Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4441/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 1 lit.d; § 6 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 6, § 19 pkt 6
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi Ż. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) września 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom"; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Ż. C. kwotę 5117 zł (pięć tysięcy sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ż. C. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") złożyła 17 sierpnia 2010 r., w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej także: "organ I instancji", "Dyrektor OR") przyznał Wnioskodawczyni pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków tj. uzupełnienia wykształcenia w terminie 3 lat od daty doręczenia decyzji, co nastąpiło 2 grudnia 2010 r. Pomoc finansowa została wypłacona 3 czerwca 2011 r.

Strona w dniu 30 grudnia 2013 r. złożyła w OR ARiMR świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie, wystawione przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w G. w dniu [...] grudnia 2013 r. w zakresie jednej kwalifikacji R.03-Prowadzenie produkcji rolniczej. Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. Dyrektor OR poinformował Stronę, że przedłożony dokument nie potwierdza realizacji zobowiązania tj. uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji, co powinno nastąpić do 2 grudnia 2013 r.

Strona w dniu 27 stycznia 2014 r. złożyła w OR ARiMR dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rolnik, wystawiony w dniu [...] stycznia 2014 r. przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w G., nie odnosząc się do w/w pisma Dyrektora.

Natomiast 29 stycznia 2014 r. Strona złożyła do OR ARiMR wyjaśnienia do pisma z dnia 17 stycznia 2014 r. i załączyła kopię dyplomu, indywidualny harmonogram zdawania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w zakresie kwalifikacji R.03-Prowadzenie produkcji rolniczej oraz kopie wniosku z datą wpływu do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w dniu 25 stycznia 2013 r. o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego.

Skarżąca wyjaśniła, iż z powodów od niej niezależnych Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w G. nie przeprowadziła egzaminu w pierwotnie zakładanych terminach, tj. w czerwcu i sierpniu 2013 roku.

Dyrektor OR ARiMR pismem z dnia 9 lutego 2015 r. poinformował Stronę o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności. W odpowiedzi Strona złożyła zaświadczenie Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w G. informujące, iż w dniu 15 października 2013 r. zdawała Ona część pisemną egzaminu, a 10 listopada 2013 r. zdawała część ustną egzaminu.

Dyrektor OR ARiMR wydał [...] czerwca 2015 r. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000,00 zł. Strona złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

Po jego rozpoznaniu, decyzją nr [...] z [...] września 2015 r., wydaną na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.; dalej "k.p.a."), w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438; dalej: "ustawa o ARiMR"), Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji powołał przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, Nr 201, z późn. zm.; dalej: "Rozporządzenie"). Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d Rozporządzenia, pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest przyznawana osobie fizycznej, która posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Natomiast zgodnie z § 6 ust. 3 Rozporządzenia, osobie nieposiadającej kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. 1, może być przyznana pomoc, jeżeli zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Paragraf 18 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia wskazuje, iż w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 3 tj. osób nieposiadających kwalifikacji rolniczych, należy uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Stosownie zaś do § 19 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, beneficjent powinien przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy - w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 3.

Przenosząc powyższe przepisy na grunt przedmiotowej prawy, organ II instancji zaznaczył, że termin na uzupełnienie wykształcenia przez Wnioskodawczynię upływał 2 grudnia 2013 r., a termin na dostarczenie dokumentu, upływał 31 stycznia 2014 r. W ocenie zarówno Dyrektora, jak i Prezesa ARiMR, przedłożone 30 grudnia 2013 r. świadectwo potwierdzające kwalifikacje zawodowe w zawodzie R.03 Prowadzenie produkcji rolniczej wydane w dniu 20.12.2013 r. było niewystarczające dla potwierdzenia uzupełnienie wykształcenia. Takim dokumentem w ocenie organów jest dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie rolnik. Prezes ARiMR nie kwestionuje, iż Strona zdawała egzaminy w terminie przez dniem, w którym zobowiązana była do uzupełnienia wykształcenia, jednakże z dostarczonych dokumentów nie wynika, aby w tym terminie ostatecznie zdała egzaminy i dopełniła warunek związany z uzupełnieniem wykształcenia. Natomiast na postawie przedłożonego dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe uznać należy, iż uzyskała kwalifikacje w zawodzie rolnik w dniu [...] stycznia 2014 r. i nastąpiło to po ww. terminie wynikającym z Rozporządzenia.

