Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 884/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
article: art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 3 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 509/15 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 509/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. Sp. z o. o. w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie płatności obszarowych.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek spółki o przyznanie płatności na rok 2013, w ramach systemów wparcia bezpośredniego, wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz płatności rolnośrodowiskowej, wniosek kontynuacyjny. Strona wystąpiła o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do łącznej powierzchni 43,64 ha. We wniosku zadeklarowała 3 działki ewidencyjne: nr [...] w województwie d., powiat k., gmina K., obręb ewidencyjny G. oraz nr [...] i [...] w województwie l., powiat n., gmina O., obręb ewidencyjny Ł.

W dniach [...] czerwca oraz [...] września 2013 r. przeprowadzono kontrolę danych deklarowanych przez stronę. W jej wyniku stwierdzono niezgodność pomiędzy danymi działek rolnych w granicach działki ewidencyjnej nr [...] deklarowanymi we wnioskach kilku producentów, w tym A. Sp. o.o., a danymi zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych.

Pismem z dnia 27 września 2013 r. strona stwierdziła, że przywoływane niezgodności nie znajdują uzasadnienia, wobec czego nie będzie w tym zakresie udzielać wyjaśnień.

W Biurze Powiatowym ARiMR w B. przeprowadzono proces weryfikacji producentów wnioskujących o przyznanie płatności, w oparciu o zapisy art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE Nr L 30 z 31.01.2009 r., str. 16; dalej: rozporządzenie nr 73/2009).

I tak, Kierownik Biura Powiatowego AMiMR w B. ustalił, że występujący w imieniu strony prezes zarządu spółki M. P. jednocześnie reprezentuje i jest jedynym udziałowcem w pięciu spółkach, a to: A. Sp. z o.o., B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o. z siedzibami na terenie pięciu województw zarejestrowanych w Ewidencji Producentów. W wyniku weryfikacji danych z wniosków złożonych przez te podmioty obejmujących rodzaje płatności, powierzchnie, kwoty płatności oraz uregulowania dotyczące modulacji dyscypliny finansowej UE, organ ustalił, że przy wnioskowaniu o płatności dla jednego podmiotu podlegały one modulacji w zakresie ONW, RPŚ i dyscyplinie finansowej w ramach JPO.

W dalszym toku postępowania M. P. odmówił przedłożenia tytułów posiadania użytkowanych przez spółki gruntów, stwierdził, że prace agrotechniczne prowadzone są przez osoby trzecie. Następnie w piśmie z dnia 17 lutego 2014 r. wyjaśnił motywy, jakimi kierowali się A. W., M. P. i P. P. tworząc spółki zajmujące się prowadzeniem działalności rolniczej, w szczególności wskazał, że ich zamiarem była zmiana właściwości miejscowej organów ze względu na wadliwość postępowań prowadzonych przez ARiMR we W. M. P. odmówił natomiast złożenia dokumentów potwierdzających stan posiadania deklarowanych gruntów w ramach poszczególnych spółek.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. uznał, że strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności i odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Dyrektor [...] OR ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] października 2014 r. odmówił spółce przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. W oparciu o materiał dowodowy sprawy uznał, że spółki będące we władaniu M. P. można uznać za jedno przedsiębiorstwo, zaś sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie spółek kapitałowych miał na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi.

Dyrektor [...] OR ARiMR w C. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazując w podstawie prawnej m. in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 7 ust. 1 i 1 a oraz art. 19 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.; dalej również: ustawa o płatnościach).

Wyjaśniając, z danych zawartych w KRS oraz umów spółek organ wywiódł, że M. P. jest jedynym udziałowcem i jedyną osobą uprawnioną do reprezentacji w pięciu podmiotach, które mają tożsamy przedmiot działalności. O przyznanie płatności do działek ewidencyjnych deklarowanych do płatności na rok 2013 na rzecz tych podmiotów występowali w latach 2004-2009: M. P., W. P., P. P. i A. W. - osoby powiązane stosunkami rodzinnymi, co M. P. potwierdził w treści odwołania z dnia 29 kwietnia 2014 r.

