Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 854/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87  ust. 1,  art. 81  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie dodatku na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. nr [...], działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta M. , przyznano dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka – M. P. ur. [...] r. w rodzinnej pieczy zastępczej z tytułu niepełnosprawności w kwocie: 84,40 zł na okres od dnia 19.09.2020 r. do dnia 30.09.2020 r. oraz 211,00 zł miesięcznie na okres od dnia 01.10.2020 r. do dnia 31.10.2021 r.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. (nadano przesyłką poleconą dnia 01.12.2020 r.) M. P. (dalej: "Strona", "Skarżąca") zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 87 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz naruszenie prawa procesowego - art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez: przyznanie dodatku za okres od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, tj. od dnia 31.08.2016 r. do dnia 31.10.2021 r., przyznanie dodatku w kwocie 1.600 zł miesięcznie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] r. [...] uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że wymóg "legitymowania się" orzeczeniem określony w art. 81 ust. 1 ustawy należy uznać za spełniony wraz z wejściem orzeczenia do obrotu prawnego, w ocenie Kolegium jest to data prawomocności. Kolegium wskazało za zasadne uznanie przez organ I instancji, że datą początkową okresu, na który został przyznany dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej powinna być data uprawomocnienia wyroku Sądu Rejonowego K.w K. z dnia [...] r. sygn. [...] (dalej: "wyrok Sądu Rejonowego") zmieniającego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Kolegium uznało jednak zasadność drugiego zarzutu uznając, że organ w zakresie wysokości świadczenia nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, nie uzasadnił wysokości świadczenia podkreślając, że organ zobowiązany jest precyzyjnie wskazać przesłanki jakimi kierował się podejmując decyzję. W ocenie Kolegium wymogi te nie zostały spełnione, a uzasadnienie nie wyjaśnia, dlaczego organ I instancji przyznał stronie dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka w wysokości minimalnej 211 zł, a nie w innej wysokości. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego, nie wyjaśniono Stronie, dlaczego dodatek został przyznany w minimalnej wysokości.

Decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. nr [...], działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta M. (dalej: "organ", "organ I instancji"), na podstawie art. 104 i 108 k.p.a. w związku z art. 88. ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 821, dalej: "ustawa"), wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy, przyznano dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej z tytułu niepełnosprawności w kwocie: 84,40 zł na okres od dnia 19.09.2020 r. do dnia 30.09.2020 r. oraz 211,00 zł miesięcznie na okres od dnia 01.10.2020 r. do dnia 31.10.2021 r. W uzasadnieniu jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 81 ust. 1 ustawy. Organ ustalił, że wyrokiem Sądu Rejonowego zaliczono małoletniego do osób niepełnosprawnych do dnia 31.10.2021 r., orzeczenie uprawomocniło się dnia 19.09.2020 r., następnie wymienił przedłożone przez Stronę dokumenty wraz ze wskazaniem kwot wydatków ponoszonych w związku z niepełnosprawnością dziecka. Organ stwierdził również, że rozpatrując wniosek o przyznanie dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania uwzględnił, że dodatek określony w art. 81 ust. 1 ustawy został ustalony przez ustawodawcę w kwocie nie niższej niż 211 zł miesięcznie a także uwzględnił możliwości finansowe Ośrodka. Ponadto wskazał, że wysokość świadczenia podyktowana jest ograniczonymi środkami finansowymi Miasta M. (dalej: "Miasto").

W dniu 15.03.2021 r. (data nadania przesyłką poleconą) Strona reprezentowana przez fachowego pełnomocnika złożyła odwołanie podnosząc zarzut: naruszenia prawa materialnego, a to art. 87 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię

i przyznanie dodatku od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w sytuacji, gdy dodatek ten przysługuje od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej oraz przyznanie dodatku w minimalnej wysokości pomimo wykazania przez Skarżącą wyższych kosztów związanych z utrzymaniem niepełnosprawnego dziecka. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez: przyznanie dodatku za okres od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, tj. od dnia 31.08.2016 r. do dnia 31.10.2021 r., przyznanie dodatku w kwocie 1.600 zł miesięcznie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono, że organ niezgodnie z wykładnią art. 87 ust. 1 ustawy przyznał dodatek za okres od dnia 19.09.2020 r. w sytuacji, gdy dodatek przysługuje od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a nie od dnia ustalenia niepełnosprawności wskazując, że przywołanym wyrokiem Sądu Rejonowego zaliczono małoletniego do osób niepełnosprawnych ustalając, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Zdaniem Strony dodatek z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania związany jest z niepełnosprawnością dziecka znajdującego się w pieczy zastępczej, sam fakt istnienia niepełnosprawności powoduje, że koszty utrzymania są większe niż zdrowego dziecka, a dodatek ma je rekompensować. Już od urodzenia dziecka koszty jego utrzymania są zwiększone. Małoletni trafił do rodziny zastępczej w dniu 31.08.2016 r. zatem od tego momentu należny jest dodatek z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania małoletniego. Strona powołała na poparcie swojego stanowisko wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2015 r., II SA/SZ 352/15. W odniesieniu natomiast do drugiego zarzutu wskazano, że z treści uzasadnienia organu nie wynika jakoby organ występował do Rady Miasta o podjęcie uchwały w przedmiocie ustalenia wyższej kwoty dodatku. Wysokość dodatku musi pozostawać w korelacji z celem jakiemu służy, musi odpowiadać ściśle zwiększonym kosztom utrzymania dziecka niepełnosprawnego. Strona podkreśliła obowiązek organu w ustaleniu kwoty zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego zarzucając, że organ przywołał jedynie dokumenty przedstawione przez Stronę bez dokonania ich oceny, nie ocenił kosztów wizyt lekarskich stanowiących znaczny koszt utrzymania, nie odniósł się do potrzeb małoletniego i kosztów z tym związanych. Strona podała, że zwiększone koszty kształtują się na poziomie 1.700 zł, na którą składają się wizyty u specjalistów: logopedy, psychologa, rehabilitanta, udział w zajęciach integracji sensorycznej. Terapia małoletniego wymaga systematycznych wizyt co najmniej raz w tygodniu, każda wizyta to koszt 100-120 zł, miesięcznie 1.600-1.700 zł. Strona nie ma możliwości pokrycia tych kosztów, jednak są to wizyty potrzebne dla efektów leczenia małoletniego. Małoletni ponadto wymaga wizyt u psychiatry 210 zł oraz neurologa 150 zł. Strona wymieniła również problemy zdrowotne małoletniego wskazując, że dziecko wymaga suplementowania witaminami oraz zdrowej żywności koszt ok. 150 zł miesięcznie. Strona zwróciła uwagę na konieczność udziału dziecka w programach wsparcia diagnostyczno-terapeutycznego w ramach prywatnych praktyk lekarskich z uwagi na terminy oczekiwania w ramach świadczeń NFZ.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że organ

I instancji przeanalizował szczegółowo na podstawie dostarczonych dokumentów zwiększone wydatki na utrzymanie niepełnosprawnego dziecka, które według Skarżącej wynoszą miesięcznie ok. 1.600-1.700 zł i nie zakwestionował zasadności ponoszenia tych wydatków, jednak stwierdził, że przyznanie świadczenia w wysokości 211 zł podyktowane jest ograniczonymi środkami finansowymi Miasta. Odnosząc się do pierwszego zarzutu sformułowanego w odwołaniu Kolegium przywołało treść art. 81 ust. 1 oraz art. 87 ustawy podtrzymując argumentację w zakresie daty początkowej przyznania dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Natomiast w odpowiedzi na kolejny zarzut Kolegium podkreśliło, że ustawodawca nie przewidział obowiązku ustalania w formie uchwały Rady Miasta wysokości czy zasad w zakresie przyznawania większej kwoty tego dodatku nawet w sytuacji, gdy osoba ponosząca te wydatki udokumentuje ponoszenie większych wydatków, jak to nastąpiło w przedmiotowej sprawie. Kolegium nie zakwestionowało zasadności ponoszenia tych wydatków, jednak wysokość dodatku determinowana jest poza wykazaniem ich ponoszenia również możliwościami finansowymi danej gminy, a

w przypadku Miasta możliwości finansowe są ograniczone i nie pozwalają na przyznanie wyższej kwoty przedmiotowego dodatku.

Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach datowaną na 04.06.2021 r. (nadano przesyłką poleconą dnia 08.06.2021 r.) zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego, a to art. 87 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię i przyznanie dodatku od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w sytuacji, gdy dodatek ten przysługuje od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, gdyż niepełnosprawność małoletniego trwa od urodzenia,

- przyznanie dodatku w minimalnej wysokości pomimo wykazania przez Skarżącą wyższych kosztów związanych z utrzymaniem niepełnosprawnego dziecka oraz brakiem wykazania w jakikolwiek sposób, że możliwości finansowe Miasta są ograniczone i uniemożliwiają przyznanie wyższej kwoty dodatku.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podtrzymała argumentację przedstawioną na etapie odwołania, podkreślając ponadto, że stan zdrowia dziecka nie uległ zmianie, niepełnosprawność małoletniego istnieje od urodzenia, zatem istniała również w chwili jego umieszczenia w rodzinie zastępczej czy złożenia wniosku do Miejskiego Ośrodka ds. Orzekania o Niepełnosprawności, natomiast przywoływany przez Kolegium wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 05.12.2019 r. II SA/Gl 1291/19 nie jest adekwatny do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zdaniem Skarżącej pojęcie "legitymowania się" odnosi się jedynie do możliwości przyznania dodatku w ogóle a nie oznacza, że dodatek ten przysługuje za okres, od kiedy strona dysponuje prawomocnym orzeczeniem, jeśli strona orzeczeniem dysponuje to rozpatrując wniosek organ winien uwzględnić jego treść, a w szczególności datę, od której niepełnosprawność istnieje. Uzasadniając drugi zarzut Skarżąca wskazała, że organ nie odniósł się w ogóle do potrzeb małoletniego i kosztów z nimi związanych, a z treści decyzji organu odwoławczego nie wynika na jakiej podstawie przyjęto prawidłowość argumentacji organu I instancji. Pomimo ustalenia wyższej niż minimalna kwoty zwiększonych kosztów utrzymania dziecka, nie ustalono wyższej wysokości dodatku, a jedynie przyjęto jego minimalną wysokość lakonicznie uzasadniając, że Miasto dysponuje ograniczonymi środkami na ten cel.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Kolegium w całości podtrzymało argumentację oraz stanowisko prezentowane na etapie wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I

i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów proceduralnych

i przepisów prawa materialnego uzasadniających ich uchylenie w całości. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 9 lipca 2021 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z

art. 120 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowią przepisy art. 81 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy: rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 200 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka, natomiast zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88.

Małoletni został umieszczony w rodzinie zastępczej Skarżącej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w M. III Wydział Rodzinny

i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. [...]. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu [...] r. Zgodnie z twierdzeniem Skarżącej, faktyczna piecza zastępcza nad małoletnim w rodzinie zastępczej – siostry matki małoletniego rozpoczęła się w dniu 31.08.2016 r. Jak wynika z akt sprawy małoletni legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w rozumieniu art. 81 ust. 1 ustawy. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego małoletni został zaliczony do osób niepełnosprawnych wraz z ustaleniem, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia dziecka. W związku ze spełnieniem przesłanek określonych w art. 81 ust. 1 oraz 87 ust. 1 ustawy Skarżącej, jako rodzinie zastępczej, przysługuje dodatek na małoletniego legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w wysokości nie niższej niż kwota 200 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka w związku z jego niepełnosprawnością. Dodatek przyznawany jest na wniosek uprawnionego.

