Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 346/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 6, ust. 7, ust. 8, ust. 92 ust. 1, ust. 2, art, 94 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 38, art. 2 ust. 6, art. 95 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1741
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Halina Kremis /sprawozdawca/ Protokolant starszy sekretarz sądowy Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D.O. działającej przez opiekuna prawnego M.R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia daty zgonu w akcie zgonu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M.R. - przedstawiciela ustawowego D.O. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w M. z dnia [...] r. znak [...] orzekającej o odmowie uzupełnienia daty zgonu w akcie zgonu P.R.O., sporządzonym w USC w M. pod nr [...], Wojewoda D. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", oraz art. 2 ust. 6 w związku z art. 38 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741 ze zm.), dalej "P.a.s.c.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 30 września 2015 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w M. sporządził akt zgonu P.R.O., zmarłego w dniu 27 września 2015 r., w którym nie wpisano czasu i miejsca zgonu, lecz datę i miejsce znalezienia jej zwłok.

W dniu 22 grudnia 2015 r. Kierownik USC otrzymał wniosek M.R. - przedstawiciela ustawowego małoletniej D.O. o uzupełnienie w/w aktu w zakresie daty zgonu. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że P.O. był ojcem jej córki, a zginął w dniu 27 września 2015 r. w wyniku wypadku komunikacyjnego. Po wypadku została wykonana sekcja zwłok, a lekarz jej dokonujący w protokole w miejscu "data zgonu" wpisał "brak danych". Wpisana jest tam natomiast data znalezienia zwłok, która w tym przypadku jest tożsama z datą zgonu. Brak daty zgonu w akcie zgonu ojca skutkuje poważnymi konsekwencjami dla małoletniej D.O., ponieważ z powodu braku określenia tej daty notariusze odmawiają sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym. Wnioskodawczyni wyjaśniła również, że lekarz wykonujący sekcję zwłok zmarłego sporządził w dniu 21 grudnia 2015 r. pisemne oświadczenie, w którym potwierdził, że zgon nastąpił w dniu 27 września 2015 r., podobnie jak stwierdził to prokurator w zezwoleniu na pochowanie zwłok oraz w postanowieniu o wszczęciu śledztwa. Do swojego wniosku M.R. dołączyła następujące dokumenty: zezwolenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś.Ś. z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt [...] na pochowanie zwłok P.O., zawiadomienie tej samej prokuratury z dnia 21 października 2015 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie wypadku drogowego, w wyniku którego w/w osoba poniosła śmierć, a także pisemne wyjaśnienie dr n. med. K.M. z dnia 21 grudnia 2015 r., w którym stwierdził, że na podstawie dokumentów z prokuratury należy wnioskować, iż P.O. zmarł w dniu 27 września 2015 r., co nie sprzeciwia się wynikom sekcji zwłok, gdyż w chwili jej przeprowadzania biegły nie miał informacji co do czasu zgonu, a jedynie co do daty znalezienia zwłok, dlatego nie wypełnił stosownej rubryki karty zgonu.

Po otrzymaniu powyższego wniosku Kierownik USC dokonał analizy dokumentów, na podstawie których został sporządzony przedmiotowy akt zgonu, po czym wydał opisaną wyżej decyzję z dnia [...] r., wskazując w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie właściwym do uzupełnienia daty zgonu jest sąd powszechny, a nie kierownik usc, gdyż brakujące dane nie wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego.

Od wydanej decyzji M.R. złożyła odwołanie, zarzucając w nim naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 P.a.s.c. oraz sprzeczność dokonanych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym.

Analizując całość akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że powołując się na przepisy art. 37 ust. 1, art. 38, art. 2 ust. 6 P.a.s.c., wskazał, że akt zgonu P.R.O. został sporządzony przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w M. w dniu 30 września 2015 r. na podstawie przepisów P.a.s.c.. Zgłoszenie zgonu w/w osoby zostało dokonane przez Z.O. - wujka zmarłego, po przedłożeniu upoważnienia podpisanego przez S.O. - ojca zmarłej osoby, a także karty zgonu z Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego we W. z dnia 30 września 2015 r.. W karcie tej w rubrykach dotyczących daty i godziny zgonu figurowało określenie "brak danych", natomiast wskazana została data znalezienia zwłok, tj. dzień 27 września 2015 r.. Jednocześnie zgłaszający zgon przedłożył w/w zezwolenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś.Ś. na pochowanie zwłok, w którym określono, iż P.O. zmarł 27 września 2015 r..

