Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3352/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176, art. 182 par. 2, art. 183, art. 250 par. 1, art. 258 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1, 2 i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 57/18 w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA) wyrokiem z 11 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 57/18 w wyniku rozpoznania skargi G. T. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek w punkcie I oddalił skargę oraz w punkcie II przyznał adw. K. M. od Skarbu Państwa – WSA we Wrocławiu – 590,40 zł w tym 23% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżący wnioskiem z [...] czerwca 2017 r. zwrócił się do ZUS o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (22.752,91 zł w tym: 16,61 zł należności głównej, 1.140,00 zł opłaty dodatkowej, 81,20 zł kosztów upomnienia, 1.086,10 zł kosztów egzekucyjnych oraz 11.429,00 zł odsetek za zwłokę). Skarżący we wniosku podniósł, że po pożarach mieszkania w 2010 r. utracił wszystko. Z tego też względu został zmuszony do wzięcia kredytu, który będzie spłacać do 2022 r. w kwocie 690,00 zł/m-c. Argumentował, że nie widzi możliwości uregulowania zaległości, z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, jak również ze względu na sytuację finansową, w której się znalazł.

ZUS decyzją z [...] sierpnia 2017 r. – wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121; dalej u.s.u.s.) – odmówił skarżącemu wnioskowanego umorzenia zaległych należności składkowych.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego źródłem utrzymania jest pobierane świadczenie emerytalne w kwocie 1.673,36 zł/netto oraz jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia z miesięcznym nagrodzeniem 60,52 zł/netto. Wydatki z tytułu miesięcznych opłat eksploatacyjnych określono na 200,00 zł, koszty leczenia na 300,00 zł oraz inne na 300,00 zł. Ponadto skarżący spłaca kredyt 690,00zł/m-c oraz nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie ZUS wskazał, że ustalony stan faktyczny ocenił w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a u.s.u.s., które nie zaistniały w sprawie.

ZUS przeanalizował następnie możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami, nawet pomimo braku całkowitej nieściągalności, odnosząc je do przypadków określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie).

W tym kontekście ZUS wskazał, że nie znajduje zastosowania pierwsza z przesłanek, wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż wyliczona kwota miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego skarżącego jest wyższa od minimum socjalnego, które dla 1-osobowego gospodarstwa wynosi 1.097,18 zł. Uwzględniając fakt, że posiada on i reguluje kredyt w kwocie 690,00 zł/m-c w ocenie ZUS skarżący nie wykazał, iż opłacenie należności – choćby w formie układu ratalnego – mogłoby pozbawić stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

ZUS stwierdził także, że nie zostały spełnione warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z uwagi na fakt, iż wprawdzie powołano się na dwa pożary lokalu mieszkalnego, które miały miejsce w 2010 r., jednak na koncie rozliczeniowym skarżącego widnieją zaległości za okres 03.2005 r.-07.2006 r., ponadto zaprzestanie prowadzenia działalności nastąpiło od 1.12.2008 r. Zdaniem ZUS nie wykazano zatem, że zaistniało nadzwyczajne zdarzenie powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Odnosząc się zaś do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ZUS zauważył, że wprawdzie przestawiona dokumentacja medyczna potwierdza występowanie po stronie skarżącego problemów zdrowotnych, jednak nie zostało wykazane, iż choroba uniemożliwia uzyskiwanie dochodów pozwalających na opłacenie należności, gdyż źródło dochodów jakim jest świadczenie emerytalne nie jest zależne od stanu zdrowia.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponownego rozpoznanie sprawy ZUS decyzją z [...] listopada 2017 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2017 r. podzielając w pełni uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji I instancji.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na ww. decyzję ZUS.

WSA podkreślił, że umorzenie należności składkowych, na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., ustawodawca oparł na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym.

W ocenie WSA w realiach badanej sprawy zasadnie ZUS uznał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności. W szczególności WSA stwierdził, że ZUS trafnie ocenił brak przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przedstawiona przez ZUS sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie pozwalała przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Łączna bowiem kwota dochodu przekracza kwoty minimum socjalnego dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego. Budżet gospodarstwa domowego obciążony jest wydatkami związanymi z utrzymaniem i leczeniem w kwocie 800 zł. Równocześnie dochód ten pozwala skarżącemu na spłatę kredytu w ratach po 690 zł.