Sporna w niniejszej sprawie pozostała kwestia nieuregulowana wprost przez ustawodawcę, tj. sytuacja uzyskania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności już po dacie faktycznego umieszczenia w rodzinie zastępczej, a dokładnie od jakiej daty przysługuje dodatek z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego. Zgodnie z twierdzeniem organów administracji publicznej dodatek winien zostać przyznany od daty uprawomocnienia się orzeczenia zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia [...] r. znak [...]

w ten sposób, że zalicza małoletniego do osób niepełnosprawnych. Skarżąca pozostawała natomiast na stanowisku, że dodatek przysługuje od dnia umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej tj. od dnia 31.08.2016 r.

Data początkowa przyznania dodatku została określona przez ustawodawcę w przepisie art. 87 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dodatek, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka. W ocenie Sądu brak uzasadnienia, aby wsparcie finansowe, którym niewątpliwie jest dodatek z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w rodzinie zastępczej przysługiwał od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności w sytuacji, gdy zwiększone koszty utrzymania dziecka niepełnosprawnego istniały już w dacie umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a jednocześnie niepełnosprawność, z którą wiążą się zwiększone koszty, została ustalona od urodzenia dziecka.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na cel jaki ma spełniać przyznany dodatek. Mianowicie jego celem jest pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka związanych z jego niepełnosprawnością, a które obciążają rodzinę zastępczą. Podkreśla się w piśmiennictwie, w nawiązaniu do treści art. 81 ust. 1 ustawy, że cel tego dodatku jest jasny, ponieważ ma umożliwić rodzinie zastępczej lub prowadzącemu rodzinny dom dziecka pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka legitymującego się wskazanym orzeczeniem (S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Komentarz do art. 81, Lex el.). Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2014 r. IV SA/Gl 595/13, Lex nr 1734452 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2015 r. II SA/Sz 352/15, Lex nr 1814054, iż celem tego dodatku, tak jak celem świadczenia podstawowego, jest pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Jeżeli ustawodawca zadecydował, że koszty utrzymania dziecka powinny zostać pokrywane ze środków budżetowych od chwili ich wygenerowania się, a zarówno świadczenie, o którym mowa w art. 80 ust. 1 ustawy jak i dodatek do tego świadczenia (art. 81 ust. 1) spełniają ten właśnie cel, to nie ma podstaw prawnych dla różnicowania daty początkowej wypłaty tych dwóch rodzajów świadczeń. Zasadne, w ocenie Sądu, pozostaje zatem wiązanie daty początkowej wypłaty dodatku z chwilą powstania zwiększonych kosztów utrzymania dziecka w związku z jego niepełnosprawnością, o ile okres ten został wskazany w orzeczeniu o niepełnosprawności jako okres, w którym faktycznie niepełnosprawność istniała, z tym ograniczeniem, że najwcześniejszą datą będzie dzień faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej. Zatem gdy orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane przed faktycznym umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, wtedy dodatek przysługuje od dnia umieszczenia w pieczy zastępczej, w sytuacji gdy po umieszczeniu w rodzinie zastępczej zostanie wydane orzeczenie o niepełnosprawności w którym jako dzień początkowy niepełnosprawności dziecka wskazano datę przypadającą już po umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, wtedy właśnie z datą powstania niepełnosprawności przysługiwać będzie wspomniany dodatek, nie zaś od dnia umieszczenia w pieczy zastępczej czy od dnia uprawomocnienia tego orzeczenia, jednakże w sytuacji gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydano po umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej ale przy ustaleniu daty istnienia niepełnosprawności wskazano datę sprzed umieszczenia w pieczy zastępczej, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie (podobnie jak w stanie faktycznym wyroku przywołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2015 r. II SA/Sz 352/15), wtedy datą przyznania dodatku będzie data faktycznego umieszczenia w pieczy zastępczej, przy uwzględnieniu że również w tej dacie powstały zwiększone koszty utrzymania dziecka związane z jego niepełnosprawnością.

Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2014 r. IV SA/Gl 595/13 "prawidłowa interpretacja art. 87 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy nakazuje przyznać dodatek do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania od chwili orzeczonej niepełnosprawności", nie zaś od prawomocności tego orzeczenia. Podobnie "uwzględniając wykładnię systemową przepisu art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy stanowiącego, że świadczenia i dodatki,

o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, na wniosek osób ustanowionych rodziną zastępczą (art. 88 ust. 1 ustawy), pojęcie faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej należy rozumieć szeroko" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2018 r., II SA/Łd 981/17, Legalis nr 1762574). Także w ramach kierunków proponowanych rozwiązań prawnych zawartych w treści uzasadnienia projektu ustawy wskazano na "zapewnienie osobom sprawującym funkcję rodziny zastępczej lub osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka odpowiedniego wsparcia zarówno merytorycznego, jak i finansowego oraz zapewnienie rozwoju i stabilizacji zawodowej" (uzasadnienie projektu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 16.09.2010 r. Lex el.). Ponadto takie stanowisko koresponduje z funkcją, którą wskazany dodatek ma spełnić, tj. pokryć zwiększone koszty utrzymania dziecka w związku z jego niepełnosprawnością. Nie będzie to zatem ani dzień wydania czy uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2015 r. II SA/Sz 352/15,) ani dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku, gdy dzień orzeczonej niepełnosprawności przypadnie przed dniem złożenia tego wniosku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2014 r. IV SA/Gl 595/13), ani też dzień uprawomocnienia się orzeczenia Sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2018 r., II SA/Łd 981/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., I OW 219/17, Lex el. 2434140), lecz – o ile pozostałe przesłanki zostały spełnione – dzień określony w art. 87 ust. 1 ustawy - "dodatki przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej". Skoro więc, jak wynika z treści orzeczenia Sądu Rejonowego zaliczono małoletniego do osób niepełnosprawnych ustalając, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, zatem dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów jego utrzymania ewentualnie mógłby przysługiwać Skarżącej jako rodzinie zastępczej od dnia faktycznego umieszczenia małoletniego w tej rodzinie z tym zastrzeżeniem, że już w tym okresie generowane były zwiększone koszty utrzymania dziecka związane z jego niepełnosprawnością.

Zdaniem Sądu prawidłowa interpretacja art. 87 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 1 ustawy nakazuje przyznać dodatek do świadczenia na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania od chwili faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2015 r.

II SA/Sz 352/15, Lex nr 1814054), który to pogląd Sąd podziela. W ocenie Sądu przyznanie prawa do dodatku z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy, dopiero od daty uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie ustalenia niepełnosprawności w sytuacji, gdy niepełnosprawność - jak również najprawdopodobniej zwiększone koszty z tego tytułu - istnieje od urodzenia, stanowi naruszenie prawa materialnego na skutek błędnej wykładni art. 87 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy, które ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu skargi w zakresie wysokości przyznanego Skarżącej dodatku, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy należy zwrócić uwagę na określoną przez ustawodawcę dolną granicę wysokości dodatku, poniżej której dodatek nie może zostać przyznany, jest to kwota 200 zł, a w okresie objętym niniejszym postępowaniem – zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 23 marca 2018 r. w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka oraz wysokości pomocy dla osoby usamodzielnianej wydanego na podstawie art. 86 ust 3 ustawy (M.P. z 2018 r. poz. 326) od 01.06.2018 r. wysokość kwoty określonej w art. 81 ust. 1 ustawy nie może być niższa nić 211 zł. Minimalna wysokość dodatku nie pozostaje w swobodnym uznaniu organu. Organ posiada natomiast swobodną decyzję w zakresie przyznania dodatku w wysokości wyższej niż określone minimum, zwaloryzowane wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego zgodnie z przepisem art. 86 ust. 2 ustawy. Wskazana kwota minimalna może zostać podwyższona w drodze uchwały rady powiatu. Uprawnienie rady powiatu obejmuje wyłącznie zmianę, tj. podwyższenie kwoty wskazanej przez ustawodawcę, nie uprawnia natomiast jednostki do określenia górnej granicy przyznania świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2012 r., II SA/Bd 850/12 – "określenie widełkowe wynagrodzeń oznacza natomiast określenie górnej granicy możliwego wynagrodzenia - do czego ustawodawca w treści art. 91 ustawy upoważnienia nie zawarł"). Niewątpliwie zatem do obowiązku organu należeć będzie każdorazowe ustalenie kwoty zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego i na tej podstawie obliczenie niezbędnej wysokości dodatku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2014 r. IV SA/Gl 595/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2015 r.

II SA/Sz 352/15) mając jednak na uwadze możliwości finansowe Miasta.

Organy, pomimo że nie zakwestionowały wysokości zwiększonych wydatków na dziecko z tytułu jego niepełnosprawności w wysokości 1.600-1.700 zł miesięcznie, wręcz uznały je za wydatki udowodnione przez Skarżącą, nie dokonały analizy tej kwoty w aspekcie wysokości należnego dodatku, uzasadniając jedynie, że przyznanie świadczenia w wysokości minimalnej 211 zł podyktowane jest ograniczonymi środkami finansowymi Miasta. Słusznie Kolegium zwróciło uwagę organowi I instancji na etapie wydawania decyzji uchylającej z dnia [...] r.: "uzasadnienie nie wyjaśnia, dlaczego organ I instancji przyznał stronie dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka w wysokości minimalnej 211 zł, a nie w innej wysokości". Brak uchwały rady powiatu na danym terenie w sprawie podwyższenia minimalnego progu do wskazanego dodatku nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia w sytuacji, gdy kwota, która ewentualnie zostałaby podwyższona w uchwale stanowi jedynie kwotę podstawową dodatku, nie zaś kwotę ostateczną, którą organ miałby przyznać, gdy spełnione są pozostałe przesłanki. Uchwała może jedynie podwyższyć wysokość minimalną świadczeń i dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1, 81, 83, 85 (zob. K. Tryniszewska, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, Komentarz do art. 91, Lex el.). To bowiem do organu należy ustalenie wysokości dodatku, przy uwzględnieniu by nie była to kwota niższa niż zwaloryzowana kwota wskazana w ustawie, ewentualnie podwyższona uchwałą rady powiatu.

Sąd nie wyklucza jednak ewentualnej zasadności przyznania dodatku w wysokości minimalnej, jednak konieczne pozostaje rzetelne odniesienie się przez organ do przyczyn, które legły u podstaw ustalenia dodatku w tej właśnie wysokości. Obowiązkiem organu pozostaje bowiem zarówno ustalenie kwoty zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego (w okresie ustalonej orzeczeniem niepełnosprawności, która przypada nie wcześniej niż od dnia faktycznego umieszczenia w pieczy zastępczej) jak również – w aspekcie wysokości dodatku – wykazanie jakimi środkami dysponuje na zaspokojenie tego typu świadczenia, jak kształtuje się w danym okresie zaplanowane rozdysponowanie tymi środkami oraz czy w związku z określonym budżetem i wysokością wydatków w dyspozycji organu pozostają środki umożliwiające poniesienie dodatku w wysokości innej niż minimalna.

Uwzględniając powyższe uzasadnione stało się w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 87 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponadto bez wyczerpującego uzasadnienia stanowiska w odniesieniu do wysokości przyznanego dodatku z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego umieszczonego w rodzinie zastępczej, naruszając tym przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organy ponownie rozpatrując sprawę uwzględnią wskazane powyżej wytyczne odnośnie wykładni przepisów art. 87 ust. 1

i art. 81 ust. 1 ustawy, co do momentu początkowego, od którego przysługiwać będzie dodatek z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego ustalając w realiach niniejszej sprawy datę faktycznego umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej oraz ustalając czy już w tym okresie istniały zwiększone koszty utrzymania małoletniego związane z jego niepełnosprawnością. Ponadto dla ustalonego okresu organ dokona należytej oceny zwiększonych kosztów utrzymania dziecka z tytułu jego niepełnosprawności oraz finansowych możliwości Miasta do wypłaty dodatku – zgodnie z poczynionymi ustaleniami w minimalnej bądź zwiększonej wysokości, wnikliwie uzasadniając przyjęte stanowisko, wypełniając przy tym wymogi uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. jak w sentencji - uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu

I instancji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł, co stanowi zwrot wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem, ustalonego na postawie § 14 pkt 1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).