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze nie definiują pojęcia "wiaty", jak zresztą wielu innych pojęć. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem "wiata to rodzaj budowli bez ścian, zwykle z oszklonym pokryciem". W orzecznictwie sadowym wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia m.in. jego funkcji. Często wskazuje się, że wiata to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem. Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian". "(...) Wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów (...)" (wyrok WSA w Krakowie z 30 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1471/17).

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, wobec wykonanych robót budowalnych miała miejsce budowa (realizacja) obiektu stanowiącego wiatę, o czym świadczy m.in. rozmiar obiektu oraz jego konstrukcja (obiekt w konstrukcji lekkiej drewnianej, wsparty na słupach, brak wszystkich ścian).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć dopiero po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-3 1 ww. ustawy. Przepis art. 29 P.b. zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Katalog określony w art. 29 P.b. enumeratywnie wylicza przypadki niewymagające uzyskania pozwolenia. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obiektu, tj. w 2017 r.) stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa "wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki". Przedmiotowa wiata o wymiarach 3,32 m x 6,56 m posiada powierzchnię zabudowy wynoszącą ok. 21,78 m2. Działka nr [...] w P. , na której jest zlokalizowana ww. wiata posiada powierzchnię zabudowy 505 m2 oraz jest na niej usytuowany budynek mieszkalny. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w sprawie nie ujawniono, by na przedmiotowej działce były usytuowane także inne wiaty, zatem w tak ustalonym stanie rzeczy budowa przedmiotowej wiaty nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Analiza art. 30 P.b. prowadzi do wniosku, że na budowę przedmiotowej wiaty nie wymagane było także dokonanie zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej.

Dalej organ II instancji wskazał, że niemniej jednak z uwagi na usytuowanie przedmiotowej wiaty w stosunku do granic z działką sąsiednią nr [...] (obiekt zlokalizowany jest w odległości 0,85 m od granicy z działką sąsiednią, natomiast jego okap znajduje się bezpośrednio nad ogrodzeniem pomiędzy działkami), należy rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. obligująca organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania naprawczego.

Przywołał stanowisko przyjęte przez NSA w uchwale składu 7 sędziów z 3 października 2016 r. sygn. II OPS 1/16, zgodnie z którym: "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. póz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine".

Wyjaśniając istotę powołanej uchwały NSA organ odwoławczy wskazał, że na zasadzie wykładni systemowej oraz wykładni celowościowej przepisów P.b., dopuszczalne jest zastosowanie art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. do robót budowlanych i obiektów budowlanych, których realizacja nie jest objęta reglamentacją w postaci obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Przedmiotowy zakres zastosowania powyższego przepisu nie ogranicza się jedynie do robót budowlanych prowadzonych w sposób niezgodny z wydanym pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, ale stosuje się również do robót budowlanych prowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

Uprawnienia organów nadzoru budowlanego mają na celu reagowanie na naruszenie przepisów przez prowadzenie lub wykonanie robót budowlanych także wtedy, gdy roboty te były zwolnione spod reglamentacji prawnobudowlanej. Wynika to z całokształtu regulacji P.b., a zwłaszcza z art. 83 P.b., który określając zadania i kompetencje organów nadzoru budowlanego, w żaden sposób nie odnosi tych kompetencji tylko do obiektów lub urządzeń budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę lub obowiązkiem zgłoszenia. Zakres zadań i kompetencji organów nadzoru budowlanego jest szerszy. Ma on zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 8 P.b. umożliwić uwzględnienie, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej.

Ponadto postępowanie naprawcze regulowane w przepisach art. 50-51 P.b. może zatem być prowadzone w stosunku do robót budowlanych bez względu na datę zakończenia budowy i datę wszczęcia w stosunku do tych robót postępowania (wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 2911/19). Pod pojęciem przepisów prawa wskazanych w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. należy rozumieć także przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), dalej "rozporządzenie".

Zatem budowa obiektu budowlanego, gdyby nawet nie wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, lecz została zrealizowana niezgodnie z przepisami rozporządzenia, jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającej na budowie tego obiektu niezgodnie z przepisami.

Następnie organ II instancji stwierdził, że z punktu widzenia przedmiotowej sprawy kluczowym jest ustalenie funkcji jaką pełni przedmiotowa wiata, gdyż warunkuje to regulacje prawne jakie winny znaleźć zastosowanie, a zwłaszcza rozważania wymaga fakt, czy w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia.

W trakcie oględzin 30 czerwca 2022 r. organ I instancji ustalił, że przedmiotowy obiekt stanowi wiatę gospodarczą, co znajduje odzwierciedlenie również w dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołu z ww. oględzin - widoczne składowane przedmioty gospodarstwa domowego. Powyższe przesądza zatem, że przedmiotowa wiata pełni funkcję użytkową (gospodarczą) budynku, bowiem wykorzystywana jest jako zabezpieczenie ruchomości przed m.in. czynnikami atmosferycznymi bądź zniszczeniem.

W ślad za orzecznictwem sądowym organ II instancji wskazał, że o tym, czy wiata pełni funkcję użytkową budynku, decydować będzie przede wszystkim jej przeznaczenie. Spełniać funkcję budynku będzie zatem wiata o przeznaczeniu innym niż rekreacyjno-wypoczynkowym (wiata składowa, czy magazynowa). W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia, nie ma podstaw do przyjęcia, że przepisy tego rozporządzenia co do zasady nie mają zastosowania w sprawie dotyczącej wiaty, która pełni funkcję użytkową budynku. Z powołanego przepisu wynika, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2.

"Sąd nie podziela jednak zarzutu naruszenia w tej sprawie § 12 powołanego rozporządzenia, dotyczącego minimalnych odległości wiat od granic działek budowlanych. Przepis § 12 rozporządzenia, odnosi się bowiem wyłącznie do budynków (a nie do budowli). W orzecznictwie zwraca się uwagę, że obiekty spełniające funkcje budynków są poddane reżimowi warunków technicznych, ale tylko w takim zakresie, w jakim przepisy nie odnoszą się w sposób wyłączny do budynków i ich parametrów. NSA w wyroku z 8 stycznia 2013 r., II OSK 1642/11 przyjął, że hipoteza § 12 rozporządzenia obejmuje tylko budynki, zawężając zakres regulacji w nim zawartej do parametrów posiadanych przez budynki. Z tego względu nie ma podstaw w przekonaniu Sądu do stosowania w tej sprawie § 12 rozporządzenia, jak twierdzi skarżący w skardze do Sądu (por. również wyrok WSA w Gliwicach, II SA/Gl 406/15). Z tego powodu zarzut naruszenia § 12 rozporządzenia Sąd uznaje za nieuzasadniony. Z tych wszystkich powodów zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego została wydana z naruszeniem prawa. Należy jeszcze raz podkreślić, że wiata nie jest budynkiem a zatem nie mają do niej zastosowania wprost przepisy § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Nie można jednak w związku z tym przyjąć poglądu, że wiatę (pełniącą funkcję użytkową budynku) można dowolnie usytuować, w każdym miejscu na działce, gdyż to usytuowanie musi być zgodne z § 13, § 60 rozporządzenia oraz z przepisami określającymi wymagania przeciwpożarowe np. wskazane w § 270 i następne rozporządzenia" (wyrok NSA z 19 lutego 2016 r., sygn. II OSK 2503/15, wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2018 r. sygn. VII SA/Wa 628/17).

W związku z powyższym organ II instancji za konieczne uznał ustalenie, czy przedmiotowa wiata nie narusza przepisów rozporządzenia, w tym określających m.in. wymagania przeciwpożarowe (§ 271 i n.). Organ I instancji nie dokonał ustaleń w powyższym zakresie (nie ustalono odległości przedmiotowej wiaty od obiektów znajdujących się na działce sąsiedniej, a także z jakich materiałów obiekty te zostały wykonane - czy dach oraz ściany od strony budynku sąsiedniego są nierozprzestrzeniające ogień czy też rozprzestrzeniające ogień), co powoduje, że decyzja PINB z 30 sierpnia 2022 r. została wydana przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Podsumowując MWINB doszedł do przekonania, że decyzja PINB została wydana bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., a PINB nie miał podstaw do wydania decyzji umarzającej.

