Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 327/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-08-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, którego łączny dochód wynosi [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: kredyty [...] zł; koszty na mieszkanie [...] zł; koszty leczenia [...] zł.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT-11, PIT-37, PIT-40A za lata 2016-2017r.; decyzję o waloryzacji renty; zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwane do dokonywania potrąceń; wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury; zaświadczenie o zarobkach oraz zawiadomienia o wysokości rat.

Ponadto skarżący oświadczył, że: nie posiada rachunków bankowych; z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej; nie korzystał z pomocy społecznej; ponosi koszty związane z utrzymaniem domu w wysokości ok. [...] zł; ponosi koszty utrzymania (środki czystości, higieny, lekarstwa, wizyty lekarskie) w kwocie ok. [...] zł; nie posiada oszczędności; nie posiada samochodów ani innych pojazdów; nie posiada nieruchomości; nie prowadzi działalności gospodarczej; posiada zobowiązania kredytowe które zostały wypowiedziane; z majątku skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, których efektem było zajęcie wynagrodzenia za pracę i renty; posiada udziały w dwóch spółkach których wartość jest zerowa; jest poręczycielem kredytu hipotecznego zaciągniętego przez żonę, który jest obsługiwany – rata wynosi [...] zł z czego skarżący partycypuje w spłacie w kwocie [...]zł .

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym.

Skarżący na urzędowym formularzu PPF podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, którego łączny dochód wynosi [...] zł. Wskazał, że z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca oświadczył również, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. Partycypuje w spłacie kredytu w kwocie [...]zł miesięcznie.

Odnosząc się do wniosku strony w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi [...] zł. Zdaniem orzekającego mając na uwadze wysokość dochodu gospodarstwa domowego [...] zł stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie uiścić wpis od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.

Ponadto wskazać należy, że wnioskodawca w sposób wybiórczy przedstawił sytuację finansową żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Otóż w odpowiedzi na zarządzenie wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył: zeznań podatkowych żony za lata 2016-2017, aktualnego zaświadczenia o zarobkach żony, która jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego pełni funkcję prezesa zarządu w spółce [...], jak również wyciągów z rachunków bankowych żony. Zatem nie wiadomo, jakie są aktualne możliwości płatnicze żony oraz jej stan majątkowy, z którą skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnosząc się do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności, że z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej wyjaśnić należy wnioskodawcy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 682) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, ze obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy.

Ponadto wskazać należy, że skarżący nie wyjaśnił również jaki posiada tytuł prawny do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania – ul. [...] N. [...] [...] (wezwanie pkt 6). Skarżący w tym zakresie oświadczył lakonicznie, że nie posiada lokalów ani innej nieruchomości. Ponadto wskazać również należy, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie przedłożył m.in. fakturę za gaz oraz wodę, w których jako adres do doręczeń oraz punkt poboru wskazano ul. [...] [...] [...]. Faktury zostały wystawione na nazwisko skarżącego oraz żony skarżącego. Zatem również w zakresie tej nieruchomości nie wiadomo jaki tytuł prawny posiada do niej skarżący lub żona skarżącego.

Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącego wykonane, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do niego wystąpiła.

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia [...] marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia [...] marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05). Wskazać należy, że każdy wniosek winien być rozpoznany indywidualnie, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji i możliwości finansowych wnioskującego i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a ten, co już wskazano powyżej, nie został przedstawiony w sposób kompletny. W postanowieniu z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy.

Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu w spłacie którego skarżący partycypuje wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13).

Reasumując stwierdzić należy, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.