Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 551/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. B., B. B., E. S., S. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] ; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżących: 1. S. B. kwotę 557 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 2. J. B. kwotę 557 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. B. B. i Z. B. solidarnie kwotę 557 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. E. S. kwotę 557 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] utrzymująca w mocy na skutek odwołania S. B., J. B., B. B., Z. B. i E. S. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych na gruncie, zapadła w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej w dalszej części "K.p.a." oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), określana dalej jako "u.p.w.".

Z akt sprawy wynika, że sprawa niniejsza zainicjowana została wnioskiem W. M. z dnia 29 lipca 1997 r., w którym zwrócił się on do Urzędu Rejonowego [...] o wszczęcie postępowania w sprawie spływu wód opadowych, skierowanych przez sąsiadów tj. W. S. i S. B. na jego działkę.

W sprawie zapadło szereg rozstrzygnięć organów administracji, jak też wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej także WSA w Rzeszowie). Ostatnim z nich (z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 407/12) Sąd uchylił decyzję SKO z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], która zobowiązała S. B., E. B., J. B., B. B. i Z. B. do wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie poprzez wykonanie robót obejmujących ułożenie betonowych wodościeków drogowych i do zlikwidowania istniejących rowków i przepustów, zaś E. S. i W. S. do zlikwidowania rury kanalizacyjnej, która tworzy ograniczenie w odpływie wody. W zaleceniach dotyczących ponownego postępowania Sąd nakazał właściwie ustalenie stron postępowania, którymi powinni być tylko właściciele działek, na których podlega badaniu zmiana stosunków wodnych, przesłuchanie ewentualnych świadków, a przede wszystkim stron i dokładne wyjaśnienie, czy i jakie jeszcze zmiany na gruncie spowodowały zmianę stosunków wodnych, a także zwrócenie się do biegłego K. o uzupełnienie opinii w zakresie ewentualnego usunięcia grobli pomiędzy działkami nr 204/3 i nr 1395/4 (jeśli zostanie ustalone, że fakt taki miał rzeczywiście miejsce). Sąd nakazał także podjęcie wszelkich środków w celu skoncentrowania postępowania dowodowego i wyznaczenie rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania ewentualnych świadków, stron, a także biegłego, który powinien być obecny przy przesłuchaniach i który może ustnie do protokołu rozprawy uzupełnić opinię. Sąd zaznaczył, że rozprawa ta powinna odbyć się na gruncie, a materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony o oględziny z dokładnym opisem stanu na gruncie, z podaniem odległości, np. szlaku drogowego od ogrodzenia i od budynków na działkach należących do skarżących, zaś do protokołu powinien zostać dołączony szkic sytuacyjny z naniesionymi wszelkimi obiektami, które mogą się znaleźć przy urządzeniach zapobiegających szkodom i z naniesieniem istotnych wymiarów i odległości. Rozstrzygnięcie, które zapadnie powinno natomiast zostać sformułowane precyzyjnie tj. w sposób, który nie będzie budził wątpliwości i umożliwi ewentualne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Wydaną w następstwie tego orzeczenia decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] zobowiązał:

S. B. - właścicielkę działki nr 208/10 do ułożenia betonowych wodościeków drogowych ze spadkiem i wylotem w kierunki drogi wojewódzkiej o wymiarach 40x35x35 cm na podłożu betonowym wyłącznie w granicy działki nr 208/10 [po ułożeniu ww. elementów należy zlikwidować istniejący przepust oraz wyprofilować (wyrównać) wierzchnią warstwę drogi służebnej w kierunku przedmiotowych betonowych wodościeków w przylegającym do nich obrębie drogi; betonowe wodościeki w miejscach przejazdów należy zabezpieczyć przez ich przykrycie],

J. B. - właściciela działki nr 208/6, do ułożenia betonowych wodościeków drogowych ze spadkiem terenowym i wylotem w kierunku drogi wojewódzkiej o wymiarach 40x35x35 cm na podłożu betonowym wyłącznie w granicy działki nr 208/6 [po ułożeniu ww. elementów należy wyprofilować (wyrównać) wierzchnią warstwę drogi służebnej w kierunku przedmiotowych betonowych wodościeków w przylegającym do nich obrębie drogi; betonowe wodościeki w miejscach przejazdów należy zabezpieczyć przez ich przykrycie],