Dokonanie szczegółowej analizy, czy sporny obiekt nie narusza przepisów rozporządzenia oraz obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (co warunkowałoby prowadzenie postępowania na podstawie art. 50-51 P.b.), wyłącznie przez organ odwoławczy byłoby niedopuszczalne. Oznaczałoby wyrażenie oceny prawnej tego zagadnienia przez organ w jednej tylko instancji (odwoławczej), a to bez możliwości dalszego zakwestionowania stanowiska w administracyjnym toku sprawy przez strony. To w pierwszej kolejności na organie I instancji spoczywa obowiązek dokonania wnikliwej oceny wykonanych robót budowlanych przez pryzmat obowiązujących przepisów - w tym wynikających z warunków technicznych. Stwierdzone uchybienie przepisom postępowania nie może być zatem sanowane na etapie postępowania odwoławczego, albowiem obowiązek ustalenia podstawowych okoliczności faktycznych sprawy nie może być przerzucany na organ II instancji w ramach powierzonych kompetencji do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Kwestie te rzutują przy tym bezpośrednio na kierunek przyszłego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji przeciwko rozważaniu możliwości czynienia w tym zakresie ustaleń przez MWINB przemawia bowiem zasada ogólna dwuinstancyjności postępowania wyrażona w art. 15 K.p.a. Merytoryczne orzekanie w takiej sytuacji prowadziłoby do pozbawienia ustalonych stron postępowania istotnej gwarancji procesowej w postaci prawa do dwukrotnego rozpatrywania co do istoty sprawy administracyjnej, co w sposób istotny wpływałoby na jej rozstrzygnięcie. Dlatego też uchybienia w opisanym zakresie rzutują na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia PINB i powodują konieczność jego uchylenia zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a.

W trakcie ponownie prowadzonego postępowania WMINB nakazał PINB przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wzięcie pod uwagę ww. wskazań, to jest dokonanie ustaleń w zakresie spełnienia wymagań przeciwpożarowych wynikających z rozporządzenia. Dopiero wynik ww. ustaleń będzie determinował dalsze czynności jakie należy podjąć w przedmiotowym spawie. W przypadku gdy PINB uzna, że przedmiotowy obiekt nie narusza przepisów rozporządzenia, możliwe będzie wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., w przeciwnym razie zachodziła będzie konieczność przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 50-51 P.b. Ustaleń w całym opisanym powyżej zakresie winien organ I instancji dokonać za pomocą wszystkich dostępnych środków dowodowych, przy uwzględnieniu okoliczności podnoszonych przez strony niniejszego postępowania, którym należy zapewnić czynny udział we wszystkich czynnościach prowadzonego postępowania dowodowego. Organ I instancji winien również zważać (i uwzględniać) na wszelkie ewentualne zmiany stanu faktycznego i prawnego w zakresie relewantnym dla przedmiotu sprawy, a wydane w sprawie końcowe rozstrzygnięcie należycie uzasadnić.

J. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od ww. decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 537/2022 z 30 grudnia 2022 r. znak: WOB.7721.430.2022.JKUT. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 104 K.p.a., polegające na uchyleniu decyzji l instancji w całości i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia z uwagi na przyjęcie, iż przedmiotowa decyzja została wydana bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w sytuacji gdy do obiektu budowlanego jakim jest wiata nie stosuje się wymagań przeciwpożarowych wynikających z rozporządzenia, zatem nie zachodzi konieczność uzupełnienia ustaleń faktycznych przez organ l instancji w przedmiotowym zakresie, a występujące w sprawie rozbieżności odnośnie przysługiwania uczestniczce M. S. przymiotu strony postępowania, winny zostać przez organ II instancji wyjaśnione w trybie art. 136 § 1 K,p.a., gdyż przeprowadzenie przez organ II instancji czynności wyjaśniających nie było nadmiernie utrudnione;

