Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2394/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. przy udziale P. w W. sprawy ze skarg F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i I. w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej F. Sp. z o.o. z siedzibą w W kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosków F. Sp. z o. o. oraz I. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr L. dz. [...] - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunt nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr. 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

W wyniku wniosku pełnomocnika Z. S.A. w W. (dotychczasowego właściciela wyżej opisanej nieruchomości), Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] października 1951 r., nr L. dz. [...] odmówiło Spółce przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2010 r. Z. S.A. w W. wystąpiły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., który – zgodnie z właściwością - przekazano do Ministra Infrastruktury. Organ pierwszej instancji stwierdził, że analiza odpisu rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...], stwierdzającego stan na dzień 26 października 2010 r., wskazuje, że były właściciel niniejszej nieruchomości, tj. Z. i wnioskodawca postępowania nadzorczego (Z. S.A. w W..) to jedna i ta sama osoba prawna.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] oraz w zakresie części działek ewidencyjnych nr [...].

Organ pierwszej instancji stwierdził, że na dzień podejmowania niniejszego rozstrzygnięcia działka ewidencyjna nr [...] jest w użytkowaniu wieczystym I. zaś ww. części działek ewidencyjnych nr [...] są w użytkowaniu wieczystym F. Sp. z o.o. Następnie, Minister wskazał, że kontrolowane w trybie nadzoru orzeczenie administracyjne wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, ponieważ odmówiono dotychczasowemu właścicielowi przyznania żądanego prawa mimo braku ustalenia jaki był obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego i wyjaśnienia czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym w planie. Organ nadzoru ustalił, że planem obowiązującym dla nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w dacie wydania orzeczenia dekretowego był Ogólny plan zabudowania W. z 1931 r. Teren, na którym znajdowała się przedmiotowa nieruchomość, w części przeznaczony był pod zabudowę zwartą 3 kondygnacyjną, a w pozostałej części plan nie przewidywał żadnej funkcji, jednakże z rysunku planu wynikało, że ta część nieruchomości znajdowała się w liniach rozgraniczających ulice.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2012 r., złożyły F. Sp. z o. o. oraz I. F. Sp. z o. o podniosła, że organ błędnie przyjął, iż działka ewidencyjna nr [...] położona była w całości w obszarze przeznaczonym w Ogólnym Planie Zabudowania W. z 1931 r. pod zabudowę zwartą 3 kondygnacyjną, gdy tymczasem z notatki służbowej sporządzonej w dniu 26 września 2011 r. przez uprawnionego geodetę wynika, że dla działki nr [...] "nie można jednoznacznie określić funkcji", oraz to, że orzeczenie z 1951 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne. Natomiast, I. podniósł, że decyzja Ministra jest przedwczesna i nie została poprzedzona wnikliwą analizą stanu prawnego reaktywowanej spółki.