Odnosząc się do powyższego, Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 92 ust. 2 P.a.s.c. akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu oraz protokołu zgłoszenia zgonu. Ustawodawca nie dał zatem kierownikowi usc możliwości uwzględnienia przy rejestracji zgonu innych dokumentów niż wyżej wymienione, dlatego Kierownik USC w M. zobligowany był sporządzić przedmiotowy akt zgonu zawierający dane wynikające z przyjętego zgłoszenia i karty zgonu. Jednocześnie art. 95 ust. 1 pkt 4 P.a.s.c. stanowi, że akt zgonu zawiera datę, godzinę oraz miejsce zgonu albo jeżeli nie są znane - datę, godzinę oraz miejsce znalezienia zwłok. Z uwagi na powyższe w akcie zgonu P.O. wpisano - zgodnie z tym przepisem prawa - dane dotyczące daty znalezienia zwłok wskazane w karcie zgonu. Natomiast M.R. wniosła o uzupełnienie przez Kierownika USC daty zgonu na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów, tj. pism z prokuratury oraz wyjaśnienia lekarza wykonującego sekcję zwłok P.O..

Jak wyjaśniono powyżej, kierownik usc może uzupełnić akt zgonu w zakresie daty lub godziny zgonu jedynie wówczas, gdy dane te wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu, a skoro podstawę sporządzenia takiego aktu stanowią karta zgonu oraz protokół zgłoszenia zgonu, to tylko te dokumenty kierownik może uwzględnić w celu uzupełnienia danego aktu w przedmiotowym zakresie. Przy czym kierownik usc nie może oprzeć się tylko na oświadczeniu przyjętym do protokołu od osoby zgłaszającej zgon odnośnie określenia daty i godziny zgonu, zatem w praktyce oznacza to, że o ile w karcie zgonu nie ma wskazanych tych danych, to w przypadku konieczności uzupełnienia aktu zgonu o datę lub godzinę zgonu, uzupełnienie aktu może zostać dokonane jedynie sądownie (co stwierdzono również w uzasadnieniu do projektu obecnej P.a.s.c.). W rozpatrywanej sprawie lekarz sporządzający kartę zgonu bezspornie nie określił daty zgonu w tej karcie, zatem jego późniejsze wyjaśnienie strona może przedstawić w postępowaniu przed sądem. Natomiast prokurator nie jest podmiotem właściwym do określania daty czy godziny zgonu, toteż działanie prokuratora może mieć znaczenie wyłącznie z perspektywy dopuszczalności pogrzebania zwłok, bowiem - zgodnie z art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 2126) - w przypadkach, w których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo, na pochowanie zwłok oprócz karty zgonu wymagane jest także zezwolenie prokuratora.

W zaistniałej sytuacji Kierownik USC zasadnie odmówił uzupełnienia aktu zgonu P.O. w zakresie daty jego zgonu, a odmowa ta została wydana w formie stosownej decyzji administracyjnej, w uzasadnieniu której prawidłowo poinformowano stronę o możliwości uzupełnienia przedmiotowych danych przez sąd.

