Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1512/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200, art. 205 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi L. ...sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... czerwca 2019 r. nr ... w przedmiocie nakazu zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz L. ... sp. z o.o. z siedzibą w Ż. kwotę 13 558 zł (trzynaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez L. w Ż.(dalej: Skarżąca, Strona, Płatnik) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON, dalej: organ) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] nakazującą Skarżącej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od marca 2017 r. do lipca 2017 r.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W celu weryfikacji spełniania przez Płatnika przesłanek do otrzymywania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w okresie rozliczeniowym (w ZUS): marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2017 r., Fundusz pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., zwrócił się do właściwego oddziału ZUS, z prośbą o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na FUS, FUZ oraz FP i FGŚP za wskazane powyżej okresy rozliczeniowe.

Z danych znajdujących się w posiadaniu Organu wynika, że Strona otrzymała środki PFRON przekazane tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec 2017 r. w wysokości 331.347,95 zł , jednakże nie dokonała opłat składek w terminach przewidzianych przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe, Strona pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., została wezwana do zwrotu środków Funduszu wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec 2017 r.

Skarżąca spółka w piśmie z dnia 7 września 2018 r. pełnomocnik Strony poinformowała, iż składki do ZUS za osoby niepełnosprawne zostały opłacone w terminie, natomiast po terminie zostały opłacone składki za osoby pełnosprawne. Do pisma zostało załączone pismo z ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], dotyczące okresu rozliczeniowego: marzec 2017 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od marca 2017 r. do lipca 2017 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy: luty 2017 r.

Od powyższej decyzji Strona złożyła w dniu 28 stycznia 2019 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zaskarżono przedmiotową decyzję w części dotyczącej punktu A sentencji decyzji, tj. w części nakazującej zwrot środków tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od marca 2017 r. do lipca 2017 r. oraz zarzucono przede wszystkim naruszenie przepisów art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji oraz art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 62 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy koszty płacy dotyczące okresów: marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2017 r. (odpowiadające składkom za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2017 r.), Spółka poniosła terminowo, albowiem wynagrodzenia pracowników, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, w całości, a składki na ubezpieczenia społeczne od pracowników niepełnosprawnych zostały opłacone terminowo, a zatem pracodawca zachował prawo do uzyskania dofinansowania za ww. miesiące. Strona udokumentowała terminowość opłacenia składek za pracowników niepełnosprawnych w szczególności pismem do ZUS zawierającym oświadczenie pracodawcy odnośnie sposobu zaliczenia dokonanych przelewów.

Decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2019 r., utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. nakazującą Skarżącej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od marca 2017 r. do lipca 2017 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wpłaty dokonane przez Stronę z uchybieniem terminu przekroczyły wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji.

W odniesieniu do zarzutu Strony iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji oraz art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 62 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy koszty płacy dotyczące okresów: marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2017 r. (odpowiadające składkom za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2017 r.), spółka poniosła terminowo, ponieważ wynagrodzenia pracowników, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, w całości, a składki na ubezpieczenia społeczne od pracowników niepełnosprawnych zostały opłacone terminowo, a zatem pracodawca zachował prawo do uzyskania dofinansowania za ww. miesiące. - organ wskazał, iż Fundusz zwrócił się z prośbą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wskazanie, za których ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP oraz FGŚP zostały opłacone po terminie. W odpowiedzi na powyższe ZUS wskazał, iż wpłaty dokonane przez Stronę zostały rozliczone proporcjonalnie na wszystkich pracowników zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych i nie ma możliwości wskazania kwoty w rozbiciu na każdego pracownika.

Wskazano, że informacja udzielona przez ZUS potwierdza stanowisko organu I instancji zgodnie z którym wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, razem na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany ZUS, jeżeli płatnik składek opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określa za okresy objęte postępowaniem Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z dnia 7 maja 2008 r. Nr 78, poz.465), zwanego dalej: "Rozporządzeniem", z którego wynika, że pracodawca nie może zdecydować o rozliczeniu składek na poszczególne tytuły ubezpieczonych, których wpłata dotyczy.

Z przepisów jednoznacznie wynika, że skoro na koncie płatnika L. za okresy objęty postępowaniem zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Wskazano, że z pism ZUS z dnia [...] lutego 2019 r., [...] marca 2019 r., i [...] maja 2019 r., znajdujących się w aktach sprawy są dokumentami urzędowymi, wobec czego stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym korzystając z domniemania prawdziwości, tj. pochodzenia od właściwego organu oraz zgodności ze stanem faktycznym złożonego w ich treści oświadczenia.

Analizując definicję kosztów płacy w kontekście art. art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy stwierdzić, że uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe m.in., gdy nie zostały opłacone opisane powyżej składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Przepis art. 26a ust. la1 ustawy o rehabilitacji zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, przekraczającym 14 dni.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości organu, że w stosunku do Strony zachodzi przesłanka z art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. Organ zebrał materiał dowodowy sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku Strony przekroczony został 14-dniowy termin na poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z opłaceniem składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGSP za pracowników niepełnosprawnych za okresy składkowe w ZUS od kwietnia 2017 r. do sierpnia 2017 r. (co odpowiada okresom sprawozdawczym w PFRON od marca 2017 r. do lipca 2017 r.).

Należy podkreślić, że zawarte w art. 26a ust. la1 sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana, tj. taka, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Skoro zatem zaistniała przesłanka określona w pkt 3 omawianego przepisu, organ miał obowiązek wezwać stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, iż składki ZUS za okresy składkowe w ZUS od kwietnia 2017 r. do sierpnia 2017 r. nie zostały poniesione w terminie wynikającym z art. 26 a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, zatem miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze w PFRON od marca 2017 r. do lipca 2017 r. zostało pobrane nienależnie.

Na powyższą decyzję Skarżąca spółka - za pośrednictwem pełnomocnika - złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. w części nakazującej Skarżącej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od marca 2017 r. do lipca 2017 r., jak również o zasądzenie od organu na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego:

1. art. 26a ust. la1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji" oraz art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300) i art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900), poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy koszty płacy dotyczące okresów: marzec, kwiecień., maj, czerwiec i lipiec 2017 r. (odpowiadające składkom za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2017 r.), Spółka poniosła terminowo, albowiem wynagrodzenia pracowników, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, w całości, a składki na ubezpieczenia społeczne od pracowników niepełnosprawnych zostały opłacone terminowo, a zatem pracodawca zachował prawo do uzyskania dofinansowania za ww. miesiące. Strona udokumentowała terminowość opłacenia składek za pracowników niepełnosprawnych w szczególności pismem do ZUS zawierającym oświadczenie pracodawcy odnośnie sposobu zaliczenia dokonanych przelewów. Potwierdzeniem tego jest tabela sporządzona przez PFRON na str. 8 uzasadnienia decyzji, z której wynika, że kwoty opłacone terminowo pokrywają należności składkowe za pracowników niepełnosprawnych,

2. art. 26a ust. la1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji poprzez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż nieterminowe opłacenie kosztów płacy nawet w części skutkuje utratą prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w całości, którą należy uznać za niezgodną z art. 69 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż przyjęta przez organy interpretacja niweczy sens udzielania pomocy publicznej na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych, art. 33 ust. 2 i 5rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu w zw. z motywem 54 Preambuły, który stanowi wyraźnie, iż pomoc nie może przekroczyć 75% kosztów kwalifikowalnych i nawet nie uzależnia udzielenia pomocy od ich terminowego ponoszenia,

3. art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji poprzez nakazanie zwrotu dofinansowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji zamiast w terminie 3 miesięcy od dnia jej otrzymania;

2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 w związku z art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania bez uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, brak oparcia decyzji na całokształcie zebranego w sprawie materiału, dokonanie błędnej oceny prawnej prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które w szczególności przejawiało się poprzez nie wzięcie pod uwagę złożonej dokumentacji w zakresie wskazania sposobu zaliczenia płatności z tytułu należności składkowych ZUS - stosownie do art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 62 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, iż wnioskodawca w całości nie opłacił składek ZUS w terminie przewidzianym w ustawie o rehabilitacji, podczas gdy pracodawca w terminie umożliwiającym zachowanie prawa do dofinansowania uiścił składki ZUS dotyczące wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia stosowania przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.) dalej jako "ustawa o rehabilitacji", "ustawa" - w brzmieniu obowiązującym w spornych okresach. W ocenie Skarżącego organ dokonuje błędnego zastosowania tego przepisu, polegającego na nakazie zwrotu dofinansowania w zakresie kosztów płacy, które zostały przez pracodawcę poniesione z zachowaniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, odnosząc je do sytuacji, która powstała po przeprowadzeniu kontroli u pracodawcy i dokonania przez niego dopłat składek.

W ocenie Sądu zasadne są podnoszone przez Stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z treścią z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Jednocześnie, zgodnie z art. 26a ust. 1a2 tej ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. lal pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 15 stycznia 2019 (sygn. akt V SA/Wa 1632/18; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl) wyjaśnił definicję kosztów płacy podnosząc, iż została ona zawarta w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji i rozumie się przez nie wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. WSA wskazał przy tym, że przepis ten nie zawęża pojęcia kosztów płacy jedynie do kosztów związanych z pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, ale dotyczy każdej z form zatrudnienia (umowy zlecenie/o dzieło), z której wynika obowiązek poniesienia kosztów w przepisie tym wymienionych.

