Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2037/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1,  art. 134,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 105 par. 1,  art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 139 par. 1
journal: Dz.U. 1934 nr 57 poz 502
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z [...] października 2009 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2009 r. umarzającą postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] kwietnia 1963 r, w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa M. spółka jawna w Z., pow. J., woj. P.

Organ zgodził się ze stwierdzeniem wnioskodawczyni, iż zgodnie z przepisami obowiązującego ówcześnie kodeksu handlowego śmierć wspólnika powodowała rozwiązanie spółki jawnej. Ponieważ w przedmiotowej sprawie obydwoje wspólników zmarło, to spółka teoretycznie przestała istnieć z chwilą śmierci ostatniego wspólnika, w sytuacji, gdy w umowie spółki nie zawarto zapisu, że spółka ma istnieć nadal. Organ wskazał jednak, że formalnie ustanie bytu prawnego spółki jawnej następuje z chwilą jej wykreślenia z rejestru handlowego.

Organ zauważył, że pomimo wezwania do przedłożenia rejestru handlowego aktualnego na dzień złożenia wniosku nieważnościowego, wnioskodawczyni nie przedłożyła powyższego dokumentu ani na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, ani na obecnym etapie postępowania. Przedmiotowych akt nie udało się również pozyskać z Archiwum Państwowego w P.

W odniesieniu do kwestionowania przez wnioskodawczynię istnienia spółki organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż umowa spółki była kilkakrotnie przez strony zmieniana, wobec czego organ nie może mieć pewności, iż w niniejszej sprawie nie zawarto kolejnych umów, które regulowałyby kwestię dziedziczenia udziałów w spółce.

Ponadto organ nadzorczy wskazał, iż spółka uzyskuje byt prawny wskutek wpisania jej do rejestru handlowego, zaś traci go wskutek wykreślenia z rejestru handlowego. Będąca przedmiotem niniejszego postępowania spółka jawna, jak wynika z umów, zapisana była w rejestrze Sądu Grodzkiego w J. R.H.A. [...]. Przesądzającym dla oceny dalszego istnienia spółki mogłaby być wyłącznie informacja odnośnie dalszego trwania spółki, uzyskana z rejestru handlowego.

Ponieważ do dnia wydawania decyzji organ nie dysponuje dokumentem potwierdzającym, że przedmiotowa spółka została wykreślona z rejestru, zatem należy przyjąć, iż spółka nadal istnieje. Interes prawny do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji nacjonalizacyjnej posiada wyłącznie spółka, reprezentowana przez uprawnionego do jej reprezentacji, zgodnie z treścią umowy spółki z [...] listopada 1924 r. – B. Z.

Powyższe oznacza, że o ile dana spółka nie uległa likwidacji, to interes prawny w rozumieniu art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ((Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) - dalej skrócie: K.p.a.) posiadają jedynie wspólnicy spółki, w przypadku zaś innego uregulowania kwestii reprezentacji spółki, uprawnione do tego osoby.

Z tego też względu A. K. pomimo, iż jest spadkobierczynią dwojga wspólników spółki – M. Z. i B. Z. — nie posiada interesu prawnego do występowania z wnioskiem nieważnościowym. Dopiero w przypadku ustania bytu pranego tej spółki interes prawny leżałby po stronie wszystkich spadkobierców nieżyjących wspólników spółki jawnej, legitymujących się właściwymi postanowieniami spadkowymi.

A. K. - w skardze na decyzję Ministra Gospodarki z [...] października 2009 r. - wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z [...] lipca 2009 r.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 139 § 1 kodeksu handlowego, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż nie potwierdziła ona swojego interesu prawnego w sprawie, podczas gdy interes prawny skarżącej wynika z faktu bycia spadkobiercą wspólnika takiej spółki.

Minister Gospodarki - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli

działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj, kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. -zarzutami i wnioskami skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2009 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2009 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2009 r. umarzającą postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] kwietnia 1963 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa M. spółka jawna w Z., pow. J., woj. P.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji poprzez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub też na skutek zdarzeń prawnych.

