Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2177/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Ministra Skarbu Państwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Ministra Skarbu Państwa kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania X S.A. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 odmawiającej zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w W. przy [...], którą stanowi zabudowana działka gruntu nr ew. [...] w obrębie [...] na działki nr [...] i nr [...] wykazane na mapie stanowiącej załącznik do decyzji, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w W. przy [...], uregulowanej w KW nr [...], którą stanowi zabudowana działka gruntu nr ew. [...] o pow. [...] ha w obrębie [...] na działki nr [...]o pow. [...] ha i nr [...]o pow. [...] ha, wykazane na mapie stanowiącej załącznik do decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie podziałowe wszczęte zostało w celu realizacji roszczeń do dawnej nieruchomości [...], wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Jednocześnie Prezydent wskazał, że ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków nie zezwolił na podział przedmiotowej nieruchomości.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyła spółka X S.A. reprezentowana przez r.pr. A. S., wskazując na naruszenie przepisu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., poprzez nieuwzględnienie jej w rozdzielniku jako strony postępowania, zaś uwzględnienie Ministra [...], Ministra Skarbu Państwa i Prezydenta W. Odwołująca się spółka zarzuciła ponadto organowi naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego w zw. z art. 95 pkt 4 w zw. z art. 96 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez pominięcie okoliczności, że wyłączną podstawą prawną decyzji dotyczącej wniosku dekretowego są przepisy dekretu warszawskiego. Nie mają natomiast zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Następnie przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. spółka X S.A. nadesłała dokumenty, z których wynika, że jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości położonej przy [...] róg [...] w W., ozn. nr hipotecznym [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika że, działka położona w W. przy [...] będąca przedmiotem postępowania podziałowego, stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Ministerstwa [...]. Postępowanie podziałowe w niniejszej sprawie wszczęte zostało w celu realizacji roszczeń do dawnej nieruchomości warszawskiej, wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na kwestię interesu prawnego wskazując, że orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie akceptuje tezę, iż ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Zatem źródłem tego interesu, zdaniem organu, jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. Kolegium wskazało ponadto, że w postępowaniu podziałowym, wszczętym w celu realizacji roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, prawa strony przysługują także podmiotom, które zgłosiły roszczenia na podstawie art. 7 dekretu. W sprawie niniejszej Kolegium uznało zatem za stronę postępowania X S.A. – następcę prawnego byłego właściciela nieruchomości położonej przy [...] róg [...]. Organ podniósł przy tym, że co prawda w piśmie z dnia [...] września 2011 r. organ pierwszej instancji stwierdził, że X S.A. nie przysługuje przymiot strony jednakże nie można uzna, że spółka została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu. Ze znajdujących się bowiem w aktach sprawy dokumentów wynika, że pełnomocnik tej spółki został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu podziałowym. Doręczono mu również decyzję kończącą postępowanie przed organem pierwszej instancji, od której zresztą wniósł odwołanie.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że podział nieruchomości jest dopuszczalny co do zasady tylko wtedy, gdy jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku gdy nieruchomość nie jest objęta planem miejscowym oraz przepisami szczególnymi. Jednocześnie organ wskazał, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują możliwość podziału nieruchomości w celu realizacji roszczeń dekretowych. Należy jednak mieć przy tym na względzie, zdaniem organu, że ewidencyjny podział nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Kolegium stanęło ponadto na stanowisku, że ustawowy obowiązek realizacji roszczenia wynikającego z dekretu warszawskiego powinien stanowić prymat nad wolą wyrażoną przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Tym samym w niniejszej sprawie brak było podstaw, zdaniem organu, do odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w W. przy [...] z uwagi na negatywną decyzję Prezydenta Miasta W. [...] Konserwatora Zabytków. Zgoda ta bowiem w warunkach postępowania podziałowego prowadzonego na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest, zdaniem organu, wymagana.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania dotyczących nieprawidłowego ustalenia stron postępowania poprzez skierowanie decyzji do Ministra [...] i Ministra Skarbu Państwa organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie stroną postępowania jest właściciel gruntu – Skarb Państwa. Wskazał również, że w oparciu o orzeczenia administracyjne wymienione w Dziale II KW nr [...] przedmiotowa nieruchomość oddana została w zarząd Ministrowi [...]. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo uznał Skarb Państwa, za stronę postępowania którego w odniesieniu do uprawnień właścicielskich w tym przypadku reprezentuje Minister Skarbu Państwa oraz Ministra [...], któremu przysługuje do tego gruntu prawo trwałego zarządu.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu Minister Skarbu Państwa złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie:

- przepisów prawa materialnego tj. art. 95 pkt 4 w zw. z art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku dokonywania podziału na podstawie art. 95 pkt 4 tej ustawy nie jest wymagane pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w art. 96 ust. 1a tej ustawy;

- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 29 kpa w zw. z art. 43 ugn oraz w zw. z art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.) poprzez przyjęcie, że stroną postępowania jest Minister [...], a nie państwowa jednostka organizacyjna – Ministerstwo [...].

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej uwzględnienie w zakresie dotyczącym uznania za stronę w prowadzonym postępowaniu podziałowym Ministra [...], a nie państwowej jednostki organizacyjnej – Ministerstwa [...]. Natomiast pozostałym zakresie podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o merytoryczną ocenę dotyczącą konieczności lub nie respektowania stanowiska Konserwatora Zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w ramach swej właściwości sąd ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej "ppsa".

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W sprawie niniejszej bezspornym jest, że będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] skierowana została do "osoby" nie będącej stroną postępowania, tj. do Ministra [...] zamiast do państwowej jednostki organizacyjnej jaką jest Ministerstwo [...].

Jak słusznie podniosła bowiem strona skarżąca i co potwierdziło zresztą również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie o gospodarce nieruchomości (art. 43 ust. 1) trwały zarząd ustanowiony może być tylko i wyłącznie na rzecz jednostki organizacyjnej.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 4 pkt 10 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez jednostkę organizacyjną rozumieć należy państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Wywodząc z tego przyjąć należy, że choć co do zasady Minister jest ściśle związany z Ministerstwem, to w sprawie niniejszej, należy je wyraźnie rozdzielić. Minister [...] jest bowiem organem administracji, a nie trwałym zarządcą nieruchomości. Trwałym zarządcą nieruchomości jest w sprawie niniejszej Ministerstwo [...] i to jemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu podziałowym. Ponadto, jak słusznie zauważyła strona skarżąca, zgodnie z art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, reprezentowanie Skarbu Państwa w odniesieniu do mienia urzędu należy do kompetencji dyrektora generalnego urzędu, nie zaś do Ministra resortu, który urząd ten reprezentuje.

Skoro zatem zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania, co wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, zaś przepis art. 145 § 1 pkt 2 ppsa obliguje sąd do stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, to obowiązkiem sądu było stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.