2. naruszenie art. 136 § 1 K.p.a. poprzez brak przeprowadzanie z urzędu przez organ II instancji czynności wyjaśniających dotyczących przysługiwania uczestniczce M. S. statusu strony, w sytuacji gdy wyjaśnienie ww. okoliczności przez MWINB nie było nadmiernie utrudnione oraz nie wiązało się z koniecznością uzupełnienia postępowania dowodowego w całości czy w znacznej części;

3. obrazę § 207 ust. 1 i 2 w zw. z § 209 ust. 1-2 i 5 rozporządzenia, poprzez uznanie, że przepisy pożarowe zawarte w ww. rozporządzeniu mają zastosowania do budowy wiaty, w sytuacji gdy mają one zastosowanie wyłącznie do budynków i urządzeń z nimi związanych, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w § 209 ust. 3 i 4 rozporządzenia.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji II instancji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podkreśliła, że zgodnie z § 207 rozporządzenia, to budynek i urządzenia z nim związane, a nie wiata będąca budowlą powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający w razie pożaru:

1) nośność konstrukcji przez czas wynikający z rozporządzenia,

2) ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu w budynku,

3) ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie budynki,

4) możliwość ewakuacji ludzi,

a także uwzględniający bezpieczeństwo ekip ratowniczych.

Natomiast w myśl § 209 ust. 3 rozporządzenia, wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków oraz części budynków stanowiących odrębne strefy pożarowe, określanych jako PM, odnoszą się również do garaży, hydroforni, kotłowni, węzłów ciepłowniczych, rozdzielni elektrycznych, stacji transformatorowych, central telefonicznych oraz innych o podobnym przeznaczeniu, a w myśl § 209 ust. 4 ww. rozporządzenia wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków oraz części budynków stanowiących odrębne strefy pożarowe, określanych jako IN, odnoszą się również do takich budynków w zabudowie zagrodowej o kubaturze brutto nieprzekraczającej 1500 m3, jak stodoły, budynki do przechowywania płodów rolnych i budynki gospodarcze.

Zdaniem skarżącej zawarte w rozporządzeniu wymagania pożarowe mają wyłącznie zastosowanie do budynków i urządzeń z nim związanych, a w zakresie innych obiektów budowlanych wyłącznie wtedy, gdy spełniają dyspozycję przewidzianą w § 209 ust. 3 lub 4 rozporządzenia. Jednocześnie w ocenie skarżącej obiekt budowlany w postaci wiaty nie kwalifikuje się pod żaden z ww. wyjątków, zatem przepisy działu VI rozporządzenia nie mają do niej zastosowania. Wiata nie jest bowiem garażem, hydrofornią, kotłownią, węzłem ciepłowniczym, rozdzielnią elektryczną, stacją transformatorową, centralą telefoniczną oraz inną o podobnym przeznaczeniu. Przy czym zarówno wykładania językowa jak i celowościowa przemawia za przyjęciem, iż sformułowanie "oraz innych o podobnym przeznaczeniu" odnosi się wyłącznie do obiektów o podobnym przeznaczeniu jak centrala telefoniczna, nie odnosi się natomiast do obiektów innych o podobnym przeznaczeniu jak garaże, hydrofornie, kotłownie, węzły ciepłownicze, rozdzielnie elektryczne, czy stacje transformatorowe.

Ponadto przyjęcie, że wiata kwalifikuje się do wyjątku przewidzianego w § 209 ust. 3 rozporządzenia skutkowałoby stosowaniem do jej budowy kategorii PM, tj. takiej jak dla budynków produkcyjnych i magazynowych, zatem wymogów surowszych niż dla budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej, co pozostaje w sprzeczności z jej charakterem. Wiata jest bowiem konstrukcją nieskomplikowaną i często pozbawioną ścian, wykorzystywaną najczęściej do przechowywania przedmiotów gospodarstwa domowego, nieprzeznaczoną do pobytu ludzi. Zrównanie jej z budynkami produkcyjnymi czy magazynowymi zdaje się być nieracjonalne.