Na podstawie pisma ANR Z. z dnia 20 lutego 2014 r. oraz ANR W. z dnia 25 lutego 2014 r. stwierdzono, że:

- działki deklarowane na rok 2013 we wnioskach o przyznanie płatności dla A. Sp. z o.o., B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o. [...] Sp. z o.o. D. Sp. z o.o. są (z wyjątkiem działki [...]) własnością lub pozostają w użytkowaniu A. W. i M. P.:

- działki ewidencyjne nr [...], [...] położone w obrębie Ł. gmina O. są objęte umową dzierżawy z dnia 30 września 2008 r. z A. W.,

- działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie G. gmina K. jest objęta umową dzierżawy zawartą z C. sp. z o.o.,

- działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie W. gmina M. oraz działka [...] położna w obrębie W. gmina M. zostały nabyte w roku 2002 przez M. P.,

- działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] położone w obrębie B. gmina R. oraz działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie K. gmina R. były do dnia 5 grudnia 2013 r. dzierżawione przez A. W. są obecnie bezumownie użytkowane,

- działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie O. gmina G. oraz działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie P. gmina G. od dnia 16 stycznia 2010 r. są bezumownie użytkowane przez: A. W., E. F., A. S., a wcześniej były użytkowane przez te osoby na podstawie umów dzierżawy rozwiązanych z dniem 15 lutego 2010 r.

Analiza danych dotyczących położenia działek ewidencyjnych deklarowanych przez podmioty reprezentowane przez M. P. zdaniem organu wskazuje, że jedynie dwie z działek ewidencyjnych (nr [...] oraz [...]) deklarowane do płatności na rzecz A. Sp. z o.o. położone są w województwie l. Pozostałe grunty deklarowane przez wszystkie podmioty reprezentowane przez M. P. zlokalizowane są w województwie d.

Organ podkreślił, że działka ewidencyjna nr [...] została zadeklarowana we fragmentach powierzchni zarówno do płatności na rzecz A. Sp. z o.o. jak i D. Sp. z o.o. Powyższe wskazuje, że głównym kryterium wyodrębnienia tych podmiotów nie było położenie czy rozproszenie działek ewidencyjnych/rolnych.

Dalej, organ zwrócił uwagę, że jedyna działka ewidencyjna użytkowana na podstawie umowy dzierżawy przez C. Sp. z o.o. należąca do M. P. i przez niego reprezentowana, została zadeklarowana do płatności na rok 2013 na rzecz A. Sp. z o.o. i D. Sp. z o.o. Ponadto obie spółki deklarują w ramach płatności rolnośrodowiskowei na 2013 r. te same warianty płatności 2.3, 3.1.2.

Wezwany do złożenia wyjaśnień M. P. nie wykazał, aby działki posiadały odrębne zaplecze techniczne, co uzasadniałoby odrębne gospodarowanie na deklarowanych do płatności gruntach.

We wniosku o przyznanie płatności A. Sp. z o.o. zadeklarowała działki ewidencyjne [...] obręb ewidencyjny G. będącą przedmiotem dzierżawy z ANR Oddział Terenowy we W. przez C. sp. z o.o. a ponadto jest deklarowana do płatności na 2013r. w części przez D. Sp. z o.o.; działki nr [...] i [...] położone w obrębie ewidencyjnym Ł., dla której umowa dzierżawy została zawarta przez A. W.

W toku postępowania strona nie wskazała, aby którakolwiek ze spółek wymagała wyodrębnienia ze względu na odmienny profil działalności, czy konieczność zapewnienia specjalnego, odmiennego rynku zbytu. Z akt sprawy nie wynika też, aby (z wyjątkiem umowy dzierżawy działki nr [...]) w imieniu spółek zaciągane były zobowiązania i nabywane prawa rzeczowe.

