Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 506/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1 i2, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 46 ust. 2 pkt 1 i 2, § 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D.J. i H. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [..] 2009 roku Nr [..] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [..] 2009 roku Nr [..], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. na rzecz skarżących kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. Nr [...], na podstawie art. 104 § 1 i art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), § 9 ust. 1, § 10, § 12 ust. 2 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz załącznika nr 6 do tego rozporządzenia wprowadził w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi L. gm. K. następujące zmiany:

- zmienił graficzną prezentację granic działki nr [...] ark. mapy [...] poprzez zmianę przebiegu północnej granicy tej działki,

- zmienił numer działki [...] na numer [...] i powierzchnię z 0,39 ha na 0,44 ha, w tym wpisał: grunt orny kl. IVb o pow. 0,30 ha,

grunt rolny zabudowany na gruncie ornym kl. IVb o pow. 0,01 ha,

grunt rolny zabudowany na gruncie ornym kl. V o pow. 0,06 ha,

grunt orny kl. V o pow. 0,07 ha,

- ujawnił nową działkę nr [...] ark. mapy [...] o pow. 0,03 ha, stanowiącą część drogi publicznej, a jako władającego wpisał Gminę K., w tym wpisał – droga o pow. 0,03 ha.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż mając na względzie treść § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zobowiązujący starostę do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dokumentami i materiałami źródłowymi, wszczął postępowanie w sprawie ujawnienia w ewidencji wsi L. nowej działki nr [...], będącej drogą publiczną oraz zmiany graficznej prezentacji działki nr [...]. Zaznaczył, że podstawą do wszczęcia tegoż postępowania była dokumentacja sporządzona przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej na bazie akt zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Wskazał też, że w operacie założenia ewidencji gruntów wsi R. znajduje się szkic graniczny nr [...] będący załącznikiem graficznym do protokołu ustalenia granic zewnętrznych tej wsi na styku z obrębami L. i K.R . Ze szkicu tego jednoznacznie wynika, że wzdłuż granicy pomiędzy wsią R. a wsią L., na terenie wsi L. istnieje droga opisana jako "droga do K.". Nadto w operacie założenia ewidencji gruntów wsi L. znajdują się szkice polowe z bezpośredniego pomiaru na gruncie wykonane metodą klasyczną, oznaczone numerami 11 i 12, na których wykazano przedmiotową drogę we wsi L. oraz przedstawione są miary określające granice tej drogi. Miary te posłużyły obecnie do sporządzenia dokumentacji przeznaczonej do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów polegającej na ujawnieniu nowej działki nr [...] oraz zmianie północnej granicy działki nr [...], ponieważ przy pominięciu drogi grunt pod nią został włączony do działki nr [...] – obecnie [...]. Ujawniając drogę Starosta posiadał również informację od H. J. i geodety R. N., że droga ta faktycznie w terenie istnieje. Wspomniany geodeta wykonywał wyniesienie punktów granicznych ujawnionych w ewidencji gruntów na działce przylegającej do tej drogi, we wsi R. W . Starosta podał, że sprawdzono również, iż dalszy przebieg tej drogi pomiędzy wsiami R.W. i R. K. jest ujawniony w operacie ewidencji gruntów, gdzie droga istnieje jako osobna działka ewidencyjna. Pominięty został jedynie krótki jej fragment na styku trzech obrębów geodezyjnych tj. L., R. K. i R. W . Sprawdzono też dokumentację księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości D. i H. J., w której wpisana jest działka nr [...]. Okazało się, że oznaczenie nieruchomości w tej księdze nastąpiło na podstawie wyrysu i wypisu z ewidencji gruntów i budynków, a zatem została powielona taka sama sytuacja jak w tej ewidencji tzn. działka nr [...]obejmuje swoimi granicami również drogę.

Starosta zaznaczył, że H. J. nie wyraził zgody na proponowane w operacie geodezyjnym zmiany. Według niego droga publiczna powinna zostać utworzona częściowo z działki sąsiedniej tj. z działki nr [...], położonej w R. W. oraz działki nr [...]będącej jego własnością, a nie jak przyjął organ tylko z działki nr [...].

W dniu 1 kwietnia 2009r. pracownicy Urzędu Miasta i Gminy K. złożyli wniosek o ujawnienie w ewidencji gruntów działki nr [...], wskazując, iż jest to część drogi publicznej o nawierzchni nieutwardzonej, z której od wielu lat korzysta lokalna społeczność gminy i która łączy drogę gminną biegnącą z R. K. z drogą wojewódzką. Dalszy odcinek tej drogi stanowiący działkę nr [...] w obrębie geodezyjnym [...] o pow. 0,58 ha stanowi własność Gminy K. i ma założoną księgę wieczystą nr [...].

Starosta mając na uwadze fakt istnienia drogi w momencie założenia ewidencji dla wsi L., o czym świadczą sporządzone szkice graniczne i polowe z końca lat 50-tych XX wieku, uznał, że doszło do omyłkowego pominięcia jej jako oddzielnej działki i mimo sprzeciwu właściciela działki nr [...]orzekł jak w sentencji. Wyjaśnił jednocześnie, iż oparł się na posiadanym jednoznacznym materiale pomiarowym. Zaznaczył przy tym, że podczas zmiany północnej granicy działki nr [...]zweryfikował jej powierzchnię wykazaną w rejestrze gruntów. Była to powierzchnia obliczona graficznie na podstawie mapy ewidencyjnej, przy czym nieregularny kształt działki utrudniał wykonanie precyzyjnych obliczeń. Stąd też po zmianie granicy obliczono ponownie powierzchnię zmienionej działki nr [...] metodą graficzną, ale przy użyciu sprzętu komputerowego i postanowiono wprowadzić nowoobliczoną powierzchnię tej działki do rejestru gruntów.

D. i H. J. nie zgadzając się z powyższą decyzją wnieśli odwołanie, żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W pierwszej kolejności podnieśli, iż na skutek wydania zaskarżonej decyzji utworzono w części z gruntów stanowiących ich własność nową działkę geodezyjną nr [...]. Powyższe świadczy zatem o naruszeniu ich prawa własności. Wskazali, że nowoutworzona działka, wbrew twierdzeniom organu I instancji, nigdy nie była drogą publiczną, lecz została urządzona przez współwłaścicieli działek gruntów do niej przyległych w celu umożliwienia korzystania z dojazdu do gruntów, a także siedlisk położonych w jej obrębie. Ich zdaniem w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, na podstawie których możnaby było ustalić, że sporny odcinek drogi stanowi własność Skarbu Państwa. Tym samym brak było podstaw do podjęcia działań z urzędu w sprawie wprowadzenia przedmiotowych zmian. Odwołujący za dowolne i błędne uznali stanowisko Starosty jakoby posiadał on informację, że droga ta faktycznie w terenie istnieje, ponieważ poinformował o tym we wcześniejszych rozmowach H. J., a także geodeta R. N., który wykonywał wyniesienie punktów granicznych ujawnionych w ewidencji gruntów na działce przylegającej do tej drogi, we wsi R. W . Ich zdaniem, sprawą oczywistą jest, że stanu prawnego danej nieruchomości nie można ustalić na podstawie informacji i rozmów, a jedynie na podstawie stosownych tytułów własności.

Odwołujący podnieśli też, że nieprawdą jest, iż w latach 50-tych XX wieku doszło do omyłkowego pominięcia drogi jako odrębnej działki, twierdzenie to nie znajduje bowiem potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Reasumując D. i H. J. wskazali, ze nie można w wyniku postępowania administracyjnego dotyczącego wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów pozbawić prawa własności nieruchomości. Z racji tej, że nie składali wniosku o wprowadzenie przedmiotowych zmian, a Skarb Państwa nie jest właścicielem spornej nieruchomości brak było podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. decyzją z dnia [...] maja 2009r. Nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając ją wyjaśnił, iż sposób i tryb wprowadzania zmian danych do operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy art. 22 i 23 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (dalej: pgik) oraz rozdział 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja zaś operatu ewidencyjnego, w myśl § 45 ust. 1 rozporządzenia, następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji. Usuwanie zaś błędów i omyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie, sygn. III SA/Kr 187.08).

