Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1198/86
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Gdy lokal stanowi małżeńską wspólność majątkową, potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu /art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ zaliczyć należy do czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem, a zatem w takiej sytuacji wymagana jest zgoda obojga małżonków, bez względu na to, czy z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w lokalu występuje osoba bliska właścicielowi lokalu, czy osoba mu obca.

TEZY

Gdy lokal stanowi małżeńską wspólność majątkową, potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu /art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ zaliczyć należy do czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem, a zatem w takiej sytuacji wymagana jest zgoda obojga małżonków, bez względu na to, czy z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w lokalu występuje osoba bliska właścicielowi lokalu, czy osoba mu obca.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Ignacego M. na decyzję Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 sierpnia 1986 r. w przedmiocie przyjęcia zgłoszenia pobytu stałego Marii M. i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził na rzecz Ignacego M. od Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Maria M. wystąpiła 28 maja 1986 r. z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. K. nr 4 w W. Stwierdzała w podaniu, że dom stanowi własność jej rodziców. Do 1984 r. była zameldowana poza tym adresem. Później zameldowana była u dziadków, mieszkających przy ul. N. nr 20 m 2 również w W., ze względu na okresowe pogorszenie stanu ich zdrowia i potrzebę opieki nad nimi, jednakże jej rzeczy osobiste znajdowały się nadal w domu przy ul. K. nr 4. Obecnie jest w ciąży i przebywa stale pod wskazanym wyżej adresem. Wymeldowała się już z ul. N. nr 20 m 2, dowiedziała się jednak, że jej ojciec zastrzegł, aby jej nie meldować przy ul. K. nr 4. Podała, że powierzchnia lokalu wynosi 120 m2, ma w nim swój pokój, meble, pralkę, lodówkę oraz rzeczy osobiste. Brak zameldowania w lokalu, w którym mieszka, bardzo komplikuje jej życie. Wskazywała, że spotyka się codziennie z pogróżkami ojca. Żyją z matką w ciągłym napięciu.

Decyzją z dnia 23 lipca 1986 r. nr WSA-I V0621-346/86-3 Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Dzielnicowego w Warszawie orzekł o zameldowaniu na pobyt stały Marii M. w lokalu nr 1 przy ul. K. nr 4 w W. W uzasadnieniu decyzji podał, że Dionizja Cz.-M., matka wnioskodawczyni, a współwłaścicielka domu przy ul. K. 4, potwierdziła na zgłoszeniu pobyt córki w lokalu nr 1, jak również potwierdziła posiadanie przez córkę uprawnień do pobytu w tym lokalu. Natomiast fakt zamieszkiwania córki w lokalu kwestionuje jej ojciec, Ignacy M. W związku z tym przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, które wykazało, że Maria M. mieszka w lokalu przy ul. K. nr 4 i ma uprawnienia do przebywania w nim.

Od decyzji organu I instancji odwołał się Ignacy M. Wnosił o jej uchylenie, stwierdzając, że córka przebywa we wskazanym lokalu tylko okresowo, nie ma w nim swoich rzeczy. Wskazywał, że potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu, wydane przez jednego ze współwłaścicieli, jest niewystarczające. W budynku znajduje się tylko jeden lokal wykorzystywany przez niego i żonę. Powoływał się na art. 37 par. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i stwierdzał, że umowa użyczenia lokalu jest nieważna, ponieważ on - jako współwłaściciel domu - nie wyraził zgody na jej zawarcie.

Decyzją z dnia 30 sierpnia 1986 r. nr SA-V-621/329/86 Dyrektor Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Wykazało ono, że Maria M. mieszka w lokalu nr 1 przy ul. K. nr 4, a zatem występuje po jej stronie obowiązek meldunkowy, wynikający z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/. Konflikt pomiędzy ojcem i córką i wypływająca stąd odmowa potwierdzenia uprawnień do pobytu w lokalu spowodowała konieczność rozstrzygnięcia sprawy zameldowania córki decyzją administracyjną. W odwołaniu strona nie wnosi okoliczności dających podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Fakt toczącej się w sądzie sprawy o rozwód między małżonkami M. nie może obecnie stanowić podstawy do odmowy zameldowania osoby, która faktycznie w lokalu zamieszkuje.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ignacy M. wnosi o uchylenie decyzji organów obu instancji, gdyż są niezgodne z art. 9 ust. 2 powyższej ustawy oraz par. 7 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności /Dz.U. nr 32 poz. 176/. Skarżący wskazywał także, iż art. 47 ust. 2 tej ustawy nie stanowi samoistnej podstawy do wydania decyzji o przyjęciu zgłoszenia na pobyt stały.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy wnosił jej oddalenie, jako nieuzasadnionej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że lokal nr 1 w domu przy ul. K. nr 4 stanowi majątek wspólny Dionizji i Ignacego małżonków M. w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Małżonkowie M. pozostawali wówczas w ostrym konflikcie, czego wyrazem był toczący się proces rozwodowy, a także odmowa potwierdzenia przez skarżącego uprawnień do pobytu w lokalu jego córki Marii M. Tylko zatem jeden ze współwłaścicieli lokalu, matka zainteresowanej, potwierdziła jej uprawnienia do przebywania w lokalu.

Rodzi się wobec tego pytanie, czy w tej sytuacji organ ewidencji ludności był uprawniony do przyjęcia zgłoszenia pobytu stałego Marii M. w tym lokalu. Na tak postawione pytanie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy udzielić odpowiedzi negatywnej.

Wskazać przede wszystkim trzeba, że wprawdzie z mocy art. 36 par. 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każde z małżonków może wykonywać samodzielnie zarząd majątkiem wspólnym, to jednak uprawnienie to zostało ograniczone w sytuacji, gdy dana czynność przekracza zakres zwykłego zarządu. Wówczas do dokonania takiej czynności jest wymagana zgoda drugiego z małżonków. Potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu stanowiącym małżeńską wspólność majątkową zaliczyć należy do czynności przekraczających zwykły zarząd takim majątkiem, obciąża bowiem niewątpliwie majątek wspólny /lokal/ i może mieć istotne znaczenie tak w wypadku sprzedaży rzeczy objętej wspólnością majątkową, jak i w razie ewentualnego zniesienia tej wspólności. Wymienione okoliczności mają analogiczne znaczenie, gdy z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w takim lokalu występuje osoba bliska właścicielom lokalu, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, jak i gdy czyni to osoba im obca.

Przedstawione rozwiązanie służy niewątpliwie ochronie istotnego interesu prawnego każdego z małżonków. Ochrona ta jednak nie może być nadużywana. Jeżeli bowiem jeden z małżonków odmawia zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym albo jeżeli porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może zwrócić się do sądu o zezwolenie na dokonanie czynności. Jak wynika z art. 39 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd jest zobowiązany do udzielenia takiego zezwolenia, gdy dokonania czynności wymaga dobro rodziny. W rozpoznawanej sprawie matka zainteresowanej może wystąpić do sądu z odpowiednim wnioskiem. W wypadku pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia zezwolenie sądu stanowi urzędową podstawę do przyjęcia zgłoszenia pobytu stałego Marii M. w spornym lokalu. Skoro w rozpoznawanej sprawie zezwolenia takiego nie uzyskano, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, a w szczególności jej art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 2.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżoną decyzję uchylił na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa, orzekając o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego w myśl art. 208 Kpa.