W skardze na podwyższą decyzję D.O., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy M.R., wniosła o uchylenie decyzji organu zarówno pierwszej jaki i drugiej instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem strony skarżącej zakwestionowanej rozstrzygnięcia są sprzeczne z prawem materialnym, w szczególności P.a.s.c.. Przede wszystkim – jak podniesiono w uzasadnieniu skargi - skoro najistotniejszym dokumentem stwierdzającym, co do zasady sam fakt zgonu (jak i datę zgonu) jest karta zgonu, to organ, otrzymawszy niepełny dokument (kartę zgonu), powinien w przedmiotowym zakresie wszcząć postępowanie (w zakresie ustalenia brakujących danych). Co najmniej powinien wezwać lekarza wydającego przedmiotową kartę w celu wyjaśnienia okoliczności co do daty (godziny) śmierci P.O.. Prawidłowe wystawienie karty zgonu jest obowiązkiem lekarza. Jedynym wypadkiem, kiedy lekarz może odstąpić od wystawienia karty zgonu, jest podejrzenie udziału osób trzecich w spowodowaniu zgonu, a obowiązkiem lekarza jest wówczas powiadomienie policji i prokuratora. W takich sytuacjach lekarz wydaje jedynie zaświadczenie o stwierdzeniu zgonu, a kartę zgonu wydaje lekarz, który na zlecenie sądu lub prokuratora dokonał oględzin lub sekcji zwłok (taka sytuacja właśnie miała miejsce w niniejszej sprawie). Zarówno organ, jak i lekarz dysponowali stosownymi dokumentami z Policji i Prokuratury. Zatem obowiązkiem organu było wezwanie lekarza wystawiającego akt zgonu w celu ustalenia daty śmierci. Brak tych czynności powoduje, że postępowanie przeprowadzone przed organami jest niepełne, narusza przepisy postępowania, tym bardziej, iż strona złożyła taki dowód - wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań lekarza. Tak naprawdę wniosek inicjujący postępowanie dotyczył uzupełnienia aktu zgonu, którego koniecznym elementem było uzupełnienie karty zgonu, do czego organy miały pełne prawo (lekarz wydający kartę zgonu - po sekcji zwłok - w zakresie daty śmierci musi oprzeć się na dokumentach z Policji i Prokuratury).

Całkowite pominięcie istotnych środków dowodowych oznacza, że została naruszona dyspozycja art. 78 § 1 k.p.a.. Strona skarżąca zwróciła przy tym uwagę na tezę doktryny (E. Iserzon ), w której stwierdzono, że art. 78 § 2 k.p.a. należy tłumaczyć w następujący sposób: "jeżeli strona zgłasza dowód, którego nie zgłaszała w toku postępowania dowodowego, organ może nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzone na korzyść strony, która dowód zgłasza; ale jeżeli strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy, ponieważ jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, dowód powinien być dopuszczony. W konsekwencji działanie organu doprowadziło też do rażącego naruszenia art. 77 § 1, art. 7 k.p.a.. Obowiązkiem organu jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co oznacza konieczność ustosunkowania się przez organ do wszystkich dowodów zebranych w sprawie. W niniejszej sprawie organ nie ustosunkował się do zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych, czym naruszył cytowane powyżej przepisy.

Przenosząc powyższe na okoliczności niniejszej sprawy strona skarżąca wskazała, że organ pierwszej instancji miał jedynie prawo odmówić uzupełnienia aktu zgonu w przypadku, gdyby lekarz wydający kartę zgonu nie był w stanie wyjaśnić okoliczności co do daty śmierci (nie dysponował stosownymi dokumentami z Policji i Prokuratury). Brak takich wyjaśnień nie pozwolił organowi uzyskać wiedzy w przedmiotowym zakresie, dlatego postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracyjne jest obarczone wadą (jest niepełne). Przeprowadzenie dowodu z zeznań lekarza wydającego kartę zgonu w okolicznościach niniejszej sprawy było konieczne. W protokole sekcji i w karcie zgonu nie ma daty zgonu wyłącznie z powodu niedopełnienia obowiązków przez lekarza wypełniającego kartę zgonu i innych organów prowadzących postępowanie w sprawie śmierci P.O.. Dlatego, że P.O. zginął w wypadku komunikacyjnym i na miejscu zdarzenia nie było lekarza tylko ratownicy medyczni, więc zawsze w takich sytuacjach lekarz, który wykonuje sekcję zwłok, a który nie był na miejscu zdarzenia wpisuję datę zgonu tylko na podstawie innych dokumentów, które otrzymuje z policji lub prokuratury (takie dokumenty były w postępowaniu przygotowawczym, jak i administracyjnym).