Zdaniem organu II instancji dopuszczalne jest dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków nie tylko w oparciu o dokumentacje wytworzone po wprowadzeniu w życie operatów ewidencyjnych, a mających na celu wyeliminowanie z baz błędów i omyłek, które zaistniały w procesie zakładania bądź odnowy ewidencji. Wskazał, że w wyroku z dnia 21 lutego 2006r., I OSK 437/2005 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wadliwa jest wykładnia, że ewidencja gruntów ma jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny. Przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków dają podstawy do dokonania ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych w prowadzonym w tym zakresie postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzja Starosty jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ I instancji ustalił, że część drogi łączącej wieś R. z wsią R. K. przebiegająca przez obręb L. od granicy obrębu L. do krawędzi drogi wojewódzkiej S.K. (działka nr [...]) nie została ujawniona na mapie ewidencyjnej. Na podstawie dokumentacji pomiarowej z ustalenia granic ewidencyjnych L., R. K. i R. zawartej w operacie od założenia ewidencji gruntów, przechowywanych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, ustalono przebieg granic brakującego odcinka drogi i wniesiono go na mapę ewidencyjną. Nowej działce nadano numer [...] i obliczono powierzchnię wynoszącą 0,03 ha. Organ skorygował również powierzchnię działki nr [...], bezpośrednio graniczącą od strony południowej z drogą, zastępując jej dotychczasową powierzchnię 0,39 ha nowo obliczoną powierzchnią 0,44 ha. Wskazał tez, że prawo własności działki nr [...] wchodzącej w skład drogi nabył decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 27 marca 2000r. Skarb Państwa. Na etapie regulacji drogi nie został ujawniony błąd powodujący, że droga kończy się na granicy obrębu R.K. i nie dochodzi do drogi wojewódzkiej S.-K . Analiza dokumentacji od założenia operatu ewidencyjnego z lat 1963-1968 pozwoliła jednoznacznie ustalić przebieg granic części drogi w obrębie L . Stan faktyczny na gruncie (istnienie pasa drogowego) potwierdził operat pomiarowy ze wznowienia punktów granicznych północnej granicy pominiętego odcinka drogi z działką nr 48, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzony przez geodetę R. N . Aktualny przebieg drogi w nieznacznym stopniu odbiega od stanu wynikającego z dokumentów pomiarowych od założenia ewidencji gruntów. Mając jednak na względzie fakt, że prawo własności do działki nr [...] poprzednicy prawni D.i H. J. L. i K. B. nabyli aktem własności ziemi z 31 sierpnia 1974r., za zgodne z prawem uznano ujawnienie granicy drogi z czasu określenia stanu faktycznego przebiegu drogi poprzedzającego regulację stanu prawnego działki n 22. Zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) stan posiadania rolników oraz powierzchnię nieruchomości określa się według danych zawartych w ewidencji gruntów z uwzględnieniem zmian w stanie samoistnego posiadania, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Tym samym małżonkowi B. nie mogli się uwłaszczyć na nieruchomościach, które nie były w ich samoistnym posiadaniu. Zasięg samoistnego posiadania wynika zaś z danych pomiarowych faktycznego przebiegu drogi, wykorzystanych przez organ I instancji przy korekcie stwierdzonego błędu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że działka nr [...] w dacie uwłaszczenia miała powierzchnię ewidencyjna 0,55 ha. W wyniku podziału dokonanego w 1997r. działkę nr [...] podzielono na działki nr [...] o pow. 0,1609 ha i działkę nr [...] o pow. 0,39 ha. Powierzchnia działki nr [...] obliczona została przez odjęcie od ogólnej powierzchni działki określonej mało dokładną metodą graficzną powierzchni działki nowo wydzielonej nr [...], której powierzchnia została wydzielona metoda analityczną, w oparciu o współrzędne punktów granicznych pomierzonych na gruncie. Z wyników obliczeń powierzchni działki nr [...] przez organ I instancji, po korekcie granic drogi i obliczeniu jej powierzchni, działka ta w aktualnych granicach ewidencyjnych ma pow. 0,44 ha. Oznacza to, że nie uległa ona zmniejszeniu, co sugerowałoby ujawnienie przez organ nowego odcinka granicy drogi. Stanowi to również potwierdzenie prawidłowości dokonanych ustaleń przez organy i niewprowadzenia ich działaniem zmiany zasięgu prawa własności do działki nr [...], lecz jedynie wprowadzenia zmiany graficznej prezentacji granic działki nr [...]na mapie ewidencyjnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa własności organ odwoławczy stwierdził, że zmiany przebiegu granic nieruchomości, związane ze zmianą stanu prawnego, zaistniałe po założeniu ewidencji gruntów, należy regulować w trybach do tego przewidzianych prawem, bądź to w trybie administracyjnym, bądź na drodze postępowania cywilnego. Ostateczne zaś rozstrzygnięcia właściwych organów będą podstawą do dokonania zmian w operacie ewidencyjnym.

