Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 972/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi Z. S., A. M. i W. M. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Z.S., W.M., A.M. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, którą wydano w następującym stanie sprawy:

Podaniem z 25 czerwca 2012 r. Z.S., W.M. i A.M. wystąpili o Prezydenta Miasta [...] o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych w dacie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne nr 194/24 i 194/25 położone R. – D.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości – dawnych działek nr 194/24 i 194/25 położonych w R. – D., które w chwili obecnej odpowiadają niżej wymienionym nieruchomościom położonym w obr. [...] R.- N.: działce nr 526/2 o pow. 0,0368 ha stanowiącej współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "[...]" i osób fizycznych; działce nr 524/1 o pow. 0,3873 ha stanowiącej własność Województwa [...]. w użytkowaniu Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego w R.; części działki nr 524/4 o pow. 0,2216 ha stanowiącej własność Uniwersytetu [...]; części działki nr 524/5 o pow. 0.6918 ha stanowiącej własność Województwa [...] w zarządzie Medycznego Studium Zawodowego, części działki nr 525/1 o pow.0,4556 ha stanowiącym własność Województwa [...], w użytkowaniu Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej Specjalistycznego, części działki nr 525/2 o pow. 0, 1381 ha stanowiącej własność Województwa [...] w użytkowaniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego.

Organ ustalił, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 1968 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94 ze zm.), Skarb Państwa nabył od J. M. działki objęte wnioskiem z przeznaczeniem na realizację inwestycji objętej decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1965 r. nr [...] obejmującej budowę obiektów służby zdrowia. Poszukiwania planu realizacyjnego zatwierdzonego ww. decyzją okazały się bezskuteczne, jednakże takie przeznaczenie działek potwierdzały ustalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dzielnicy N. w R. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [....] z dnia [...] października 1968 r.

W toku oględzin ustalono zakres zagospodarowania działek i w następstwie uznano, że na działkach nr 525/2, 525/1, 524/1 i 524/5 został zrealizowany cel wywłaszczenia, co uzasadniało odmowę ich zwrotu, przy czym realizacja tego celu przez wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej "u.g.n.") czyniła bezprzedmiotowym ustalanie czy został on zrealizowany w terminach przewidzianym w art. 137 ust. 1 u.g.n. W odniesieniu do działek nr 526/2 i 524/4 - ich sprzedaż przez Gminę Miasto [...] odpowiednio na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] oraz na rzecz Uniwersytetu [...] i ujawnienie prawa własności w księgach wieczystych wyłączało ich zwrot, nawet gdyby ustalono, że nieruchomości te stały się zbędne na cel wywłaszczenia.

Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez Z.S., W.M. i A.M. reprezentowanych przez radcę prawnego R.K. Wojewoda [...] opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Prezydent Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W podstawie prawnej powołano art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołano tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "K.p.a.", obowiązuje tekst jednolity Dz. U. 2016 r. poz. 23) i art. 9a u.g.n.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji, który w jego ocenie zasadnie uznał, że w stosunku do wywłaszczonych działek nie zachodzą przesłanki określone w treści art. 137 ust. 1 u.g.n., bowiem zrealizowano na nich cel wywłaszczenia. Konkluzję taką potwierdza ustalony stan faktycznym, zgodnie z którym stan zagospodarowania objętych decyzją działek, które wchodzą po części w skład istniejącego kompleksu obiektów służby zdrowia odpowiada celowi wywłaszczenia rozumianemu jako całość danej inwestycji wraz z urządzeniami niezbędnymi do prawidłowego korzystania z danego obiektu. Za niezasadne uznał organ odwoławczy zarzuty odwołania dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n oraz zarzuty braku wyjaśnienia stanu faktycznego. Odnosząc się do zarzutu niepodjęcia przez organ czynności zmierzających do rozwiązania umów na podstawie których wywłaszczona nieruchomość został przekazana osobom trzecim wskazał, że organ administracji publicznej nie posiada interesu prawnego w ustaleniu czy stronie prowadzonego przezeń postępowania przysługuje określone prawo, od którego istnienia bądź nieistnienia zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.

Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję Wojewody wystąpili Z.S., W.M., A.M., reprezentowani przez radcę prawnego R.K. zarzucając:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak szczegółowego i precyzyjnego wyjaśnienia jaki był cel wywłaszczenia na poszczególnych działkach objętych wnioskiem o zwrot oraz czy został on zrealizowany (z dokładnym odniesieniem co zostało wykonane na której działce), a także kiedy to miało nastąpić, dokonanie ustaleń faktycznych pomimo braku materiału dowodowego na daną okoliczność,

b) art. 6, art. 7 k.p.a., art. 8 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów i nie zawieszenie postępowania w celu podjęcia czynności zmierzających do rozwiązania umów, na podstawie których wywłaszczona nieruchomość została przekazana na rzecz osób trzecich; błędne przyjęcie, że organ administracji publicznej nie ma interesu prawnego w ustaleniu, czy stronie prowadzonego przez organ postępowania przysługuje określone prawo od którego istnienia bądź nieistnienia zależy rozpatrzenie sprawy, podczas gdy organ administracji publicznej jest zobligowany do wystąpienia do właściwego organu o rozstrzygnięcie danej sprawy lub wezwania strony do wystąpienia w oznaczonym terminie o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego,

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a to art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym i przyjęcie, że sprzedaż nieruchomości z naruszeniem obowiązku zawiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobierców stanowi podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości.

Wskazując na powyższe zarzuty, wnieśli o uchylenie decyzji obydwu instancji oraz zasądzenie od organu administracji na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została przez Sąd oddalona, bowiem okazała się niezasadna.

Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Wojewoda wydał kontrolowaną decyzję m.in. w oparciu o przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 z późn. zm.; zwana dalej u.g.n.). Zdolność administracyjnoprawną do stosowania tego przepisu Organy prawidłowo wywiodły z treści art. 216 ust. 1 u.g.n. bowiem nieruchomość objęta wnioskiem została nabyta przez Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79; zwana dalej ustawą z 12 marca 1958 r.), który stanowił : Ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następuje w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe jest wymagana zgoda naczelnika powiatu, na terenie którego położona jest nieruchomość. Przedmiot sprawy został właściwie przez organy ustalony stosownie do treści wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej.

Przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., do których odsyła na zasadzie stosowania odpowiedniego art. 216 ust. 1 tej ustawy, dopuszczają możliwość zwrotu nieruchomości nabytej w wyniku jej wywłaszczenia. W roszczenie o zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wyposaża byłego właściciela lub jego prawnego następcę art. 136 ust. 3 u.g.n. Roszczenie to uznaje się za uzasadnione wówczas, gdy wywłaszczona nieruchomość, stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca postanowił, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W orzecznictwie podkreśla, iż regulacje art. 136 i art. 137 u.g.n. stanowią prawną barierę przed przedwczesnym albo pochopnym wywłaszczeniem nieruchomości z punktu widzenia jej niezbędności dla zrealizowania celu wywłaszczenia.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony zgodnie z regułami postępowania administracyjnego i może stanowić podstawę wyrokowania przez Sąd. WSA nie doszukał się też nieprawidłowości w zastosowaniu i wykładni przepisów prawa materialnego, przez co odmowa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej odpowiada obowiązującemu prawu.

Wojewoda wbrew twierdzeniom skargi nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim ustalono w stopniu pozwalającym na zastosowanie przepisów prawa materialnego granice nieruchomości objętej wnioskiem oraz cel wywłaszczenia nieruchomości. Zdaniem Sądu, cel wywłaszczenia precyzują dostatecznie postanowienia umowy sprzedaży nieruchomości stanowiącej działki o nr 194/24 i nr 194/25 z dnia [...] września 1968 r., mocą której poprzednik prawny skarżących J.M. sprzedał w/w nieruchomość Skarbowi Państwa. Zbyta przy zastosowaniu przepisów o wywłaszczeniu nieruchomość została treścią § 1 umowy przeznaczona na wykonanie na niej obiektów służby zdrowia. Lokalizacja tych obiektów nastąpiła według umowy decyzją Wydziału Budownictwa i Architektury Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1965 r., znak : [...].