B. i Z. B. - właścicieli działki nr 208/9, do ułożenia betonowych wodościeków drogowych ze spadkiem terenowym i wylotem w kierunku drogi wojewódzkiej o wymiarach 40x35x35 cm na podłożu betonowym wyłącznie w granicy działki nr 208/9 oraz usunięcia na długości ok. 10m zasadzonych drzewek [po ułożeniu ww. elementów należy wyprofilować (wyrównać) wierzchnią warstwę drogi służebnej w kierunku przedmiotowych betonowych wodościeków w przylegającym do nich obrębie drogi; betonowe wodościeki w miejscach przejazdów należy zabezpieczyć przez ich przykrycie] ,

4. E. S. - właścicielkę, działki nr 208/4 do ułożenia betonowych wodościeków drogowych ze spadkiem terenowym i wylotem w kierunki drogi wojewódzkiej o wymiarach 40x35x35 cm na podłożu betonowym wyłącznie w granicy działki nr 208/4 [po ułożeniu ww. elementów należy wyprofilować (wyrównać) wierzchnią warstwę drogi służebnej w kierunku przedmiotowych betonowych wodościeków w przylegającym do nich obrębie drogi; betonowe wodościeki w miejscach przejazdów należy zabezpieczyć przez ich przykrycie],

5. E. S. - właścicielkę działki nr 1392/15 do usunięcia istniejącej niewielkiej poprzecznej grobli (wyrównanie terenu) zlokalizowanej na działce nr 1392/15, a obecnie ukierunkowującej spływ wód w kierunku działki nr 1395/4 stanowiącej własność W. M.

- w terminie niezwłocznym począwszy od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna.

Organ ustalił, że przedmiotem sporu w sprawie są działki o numerach ewidencyjnych: 204/3 (własność W. M.), 208/4, 1392 /15 (własność E. S., 208/6 (własność J. B.), 208/9 (własność B. i Z. B. oraz 208/10 (własność S. B.). Ich całkowita powierzchnia to 0,75 ha. Położone są one ze spadkiem terenu w kierunku drogi wojewódzkiej, z którą to prostopadle łączy się droga dojazdowa do ich posesji. Właściciele dz. nr 208/6, dz. nr 208/9 oraz dz. nr 208/10 dokonali zmian w spływie wód opadowych na skutek wzniesienia w 1975 roku podbudowy betonowej ogrodzenia do wysokości 40 cm powyżej terenu, oraz w 1996 r. przepustu rurowego z kręgów betonowych o średnicy 40 cm i nadbudowy drogi służebnej z gruzu powyżej jej naturalnego poziomu. Wymienione przeszkody wpłynęły w sposób decydujący na utrudnienie i zmianę spływu wód opadowych. W przypadku, gdy wody te występują w nadmiarze, to powodują one również częściowe podtapianie budynków po obydwu stronach drogi służebnej znajdującej się na działkach nr 208/4, 208/6, 208/9, 208/10, przy granicy dz. nr 204/3. W wyniku takich przedsięwzięć nastąpił negatywny skutek wywołany niepożądanym działaniem właścicieli w/w działek. W. M. odstąpił część własnego gruntu o pow. 0,0038 ha na wykonanie w tym miejscu rowu odpływowego dla wód opadowych. Natomiast B. i Z. B. na długości 10 m zasadzili drzewka, a E. i W. S. wykonali groblę. Wskutek wszystkich tych działań, których początek miał miejsce około 40 lat temu, wody opadowe spływające z posesji uczestników postępowania oraz z części [...] zamiast do rowu melioracyjnego biegnącego przy drodze wojewódzkiej trafiają na działkę wnioskodawcy oznaczoną nr 204/3, zalewając mu budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze, co powoduje powstanie szkód w jego majątku. Ściana w budynku gospodarczym jest już pęknięta, a ściany budynku mieszkalnego są ciągle mokre i narastające pleśnią. Skutkiem tego zgniły już futryny drzwiowe. W podłogach piwnicy W. M. wykonał zgłębienia w celu możliwości wypompowania i wyczerpania wody.

