Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2656/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 28, art 28 ust 3 a, art. 83 ust. 1 pkt 3 i 4  art. 66-79a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art7,11,19, art 77 par 1 , art 80 , art 127, art 138 par 1 pkt 1 art 156 § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 20 września 2007 r. wniesionej przez M W jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem złożonym w dniu [...] marca 2006 r. M W zwrócił się o umorzenie odsetek ustawowych od zadłużenia z tytułu składek oraz o rozłożenie zadłużenia na raty. Wniosek swój uzasadnił faktem, iż od kilku lat działalność gospodarczą prowadzi tylko w sezonie letnim, zaś w chwili obecnej nie ma żadnych dochodów i nie jest w stanie wpłacić należności jednorazowo.

Pismem z dnia [...] maja 2006 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie całości jego zadłużenia z tytułu składek. W treści pisma wskazał, iż nie ma żadnych dochodów, zaś działalność gospodarczą prowadzi tylko w ciągu dwóch miesięcy w sezonie letnim. Ponadto zaznaczył, iż ze względu na miejsce zamieszkania nie ma możliwości podjęcia innej pracy. Dłużnik podkreślił, iż choruje [...]Z uwagi na brak ubezpieczenia zmuszony jest płacić za pobyt w szpitalu, zaś każde badanie wraz z lekarstwami jest wydatkiem w wysokości [...] zł miesięcznie. Podniósł, iż czynsz za mieszkanie wynosi [...] zł, natomiast opłata za prąd wynosi[...]zł. Wskazał, iż jego wydatki na paliwo na dojazdy do lekarza i sklepu wynoszą [...]zł. Wnioskodawca zaznaczył, iż żyje bardzo skromnie przy pomocy znajomych.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Dłużnik oświadczył, iż posiada zadłużenie w kwocie [...] zł wobec Szpitala Wojewódzkiego [...] z tytułu podpisania umowy dzierżawy pola namiotowego w Ch w sezonie letnim [...] r. Zaznaczył, iż nie był w stanie wywiązać się z zobowiązań ze względu na brak turystów. Wskazał także, iż ze względu na miejsce zamieszkania może prowadzić działalność sezonową. Ponadto z powodu niskich dochodów ma problemy z płatnością swoich zadłużeń.

Pismem które wpłynęło do oddziału ZUS [...] listopada 2006 r. zobowiązany wycofał swój wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek.

Pismem złożonym w dniu [...] marca 2007 ( data nadania pocztowego ) M W złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 Nr 11, poz. 74 . dalej jako u.s.u.s.).

Decyzją nr [...] ( znak[...]) z dnia [...] lipca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego i rekreacji. Mieszka wraz z konkubiną w mieszkaniu własnościowym stanowiącym ich współwłasność. W ramach prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej opłaca bieżące składki. Nie ma zaległości podatkowych. Jest właścicielem samochodu osobowego[...]. Mimo że wyniki finansowe prowadzonej działalności wskazują na trudną sytuację wnioskującego to jednak charakter prowadzonej działalności daje duże prawdopodobieństwo osiągania przychodu przez zobowiązanego. Ponadto wnioskodawca ze względu na swój wiek ma możliwość skutecznego poszukiwania pracy i jej podjęcia. Same trudności związane z uzyskiwaniem dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej nie są zdaniem organu równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych składek i nie mogą stanowić automatycznej podstawy do umorzenia zaległości. Jest prowadzone postępowanie egzekucyjne na rzecz ZUS. Wnioskodawca nie wykazał dokumentacją szpitalną przewlekłości leczenia.

Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, iż jego sytuacja osobista i finansowa uległa pogorszeniu. Do wniosku nie dołączył żadnych nowych dokumentów.

Decyzją nr [...]z dnia [...]sierpnia 2007 r. Prezes działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu znak [...]z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż ustalenia organu pierwszej instancji są prawidłowe i zostają podzielone w niniejszym postępowaniu. Ponoszenie opłat związanych z codziennym bytem, eksploatacją i utrzymaniem gospodarstwa domowego nie może być uznane za argument przemawiający za umorzeniem, gdyż są to koszty, które

dotyczą ogółu społeczeństwa i traktowanie tego typu opłat jako zobowiązania szczególnego naruszałoby zasadę równego traktowania wszystkich obywateli. Prezes Zakładu podkreślił, iż ponoszenie obciążeń opisanych we wniosku o umorzenie związanych z własnym utrzymaniem oraz spłatą zobowiązań, rzeczywiście powoduje trudną sytuację osobistą, jednakże nie wyczerpuje przesłanek rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365). Umorzenie należności znajduje uzasadnienie tylko wtedy, gdy opłacanie składek pozbawiłoby zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Prezes Zakładu zaznaczył, iż przy podejmowaniu decyzji w zakresie umarzania i rozkładania na raty należności z tytułu składek musi mieć na uwadze wyniki finansowe Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego jest dysponentem. Organ zaznaczył, iż zobowiązany dostarczył dokumentację medyczną z której wynika, iż leczył się prywatnie w [...]roku, jednakże brak jest informacji i dokumentów świadczących o bieżącym leczeniu i ponoszonych z tego tytułu dodatkowych kosztów.

Pismem z dnia 20 września 2007 r. M W złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż nie posiada majątku, który w drodze egzekucji zaspokoił by zobowiązania wobec ZUS. Nie posiada ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych, z których możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji i zaspokojenie roszczeń. Nie posiada źródeł dochodu, które podlegałyby zajęciu i egzekucji. Skarżący zaznaczył, iż jego sytuacja finansowa jest na granicy minimum socjalnego zaś odmowa umorzenia składek może naruszyć to minimalne kryterium. Zobowiązany zaznaczył, iż jedynym źródłem dochodu jego rodziny są jego zarobki, które uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności sezonowej. Wskazał także iż działalność ta obarczona jest dużym ryzykiem, gdyż warunki pogodowe i popularyzacja turystyki zagranicznej wpływa w istotny sposób na kwoty jego zarobków. Dłużnik podniósł, iż konieczność ponoszenia wydatków na utrzymanie rodziny, opłat związanych z użytkowaniem gospodarstwa domowego, stan zdrowia i trudność w uzyskiwaniu kwot niezbędnych by utrzymać minimum socjalne można

uznać za przesłanki przemawiające za umorzeniem należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w związku z § 3 ustl pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Skarżący zaznaczył, iż zawarta w jego wniosku argumentacja oraz dołączone załączniki spełniają przesłanki wynikające z tego przepisu z uwagi na jego sytuację materialna i rodzinną.

W dalszej części skargi Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana przez Prezesa ZUS z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 roku ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku Nr 98 poz.1071 ze zmianami, zwanej dalej k.p.a.). , co stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zobowiązany zaznaczył, iż w decyzji I jak i II instancji jako organ wydający został wskazany Prezes Zakładu ubezpieczeń Społecznych, zaś w świetle art. 28, art. 32 i art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest podmiotem, który wydaje decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 66 ust. 4 u.s.u.s. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. W ocenie skarżącego nie ma podstaw do twierdzenia, że organem właściwym do wydana decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest Prezes Zakładu. Dłużnik zaznaczył, iż zgodnie z art. 72 ust. 1 u.s.u.s, organem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obok Zarządu i Rady Nadzorczej Zakładu jest Prezes Zakładu. Jego kompetencje określone zostały w art. 73 u.s.u.s, w zakresie wydawania decyzji w sprawach indywidualnych. Ustawa przyznaje mu w sposób wyraźny prawo do przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i jest to jedyny przedmiot, co do którego podejmuje on decyzję w sprawach indywidualnych dotyczących ubezpieczeń społecznych. W ocenie zainteresowanego Prezes Zakładu nie posiada prawa do wydawania w swoim imieniu decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek. Wydając zaskarżoną decyzję naruszył on przepisy dotyczące właściwości rzeczowej w tym art. 19 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odniósł się do podniesionych zarzutów formalnych wobec decyzji I instancji. Wskazał, iż decyzja ta została wydana w imieniu Zakładu i podpisana przez zastępcę Kierownika Oddziału

