Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 3385/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA del. Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., na zasadzie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz.950 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził utratę przez T. K. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki b. ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...]r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r.. Organ administracyjny ustalił bowiem, że uprawnienia kombatanckie uzyskał on wyłącznie z powyższego powodu, a to na skutek pełnienia służby w b. Milicji Obywatelskiej, gdyż innego tytułu nie wykazał. W tej sytuacji powołany wyżej przepis nakazuje pozbawienie tych uprawnień. Przeto istniały podstawy do rozstrzygnięcia jak w osnowie, zwłaszcza gdy, w ocenie organu, nie jest on obowiązany do wyjaśniania czy występują przesłanki uzasadniające przyznanie stronie uprawnień kombatanckich z innych tytułów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o zmianę tej decyzji, T. K. zaakcentował fakt aresztowania go przez władze bezpieczeństwa w roku [...] w związku z walką niepodległościową brata K. K. Podał, iż w tymże roku, na skutek działalności konspiracyjnej, został skazany wraz z nim przez Sąd Rejonowy w W. Wskazał, iż na dowód prowadzenia tej działalności posiada świadków.

Zaskarżoną decyzją, na podstawie art.138 §1 pkt 1 w związku z art.127 §3 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., Kierownik Urzędu utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Podzielił bowiem poprzednio zaprezentowane ustalenia i rozważania, prowadzące do konkluzji, że odwołującemu się, któremu dotychczasowe uprawnienia kombatanckie przyznano z tytułu utrwalania władzy ludowej, uprawnienia te nie przysługują z żadnego innego tytułu, a uzyskanych uprzednio należało go pozbawić. W przekonaniu organu na podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy fakty nie przedstawiono dowodów, dlatego nie mogą one stanowić uzasadnienia dla przyznania uprawnień kombatanckich. Nadto organ wskazał, iż kombatant nie wystąpił o przyznanie mu uprawnień z innego tytułu, niezależnie od tego, iż termin do składania nowych wniosków już upłynął. Dlatego kwestionowaną decyzję ocenił jako zgodną z prawem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wyeksponował te same okoliczności, które podniósł we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej. Nadto naprowadził na uniemożliwienie mu wystąpienia z nowym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. W konsekwencji czego domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wadliwej, krzywdzącej go i przedwczesnej.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wywody zaprezentowane w uzasadnieniu obu decyzji i dodając, że w świetle art.1 ust.1, art.2 i art.4 ustawy o kombatantach..., żadna działalność w szeregach Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za działalność kombatancką. Dalsze zaś kwestie uznał za nie mające znaczenia dla wyniku sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez ten sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W drugim rzędzie godzi się wskazać, iż w myśl art.1 §1 cytowanej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są do kontroli legalności poddanych ich kognicji decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych, zatem badają czy przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo naruszenia stanowiącego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Badają także czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą stanowiącą o ich nieważności. Bowiem stosownie do treści art.145 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w takich tylko wypadkach sądy te są władne uchylić kwestionowaną decyzję, bądź stwierdzić jej nieważność. Przy czym, w świetle art.134 §1 ostatnio powołanej ustawy, nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli przeprowadzają kontrolę zgodności z prawem również z urzędu.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w tych ramach, zatem ograniczając się do badania powodów pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich i trafności zastosowania odpowiednich przepisów ustawy o kombatantach..., jak też podniesionych w skardze i uwzględnianych z urzędu kwestii, nie sposób było dostrzec uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego uzasadniających jej wzruszenie.