Stosownie do treści art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści -stanowiąc podstawę interesu prawnego - stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Innymi słowy istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, a więc taką normą, którą można

wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (wyrok NSA w Warszawie z 30.06.1999r., sygn. akt IV SA 629/97, publ. Lex nr 47855). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza zatem ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu -strony postępowania. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2000, s, 238). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację w której dany podmiot jest co prawda zainteresowany sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy, nie może jednakże tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracyjny (wyrok NSA z 27.09.1999r, sygn. akt IV SA 1285/98, publ. Lex nr 47898).

Sąd - w przedstawionej materii - podzielił stanowisko Ministra Gospodarki, iż interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji nacjonalizacyjnej, na mocy której przejęto na własność Państwa mienie stanowiące w dacie nacjonalizacji własność niniejszej spółki, posiada wyłącznie przedmiotowa spółka, reprezentowana przez uprawnionego do jej reprezentacji, zgodnie z treścią umowy spółki z [...] listopada 1924 r. – B. Z.

Co prawda skarżąca słusznie wskazała, iż zgodnie z przepisami obowiązującego ówcześnie kodeksu handlowego, śmierć wspólnika powodowała rozwiązanie spółki jawnej, o ile umowa spółki nie zawierała zapisu, że spółka ma istnieć również po śmierci któregoś ze wspólników. Jednakże spółka uzyskuje byt prawny wskutek wpisania jej do rejestru handlowego, a traci go, analogicznie do uzyskania, poprzez wykreślenie z powyższego rejestru. Skoro więc przedmiotowa spółka jawna, jak wynika z umów, zapisana była w rejestrze Sądu Grodzkiego w J. R.H.A. [...], to przesądzającym dla oceny jej dalszego istnienia mogą być wyłącznie informacje odnośnie dalszego trwania spółki, uzyskane z rejestru handlowego.

W niniejszej sprawie skarżąca pomimo wezwania do przedłożenia rejestru handlowego, aktualnego na dzień złożenia wniosku nieważnościowego nie przedłożyła wymaganego dokumentu ani w trakcie postępowania przed organem pierwszej ani przed organem drugiej instancji. Również starania Ministerstwa Gospodarki pozyskania przedmiotowych akt z Archiwum Państwowego w P. nie przyniosły rezultatu.

Skarżąca w trakcie postępowania, kwestionowała istnienie spółki, powołując się na treść załączonej umowy, z której nie wynika, by spółka po śmierci wspólnika miała nadal istnieć. Jednakże należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w związku z zmianami umowy założenia spółki, organ nie mógł mieć pewności, że w sprawie nie zawarto kolejnych umów, które regulowałyby kwestie dziedziczenia udziałów w spółce.

Skoro w niniejszej sprawie organ do dnia wydawania decyzji nie dysponował dokumentem potwierdzającym, że spółka została wykreślona z rejestru handlowego, to słusznie przyjął, iż spółka nadal istnieje, a co za tym idzie interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. posiadają jedynie wspólnicy spółki, a w przypadku innego uregulowania kwestii reprezentacji spółki, uprawnione do tego osoby.

Skarżąca statutu strony dopatruje się w byciu spadkobiercą wspólnika przedmiotowej spółki niemniej jednak okoliczność ta - w świetle powyższych rozważań - nie czyni z niej strony postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia w rozumieniu art. 28 K.p.a., a jedynie świadczy o posiadaniu interesu faktycznego. Słusznie wobec powyższego organ nadzorczy uznał, że A. K., mimo iż jest spadkobierczynią dwojga wspólników omawianej spółki (M. Z. oraz B. Z.) - nie posiada interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej. Bowiem dopiero w przypadku ustania bytu prawnego spółki, interes prawny leżałby po stronie wszystkich spadkobierców nieżyjących wspólników spółki jawnej, legitymujących się właściwymi postanowieniami spadkowymi.

Przytoczone regulacje prawne i poczynione na ich podstawie wywody oraz przedstawiony stan sprawy dowodzą bezzasadności zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organ art. 28 K.p.a. w zw. z art. 139 § 1 kodeksu handlowego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.