Ponadto organ zaznaczył, ze w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.; dalej: Rozporządzenie 1974/2006), ani też w § 22 ust. 1 Rozporządzenia, stanowiących kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będzie wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej.

Organ nie uwzględnił przy tym zarzutów Strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Nie zgodził się również ze stwierdzeniem, iż zdanie egzaminów zawodowych jest równoznaczne z uzupełnieniem kwalifikacji zawodowych. Podkreślono, że Strona zapoznała się z warunkami przyznania pomocy i miała świadomość terminów, w jakich musi nastąpić uzupełnienie kwalifikacji.

Decyzja Prezesa stała się przedmiotem skargi Skarżącej złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła ona o jej uchylenie. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. art. 6. art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz.U.2013 poz. 173 ze zm.; dalej: "ustawa o wspieraniu"), polegające na pominięciu przepisów prawa określających procedury organizowania przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie oraz dotyczących wydawania świadectw i dyplomów państwowych, co doprowadziło do nieuwzględnienia i wydania decyzji z pominięciem Istotnych przepisów prawa;

2. art. 6. art. 7. art. 8 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art 21 ust. 1 i ust 2 pkt. 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie tj. niezwróceniu się do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w G. celem uzyskania informacji o dacie ustalenia i ogłoszenia wyników egzaminu zawodowego, tym samym uzupełnienia przez Skarżącą wykształcenia oraz celem wyjaśnienia dlaczego egzamin zawodowy eksternistyczny nie odbył się w pierwotnym terminie tj. od 17 czerwca do 9 sierpnia 2013 r., a dopiero w październiku i listopadzie 2013r., co skutkowało wydaniem błędnej decyzji;

3. art. 10 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu, polegające na niepoinformowaniu Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji i tym samym uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się;

4. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 357) w zw. z art. 76 k.p.a. w zw. z ust. 7 pkt. 2 i 3 załącznika do Rozporządzenia, poprzez ich niezastosowanie co doprowadziło do błędnego uznania, że data wydania świadectwa potwierdzającego kwalifikacje zawodowe jest tożsama z datą zdania egzaminu zawodowego (uzupełnienia wykształcenia), podczas gdy świadectwo jako dokument urzędowy jedynie deklaruje fakt zdania egzaminu a data zamieszczona na świadectwie jest datą wystawienia świadectwa a nie datą zdania egzaminu (uzupełnienia wykształcenia);

5. § 10a pkt. 1 i 2. § 10b pkt. 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 893) poprzez ich niezastosowanie co doprowadziło do błędnego utożsamienia daty wydania świadectwa i dyplomu z datą zdania egzaminu (uzupełnienia wykształcenia);

6. pkt. IV dokumentu z października 2012 r. ustalonego i zatwierdzonego przez Dyrektorów komisji okręgowych i Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej pt: "procedury organizowania i przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe od 2013 roku" (zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie) poprzez jego nieuwzględnienie i błędne przyjęcie, że data wydania dyplomu jest tożsama z datą zdania egzaminu (uzupełnienia wykształcenia); d. § 1 pkt. 7. 10 1 § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2014r., poz. 501) poprzez ich błędną interpretację co w zestawieniu z brakiem uwzględnienia przez organ faktu złożenia przez skarżącego wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego już w dniu 25.01.2013r. i faktu nieprzeprowadzenia egzaminu eksternistycznego przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w pierwotnym terminie nie z winy Skarżącej, doprowadziło do błędnego wniosku o obowiązku zwrotu przez skarżącego należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uzasadnia uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000,00 zł.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1).

Wypłacone nienależnie skarżącemu środki pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 - 2 ustawy.

Powyższą płatność Skarżąca otrzymała na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, Nr 201, z późn. zm.).

Zgodnie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d) Rozporządzenia - powyższa pomoc finansowa jest przyznawana osobie fizycznej, która posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

Stosowanie do § 6 ust. 3 Rozporządzenia - osobie nieposiadającej kwalifikacji zawodowych (...), może być przyznana pomoc, jeżeli zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.

W myśl §18 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia - beneficjent powinien uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy - w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 3.

Zgodnie z § 19 pkt 6 rozporządzenia - beneficjent powinien przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że w sprawie jest bezsporne, iż Skarżącej w dniu 2 grudnia 2010 r. została doręczona decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] o przyznaniu wnioskowanej pomocy finansowej. W decyzji tej Skarżąca została pouczona o konieczności uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat od dnia doręczenia decyzji (tj. do 2 grudnia 2013 r.).

Dokument o uzupełnieniu wykształcenia powinien zostać przedłożony w ARiMR w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, czyli do 31 stycznia 2014 r. Nie jest w sprawie kwestionowane, że w dniu 29 stycznia 2014 r. Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rolnik wystawiony przez Okręgową Komisją Egzaminacyjną w G. w dniu [...] stycznia 2014 r.

Prezes ARiMR stanął na stanowisku, iż uzupełnienie przez Stronę wykształcenia nastąpiło po upływie terminu wskazanego przepisami prawa, tj. po upływie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Decyzja o przyznaniu pomocy została doręczona w dniu 2 grudnia 2010 r., zatem termin na uzupełnienie wykształcenia minął w dniu 2 grudnia 2013 r. Tym samym uznał, iż Skarżąca nie dopełniła warunków wskazanych w ww. przepisach § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego. tj. w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, nie uzupełniła wykształcenia.

Jednocześnie organ II instancji nie kwestionował faktu, iż Strona zdawała egzaminy w terminie przed dniem, w którym zobowiązana była do uzupełnienia wykształcenia tj. przed 2 grudnia 2013 r. jednakże w jego opinii z dostarczonych dokumentów nie wynika, aby w tym terminie ostatecznie Skarżąca zdała egzaminy i dopełniła warunek związany z uzupełnieniem wykształcenia.

Zdaniem Sądu, z powyższym stanowiskiem organu administracji nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia wystawione przez Okręgową Komisję Egzaminacyjna w G., z którego wynika, iż egzaminy Skarżącej - pisemny i praktyczny, odbyły się odpowiednio w dniu 15 października 2013r. i 10 listopada 2013 r., a więc przed upływem przepisanego trzyletniego terminu do uzupełnienia wykształcenia tj. w przypadku Skarżącej przed dniem 2 grudnia 2013 r.

Skarżąca w skardze podniosła, iż w momencie przystąpienia do egzaminu i oddania swoich prac egzaminacyjnych członkom komisji egzaminacyjnej, nie miała ona możliwości zmiany swoich odpowiedzi, innymi słowy nie miała wpływu na powodzenie bądź nie, tego egzaminu. Stosownie do procedury organizowania egzaminu, wyniki egzaminu są ustalana na podstawie odczytanych elektronicznie kart odpowiedzi. Sprawdzenie pracy zdającego i ustalenie wyniku egzaminu leży w gestii okręgowej komisji egzaminacyjnej, która najpierw ustala wynik egzaminu, następnie na podstawie ustalonego wyniku przez komisję, dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej wystawia i wydaje dokumenty potwierdzające ustalony wynik egzaminu - świadectwo i na wniosek zdającego dyplom.

Organ administracji w żaden sposób nie zweryfikował powyższych twierdzeń Skarżącej podnoszonych zarówno w trakcie postępowania, jak i w skardze. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia, nakazującego zwrot 100 % kwoty pomocy za nieuzupełnienie wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.