Nie jest prawdą, że Organy nie podjęły próby przeprowadzenia dowodu z w/w decyzji, jak również z innych dokumentów mogących wyjaśnić szczegółową lokalizację poszczególnych składowych celu wywłaszczenia. Zwrócono się do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w [...], [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, Biura Rozwoju Miasta [...], Archiwum Państwowego w [...], Delegatury [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydział Organizacyjno-Prawny z prośbą o pomoc w odszukaniu wszelkich dokumentów, w tym w/w decyzji, dotyczących lokalizacji oraz realizacji celu publicznego dla którego Skarb Państwa nabył nieruchomość od J.M. Pomimo udokumentowanych w aktach starań Organów decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1965 r., znak : [...], nie udało się odszukać. Jednocześnie inne poddane analizie Organów dokumenty, potwierdziły, że celem nabycia nieruchomości, była realizacja obiektów służby zdrowia.

Cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został ustalony, a tym co w istocie budzi wątpliwości stron skarżących i z którego wywodzi nielegalność zaskarżonej decyzji, to brak precyzyjnych ustaleń na temat tego jakie obiekty służby zdrowia miały zostać zbudowane oraz na to na jakiej działce miały zostać wzniesione. Biorąc pod uwagę treść umowy sprzedaży nieruchomości, a także pozostałe zgromadzone w aktach dowody, ustalanie precyzyjnego położenia poszczególnych obiektów służby zdrowia, nie było niezbędnego do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, czyli do zastosowania art. 136 ust. 1 u.g.n. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że odbieganie lokalizacji elementu celu wywłaszczenia od zaplanowanego w planie realizacyjnym, nie ma wpływu na ocenę zrealizowania celu wywłaszczenia, jeżeli cel ten został zrealizowany (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., o sygn. I OSK 2755/13). WSA podziela stanowisko SN wyrażone w uchwale z dnia 27 stycznia 1988 r., o sygn. III AZP 11/87, OSNC 11/88/149, w której wyraźnie wskazano, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. W tym kierunku zmierzają również wywody Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 7 lutego 1995 r. sygn. III ARN 82/94 OSNAPiUS 1995/15/183, dowodząc, że zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego z niej korzystania. O zmianie celu wywłaszczenia można zatem mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały.

Powyższe stanowisko wzmacnia dodatkowo argumentacja przedstawiona w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r., o sygn. akt I OSK 850/13, a także w wyroku z dnia 25 listopada 2014 r. o sygn. akt I OSK 272/13, w których podkreślono, że zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy jej rozdziału 6 działu III ustawy m.in. do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. należy stosować odpowiednio. Zatem choć skutek w postaci wywłaszczenia nieruchomości jest zawsze ten sam, niezależnie od tego, czy doszło do niego w drodze decyzji administracyjnej, czy czynności prawnej, określonej w tym przepisie, to przy rozpoznawaniu wniosków zwrotowych konieczne jest uwzględnienie specyfiki sytuacji, w której doszło do pozbawienia osoby dawniej uprawnionej do nieruchomości jej dotychczasowych praw. Zawarcie umowy we wspomnianym wyżej trybie wymagało jedynie złożenia właścicielowi oferty - w rozumieniu przepisów prawa cywilnego - w postaci wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Powinno ono zawierać przy tym jedynie: dokładne określenie przedmiotu nabycia, oferowaną cenę, termin, w jakim właściciel powinien odpowiedzieć na ofertę i proponowany termin zawarcia umowy, jak również uprzedzenie właściciela o możliwości zastosowania trybu wywłaszczenia w razie niedojścia do skutku umowy. W odróżnieniu od powyższej sytuacji, wydanie decyzji wywłaszczeniowej poprzedzało wniesienie wniosku o wszczęcie postępowania przez podmiot ubiegający się o wywłaszczenie, który zgodnie z art. 16 ust. 1 2 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r., był dokumentem mocno sformalizowanym. Wymóg złożenia szczegółowej dokumentacji, towarzyszącej wnioskowi wywłaszczeniowemu (w tym planu realizacyjnego) związany był z koniecznością wykazania wystąpienia elementów, uzasadniających taki wniosek. Z tej przyczyny, podstawę ustalenia celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 u.g.n. będzie stanowił akt, którym nieruchomość przejęto na rzecz podmiotu publicznego, a to musi przekładać się na ograniczone możliwości w szczegółowym ustaleniu przeznaczenia, objętych wnioskiem zwrotowym działek. Przepis art. 136 ust. 1 u.g.n. cel wywłaszczenia nakazuje wywodzić z decyzji o wywłaszczeniu, zaś art. 216 ust. 1 tej ustawy zrównuje z tą decyzją akt notarialny, sporządzony na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. Te zatem akty są podstawą ustalenia celu wywłaszczenia, dowodami w sprawie zwrotu nieruchomości co do tej przesłanki. Po inne dowody można oczywiście sięgać w postępowaniu zwrotowym, ale tylko w sytuacji gdy akt notarialny, celu wywłaszczenia nie określał, co jak wykazały Organy w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów w wyniku nie zawieszenia postępowania w celu podjęcia czynności zmierzających do rozwiązania umów, na podstawie których wywłaszczona nieruchomość została przekazana na rzecz osób trzecich. Podmiot publiczny nie może dokonać zwrotu własności rzeczy, którą nie włada. Decyzja nakazująca zwrot nieruchomości znajdującej się w rękach osób trzecich byłaby decyzją niewykonalną, a więc obarczoną wadą materialnoprawną – art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.. Tak więc pomimo zaistnienia przesłanek zwrotu, stan prawny w którym osoba trzecia dysponuje prawem własności stanowi negatywną przesłankę zwrotu. Wymaga podkreślenia, że przepisy Konstytucji RP chroniące prawo własności odnoszą się nie tylko do wnioskujących o zwrot ale także do tych którzy nabyli własność od Skarbu Państwa czy j.s.t. w dobrej wierze.