D. i H. J. wnieśli skargę na powyższą decyzję organu II instancji, podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto wskazali, że od północnej strony działki przebiega granica z działką Pana B., przy której skarżący w odległości 3,60 m mają pobudowany garaż. Z tej właśnie strony gmina K. chce zabrać fragment działki o szerokości 3 m. Skarżący podnieśli, że w 2002r. nie otrzymaliby pozwolenia na budowę garażu, gdyby rzeczywiście istniała tam droga. Wskazali, że droga od R. kończyła się przy budynkach Pana W . W 2000r. przedłużono drogę do gruntów skarżących kosztem darowizny ziemi Pana W . Obecnie Gmina K. bezprawnie chce przedłużyć drogę przez grunty skarżących do drogi wojewódzkiej. Na mapie zasadniczej w obrębie L. gmina K. przy działce nr [...]od strony północnej nie figuruje żadna droga. Skarżący podali, że w 2008r. jesienią Pan B. wznowił punkty graniczne. Skarżący H. J. oświadczył, że podpisał przebieg granicy przy geodecie R. N . Wskazał, że prawidłowa droga do działki Pana W. prowadzi od strony R., co jest krótszym odcinkiem do asfaltu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto odnosząc się do zarzutu, iż na mapie zasadniczej nie została naniesiona droga uznał, że twierdzenie to nie odpowiada prawdzie, bowiem na kopii sekcji mapy zasadniczej w skali 1:1000 nr 425.311.052 jest wkreślona (linią przerywaną) granica użytku gruntowego – droga, zgodnie z jej faktycznym przebiegiem na gruncie. Północną krawędź drogi wyznacza granica działki nr [...], natomiast południową – granica użytku gruntowego. Ustosunkowując się zaś do kwestii uczestniczenia przez skarżących przy wznowieniu znaków granicznych działki nr [...] organ wskazał, iż nieprawidłowe zawiadomienie ich przez geodetę o tych czynnościach przeprowadzonych na gruncie nie może skutkować przypisaniem im nowego zasięgu prawa własności, skoro zasięg ten jednoznacznie określają historyczne dokumenty pomiarowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2009r. zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy na czym polega istota ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Regulacje te stanowiły bowiem materialnoprawną podstawę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

W myśl art. 2 pkt 8 pgik ewidencja gruntów i budynków polega na stworzeniu jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy w ewidencji gruntów wskazuje się informacje dotyczące m.in.:

- położenia gruntów, ich granic i powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład którego wchodzą grunty,

- właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby prawne i fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części.

Stosownie do przepisów § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:

1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,

2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,

3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,

4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy w myśl przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia prawa podmiotowe właścicielskie do gruntów objętych ewidencją, a także wynikające z użytkowania wieczystego, zarządu lub trwałego zarządu nieruchomościami, użytkowania gruntów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz dzierżawy zgłoszonej do ewidencji, podlegają uwidocznieniu w ewidencji wyłącznie na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

2) prawomocnych orzeczeń sądowych,

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,

4) ostatecznych decyzji administracyjnych,

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,

6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Treść ostatnio powołanego przepisu enumeratywnie wskazującego podstawy nanoszenia zmian podmiotowych w ewidencji odczytywana w powiązaniu z treścią § 46 ust. 2 rozporządzenia określającego przypadki wprowadzania zmian do ewidencji z urzędu, pozwala stwierdzić, że zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych (§ 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia) mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych (numeracji działek, oznaczenia budynku, czy powierzchni gruntu) i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19 lutego 2008r., II SA/Bk 636/07, Lex nr 480114). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego (w tym szczególnie prawa własności), mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2002r., IV SA/Wa 896/06, Lex nr 255795 oraz wyrok NSA z 19 marca 2003r., II SA 1018/02, Lex nr 156374). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wpis zmian do ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2007r., IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA z 20 listopada 1998r., II SA 914/98, Lex nr 41816, ).

Sądowi orzekającemu w niniejszym składzie znany jest również powołany przez organ odwoławczy pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2006r. w sprawie o sygn. akt I OSK 473/05, zgodnie z którym "wadliwa jest wykładnia, że ewidencja gruntów ma jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny. Przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów dają bowiem podstawę do dokonania ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych w prowadzonym w tym zakresie postępowaniu administracyjnym." Stwierdzić należy, że w powołanym wyroku nie wskazano motywów, które przemawiałyby za tak postawioną tezą, w związku z czym Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie trudno jest z poglądem tym polemizować.

Stwierdzić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy lub innych osób do gruntu, budynku lub lokalu. Dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993r., II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008r., IV SA/Wa 94/08, Lex nr 477578, wyrok NSa z dnia 16 kwietnia 1998r., II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok z dnia 20 sierpnia 1998r., II SA 766/98, Lex nr 82005). Co więcej dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2008r., II Sa/GL 643/07, Lex nr 485843). Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma wyłącznie charakter informacyjny.

