Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 690/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 21 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku, znak [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...), postanowieniem z [...] lipca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy (...) z [...] października 2018 r. o nałożeniu na J. O. kary porządkowej.

Wskazanym postanowieniem Wójt Gminy (. ..) nałożył na J. O. karę porządkowa (...), w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2017.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy wskazane postanowienie wyjaśniło, że w trakcie postępowania podatkowego, wszczętego postanowieniem z 4 stycznia 2018 r., doręczonym podatnikowi w 24 stycznia 2018 r., Wójt Gminy (...) trzykrotnie wyznaczał termin przeprowadzenia oględzin należących do skarżącego nieruchomości, jednak podatnik nie stawił się w wyznaczonym terminie, ani też nie ustanowił pełnomocnika do jego reprezentacji. Oględziny przeprowadzone 4 czerwca 2018 r. przez pracowników gminnych, w tym specjalistę z zakresu budownictwa (bez udziału podatnika), wykazały, iż znajdujące się na działkach obiekty budowlane noszą cechy budynków, dlatego też organ uznał, iż zasadnym jest posiadanie informacji dotyczących ich powierzchni użytkowych.

Wezwaniami z 13 czerwca 2018 r. i 16 lipca 2018 r. oraz postanowieniem z 28 sierpnia 2018 r., w trybie art. 155 § 1 o.p., Wójt zobowiązał podatnika w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwań i postanowienia do złożenia korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości lub złożenia oświadczania ze wskazaniem powierzchni użytkowej dla budynków nr: (...) znajdujących się na nieruchomości położonej w W. (działki nr (...)), a także wskazania budowli znajdujących się na działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz podaniem ich wartości. W postanowieniach i wezwaniach organ informował podatnika o konsekwencjach niezastosowania się do wezwań organu (art. 262 § 1 pkt 2 o.p.).

Dalej Kolegium wyjaśniło, że o ile wezwanie do złożenia skorygowanej informacji w sprawie podatku od nieruchomości było nieuzasadnione, bowiem na podstawie art. 81b § 1 pkt 1 o.p. uprawnienie do skorygowania deklaracji ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej - w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą, o tyle podatnik miał obowiązek udzielić informacji żądanych przez organ. Tymczasem J. O. nie stawiał się na oględziny odwołując się do złego stanu zdrowia i przebywania na zwolnieniu lekarskim po wypadku, któremu uległ kilka miesięcy wcześniej. Twierdzi przy tym, że nie może ustanowić pełnomocnika do reprezentowania go podczas oględzin, gdyż nikt z jego pracowników lub członków rodziny nie posiada odpowiednich uprawnień.

Podatnik nie wskazał również powierzchni użytkowych budynków i wartości budowli znajdujących się na posiadanych nieruchomościach argumentując, że organ podatkowy posiada wszelkie informacje niezbędne do wystawienia decyzji podatkowej, a stan nieruchomości i budowli nie uległ żadnej zmianie od czasu oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli Urzędu Gminy (...). Tym samym, w ocenie organów skarżący utrudnia organowi podatkowemu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwia ustalenie wysokości podatku od nieruchomości od wszystkich jej składników. Nałożona na podatnika kara porządkowa, była następstwem niezastosowania się do wezwań kierowanych do J. O., w których pouczono go o konsekwencjach prawnych z tym związanych, przewidzianych w ww. art. 262 § 1 pkt 2 o.p..

W skardze J. O. zarzucuł naruszenie :

- art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 239 o.p., poprzez niezastosowanie tych przepisów;

- art.233 § 1 pkt 1 o.p., poprzez błędne zastosowanie tego przepisu.

Zdaniem skarżącego Wójt Gminy (...) nie miał prawa żądać od podatnika złożenia "korekty informacji" w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2017. Umknęło bowiem uwadze organu iż przepisy Ordynacji podatkowej określają w jakich przypadkach można złożyć korektę deklaracji (przez którą należy również rozumieć informację podatkową - art. 3 pkt 5). Stosownie do art. 81 § 1 o.p., bowiem jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Uprawnienie do skorygowania deklaracji ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej. Stąd też organ podatkowy nie mógł wezwać podatnika do złożenia korekty informacji podatkowej. A co za tym idzie nie powinien karać finansowo podatnika. Skarżący jako podatnik dochował wszelkich starań i w pełni współpracował z organem, złożył stosowne informacje, oświadczenia o które był proszony i wskazał organowi gdzie są potrzebne dane do wystawienia decyzji podatkowej a mimo to nałożono na niego karę. Wypadek, któremu uległ 12 stycznia 2018 r., uniemożliwił mu osobiste stawienie się na oględziny i za każdym razem przedstawiałem zwolnienie lekarskie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), zgodnie z którym strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego

1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

2) bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, lub

2a) bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach, lub

3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł.