M. P. wskazał, że B. sp. z o.o. powstała w celu przejęcia zobowiązań spółki [...], która zgodnie z zarządzeniem sądu nie uzyskała wpisu do KRS. Z uwagi na bardzo wysokie zdaniem strony ryzyko prowadzenia gospodarstwa w warunkach pełnej odpowiedzialności majątkowej zarządu w postępowaniach prowadzonych przez ARiMR powstała potrzeba powołania nowej spółki działającej w warunkach ograniczonej odpowiedzialności materialnej. Spółka B. przejęła ponad 90% powierzchni działek rolnych [...] w organizacji w likwidacji w 2013r., a pozostała część nie mogła zostać przeniesiona z racji zobowiązania PRŚ.

Ponadto dla B. Sp. z o.o. i C. Sp. z o.o. we wniosku o wpis do ewidencji producentów wskazano ten sam numer rachunku bankowego do realizacji płatności. Z powyższego organ wywiódł, że jednoosobowa A. Sp. z o.o. nie stanowi jednostki wyodrębnionej pod względem technicznym i ekonomicznym. Prezes zarządu spółki oraz jedyny udziałowiec – M. P. jest również właścicielem i zarządzającym spółkami B. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o. [...] Sp. z o.o., oraz D. Sp. z o.o. Jest więc częścią składową gospodarstwa zarządzanego przez M. P.

Wobec powyższych ustaleń organ wyjaśnił, że łączna powierzchnia gruntów, do których tytuł prawny posiadają M. P. i A. W. będących w zarządzie M. P. to 128,63 ha, a kwota płatności PRŚ wynosi 42.740 zł, zaś gdyby była zadeklarowana przez jednego producenta to podlegałaby degresji ponad 100 ha, zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm.). W sytuacji, gdyby te same grunty zadeklarowane zostały łącznie, w naliczeniu płatności należałoby uwzględnić degresywność stawek, a naliczona płatność wyniosłaby 39.018,10 zł.

Ponadto powierzchnia gruntów, do których tytuł prawny posiadają M. P. i A. W. (własność lub dzierżawa), deklarowanych do płatności ONW na rzecz spółek będących w zarządzie M. P., wynosi 273,50 ha, a kwota płatności ONW, wyliczona na podstawie złożonej deklaracji wynosi 45.383,85 zł. W sytuacji, gdyby te same grunty deklarowane były łącznie przez jeden podmiot, wysokość tej kwoty po zastosowaniu stawek degresywnych – stosownie do treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) - wyniosłaby 28.600,09 zł.

Dalej, organ powołując się na art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 i rozporządzenie wykonawcze w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009, stwierdził, że łączna powierzchnia gruntów, do których tytuł prawny posiada małżeństwo M. P. i A. W. (własność lub dzierżawa), będących w zarządzie M. P., deklarowanych do JPO na rzecz spółek będących własnością i pozostających w zarządzie M. P. wynosi 341,26 ha, a kwota JPO - wyliczona na podstawie tych deklaracji wynosi 277.433,40 zł, uzupełniająca płatność obszarowa (UPO) - wyliczona na podstawie tych deklaracji wynosi 2.643,60 zł. W sytuacji gdyby te same grunty deklarowane były przez jeden podmiot w ramach jednego gospodarstwa rolnego wysokość JPO, po zastosowaniu współczynnika korygującego wyniosłaby 276.603,31 zł, natomiast UPO zostałaby odmówiona.

Wobec powyższego organ wskazał, że sztuczny podział dużego gospodarstwa między podmioty deklarujące do płatności mniejsze powierzchnie prowadzi do uzyskania sumarycznej płatności większej niż wynika to z przywołanych przepisów, co jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, oraz zapisów art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia weryfikacji w zakresie sztucznych warunków w latach 2011, 2012 organ stwierdził, że nie wiedział o istnieniu jeszcze innych spółek, więc nie mógł tych danych weryfikować.

