Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1574/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 75,  art. 77  par. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. R. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. orzekającą o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy[...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha i działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha w obrębie ewidencyjnym[...] , zajętej przez P. S.A pod część [...] W.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawym.

W dniu 3 grudnia 2007 r. M. R. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W., m. in. działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha w obrębie ewidencyjnym [...] Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2008r., stwierdził, w oparciu o art. 37a ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84 poz. 948 ze zm.) nabycie przez Skarb Państwa, z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości wchodzącej w skład [...] W. , położonej w W. w[...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...]ha, działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha i działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha w obrębie ewidencyjnym[...].

Decyzją z dnia z dnia [...] kwietnia 2011 Nr [...] Prezydent W. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości, stwierdzając w uzasadnieniu, iż w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uregulowane w art. 37 a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"(Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. R. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o ustaleniu odszkodowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołująca wskazała, iż Prezydent W. fakt posiadania samoistnego spornej nieruchomości przez P. S.A. w sposób nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat uzasadnił w sposób lakoniczny i nie popartymi stosownymi dowodami. Zdaniem M. R. posiadanie P. nigdy nie miało cech samoistności, ponieważ do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji

i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wnioskodawczyni była wyłączną właścicielką przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzje Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stanowiący podstawę prawną niniejszej sprawy art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" przewiduje, że grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 roku we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 roku z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z treścią art. 37a ust. 7 cyt. ustawy wspomniane odszkodowanie będzie ustalane

i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 31 grudnia 2007 roku.

Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt wchodzący w skład linii kolejowych, pozostawał do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym P. SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Jak wskazał organ w kontrolowanym postępowaniu jest bezsporne, że poprzednia właścicielka nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], nr [...] nr [...]w obrębie ewidencyjnym [...] M. R. była uprawniona do złożenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 37a ust. 7 cyt. powyżej ustawy i wniosek ten złożyła w terminie ustawowym tj. w dniu 3 grudnia 2007 roku.

W sprawie zasadnicza kwestia sporna sprowadza się jedynie do ustalenia, czy w dniu 31 maja 2003 r. i nieprzerwanie 30 lat przed tą datą sporna nieruchomość była w samoistnym posiadaniu P. SA lub jej poprzedników prawnych. Organ podniósł, że jak wynika z akt sprawy powyższe działki odpowiadały części dawnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu[...]. Ich użytkownikiem na dzień 30 maja 1973 r., według zapisów w ewidencji gruntów była P. z siedzibą w W. , co wynika m. in. z zaświadczenia Biura Geodezji i Katastru w W. z dnia 8 grudnia 2008 r., czy też pism P. z dnia 26 listopada 2007 r. i 26 stycznia 2011 r. Przedmiotowe działki wchodziły w skład [...] W. usytuowane były na nich tory i urządzenia[...] , po których odbywał się regularny ruch pociągów. Fakt ten został już zresztą przesądzony w innym postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. Nr[...]. W związku z powyższym nie ma znaczenia w niniejszej sprawie załączona do odwołania M. R. kopia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] sierpnia 2004r., sygn. akt[...] , którym uchylono wpis Sadu Rejonowego W. z dnia [...] stycznia 2003r., sygn. akt dz. kw. [...] o ujawnieniu w dziale II księgi wieczystej KW Nr [...] Skarbu Państwa, jako właściciela działek ewidencyjnych: nr[...], nr [...] i nr[...].

Na powyższą decyzję M. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...], zarzucając jej naruszenie prawa procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7,77,80 i 107 § 3 Kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niezebranie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, w tym wypisów z ksiąg wieczystych, co doprowadziło do dowolnego uznania P. za samoistnego posiadacza przedmiotowych nieruchomości. Ponadto zdaniem skarżącej doszło do naruszenia prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 37 a ust. 7 zdanie trzecie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w zw. z art. 336 Kc i art. 339 Kc poprzez jego zastosowanie, a co z tym idzie uznanie, że zachodzi przesłanka negatywna przyznania odszkodowania, z uwagi na samoistne posiadania przez P. S.A przedmiotowej nieruchomości przez okres co najmniej 30 lat licząc od dnia 31 maja 2003 r. Zdaniem skarżącej brak było podstaw by stosować domniemania określone w art. 339 kc, zaś P. nie wykazało obu elementów niezbędnych do uznania posiadania za samoistne tj. władania rzeczą oraz woli posiadania jej jako właściciel.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. Dalej ppsa), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją decyzje, objęte oceną Sądu z mocy art. 135 ppsa, dotknięte są wadami skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z porządku prawnego.

Przedmiot kontroli stanowi decyzja Wojewody [...] , utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., którą to odmówiono skarżącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W, przy ul. [...], oznaczoną jako działki: nr [...] o pow. [...] ha , nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha , przejętą na własność przez Skarb Państwa i oddaną w wieczyste użytkowanie "P." S.A., na podstawie art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. nr 84 poz. 948 z 2000 r.), zwanej dalej ustawą o PKP.

Wymieniony wyżej przepis art. 37 a , w ust.1 stanowi, że grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 roku we władaniu "PKP" SA niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub "PKP" SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 roku z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Zgodnie z ust. 7 odszkodowanie, o którym mowa w ust.1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 31 grudnia 2007 roku . Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie to nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust.1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym "PKP" SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Analiza postępowania administracyjnego, jakie toczyło się w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej, prowadzi do wniosku, że kontrolowane postępowanie administracyjne dotknięte jest uchybieniami, które musiały prowadzić do uchylenia decyzji obu instancji. W ocenie sądu ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji nie spełniają wymogów określonych art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie art. 80 k.p.a. udowodnienie danej okoliczności nastąpić ma na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Podkreślić należy, że organy administracji dopiero po podjęciu wszelkich niezbędnych czynności mających na celu pełne zgromadzenie materiału dowodowego mogą przyjąć, że dana okoliczność została w sprawie udowodniona, przy czym obowiązek podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie sprawy spoczywa zarówno na organie pierwszej jak i drugiej instancji.

W niniejszej sprawie zasadniczą okolicznością wymagającą ustalenia jest to, czy przedmiotowy grunt, o którym mowa w ust.1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym "P." SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji uznając ten fakt za ustalony, oparły się na piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. P., które oświadczyły , że omawiany grunt pozostawał w posiadaniu samoistnym P. S.A . lub jego poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat od dnia wejścia w życie ustawy o komercjalizacji .....oraz linia nr [...][...]zostały wybudowane w 1876 r. i od tej pory grunty wchodzące w skład ww. linii kolejowej pozostawały w posiadaniu samoistnym P. S.A. lub jej poprzedników prawnych, które z kolei znajduje potwierdzenie w oświadczeniu P. z dnia 26 listopada 2007 roku oraz wynika z wykazu inwentarzowych środków trwałych P. utworzonych dla celów uwłaszczeniowych. W aktach administracyjnych znajduje się natomiast szereg dokumentów ( np. szkic graniczny nr 3 z ustalenia przebiegu granic[...] z dnia 10 listopada 1978 r. , protokół graniczny z dnia 20 sierpnia 1978 r. , protokół graniczny z dnia 27 maja 1958 roku oraz cały szereg map ), które nie zostały przez organ ocenione w kontekście kwestionowanej przez skarżącą przesłanki samoistnego posiadania przedmiotowych działek przez P. lub jej poprzedników prawnych przez okres określony ustawą.

To zaś oznacza, że poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a ocena dowodów zgromadzonych w sprawie dokonana została z przekroczeniem zasady ich swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.). Reasumując organy obu instancji nie zbadały w sposób dostateczny, kiedy nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...]ha , nr [...]o pow. [...]ha i nr [...]o pow. [...]ha , położone w W. zostały objęte w posiadanie przez Skarb Państwa i od kiedy nieprzerwanie znajduje się w posiadaniu "P." S.A.i ich poprzedników prawnych.

Dopiero wyjaśnienie powyższych okoliczności pozwoli organom na ocenę, czy w przedmiotowej sprawie może mieć zastosowanie przepis art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny uwzględnić wskazania Sądu, ewentualnie przeprowadzić inne dowody z urzędu lub na wniosek strony. Na obecnym etapie nie można zatem oceniać zaskarżonej decyzji pod kątem spełnienie przesłanek określonych w prawie materialnym , gdyż taka ocena może mieć miejsce tylko wtedy , gdy prawidłowo został ustalony stan faktyczny.

Na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, w związku z uwzględnieniem skargi, uwzględnił wniosek skarżących o zwrot kosztów postępowania i zasądził na ich rzecz od organu tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania .