Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 304/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wniesiony przez A. D. w postępowaniu egzekucyjnym z tytułu opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Postanowienie to zostało wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji zgodnie z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia [...], które wprawdzie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jednakże skarga na ww. postanowienie została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 812/10.

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji wskazał, że przed wystawieniem tytułów wykonawczych w trybie art. 47 k.p.a. zaistniał skutek doręczenia upomnień. Wskazano decyzje ustalające odpłatność za pobyt w DPS oraz podstawę prawną naliczania opłat i trybu dokonywania potrąceń ze świadczenia rentowego przez organ rentowy. Wskazano, że kwoty potrąceń przekazane przez ZUS w okresie 2004-2009 wyniosły 12.737,64 zł zaś ustalona odpłatność za ww. okres wynosiła 14.439,60 zł. Poza tym organ wyjaśnił, że A. D. nie regulował części odpłatności, jaką winien był opłacać samodzielnie, w związku z tym tytuł wykonawczy 1/OP-9/2009 wystawiono na nieuiszczoną kwotę 1701,96 zł, natomiast tytuł wykonawczy 2/0P-9/2009 dotyczący odsetek z tytułu nieterminowego uiszczania należności za okres 2004-2009 wystawiony został na kwotę 639,40 zł. Organ wskazał, przy tym że ze stanowiska MOPR wynika, iż powyższe kwoty nie uległy przedawnieniu, ponieważ podstawą tytułu wykonawczego było orzeczenie z dnia 31 lipca 2009 r.

Zażaleniem z dnia 18 listopada 2010 r. A. D. zaskarżył powyższe postanowienie. Opisał swoją trudną sytuację życiową i finansową, wyraził niezadowolenie z działania organu I instancji oraz podniósł, że opłaty wnosił za pośrednictwem ZUS. Wskazał, iż ewentualne istniejące niedopłaty spowodowane zostały przez błędy administracji Domu Pomocy Społecznej.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia A. D. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] uchyliło zaskarżone postanowienie oraz uznało za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wniesiony przez A. D. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr 2/0P-912009 obejmującego zaległości z tytułu odsetek za nieterminowo uiszczane opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla Osób Niepełnosprawnych Fizycznie w L., w zakresie kwoty 590,74 zł, w pozostałej części uznał zarzut za nieuzasadniony, a nadto uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr 1/OP-9/2009 obejmującego zaległości z tytułu opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla Osób Niepełnosprawnych Fizycznie w L.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w dniu 17 czerwca 2010 r. doręczono A. D. zawiadomienie z dnia 15 czerwca 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w kwocie 2.688,00 zł skierowane do ZUS oraz do A. D. Pismem z dnia 18 czerwca 2010 r. ZUS poinformował organ egzekucyjny, iż z emerytury A. D. dokonywane są potrącenia na rzecz komornika sądowego oraz na rzecz Domu Pomocy Społecznej tytułem odpłatności za pobyt. W tym samym dniu A. D. złożył pismo, w którym wskazał, że od 2001 r. ZUS regularnie wysyła środki naliczone decyzją MOPR. Wniósł o ujawnienie zadłużenia i nieprawidłowości naliczania za pobyt w 2002 r. Wskazał, że na wniosek dyrektora DPS potrącane są opłaty z jego świadczeń z ZUS. Uznał doręczony tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu za bezpodstawne i wniósł o przekazanie sprawy do sądu.

Wierzyciel w stanowisku z dnia 9 lipca 2010 r. wskazał, że z ZUS wpływa 65% świadczeń otrzymywanych przez A. D., zaś 5 % wysokości odpłatności powinien był on wpłacać bezpośrednio w kasie DPS, czego nie czynił, pomimo doręczanych mu upomnień, co stało się podstawą wystawienia tytułów wykonawczych.

W postępowaniu zostały wystawione dwa tytuły wykonawcze: nr 1/OP-9/2009 opiewający na należności za pobyt w DPS za rok 2009 w kwocie 1702,00 zł oraz nr 2/0P-9/2009 opiewający na odsetki z tytułu nieterminowego uiszczania należności za pobyt w DPS za lata 2004-2009 w kwocie 639,40 zł.