A. sp. z o.o. wniosła skargę na powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że w sprawie istotne znaczenie ma regulacja zawarta w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, wprowadzająca klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Organy uznały bowiem, że reprezentujący A. sp. z o.o. M. P. jako zarazem jedyny wspólnik tej spółki w sposób sztuczny i pozorny stworzył warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

WSA miał na uwadze, że organ wobec biernej postawy skarżącej poczynił bardzo szczegółowe ustalenia co do stanu posiadania i użytkowania wszystkich działek zadeklarowanych do płatności przez wszystkie pięć spółek, w których jedynym udziałowcem i jednoosobowym zarządem jest M. P. Sąd w pełni podzielił ustalenia organu i stwierdził, że znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który został prawidłowo oceniony, a wnioski przekonująco uzasadnione. W szczególności, zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony uznał, że podział gospodarstwa rolnego, miał sztuczny charakter, a jedynym powodem takiego stanu rzeczy było uzyskanie korzyści sprzecznych z istotą płatności. Mechanizm podziału gruntu i dzierżawy mniejszych jego działek sprawił, że doszło do obejścia kryteriów dostępu do pomocy w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy. Potwierdzeniem tego stały się szczegółowe wyliczenia przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, WSA podkreślił specyfikę postępowania prowadzonego w tego rodzaju sprawach. Sąd wyjaśnił, że przyjmując jako zasadę odesłanie w tej materii do przepisów k.p.a. (por. art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), wprowadzono istotne, autonomiczne rozwiązania, wykluczające możliwość stosowania w tych przypadkach przepisów k.p.a. (art. 21 ust. 1 in fine tej ustawy). W toku postępowania spółka nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających, że była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych do płatności działek i faktycznie prowadziła działalność rolniczą. Ustalenia organu dotyczące stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności również nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącą. WSA ocenił, że organ logicznie i przekonująco ocenił przedłożone skarżącą dokumenty, jak też wyjaśnienia i twierdzenia zawarte w pismach strony składanych w toku postępowania. M. P. mimo wielokrotnych wezwań ze strony organu nie wyjaśnił gospodarczej celowości powoływania spółek. Wskazywał natomiast na zamiar wyłączenia przez skarżącą i pozostałe spółki właściwości miejscowej Kierownika BP ARiMR we W. za pomocą powołania spółek prawa handlowego dla wykonywania działalności rolniczej na gruncie będącym w dyspozycji M. P., P. P. i A. W. W tym zakresie WSA wywiódł jednak, że skoro działki rolne położone są na terenie województwa d. i l. to możliwym było złożenie wniosku na terenie województwa l., z pominięciem właściwości organu d., bez konieczności tworzenia na terenie kraju odrębnych podmiotów prawnych.

Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd I instancji stwierdził, że skoro zarówno w treści zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że we wcześniejszym okresie nie wiedział o istnieniu innych spółek na terenie kraju zarządzających działkami będącymi w dyspozycji M. P., P. P. i A. W., to nie mógł w tym zakresie prowadzić postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Sp. z o.o., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie organowi wydanie decyzji o przyznaniu płatności systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie ze złożonym wnioskiem, względnie: o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a zarzuciła naruszenie prawa materialnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. dokonanie błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezy norm prawnych zawartych w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 i w konsekwencji jego zastosowanie, mimo że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w tym przepisie, w szczególności brak było wymaganego prawem elementu obiektywnego, czyli korzyści sprzecznej z celami danego systemu wsparcia oraz subiektywnego, tj. zamiaru uzyskania korzyści wobec jej braku w znaczeniu tak formalnym jak i faktycznym.

2. § 17 a i c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 326) przez zastosowanie tych przepisów do zdarzeń prawnych zaistniałych przed ich ustanowieniem (datą założenia skarżącej spółki) i w konsekwencji uznanie, że skarżąca założona została celem uniknięcia modulacji płatności systemów wsparcia bezpośredniego podczas gdy modulacje te ustanowione zostały trzy lata po założeniu spółki.

3. art. 1 pkt a, art. 2 pkt d i zał. nr 1 do rozporządzenia nr 73/2009 przez niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że stwierdzenie stworzenia "sztucznych warunków" w ramach płatności ONW i rolnośrodowiskowej upoważnia do zastosowania art. 30 tegoż rozporządzenia i odmowy płatności systemów wsparcia bezpośredniego mimo, że płatności ONW i PRS nie są objęte rozporządzeniem nr 73/2009 jako niebędące płatnościami systemów wsparcia bezpośredniego.

4. art. 5 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika jest tożsame z pojęciem położenie geograficzne działek rolnika. W konsekwencji Sąd I instancji błędnie przyjął, że o właściwości miejscowej organów ARiMR decyduje nie miejsce zamieszkania czy siedziba rolnika (w znaczeniu powszechnie przyjętym), a położenie działek do których rolnik ubiega się o płatności.

5. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 14, 15, 17 i 18 rozporządzenia nr 73/2009 przez niezastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że wbrew twierdzeniu organu przy wydawaniu decyzji przyznających płatności w latach 2010-2012 organ podstawowy miał obowiązek i możliwość badania kwestii stwarzania "sztucznych warunków" i miał dostęp do pełnej informacji w tym zakresie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 przez niedostrzeżenie, że organ zastosował wskazany przepis, mimo że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w tym przepisie, w szczególności brak było wymaganego prawem elementu obiektywnego, tj. uzyskania korzyści finansowej oraz subiektywnego tj. zamiaru uzyskania takiej korzyści z tego samego powodu.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8, 16, 80 i 107 § 3 k.p.a., art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przez niedostrzeżenie, że organ:

- dokonał dowolnych ustaleń w sprawie poprzez niedokonanie oceny wszystkich dowodów, dokonywanie ustaleń bez materiału dowodowego, ocenę dowodów niezgodnie z ich treścią, ocenę dowodów w sposób sprzeczny z logiką i doświadczeniem życiowym, nierespektowanie ostatecznych decyzji administracyjnych innych organów ARiMR,

- dokonał zmiany poglądów prawnych w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i wydał decyzję odmawiającą płatności za rok 2013, mimo że w identycznym stanie faktycznym i prawnym przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010-2012.

3. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie istotnych zarzutów skargi i niedokonanie w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych w szczególności odnoszących się do:

- dokonania przez organ oceny z dowodów z dokumentów w postaci umowy między spółką a wykonawcą usług rolniczych oraz umowę o świadczenie usług z jednostką certyfikującą polegającego na ustaleniu wbrew treści tych dokumentów, że ich stroną nie była skarżąca a osoba pełniąca funkcję zarządu i w konsekwencji uznanie, że spółka nie prowadziła działalności samodzielnie i na własny rachunek, co stanowiło obrazę art. 80 k.p.a.

- dokonania przez organ ustalenia, że B. sp. z o.o. (która w ogóle nie ubiegała się o płatności rolnośrodowiskowe), C. sp. z o.o., [...] sp. z o.o. wraz ze stroną stwarzały sztuczne warunki celem uzyskania większych płatności rolnośrodowiskowych wbrew ostatecznym decyzjom administracyjnym przyznającym płatności wskazanym spółkom za rok 2013.

- nierespektowania zasady opisanej w art. 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie stworzenia przez stronę "sztucznych warunków" w sytuacji, gdy na rzecz strony i wymienionych spółek wydanych zostało przez organy ARiMR w latach 2010-2013 38 decyzji administracyjnych przyznających różne płatności rolne i nie dopatrzono się stwarzania przez te podmioty "sztucznych warunków".

- dokonania przez organ dowolnego ustalenia, że organ nie posiadał wiedzy o istnieniu innych niż strona spółek z tożsamym udziałowcem i zarządem i nie badał w latach 2010-2012 kwestii stworzenia sztucznych warunków, mimo że w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tą okoliczność, a organ stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich był zobowiązany tę kwestię badać i miał pełny wgląd w dane dotyczące wszystkich spółek w oparciu o utworzony zgodnie z przepisami rozdziału 4 art. 14-18 rozporządzenia nr 73/2009 zintegrowany system zarządzania i kontroli ARiMR.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu. Ponieważ w rozpoznawanym przypadku nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania przewidziane w art. 183 § 2 pkt 1-6 powołanej ustawy, kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane zarzutach postawionych Sądowi I instancji.