Sąd w tym miejscu pragnie wskazać, zgadzając się z cyt. wcześniej wyrokiem WSA, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Podobnie obecnie obowiązujący art. 33 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. U. UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014) wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Sąd wyjaśnia przy tym, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji) (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18; dostępny tamże).

Należy przy tym podkreślić, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to także treść motywu 36 preambuły rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 ze zm., dalej rozporządzenie 800/2008).

Zgodnie z motywem 36 preambuły rozporządzenia 800/2008 zgodnie z zasadami regulującymi kwestie dotyczące pomocy objętej zakresem art. 87 ust. 1 Traktatu za datę przyznania pomocy należy uznać dzień, w którym beneficjent nabył prawo przyjęcia pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym.

Również obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), mające zastosowanie do spornego okresu sprawozdawczego 2015 r., wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Powyższe stanowisko potwierdza także orzecznictwo, w tym wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12 wskazujące na taką wykładnię co do daty stosowanych przepisów oraz z dnia z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15 (dostępne tamże).

Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.

Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in, kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje (patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r.).

Sąd zgadza się z prezentowanym w tym wyroku stanowiskiem, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008 i art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń) (patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18; dostępny tamże).

Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Podobnie obecnie obowiązujący art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

W ocenie Sądu istotnym jest również to, iż - jak na to wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne – organ winien oceniać sytuację przedsiębiorcy odnośnie spełniania wymogów do otrzymania dofinasowania ze środków PFRON na dzień składania wniosku o dofinansowanie. Kwestia ta była rozpatrywana odnośnie dokonywania oceny, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, jak na to wskazuje cyt. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (patrz: wyrok WSA z dnia 1 lutego 2018 r. , sygn. akt V SA/Wa 227/17; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r. , sygn. akt II GSK 464/14; dostępne tamże).

Jeżeli zatem konstrukcja przepisów cyt. ustawy o rehabilitacji wskazuje na nakaz odnoszenia się do sytuacji przedsiębiorcy w chwili składania wniosku, to organ winien oceniać wniosek na dzień jego złożenia także i w kwestii spełniania przesłanek do jej otrzymania odnośnie opłacenia składek.

Trzeba też zwrócić uwagę na treść art. 26a ust. 8 i 9 ustawy o rehabilitacji, albowiem wynika z nich, że jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania.

Przepisy ustawy dają zatem możliwość dyscyplinowania pracodawców i uniemożliwiają dokonywanie wypłat dofinansowania na rzecz wnioskodawców niespełniających ustawowych wymogów. Badanie przesłanek do otrzymania dofinansowania obciąża Fundusz i to ten organ winien badać sytuację przedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku.

Sąd pragnie przy tym wskazać, że należy odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. innym zakwalifikowaniem umowy zawartej przez pracodawcę, które to zakwalifikowanie zostało wykazane w drodze kontroli i spowodowało obowiązek opłacenia składek w późniejszym terminie.

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych, wynikająca z korekty spowodowanej wykonaniem ustaleń kontroli (zawartych w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2015 r.), dotyczącej osób, które miały podpisane umowy cywilnoprawne, ale jednocześnie nie były pracownikami niepełnosprawnymi.

Należy przy tym podkreślić, co jest niezwykle istotne w tej sprawie, a co nie ulega wątpliwości i nie jest sporne między stronami, że w chwili składania wniosków o przyznanie dofinasowania ze środków PFRON, Skarżący miał opłacone składki w pełnej wysokości. Skarżący podnosi również, że sporne składki, które zostały uiszczone po zakończeniu kontroli ZUS, nie dotyczyły pracowników niepełnosprawnych, na których było pobieranie dofinansowanie z PFRON.

Dlatego też w ocenie Sądu Prezes PFRON powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracowników niepełnosprawnych z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie Sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo w ocenie Sądu organ zupełnie nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie zażądał zwrotu odsetek. Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jednakże w myśl art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji odsetek nie nalicza się w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek wskazań w tym zakresie.

Sąd tym samym nie wie, czy organ w ogóle rozważał możliwość nienaliczania odsetek, a jeżeli rozważał, to dlaczego te odsetki (termin od którego się nalicza odsetki) ostatecznie określił w zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Prezes Zarządu PFRON uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną i w zależności od dokonanej ponownej oceny wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Strony skarżącej kwotę 13.558,00 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (2.741,00 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (10.800,00 zł), jak również zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).