Powyższe rozważania potwierdzają tezę skarżących, iż brak było podstaw do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wydzieleniu z należącej do nich działki rolnej nr [...], położonej we wsi L., działki nr [...] jako część drogi publicznej i jako władającego nowo powstałą działką wpisanie Gminy K . Po pierwsze przypomnieć należy, iż organy orzekające dokonały zmiany numeracji i powierzchni działki rolnej nr [...]o pow. 0,39 ha na działkę o nr [...]i pow. 0,44 ha oraz ujawniły nową działkę nr [...] o pow. 0,03 ha wskazując, iż stanowi ona drogę publiczną. Zmiany ta zostały dokonane z urzędu, w oparciu o "szkic graniczny nr 5 – załącznik do protokołu ustalenia granic gruntów wsi R. z 25.5.1958r." niewiadomego pochodzenia (brak podpisu pod szkicem), dwa szkice polowe – nr 11 i 12 również pochodzące z niewiadomego źródła. W ocenie Sądu w oparciu o zgromadzone w sprawie akta nie sposób ustalić, czy szkice te stanowią opracowania geodezyjno-kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a tym samym nie można przyjąć by stanowiły wiarygodne – określone w § 46 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - źródło do wprowadzenia przedmiotowych zmian.

Poza tym, nawet gdyby przyjąć, że powołane szkice stanowią fragment opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu to i tak – jak już wyżej wykazano - zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych (§ 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia) mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych (numeracji działek, oznaczenia budynku, czy powierzchni gruntu), nie mogą zaś uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu (§ 12 ust. 1 rozporządzenia). Tymczasem organy orzekające zmieniając granice działki nr [...] i jej powierzchnię jednocześnie ujawniły nową działkę (nr [...] ), uznając, że władającym nią jest Gmina K . Dokonały tym samym niedopuszczalnej zmiany podmiotowej. Wprowadzono bowiem wpis Gminy K. jako władającego działką nr [...] wydzieloną z nieruchomości skarżących mimo braku zaistnienia któregokolwiek ze zdarzeń prawnych, wymienionych w § 12 ust. 1 rozporządzenia jako podstawy wpisów do ewidencji praw podmiotowych.

Ponadto stwierdzić należy, że organy uznając Gminę K. za "władającego" działką nr [...] w żaden sposób nie wykazały, by Gmina posiadała jakikolwiek tytuł prawny do tej działki. Wprawdzie przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie definiują pojęcia "władającego", to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jest "władającym" jest osoba fizyczna lub prawna, która ma odpowiedni tytuł prawny do władania gruntem pochodzącym od jego właściciela lub wynikający z aktu notarialnego, orzeczenia sądowego lub administracyjnego (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 1999r., II SA 1007/99, Lex nr 46218, wyrok NSA z 6 listopada 2001r., II SA 2099/00, Lex nr 82005). Z akt sprawy nie wynika zaś, by Gmina K. uzyskała jakikolwiek tytuł prawny do władania nowo powstała działką nr [...]. W protokole z 1 kwietnia 2009r. pracownicy Urzędu Miasta i Gminy K. K. B. i G. N. oświadczyły zaś, że "po ujawnieniu działki nr [...] w operacie ewidencji gruntów wsi L. Gmina K. przystąpi do procedury skomunalizowania w/w działki", co potwierdza tezę, że Gmina nie posiadała tytułu prawnego do tej działki.

Nadto zauważyć należy, że przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego w przypadku istnienia sporu o przebieg granic pomiędzy nieruchomościami przewidują procedurę rozgraniczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pgik rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego wyraźnie odróżniają bowiem regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntów (art. 20-26) od problematyki rozgraniczania nieruchomości (art. 29-39). W pierwszym wypadku chodzi o naniesienie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, co ma charakter informacyjny. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic między nimi przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych gruntów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenie odpowiednich dokumentów. Jeżeli zatem istnieją wątpliwości co do przebiegu północnej granicy działki nr [...]położonej we wsi L. (po zmianie nr [...]), a Gmina K. żąda ujawnienia nowej działki jako fragmentu drogi publicznej, to strony mogą zwrócić się do Burmistrza K. o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego (art. 30 ust. 1 pgik).

Mając na względzie wykazane naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny – mając na względzie przepis art. 153 p.s.a. - uwzględnić ocenę prawną i wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a., a o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.

/-/ B. Drzazga /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

br