Konsekwencją związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi jest wymóg prawidłowego ich określenia w środku odwoławczym. Jako że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane ramach w podstawach kasacyjnych, zachodzi konieczność powołania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd I instancji i uzasadnienia zarzutu ich naruszenia.

Z uwagi na fakt, że w rozpoznawanej sprawie Sądowi I instancji postawiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego i to zarówno przez błędną ich wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie trzeba przypomnieć, że oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów prawa procesowego wymaga wykazania, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle wymogów skargi kasacyjnej związanych z zasadą związania tym środkiem zaskarżenia, prawidłowo postawiony zarzut błędnej wykładni - czyli mylnego zrozumienia treści określonej normy prawnej - wymaga z kolei przeprowadzenia wywodu prawnego na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis rozumie i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna (por. np. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r. II GSK 840/09). Uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega zaś na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r. I CKN 102/99). Wobec powyższego zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę wyroku został ustalony w sposób prawidłowy.

Mając na uwadze przedstawione zasady rozpoznawania spraw w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony. Podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie znajdują bowiem usprawiedliwienia.

Przede wszystkim chybiony jest zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika. Jak natomiast wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w pisemnych motywach swego rozstrzygnięcia nie powołał wskazanego przepisu, nie dokonywał jego wykładni. Zarzut jest więc niezrozumiały i tym samym nie mógł być uznany za skuteczny.

Pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego strona wnosząca skargę kasacyjną upatruje w niewłaściwym ich zastosowaniu.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 wskazano na dokonanie błędnej - zdaniem strony - subsumcji stanu faktycznego pod hipotezy norm prawnych zawartych w tym przepisie, a konsekwencji wadliwe zastosowanie przepisu, mimo braku (w szczególności - jak wskazano) wymaganego prawem elementu obiektywnego, czyli korzyści sprzecznej z celami danego systemu wsparcia oraz subiektywnego, tj. zamiaru uzyskania korzyści wobec jej braku w znaczeniu tak formalnym jak i faktycznym.

Ustalenia stanu faktycznego - przyjętego w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji przy orzekaniu i stanowiącego podstawę stosowania przepisów prawa materialnego - skarga kasacyjna podważa zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8, 16, 80 i 107 § 3 k.p.a., art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Naruszenie wszystkich tych przepisów wnosząca skargę kasacyjną upatruje w

dowolnych ustaleniach, w braku oceny wszystkich dowodów, w niepełnym materiale dowodowym, w ocenie dowodów niezgodnie z ich treścią, w sposób sprzeczny z logiką i doświadczeniem życiowym. Zarzucono nierespektowanie ostatecznych decyzji administracyjnych innych organów ARiMR. Zdaniem spółki organ dokonał też zmiany poglądów prawnych w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i wydał decyzję odmawiającą płatności za rok 2013, mimo że w identycznym stanie faktycznym i prawnym przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010-2012.

Tak sformułowane zarzuty naruszenia wymienionych przepisów nie są jednak usprawiedliwione.

Przede wszystkim wskazana w powyższym zarzucie ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie mogła znajdować zastosowania w sprawie - wszczętej wnioskiem o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (na rok 2013). Wprawdzie analogiczną regulację do niezasadnie wskazanego w skardze kasacyjnej art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zawiera powołany w wyroku Sądu I instancji art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stanowi on w ust. 1, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według zaś ust. 2 pkt 2, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z treści przepisu zasadnie wywodzi się w orzecznictwie, że regulacja ta - odmiennie od treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - zasadniczo ogranicza obowiązek działania organów z urzędu (por. np. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r. II GSK 195/16). W tym stanie rzeczy trzeba zauważyć, że rozwinięcie zarzutu uchybienia obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego uzasadnienie nie wyjaśnia w czym - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - naruszenie to przejawia się, w szczególności nie wskazuje, jakie dowody - zgromadzone w sprawie - pominięto. Brak też przekonujących argumentów, które popierałyby zarzut przekroczenia granic prawem przewidzianej swobody (art. 80 k.p.a.) przy ocenie materiału dowodowego sprawy. Samo twierdzenie o sprzeczności oceny dowodów z ich treścią, logiką i doświadczeniem życiowym w istocie jest jedynie polemiką ze stanowiskiem prezentowanym przez organ, a zaakceptowanym przez Sąd.