Po rozpatrzeniu powyższych wniosków, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w niniejszym postępowaniu nadzorczym wymagane było ustalenie czy przy wydawaniu orzeczenia z 1951 r. doszło do rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.. Zgodnie z tym przepisem wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu o przyznanie prawa własności czasowej należało uwzględnić - "gmina uwzględni wniosek" - jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Stąd też, kwestia uwzględnienia wniosku właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu o przyznanie prawa własności czasowej, była uzależniona w przypadku pochodzenia tego wniosku od osoby prawnej od spełnienia dwóch przesłanek, tj. czy korzystanie z gruntu przez tą osobę dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania oraz czy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z jej zadaniami ustawowymi lub statutowymi. Na czas wydania orzeczenia administracyjnego z dnia z 1951 r. organ dekretowy był w posiadaniu zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W., z którego wynikało, że tytuł własności do nieruchomości [...] uregulowany był na Z. S.A. w W. Wobec czego, zdaniem organu drugiej instancji, bezspornym jest fakt, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. zostało podjęte wobec osoby prawnej jaką była i jest spółka Z. S.A. w W. W myśl § 2 statutu Z. S. A. w brzmieniu z 1931 r. (w pierwotnej wersji § 2 i 3), celem prowadzenia swych interesów Spółka ma w szczególności prawo nabywać i dzierżawić odpowiadające celom Spółki zakłady przemysłowo handlowe oraz nabywać i posiadać nieruchomości miejskie i ziemskie. Z powyższego wynika, że Spółka miała prawo nabywania nieruchomości na własność. Dalej, Minister podniósł, że w postępowaniu nadzorczym organ pierwszej instancji ustalił, iż planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania orzeczenia dekretowego był Ogólny plan zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...], z którego wynika, że teren obejmujący przedmiotową nieruchomość w części przeznaczony był pod zabudowę zwartą 3 kondygnacyjną, a w pozostałej części plan nie przewidywał żadnej funkcji, jednakże z rysunku planu należy odczytać, że ta część nieruchomości znajdowała się w liniach rozgraniczających ulice. Z poczynionych na nowo ustaleń przez organ drugiej instancji wynika jednak, że powyższy plan przewidywał przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w części pod zabudowę zwartą 3 - kondygnacyjną, a w części pod zabudowę zwartą 5 – kondygnacyjną. Powyższe, należy wywieść z notatki służbowej uprawnionego geodety z dnia 21 sierpnia 2012 r., w której stwierdza się, że nieokreślona wcześniej funkcja dla części nieruchomości ozn. nr [...] przylegającej do ul. [...] to zabudowa zwarta o 5 – kondygnacjach. Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie w toku postępowania nadzorczego zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2012 r. nieprawidłowo ustalono, że dla części nieruchomości plan nie przewidywał żadnej funkcji, jednakże nie wpływa to na prawidłowość prowadzonego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. Jak wskazał następnie organ drugiej instancji, zgodnie z opisem budynków na posesji przy ul. [...], sporządzonym przez Resort Techniczno Budowlany Zarządu Miejskiego w W., sprawdzonym w terenie w dniu [...] stycznia 1954 r., na posesji znajdował się 5 kondygnacyjny budynek frontowy, murowany, mieszkalny oraz dwie murowane oficyny mieszkalne, 3 i 5 kondygnacyjne. W budynkach czynne były instalacje sieci miejskich: wodociąg, kanalizacja, gaz i elektryczność. W dacie orzekania przez organ dekretowy nieruchomość przy ul. [...] zagospodarowana była w zgodzie z zapisami planu i z wytycznymi właściwych organów urbanistycznych W. Za bezzasadne i oderwane od rzeczywistego stanu faktycznego Minister uznał wywody organu dekretowego o możliwości przyznania prawa własności czasowej jedynie tym podmiotom, które są w stanie teren zagospodarować zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, względnie mogą zachować lub nowowzniesione budynki należycie konserwować i administrować. Następnie, Minister wskazał, że w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. odmawiając dotychczasowemu właścicielowi Z. S.A. w W. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] nie powołało się na kwestię niemożności uzyskania przez Z. S.A. w W. prawa własności czasowej z uwagi na to, że byłoby to sprzeczne z jej zadaniami statutowymi. W świetle tego organ odwoławczy uznał, iż w żaden sposób organ dekretowy nie wykazał, że zadania statutowe dotychczasowego właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...], będącego osobą prawną, w których mieściło się nabywanie nieruchomości miejskich w świetle obowiązującego wówczas planu zabudowania z 1931 r. nie mogły być realizowane na przedmiotowej nieruchomości, która została przeznaczona pod zabudowę zwartą 3 i 5 kondygnacyjną.

Wobec powyższych ustaleń Minister stwierdził, za organem pierwszej instancji, że organ dekretowy nie wyjaśnił wyczerpująco stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy, czym rażąco naruszył art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w związku z przepisami postępowania administracyjnego nakazującymi wszechstronne zbadanie okoliczności sprawy (art. 44, 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym Dz. U. Nr 36, poz. 341).