Istotne jest także to, że dr n.med. K.M. w piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r. skierowanym do Urzędu Stanu Cywilnego w M. użył sformułowania, iż na podstawie dokumentów z Prokuratury "wnioskuje", że śmierć P.O. nastąpiła w dniu 27 września 2015 r.. Biegły jednoznacznie wskazuje, że w chwili wykonywania sekcji zwłok i wypełniania karty zgonu, nie miał informacji co do daty i godziny zgonu, a jedynie co do daty znalezienia zwłok. To potwierdza i jednoznacznie wskazuje, że biegły - w takich sytuacjach jaka zaistniała - nie określa daty zgonu na podstawie wiedzy medycznej, lecz tylko i wyłącznie na podstawie informacji (dokumentów) z policji lub prokuratury. Dlatego, że biegły korzysta z informacji i dokumentów dostarczonych przez policję lub prokuraturę biegły używa określenia, że wnioskuje na podstawie tych dokumentów, iż P.O. zmarł w dniu 27 września 2015 r.. I nie są to żadne domniemania jak sugeruje Kierownik USC w M. w uzasadnieniu decyzji tylko konkretne wnioski wynikające z innych dokumentów urzędowych w zakresie ustalenia daty zgonu.

Strona w toku postępowania administracyjnego dodatkowo przedłożyła pismo z Prokuratury Rejonowej w Ś.Ś. z dnia 26 stycznia 2016 r., w którym Prokurator prowadzący śledztwo w sprawie wypadku komunikacyjnego także na podstawie akt śledztwa (sygn. akt [...]) jednoznacznie określa miejsce, datę i godzinę zgonu. Z przedłożonych dokumentów wynika jednoznacznie, że śmierć P.O. nastąpiła w dniu 27 września 2015 r.. Prokurator także określa datę śmierci na podstawie akt sprawy, podobnie jak lekarz wnioskuje, że śmierć nastąpiła w dniu 27 września 2015 r. na podstawie dokumentów z Prokuratury.

Organy w toku postępowania skupiły się na ustawowym zakazie zmiany (uzupełnienia) aktu zgonu (uzupełnienie tylko na podstawie akt zbiorowej rejestracji), gdy tymczasem ich obowiązkiem było ustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy, w tym także stosowne uzupełnienie kart zgonu. P.a.s.c. w żaden sposób nie ogranicza organu w zakresie podjęcia stosownych czynności w toku postępowania w sprawie uzupełnienia karty zgonu. Organy prowadzące postępowanie mylą niemożność uzupełnienia aktu zgonu z możnością (a wręcz obowiązkiem) uzupełnienia karty zgonu (w oparciu o dokumenty policyjne i prokuratorskie). Uzupełnienie karty zgonu pozwoli organom uzupełnić akt zgonu bez konieczności prowadzenia postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa, o jakim mowa w przywołanym wyżej art. 145 § 1 P.p.s.a..

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 37 ust. 1 P.a.s.c. akt stanu cywilnego, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych, uzupełnia kierownik urzędu stanu cywilnego, który go sporządził, na podstawie innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny. Uzupełnienia aktu stanu cywilnego można dokonać na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej osoby lub jej wstępnych (art. 37 ust. 2). Uzupełnienia aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy, lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno-technicznej (art. 37 ust. 3). Do wniosku o uzupełnienie aktu stanu cywilnego załącza się dokumenty, o których mowa w ust. 2 (art. 37 ust. 6). Wnioskując o uzupełnienie aktu stanu cywilnego na podstawie materiałów archiwalnych, do wniosku należy załączyć uwierzytelniony odpis lub wypis, lub uwierzytelnioną przez właściwy organ reprodukcję tych materiałów (art. 37 ust. 7). Kierownik urzędu stanu cywilnego, dokonując uzupełnienia, wydaje wnioskodawcy odpis zupełny uzupełnionego aktu stanu cywilnego (art. 37 ust. 8).

Celem uzupełnienia aktu stanu cywilnego jest doprowadzenie do prawidłowej i kompletnej jego treści. Przy czym podkreślenia wymaga, że art. 37 P.a.s.c. regulując tryb dokonywania czynności uzupełnienia aktu, określa dokumenty, które mogą stanowić podstawę uzupełnienia. W zakresie dokumentów ust. 1 art. 37 P.a.s.c. nie wprowadza żadnych ograniczeń. Mogą to więc być: 1) inne akty stanu cywilnego, 2) akta zbiorowe dotyczące uzupełnianego aktu oraz 3) inne dokumenty mające wpływ na stan cywilny osoby, której dotyczy akt uzupełniany. Będą to np.: oświadczenie o uznaniu ojcostwa, zaświadczenie o urodzeniu dziecka wydane przez właściwy organ na okoliczność np. miejsca urodzenia, oświadczenie o nazwisku po rozwiązaniu małżeństwa itp., orzeczenia sądowe: o ustalenie ojcostwa, o rozwiązaniu małżeństwa i inne mające wpływ na stan cywilny, decyzje o zmianie imienia lub nazwiska i inne. Dokument tożsamości nie stanowi podstawy do uzupełnienia aktu stanu cywilnego, nie ma bowiem wpływu na stan cywilny osoby. Ustęp 2 art. 37 dopuszcza jako podstawę uzupełnienia aktu stanu cywilnego zagraniczne dokumenty stanu cywilnego. Jednak tu ustawodawca wprowadza określone prawem ograniczenia. Tak więc podstawą uzupełnienia aktu może być: 1) zagraniczny akt stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia uznawany jest za dokument stanu cywilnego, 2) inny dokument zagraniczny potwierdzający stan cywilny wydany w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, pod warunkiem że dokumenty te stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych. Uzupełnienie aktu stanu cywilnego dotyczy braku wpisu w określonej jego rubryce. Uzupełnienie w trybie art. 37 może dotyczyć również wzmianki dodatkowej, np. jeżeli wzmianka dodatkowa nie zawiera istotnych danych wynikających z protokołu, oświadczenia, orzeczenia sądu bądź decyzji. Nie uzupełnia się aktu stanu cywilnego danymi, które wprawdzie były wymagane przepisami obowiązującymi w dacie jego sporządzenia, ale obecnie nie podlegają wpisowi w akcie danego rodzaju. Takie uzupełnienie pozbawione byłoby ratio legis. Do wniosku o uzupełnienie aktu stanu cywilnego załącza się jedynie dokumenty, o których mowa w ust. 2, tj. zagraniczne dokumenty stanu cywilnego lub inne dokumenty zagraniczne, potwierdzające stan cywilny. Jeżeli podstawą uzupełnienia wniosku są materiały archiwalne, do wniosku załącza się uwierzytelniony odpis lub wypis albo uwierzytelnioną reprodukcję tych materiałów (I. Basior, Prawo o aktach stanu cywilnego z komentarzem. Przepisy wykonawcze i związkowe oraz wzory dokumentów, publ. Lex).

W niniejszej sprawie pismem z dnia 22 grudnia 2015 r. M.R., działając w imieniu małoletniej D.O., wniosła o uzupełnienie aktu zgonu P.R.O. przez wpisanie wymaganych danych, tj. daty zgonu. Do wniosku dołączyła: zezwolenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś.Ś. z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt [...] na pochowanie zwłok P.O., zawiadomienie tej samej prokuratury z dnia 21 października 2015 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie wypadku drogowego, w wyniku którego P.O. poniósł śmierć, a także pisemne wyjaśnienie dr. n. med. K.M. z dnia 21 grudnia 2015 r., które - zdaniem strony skarżącej – uzasadniają uzupełnienie aktu zgonu o datę zgonu, która jest tożsama z datą znalezienia zwłok wpisaną przez lekarza wykonującego sekcję zwłok po wypadku.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 92 ust. 1 P.a.s.c. akt zgonu sporządza się w dniu, w którym dokonano zgłoszenia zgonu, a jeżeli zgłoszenie zgonu nastąpiło w sposób określony w art. 17 - w następnym dniu roboczym po dniu zgłoszenia zgonu. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 92 P.a.s.c. akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu oraz protokołu zgłoszenia zgonu. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, ustawodawca nie dał kierownikowi usc możliwości uwzględnienia przy rejestracji zgonu innych dokumentów niż wyżej wymienione, dlatego Kierownik USC w M. zobligowany był sporządzić przedmiotowy akt zgonu zawierający dane wynikające z przyjętego zgłoszenia i karty zgonu.

