Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 868/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W. W., I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotyczącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] datowanej na [...] stycznia 2015 r. znak [...], 3. odrzuca skargę w pozostałej części, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz I. W. i W. W. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2011 r. [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego Iwonie i W. W. w prawo własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] KM o powierzchni 0,0768 ha, oraz ustalił opłatę za przekształcenie, po zastosowaniu 90% bonifikaty, w kwocie [...]zł.

Wnioskiem z [...] czerwca 2014r. Iwona i W. W. zwrócili się do organu o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1,2 i 5 k.p.a. i wydanie decyzji administracyjnej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z nabytą [...] kwietnia 2004 r. ekspektatywą maksymalnie ukształtowaną prawa własności.

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. [...], po wcześniejszym wznowieniu postępowania postanowieniem z [...] lipca 2014 r., Prezydent Miasta [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] października 2011r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z uwagi na stwierdzenie złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Organ jednocześnie wskazał, że nie znalazł przesłanek do uchylenia kwestionowanej decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a., co skutkowało odmową jej uchylenia.

Na skutek odwołania Iwony i W. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. SKO wskazało, że prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego sprecyzowania wniosku przez wnioskodawców oraz zbadania przez organ pierwszej instancji terminowości jego złożenia z uwagi na treść art. 148 § 1 k.p.a. Przed ustaleniem tych okoliczności odniesienie się do zarzutów merytorycznych wniosku o wznowienie, w ocenie SKO było przedwczesne.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta [...], decyzją z [...] stycznia 2015 r. [...], ponownie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2011 r. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ponownie wyjaśnił, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu wynikającego z art. 148 § k.p.a., a podstawy wznowienia podane przez wnioskujących, na podstawie wskazanych przez nich okoliczności i dowodów, nie pozwalały na uchylenie decyzji ostatecznej. W ocenie organu wnioskujący nie wskazali dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a które w późniejszym czasie okazały się fałszywe. Nie wykazali, że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, jak również nie przedstawili nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów dających podstawę wznowienia postępowania w sprawie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że przed dniem [...] maja 1990 r. strony podjęły działania zmierzające do zabudowy nieruchomości na cele mieszkaniowe, które można byłoby uznać za spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113 poz. 1209).

W związku z odwołaniem Iwony i W. W., decyzją z [...] marca 2015 r. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło powyższą decyzję z [...] stycznia 2015 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Prezydent Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Organ dokonał ponownej oceny wniosku stwierdzając, że podanie o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. zostało złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Uwzględniając zażalenie skarżących, SKO postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. (znak KO.411.692-693.2015) uchyliło wskazane postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po kolejnym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z [...] lipca 2015 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta [...] ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zakończonej decyzją ostateczną z [...] października 2011 r.

Postanowieniem z [...] września 2015 r. (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższe postanowienie.

Wyrokiem z 15 czerwca 2016 r. sygn. II SA/Bd 1350/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę I. W. i W. W. na powyższe postanowienie SKO we [...]. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. i I. W. wyrokiem z 28 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 102/17.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu [...] maja 2020 r.) W. W. zwróci się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...], [...], "fałszywie antydatowanej na dzień [...] stycznia 2015 r.", wydanej z rażącym naruszeniem prawa, stwierdzającej nieprawdę co do stanu faktycznego, adresowanej do I. i W. małżonków W. . Jednocześnie zgłosił żądanie wznowienia postępowania lub kontynuowania wznowionego postępowania z urzędu, z uwagi na kluczową okoliczność ustaloną przez Sąd Rejonowy we [...], a ujawnioną w postanowieniu Sądu jw. pod sygn. akt II Kp 13/19 z dnia 27 czerwca 2019 r. Na podstawie art. 156 §1 pkt 2 i 7 organ wyższego stopnia stwierdza nieważność decyzji administracyjnej, jeśli, między innymi, decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz gdy zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Decyzją z [...] lipca 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a.") odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2015 r. [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2011 r. nr [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] KM 21 o pow. 0,0768ha.

W uzasadnieniu organ wskazał nadzwyczajny charakter postępowania nieważnościowego, którego celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym przesłanki nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły. Dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, szczególnie z powodu rażącego naruszenia prawa, rozstrzygający jest stan prawny z dnia wydania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć tylko jasne i niedwuznaczne przekroczenie prawa i to takie, które z uwagi na jego skutki powoduje, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym (wyrok NSA z dnia 26 maja 2015 r. - II OSK 25" 3/13 - nie publ.). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Organ zwrócił również uwagę na niekonkurencyjność nadzwyczajnych trybów postępowania.