W zakresie zobowiązania wynikającego z tytułu wykonawczego nr 1/OP-9/2009 Kolegium podniosło, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, zgodnie z istniejącym zobowiązaniem A. D. z tytułu nieuiszczonych w całości opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Wpływające z ZUS kwoty były zaliczane na poczet najdawniej wymagalnych opłat za pobyt w DPS należnych od A. D. W konsekwencji na datę wystawienia tytułu powstała należność z tytułu opłaty za pobyt w DPS w kwocie 1.702,00 zł. Kolegium uznaje w tym zakresie zarzut dłużnika nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

W zakresie zobowiązania wynikającego z tytułu wykonawczego 2/OP-9/2009 organ ustalił, że w zaskarżonym postanowieniu błędnie wskazano, że dochodzone odsetki nie uległy przedawnieniu, ponieważ ustalone zostały w orzeczeniu z dnia [...]. Kolegium stwierdza, że ww. orzeczenie stanowi naliczenie odsetek na dzień 31 lipca 2009 r., stąd w aktach sprawy Kolegium nie stwierdziło istnienia jakiegokolwiek orzeczenia, o jakim mowa w zaskarżonym postanowieniu. Należy stwierdzić, że należności z tytułu odsetek naliczonych od nieterminowo uiszczanych płatności, zgodnie z art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Należności z tytułu odsetek naliczane zostały w odniesieniu do opłat ustalanych na podstawie następujących decyzji:

1. z dnia [...], znak [...] doręczona w trybie art. 46 § 2 k.p.a. w dniu 28 maja 2004 r. Wskutek niezłożenia odwołania ostateczna stała się w dniu 11 czerwca 2004 r. Przedawnienie odsetek od należności uiszczanych z zgodnie z tą decyzją nastąpiło w dniu 22 czerwca 2007 r.

2. z dnia [...], znak [...] doręczona w trybie art. 46 § 2 k.p.a. w dniu 4 września 2005 r. Wskutek niezłożenia odwołania ostateczna stała się w dniu 18 września 2005 r. Przedawnienie odsetek od należności uiszczanych z zgodnie z tą decyzją nastąpiło w dniu 18 września 2008 r.

3. z dnia [...] znak [...] doręczona w trybie art. 46 § 2 k.p.a. w dniu 15 maja 2006 r. Wskutek niezłożenia odwołania ostateczna stała się w dniu 29 maja 2006 r. Przedawnienie odsetek od należności uiszczanych z zgodnie z tą decyzją nastąpiło w dniu 29 maja 2009 r.

4. z dnia [...], znak [...] doręczona w trybie art. 46 § 2 k.p.a. w dniu 29 grudnia 2008 r. Wskutek niezłożenia odwołania ostateczna stała się w dniu 12 stycznia 2009 r. Okres przedawnienia nie upłynął.

Kolegium wskazuje, że część należności dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego wygasła jako objęta przedawnieniem - dotyczy to odsetek wynikających z w/w decyzji nr 1-3. Szczegółowe rozliczenie odpłatności i naliczenie odsetek należało w konsekwencji zbadać uwzględniając daty przedawnienia. W rezultacie Kolegium uznaje za objęte przedawnieniem odsetki w kwocie 126,03 zł - naliczone za 2004 rok, w kwocie 101,42 - naliczone za 2005 rok, w kwocie 87,51 zł - naliczone za 2006 rok, w kwocie 113,41 - naliczone za 2007 rok oraz w kwocie 162,37 zł naliczone za 2008 rok. Odsetki te wynikały z decyzji, które stały się ostateczne dawniej niż 3 lata przed przerwaniem biegu przedawnienia w dniu 17 czerwca 2010. Łącznie Kolegium uznaje, że zarzut nieistnienia zobowiązania należało uwzględnić co do kwoty 590,74 zł.

Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniósł A. D., kwestionując rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia. Skarżący podniósł, że mieszkał 10 lat w domu pomocy społecznej w L. i ponosił niezbędne opłaty za pobyt w DPS za pośrednictwem ZUS. Zadłużenie, które jest przedmiotem niniejszej sprawy powstało nie z jego winy, tylko z bezprawnego działania organów administracji, za które on nie powinien ponosić odpowiedzialności. Ponadto wskazał, że wszystkie decyzje jakie otrzymywał od MOPR w L. podpisywał osobiście. Obecnie mieszka poza DPS, w swoim mieszkaniu i prowadzi spokojne życie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, uznać należało, że została ona wydana z zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Ustawodawca w art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej zwana jako "ustawa" jednoznacznie zawarł ogólne odesłanie do Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, iż potencjalnie wszystkie jego przepisy mogą być stosowane w postępowaniu egzekucyjnym – o ile nie modyfikują przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zob. R. Hauser, A. Skoczylas, Glosa do wyroku NSA z dnia 14 marca 2001 r., I SA 439/00, OSP z 2002 r., nr 6, poz. 76 oraz wyrok NSA z 25 kwietnia 2003 r., III SA 2585/02, LEX nr 148901). Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest określany w piśmiennictwie i orzecznictwie jako decyzja merytoryczno-reformacyjna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydanie 6, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, str. 596).

Ubocznie trzeba wskazać, że organ odwoławczy w podstawie prawnej wskazał błędnie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w myśl którego organ II instancji może utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie, zamiast art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednak mając na uwadze sentencję zaskarżonego postanowienia oraz jego uzasadnienie, należy podnieść że są one prawidłowe. W związku z tym - zdaniem Sądu - fakt wskazania niewłaściwego przepisu prawnego w podstawie prawnej nie miał wpływu na rozstrzygnięcie merytoryczne w niniejszej sprawie i nie mógł uzasadniać uchylenia postanowienia, skoro w rzeczywistości podstawa prawna tego rozstrzygnięcia istniała, a tylko nie została w sposób prawidłowy wskazana.

Jeżeli organ administracji publicznej, działając w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdza potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, co ma miejsce w niniejszej sprawie, ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2009r., sygn. akt II OSK 1441/08, publ. LEX nr 597285 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 222/09, publ. Lex nr 550467).

Celem postępowania egzekucyjnego nie jest modyfikacja obowiązków skonkretyzowanych w decyzji administracyjnej. Postępowanie to bowiem ma służyć jedynie wyegzekwowaniu tychże obowiązków. Skoro więc wierzyciel nie jest uprawniony do modyfikacji obowiązku nałożonego decyzją administracyjną już na etapie wystawienia tytułu wykonawczego, to tym bardziej nie jest uprawniony do modyfikacji tego obowiązku na etapie wyrażenia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Takich uprawnień nie posiada także organ wyższego stopnia rozpoznający zażalenie na postanowienie wierzyciela. Wierzyciel w rozstrzygnięciu wydanego postanowienia w sprawie zajęcia stanowiska odnośnie do zgłoszonych zarzutów może uznać zgłoszone zarzuty za uzasadnione w całości lub w części, ewentualnie uznać zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 410/09, publ. LEX nr 515678).

Stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podstawy wnoszenia zarzutów zostały w art. 33 ustawy wyliczone enumeratywnie.

W zaskarżonym postanowieniu – zdaniem Sądu - słusznie podniesiono, że w zakresie zobowiązania wynikającego z prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego nr 1/OP-9/2009, organ I instancji zasadnie przyjął, że w dacie wystawienia tytułu istniała należność z tytułu opłaty za pobyt w DPS w kwocie 1.702 zł. i uznał zarzut nieistnienia obowiązku w tym zakresie za nieuzsadniony.

Zasadnie także organ odwoławczy uznał za uzasadniony częściowo zarzut dotyczący zobowiązania wynikającego z tytułu wykonawczego nr 2/OP-9/2009 i rozstrzygnął merytorycznie sprawę w tym zakresie. Jak bowiem wynika z jego ustaleń, dochodzone odsetki uległy przedawnieniu w myśl art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. W niniejszej sprawie należności z tytułu odsetek naliczanych od nieterminowo uiszczanych płatności naliczone zostały w odniesieniu do opłat ustalonych na podstawie decyzji:

1. z dnia [...], nr [...], która stał się ostateczna w dniu 11 czerwca 2004r.;

2. z dnia [...], nr [...], która stała się ostateczna w dniu 18 września 2005r.;

3. z dnia [...], nr [...], która stała się ostateczna w dniu 29 maja 2006r.;

4. z dnia [...], nr [...], która stała się ostateczna w dniu 12 stycznia 2009r.

Okres przedawnienia nie upłynął zatem tylko co do należności wynikających z ostatniej decyzji MOPR z dnia [...], natomiast co do pozostałych należności odsetkowych nastąpiło przedawnienie. W związku z tym zasadnie Kolegium podniosło, że część należności dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr 2/OP-9/2009 wynikających z ww. decyzji 1-3 – wygasła, jako objęta przedawnieniem. Zarzut nieistnienia zobowiązania zasadnie Kolegium uwzględniło tylko co do kwoty 590,74 zł (tj. kwoty odsetek za okres 2004-2008r.), a w pozostałej części dotyczącej odsetek od nieterminowo uiszczanych płatności w 2009r. uznało za nieuzasadniony.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania administracyjnego, wobec czego skarga na nią jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).