Organ wskazał, że wykonanie przepustu w kierunku rowka zmieniło stosunki wodne na gruncie. Przepust ten wykonano bez zgody sąsiedzkiej w kierunku istniejącego rowka odwadniającego zlokalizowanego równolegle przy ogrodzeniu W. M. Wykonany pod drogą na działce nr 1392/15 i 208/10 przepust o średnicy 40 cm i długości I = 4,0 m ułożony pod kątem około 35 stopni powoduje, że woda z terenów wyżej wymienionych działek poprzez przepust ukierunkowuje swój spływ na przedmiotowy rów. Wybudowanie pod drogą przepustu pozostaje w ewidentnym związku przyczynowo - skutkowym funkcjonowania całego prostego systemu odwadniającego, wywołując zwiększenie przepływu wód z obszarów wyżej położonych. Dokonana przez strony, tj. przez właścicieli działek nr 1392/15 i 208/10 regulacja kierunku spływu wód pochodzących z wyżej położonych działek ma istotny wpływ na poziom i ilość wody na gruncie drogi i w przepuście łączącym się z rowkiem. Tak wykonany system odwadniający kumuluje spływ wody bezpośrednio w przedmiotowym rowku i przy tak dużym spadku wynoszącym 1=4,0% wywołuje erozję denną rowka, podmywa grunt pod istniejącym cokołem ogrodzenia działki nr 204/3 i dalej infiltruje w głąb tej działki, powodując jej degradację bonitacyjną.

Organ stwierdził, że wszystkie strony zlokalizowały swoje nieruchomości budynkowe na terenie zalewowym i w razie wystąpienia obfitych, ekstremalnych dobowych opadów powyżej 30 mm/dobę winny liczyć się z konsekwencjami w postaci przejściowego zalewania swoich posesji. W ocenie organu, usytuowanie ogrodzenia wykonanego przez W. M. pod względem kierunku spływu jest równoległe z wyłączeniem odcinka prostopadłego o długości 1,20m i wysokości 22 cm, nie powoduje ograniczenia swobodnego spływu wód. Natomiast murek ogrodzeniowy na całej długości nieruchomości Państwa S. i E. B. jest usytuowany prostopadle do kierunku swobodnego spływu wód ukierunkowując go do przepustu, a następnie do rowka. Zdaniem organu, każdy z właścicieli działek nr: 208/10, 208/9, 208/6, 208/4 i 1392/15 dokonał zmiany stanu wody na gruncie tj.:

- właściciel działki nr 1392/15 - wykonał groblę ziemną o wysokości średniej 55 cm zlokalizowaną w odległości około 48,80 m od granicy działki 208/10 oraz część przepustu o średnicy 40 cm i długości 1,0 m czym spowodował niekontrolowane piętrzenie wód deszczowych, zmianę stanu wody i kierunek spływu wody na działki sąsiednie tj. nr 1395/4 i 204/3 wywołując przy przepływach wód opadowych powyżej 30 mm/dobę erozję powierzchniową gleby gruntów ornych na części tej działki ograniczając jej zdolność produkcyjną,

- właściciel działki nr 208/10 - wykonał betonową podbudowę na długości ogrodzenia L = 23,5 m od strony działki nr 1392/15 oraz część przepustu o średnicy 40 cm i długości 3,0 mm i rowek - wodnicę wzdłuż ogrodzenia działki 203/4 na długości 17 m, co spowodowało zmianę stanu wody na działce 1392/15 i ukierunkowało spływ wód na działkę nr 203/4 powodując utratę zdolności produkcyjnej i wartości bonitacyjnej gleby.

- właściciel działki nr 208/9 - wykonał nasadzenie 13-stu drzewek i rowek wzdłuż ogrodzenia na działce nr 203/4 powodując częściową infiltrację wody w głąb działki 203/4 oraz niszczenie części podbudowy betonowej ogrodzenia, co w konsekwencji spowodowało pojawienie się rys poprzecznych na podbudowie betonowej ogrodzenia oraz zawilgacanie fundamentu obiektu gospodarczego,

- właściciel działki nr 208/6 - wykonał rowek wzdłuż ogrodzenia na działce nr 203/4 powodując częściową infiltrację wody w głąb działki 203/4 oraz niszczenie podbudowy betonowej ogrodzenia, co w konsekwencji spowodowało pojawienie się rys poprzecznych na podbudowie betonowej ogrodzenia oraz zawilgacanie ścian fundamentów budynku gospodarczego i mieszkalnego.

Wspólne odwołanie od tej decyzji złożyli S. B., J. B., B. B., Z. B. oraz E. S. zarzucając naruszenie:

- art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przez błędne jego zastosowanie,

- art. 7, art. 77, art. 95 § 1 i art. 107 K.p.a. przez niepodjęcie wszystkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozstrzygnięcie sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i interesu wszystkich stron,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a." przez wydanie decyzji niezgodnej z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 755/04.

Strony podniosły, że nie ustalono prawidłowo właścicieli działek, którzy według organu powodują naruszenie przepisów Prawa wodnego, w szczególności nie ujęto spadkobierców zmarłego E. B. – współwłaściciela działki nr 208/10, a tylko jego żonę S. Nie uwzględniono również faktu, że właścicielem działki nr 208/6 nie jest J. B. Nie ujęto także działki nr 209/5, której współwłaścicielami są E. S. i W. S. Odwołujący się podnieśli, że w chwili obecnej nie można jednoznacznie stwierdzić, gdzie przebiega granica pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi ich własność a nieruchomościami należącymi do W. M. Dlatego też nałożenie na nich obowiązku zlikwidowania istniejącego przepustu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami tj. art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, który stanowi o nałożeniu tego rodzaju obowiązków na właściciela nieruchomości. W ocenie składających odwołanie, to wykonane przez W. M. ogrodzenie na podbudowie betonowej poprzecznie do kierunku spływu wód spowodowało przeszkodę w dotychczasowym spływie wód opadowych, a zatem to ta osoba winna zostać zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, względnie do wybudowania wodościeku wzdłuż swojej działki nr 204/3. Odwołujący się wskazali, ze powołany przez organ nowy biegły oparł się wyłącznie na twierdzeniach W. M., nie zbadał natomiast, czy zaistniałe zmiany mogą wynikać np. z przyczyn niezależnych od stron, a mianowicie być efektem usytuowania terenu i braku kanalizacji deszczowej, jak też, czy na działce wymienionego rzeczywiście występują podmakania budynku i co jest tego przyczyną. Zarzucili, że Wójt nie ustosunkował się do zgłoszonego przez nich wniosku o powołanie innego biegłego z zakresu budownictwa wodnego i z zakresu rolnictwa celem uzupełnienia materiału dowodowego. Zwrócili też uwagę, że wobec niejasnych granic i braku dokładnego wskazania, gdzie wodościeki drogowe mają zostać wybudowane, wykonanie decyzji jest w istocie niemożliwe. Ponadto, wszelkie prace drogowe winny zostać wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, zaś oni nie mają dostatecznej wiedzy w tym przedmiocie. Prace drogowe nie mogą więc obciążać właścicieli działek, bowiem jest to zadanie gminy.

Po rozpatrzeniu odwołania SKO utrzymało w mocy kwestionowaną nim decyzję stwierdzając, że Wójt Gminy [...] wydał ją po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego, w oparciu o zalecenia organu wyższej instancji, jak i WSA w Rzeszowie. Uzupełnienie opinii przez biegłego potwierdza fakt, że wydanie przedmiotowej decyzji zgodne jest z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, bowiem stosunki wodne zostały niewątpliwie naruszone. Organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Pełnomocnik odwołujących się była obecna na rozprawie administracyjnej i zgłosiła uwagi, które zostały następnie uwzględnione przez organ. Do wykonania wodościeków odwołujący się zostali zobowiązani wyłącznie na swoich częściach działek. Na każdym etapie umożliwiano stronom zapoznanie się z aktami sprawy. Właścicieli działek ustalono na podstawie danych z rejestru gruntów i budynków prowadzonego przez Starostwo Powiatowe [...] oraz danych pochodzących od biegłego. Poza tym strony wzywane były, także za pośrednictwem pełnomocnika, do przedłożenia istotnych informacji w tym zakresie. Nie wpłynęły zaś żadne uwagi dotyczące właścicieli i numerów działek. Z kolei zadania dotyczące wykonania dróg przez gminę dotyczą wyłącznie dróg gminnych, nie zaś prywatnych. SKO zaznaczyło, że właściciele posesji doskonale wiedzieli, na jakim gruncie wznoszą zabudowania mieszkalne. Swoim działaniem przyczynili się do zmiany stosunków wodnych na gruncie, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji konfliktowej, która może stanowić podstawę procesu cywilnego o ochronę posiadania. W ocenie organu, w sprawie nie może budzić wątpliwości, że wykonanie przepustu w kierunku rowka zmieniło stosunki wodne na gruncie. Nastąpiło to bez zgody sąsiedzkiej w kierunku istniejącego rowka melioracyjnego przy ogrodzeniu W. M. Przegrodzona rurą droga powoduje, że woda ukierunkowuje spływ na przedmiotowy rów. Wybudowanie w poprzek drogi przepustu pozostaje w ewidentnym związku przyczynowo-skutkowym z funkcjonowaniem całego urządzenia melioracyjnego, wywołując zwiększenie przepływu wód. Taka regulacja kierunku spływu wód pochodzących z wyżej położonych działek ma wpływ na poziom wody w poprzecznym przepuście i łączącym się z nim ciekiem, bowiem kumuluje ten spływ bezpośrednio w przedmiotowym rowku. Organ podkreślił, że dobra organizacja i etapowanie prac nie powinny ograniczać korzystania z istniejącej drogi służebnej, a szerokość drogi (2,8 m) umożliwia jak najbardziej wybudowanie korytek. Zdaniem Kolegium, powtarzające się zarzuty stron odwołujących się, a dotyczące sporządzonych do sprawy opinii biegłych oraz wnioski o powołanie nowych mają na celu wyłącznie przedłużenie postępowania. Z kolei zarzut, że ogrodzenie na działce W. M. zostało wybudowane niezgodnie ze sztuką budowlaną jest zupełnie niezrozumiały, bowiem strony nie wnosiły tego rodzaju uwag zarówno w trakcie budowy, jak też bezpośrednio po jej zakończeniu. SKO zwróciło uwagę, że W. M. nie wybudował ogrodzenia prostopadłego do kierunku spływu, które ograniczałoby spływ naturalny wód. SKO uznało, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wystarczające jest wykonanie odpowiednich urządzeń, zaś przywrócenie działek do stanu poprzedniego jest niemożliwe, bowiem ich stan został przekształcony w wyniku zabudowy budynkami jednorodzinnymi i obiektami towarzyszącymi – ogrodzeniami na betonowych cokołach. Ponadto, przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu nie uchroni działki przed wodami opadowymi z działek wyżej położonych z uwagi na naturalny spadek terenu w kierunku drogi wojewódzkiej.