Odnosząc się do zarzucanych we wniosku przyczyn nieważności kwestionowanej decyzji Prezydenta [...] że odnośnie nieprawidłowej daty decyzji (wpisano [...] stycznia 2015 r., a powinno być [...] stycznia 2015 r.), co zdaniem wnioskodawcy opartym na stanowisku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. stanowi o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, Kolegium nie podzieliło tego stanowiska.

Organ wskazał, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą - w zasadzie - z dniem wydania decyzji pisemnych żadnych skutków prawnych. Decyzja taka wywołuje skutki z dniem jej doręczenia (art. 110 k.p.a.). Oznaczenie zaś daty decyzji jest doniosłe z tego tylko względu, że dla oceny legalności decyzji przez sąd administracyjny miarodajny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji (np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 1982 r., ISA/Kr 664/82, ONSA , nr 2, poz.106 ). W omawianej sprawie zarówno stan prawny jak i faktyczny nie uległ zmianie stąd też - błąd w oznaczeniu daty za doniosły uznany być nie może." Za wyrokiem NSA z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1247/10 organ wskazał, że błędnie ujęta data wydania decyzji powinna być usunięta w trybie art.113 k.p.a. Prawną podstawą badanej decyzji, wydanej w trybie wznowienia postępowania, były art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1,2 i 5 k.p.a. oraz art. 1 ust 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Odmowa uchylenia decyzji ostatecznej wynikała z ustalenia przez organ braku podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. Między datą - [...] stycznia 2015 r., a [...] stycznia 2015 r., stan prawny stanowiący podstawę wydania badanej decyzji nie uległ zmianie. Nie zmieniły się przepisy proceduralne i przepisy k.p.a., uchylony pozostawał również art. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, na podstawie której organ - na wniosek stron decyzją z dnia [...] października 2011 r. - przekształcił prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nie była zmieniana. Oznacza to, że stan prawny i faktyczny w dniach [...] i [...] stycznia 2015r. był taki sam. Błędne określenie daty badanej decyzji (antydatowanie - jak podaje Wnioskodawca we wniosku) nie miało więc w tym wypadku żadnego wpływu na jej treść. Kolegium dodało że o rażącym naruszeniu przepisów proceduralnych (w tym przypadku - w kontekście art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a.) można byłoby twierdzić wyłącznie w sytuacji, gdyby naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, co w badanej sprawie nie za chodzi. Analizując prawidłowość zastosowania przez organ art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Kolegium wskazało, że w sytuacji, gdy wyniki postępowania nadzwyczajnego (wznowienia) doprowadziły do ustalenia, że nie wystąpiła żadna z przesłanek, w oparciu o które postępowanie się toczyło (art. 145 § 1 pkt 1,2 i 5), organ I instancji był obowiązany wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie podanego przepisu.

Także pozostałe zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności, zdaniem organu mają wyłącznie charakter polemiczny i żadnemu z nich nie można przypisać do przesłanek, wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. Dotyczy to w szczególności twierdzeń o fałszywym przedstawieniu w decyzji stanu faktycznego. Ocena prawidłowości gromadzenia materiału dowodowego oraz dokonanych na tej podstawie ustaleń mogłaby być dokonana w trybie odwoławczym od decyzji z [...] stycznia 2015 r. ([...] stycznia 2015r.), wykracza natomiast poza przedmiot niniejszej sprawy. Marginalnie organ podniósł, że ani ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności, ani ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. nie zawiera definicji "nieruchomość zabudowana". Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.10.2000r. sygn. akt V CKN 96/00 (OSNC 2001/2/34 LEX nr 44056), posiłkując się definicjami z ustawy o gospodarce nieruchomościami, wywiódł, że za rozpoczęcie budowy uważa się wybudowanie fundamentów, a za zakończenie budowy - wybudowanie budynku w stanie surowym zamkniętym. Należy też przyjąć do wiadomości, że ustawa z dnia 29 lipca 2005 r., która weszła w życie 13 października 2005 r. w art. 9 ust. 2 uchyliła ustawę z dnia 26 lipca 2001 r., a w art. 8 (przepis przejściowy) postanowiła, że do spraw wszczętych o których mowa art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Co znaczy, że wszelkie uprawnienia wynikające z uchylonego aktu prawnego, które Wnioskodawca nazywa "ekspektatywą", jeśli nie zostały zrealizowane do dnia wejścia w życie tej ustawy podlegały ocenie w punktu widzenia przepisów nowej ustawy. Analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż będąca przedmiotem weryfikacji decyzja Prezydenta Miasta [...] nie narusza w sposób rażący prawa. Zdaniem organu w sprawie nie ziściły się również pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1, 3 - 6 k.p.a.

