Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1366/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 10 lutego 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E. Makosz-Frymus MW


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca M. K. domaga się przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu represji, których doświadczyła jako osoba urodzona na deportacji.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej M. K. przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego, wskazując że skarżąca doznała prześladowań nieobjętych przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).

W przewidzianym terminie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając, iż jej rodzice byli Polakami, a ona sama doznawała z tego tytułu represji.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r..

Uzasadniając stwierdzono, że strona ubiega się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego w oparciu o art. 2 ust. 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, który stanowi, iż represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Podkreślono, że z zebranego materiału wynika, iż skarżąca nie została deportowana do pracy przymusowej, lecz urodziła się już w czasie pobytu rodziców na deportacji.

Na decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...]r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca wyjaśniła, że jako dziecko urodzone z polskich rodziców doznawała represji i w związku z tym domaga się przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi i skierowanie sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym.

Pismem z dnia [...]listopada 2004 r., doręczonym dnia [...] grudnia 2004 r. zawiadomiono skarżącą o złożeniu przez Kierownika Urzędu wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o czternastodniowym terminie do złożenia żądania przeprowadzenia rozprawy. Mimo upływu powyższego terminu skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym

i prawnym sprawy zważył, co następuje:

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

W rozpatrywanej sprawie organ odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pieniężnego wyjaśniając, że zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) uprawnieni do świadczenia pieniężnego przysługuje wyłącznie osobom wywiezionym do pracy przymusowej, na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Wyjaśniono, że skarżąca urodziła się [...]r. w miejscowości L., w czasie pobytu jej rodziców na deportacji, a więc wnioskowane świadczenie nie przysługuje jej ze względów oczywistych.

Odmienne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. OSK 135/04, wyjaśniając, że "o deportacji (wywiezieniu) można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót". W celu dokonania prawidłowej oceny doznanych represji należy mieć na uwadze także, iż "odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy z osobami osadzonymi tam w wieku niemowlęcym czy nawet dziecięcym, ale nawet nie wystarczającym dla możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy, godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości wśród obywateli". (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. II SA/Ka 834/01).

Podstawą przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego było wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy, terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Jak wynika z przedstawionych przez skarżącą dokumentów urodziła się ona [...]r. w miejscowości L.. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż rodzina skarżącej przebywała w miejscowości L. do kwietnia 1945 r. W załączonym do akt życiorysie skarżąca wskazała, że w tym okresie jej rodzice zostali skierowani do pracy przymusowej. Z treści powołanego przepisu wynika, iż koniecznym warunkiem, który musi spełniać osoba ubiegająca się o świadczenie pieniężne jest fakt deportacji. Błędnie jednak przyjął organ, iż warunku tego nie spełniają osoby, które urodziły się już w czasie wykonywania pracy przymusowej przez ich deportowanych rodziców, i dlatego w przedmiotowej sprawie należało uznać za udowodniony, okres represji od [...] kwietnia 1942 r. do kwietnia 1945 r. w miejscowości L..

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.

/-/E. Makosz-Frymus

MW