S. B., J. B., B. B., Z. B. oraz E. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z dnia [...] marca 2014 r, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podnieśli, że w tej ostatniej decyzji nie wskazano, w którym miejscu mają być wykonane betonowe wodościeki i kto ma ponieść koszt powyższego. W ich ocenie, nie ustalono, jakiego typu zmiany dokonali właściciele poszczególnych działek, czy ich zaistnienie pozostaje w związku przyczynowym z wystąpieniem szkody na nieruchomości W. M., kiedy zmiany te nastąpiły, kiedy wystąpiła szkoda oraz, na czyim gruncie zmian tych dokonano. Nie ustalono także, czy zmiany nie mogą wynikać z przyczyn niezależnych od stron np. być efektem usytuowania terenu i braku kanalizacji deszczowej. Zaznaczyli, że nie dokonywali na swoich działkach samowolnie żadnych zmian, które szkodliwie wpływałyby na grunty sąsiednie. Podali, że znajdujący się wzdłuż ogrodzenia działki nr 204/3 rowek został wykopany za wiedzą i na polecenie Urzędu Gminy [...] i jest na bieżąco konserwowany. Budując swoje domy liczyli się z możliwością podtapiania, dlatego zabudowania te nie mają piwnic w przeciwieństwie do budynku mieszkalnego W. M. Zdaniem skarżących, przy rozstrzyganiu sprawy nie wzięto pod uwagę, że powyżej działki nr 204/3 znajduje się działka rolna nr 1395/4. Pomiędzy tymi działkami była kiedyś usytuowana grobla uniemożliwiająca spływ wody na działkę nr 204/3. Grobla ta została usunięta i woda z działek nr 204/3 i 1395/4, która winna spływać do przydrożnego rowu znajdującego się wzdłuż drogi krajowej może zatrzymywać się na działce nr 204/3.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Przedmiot sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej stanowi zgodność z prawem m. in. decyzji administracyjnych – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.". W ramach tej kontroli sąd bada, czy zaskarżony akt narusza prawo materialne czy też procesowe w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego naruszenia obliguje do uchylenia kwestionowanej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1), zaś uznanie skargi za bezzasadną skutkuje koniecznością jej oddalenia (art. 151 P.p.s.a.). Sprawując kontrolę sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. daje sądowi przy uwzględnieniu skargi uprawnienie do stwierdzenia nieważności decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.

W niniejszym postępowaniu kontroli Sądu poddana została legalność wydanej, w trybie przepisu art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm. - określanej dalej również jako "u.p.w.") , decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie.