[...] małżonkowie W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję wnieśli o:

- jej uchylenie, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i na podstawie fałszywych dowodów,

- unieważnienie decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2015 r. [...], w sprawie której SKO we [...] odmówiło jej unieważnienia,

- unieważnienie decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2011 r. [...] w sprawie której SKO we [...] nie wypowiedziało się w ww. decyzji i nie orzekło, mimo, że wniosek skarżących z [...] kwietnia 2020 r. zawierał w swej treści literalne żądanie jej unieważnienia.

Skarżący zarzucili, że SKO we [...] jak i Prezydent Miasta [...] w I instancji nie dołożyli należytej staranności przy wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięciu. Nastąpiło sfałszowanie dowodu w postaci ustalonego stanu faktycznego, które było podstawą wydania orzeczenia w obu przypadkach, co jest równoznaczne z wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Dotyczy to w szczególności:

1) umieszczonej w przedmiotowej decyzji Prezydenta [...] daty [...] stycznia 2015r., jako daty wydania decyzji, podczas gdy wydano ją faktycznie, jak ustaliła Prokuratura ponad wszelką wątpliwość, w dniu [...] stycznia 2015r.,

2) wydania decyzji jw. z rażącym naruszeniem instrukcji kancelaryjnej, jak ustaliła Prokuratura ponad wszelką wątpliwość,

3) stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, że nie spełniali warunku zawartego w ustawie z dnia [...] lipca 2001 r., o której mowa w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy ujawnione niezależne dokumenty powstałe w różnych okolicznościach świadczą przeciwnie,

4) stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, że nie nabyli ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej do prawa własności, o którym mowa w ustawie z dnia [...] lipca 2001r., podczas gdy ujawnione dokumenty potwierdzają uzyskanie powyższej ekspektatywy,

5) stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, że organ ma jedynie prawo, a nie obowiązek administracyjny, wznowić postępowanie, o którym mowa w art. 145 k.p.a. w sytuacji, kiedy wyjdą na jaw przesłanki wznowieniowe, o których mowa w art. 145 k.p.a., podczas gdy przywołane orzeczenia NSA taki obowiązek nakazują realizować,

6) orzeczenia SKO we [...] wydanego tylko w sprawie decyzji Prezydenta [...], datowanej fałszywie na dzień [...] stycznia 2015r., podczas gdy wniosek skarżących złożony do SKO we [...] o unieważnienie decyzji na stronie 20 u góry, dotyczył również żądania unieważnienia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2011r. - SKO we [...] nie orzekło w sprawie powyższej decyzji. Jest to naruszenie procedury postępowania przez SKO we [...] skutkujące nierozpatrzeniem żądania i brakiem wydania rozstrzygnięcia we wszczętej sprawie. Nie wezwało też w trybie art. 54 § 2 k.p.a. do usunięcia ewentualnych braków formalnych, jeśli w ogóle wystąpiły i ewentualnie wątpliwości interpretacyjnej.

Niezależnie od powyższego skarżący jednocześnie formalne wnioski procesowe o:

I. zbadanie i rozstrzygnięcie przez WSA w Bydgoszczy czy ekspektatywa maksymalnie ukształtowana, nabyta w oparciu o ustawę z dnia [...] lipca 200Ir., o której mowa w niniejszej sprawie i ich dotycząca, podlega ochronie prawnej konstytucyjnej i bezwzględnemu stosowaniu Konstytucji RP wprost, w ich sprawie, zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, podobnie, jak do tej pory licznie orzekał Trybunał Konstytucyjny i Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, również nabytych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Stosowne przykładowe wyroki ww. organów zostały przywołane we wnioskach składanych do Prezydenta [...], poczynając od [...] czerwca 2014 r. i w latach następnych w niniejszej naszej sprawie.

II. przeprowadzenie dowodu z czterech dokumentów z akt sprawy: "wykazu" o którym mowa we wniosku z [...] kwietnia 2020 r., zawiadomienia Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2004 r. o wszczęciu postępowania z urzędu w oparciu o ustawę z dnia 26 lipca 2001 r., odpowiedzi Prezydenta [...] z [...] lutego 2008 r. na ich skargę do WSA w Bydgoszczy oraz odpowiedzi na pytanie w trybie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w postępowaniu oraz skardze,

III. zbadanie i rozstrzygnięcie przez WSA w Bydgoszczy mając na uwadze przestrzeganie przepisów prawa, czy formalne uchylenie decyzji Prezydenta [...], antydatowanej i fałszywie oznaczonej datą "[...]" stycznia 2015r., o której mowa w niniejszej skardze, przez SKO we [...] stosownym postanowieniem, było uchyleniem skutecznym, czy też ze względów formalnych nie było skuteczne. Wszak, taka decyzja z dnia "[...]" stycznia 2015r. w naszej sprawie nie istniała, natomiast istniała decyzja z dnia [...] stycznia 2015r. Czy może decyzja antydatowana na dzień "[...]" stycznia 2015r. powinna być przez SKO we [...] unieważniona, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. SKO we [...] miało wiedzę w owym czasie o zarzucie antydatowania ww. decyzji z zawiadomienia stron, jednak powyższego zarzutu nie zbadał z ich wniosku czy z urzędu. SKO nie zbadało w ogóle zgodności antydatowanej decyzji z obowiązującym prawem, czy jest zgodna z tym prawem. Czy postanowienie SKO we [...], w sprawie uchylenia antydatowanej decyzji Prezydenta [...] na dzień "[...]" stycznia 2015 roku, również konsekwentnie powinno być uchylone wówczas, jako niezasadne, bezprzedmiotowe lub niezgodne z obowiązującym prawem? Skarżący wnieśli o zbadanie powyższej kwestii przez WSA w Bydgoszczy i wypowiedzenie się w tej sprawie.

IV. o wykluczenie sędziów WSA w Bydgoszczy, którzy dotychczas orzekali w sprawach wcześniejszych skarg w ich sprawie, z uwagi na to, że wszystkie dotychczasowe wyroki naruszały ich ekspektatywę maksymalnie ukształtowaną, o której mowa w skardze.

W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawili opis stanu faktycznego, własną ocenę prawną i argumentację stawianych zarzutów, żądań oraz wniosków skargi, wskazując na liczne naruszenia prawa w szeregu toczących się w sprawie postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych i wydawanych w nich rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 199 pkt 2 p.p.s.a.

W piśmie procesowym z [...] grudnia 2020 r. skarżący nie wyrazili zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jak również na posiedzeniu niejawnym w trybie ustawy o COVID-19, żądając przeprowadzenia rozprawy jawnej, w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19 i innych chorób oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wnieśli także o przeprowadzenie pełnej rejestracji obrazu i dźwięku kompletnego posiedzenia Sądu.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił wniosek skarżących (uzupełniony pismem z 19 lutego 2021 r.) o wyłączenie sędziów tego Sądu od rozpoznania sprawy, jako niedopuszczalny wniosek o wyłączenie sądu, na podstawie art. 20 § 4 p.p.s.a.

Zażalenie W. W. na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 19 sierpnia 2021 r. sygn. I OZ 247/21 odrzucił, jako niedopuszczalne, wskazując że sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował ten wniosek jako wniosek o wyłączenie Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z wnioskiem o rozpoznanie skargi na rozprawie na wstępie należy wskazać, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 30 sierpnia 2021 r. rozpoznawana sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, dalej jako "uCOVID-19"). Wyjaśnić trzeba, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie (pkt 3 ww. zarządzenia).

Uwzględniając treść skargi, jej wniosków uzasadnienia Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę z urzędu stwierdza, że w stosunku do żadnego z członków składu orzekającego (tj. sędziów WSA Jerzego Bortkiewicza, Joanny Janiszewskiej-Ziołek oraz Joanny Brzezińskiej) nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek wyłączenia od orzekania w tej sprawie określonych w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej "p.p.s.a."). Wobec żadnego z członków składu orzekającego w tej sprawie nie zachodzi w szczególności przesłanka wyłączenia z mocy prawa, o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2015 r. [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2011 r. nr [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. Zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja administracyjna rozstrzyga zatem co do istoty sprawę w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym (nieważnościowym) wszczętym z zamiarem wzruszenia przez skarżących innej decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] również w postępowaniu nadzwyczajnym (w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] października 2011 r.). Podkreślenia wymaga, że ze szczegółowej analizy akt administracyjnych, treści skargi oraz z kwerendy postępowań sądowoadministracyjnych toczących się przed tutejszym Sądem wynika, że kwestionowana decyzja Prezydenta Miasta [...] datowana na [...] stycznia 2015 r. nie rozstrzygnęła merytorycznie żadnego postępowania administracyjnego, nie mogła zatem stanowić przedmiotu bezpośredniej kontroli legalności na skutek skargi do sądu administracyjnego. Nadto, o czym będzie dalej mowa, a co ma kardynalne znaczenie dla sprawy, decyzja ta została uchylona w administracyjnym toku instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2015 r. (znak [...]), która nie została skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego.

Sąd zważył, że wprawdzie sędzia Joanna Brzezińska brała udział w wydaniu wyroku WSA w Bydgoszczy z [...] czerwca 2016 r. sygn. II SA/Bd 1350/15 jednak zapadł on w sprawie sądowoadministracyjnej, w której przedmiot kontroli legalności stanowiło kończące postępowanie wznowieniowe ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2015 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z [...] października 2011 r. w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Przechodząc do rozpoznania istoty przedmiotowej sprawy, w kontekście treści skargi jej wniosków i zarzutów, w pierwszej kolejności należy poczynić kilka uwag natury ogólnej.

Po pierwsze rozpatrzenie i załatwienie każdej indywidualnej sprawy administracyjnej należy do właściwego organu administracji publicznej, w ramach zasadniczo dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do zastępowania organu administracji publicznej w załatwieniu sprawy administracyjnej, zgodnie z oczekiwaniami i żądaniami strony skarżącej. Nadto postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego, ani go ze swej istoty nie zastępuje.

Przepisy art. 1 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. definiują pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej i stanowią, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. I tak kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie miedzy innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przy czym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (§ 3).

Wobec powyższego każda skarga legitymowanego podmiotu do sądu administracyjnego, inicjuje odrębną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd dokonuje oceny legalności działania (aktu, czynności, bezczynności, przewlekłego prowadzenia sprawy) organów administracji w danej sprawie administracyjnej. W przypadku skargi na konkretną decyzję administracyjną (postanowienie) w indywidualnej sprawie, granice sprawy sądowoadministracyjnej i zakres rozpoznania wyznacza zatem przedmiot sprawy administracyjnej ostatecznie rozstrzygnięty zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją. Tym samym skarga inicjująca niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne, wbrew jej wnioskom i zarzutom, nie mogła doprowadzić do oczekiwanego przez skarżących skutku, w postaci objęciem kontrolą legalności, a tym bardziej orzeczeniem - nie tylko zaskarżonej decyzji administracyjnej SKO o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2015 r. lecz również, a w zasadzie zdaje się przede wszystkim rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności z prawem decyzji i postanowień wydanych w odrębnych sprawach administracyjnych.

W niniejszej sprawie przedmiot skargi, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2015 r. [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2011 r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. W ocenie Sądu zatem, granice rozpoznania w niniejszej sprawie wyznacza zaskarżona decyzja i przedmiot administracyjnego postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - zainicjowanego wnioskiem skarżącego z [...] kwietnia 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] datowanej na [...] stycznia 2015 r. [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2011 r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Tym samym wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej ocena i ewentualne orzekanie w zakresie wnioskowanego "unieważnienia decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2015 r. [...], w sprawie której SKO we [...] odmówiło jej unieważnienia, jak i tym bardziej decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2011 r. [...] w sprawie której SKO we [...] nie wypowiedziało się w ww. decyzji i nie orzekło", jak również w przedmiocie wywodzonej przez skarżących ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej "nabytej w oparciu o ustawę z dnia [...] lipca 2001r."

W tej części skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, w myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku, w zatem brak jest podstaw do merytorycznego odnoszenia się do twierdzeń i zarzutów skargi w tym zakresie.

Marginalnie można jedynie stwierdzić, nie przesądzając tej kwestii, że skoro skarżący twierdzi, że na 20 stronie obszernie argumentowanego i wielowątkowego podania z [...] kwietnia 2020 r., jednoznacznie zatytułowanego jako "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydenta [...] [...] fałszywie antydatowanej na dzień [...] stycznia 2015 r." jednocześnie wniósł także o stwierdzenie nieważności odrębnej decyzji tego organu wydanej w postępowaniu zwykłym czyli decyzji z [...] października 2011 r. [...], a organ tego odrębnego wniosku nie rozpoznał, winien skorzystać z prawnych środków zaskarżenia bezczynności organu administracji określonych w art. 37 k.p.a. (czyli ponaglenia). Po wyczerpaniu tego środka zaskarżenia przysługuje stronie skarga na bezczynność organu administracji publicznej (lub przewlekłe prowadzenie postępowania w danej sprawie) do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności podkreślenia ponownie wymaga, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2020 r. rozstrzygnęła sprawę administracyjną prowadzoną na wniosek skarżącego W. W. z [...] kwietnia 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] [...] datowanej na [...] stycznia 2015 r. o odmowie uchylenia, w trybie wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji tego organu z [...] października 2011 r. w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności.

Nie budzi żadnych wątpliwości, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności należy do nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, którego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego, ze skutkiem ex tunc, decyzji administracyjnych dotkniętych kwalifikowanymi wadami, określonymi w katalogu z art. 156 § 1 k.p.a. Wskazać jednocześnie należy, że ewentualne postępowanie nieważnościowe jest zawsze postępowaniem nowym w stosunku do postępowania, w którym wydano decyzję, co do której następczo zarzuca się, że jest dotknięta najcięższymi wadami kwalifikującymi do stwierdzenia jej nieważności.

Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

W tym miejscu, wobec istoty zarzutów i treści uzasadnienia skargi Sąd zwraca szczególną uwagę, że w procedurze administracyjnej, z uwagi na treść obowiązujących przepisów przyjmuje się zasadę niekonkurencyjności trybu zwykłego postępowania w danej sprawie administracyjnej oraz trybów nadzwyczajnych postępowania, co oznacza w szczególności, że odróżnić należy przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji (rozdział 13 art. 156-159 k.p.a.), od trybu postępowania i przesłanek nieważności decyzji administracyjnej (rozdział 12 k.p.a.).

Wobec powyższego należy także podkreślić, że pierwszeństwo w ewentualnej eliminacji wad, tym bardziej kwalifikowanych w danej decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji ma tryb odwoławczy. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) jej istota polega zasadniczo na prawie strony do tego aby jej indywidualna sprawa administracyjna została dwukrotnie rozpatrzona co do istoty przez organy administracji publicznej dwóch instancji (z wyjątkami wynikającymi z przepisów prawa, art. 127 k.p.a.). Dodatkowo należy zaakcentować, że co do zasady zgodnie z art. 130 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu (§ 1), a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§ 2). Przypadki odmienne uregulowano w § 3 i 4 art. 130, jednak nie miały one zastosowania w tej sprawie.

Mając to na uwadze, w części historycznej uzasadnienia wyroku Sąd celowo dość szczegółowo przedstawił orzeczenia organów administracji wydawane w toku wcześniejszego postępowania administracyjnego, prowadzonego z wniosku skarżących z [...] czerwca 2014r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2011r. Wnikliwa analiza akt sprawy i toku tego odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania, zakończonego ostatecznie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2015 r. (znak [...]) utrzymującym w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] lipca 2015 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania, z uwagi na złożenie przez stronę wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., doprowadziła bowiem do stwierdzenia, że już w jego toku kwestionowana w tej sprawie decyzja Prezydenta [...] datowana na [...] stycznia 2015 r. została na skutek odwołania skarżących ostatecznie uchylona w całości kasacyjną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2015 r. [...], a sprawa z wniosku o wznowienie przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W konsekwencji nie może budzić żadnych wątpliwości, że z dniem [...] marca 2015 r. sporna decyzja Prezydenta Miasta [...] orzekającego w pierwszej instancji, datowana na [...] stycznia 2015 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2011 r. - została całkowicie usunięta z obrotu prawnego. Nadto, co wynika wprost ze wskazanych wyżej przepisów art. 130 k.p.a., uchylenie jej w trybie odwoławczym oznacza, że nigdy nie wywołała jakichkolwiek skutków prawnych, bowiem nie podlegała wykonaniu z mocy samego prawa. W tej sytuacji wskazać należy, że jeżeli nawet przy jej wydaniu dotknięta byłaby kwalifikowanymi wadami, pozostaje to obecnie bez znaczenia prawnego, skoro została już uchylona.

Jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2020 r. powyższej okoliczności nie dostrzegło SKO we [...], i z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 156 i art. 157 § 2 k.p.a. wydało przedwcześnie, a jednocześnie wadliwie decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącego z [...] kwietnia 2020 r. o stwierdzenie nieważności nieistniejącej już od kilku lat w obrocie prawnym decyzji administracyjnej.

Sąd zważył, że zaskarżona decyzja jako wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, niezależnie od merytorycznej jej argumentacji musi podlegać uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie Sądu bowiem, opartej na wykładni ww. przepisów prawa oraz wspartej orzecznictwem sądów administracyjnych, w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy, zgodnym z przepisami prawa rozstrzygnięciem w przedmiocie żądania skarżącego z [...] kwietnia 2020 r. stwierdzenia nieważności decyzji nieistniejącej, było postanowienie właściwego organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w tej sprawie, w świetle art. 61a § 1 w zw. z art. 156 k.p.a., było wszakże niemożliwe "z innych uzasadnionych przyczyn".

W wyroku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 457/18 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że pojęcie "inne uzasadnione przyczyny" nie zostało co prawda zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że chodzi tu o przeszkody natury przedmiotowej takie jak: brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym; gdy żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji. W orzecznictwie wskazuje się, że odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (tak: wyrok NSA z 14 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 970/16, CBOSA). W piśmiennictwie zwraca się też uwagę, że decyzja podjęta w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przesądza o bycie prawnym decyzji podjętej w postępowaniu zwykłym lub nadzwyczajnym, a więc o obowiązywaniu jej w obrocie prawnym. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest właśnie brak obowiązującej w obrocie prawnym decyzji. Jeżeli organ w toku wszczętego postępowania nieważnościowego ustali, że żądanie dotyczy decyzji nie obowiązującej w obrocie prawnym, bo została w przewidzianym trybie prawnym wyeliminowana z niego (uchylona w postępowaniu odwoławczym, uchylona w trybie wznowienia postępowania), powinien je zakończyć decyzją o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obejmuje zatem przypadki braku decyzji w sprawie lub niedopuszczalności weryfikacji decyzji w tym trybie (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, Państwo i Prawo 2001 nr 8, str. 35, 36). Analogiczne stanowisko wyraził NSA w wyrokach: z 18 maja 2017 r. sygn. I OSK 576/16, z 14 lutego 2018 r. sygn. II OSK 970/16, z 18 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 2042/20, WSA w Bydgoszczy z 4 lutego 2020 r. sygn. II SA/Bd 476/19 dostępne CBOSA).

W świetle powyższego, skoro w sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja Prezydenta Miasta [...] datowana na [...] stycznia 2015 r. objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została uchylona decyzją SKO we [...] z [...] marca 2015 r., to wniosek ten z przyczyn przedmiotowych nie był w stanie wywołać skutku procesowego w postaci wszczęcia postępowania nieważnościowego. Z tych względów zarzut zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. Jednocześnie po myśli art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego nieważnościowego, jako bezprzedmiotowego, umorzył to postępowanie (pkt 2).

Ze wskazanych wyżej powodów bezpodstawne i bezprzedmiotowe byłoby odnoszenie się do merytorycznych argumentów i uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2020 r. o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżących decyzji Prezydenta [...]. Wskazać dodatkowo należy, że w tej sprawie skarżący, rezygnując z prawa wniesienia do tego organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a., wnieśli skargę do sądu administracyjnego.

Ustosunkowując się z kolei do tej części skargi, jej wniosków i zarzutów, które skarżący kierowali w istocie wobec rozstrzygnięć wydawanych przez Prezydenta [...] oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przywoływanej już odrębnej sprawie administracyjnej - toczącej się z wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z [...] października 2011 r. wskazać należy, że sprawa ta została już zakończonym ostatecznym i prawomocnym postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania. Co jednak istotne w tej właśnie sprawie wypowiedział się już wiążąco tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z 15 czerwca 2016 r. sygn. II SA/Bd 1350/15 oddalając skargę I. W. i W. W..