Jednocześnie Minister podniósł, że kwestią, która podlega także rozważeniu jest ustalenie czy, w danej sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Fakt pozostawania gruntu nieruchomości objętej działaniem dekretu w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sam przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce wówczas, gdy organ administracyjny na drodze postępowania administracyjnego nie może cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja. Niekwestionowany jest również pogląd, iż nieodwracalność skutków prawnych musi odnosić się do stanu prawnego, a nie stanu faktycznego. Oznacza to sytuacje, w których organ administracji publicznej na podstawie obowiązujących przepisów prawa swoim działaniem może znieść skutki wywołane decyzją zawierającą wady nieważności. W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia właśnie tego skutku przez wydanie decyzji. Przy ocenie, czy określona decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, nie powinno się brać pod uwagę późniejszych zdarzeń, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu. Jak wyjaśnił Minister, obecnie przedmiotowa nieruchomość położona jest w obrębie [...] i obejmuje m.in. dz. ew. nr [...] stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym I. i F. Sp. z o. o., które są stronami niniejszego postępowania. Odnosząc się do twierdzeń F. Sp. z o. o., że w niniejszej sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne Minister uznał, iż nie jest to twierdzenie uzasadnione. Jeżeli bowiem określony skutek prawny jest rezultatem wydania decyzji administracyjnej to nie można przyjąć, że jest to skutek nieodwracalny. Jak wynika z akt sprawy prawo użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] ustanowione zostało na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 r., nr [...] zmienionej następnie decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...], które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego za nieodwracalny skutek prawny nie może być uznane nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu z mocy samego prawa, potwierdzone decyzją administracyjną. Wskazać należy, że późniejszy obrót przedmiotowym prawem użytkowania wieczystego jest zatem konsekwencją ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. i z dnia [...] grudnia 1996 r., a nie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. Bezpośredni związek nieodwracalności skutku prawnego - nabycia praw przez osoby trzecie - zachodzi bowiem z decyzją o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania do gruntu, nie zaś z wcześniejszą decyzją o odmowie przyznania prawa własności czasowej. W ocenie organu należy również mieć na uwadze, że dla wykazania czy wystąpiły w sprawie nieodwracalne skutki prawne organ bierze pod uwagę pierwszą czynność prawną rozporządzającą danym prawem. Z tego względu organ nie badał dalszych rozporządzeń nieruchomością między osobami prawnymi, na które powołują się skarżący, nie mają one bowiem bezpośredniego związku z orzeczeniem dekretowym. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że nakłady poczynione na nieruchomości nie mogą być oceniane jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż nakłady te podlegają rozliczeniu w postępowaniu cywilnym. Tym samym, organ drugiej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji co do nieodwracalnych skutków prawnych.

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania, Minister wyjaśnił, że przedmiotem prowadzonego postępowania nadzorczego jest jedynie ocena legalności decyzji dekretowej odmawiającej przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. Organ nie rozstrzyga zatem o unieważnieniu dokumentów prawnych związanych z dz. ew. Nr [...], ani tym bardziej o zwrocie dawnej nieruchomości ozn. nr hip. [...] jej poprzedniemu właścicielowi. Czynności te wykraczają bowiem poza zakres niniejszego postępowania.

Poza sporem, zdaniem organu odwoławczego, jest to, że przedwojennym właścicielem nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] były Z. S. A. Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] oraz zaświadczenie Sądu Grodzkiego [...]. Powyższe zaświadczenia potwierdzają więc treść wszystkich aktów złożonych do zbioru dokumentów tej księgi. Tym samym niecelowe jest uzupełnianie akt sprawy o akt notarialny, na podstawie którego przedwojenny właściciel nabył nieruchomość, w celu wykazania prawa własności.

Dalej Minister wyjaśnił, że wniosek dekretowy w niniejszej sprawie został złożony przez podmiot wymieniony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości został złożony w dniu 15 października 1948 r. przez adwokata [...] działającego w imieniu Z. S.A. w W., reprezentowanych przez J. W. kuratora Spółki. Z akt sprawy wynika, że kurator został ustanowiony postanowieniem Sądu Rejestrowego z dnia [...] grudnia 1947 r. w trybie art. 48 i 59 prawa opiekuńczego (Dz. U. z 1946 r. Nr 20, poz. 135). Wprawdzie organ nadzoru nie dysponuje tym postanowieniem, jednakże skoro, J. W. został ustanowiony, na podstawie art. 48 i 59 prawa opiekuńczego, to należy przyjąć, że był on uprawniony jako reprezentant spółki, w ramach czynności zwykłego zarządu, do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Zdaniem Ministra, nie można również zgodzić się z twierdzeniem I., że Z. S. A. zakończyły swoją działalność w końcu lat czterdziestych ubiegłego wieku o czym, zdaniem skarżącego, ma świadczyć ostatni wpis w RHB dokonany w 1948 r., po którym nie ma śladów dalszej działalności tej firmy. Jak stwierdził bowiem Minister, z odpisu rejestru handlowego [...] nie wynika aby spółka Z. S.A. w W została wykreślona z rejestru, co oznacza, że z prawnego punktu widzenia spółka ta nadal istnieje, co potwierdza również wpis do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie jest zaś organem właściwym w zakresie oceny, czy wykazując fakt sukcesji Z. S. A. zostały zarejestrowane w KRS na podstawie odpowiednich dokumentów. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...], stwierdzającego stan na dzień 26 października 2010 r. wynika, że były właściciel nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], tj. spółka Z. S. A. i wnioskodawca niniejszego postępowania nadzorczego to jedna i ta sama osoba prawna. Z powyższego wynika zatem, że sukcesja po byłym właścicielu została wykazana w sposób przewidziany w polskim prawie cywilnym, regulującym kwestie następstwa prawnego po spółkach. Tym samym, brak jest podstaw dla podważania przez organ administracji wpisów dokonanych przez sąd powszechny w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli F. Sp. z o. o. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego M. K., oraz I. w W.