W skardze kasacyjnej nie został też uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem NSA lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że Sąd I instancji nie miał podstaw, by uznać, że uchybiono wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Aby zarzut naruszenia tego przepisu był skuteczny, konieczne jest wykazanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy.

Prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji nie podważa też zarzut niedostrzeżenia przez ten Sąd naruszenia art. 8 oraz art. 16 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów (art. 8) organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Niewątpliwie - co do zasady - regułom prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej nie sprzyja dokonywanie różnej oceny tego samego stanu faktycznego przez organy administracji jak również zmienność rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie przez organy administracji (por. P.M. Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; WKP 2017; komentarz do art. 8, teza 8 i powołane tam orzecznictwo). Tego typu zmiennych rozstrzygnięć nie można się jednak w rozpatrywanym przypadku doparzyć. Skarżone do WSA rozstrzygnięcie oparto bowiem na nowej, wcześniej nieujawnionej okoliczności wprowadzenia sztucznych warunków. W tym stanie rzeczy nie można twierdzić, że wobec faktu uwzględniania innych wniosków dotyczących także innych płatności, w rozpoznawanej sprawie doszło do zmiany poglądów organów czy też do naruszenia zasady trwałości decyzji, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a.

Z podanych względów chybiony jest tym samym zarzut, że naruszono art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 14, 15, 17 i 18 rozporządzenia nr 73/2009 przez niezastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że wbrew twierdzeniu organu przy wydawaniu decyzji przyznających płatności w latach 2010-2012 organ podstawowy miał obowiązek i możliwość badania kwestii stwarzania "sztucznych warunków" i miał dostęp do pełnej informacji w tym zakresie.

W świetle dotychczasowych rozważań nie ma zatem podstaw, by uznać, że stan faktyczny sprawy, który legł u podstaw rozstrzygnięcia, ustalono w sposób wadliwy. Nie zostało zatem skutecznie podważone, że zachodziły okoliczności uzasadniające odmowę dokonania płatności na podstawie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 - zawierającego klauzulę przypadków obchodzenia prawa.

Przepis ten stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Wykładnia przepisu sporna nie jest. Poza sporem jest przy tym, że analogiczną regulację zawiera rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 w art. 4 ust. 8. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dokonując natomiast wykładni tego przepisu w wyroku z dnia 12 września 2013r., sygn. akt C-434/12 i orzekł, że: 1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. 2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Zarzut niewłaściwego zastosowania tak rozumianego art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 strona wnosząca skargę kasacyjną wiąże z tym, że w sprawie - w jej ocenie - brak przesłanki elementu obiektywnego, tj. uzyskania korzyści finansowej oraz subiektywnego, tj. zamiaru uzyskania takiej korzyści z tego samego powodu.

Zarzut ten nie mógł być uznany za trafny.

Jak już bowiem wskazano, zarzutami naruszenia prawa procesowego nie zostały podważane ustalenia co do utworzenia w krótkim przedziale czasowym pięciu spółek o identycznie określonym w umowach przedmiocie działalności prowadzonej na gruntach położonych w jednym województwie. Poza sporem pozostaje też, że spółki są reprezentowane przez jednoosobowy zarząd, wykonywany przez jedynego udziałowca, powiązanego rodzinnie z osobami, które przed założeniem spółek były użytkownikami gruntów i występowały samodzielnie o płatności. W sprawie brak nadto wiarygodnych dowodów co administrowania spółkami i wykonywania przez te spółki usług agrotechnicznych w sposób odrębny.