Zgodnie z art. 94 ust. 1 P.a.s.c. stanowi, że zgłoszenie zgonu dokumentuje się w formie protokołu, który podpisują zgłaszający zgon i kierownik urzędu stanu cywilnego. W ust. 2 pkt 2 art. 94 P.a.s.c. wskazano, że protokół zawiera datę, godzinę oraz miejsce zgonu albo jeżeli nie są znane - datę, godzinę oraz miejsce znalezienia zwłok. Z uwagi na powyższe w akcie zgonu P.O. wpisano - zgodnie z tym przepisem prawa - dane dotyczące daty znalezienia zwłok wskazane w karcie zgonu. Jak słusznie również wskazał Wojewoda, kierownik usc może uzupełnić akt zgonu w zakresie daty lub godziny zgonu jedynie wówczas, gdy dane te wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu, a skoro podstawę sporządzenia takiego aktu stanowią karta zgonu oraz protokół zgłoszenia zgonu, to tylko te dokumenty kierownik może uwzględnić w celu uzupełnienia danego aktu w przedmiotowym zakresie. Przy czym kierownik usc nie może oprzeć się tylko na oświadczeniu przyjętym do protokołu od osoby zgłaszającej zgon odnośnie określenia daty i godziny zgonu, zatem w praktyce oznacza to, że o ile w karcie zgonu nie ma wskazanych tych danych, to w przypadku konieczności uzupełnienia aktu zgonu o datę lub godzinę zgonu, uzupełnienie aktu może zostać dokonane jedynie sądownie.

Zgodnie bowiem z art. 38 P.a.s.c. uzupełnienia aktu zgonu dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej lub prokuratora, jeżeli akt zgonu nie zawiera daty lub godziny zgonu, a dane te nie wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu. Odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 2 ust. 6 P.a.s.c.). Na podstawie art. 38 P.a.s.c. powierzono zatem sądom powszechnym uzupełnienie aktu zgonu, jeżeli akt ten nie zawiera daty lub godziny zgonu i jeżeli dane te nie wynikają z akt zbiorowych, stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu. Uzupełnienia aktu zgonu o datę lub godzinę zgonu dokonuje sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym. Orzeczenia sądu w postępowaniu nieprocesowym zapadają w formie postanowień, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja.

Powyższe uzasadnia zatem stwierdzenie, że Kierownik USC prawidłowo odmówił uzupełnienia aktu zgonu w zakresie daty zgonu, a odmowa ta została wydana w formie stosownej decyzji administracyjnej na podstawie art. 2 ust. 6 P.a.s.c.. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, w niniejszej sprawie właściwym do uzupełnienia daty zgonu jest sąd powszechny, a nie kierownik usc, gdyż brakujące dane nie wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że strona skarżąca stwierdziła, iż zakwestionowane rozstrzygnięcia są sprzeczne z prawem materialnym, w szczególności P.a.s.c., nie wskazując jednak o jakie dokładnie przepisy chodzi.

Niesłusznym jest twierdzenie strony skarżącej, że to organ, otrzymawszy niepełną kartę zgonu, powinien w tym zakresie wszcząć postępowanie. Przepisy bowiem nie przewidują postępowania o uzupełnienie karty zgonu. Co istotniejsze z powołanego wyżej przepisu art. 94 ust. 2 pkt 2 P.a.s.c. wynika, że protokół zawiera datę, godzinę oraz miejsce zgonu albo jeżeli nie są znane - datę, godzinę oraz miejsce znalezienia zwłok. Również zgodnie ze wzorem karty zgonu, określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wzoru karty zgonu (Dz. U. poz. 231), wydanego na podstawie art. 144 ust. 7 P.a.s.c., podaje się datę i godzinę zgonu albo datę i godzinę znalezienia zwłok. Skoro zatem akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu i protokołu zgonu, które – zgodnie z powołanymi przepisami - zawierały datę znalezienia zwłok, to akt zgonu nie mógł zawierać daty zgonu. Ponadto, zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 4 P.a.s.c. akt zgonu może zawierać datę zgonu albo jeżeli nie są znane - datę znalezienia zwłok. Ta druga sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zatem nie było konieczności uzupełnienia karty zgonu, skoro zawiera ona wszystkie dane wymagane w/w przepisami, jak również wzywania lekarza wydającego kartę celem wyjaśnienia okoliczności co do daty (godziny) śmierci P.O.. Karta zgonu została bowiem sporządzona w sposób prawidłowy. Tym samym niesłusznym jest zarzut strony skarżącej, że postępowanie przeprowadzone przed organami jest niepełne i narusza przepisy postępowania, w tym art. 78 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 7 k.p.a..

Z tych powodów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.