Odpowiadając na zarzuty skargi, Sąd zauważa że organ administracji byłby zobowiązany do wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego dotyczącego ważności umowy zbycia nieruchomości przez sąd powszechny wtedy, gdyby przysługiwała mu zdolność sądowa do wnioskowania o rozstrzygnięcie takiego zagadnienia wynikająca z przepisów prawa materialnego. Takiej zdolności organ prowadzący postępowanie zwrotowe nie posiada. Powyższy pogląd wyraził SN w wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt I CKN 471/01, stwierdzając, że art. 100 § 1 k.p.a. nie przyznaje organowi administracji publicznej zdolności sądowej (art. 64 k.p.c.), a także uprawnienia do wystąpienia do sądu w sprawie, która dotyczy strony prowadzonego przez ten organ postępowania. To stanowisko podzielił NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2049/11 wskazując, że "prowadzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 136 § 3 u.g.n o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przyznaje organowi prowadzącemu to postępowanie zdolności sądowej do wystąpienia do sądu cywilnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego". WSA w pełni identyfikuje się z tymi twierdzeniami. Jeżeli zaś chodzi o możliwość rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Organ na podstawie art. 100 § 3 K.p.a., to należy w tym miejscu przytoczyć tezę uchwały 7 sędziów SN z 15 września 2015 r., o sygn. III CZP 107/14, w której stwierdzono, że umowa sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości oraz umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na takiej nieruchomości nie są nieważne z powodu ich zawarcia z naruszeniem art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Tak więc, Organy nie mogły przyjąć, iż kluczowa w niniejszej sprawie umowa cywilnoprawna jest czynnością nieważną tylko z powodu ewentualności zawarcia jej z pogwałceniem przepisów u.g.n.

Prawną prawidłowość kontrolowanej decyzji oraz poprzedzających ją czynności procesowych potwierdza uchwała 7 sędziów NSA z 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OPS 3/14, podjęta na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 i art. 264 § 3 p.p.s.a. tzw. uchwała abstrakcyjna, która wiąże w niniejszej sprawie skład orzekający WSA z mocy art. 269 p.p.s.a. W orzeczeniu tym stwierdzono wyraźnie, że jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy. Natomiast to, czy poprzedni właściciel (jego spadkobierca) podejmie działania w celu podważenia czynności prawnych, które spowodowały przeniesienie własności nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, z tego powodu, że zostały naruszone jego prawa, zależy wyłącznie od jego woli.

Powyższe musi oznaczać, że dysponowanie prawem własności do działek objętych wnioskiem przez Uniwersytet [...] (działka nr 524/4), oraz Spółdzielnie Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową [...] i osób fizycznych (działka nr 526/2), stanowiło w niniejszej sprawie negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości nabytej na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r.

Nie wystąpiły także przesłanki umożliwiające zwrot w odniesieniu do pozostałych działek odpowiadających nieruchomości wywłaszczonej w postaci działek o nr 194/24 i 194/25. Wykazano bowiem, że zostały one zabudowane obiektami służby zdrowia. W toku postępowania wyjaśniającego (składającego się m.in. z oględzin nieruchomości połączonych z rozprawą administracyjną oraz okazaniem stronom przez geodetę granic nieruchomości wywłaszczonej w dniu 20 czerwca 2013 r.) ustalono, że działki o nr 524/1, 524/5, 525/1, 525/2 stanowią własność Województwa [...]. Trzy z działek tj. 524/1, 525/1 i 525/2 znajdują się w użytkowaniu podmiotu leczniczego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego w R., zaś działka o nr 524/5 jest w zarządzie Medycznego Studium Zawodowego. W toku oględzin ustalono, że na w/w działkach znajdują się : budynek administracji Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego, drogi dojazdowe, parkingi, budynek przychodni Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego, budynek Policealnej Szkoły Medycznej, ogrodzenia, chodniki, tereny zielone porośnięte trawą oraz drzewami. Taki stan zagospodarowana działek świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia w postaci budowy obiektów służby zdrowia. Zarówno budynki Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego jak również budynek Policealnej Szkoły Medycznej są obiektami służby zdrowia. SPZOP Wojewódzki Zespół Specjalistyczny w R. jako podmiot leczniczy wykonuje świadczenia lecznicze zaś Szkoła świadczy usługi edukacyjne kształcąc swych uczniów w zawodach medycznych. To pozwala z pełnym przekonaniem stwierdzić, że szkoła ta jest placówką służącą zdrowiu publicznemu, bowiem w myśl art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1916), do zadań z zakresu zdrowia publicznego ustawodawca zalicza rozwój kadr uczestniczących w realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego. Pozostałe elementy zagospodarowania terenu działek (zwłaszcza urządzenia budowlane) w postaci ogrodzenia, terenów zielonych, parkingów, dróg dojazdowych są funkcjonalnie związane z działalnością tych obiektów zapewniającym im w praktyce możliwość użytkowania zgodnego z przeznaczeniem. Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd odpowiada, że przy ocenie realizacji obiektów służby zdrowia należy uwzględnić nie tylko budowę typowych dla działalności leczniczej budynków, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na tzw. infrastrukturę towarzyszącą czyli służącą głównemu celowi wywłaszczenia, takich jak: parkingi, ogrodzenia, tereny zieleni, chodniki itp.

Wymaga także zauważenia, że kwestia terminu podjęcia prac na nieruchomościach wywłaszczonych nie ma znaczenia dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeżeli cel ten w chwili złożenia wniosku został osiągnięty. Użyte w art. 137 ust. 1 u.g.n. sformułowanie "pomimo upływu" oznacza, że roszczenie o zwrot zgłoszone przed upływem wymienionych w tym przepisie terminów nie może być uwzględnione przez organ. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako utrwalone uznaje się stanowisko, iż sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu, nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Sformułowanie powyższe nie stanowi o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. WSA za w pełni trafny uznaje pogląd, iż nieruchomość nie staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. terminów (zob. min. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. IV SA/Po 73/13, WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Kr 1118/08).

Przeprowadzone przez organy ustalenia potwierdziły, że część nieruchomości wywłaszczonej została wykorzystana na cel wywłaszczenia w postaci obiektów służby zdrowia, zaś pozostała część stanowi własność osób trzecich. Przekonuje to w pełni do zastosowania przepisu art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu nieruchomości następcom prawnym osoby wywłaszczonej, tak jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie. Wykazanie przez Wojewodę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie pozwoliło WSA podzielić wyrażonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Sąd działając z urzędu również nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby skorzystanie z posiadanych uprawnień kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.