Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2095/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w  zwi. z art. 109 ust. 5.
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt. 4.
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do tutejszego Sądu przez P. O.jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2010r. Nr [...] stwierdzającą, że P. O. (skarżący) jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] lutego 1999 r. do dnia [...] marca 2010 r. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. pismem z dnia [...] maja 2010 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie wobec P. O. decyzji stwierdzającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

[...] OW NFZ pismem z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...] . poinformował skarżącego o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz wskazał, iż Ubezpieczony ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i dowodów.

W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania skarżący przedstawił organowi swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. wnosząc o przeprowadzenie dowodów w nim wskazanych, świadczących, zdaniem strony o tym, że prowadzona przez niego jednoosobowa działalność gospodarcza pod nazwą D. została zakończona z dniem [...] października 2009 r. Skarżący jednocześnie przyznał, że dopuścił się zwłoki z wystąpieniem do Prezydenta Miasta T. o wykreślenie wpisu nr [...], gdyż ze stosownym wnioskiem wystąpił dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r. Z tego względu, organ ewidencyjny dokonał wykreślenia skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] marca 2010 r.

W ocenie strony opóźnienie momentu zgłoszenia faktu zaprzestania prowadzenia przedmiotowej działalności we właściwym organie ewidencyjnym nie powinno kształtować po stronie płatnika obowiązków publicznoprawnych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres, w którym działalność ta nie była prowadzona. Tym bardziej, co podkreślił skarżący, wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. stwierdził, że P. O. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] lutego 1999r. do dnia [...] marca 2010r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta T. pod numerem [...] począwszy od [...] lutego 1999 r. do dnia [...] marca 2010 r. tj. daty wykreślenia wpisu z właściwej ewidencji. Odwołując się do przepisów związanych z wprowadzeniem możliwości formalnego zawieszenia działalności gospodarczej oraz brak formalnego zgłoszenia przez skarżącego takiego zawieszenia organ uznał, że wzmiankowana działalność była prowadzona aż do dnia wykreślenia jej z ewidencji działalności gospodarczej tj. do dnia [...] marca 2010 r. a nie do dnia [...] października 2009 r. jak tego chce strona.

Rozpatrując odwołanie P. O. od powyższej decyzji, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdził, że zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz.1027 ze zm. zwanej dalej "ustawą o świadczeniach"), w brzmieniu obwiązującym do dnia 20 września 2008 r. oraz 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwaną dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwaną dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Wyjątek od podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Odwołując się do treści art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), organ odwoławczy stwierdził, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a od dnia 20 września 2008 r. osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Z kolei odwołując się szczegółowych przepisów ustawy o działalności gospodarczej z dnia 23 grudnia 1988 r., ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej Prezes NFZ podniósł, że o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej a nie okoliczność czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji, chyba że przedsiębiorca udowodni, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Prezes NFZ podkreślił przy tym, iż faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Jeśli bowiem przedsiębiorca ten nie prowadził działalności gospodarczej to powinien zadbać o odzwierciedlenie tego w ewidencji działalności gospodarczej. Organ odwoławczy zaakcentował, że ze zgromadzonego materiału dowodowego tj. z decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, iż wykreślenie działalności gospodarczej, prowadzonej od dnia [...] lutego 1999 r. nastąpiło z dniem [...] marca 2010 r. Ze względu na to, że od [...] września 2008 r. istnieje obowiązek formalnego zawieszenia działalności gospodarczej, bądź jej wyrejestrowania w organie ewidencyjnym w przypadku jej faktycznego nieprowadzenia, zgłoszenie przez stronę zaprzestania działalności z dniem [...] października 2009 r. w I Urzędzie Skarbowym w T. nie rodzi skutków prawnych w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W tym stanie rzeczy Prezes NFZ uznał, że decyzja organu I instancji była prawidłowa, zatem orzekł o utrzymaniu jej mocy.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję Prezesa NFZ P. O. ponowił argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego. Zarzucił, że organ dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo działalności gospodarczej wadliwie uznając, że zakończenie wykonywania działalności gospodarczej następuje z chwilą wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. Naruszenie przepisów proceduralnych skarżący upatruje natomiast w niedopuszczeniu przez organ dowodów przedstawionych przez stronę. Jeszcze raz zaakcentował, że faktycznie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej z dniem 31 października 2009 r. Dodatkowo wskazał, że od [...] października 2009 r. do [...] marca 2010 r. był pracownikiem banku i z tego tytułu był objęty ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. Działania skarżącego nie miały zatem na celu uchylenie się od obowiązku powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powielając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się natomiast do stanowiska strony w zakresie dotyczącym objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym z tytułu zatrudnienia w banku organ podniósł, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga jest uzasadniona.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia organu administracji było ustalenie, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej z dniem [...] lutego 1999 r. a jej zakończenie nastąpiło z dniem [...] marca 2010 r. a zatem w terminach wskazanych w decyzji organu ewidencyjnego o wykreśleniu wpisu nr [...]. Bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżący nigdy nie składał wniosku o zawieszenie wykonywania przedmiotowej działalności gospodarczej ani też nie informował o jej czasowym zaprzestaniu. P. O. natomiast podaje, że definitywnie zakończył prowadzenie wzmiankowanej działalności gospodarczej z dniem [...] października 2009 r. Przyznał jednocześnie, iż wniosek do organu ewidencyjnego o wykreślenie wpisu nr [...] złożył z opóźnieniem, ponieważ uczynił to dopiero w dniu [...] kwietnia 2010r. Jako dowody potwierdzające fakt rzeczywistego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej skarżący wskazuje: pismo do I Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] stycznia 2009 r. nadane listem poleconym w dniu [...] stycznia 2009 r., skierowane do tego Urzędu Skarbowego oraz dokumenty tj. bilans aktualny za okres od [...] października 2009 r. do [...] października 2009 r., zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące 2009 r. oraz spis z natury na dzień [...] października 2009 r. oraz na dzień [...] kwietnia 2009 r.

