Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 211/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 80 § 1, §  3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz Cezary Pryca (spr.) Protokolant Milena Dąbkowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 października 2013 r.; sygn. akt V SA/Wa 2974/12 w sprawie ze skargi D. F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r.; nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. F. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 października 2013 r. sygn. akt: V SA/Wa 2974/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. F. ma postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wszczął egzekucję do majątku D. F. (dalej: skarżący, dłużnik) na podstawie wystawionego przez Wojewodę M. tytułu wykonawczego o nr [...] obejmującego należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego.

Zawiadomieniem z [...] lutego 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Odpisy o zajęciu zostały doręczone zobowiązanemu (za skarżącego odebrał Ojciec) oraz właściwy bank.

W dniu [...] marca 2012 r. Bank przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę wynikającą z powyższego zajęcia.

D. F. pismem z [...] marca 2012 r. zaskarżył powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc zarzut braku uprzedniego upomnienia go przez Wojewodę M. przed wystawieniem tytułu wykonawczego oraz niedoręczenia mu tego tytułu wykonawczego.

Dyrektor Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. oddalił skargę na dokonaną czynność egzekucyjną. Organ nadzoru dokonując oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie znalazł przesłanek do uwzględnienia skargi, jak i innych nieprawidłowości w postępowaniu organu egzekucyjnego.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Minister Finansów postanowieniem z [...] września 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono m.in., iż organ nadzoru dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Organ odwoławczy podkreślił, że odpis przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego wydanym w sprawie doręczono w dniu [...] marca 2012 r. w UP L. [...], co wynika z adnotacji uczynionej przez pracownika poczty na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. dokumenty. Wskazano, iż przesyłkę odebrał ojciec zobowiązanego A. F., który odebrał następnie zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Niezależnie od powyższego Minister Finansów wskazał przy tym, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie maja znaczenia dla oceny przedmiotowego postępowania, które prowadzone jest na podstawie art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, dalej u.p.e.a.) W postępowaniu tym można kwestionować jedynie zasadność oraz prawidłowość czynności o charakterze wykonawczym, a nie działania będące podstawą egzekucji. W niniejszym postępowaniu nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się istnienia egzekwowanego obowiązku.

D. F. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na postanowienie Ministra Finansów. W uzasadnieniu podkreślił, że jego ojciec od 5 lata nie zamieszkuje z nim razem a zatem zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego nie jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Sąd I instancji w uzasadnieniu podał, że przedmiotem sprawy jest skarga z [...] marca 2012 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia w dniu [...] lutego 2012 r. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Sąd rozpoznający sprawę uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszył przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 54 § 1, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4).

Organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności (tj. do D. F.) tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Kwestionowane przez skarżącego okoliczności dotyczące doręczenia przedmiotowego zawiadomienia wyjaśnione zostały w toku postępowania administracyjnego w stopniu wystarczającym. Ustalono w nim, że zawiadomienie zostało wystawione i nadane w polskiej placówce pocztowej na aktualny adres skarżącego, a następnie odebrane w dniu [...] marca 2012 r. przez Ojca skarżącego. Tym samym działanie organu administracyjnego w pełni realizuje tryb przewidziany treścią mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 80 u.p.e.a. Organ wystawił odpowiednie zawiadomienie oraz tytuł wykonawczy i przesłał odpowiednie druki na właściwe adresy pouczając przy tym w sposób prawidłowy o treści obowiązujących reguł postępowania.

Sąd I instancji nie podzielił argumentacji skarżącego prezentowanej w skardze, gdyż przesyłka została odebrana przez Ojca skarżącego w dniu [...] marca 2012 r., zaś bez znaczenia dla oceny skuteczności przedmiotowego doręczenia pozostaje sposób uzasadnienia tej okoliczności przez organ I instancji. Z potwierdzenia obioru wynika, że doręczyciel zakreślił pkt 2 informacji zawartej w druku z.p.o. wskazujący, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki we właściwym Urzędzie Pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym L. [...]. Skoro zatem Ojciec skarżącego odebrał przedmiotową przesyłkę bezpośrednio z Urzędu Pocztowego L. [..] zasadnie uznać należało, że był on osobą uprawnioną do odbioru przesyłek. Słusznie podkreślono tutaj, iż kolejne przesyłki kierowane do skarżącego również odbierane zostały przez Ojca skarżącego. Potwierdza to niewątpliwie umocowanie Ojca skarżącego do odbioru korespondencji z przedmiotowej jednostki pocztowej. Istotnym jest, że skarżący nie kwestionuje faktu dotarcia do niego przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego i kolejnych pism. Zdaniem Sądu doręczenie zawiadomienia było jednak skuteczne, bowiem dokonane zostało w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy postępowania o doręczeniach. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty strony skarżącej w zakresie naruszeń dotyczących przepisów o doręczeniach.

Sąd I instancji nie podzielił również argumentacji skarżącego dot. naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż materiał w sprawie został zebrany w całości i oceniony zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.

Zdaniem WSA brak również innych uchybień formalnych zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zakres danych zawartych w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2012 r. odpowiada bowiem w pełni wymogom określonym treścią przepisu art. 80 u.p.e.a. Druki zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w załączniku nr 14 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) Zawiadomienie zawierało wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowiło podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnej została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony skarżącemu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Brak jest zatem podstaw by skargę na czynność egzekucyjną uznać za zasadną.

Ponadto w kontekście zarzutu skarżącego dotyczącego braku doręczenia upomnienia organu Sąd wskazał, że zgodnie z § 13 ust. 3 lit. a ww. rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w sprawach o wykroczenia. W przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony został na należność – grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego na podstawie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

Reasumując Sąd I instancji podał, że nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia, które je poprzedzało, albowiem w sprawie niniejszej uzasadnione było przeprowadzenie przedmiotowej czynności egzekucyjnej. Sąd nie stwierdził przy tym w dokonanej czynności egzekucyjnej uchybień o charakterze formalnym.

D. F. złożył skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] (dalej: "Postanowienie"), utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, pomimo wydania go przez organ z naruszeniem następujących przepisów:

a. art. 40 oraz 44 k.p.a., poprzez bezpodstawnie przyjęte domniemanie, iż ojciec skarżącego jest osobą uprawnioną do odbioru przesyłek z Urzędu Pocztowego w trybie art. 44 k.p.a., a w konsekwencji przyjęcie, że odpis tytułu wykonawczego został prawidłowo doręczony skarżącemu,

b. art. 7, 8 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa w szczególności poprzez niewyjaśnienie okoliczności podnoszonych przez Skarżącego oraz ogólnikowe i lakoniczne ustosunkowanie się do argumentów przez niego zgłoszonych;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia Ministra Finansów i niepodjęcie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa, co skutkowało pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji organu wydanej z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów.

Minister Finansów nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonał oceny zgodności z prawem czynności egzekucyjnej polegającej na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Ocena dokonana przez Sąd I instancji uwzględniała regulację prawną zawartą w art. 80 u.p.e.a. Uwzględniając treść tegoż przepisu prawa podkreślić należy, że skutkiem dokonania czynności w postaci zajęcia rachunku bankowego jest zajęcie praw zobowiązanego przysługujących mu w związku z zawarciem umowy rachunku bankowego. Dla skuteczności egzekucji z rachunku bankowego koniecznym jest wywiązanie się z obowiązków nałożonych na organ egzekucyjny przez ustawodawcę. W ramach tych obowiązków można wskazać obowiązki organu egzekucyjnego w stosunku do banku, w którym jest prowadzony rachunek (art. 80 § 1 u.p.e.a.) oraz obowiązki w stosunku do zobowiązanego (art. 80 § 3 u.p.e.a.).

W ocenie NSA zasadnie Sąd I instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny dawał podstawy do przyjęcia, że organ egzekucyjny w sposób zgodny z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a. wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego w stosunku do banku prowadzącego rachunek bankowy. W szczególności organ egzekucyjny przesłał do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi, a także wezwał bank do zachowania określonego w zdaniu drugim art. 80 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie, z dnia [...] lutego 2012 roku zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] lutego 2012 roku.

Zdaniem NSA trafnie także Sąd I instancji ocenił, że organ egzekucyjny z obowiązków nałożonych na niego w stosunku do zobowiązanego wywiązał się w sposób prawidłowy, odpowiadający regulacji zawartej w art. 80 § 3 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2012 r. doręczono zobowiązanemu odpis zawiadomienia z dnia [...] lutego 2012 r. oraz odpis tytułu wykonawczego. W tym miejscu należy zauważyć, że egzekucja dotyczyła należności pieniężnej w postaci grzywny z tytułu mandatu karnego kredytowego w wysokości [...] złotych. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, odwołując się do regulacji prawnej zawartej w § 13 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte bez doręczenie upomnienia, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego. Ponadto stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis zawiadomienia i odpis tytułu wykonawczego, skierowana została do właściwie oznaczonej strony na właściwy adres. Przesyłka pocztowa po dokonaniu awizowania w miejscu zamieszkania adresata, została złożona w urzędzie pocztowym skąd została odebrana przez ojca D.F. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje okoliczności, iż przesyłka zawierająca odpis zawiadomienia oraz odpis tytułu wykonawczego została jej przekazana przez ojca, który dokonał jej odbioru w placówce pocztowej. Fakt odbioru wskazanej wyżej przesyłki pocztowej przez ojca kasatora nie spowodował żadnych negatywnych skutków dla skarżącego, który w ustawowo określonych terminach składał stosowne pisma i dokonywał czynności procesowych.

W związku z powyższym podkreślić należy, że w każdej sytuacji dotyczącej doręczenia pism wywołujących dla adresata pisma określone skutki prawne istotne jest skuteczne doręczenie tegoż pisma adresatowi, bowiem od tej daty rozpoczynają biec dla adresata pisma terminy do dokonania określonych czynności związanych z treścią doręczonego pisma. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że jeżeli skarżący nie wykaże, że naruszenie określonych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to sam fakt ich naruszenia nie może skutkować uchyleniem skargi (vide wyrok NSA z 7.11.2014 roku, II FSK 1034/13 niepublikowany). Natomiast w rozpoznawanej sprawie kasator nie przedstawił okoliczności, które mogłyby być uznane za takie, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej opisany w punkcie 1 lit. a i b petitum skargi kasacyjnej.

W ocenie NSA nie jest także zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie NSA przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, a ponadto nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ uprawnia sąd administracyjny, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (vide wyrok NSA z 12.03.2013 roku I OSK 1199/12, wyrok NSA z 11.12.2014 roku II GSK 1979/13 niepublikowane). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji oddalił skargę uznając, że organy nie naruszyły prawa, co powoduje, że zarzut naruszenia tegoż przepisu prawa nie może odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.