WSA podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest już pogląd, że obciążenia o charakterze prywatnym i konsumpcyjnym, które zaciągnięte zostały przecież dobrowolnie, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań obligatoryjnych, nałożonych w drodze ustawy.

Nie można też kwestionować oceny ZUS, że nie została spełniona sytuacja z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w sytuacji gdy skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w 2008 r. Stąd podnoszona przez skarżącego okoliczność pożaru, który miał miejsce w kwietniu i grudniu 2010 r. nie może być postrzegana jako wyartykułowany w tym przepisie stan klęski żywiołowej czy też nadzwyczajne zdarzenie, skutkujące uniemożliwieniem dalszego prowadzenia działalności. Stąd przyjąć należało, że skarżący nie wykazał poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalność. Skoro bowiem działalność gospodarcza w chwili złożenia wniosku o umorzenie należności nie była już przez skarżącego prowadzona, to nie można mówić o zagrożeniu dla prowadzenia tej działalności.

Wreszcie zasadnie ZUS uznał, iż nie występuje w sprawie przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w postaci przewlekłej choroby skarżącego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Jakkolwiek skarżący wskazał na problemy zdrowotne oraz konieczność wydatkowania kwoty 300 zł na leczenie, to jednak okoliczność ta nie stanowi tego rodzaju, że uniemożliwiałaby opłacenie należności, w sytuacji gdy skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest niezależne od stanu zdrowia.

Reasumując WSA uznał, że zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Nadto podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w sprawie nie zostały przez organ naruszone.

W tym stanie rzeczy, WSA na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Rozstrzygnięcie o kosztach WSA oparł o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

W skardze kasacyjnej skarżący – reprezentowany przez adwokata z urzędu – zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji; zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokata K. M. kwoty 2.952 zł (w tym 23% podatku VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed WSA oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokata K. M. kwoty 2.214 zł (w tym 23% podatku VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przez NSA; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i orzeczenie o kosztach postępowania (w tym kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie z ww. wnioskami) WSA.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, poprzez uznanie, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia zastosowania wskazanych przepisów i umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne;

2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188; dalej: p.u.s.a.) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: k.p.a.), poprzez brak stwierdzenia przez WSA wydania zaskarżonej decyzji ZUS z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego;

3. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 8 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.), poprzez brak przyznania pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie ww. przepisów i oparcie się na uchylonym już rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

ZUS nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez kasatora przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny wpływ na wynik sprawy.

Kasator postawił zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez brak stwierdzenia przez WSA wydania decyzji ZUS z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Przy czym kasator stawiając tego rodzaju zarzuty odnoszące się w głównej mierze do potrzeby dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jego wyczerpującego zebrania i całościowego rozpatrzenia w sprawie, nie wyjawia, dlaczego – w jego ocenie – WSA przyjął do rozpoznania sprawy błędnie ustalony stan faktyczny sprawy. Innymi słowy kasator nie wykazał jakie elementy stanu faktycznego zostały ustalone na podstawie nieprawidłowych informacji czy też co zostało w sprawie pominięte, a co miałoby wpływ na końcową ocenę sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego. Podkreślić należy, że wszystkie okoliczności związane z sytuacją życiową skarżącego wskazane w motywach skargi kasacyjnej, tj. okres prowadzenia działalności gospodarczej, pożar mieszkania, stan zdrowia, wysokość otrzymywanej emerytury i wydatki, zostały przez ZUS a następnie przez WSA wzięte pod uwagę przy ocenie zasadności udzielenia skarżącemu wnioskowanego umorzenia należności składkowych.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w tym zakresie, że ZUS w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne, a WSA – dokonując kontroli judykacyjnej – trafnie uznał, że w aspekcie procesowym działania organu były prawidłowe i zgodne z naczelnymi zasadami tego postępowania.

W punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, poprzez uznanie, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia zastosowania wskazanych przepisów i umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Istota tego zarzutu sprowadza się więc do ustalenia, czy zasadnie odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem czy WSA prawidłowo ocenił zastosowanie przez ZUS przepisów dotyczących tej problematyki.

Nie są to zarzutu usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Treść powyższego przepisu (podobnie jak treść art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.) wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty, na co prawidłowo zwrócił uwagę WSA.

Powyższe oznacza, że skoro zaskarżona decyzja ZUS została wydana w ramach uznania administracyjnego, organ ze względu na okoliczności sprawy mógł odmówić przyznania ulgi w postaci umorzenia należności składkowych. Przy czym WSA trafnie wywiódł, że decyzja ta została podjęta przy uwzględnieniu sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego, która jak wyżej wywiedziono nie została skutecznie zakwestionowana.

WSA prawidłowo zatem uznał, że w sytuacji skarżącego nie została wypełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przede wszystkim dlatego, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Łączna bowiem kwota dochodu przekracza kwoty minimum socjalnego dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego. Budżet gospodarstwa domowego obciążony jest wydatkami związanymi z utrzymaniem i leczeniem w kwocie 800 zł. Równocześnie dochód ten pozwala skarżącemu na spłatę kredytu w ratach po 690 zł. Istotne jest przy tym to, że konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych (kredytu) nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli.

WSA dokonał także prawidłowej oceny drugiej z kwestionowanych przez kasatora przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w postaci przewlekłej choroby skarżącego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Zasadnie bowiem wskazał, że jakkolwiek skarżący wskazał na problemy zdrowotne oraz konieczność wydatkowania kwoty 300 zł na leczenie, to jednak okoliczność ta nie stanowi tego rodzaju, że uniemożliwiałaby opłacenie należności, w sytuacji gdy skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest niezależne od stanu zdrowia.

Konkludując zarzuty kasatora dotyczące nieprawidłowego zastosowania w sprawie przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, okazały się nieusprawiedliwione.

Na marginesie należy dodać, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej).

Ostatni zarzutów skargi kasacyjnej (pkt 3 jej petitum) dotyczy braku przyznania pełnomocnikowi skarżącego (adwokatowi) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu we właściwej wysokości. W ocenie kasatora, skoro przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna to oblicza się ją zgodnie z wartością przedmiotu sprawy. Zatem wysokość zasądzonej kwoty przyznanej pomocy adwokackiej powinna być wyliczona od kwoty 22.752,91 zł, której domaga się skarżący, a nie przyznania kwoty stałej jak uczynił to WSA.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

Poruszana przez kasatora kwestia była już przedmiotem wielokrotnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzeczeniach tych zgodnie przyjmuje się, że sprawa w przedmiocie umorzenia należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest sprawą, której przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne. Decyzja umarzająca lub odmawiająca umorzenia należności nie jest sprawą o określenie należności pieniężnej. Ta bowiem określona została, tak w jej wysokości jak i sposobie i terminie uiszczenia, innym aktem administracji publicznej. Sprawa w przedmiocie umorzenia należności, jakkolwiek mieć będzie pośredni związek z należnością pieniężną, nie będzie mieć jednak za przedmiot tejże należności. Odnosić się ona będzie do samego faktu dalszego istnienia obowiązku zapłaty tej należności lub zaprzestania istnienia tego obowiązku. Oznacza to, że nieuzasadnionym byłoby przyjmowanie aby kategorie spraw jak w niniejszym postępowaniu, można było traktować jako sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (por. postanowienia NSA z: 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 125/12; 8 maja 2012 r., sygn. akt II GZ 157/12; 21 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 515/09; 6 września 2007 r., sygn. akt I OZ 625/07; 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OZ 845/08; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc sprawy, w których odmówiono przyznania określonego świadczenia, pomocy finansowej czy wymierzenia organowi grzywny nie mają za przedmiot należności pieniężnych.

Kasator ma rację w tym zakresie, że WSA powołał w podstawie prawnej nieobowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zamiast rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.), jednak nieprawidłowość ta nie miała znaczenia dla wyniku sprawy, ponieważ zasądzenie samej kwoty stałej było prawidłowe.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

W niniejszym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2014 r. sygn. akt II FSK 1864/14).