W dalszej kolejności skarżąca wyjaśniła, że rozbieżność pomiędzy wpisami widniejącymi w księdze wieczystej i wypisie z rejestru gruntów prowadzonych dla działki [...] w P. , wynika wyłącznie z faktu braku ujawnienia w Księdze Wieczystej nr [...] Aktu Poświadczenia Dziedziczenia z 25 lutego 2020r. Repetytorium A nr [...], na mocy którego spadek po zmarłym S. P. nabyła skarżąca J. P., syn S. P. oraz córka M. S., który to Akt Poświadczenia Dziedziczenia został ujawniony w wypisie z rejestru gruntów. Gdyby skarżąca została wezwana przez organ II instancji do wyjaśnienia powyższej kwestii, niezwłocznie przesłałaby ww. dokument do organu II instancji. Wyjaśnienie przedmiotowej kwestii przez organ II instancji nie jest zatem nadmiernie utrudnione i nie może stanowić samodzielnej podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a.

Co więcej, w ocenie skarżącej, wyjaśnienie kwestii przysługiwania uczestniczce M. S. statusu strony obligatoryjnie winno zostać dokonane w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji, gdyż brak działania organu w tym zakresie mogło skutkować doręczeniem decyzji organu II instancji do podmiotu nieposiadającego statusu strony postępowania, które to postępowanie należy uznać za nieprawidłowe.

Mając na uwadze powyższe skarżąca podniosła, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, gdyż stan faktyczny sprawy został w pełni wyjaśniony przez organ l instancji i pozwalał na dokonanie przez MWINB merytorycznego jej rozstrzygnięcia, bez konieczności jej przekazywania do postępowania l instancyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "P.p.s.a." - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Stosownie do art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Z kolei w myśl art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.

Zatem wszelkie kwestie wykraczające poza ww. zakres nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie.

Punktem wyjścia do oceny zaskarżonej decyzji musi być treść art. 138 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Skoro w myśl art. 64e P.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., to oznacza, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 K.p.a. Wskazania przy tym wymaga, że Sąd nie może odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, ponieważ na skutek uchylenia decyzji organu I instancji, sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r. sygn. II OSK 2219/15, LEX nr 2315542).

Po nowelizacji przepisów P.p.s.a. z 1 lipca 2017 r. i dodaniu przepisów art. 64a-64e w orzecznictwie uwypuklił się podgląd, iż rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. W postępowaniu prowadzonym w tym trybie wyłączono zatem co do zasady możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego (por. wyroki NSA z 12 października 2018 r. sygn. I GSK 3027/18, z 18 października 2018 r. sygn. I OSK 3632/18 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezsporne w sprawie niniejszej było, że J. P. zrealizowała w 2017 r. na działce nr [...], której jest współwłaścicielem, obiekt budowlany w zbliżeniu do istniejącego budynku mieszkalnego, a jednocześnie ok. 85 cm od granicy z działką sąsiednią o nr [...].

Nie było też sporne, że przedmiotowy obiekt ma konstrukcję szkieletową, drewnianą (7 słupów drewnianych o wymiarach 16 cm na 16 cm), dach jednospadowy, ze spadkiem w stronę działki ewid. nr [...], okap obiektu znajduje się bezpośrednio nad ogrodzeniem pomiędzy działkami nr [...], obiekt posiada z dwóch stron (wschód – zachód) ściany z płyt OSB, od strony południowej brak jest ściany, od strony wschodniej obiekt znajduje się przy istniejącym obiekcie mieszkalnym.

Na obecnym etapie postępowania nie budzi wątpliwości Sądu, że prawidłowo MWINB ustalił, iż ustalenia dokonane przez organ I instancji podczas oględzin 30 czerwca 2022 r. i załączona do protokołu oględzin aktualna na ten dzień dokumentacja fotograficzna świadczy, że sporny obiekt nie jest powiązany konstrukcyjnie z ww. budynkiem mieszkalnym. Odrębne elementy drewnianej konstrukcji (słupy i konstrukcja dachu) przesądzają o tym, że nie stanowi ona rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...].

Ponadto uwidoczniony w materiale zdjęciowym sposób użytkowania ww. obiektu (przechowywanie materiałów gospodarstwa domowego) wskazuje, że wbrew twierdzeniom sąsiada - M. C., obiekt ten nie pełni aktualnie funkcji garażu.

