Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1859/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-08-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 w związku art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą kasacyjną, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu powyższego wskazała, że nie prowadzi aktualnie żadnej działalności gospodarczej. Nie jest też nigdzie zatrudniona. Ponieważ jest w trakcie poszukiwania pracy utrzymuje się wyłącznie z alimentów płaconych przez ojca dziecka, które wynoszą [...] zł brutto. Tymczasem ponoszone przez nią wydatki zamykają się w łącznej kwocie ok. 1.800,00 zł. Obejmują one opłaty za mieszkanie (ok. [...] zł), wyżywienie (ok. [...]zł), ubranie (ok. [...] zł), przybory szkolne (ok. [...] zł), lekarstwa (ok. [...] zł) i kieszonkowe syna (ok. [...] zł).

Dane te potwierdziła nadesłanymi przy piśmie z dnia 27 maja 2013 r. dokumentami źródłowymi, z których ustalono, że w latach 2011/2012 dochód skarżącej wykazany do opodatkowania wynosił [...] zł. Działalność gospodarczą zlikwidowała bowiem [...] r. Od tego czasu jej źródłem utrzymania są alimenty, których wysokość ustalona została na podstawie zawartej w dniu [...] r. umowy na poziomie [...] zł miesięcznie.

Postanowieniem z 7 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podstawą odmowy było niepełne udokumentowanie sytuacji finansowej przez skarżącą.

Postanowienie referendarza zostało zaskarżone przez pełnomocnika skarżącej sprzeciwem z 1 lipca 2013 r. Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik wskazał, że skarżąca wykazała niewątpliwie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zdaniem pełnomocnika strona przedłożyła na wezwanie sądu stosowne dokumenty potwierdzające, że nie ma żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Pełnomocnik podkreślił, że z przedłożonego Sądowi oświadczenia strony wynika, że skarżąca zamieszkuje tylko z synem utrzymuje, się z alimentów, co oznacza, że skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dziecka. Ponadto pełnomocnik nie zgodził się z poglądem, iż jeżeli osoba trzecia raz dokonała jednorazowej pomocy finansowej, to jest również zdolna i chętna do dalszego wsparcia finansowego. Do sprzeciwu nie załączono żadnych dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 7 czerwca 2013 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym nastąpi wtedy gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

Podstawowym brakiem, który uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej skarżącego jest brak wskazania, mimo wezwania, czy pozostaje w związku małżeńskim z ojcem dziecka, a jeżeli tak to jaka jest wysokość osiąganych przez męża dochodów oraz źródeł, z których te są pozyskiwane, a nadto posiadanych przez męża składników majątku w postaci nieruchomości, oszczędności oraz innych przedmiotów, których wartość przekracza 3000 euro. W przypadku wskazania, iż skarżąca nie pozostaje w związku małżeńskim z ojcem dziecka, należało nadesłać stosowne orzeczenie sądu w przedmiocie separacji lub rozwiązania małżeństwa albo inny dokument wskazujący na stan cywilny wnioskodawcy. Powyższe dane miały bowiem istotne znaczenie w sprawie dlatego, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. W orzecznictwie ugruntowany został bowiem pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 125-126/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09, z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na tle przedstawionego orzecznictwa uznać trzeba, że wezwanie o dokumenty dotyczące pozostawania w związku małżeńskim z ojcem dziecka i ewentualnie dokumenty obrazujące sytuacje finansową męża skarżącej w celu ustalenia sytuacji majątkowej samej skarżącej było w pełni zasadne. Skarżąca nie nadesłała tych dokumentów ani w trakcie postępowania referendarskiego ani wraz ze sprzeciwem na postanowienie z 7 czerwca 2013 r.

Należy podkreślić że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, Sad postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.