Organ administracyjny rozstrzygnął sprawę dysponując pełnym dostępnym materiałem dowodowym, który poprawnie, choć nie wnikliwie, oceniając przyjął za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś zasadnie, acz niewyczerpująco, rozważył, w konsekwencji czego – trafnie stosując przepisy prawa materialnego - wydał słuszne rozstrzygnięcie. Co prawda motywy obu zapadłych w sprawie decyzji dalekie są od doskonałości, wszak dostatecznie uzasadniają stanowisko organu, które w ostateczności odpowiada prawu. Nie dopatrzył się więc Sąd zasadniczej wadliwości proceduralnej, mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja nie narusza także przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dotychczasowe uprawnienia kombatanckie zostały przyznane skarżącemu w [...] r. przez b. ZboWiD. Nabył je skarżący z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej – służby w b. Milicji Obywatelskiej w latach [...]. Tak bowiem brzmi treść zaświadczenia wydanego przez ten Związek, której obecnie nie sposób podważać. Innego tytułu do owych uprawnień nie wykazał ani poprzednio, ani podczas postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji. Zgodnie zatem z brzmieniem art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach... stanowiącym, że pozbawia się owych uprawnień osoby, które nabyły je na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz art.4, został tych uprawnień pozbawiony. Jak głosi dalsza cześć przywołanego przepisu, uprawnienia te zachowują tylko osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.. Skarżący nie udowodnił istnienia tych faktów, ani innej działalności uznawanej za działalność kombatancką. Przeto uprawnienia uzyskane wyłącznie z powodu walki o utrwalenie władzy ludowej musiały zostać uchylone, zaś brak innego tytułu sprzeciwiał się ich zachowaniu.

Co prawda w aktach d. ZboWiD, a w szczególności w deklaracji członkowskiej i życiorysie znajduje się jego wzmianka o związkach w roku [...] (przed służbą w MO) z oddziałami Armii Ludowej, wszak z oświadczenia złożonego przez skarżącego podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie wynika, iż nie polega ona na prawdzie. Skarżący stwierdził bowiem, iż wówczas kłamał. Przeto niepodobna skutecznie zarzucić organowi niewyjaśnienia sprawy w tym zakresie, skoro skarżący sam przyznał, że nie służył w tej formacji. W tym trybie skarżący natomiast podał, iż pełnił służbę w młodzieżowej organizacji Samoobrona, należącej do struktur Armii Krajowej. Ten jednak jego wywód, w ocenie Sądu, nie może być uznany za wymagający badania i oceny, bo skarżący nie zaoferował w tym kierunku żadnych dowodów. Nie mógł również uzasadniać zarzutu skierowanego przeciwko organowi orzekającemu, iż nie wyjaśnił tej materii, gdyż pojawiła się ona dopiero po raz pierwszy w postępowaniu sądowym. Dalsze natomiast okoliczności podnoszone przez skarżącego zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze, nie mogły odnieść skutku, gdyż nie uprawniają do takiej oceny zdarzeń, która pozwalałaby na uznanie, iż miał on inny tytuł do uprawnień kombatanckich. Oto bowiem skarżący powołuje się na aresztowanie w roku [...] przez władze bezpieczeństwa, nie prezentując żadnych dowodów, ani też nie wskazując przyczyny rzekomego aresztowania, mimo właściwego pouczenia w toku postępowania administracyjnego. Jeśli miało ono związek z niepodległościową działalnością brata, to nie stanowiąc o czynach samego skarżącego, nie może przemawiać za przyjęciem istnienia służącego jemu osobiście tytułu do uprawnień kombatanckich. Działalności brata nie sposób rozciągać na skarżącego, przy braku ku temu jakichkolwiek podstaw. Zalegające w aktach dokumenty, w tym wyroki dotyczące K. K. w żadnym fragmencie nie obejmują skarżącego. Przeto jego wywody w tym zakresie przyszło uznać za gołosłowne. W konsekwencji czego miał organ administracyjny podstawy do wyprowadzenia konkluzji o braku tytułu skarżącego do uprawnień kombatanckich znanego obecnej ustawie, który pozwalałby na zachowanie dotychczasowych uprawnień w tej materii. W tym stanie rzeczy nie ma już znaczenia wadliwość przekonania organu, iż nie jest on zobowiązany do badania istnienia takowego tytułu, jak też, że w okolicznościach sprawy konieczne było złożenie przez skarżącego nowego wniosku. W tej materii orzecznictwo jest utrwalone i stoi na ugruntowanym odmiennym stanowisku. Niezależnie od tego wskazać należy, iż zastrzeżenie terminu do składania nowych wniosków zostało uznane za niekonstytucyjne, a przepis art.22 ust.3 ustawy o kombatantach... w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. (sygn. akt SK 4/02) został z dniem 29 kwietnia 2003 r. uchylony.

Z przytoczonych powodów skarga nie mogła odnieść skutku. Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.