Sporne były następujące okoliczności sprawy.

Po pierwsze, czy sporny obiekt budowlany jest budynkiem, budowlą posiadającą niektóre funkcje budynku, czy też budowlą innego rodzaju.

Istotne przy tym było, że w trakcie oględzin 9 lutego 2021 r. pod sporną wiatą zaparkowany był samochód osobowy, natomiast podczas oględzin 30 czerwca 2022r. sposób użytkowania ww. obiektu stanowił przechowywanie materiałów gospodarstwa domowego. Innymi słowy 30 czerwca 2022 r. obiekt nie był użytkowany jako wiata garażowa.

Po drugie sporne było, czy uznając przedmiotowy obiekt za wiatę gospodarczą posiadającą niektóre funkcje budynku, można i należy stosować do niej wymogi przewidziane w rozporządzeniu, ewentualnie w jakim zakresie.

Konsekwencją rozstrzygnięcia ww. kwestii było stwierdzenie i weryfikacja, czy organ I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy oraz ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy.

Należy wskazać, że Sąd podziela w pełni zamieszczony w uzasadnieniu zaskarżonej sprzeciwem decyzji wywód dotyczący wykładni, na gruncie prawa budowlanego, pojęcia "wiata", poparty trafnymi i adekwatnymi tezami z literatury i orzecznictwa, a także definicjami słownikowymi.

W konsekwencji, mimo pewnych mniej istotnych nieścisłości w opisywanych przez organy obu instancji wymiarów spornego obiektu, zdaniem Sądu MWINB prawidłowo zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako wiatę o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowaną na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie przekroczyła dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki.

Zatem zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r. i aktualnym w 2017 r., w czasie realizacji inwestycji, inwestycja ta nie wymagała pozwolenia na budowę, a stosownie do art. 30 P.b. w ówczesnym brzmieniu, także dokonania zgłoszenia.

Mimo jednak braku wymogu uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia, Sąd w pełni podziela stanowisko MWINB, że inwestor dokonując budowy spornej wiaty, jak zresztą realizując dowolne roboty budowlane, jest zobowiązany do przestrzegania powszechnie obowiązujących przepisów prawa, takich np. jak przepisy rozporządzenia. Pieczę nad przestrzeganiem przez inwestorów tych przepisów, zgodnie z regulacjami P.b., mają sprawować organy nadzoru budowlanego. Jest to zarówno ich kompetencja, jak i obowiązek (art. 80 i n. P.b.).

Dodatkowo Sąd w pełni podziela stanowisko MWINB, że zwłaszcza w przypadku sytuowania wiaty w zbliżeniu do działki sąsiedniej, i to w taki sposób, że jej okap znajduje się bezpośrednio nad ogrodzeniem pomiędzy działkami, należy zawsze rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. in fine, w zw. z przepisami rozporządzenia, mogąca stanowić podstawę dla organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania naprawczego.

Przechodząc do zakresu stosowania w niniejszej sprawie do spornej wiaty przepisów rozporządzenia, Sąd podziela stanowisko orzecznictwa przywołane obszernie przez MWINB, zgodnie z którym w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia nie ma podstaw do przyjęcia, że jego przepisy co do zasady nie mają zastosowania w sprawie dotyczącej wiaty, która pełni funkcję użytkową budynku.

Z powołanego przepisu jasno wynika, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych.

Podzielając w większości przywołane przez MWINB tezy z judykatury, Sąd w niniejszej sprawie wskazuje jednak odmiennie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy rozważenia przez organy wymaga dodatkowo, czy wiata spełniająca funkcję "użytkową budynku gospodarczego", nie powinna być sytuowana na działce w sposób określony w § 12 rozporządzenia (por. np. wyrok NSA z 30 września 2015 r., sygn. II OSK 189/14).

Dalej Sąd stwierdza, że usytuowanie spornej wiaty musi być bezwzględnie zgodne z § 13 oraz § 60 rozporządzenia oraz z odpowiednio stosowanymi przepisami określającymi wymagania przeciwpożarowe np. wskazane w § 270 i następne rozporządzenia (por. wyroki NSA z 19 lutego 2016 r., sygn. II OSK 2503/15, z 2 grudnia 2022 r., sygn. I OSK 3998/19).

Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie nie tylko do budynków, ale i do – w szczególnych przypadkach – budowli (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., sygn. II OSK 189/14; z 17 lipca 2014 r., sygn. II OSK 288/13; z 12 lipca 2012 r., sygn. II OSK 728/11).

Wiata służąca do przechowywania materiałów gospodarczych, sprzętu ogrodniczego oraz beczek na wodę, spełnia funkcje użytkowe budynku gospodarczego, a zatem jest objęta wymogami rozporządzenia. W tych okolicznościach, przy dokonywaniu oceny zgodności kontrolowanego przez organy nadzoru budowlanego obiektu z przepisami uzasadnione było uwzględnienie przepisów rozporządzenia (por. wyrok NSA z 23 września 2016 r., sygn. II OSK 3129/14).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zasadnie organ II instancji za konieczne uznał ustalenie, czy przedmiotowa wiata nie narusza przepisów rozporządzenia, w tym określających m.in. wymagania związane z przesłanianiem i nasłonecznieniem oraz odpowiednio zastosowane wymogi przeciwpożarowe. Organ I instancji nie dokonał ustaleń w powyższym zakresie (nie ustalono odległości przedmiotowej wiaty od obiektów znajdujących się na działce sąsiedniej, a także z jakich materiałów obiekty te zostały wykonane - czy dach oraz ściany od strony budynku sąsiedniego są nierozprzestrzeniające ogień czy też rozprzestrzeniające ogień), co powoduje, że decyzja PINB z 30 sierpnia 2022 r. została wydana przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Dostrzeżone przez organ odwoławczy braki postępowania I instancji zasadnie okazały się przyczyną zastosowania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd stwierdza, że w zaskarżonej sprzeciwem decyzji MWINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego i ustalenie stanu faktycznego sprawy celem rozstrzygnięcia, czy sporna wiata nie narusza przepisów rozporządzenia, co mogłoby uzasadniać prowadzenie postępowania w trybie art. 50-51 P.b. Organ II instancji w sposób właściwy wyjaśnił, że warunkiem poprawnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy musi być najpierw właściwe ustalenie - w wyniku prawidłowej oceny zebranych dowodów - stanu faktycznego sprawy.

Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy w ww. zakresie nie został właściwie i jednoznacznie ustalony przez organ I instancji.

Należy podkreślić, że szczególnie w sytuacji występowania w sprawie stron o sprzecznych interesach, stanowiskach i wnioskach, MWINB prawidłowo uznał, że ustalony przez organ I instancji stan faktyczny nie jest wystarczający.

Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu należy wyjaśnić, że skarżąca nie może oczekiwać, by realizacja obiektu budowlanego o funkcjach zbliżonych do budynku gospodarczego czy też wiaty garażowej, mniej niż 1 m od granicy działki sąsiedniej, z okapem sięgającym samej granicy, nie podlegała żadnej kontroli organów nadzoru budowlanego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji, zgodnie z wytycznymi MWINB, jednoznacznie ustali, czy sporny obiekt budowlany spełnia odpowiednie wymogi rozporządzenia. Organ I instancji winien również odnieść się do argumentacji podnoszonej przez strony postępowania.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja kasatoryjna, wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., odpowiada prawu i nie zasługuje na uchylenie. Jako wystarczające Sąd ocenił zawarte w ww. decyzji wskazanie, jakie okoliczności organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Na koniec Sąd podkreśla, że przedwczesna byłaby na tym etapie wypowiedź Sądu co do merytorycznych okoliczności determinujących ostateczne rozstrzygnięcie legalności spornego obiektu. Jak bowiem wskazano powyżej, ograniczone ramy procesowe niniejszej sprawy wywołanej sprzeciwem, wiążą Sąd uniemożliwiając wypowiedzi w zakresie legalności spornego obiektu. Rolą Sądu była ocena, czy przy dokonanych przez organ założeniach materialnoprawnych, zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej. Ocena założeń materialnoprawnych może być natomiast dokonana dopiero na podstawie ewentualnej skargi na decyzję rozstrzygającą sprawę merytorycznie.

