Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 499/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 197,  art. 207
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 10,  art. 77, art. 80,  art. 107 par. 3, art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska - spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Studium Doktoranckiego Instytutu [...] z dnia 2 października 2015 r., 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu Opolskiego na rzecz P. T. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. T. (zwanego dalej również skarżącym) jest decyzja Prorektora ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Studium Doktoranckiego Uniwersytetu Opolskiego z dnia 2 października 2015 r. o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia 29 września 2014 r., po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego na studia stacjonarne przez Komisję Rekrutacyjną Kierunku [...], Prorektor ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego - prof. dr hab. M. M., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, poz. 1071, z późn. zm., [obecnie Dz.U. z 2016 r. poz. 23 - dopisek Sądu - zwanej dalej K.p.a.], art. 169 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365, z późn. zm., zwanej dalej ustawą) oraz uchwały Senatu Uniwersytetu Opolskiego z dnia 28 maja 2013 r., nr 28/2012-2016, w sprawie zasad doboru kandydatów na studia w roku akademickim 2014/2015, przyjął P. T. z dniem 1 października 2014 r. na pierwszy rok studiów stacjonarnych doktoranckich, na kierunku [...].

Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 24 lutego 2015 r. prof. M. I., poinformował Kierownika Studium Doktoranckiego o rezygnacji z opieki naukowej nad doktorantem – P. T. Z tego powodu poinformowano skarżącego, że w związku z rezygnacją opiekuna naukowego zasadna jest odmowa wstępu na seminarium, z kolei wyznaczenie nowego opiekuna należy do skarżącego. Dodano również, że kwestia godzin dydaktycznych, które doktorant powinien prowadzić została uregulowana w regulaminie (e-mail z dnia 11 czerwca 2015 r.).

Wobec czego P. T. zwrócił się z zapytaniem, czy skoro rozpoczął drugi semestr z prof. I., jako opiekunem naukowym, czy w takiej sytuacji Instytut może wyznaczyć mu nowego opiekuna, oraz czy opiekun ten musi być z Uniwersytetu Opolskiego, a także o podanie co jeszcze może zrobić w tej sprawie.

Ustosunkowując się do powyższego, pismem z dnia 14 czerwca 2015 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, prof. M. U. poinformowała skarżącego, iż nie jest już kierownikiem Studium, albowiem z urlopu powróciła prof. A. F., do której powinien kierować dalszą korespondencję.

Następnie, decyzją z dnia 2 października 2015 r. Kierownik Studium Doktoranckiego, prof. dr hab. A. F., skreśliła P. T. z listy studentów drugiego semestru studiów doktoranckich na kierunku [...] z dniem 2 października 2015 r., z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawę prawną skreślenia studenta stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 1 października 2015 r. Decyzja ta zawierała również pouczenie o konieczności złożenia przez skarżącego legitymacji studenckiej, wypełnienie karty obiegowej i odebraniu dokumentów oraz o możliwości złożenia odwołania przez doktoranta do Rektora Uniwersytetu Opolskiego w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Z treści decyzji wynikało również, że została ona podpisana w zastępstwie Kierownika Studium Doktoranckiego przez M. U.

W odwołaniu P. T. wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów K.p.a., albowiem zawiera sformułowanie o skreśleniu z listy studentów, gdy tymczasem ustawa określa doktorantów jako słuchaczy studiów doktoranckich. Powyższe, zdaniem odwołującego, świadczy o tym, że nie jest do końca wiadome, z jakich studiów został skreślony. Podniósł ponadto, że na decyzji znajduje się pieczęć prof. F., która nie pełniła funkcji kierownika w dniu wydawania decyzji. Dodał również, że w sprawie wyznaczenia opiekuna naukowego kierował pisma zarówno do Dziekana Wydziału [...], jak i Kierownictwa Studiów Doktoranckich, na które nie otrzymał odpowiedzi, na dowód czego przedłożył kserokopie korespondencji e-maliowej. W ocenie odwołującego, skoro Instytut nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zapewnienia opieki naukowej, to nie powinien uznawać braku zaliczenia semestru za podstawę skreślenia z listy doktorantów. Dodatkowo odwołujący wniósł o dołączenie do akt sprawy pism kierowych do Dziekana oraz Kierownica Studiów Doktoranckich w sprawie wyznaczenia opiekuna naukowego.

W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 17 listopada 2015 r., [...], Prorektor ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego - prof. dr hab. M. M., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich. W uzasadnieniu wskazał, że kompetencje Kierownika Studiów Doktoranckich opisane zostały w § 38 pkt 9 oraz § 48 pkt 1-2 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Opolskiego, natomiast w odwołaniu brak jest przesłanek uzasadniających zmianę zaskarżonej decyzji.

Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo podniósł, zarzut naruszenia art. 61 § 4 K.p.a., argumentując, że przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji nie zawiadomiono go o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów, co uniemożliwiło mu działanie w charakterze strony i obrony praw. Zdaniem skarżącego, decyzje obu instancji nie spełniają również wymogów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym a dodatkowo decyzja organu drugiej instancji nie odnosi się do argumentacji zawartej w odwołaniu. Skarżący podniósł nadto, że przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji nie wydano decyzji w przedmiocie wyznaczenia opiekuna naukowego, czym uniemożliwiono mu uzyskanie zaliczenia z seminarium. Nie rozstrzygnięto również sprawy przedłużenia okresu zaliczenia pierwszego roku. W skardze zwarto również wniosek o dołączenie do akt sprawy dokumentacji dotyczącej wyznaczenia opiekuna naukowego oraz wniosek o przyznanie skarżącemu należnych kosztów.

W odpowiedzi na skargę, Rektor Uniwersytetu Opolskiego, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odnosząc się do wskazanego w skardze naruszenia przepisów K.p.a., wskazał, że wydane w sprawie decyzje spełniają wymogi przewidziane przepisami K.p.a., albowiem zawierają uzasadnienie dokonanych rozstrzygnięć oraz wskazują na przyczyny podjęcia decyzji. Dodatkowo Rektor wyjaśnił, że w zakresie wyznaczenia opiekuna naukowego, organ nie jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, gdyż zapewnienie opiekuna naukowego jest obowiązkiem doktoranta, o czym poinformowano skarżącego w e-mailu z dnia 11 czerwca 2015 r.

Pismem procesowym z dnia 19 grudnia 2016 r., nadanym pocztą elektroniczną, skarżący złożył oświadczenie o cofnięciu skargi.

Kolejnym pismem procesowym z dnia 27 grudnia 2016 r, które wpłynęło do tut. Sądu 3 stycznia 2017 r., skarżący cofnął wcześniejsze oświadczenie o cofnięciu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Jednocześnie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

W wyniku przeprowadzenia w powyższym zakresie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a – poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzić należało, że akty te zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa procesowego, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Powyższa wadliwość proceduralna stanowiła natomiast przeszkodę do dokonywania przez Sąd dalej idącej oceny zaskarżonych rozstrzygnięć, tj. pod względem merytorycznym.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Prorektora ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., [...], utrzymującego w mocy decyzję Kierownika Studium Doktoranckiego Uniwersytetu Opolskiego z dnia 2 października 2015 r. o skreśleniu P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich na kierunku [...], na Uniwersytecie Opolskim.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572, z późn. zm., zwanej nadal ustawą), a w szczególności Rozdział 3 zatytułowany "Studia doktoranckie".

Zgodnie z treścią art. 197 ust. 1 ustawy, doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 tej samej ustawy stosuje się odpowiednio, co oznacza, że doktorant, jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Ponadto, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich , w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 2 omawianej ustawy.

W myśl natomiast z art.197 ust. 4 ustawy doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, a o których jest mowa w ust.1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. Podkreślenia przy tym wymaga, że użyte w treści cyt. wyżej przepisu słowo "mogą" oznacza, że decyzja wydawana na podstawie cyt. wyżej przepisu art. 197 ust. 4 ustawy ma charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, co z kolei przekłada się na stwierdzenie, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.).

Zauważyć również należy, że do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 stosuje się odpowiednio Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidulanych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków doktoranta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11). Dodać również wypada, iż wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli.

Zważywszy na wyraźne wskazanie decyzyjnego trybu rozstrzygania spraw w art. 207 ust. 1 ustawy oraz odesłanie do przepisów K.p.a., przypomnieć trzeba, że przepisy art. 7 i art. 77 § Kodeks postępowania nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślenia również wymaga, że ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Ostatnio wskazany przepis wyraźnie też nakazuje, by organ podał w uzasadnieniu decyzji fakty uznane za udowodnione i dowody, na których się oparto, ale również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.). Ponadto organ winien tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), z której wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zasada ta wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, aby przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i dogłębny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji dokonano prawidłowej subsumcji przepisu prawa do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Obowiązkiem organu odwoławczego jest więc ponowne rozpatrzenie sprawy tak, jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Odnotować też trzeba, że uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem decyzji mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który - sprawując kontrolę w oparciu o powołane na wstępie przepisy P.p.s.a. - nie zastępuje organu w tym zakresie. Motywy jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2014 r., II OSK 2890/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., I OSK 1503/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2016 r., II OSK 1064/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r., IV SA/Po 958/15; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2016 r., IV SA/Gl 555/16, - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc wyżej przedstawione uwagi do stanu faktycznego i prawnego kontrolowanej sprawy, Sąd uznał, że zarówno decyzja Prorektora ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Studium Doktoranckiego z dnia 2 października 2015 r. zostały podjęte z naruszeniem szeregu podstawowych zasad procedury administracyjnej, w tym określonych w art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., co skutkować musiało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, zauważyć należy, iż decyzją z dnia 2 października 2015 r. organ pierwszej instancji, orzekł o skreśleniu P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich, podając jako przyczynę brak zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 2 października 2015 r. oraz pouczył stronę o konieczności złożenia legitymacji studenckiej, wypełnienia karty obiegowej i o odebraniu dokumentów, a także o przysługującym skarżącemu prawie do wystąpienia ze skargą do sądu na podstawie art. 190 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W zaskarżonej zaś decyzji organ odwoławczy ograniczył się natomiast do stwierdzenia, że podtrzymuje decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich. Dodatkowo organ wskazał, na kompetencje kierownika uregulowane w § 38 pkt 9 oraz w § 48 pkt 1-2 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Opolskiego oraz stwierdził, że w odwołaniu nie znajduje przesłanek do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. Powyższe decyzje - w istocie niezwykle lakoniczne, nie zawierały natomiast jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego na podstawie którego uznano, że istnieje konieczność skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich, co w dalszej kolejności uniemożliwiło dokonanie przez Sąd kontroli jej prawidłowości.

Zauważyć również trzeba, że przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, na który powoływał się organ pierwszej instancji, dotyczy skreślenia studenta z listy studentów, kwestię skreślenia doktoranta z listy reguluje natomiast przepis art. 197 ust. 4 ww. ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r., I SA 1294/82, publ. ONSA z 1983 r. nr 1 poz. 5). Niemniej jednak, w ocenie Sądu, rozpoznającego niniejszą skargę, skonstatowane uchybienie, a w szczególności jego "zakres", przejawiający się całkowitym oderwaniem treści uzasadnienia organu od powołanych w sentencji tego rozstrzygnięcia przepisów, skutkuje stwierdzeniem, że doszło do naruszenia art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

Ponadto, co istotne, decyzja organu pierwszej instancji, została podpisana przez M. U., w zastępstwie prof. dr hab. A. F., pełniącej funkcję Kierownika Studium Doktoranckiego. Tymczasem w aktach sprawy brak jest upoważnienia udzielonego M. U. do pełnienia funkcji Kierownika Studium Doktoranckiego. Powyższe upoważnienie nie wynika również z treści Regulaminu Studiów Doktoranckich. Uwzględniając zatem treść art. 107 § 1 K.p.a., zgodnie z którym decyzja powinna zawierać min. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej przez ten organ do wydania decyzji, stwierdzić przyjdzie, że podpisanie decyzji bez podania danych wskazujących na istnienie upoważnienia do jej wydania stanowi istotną wadę decyzji, przy czym istnienie takiego upoważnienia nie może być przedmiotem domniemań.

Powyższe uchybienia są o tyle istotne, że w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, brak jest całkowicie rozważań odnoszących się do wykazania okoliczności, które organ wziął pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o charakterze uznaniowym, gdy – jak to już wyżej Sąd zauważył, decyzje wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, nie mogą być podejmowane w sposób dowolny, lecz ich granice określa przepis art. 7 K.p.a., a są nimi interes społeczny i słuszny interes strony. Stąd organ działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć cały materiał dowodowy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji, które z spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym przypadku celowe, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Z lektury akt sprawy niewątpliwie wynika, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, podniósł zarzut wydania decyzji z naruszeniem przepisów K.p.a., podnosząc, że organ nie rozpoznał jego wniosku o wyznaczenie nowego opiekuna naukowego, gdy tymczasem kierował pisma zarówno do Dziekana Wydziału [...], a także Kierownictwa Studiów Doktoranckich tj. do prof. U. Dodatkowo odwołujący wnosił na etapie postępowania odwoławczego o dołączenie do akt sprawy pism kierowych zarówno do Dziekana, jak i Kierownika Studiów Doktoranckich w sprawie wyznaczenia opiekuna naukowego. W ocenie odwołującego, skoro Instytut nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zapewnienia opieki naukowej, to nie powinien uznawać braku zaliczenia semestru za podstawę skreślenia z listy doktorantów. Tymczasem do tych zarzutów organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł.

Podkreślić należy, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z przepisem art. 140 K.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Przy czym należy podkreślić, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z treści art. 138 K.p.a., organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzeć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznał w całokształcie merytorycznie sprawy. Nie przedstawił bowiem ustaleń stanu faktycznego, nie dokonał jego oceny pod kątem mających zastosowanie norm prawnych, zaś zarzuty i wyjaśnienia strony skwitował tylko stwierdzeniem, że w odwołaniu nie znajduje przesłanek do zmiany decyzji organu pierwszej instancji.

Powtórzyć przyjdzie, że skoro organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, to oznacza to, że ma obowiązek rozpoznać wszystkie zarzuty i żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1167/97, LEX nr 47913). Natomiast analiza lakoniczności uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Prorektor ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego, podtrzymując jedynie decyzję organu pierwszej instancji powinnościom tym nie uczynił zadość.

Stwierdzić również należy, iż skarżącemu nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu, naruszając tym samym niewątpliwie przepis art. 10 K.p.a., w myśl którego organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Wobec zawartości akt administracyjnych nie budzi wątpliwości, że skarżący nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. O tej okoliczności dowiedział się dopiero, gdy organ pierwszej instancji doręczył mu decyzję z dnia `2 października 2015 r. O ile sam fakt braku powiadomienia strony o wszczęciu postępowania nie przesądza jeszcze o naruszeniu zasady czynnego udziału w postępowaniu, o tyle ten brak w powiązaniu z niezawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, tak przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ drugiej instancji, dowodzi już naruszenia tej zasady.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają przede wszystkim do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem oceny Sądu, co do konieczności uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a więc między innymi ze wskazaniem właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i odniesieniem się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów skarżącego, przy równoczesnym rzetelnym odzwierciedleniu stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszelkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.