W opinii Sądu, ze składanych w toku postępowania przez Skarżącą dokumentów wynika jednoznacznie, iż przed 2 grudnia 2013 r. zdała ona egzaminy i dopełniła warunek związany z uzupełnieniem wykształcenia. Skoro Skarżąca zdała egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rolnik i uzyskała dyplom wydany przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w G., to uzyskany dyplom stanowi zatem jedynie potwierdza posiadanie przygotowania zawodowego, a nie konstytuuje je. Dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rolnik jest tylko aktem potwierdzającym, a więc zaświadczającym o określonych zdarzeniach faktycznych. Fakt, że przed 2 grudnia 2013 r. OKE w G. nie wystawiła dyplomu, nie powinien mieć negatywnych konsekwencji dla Skarżącej w postaci decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

W ocenie Sądu, nie może być tak, że o tym czy Skarżąca ma zwrócić pomoc finansową w kwocie 75 000,00 zł, wydaną co należy podkreślić w ramach prowadzonej działalności rolniczej na sprzęt rolniczy, nawozy, paliwo - decydować ma moment, w jakim OKE wytworzy bądź nie dyplom.

W przekonaniu Sądu, organ ARiMR powinien oceniać spełnienie przesłanek w zakresie dopełnienia warunku związanego z uzupełnieniem wykształcenia w dacie zdania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie rolnik, do którego dopuszczany jest kandydat spełniający wymagania wskazane w przepisach prawa do uzyskania uprawnienia. Pozytywny wynik egzaminu kończy etap realizacji przez Stronę warunku związanego z uzupełnieniem wykształcenia.

Słusznie wskazano w skardze, iż data zdania egzaminu (uzupełnienia wykształcenia) nie jest tożsama z datą wydania świadectwa czy też dyplomu i że dokumenty te mają wyłącznie charakter potwierdzający fakt zdania egzaminu (uzupełnienia wykształcenia). Należy zauważyć, że prawodawca w Rozporządzeniu odróżnił uzupełnienie wykształcenia od faktu uzyskania dokumentów, które wyłącznie potwierdzają zdobyte wykształcenie.

W związku z powyższym, wobec uzupełnienia wykształcenia przez Skarżącą w ciągu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i przedłożenia dokumentu o którym mowa w § 19 pkt 6 rozporządzenia w terminie do 31 stycznia 2014 r., organ nie miał podstawy do żądania zwrotu całej wypłaconej kwoty pomocy (tj. 75.000 zł).

Jeżeli jednak organ II instancji miał wątpliwości co do momentu, jak to ujął w zaskarżonej decyzji kiedy "ostatecznie Skarżąca zdała egzaminy" mógł zweryfikować twierdzenia Skarżącej, w szczególności poprzez zwrócenie się do OKE w G. o wyjaśnienie okoliczności związanych z egzaminem Skarżącej. Prezes ARiMR tego nie uczynił.

W ponownym postępowaniu można zatem zweryfikować informacje i twierdzenia w tym zakresie przedkładane przez Stronę, jeżeli organ administracji posiada oczywiście wątpliwości co do ich zakresu i treści.

Sąd zauważa również, iż w wyjaśnieniach z dnia 15 listopada 2013 r. Strona podała, iż z powodu braku możliwości ukończenia w terminie studiów zmieniła ona oświadczenie o sposobie uzupełnienia wykształcenia wskazując, iż przystąpi do egzaminu eksternistycznego potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie rolnik R.03 - Prowadzenie produkcji rolniczej, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi w wymaganym okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji, tj. do dnia 2 grudnia 2013 r.

Należy podkreślić, iż Skarżąca rozpoczęła naukę w [...] Szkole Wyższej na kierunku Architektura Krajobrazu już 1 października 2010 r. Tym samym całkowicie niezasadne jest stanowisko prezentowane przez organ I instancji, iż dopiero w 2013 r. przystąpiła do uzupełnienia wykształcenia.

Zgodnie z § 22 ust. 1 Rozporządzenia, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:

a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,

b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,

c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,

d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,

rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta;

2) niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.

W myśl § 22 ust. 2 Rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są w szczególności:

zaświadczenie wydane przez dyrektora szkoły lub zaświadczenie z uczelni o zakończeniu lub przewidywanym zakończeniu nauki i uzyskaniu świadectwa lub dyplomu;

kopia wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia;

kopia deklaracji dotyczącej przystąpienia do egzaminu zawodowego wraz z potwierdzeniem jej złożenia.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca podjęła naukę już w 2010 r., o czym organ wiedział (fakt ten został przez Skarżącą udokumentowany). Skarżąca przedstawiła kopię wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z pieczątka Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w G. potwierdzającą datę wpływu wniosku na dzień 25 stycznia 2013 r.

Ponadto, Skarżąca wskazała, iż egzamin eksternistyczny miał został przeprowadzony w dniach od 17 czerwca do 9 sierpnia 2013 r. Wyłącznie ze względów niezależnych od Skarżącej, a występujących po stronie Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w G., egzamin odbył się w terminie późniejszym, w dniach 15 października 2013 r. (część pisemna) i 10 listopada 2013 r. (część praktyczna).

W § 3 rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 501) jednoznacznie wskazano, że przepisy znowelizowane, w szczególności dotyczące wydłużonego terminu (o 9 miesięcy) do uzupełnienia wykształcenia mają zastosowanie do beneficjentów, którym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia upłynęły terminy na spełnienie warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia, w tym wypadku do Skarżącej.

Organ II instancji uznał, iż w sprawie Skarżącej nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w ww. przepisach prawa. Prezes ARiMR wskazał, iż Strona podejmując decyzję o zmianie sposobu uzupełnienia wykształcenia miała pełną świadomości ciążącego na niej zobowiązania i terminu w jakim winna się z niego wywiązać i nie informowała organu I instancji o zagrożeniach związanych z realizacją zobowiązania.

W związku z powyższym stanowiskiem Prezesa ARiMR rodzi się pytanie o jakich zagrożeniach związanych z realizacją zobowiązania Skarżąca powinna informować organ I instancji. Gdyby przyjąć za prawidłowe stanowisko organu, to Skarżąca z ostrożności powinna powiadomić organ, iż np. egzamin eksternistyczny potencjalnie nie zostanie przeprowadzony w terminie ustalonym wcześnie przez OKE, czy też komisja egzaminacyjna będzie długo wystawiać dyplomy, czyli Strona z góry powinna niejako zabezpieczać się przez potencjalnie niekorzystnym działaniem organu państwowego tj. OKE w G..

W ocenie Sądu, Skarżąca w sposób wystarczający poinformowała organ I instancji, iż zdaje egzaminy eksternistyczne oraz, że musi zmienić sposób uzupełnienia wykształcenia, gdyż termin obrony zaplanowano na luty 2014 r., czyli po dniu 2 grudnia 2013 r. Następnie do dnia 31 stycznia 2014 r. dostarczyła dokument potwierdzający zdobycie wykształcenia rolniczego zgodnie ze swoim oświadczeniem złożonym w piśmie z dnia 15 listopada 2013 r.

Zważywszy na to, zdaniem Sądu, Skarżąca mogła również wypełnić przesłanki uzupełnienia wykształcenia w wydłużonym terminie 9 miesięcy, ponadto podjęła naukę bezpośrednio po otrzymaniu decyzji o przyznaniu pomocy.

Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający weźmie pod uwagę przedstawione przez Sąd stanowisko w sprawie uzupełnienia przez Skarżącą w terminie do dnia 2 grudnia 2013 r. wykształcenia do czego zobowiązana była w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiana startu młodym rolnikom".

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a.