Podsumowując, wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. jest pozytywny, a sprzeciw jest niezasadny.

W postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ I instancji naruszył bowiem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co w związku z koniecznością zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) oraz zakresem koniecznego postępowania wyjaśniającego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie, które nie mogło być przeprowadzone w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 K.p.a., musiało skutkować przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, bowiem organ I instancji co najmniej przedwcześnie zastosował art. 105 K.p.a.

Odnosząc się w tym zakresie do zarzutów sprzeciwu należy wskazać, że istotnie zasadą jest merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji. Jednak w niniejszej sprawie zaistniały właśnie szczególne okoliczności uzasadniające wydanie decyzji kasatoryjnej, bowiem decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przyczyny, dla których organ odwoławczy nie mógł w szerszym zakresie skorzystać z art. 136 K.p.a., wynikają z całości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podobnie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego co do zasad ogólnych i szczegółowych dotyczących dowodów i ich oceny, wynikają ze sporządzonego przez MWINB uzasadnienia.

Rację ma przy tym skarżąca, że sama kwestia ustalenia kręgu stron postępowania, jeżeli potwierdzą się podnoszone przez nią okoliczności dotyczące aktualnych właścicieli działki inwestycyjnej, nie byłaby wystarczającą podstawą do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. To jednak zagadnienie nie było kluczowe dla poddanego sądowej kontroli rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy przekazując sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia sprostał obowiązkowi wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. W szczególności na aprobatę zasługuje nakazanie organowi I instancji zastosowanie wszystkich dostępnych środków dowodowych, przy uwzględnieniu okoliczności podnoszonych przez strony niniejszego postępowania, którym należy zapewnić czynny udział we wszystkich czynnościach prowadzonego postępowania dowodowego.

Słusznie też MWINB zalecił organowi I instancji zważenie i uwzględnienie wszelkich ewentualnych zmian stanu faktycznego i prawnego w zakresie relewantnym dla przedmiotu sprawy oraz należyte uzasadnienie wydanego w sprawie końcowego rozstrzygnięcia.

Powyższe uwagi nabierają szczególnego wyrazu, gdy wziąć pod uwagę liczne różnice w ustaleniach nieodległych przecież w czasie oględzin z 9 lutego 2021 r. i 30 czerwca 2022 r. (np. co do liczby ścian z płyt OSB, czy wymiarów wiaty), a także zawarte na szkicach sytuacyjnych takie określenia jak wiata garażowa (k. 23 akt adm.), czy brama garażowa (k. 58).

Na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z § 209 ust. 3 rozporządzenia: "Wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków oraz części budynków stanowiących odrębne strefy pożarowe, określanych jako PM, odnoszą się również do garaży, hydroforni, kotłowni, węzłów ciepłowniczych, rozdzielni elektrycznych, stacji transformatorowych, central telefonicznych oraz innych o podobnym przeznaczeniu.".

Zdaniem Sądu zaproponowana przez skarżącą wykładnia § 209 ust. 3 rozporządzenia nie jest właściwa. W ocenie Sądu zawarte w § 209 ust. 3 rozporządzenia sformułowanie "(...) oraz innych o podobnym przeznaczeniu." odnosi się do wszystkich wcześniej wymienionych w ww. przepisie obiektów, a nie wyłącznie do central telefonicznych.

Końcowo ponownego zaakcentowania wymaga jednak, że zgodnie z art. 64e P.p.s.a. Sąd w niniejszej sprawie nie był uprawniony do badania meritum sprawy administracyjnej, nie mógł zatem przesądzić w tym postępowaniu o konieczności prowadzenia, bądź nie, postępowania w trybie art. 50-51 P.b. Ocenie w niniejszym postępowaniu, z woli ustawodawcy, który tak ukształtował instytucję sprzeciwu, podlegało wyłącznie zastosowanie przez MWINB art. 138 § 2 K.p.a.

Z powyższych względów sprzeciw, jako bezzasadny, podlegał oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a.