F. Sp. z o. o. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez:

a) błędną wykładnię i nieprawidłową interpretację postanowień statutu Spółki prowadzącą do uznania, iż spółka Z. S.A. w chwili wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. spełniała przewidziane w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przesłanki ustanowienia na jej rzecz prawa własności czasowej, co w konsekwencji skutkowało niezasadnym stwierdzeniem nieważności tego rozstrzygnięcia i błędnym zastosowaniem art. 7 ust. 2 ww. dekretu,

b) błędną, i opartą na wybiórczej analizie materiału dowodowego ocenę, iż wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej z dnia 15 października 1948 r., złożony został w imieniu Z. S.A. przez prawidłowo umocowaną osobę, co skutkowało wydaniem przez Ministra decyzji, bez rozpoznania istoty sprawy;

2) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania w wyniku odmowy stwierdzenia nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W..

II. Naruszenie prawa materialnego tj.:

1) art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieodwracalnych skutków prawnych;

2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W., pomimo że przy jej wydawaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa;

3) § 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że Z. mogły użytkować przedmiotową nieruchomość zgodnie ze swoimi statutowymi zadaniami;

4) art. 48, art. 58 oraz art. 59 dekretu z dnia 24 maja 1946 r. Prawo opiekuńcze (Dz. U. Nr 20 poz. 135) poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że kurator działający w imieniu Z. S.A. był z mocy samego prawa umocowany do wystąpienia w imieniu Spółki z wnioskiem o ustanowienie prawa własności czasowej, a także do udzielania pełnomocnictwa do podjęcia tych czynności.

Wskazując na powyższe zarzuty, Spółka wniosła:

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji, w całości.

zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

Szczegółowe stanowisko do powyższych zarzutów strona skarżąca opisała obszernie w uzasadnieniu skargi.

Z kolei, I. w W. ponowił zarzuty prezentowane w postępowaniu odwoławczym stwierdzając, że użytkuje działkę nr ewidencyjny [...] od 50 lat. W maju 1962 roku C., którego następcą prawnym jest Instytut O., uzyskało budynek położony na wspomnianej działce na potrzeby swojej działalności badawczej. Budynek został poddany gruntownej przebudowie stosownie do potrzeb badawczych CLAPO. W ciągu okresu użytkowania działki i budynku Instytut ponosił znaczne nakłady na jego modernizację oraz wyposażenia aparaturowe trwale związane z budynkiem. Na działce znajduje się część budynku Zakładu Doświadczalnego Instytutu. Decyzją Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] października 1988 r. teren ten został przekazany w zarząd, a na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (t.j. Dz. U. z 1991 r., nr 44, poz.194) Instytut uzyskał użytkowanie wieczyste tej nieruchomości, co zostało potwierdzone odpowiednim wpisem do księgi wieczystej nr [...] w W. Następnie, Instytut podkreślił, że zasadniczą wątpliwość w sprawie budzi tytuł prawny nowopowstałej w 2009 r. (“odrodzonej") firmy "P." S.A. do majątku swej imienniczki sprzed ponad sześćdziesięciu lat. Rzeczywista firma Z. S.A. zakończyła bowiem swoją działalność w końcu lat czterdziestych ubiegłego wieku, gdyż ostatni wpis dokonano w roku 1948 i nie ma śladów dalszej działalności tej firmy. Fakt sukcesji i trwałości spółki akcyjnej Z. S.A. jest mało przekonywujący, a organ nie dokonał weryfikacji dokumentów związanych z jej reaktywacją, oraz nie podjął żadnych działań sprawdzających wobec bardzo wątpliwych roszczeń, przyjmując za w pełni wiarygodny wpis do KRS z dnia 15 stycznia 2009 r. reaktywowanej spółki "P." S.A. Wpis do KRS nastąpił przed nowelizacją prawa w tym przedmiocie - Ustawa o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 29 kwietnia 2010 r. (D. U. Nr 106 poz. 671), zaostrzającego przepisy dotyczące reaktywowania przedwojennych spółek oraz wprowadzającego szczególne uprawniania dla prokuratury do działań wobec takich spółek. Minister nie wykazał należytej dbałości o majątek narodowy.