ZUS w J., upoważnionego do wydania takiej decyzji przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 6 listopada 2007 r. skarżący wskazał, iż jego zadłużenie powstało wskutek niewypłacalności nadleśnictwa L . oraz braku pracy. Z uwagi na mały popyt na drewno zrezygnował z pracy w lesie i zajął się turystyką. Nie był w stanie spłacić zaległego zadłużenia ze względu na fakt, iż sezon turystyczny trwa dwa miesiące. Podkreślił, iż jego stan zdrowia nie pozwala mu na ciężką pracę fizyczną. Zaznaczył iż do miasta ma 35 kilometrów, zaś w B. panuje bardzo wysokie bezrobocie. W związku z powyższym nie ma szans na żadną pracę. Mieszka wraz z narzeczoną w mieszkaniu obciążonym hipoteką na rzecz Nadleśnictwa L, wobec którego musi spłacać raty. Jego narzeczona także prowadzi działalność sezonową, która jest jej jedynym źródłem utrzymania. Nie jest w stanie mu pomóc ponieważ utrzymuje się z karty kredytowej, którą spłaca w sezonie. Zobowiązany zaznaczył, iż jest chory[...]. Nie może pójść do lekarza i szpitala, ponieważ ZUS odmawia mu wydania książeczki ubezpieczeniowej, pomimo iż oprócz zadłużenia opłaca regularnie składki. Wskazał, iż w chwili obecnej wydzierżawia sklep na obrzeżach U., gdzie jest duża konkurencja, ponadto panuje wysokie bezrobocie. Sklep przynosi niskie dochody, co wystarcza na opłacanie składek ZUS, opłat, skromne przeżycie, oraz na lekarstwa i prywatne wizyty u lekarza. Ze względu na stan zdrowia zmuszony został zatrudnić pracownicę. Od dwóch miesięcy nie może zapłacić składek za siebie i pracownicę, ponieważ komornik zajął konto bankowe. Skarżący zaznaczył, iż nie posiada majątku, ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych, z których możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji i zaspokojenie w pełni roszczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) , oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności rozważenia w sprawie wymaga, podniesiona w skardze, kwestia właściwości organów orzekających w sprawie. Zdaniem skarżącego decyzje wydane w niniejszej sprawie tak w I jak i w II instancji wydał Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że właściwym do rozpoznania wniosku o umorzenie należności jak i odwołania od decyzji organu I instancji był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd analizując ten zarzut, sprowadzający się do uznania skarżonej decyzji za wydaną przez niewłaściwy organ, stwierdza, że jest on bezzasadny.

Przede wszystkim Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organem administracyjnym wydającym decyzję w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s.). Dodatkowo warto wskazać, że z treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66-79a) wynika, że jest to jednostka organizacyjna (osoba prawna), która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4). W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne

organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu. ZUS wykonuje swoje podstawowe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych.

Następnie, zaznaczyć trzeba, iż stosownie do treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W tym miejscu Sąd podkreśla, iż w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku. W wyroku z 15 listopada 2006 r. (sygn. akt II GSK 224/06) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s, zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Inną natomiast sprawą jest, kto w imieniu Zakładu wydaje tę ponowną decyzję. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, iż może to być Prezes ZUS.

Konkludując, decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek w obu instancjach wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który na podstawie stosownego upoważnienia jest reprezentowany albo przez Prezesa ZUS albo przez innego pracownika Zakładu.

W niniejszej sprawie, decyzja w I instancji, pomimo błędnego nagłówka, została wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Wskazuje na to wyraźnie treść sentencji tej decyzji, w tym powołany w niej przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., oraz treść pouczenia, w którym prawidłowo podano tryb odwoławczy. Natomiast zaskarżoną decyzję w imieniu ZUS wydał Prezes ZUS, przy czym decyzję podpisał działający z upoważnienia - Kierownik Oddziału ZUS w J. Na powyższe bezsprzecznie wskazuje nagłówek tego orzeczenia, sentencja oraz podpis pracownika pod jej treścią. Przy czym Sąd zauważa, iż obie decyzje wydane w sprawie pochodzą od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a wiec organ właściwy rzeczowo, a to -jak powyżej wyjaśniono-jest zgodne z prawem.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a należy wskazać iż niewątpliwie zaskarżona decyzja została wydana na wskutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a więc w trybie odwoławczym przewidzianym w art. 127 k.p.a. Zakład działając w tej sytuacji jako organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji w oparciu o art. 138 k.p.a. Przepis ten w swej treści wymienia zamknięty katalog rozstrzygnięć jakie może wydać organ II instancji. Jednym z nich jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. W związku z powyższymi rozważaniami nie ulega wątpliwości, iż treść sentencji zaskarżonej decyzji z dnia [...]sierpnia 2007 r. jest zgodna z wymogami art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z wymienionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności skarżonego aktu administracyjnego w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