Celem tej regulacji jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu postanowieniom organów podatkowych. Równocześnie ma ona zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, tom II, s. 627 i n.). Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w przepisie art. 122 o.p. organ podatkowy, ma obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w związku z tym, że to podatnik najlepiej zna swoją sytuację prawną i faktyczną, w orzecznictwie i piśmiennictwie zwraca się uwagę na konieczność podejmowania przez podatnika współpracy z organami podatkowymi, w celu wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Dlatego też organ podatkowy został wyposażony w prawo żądania od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień bądź udostępnienia rzeczy, celem dokonania oględzin. Strona postępowania ma zatem obowiązek przekazania na żądanie organu, będących w jej posiadaniu dowodów, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Wynika to jednoznacznie z przepisów art. 189 § 1 i 2, art. 191 i art. 192 o.p.. W konsekwencji art. 189 o.p. należy interpretować łącznie z art. 155, a także z art. 187 § 1, art. 191 i art. 192 o.p.. Poprzez instytucję wezwania strony do określonego zachowania na podstawie art. 155 o.p., realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sytuacji gdy strona nie stosuje się do wezwania organu, ma on prawo podjąć przewidziane prawem kroki zmierzające do uzyskania od niej wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu.

Kara porządkowa nakładana na podstawie art. 262 o.p. stanowi sankcję administracyjną. Zakres przedmiotowy stosowania kar porządkowych uregulowany został szczegółowo w art. 262 § 1-3 o.p. Zawarty w tych przepisach katalog zachowań uczestników postępowania jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że karanie karą porządkową innych zachowań jest niedopuszczalne. Jednocześnie każde z tych zachowań może stanowić samoistną podstawą orzeczenia kary. Mogą one również kumulatywnie stanowić podstawę wymiaru kary.

Do katalogu tych zachowań zaliczono naruszenie obowiązku złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności (art. 262 § 1 pkt 2 o. p.). Przesłanki uzasadniające w tym przypadku nałożenie kary porządkowej stanowią naruszenie obowiązku złożenia zeznań lub wyjaśnień przez odmowę ich złożenia lub odmowę poddania się tym obowiązkom bez uzasadnionej przyczyny, a kara porządkowa z tytułu naruszenia obowiązku złożenia zeznań lub wyjaśnień może być nałożona wyłącznie na stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego.

Wezwanie do złożenia zeznań, wyjaśnień powinno zostać sporządzone zgodnie z regułami wyrażonymi w art. 155 i n. o.p. Równocześnie przepis ten wyznacza granice, w jakich organ może wezwać strony lub inne osoby. Granicę tę stanowi niezbędność złożenia zeznań lub wyjaśnień przez wskazaną osobę (stronę, świadka) dla wyjaśnienia lub rozstrzygnięcia sprawy (art. 155 § 1 w związku z art. 159 § 1 pkt 1-5 o.p.). W wezwaniu należy również pouczyć osobę wezwaną o skutkach prawnych niezastosowania się do tego wezwania. Brak pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do jego treści powoduje wyłączenie odpowiedzialności osoby wezwanej za niedopełnienie nałożonego na nią obowiązku. Do konsekwencji tych należy zaliczyć możliwość nałożenia kary porządkowej. O możliwości jej zastosowania, w przypadku niezastosowania się do treści wezwania, strona lub inny uczestnik postępowania powinni zostać pouczeni w samej treści wezwania (art. 159 § 1 pkt 6 w związku z art. 262 § 1 pkt 1 O. p.). natomiast ocena, czy złożenie przez podatnika dowodu jest niezbędne pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 562/17, (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż do czasu wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, skarżący nie wykonał wezwań organu do złożenia oświadczania ze wskazaniem powierzchni użytkowej dla budynków nr: (...) znajdujących się na nieruchomości położonej w W. K. (działki nr (...)), a także wskazania budowli znajdujących się na działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz podaniem ich wartości. W wezwaniach organ informował podatnika o konsekwencjach niezastosowania się do wezwań organu (art. 262 § 1 pkt 2 o.p.).

Problemem spornym jest natomiast kwestia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki nałożenia kary porządkowej

W ocenie strony skarżącej, organ nie miał podstaw do wzywania podatnika do jakichkolwiek wyjaśnień, szczególnie do złożenia skorygowanej informacji w sprawie podatku od nieruchomości, a nadto żądane informacje były w posiadaniu organu od 2008 roku, bowiem od tego czasu nic na przedmiotowej nieruchomości się nie zmieniło. Poza tym skarży uległ wypadkowi, co uniemożliwiało mu udział w oględzinach nieruchomości, co potwierdza stosowne zaświadczenie lekarskie.