Wobec powyższych zarzutów Instytut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz nakazanie Ministrowi zlecenia stosownym organom zbadania rzetelności procedury reaktywowania spółki oraz jej tytułu prawnego do dysponowania majątkiem przedwojennej spółki P. S.A.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r. przystąpienie do sprawy zgłosiła prokurator Prokuratury Okręgowej W. – H. C.

W dniu 12 lutego 2013 r., na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, pełnomocnik skarżącej F. sp. z o. o. wniósł o odroczenie rozprawy, ewentualnie o zawieszenie postępowania sądowego, z uwagi na wykreślenie z rejestru Z. S.A., na dowód czego złożył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] oraz oświadczył, że nie potrafi podać czy postanowienie jest już prawomocne.

Przedstawiciel skarżącego I. w W. oraz Prokurator Prokuratury Okręgowej W. przyłączyli się do wniosku pełnomocnika F. Sp. z o. o.

Pismem z dnia 25 lutego 2013 r. skarżąca Fabryka P. Sp. z o. o. wniosła o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego Z. Spółka Akcyjna w W. (sygn. Akt [...]).

Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. wniosek o zawieszenie postępowania z tych samych przyczyn wniosła Prokuratur Prokuratury Okręgowej W.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2289/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia 22 sierpnia 2013 r., pełnomocnik F. Sp. z o.o. podtrzymując zarzuty i wnioski wyrażone w skardze, wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania oraz:

a) stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. a także poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2012 r., ewentualnie

b) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżąca wyjaśniła, że na skutek oddalenia apelacji na postanowienie Sądu Rejonowego [...], wykreślenie Z. S.A. z rejestru stało się prawomocne. Na dowód przedstawiono zaświadczenie Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wydane w dniu 21 sierpnia 2013 r. Następnie skarżąca Spółka podniosła, że wykreślenie spółki akcyjnej z rejestru przedsiębiorców, w konsekwencji wznowionego postępowania rejestrowego, stworzyło stan prawny, jak gdyby noworeaktywowana spółka nigdy nie uzyskała wpisu do KRS, gdyż rozstrzygnięcie sądu rejestrowego ma w tym przypadku skutek ex tunc. Tym samym przyjąć należy swoistą fikcję prawną, że nie istniał podmiot legitymowany (mający zdolność administracyjnoprawną) do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W., a obydwie decyzje wydane przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej zostały skierowane do podmiotu, który nie mógł mieć przymiotu strony w tych postępowaniach. Wobec tego obie decyzje są nieważne w świetle art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.

Uzasadniając zaś stanowisko co do ewentualnego uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej strona skarżąca zarzuciła Ministrowi, iż ten bez żadnych wątpliwości przyznał noworeaktywowanej spółce pod firmą Z. S.A. status przedwojennego właściciela nieruchomości i prowadził w związku z tym postępowania administracyjne zmierzające do nadzwyczajnego wzruszenia zapadłych przed ponad półwieczem orzeczeń administracyjnych, nie bacząc na skutki prawne i majątkowe, jakie może to wywołać nie tylko dla innych stron, lecz również dla Skarbu Państwa. Tym samym, zdaniem skarżącej, działania Ministra w świetle wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady, że organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - należy uznać za naruszające prawo. Organ nie dopełnił obowiązku należytego i starannego wyjaśnienia sprawy oraz zaniechał ustalenia, czy podmiot, który występował w postępowaniu jako wnioskodawca był do tego uprawniony, mimo iż pozostałe strony wskazywały okoliczności i przedstawiały fakty świadczące, że występujące w sprawie Z. S.A. nie są w żaden sposób związane z historyczną spółką, będącą przedwojennym właścicielem nieruchomości. W konsekwencji, w ocenie Spółki. Minister rażąco naruszył prawo procesowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez brak właściwego zbadania interesu prawnego wnioskodawcy i procesowania w sprawie mimo postępowań prowadzonych przez organy ścigania (karnego, jak również rejestracyjnego).

Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., sygn. I SA/Wa 2289/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek nie z wszystkich przyczyn w niej podniesionych.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr L. dz. [...] odmawiającego przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] oraz w zakresie części działek ewidencyjnych nr [...] zostało wszczęte z wniosku Z. S.A., którą to spółkę organ uznał za tożsamą z dotychczasowym właścicielem dekretowej nieruchomości, tj. spółką Z. S.A. Swoje stanowisko Minister uzasadnił faktem, że z odpisu rejestru handlowego [...] nie wynika aby Z. S. A. zostały wykreślone z rejestru zaś okoliczność, że wnioskodawca postępowania nadzorczego istnieje potwierdza wpis do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] stwierdzający stan na dzień 26 października 2010 r.

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest to, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Sąd ten wznowił postępowanie o wpis Z. S.A. do Krajowego Rejestru Sądowego (sygn. [...]), w wyniku którego to wznowienia - wniosek Spółki o wpis oddalił oraz wykreślił wpis Spółki do rejestru, dokonany w dniu [...] stycznia 2009 r. Postanowienie to stało się prawomocne. W konsekwencji - jak słusznie podniosła strona skarżąca F. Sp. z o.o - powstał stan prawny, jak gdyby reaktywowana spółka Z. S.A. nigdy nie uzyskała wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, bowiem postanowienie Sądu Rejonowego [...] wywołuje w tym przypadku skutek ex tunc. Powyższe oznacza, że na dzień składania wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego Z. S.A. nie istniały.

Bezsporne jest także to, że w chwili wydawania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. okoliczność ta, dowód - nie były organowi znane, z przyczyn od niego niezależnych.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. wystąpiły okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione "okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy" są nowe (bez wątpienia postanowienie Sądu Rejonowego[...]. zostało wydane i uprawomocniło się po dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji). Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej (postanowienie Sądu Rejonowego [...] wywołuje skutek ex tunc). Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję (okoliczność niesporna).

Wobec powyższego, Sąd w niniejszym składzie, stoi na stanowisku, że w przypadku zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zaś przypadku w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - Sąd jest obowiązany uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. - co też uczynił. Stanowisko takie prezentuje również doktryna, konsekwentnie podnosząc, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję (postanowienie), jeżeli stwierdzi jedną z przesłanek wznowienia postępowania: Barbara Adamiak (w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., 2007, s. 452, 453) i Tadeusz Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2005, s. 453). Podobne stanowisko zajmuje także Tadeusz Kiełkowski (T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.). W Komentarzu Andrzeja Kabata do art.145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czytamy, że -."Tadeusz Kiełkowski (w tamże, s. 62) przyznaje, że termin "naruszenie prawa", użyty w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, można kojarzyć wyłącznie z sytuacją, w której organowi orzekającemu w sprawie administracyjnej można zarzucić działanie sprzeczne z obowiązującymi go przepisami prawa procesowego lub wyjątkowo materialnego, jednakże możliwe jest również rozumienie tego pojęcia w sposób bardziej zobiektywizowany, nawiązujący do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności poniekąd zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W takim wypadku każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Autor uważa, że za przyjęciem, iż każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego może być przesłanką uchylenia decyzji przez sąd, przemawia również to, że takie rozwiązanie przyspieszy i uprości osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej." Zbliżone stanowisko zajmuje również Jan Paweł Tarno (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2008, s. 360–361).

Wobec tego, pomimo alternatywnego wniosku strony skarżącej F Sp. z o. o. wyrażającego się w woli uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji, Sąd rozpoznający sprawę nie podzielił w tym zakresie zarzutów strony skarżącej co do naruszenia przez Ministra przepisów art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z 28 k.p.a poprzez brak właściwego zbadania interesu prawnego wnioskodawcy. Bezspornym jest bowiem, że o statusie strony w postępowaniu administracyjnym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić więc przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Skoro więc na dzień składania wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego Z. S.A. nie istniały trudno więc twierdzić, iż organ nie skontrolował należycie ich interesu prawnego, który jest ściśle powiązany z bytem strony postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej winien wziąć pod rozwagę powyższe motywy rozstrzygnięcia Sądu. Uchylenie decyzji organów instancji, w takim stanie faktycznym sprawy, skutkuje więc koniecznością umorzenia nadzorczego postępowania administracyjnego, wszczętego na skutek wniosku podmiotu nieistniejącego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

-----------------------

13