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga S. B., J. B., B. B., Z. B. i E. S. jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Przepis ten przewiduje, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Wskazać również należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który w sprawie II SA/Rz 407/12 wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...].. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi na konieczność ustalenia w pierwszej kolejności stron postępowania, którymi powinni być tylko właściciele działek na których podlega badaniu zmiana stosunków wodnych. Takie stanowisko zaprezentowane przez Sąd w sposób oczywisty wynika z treści wskazanego wyżej przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, który przewiduje możliwość skierowania przewidzianego w nim nakazu wyłącznie do właściciela działki.

Przepis art. 153 P.p.s.a. przewiduje, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W świetle twierdzeń skargi, jak również w świetle odpowiedzi Samorządowego Kolegium Odwoławczego na skargę oraz wobec treści załączonych do skargi dokumentów stwierdzić należy, iż mimo jednoznacznych wytycznych Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Rzeszowie zawartych w uzasadnieniu opisanego wyżej wyroku, jak również wbrew jednoznacznemu brzmieniu przepisu art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne dotyczących możliwości skierowania – wydanej w trybie art. 29 ust. 3 u.p.w. – decyzji wyłącznie do właścicieli działek na których podlega badaniu zmiana stosunków wodnych organy obu instancji nie zrealizowany tego obowiązku.

Zaskarżona decyzja dotyczy naruszenia stosunków wodnych na działkach położonych w Ż. oznaczonych nr 1395/15 i 208/4 – wedle ustaleń organów stanowiących własność E. S.; nr 208/6 – wedle ustaleń organów stanowiącej własność J. B.; nr 208/9 – wedle ustaleń organów stanowiącej własność B. i Z. B.; nr 208/10 – wedle ustaleń organów stanowiącej własność S. B.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że właścicielem działki nr 208/10 byli E. B. i S. B. Wynika to ze znajdującego się na k-236 akt administracyjnych wypisu z rejestru gruntów. W trakcie trwającego postępowania administracyjnego E. B. zmarł. Organ o tym fakcie dowiedział się najpóźniej w dniu 2 sierpnia 2013 r. (protokół rozprawy administracyjnej k-309 akt administracyjnych). Mimo posiadania takiej wiedzy organy nie podjęły żadnych kroków w kierunku ustalenia następców prawnych E. B. w celu umożliwienia im udziału w postępowaniu i ewentualnego skierowania do nich wydanej decyzji w zakresie działki nr 208/10.

Na podstawie znajdującego się na k-236 akt administracyjnych (organ tym samym numerem opatruje kilka stron) organy stwierdziły, że właścicielem działki nr 208/6 jest J. B. Jednak w treści odwołania od decyzji organu I instancji pojawił się zarzut, iż J. B. właścicielem tej działki już nie jest. Organ II instancji, który rozpoznając odwołanie bada sprawę na nowo w jej całokształcie, twierdzeń tych nie poddał jakiejkolwiek weryfikacji. Do skargi strona dołączyła odpis księgi wieczystej z której wynika, że na podstawie umowy darowizny z 27 czerwca 2013 r. właścicielem działki nr 208/6 jest K. B.

Brak udziału w postępowaniu K. B. oraz następców prawnych E. B. stanowiłby, co do zasady, podstawę do wznowienia postępowania i powodowałoby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W kontrolowanej sprawie należy jednak podkreślić, że była ona już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który w sprawie II SA/Rz 407/12 wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], a w uzasadnieniu wyroku Sąd nakazał między innymi ustalić w pierwszej kolejności strony postępowania, którymi powinni być tylko właściciele działek na których podlega badaniu zmiana stosunków wodnych. Organy wytycznych w tym zakresie nie zrealizowały, czym – wobec jednoznacznego brzmienia uzasadnienia wyroku w tym zakresie – rażąco naruszyły przepis art. 153 P.p.s.a. Podnieść również należy, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Przepis ten w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości czyni adresatem decyzji wydanej na jego podstawie właściciela gruntu na którym dokonano zmian stanu wody.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone decyzje w sposób rażący naruszają prawo, dlatego stwierdził ich nieważność.

Rozpoznając sprawę organy ustalą właścicieli działek, których postępowanie dotyczy, umożliwią im udział w postępowaniu i do nich adresują wydane decyzje. Należy pamiętać, że w postępowaniu mają wziąć udział wszyscy współwłaściciele, jeżeli dana działka pozostaje we współwłasności.

Charakter stwierdzonego naruszenia prawa nie pozwala Sądowi do ustosunkowania się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Orzeczenie Sądu znajduje swoją podstawę prawną w art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzekł Sąd po myśli art. 200 P.p.s.a.