Ten stan faktyczny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadniał więc ocenę, co do istnienia elementów takich jak więź prawna, ekonomiczna, personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne jak i co do istnienia zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Nie można się zgodzić ze skarżącą kasacyjnie spółką, że w sprawie brak elementu obiektywnego, czyli korzyści sprzecznej z celami danego systemu wsparcia oraz subiektywnego, tj. zamiaru uzyskania korzyści wobec jej braku w znaczeniu tak formalnym jak i faktycznym.

Uzyskanie płatności (korzyść) w opisanym stanie faktycznym pozostaje bowiem w sprzeczności z celem wsparcia. Już w preambule rozporządzenia nr 73/2009, w pkt. 25 zaznaczono, że systemy wsparcia w ramach WPR (wspólnej polityki rolnej) przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie powinno zatem budzić wątpliwości, że cel podnoszenia poziomu życia ludności wiejskiej, popierania jakości życia na obszarach wiejskich nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne zgłaszane są przez - tylko formalnie różne - podmioty. Za trafne uznać należy stwierdzenie, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które - zgłoszone łącznie - uzasadniałyby mniejszą płatność bezpośrednią wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Skład orzekający NSA za usprawiedliwione uznaje stanowisko, że całokształt okoliczności podważa jakąkolwiek racjonalność prowadzenia działalności w formie pięciu spółek - poza celem uzyskania większych płatności - i przemawia za przyjęciem, że taki stan rzeczy ma na celu właśnie wyłącznie uzyskanie większych dopłat. W szczególności świadczy o tym - jak już wskazano, a co należy powtórzyć - tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie spółki, ich skład osobowy, organy, usytuowanie działek zgłoszonych do płatności oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie przez wskazane spółki niezależnej gospodarki rolnej.

Jeżeli natomiast chodzi o istnienie elementu subiektywnego, to zasadnie stwierdzono nie tylko więź prawną, ekonomiczną, personalną oraz zamierzoną koordynację pomiędzy tymi osobami, ale nadto trafnie oceniono, że nie ma żadnych podstaw faktycznych, by uznać, że taki stan rzeczy został stworzony z zamiarem innym niż wyłącznie w celu uzyskania korzyści - jak wskazano - sprzecznej z celami wsparcia.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji szczegółowo wyliczono i wykazano, że gdyby deklaracja wszystkich płatności nastąpiła w jednym wniosku to gospodarstwo podlegałoby modulacji w zakresie ONW, PRŚ i dyscyplinie finansowej odnośnie JPO i UPO. Rozpoznawana sprawa dotyczyła płatności obszarowych. Fakt wskazania na modulacje ONW i PRŚ nie świadczy jednak o tym, że doszło do wadliwego zastosowania w sprawie przepisów tych płatności dotyczących.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia też zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.

Art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma charakter ustrojowy. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, albowiem skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy rozstrzygnął spór, a tym samym orzekł w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym.

W myśl art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Można przyjąć, że skoro wymogiem uzasadnienia jest wskazanie zarzutów to konieczne jest także odniesienie się do nich. Trzeba jednak pamiętać, że art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem prawa procesowego zatem zarzut jego naruszenia, aby był skuteczny, wymaga wykazania, że uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. wyrok z dnia 12 lipca 2016 r, II GSK 409/15). W ocenie NSA tego typu związku w tej sprawie nie wykazano. Ponadto uzasadnienie zarzutu naruszenia tej normy prawnej w istocie sprowadza się do polemiki z ustalonym, a ocenionym i zaakceptowanym przez Sąd I instancji stanem faktycznym sprawy, jak też zakwestionowaniem ustaleń co do stworzenia sztucznych warunków przyznania pomocy, wbrew ostatecznym decyzjom administracyjnym przyznającym płatności wskazanym spółkom w latach ubiegłych, kiedy to nie dopatrzono się stwarzania przez te podmioty sztucznych warunków.

Wobec powyższego przedstawiony w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w powiązaniu art. 3 § 1 p.p.s.a. nie okazał się trafny (por. też uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 listopada 2016 r. II GSK 3944/16).

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł zatem jak w sentencji wyroku.