Zdaniem zaś organu, w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki nałożenia kary porządkowej, a wynikające z art. 262 o.p., tj.: prawidłowe wezwanie oraz bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień, zostały spełnione.

Sąd w zaistniałym sporze, rację przyznał organowi.

Jak wynika z akt sprawy wezwaniem z 13 czerwca 2018 r. Wójt Gminy (...) zobowiązał skarżącego do złożenia korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości ze wskazaniem powierzchni użytkowej dla poszczególnych budynków położonych na działkach nr ewid. (...) oraz podania budowli znajdujących się na tych działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz określeniem ich wartości.

W zaskarżonym postanowieniu, odnośnie tego wezwania Kolegium wskazało, iż wezwanie to było nieuzasadnione, bowiem na podstawie art. 81b § 1 pkt 1 o.p., uprawnienie do skorygowania deklaracji ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej - w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą. Zatem zarzut skargi odnoszący się do zasadności tego wezwanie został już przez organ uwzględniony na etapie postepowania odwoławczego.

Następnie 16 lipca 2018 r. ponownie wezwano skarżącego do złożenia oświadczenia wskazującego powierzchnię użytkową dla poszczególnych budynków położonych na ww. działkach i podania budowli znajdujących się na tych działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz wartości. Po czym postanowieniem z 28 sierpnia 2018 r., w trybie art. 155 § 1 o.p. Wójt zobowiązał podatnika w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia do złożenia oświadczania wskazującego powierzchnię użytkową odrębnie dla budynków nr: (...) znajdujących się na nieruchomości położonej w W. (działki nr (...)), a także wskazania budowli znajdujących się na ww. działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz podaniem ich wartości.

Skarżący, jak słusznie zaważyło Kolegium miał obowiązek udzielenia informacji żądanych przez organ w ww. wezwaniach i postanowieniu, dotyczących wskazania powierzchni użytkowej budynków oraz wskazania budowli i ich wartości, czego nie uczynił i tym samym utrudnił organowi podatkowemu ustalenie stanu faktycznego sprawy umożliwiające ustalenie wysokości podatku od nieruchomości od wszystkich jej składników.

W ocenie sądu, informacje będące przedmiotem żądania organu pozostawały w bezpośrednim związku z przedmiotem postępowania podatkowego i były niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Dlatego też, organ prawidłowo wystosował do skarżącego wezwanie na podstawie art. 155 o.p., realizując tym samym pierwszą przesłankę nałożenia kary porządkowej. Skarżący na żadne z wezwań organu nie odpowiedział. Tym samym spełniła się także druga z wymienionych przesłanek.

Zarzut skargi, że organ posiadał żądane informację jest także bezzasadny, bowiem jak wynika z oględzin przeprowadzonych 4 czerwca 2018 r. przez pracowników gminnych ( zza ogrodzenia ), w tym specjalistę z zakresu budownictwa (bez udziału podatnika), znajdujące się na działkach obiekty budowlane noszą cechy budynków, dlatego też zasadnie organ uznał, iż kwestia ta wymaga wyjaśnienia, a informacje dotyczące powierzchni użytkowych obiektów i budynków są niezbędne do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości.

Skarżący wskazał, iż powodem jego nieobecności na oględzinach był zły stan zdrowia po wypadku, któremu uległ kilka miesięcy wcześniej. Twierdzi przy tym, że nie może ustanowić pełnomocnika do reprezentowania go podczas oględzin, gdyż nikt z jego pracowników lub członków rodziny nie posiada odpowiednich uprawnień. Jednak podatnik nie wskazał również powierzchni użytkowych budynków i wartości budowli znajdujących się na posiadanych nieruchomościach, co mógł uczynić pisemnie, bowiem w ten sposób brał udział w postępowaniu, czemu – w ocenie sądu – nie sprzeciwiał się jego stan zdrowia, gdyż wielokrotnie kierował do organu podatkowego pisma procesowe, nie wymagało to także pełnomocnika do reprezentowania go w czynnościach oględzin.

Tym samym, w ocenie sądu, organy nie naruszyły w rozpoznawanej sprawie ani przepisów prawa materialnego ani przepisów procesowych, w tym przepisów wskazanych w zarzutach skargi. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organu w kwestii zasadności dostarczenia wskazywanych przez organ dokumentów, nie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postepowania.

Mając na uwadze powyższe sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) skargę oddalił.

Mo.