Sąd podkreślając nadzwyczajny charakter postępowania wznowieniowego, stanowiącego wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, podzielił stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, że wniosek strony o wznowienie postępowania administracyjnego może skutecznie zainicjować merytoryczne rozpoznanie sprawy wznowieniowej wyłącznie, gdy złożony został w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Sąd w uzasadnieniu wyroku, na podstawie akt sprawy i oceny jej okoliczności przesądził to, że skarżący wnieśli do organu podanie o wznowienie postępowania oparte na przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. w dniu [...] czerwca 2014 r. , nie zachowując miesięcznego terminu dla skutecznego złożenia tego wniosku w sprawie. Wskazał jako słuszne ustalenie organu odwoławczego, że okoliczność nabycia ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej skarżący podnosili wielokrotnie w licznych pismach procesowych kierowanych co najmniej od września 2012 r. do organu I instancji w związku z wieloma postępowaniami w sprawach związanych z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Równie istotne wobec zarzutów wniosku i skargi w niniejszej sprawie jest to, że w wyroku tym Sąd nie podzielił stanowiska skarżących i jednoznacznie przesądził także i to, że wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, a nie obowiązkiem oraz że żaden z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego czy też ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje możliwości wyegzekwowania od właściwego organu inicjatywy w tym zakresie w toku kontroli instancyjnej czy też w drodze skargi na bezczynność. Wskazał przy tym , że Tym samym, w przypadku wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego a następnie wydania przez organ postanowienia odmawiającego jego wznowienia z uwagi na niedochowanie przez stronę terminu do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie, strona w zażaleniu a następnie w skardze nie może domagać się skontrolowania przez organ II instancji oraz Sąd bezczynności organu I instancji w przedmiocie podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której strona mogłaby w istocie w każdym czasie, po upływie miesięcznego terminu wskazanego w art. 148 k.p.a., domagać się od organu wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1-3, 5-8 kpa, a organ byłby zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie. Nieskorzystanie przez organ z możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania nie może być objęte kontrolą legalności, gdyż w takiej sytuacji nie wydaje się postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, które zarezerwowane jest jedynie do sytuacji, gdy został złożony wniosek o wznowienie postępowania.

Z kolei w uzasadnieniu wyroku z 28 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 102/17, oddalającego skargę kasacyjną skarżących od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny między innymi stwierdził, że postanowienie organu I instancji z [...] lipca 2014 r. o wznowieniu postępowania jest niezaskarżalne, zgodnie bowiem z treścią art. 149 § 3 i 4 k.p.a. jedynie odmowa wznowienia postępowania administracyjnego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Oznacza to, że na postanowienie o wznowieniu postępowania nie służy ani zażalenie, ani skarga do sądu administracyjnego. Żaden z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego normujących wznowienie postępowania nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia wszczynającego wznowienie postępowania. Prawidłowość podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania może zatem być przez stronę kwestionowana dopiero wraz z odwołaniem od decyzji (art. 142 k.p.a.). Jak wynika z akt sprawy postępowanie administracyjne wszczęte postanowieniem z [...] lipca 2014 r. o wznowieniu postępowania zakończyło się wydaniem przez organ I instancji decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Na skutek złożonego przez skarżących kasacyjnie odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2014 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W ramach postępowania odwoławczego SKO dokonało ponownej oceny całości sprawy administracyjnej, w tym i postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego z uwzględnieniem kwestii prawidłowości jego wydania. Jak wynika z uzasadnienia powołanej decyzji organ II instancji powziął w tym zakresie poważne wątpliwości i dlatego nakazał organowi I instancji rozpoczęcie ponownego rozpatrywania sprawy od zbadania wystąpienia wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wszczęcia postępowania wznowieniowego, w tym przede wszystkim kwestii zachowania miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Oznacza to, że wraz z uchyleniem decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. zostało również wycofane z obiegu prawnego zakwestionowane przez organ odwoławczy postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. o wznowieniu postępowania. NSA na podstawie akt sprawy ocenił, że ostatecznie organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego ze względu na przekroczenie miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. NSA podkreślił, że przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a., przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny. W sytuacji, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli wniosku organ stwierdzi, że wniosek został złożony po terminie, o którym mowa w art. 148 k.p.a., koniecznym jest wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W sprawie nie dochodzi wówczas do wznowienia postępowania, a w konsekwencji brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania oraz do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.

W myśl art. 170 i art. 171 w zw. z art. 6 p.p.s.a. Sąd poucza skarżących, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec tego powyżej przywołane orzeczenia WSA oraz NSA w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] listopada 2011 r. wiążą w zakresie, który stanowił przedmiot ich rozstrzygnięcia (korzystają z powagi rzeczy osądzonej). Wobec powyższego dalsza polemika skarżących z tym stanowiskiem i próby jego podważenia, czy tez wzruszenia w trybie jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, nie może odnieść oczekiwanego skutku.

Mając powyższe na uwadze, mimo niezasadności zarzutów skargi, Sąd uwzględnił ją orzekając jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu solidarnie na rzecz skarżących zwrot niezbędnych kosztów postępowania (wpis od skargi).