Przechodząc do dalszej oceny skarżonej decyzji zauważyć trzeba, iż zakres kontrolowanego postępowania wynikał z pisma skarżącego złożonego do oddziału ZUS w dniu [...] marca 2007 r. w którym wniósł o umorzenie zaległych składek. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności- przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s, wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu

Sygn. akt VSA/Wa 2656/07

Najwyższego z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285), w której Sąd ten wskazał, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s, wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ orzekający w sprawie prawidłowo bowiem wskazał, że wobec wnioskodawcy nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy systemowej z uwagi na fakt, iż zobowiązany posiada majątek ruchomy w postaci samochodu marki[...]. Należy również wskazać, iż z akt administracyjnych sprawy ( karta 4 akt administracyjnych) wynika, że skarżący jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym istnieje możliwość prowadzenia egzekucji. Fakt prowadzenia skutecznej egzekucji wobec skarżącego potwierdził sam zainteresowany w piśmie procesowym złożonym w dniu 6 listopada 2007 r.

W ocenie Sądu, z uwagi na powyższe okoliczności, prawidłowo ustalono, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji, że brak było prawnej możliwości -jak wyżej wyjaśniono- umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s, określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające

umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Skarżący w tym zakresie wprost odwołał się do przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. tj. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził iż w sprawie skarżącego nie zaistniały przesłanki wymienione w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365) przemawiające za umorzeniem należności wobec ZUS.

W oparciu o materiał dowodowy nie sposób było uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanej, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący mimo deklarowanego złego stanu zdrowia prowadzi działalność gospodarczą. Organ zwrócił uwagę, iż skarżący dostarczył dokumentację medyczną, z której wynika, że leczył się prywatnie w [...] roku, jednakże brak jest dokumentów świadczących o bieżącym leczeniu i ponoszonych z tego tytułu dodatkowych kosztów. W ocenie Sądu skarżący nie udowodnił trwałej niezdolności do pracy oraz wydatków związanych z bieżącym leczeniem. Nie potwierdzają tych faktów także

dokumenty złożone przy piśmie procesowym skarżącego nadanym w dniu 6 listopada 2007 r. Kserokopie tych dokumentów znajdują się w aktach administracyjnych sprawy i były przedmiotem rozważań organu.

Trudna sytuacja materialna skarżącego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, Skarżący powinien wykazać odpowiednią aktywność w kierunku uzyskania dochodów, które pozwolą w przyszłości na spłatę należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zwłaszcza, że prowadzi działalność gospodarczą w niemałym zakresie skoro jego przychody w roku 2006 sięgały kwoty [...]zł ( dowód odpis PIT 36 karta 21 akt sądowych ) . Ze względu na swój wiek jak i doświadczenie zawodowe zobowiązany ma albo możliwość skutecznego poszukiwania pracy i podjęcia jej albo dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika z pisma procesowego skarżącego złożonego w dniu 6 listopada 2007 r. nadal prowadzi on działalność gospodarczą, co potwierdza prawidłowość rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto należy wskazać, iż zobowiązany zamieszkuje wraz z konkubiną, co oznacza że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe oraz ponoszą koszty związane z jego prowadzeniem. Podkreślić należy, iż zobowiązany nie wykazał, iż spłata zadłużenia pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie wykazuje zaległości związanych z utrzymaniem, nie deklarował zobowiązań kredytowych i zaległości podatkowych, poza zaległościami wobec Szpitala Wojewódzkiego [...]z tytułu umowy dzierżawy oraz zaległościami składkowymi, co pozwala przyjąć, iż jego bieżące potrzeby są zaspokajane. Ponadto nadal prowadzi działalność gospodarczą i opłaca bieżące składki ubezpieczeniowe.

W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie zostały spełnione wskazane wyżej przesłanki umorzenia.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego potwierdzonego nowymi dowodami skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.