W niniejszej sprawie organ uznał, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ma znaczenie wyłącznie fakt figurowania w ewidencji działalności gospodarczej. W ocenie organu, faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, gdyż przedsiębiorca , który nie prowadzi działalności gospodarczej powinien zadbać o odzwierciedlenie tego faktu w ewidencji działalności gospodarczej. Odnosząc się do dokonanego przez stronę zgłoszenia zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej w I Urzędzie Skarbowym w Tarnowie organ uznał, że zgłoszenie to nie rodzi skutków prawnych w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Ze stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a od dnia [...] września 2008r. osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej

W niniejszej sprawie organ zastosował błędną wykładnię powyższego przepisu, gdyż wykluczył przypadki, w których mimo niezłożenia wniosku o wykreślenie wpisu o działalności gospodarczej z ewidencji, dopuszczalne może być wykazanie, że działalność gospodarcza nie była faktycznie (rzeczywiście) prowadzona. Należy zauważyć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych początkowo podzielany był jednolity pogląd, z którego wynikało, że dla określenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji, przy jednoczesnym założeniu, iż bez istotnego znaczenia pozostaje fakt, czy uzyskuje się z tej działalności przychody (vide: m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, czy też z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt SA/Wa 31/06).

Niemniej w późniejszym okresie w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym rozważanej kwestii, związanej z ustalaniem obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrwaliła się inna od powyższej linia orzecznicza, która zasadniczo przyjęła, że dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji, co powoduje w konsekwencji, że ocena organu, czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona stosownym ustaleniem i oceną tego organu (tak: m.in. /w:/ w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06).

Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, co jest słusznie podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie jest czy nie była wykonywana. Przy czym, przy dokonywaniu oceny wykonywania (prowadzenia) działalności gospodarczej w rozumieniu powyższego przepisu należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą (v. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2006r. sygn. akt II GSK 191/06 wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Mając na względzie powyższe nie sposób - zdaniem Sądu - przyjąć, jak stwierdził Prezes NFZ, że znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Należy przy tym zauważyć, iż przyjęte przez organ stanowisko jest zaskakujące, skoro sam Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazał, iż przedsiębiorca może wykazać, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w innej dacie, niż wynika to z decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji.

Zdaniem Sądu, z takim szczególnym przypadkiem mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Spór toczy się o datę faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej przez skarżącego. P. O. w trakcie postępowania przed organem akcentował i nadal w skardze podkreśla, że nie miał zamiaru czasowego zaprzestania wykonywania działalności czy też zawieszania jej wykonywania. Wskazuje, że definitywnie zaprzestał prowadzenia działalności z dniem [...] października 2009 r. Skarżący zaoferował organowi dowody, w jego przekonaniu świadczące o faktycznym zaprzestaniu wykonywania działalności z tym dniem. Jak już wspomniano, w tym zakresie organ stwierdził, że zgłoszenie przez stronę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej w I Urzędzie Skarbowym w T. z dniem [...] października 2009 r. nie rodzi skutków prawnych w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W tej sytuacji Prezes NFZ, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie mógł ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia faktu, że skarżący w spornym okresie od dnia [...] lutego 1999 r. do dnia [...] marca 2010 r. był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta T., lecz powinien dokonać szczegółowej i pełnej oceny wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącego dla uprawdopodobnienia przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, a następnie nie tylko przedstawić dowody przeciwne do twierdzeń strony, ale również szczegółowo i precyzyjnie uzasadnić, dlaczego podważają one stanowisko skarżącego P. O.. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że wskazany organ zobowiązany był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Należy wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Niemniej należy wyraźnie wskazać, iż zasada ta nie oznacza jednak, że organ administracji uprawniony jest do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in.: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410 i cyt. tam poglądy doktryny; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 723).

Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu, dokonując oceny znaczenia i wartości danego dowodu dla toczącej się sprawy.

Zdaniem Sądu organ może – w ramach zasady określonej w art. 80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1984 r., sygn. akt III SA 113/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 42). W ramach tej oceny organ winien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Ważne jest także, aby rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, było zgodne z prawidłami logiki.

Według Sądu zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.

W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ zobowiązany jest przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jasny, logiczny i przekonywujący zarazem wywód odnośnie uwzględnienia jednego dowodu przy jednoczesnym odrzuceniu pozostałych dowodów.

W niniejszej sprawie należy zauważyć, iż Prezes NFZ, wydając sporną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie ustalenia istnienia po stronie skarżącego obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oparł się wyłącznie na decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2010 r. pomijając w swych rozważaniach analizę argumentów i związanych z nimi zarzutów strony przedstawionych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. ponowionych w uzasadnieniu odwołania wniesionego od decyzji organu I instancji.

Koncentrując się właściwie na tym jednym dowodzie, nie dokonał oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego. Zdaniem Sądu, stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że zgłoszenie zaprzestania działalności w Urzędzie Skarbowym z dniem [...] października 2009 r. nie rodzi skutków prawnych w sferze podlegania przez P. O. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest arbitralne. Organ odwoławczy nie wskazał bowiem w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia dlaczego dokumenty przedstawione przez stronę tj. bilans aktualny za okres od [...] października 2009 r. do [...] października 2009 r., zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące 2009 r. oraz spis z natury na dzień [...] października 2009 r., złożone po Urzędu Skarbowego, jak twierdzi strona w wykonaniu ustawowego obowiązku zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, nie uprawdopodabniają okoliczności faktycznego zaprzestania przez skarżącego tej działalności po dniu [...] października 2009 r. Organ odwoławczy nie ocenił też przedstawionych dowodów w aspekcie daty dokonanego zgłoszenia tj. 26 października 2009 r. (data nadania listu poleconego zawierającego zgłoszenie zaprzestania działalności). W szczególności wobec akcentowania przez skarżącego, iż zgłoszenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności z dniem [...] października 2009 r. wysłał z odpowiednim wyprzedzeniem. W tym stanie rzeczy wyjaśnienia również wymaga, jakie znaczenie dla niniejszej sprawy ma przedstawiony przez stronę spis z natury sporządzony na dzień [...] kwietnia 2009 r. (v. znajdujący się aktach niniejszej sprawy wydruk - załącznik nr 2 do pisma strony z dnia [...] maja 2010 r. oraz do odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2010 r.).

W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organ do przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego i wysnutych z niego argumentów, istotnych dla oceny zastosowania norm prawa materialnego, nie dało tej stronie możliwości ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) organu. Uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku przyjęcia zasadności tezy skarżącego, należałoby uznać, iż brak jest podstaw do rozstrzygnięcia, że P. O. podlegał w spornym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych, czego w rozpatrywanej sprawie zabrakło. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ nie spełnia wymogów stawianych przez normę proceduralną zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie tego rozstrzygnięcia nie zawiera pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż w toku ponownego postępowania Prezes NFZ winien dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego oraz ustosunkować się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącego mających świadczyć o faktycznym zaprzestaniu przez niego prowadzenia działalności gospodarczej po dniu [...] października 2009 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) c) p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.

Stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a..

Skarżący nie złożył wniosku o zwrot kosztów postępowania od organu zatem nie było podstaw do wydawania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.p.s.a.)

Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez P. O. w skardze, gdyż dotyczyły one dokumentów znajdujących się w nadesłanych aktach administracyjnych.

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali jej stan faktyczny a następnie dokona subsumcji pod normę prawa materialnego uwzględniając ocenę prawną oraz wskazania zawarte w niniejszym wyroku.

Jednocześnie należy wskazać, że rację ma organ twierdząc, iż pozostawanie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą w stosunku pracy nie wyłącza możliwości stwierdzenia podlegania przez tę osobę obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Powyższe wynika z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Jednakże na obecnym etapie postępowania przedwczesnym byłoby stwierdzenie, że powyższy przepis ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, gdyż w pierwszej kolejności organ ma obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy.