Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 108/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska – (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kmiecik WSA Ewa Janowska Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 21 września 2004 r. D. A. zwrócił się o przyznanie zasiłku "celowego – celowego specjalnego przeznaczeniem na dojazdy na rehabilitację i do lekarzy." Uzasadniając wniosek wyjaśnił, iż jako osoba niepełnosprawna korzysta z samochodu i w związku z tym ponosi koszty związane z jego eksploatacją.

Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. wydał w dniu [...] dwie decyzje. Jedną decyzją, działając na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, przyznał D. A. zasiłek celowy w wysokości 83,00 zł na pokrycie kosztów związanych z eksploatacją samochodu w związku z dojazdami na rehabilitację i do lekarzy. Drugą decyzją, o numerze [...], wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 , art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej, odmówił udzielenia D. A. pomocy finansowej w postaci specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na ten sam cel. Uzasadniając decyzję odmowną, organ powołał się na fakt przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z dojazdami na rehabilitację i do lekarzy. Wyjaśnił, iż dochód rodziny wnioskodawcy w wysokości 947,98 zł przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące 948,00 zł, zatem w świetle art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej nie było podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. A. podniósł, iż odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego jest wyraźnym przejawem dyskryminacji, polegającej na ograniczaniu jego prawa do komunikowania się. Zawężenie pomocy tylko do kontaktów z rehabilitantami i lekarzami ogranicza ponadto swobody obywatelskie i potrzeby socjalnobytowe, rozwój intelektualny i duchowy.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...] o numerze [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W wywodach decyzji podniesiono, iż słusznie udzielono stronie pomocy w formie zasiłku celowego, gdyż wykazany dochód trzyosobowej rodziny był niższy od ustawowego kryterium dochodowego. W stanie faktycznym sprawy brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego, skoro wcześniej prowadzone postępowanie zmierzające do przyznania zasiłku celowego wykazało, iż strona kwalifikuje się do przyznania takiej formy pomocy. W tej sytuacji – zdaniem organu odwoławczego – roszczenie strony o udzielenie pomocy na cel wskazany we wniosku z dnia 21 września 2004 r. zostało zaspokojone poprzez przyznanie zasiłku celowego. Konsekwencją powyższych ustaleń była konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. D. A. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej umorzenia postępowania, jako niezgodnej z art. 105 k.p.a. Przede wszystkim podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek, w którym strona wszczynająca postępowanie wniosła o jego umorzenie (§ 2 art. 105 k.p.a.). Nie było też – zdaniem skarżącego – podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i uznania postępowania w sprawie przyznania pomocy za bezprzedmiotowe, skoro świadczona pomoc nie zaspokaja podstawowych potrzeb osób ubiegających się o pomoc, a ponadto – z reguły – jest spóźniona. Przyznawana pomoc nie uwzględnia także zwiększonych kosztów utrzymania jakie ponoszą osoby niepełnosprawne i zupełnie pomija fakt, iż osoby te znajdują się w szczególnej sytuacji, gdyż nie mają możliwości podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo skarżący przypomniał, że to na organie ciąży ustawowy obowiązek przyznania z urzędu pomocy w odpowiedniej formie i rozmiarze, i sam wniosek osoby potrzebującej jest małoistotny. W tych okolicznościach D. A. uznał, że organ odwoławczy nie podjął niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwił sprawę z pominięciem zasad, o których mowa w art. 7 i nast. k.p.a.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W trakcie rozprawy sądowej D. A. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Przyznał, że zdaje sobie sprawę z tego, iż w ustawie o pomocy społecznej brak jest regulacji, które uwzględniałyby zwiększone potrzeby osób niepełnosprawnych, lecz – w jego ocenie – organy winny kierować się nie tylko literą prawa ale również "duchem ustawy."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

skargę należało oddalić.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak przeprowadzona ocena legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona wymogom prawa.

Rozważania nad prawidłowością badanej decyzji należało rozpocząć od określenia zakresu żądania D. A., zawartego we wniosku z dnia 21 września 2004 r. Żądanie to wszczęło bowiem postępowanie przed organem administracji, a także wyznaczyło jego przedmiot. Analiza treści pisma skarżącego, zwłaszcza fragmentu w którym zwrócił się o udzielenie pomocy w formie "zasiłku celowego – celowego specjalnego", prowadzi do wniosku, że zgłosił on żądanie alternatywne, dotyczące przyznania zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego, z przeznaczeniem na pokrycie konkretnego wydatku, tj. kosztów dojazdu na rehabilitację i do lekarzy. Wniosek D. A. uruchomił więc jedno postępowanie administracyjne, przy czym wybór świadczenia pomocowego, odpowiedniego do stanu faktycznego i prawnego sprawy, skarżący pozostawił uznaniu organu.

Powyższe ustalenie przemawia za słusznością stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., wedle którego postępowanie administracyjne zainicjowane przez D. A. zostało zakończone ostateczną decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 83,00 zł, z przeznaczeniem na dojazdy na rehabilitację i do lekarzy. Objęte żądaniem skarżącego świadczenia, tj. zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy, służą zaspokojeniu zgłoszonej przez wnioskodawcę potrzeby, a różnią się od siebie tym, iż są przyznawane w odmiennych sytuacjach. Zasiłek celowy, o jakim mowa w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, przyznaje się osobom (rodzinom), które spełniają kryterium dochodowe, obliczone na podstawie art. 8 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z kolei, zgodnie z treścią art. 41 ustawy, specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających ustawowe kryterium dochodowe. Skoro, w przypadku trzyosobowej rodziny D. A., faktyczny dochód w wysokości 947,98 zł przekraczał kryterium dochodowe wynoszące 948 zł, trafnie przyjęto, że skarżący kwalifikuje się do objęcia go pomocą w formie zasiłku celowego. Skutkiem procesowym przyznania tego zasiłku było merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej prowadzonej z wniosku D. A., stosownie do wymogu art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. W tych okolicznościach, nie było podstaw prawnych do dalszego toczenia postępowania administracyjnego, wobec braku jego przedmiotu. Słusznie zatem uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., iż organ pierwszej instancji, prowadzący postępowanie na wniosek strony z dnia 21 września 2004 r., nie był upoważniony do podjęcia decyzji w sprawie specjalnego zasiłku celowego, i z tego powodu decyzję tę należało uchylić a postępowanie w niniejszej sprawie umorzyć, jako bezprzedmiotowe. Wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie, oparte o przepis art. 105 § 1 k.p.a., w sposób formalny zakończyło postępowanie w niniejszej sprawie, co nie oznacza – wbrew zarzutom skargi – że wszelka dalsza pomoc, o ile zwróci się o nią D. A., bądź też inicjatywę w tym kierunku podejmie organ, stała się bezprzedmiotowa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w rozpatrywanej sprawie nastąpiło z uwagi na fakt zaspokojenia żądania skarżącego, co nastąpiło poprzez wydanie innej (odrębnej) decyzji.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zatem skarga podlegała oddaleniu, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).