Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 736/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. S. kwotę [...]złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r., którym organ odwoławczy orzekł o uchyleniu w całości postanowienia Prezydenta M. B. z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanego K. S. (dalej także: Skarżący) za nieuzasadnione oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tychże zarzutów. Przyczyną odmowy wznowienia postępowania była okoliczność, że podnoszony przez Stronę fakt dokonania przez organ odwoławczy niewłaściwej oceny terminu wniesienia podania nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podał, że wobec złożonego przez K. S. podania z dnia [...] lipca 2019 r., w którym Strona wywiodła, że wbrew ustaleniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartym w postanowieniu z dnia [...] marca 2019 r. zarzuty zostały złożone przez niego z zachowaniem ustawowego terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium z dnia [...] marca 2019 r. Strona została o powyższym zawiadomiona w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r., miała również możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia w sprawie, z czego nie skorzystała. Następnie, postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność swojego postanowienia z dnia [...] marca 2019 r. w całości. Postanowienie to zostało odebrane przez pełnomocnika adresata Ninę Słomkowską w dniu [...] września 2019 r. Wobec jego niezaskarżenia w ustawowym 7-dniowym terminie, postanowienie to stało się ostateczne od dnia [...] października 2019 r.

Postanowienie z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów zostało zatem wyeliminowane z obrotu prawnego ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. jest w świetle powyższego na obecnym etapie postępowania bezprzedmiotowy. Z tego względu organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r., zarzucając naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.), art. 8 § 1 k.p.a., art. 16 § 1 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1) oraz pkt 5) k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające m.in. na nie rozpoznaniu istoty sprawy w tym w szczególności braku należytego rozważenia przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie oraz na nie wywiązaniu się organu odwoławczego w toku rozpoznawaniu sprawy oraz w uzasadnianiu zaskarżonego postanowienia z określonych przywołanymi przepisami obowiązków ustosunkowania się do wszystkich twierdzeń i zarzutów podnoszonych przez stronę w złożonym wniosku o wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Skarżący wniosek o wznowienie postępowania oparł na podstawach wynikających z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Przepisy te wskazują odpowiednio, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powodem zaś złożenia wniosku było stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z powodu błędnego odczytania przez organ daty wniesienia tych zarzutów.

W ocenie organu niewłaściwa ocena terminu wniesienia zarzutów nie stanowiła podstawy wznowienia postępowania, a należy ją zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] marca 2019 r., w którym stwierdzono uchybienie terminu do złożenia zarzutów. Jednocześnie Kolegium wskazało, że z urzędu wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na koncepcję niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny "system nadzwyczajnych trybów postępowania rzeczywiście oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, zgodnie z którą poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Nie wyklucza to jednak sytuacji, w której możliwy jest zbieg przesłanek z obu trybów, co może prowadzić do kolizji owych nadzwyczajnych trybów postępowania. Z sytuacją taką mamy do czynienia, gdy rozstrzygnięcie administracyjne dotknięte jest wadliwością, którą można zakwalifikować zarówno jako przesłankę wznowienia postępowania, jak i podstawę do stwierdzenia nieważności. (...) Odwoływanie się do konstrukcji niekonkurencyjności nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego znajduje uzasadnienie wyłącznie wówczas, gdy mamy do czynienia z wadliwością tej samej decyzji, która to wadliwość może być dwojako kwalifikowana. (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2272/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła, czego organ nie dostrzegł. Także w literaturze wskazuje się, że "(...) Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności decyzji (...). Nie można zatem mówić o konkurencyjności podstaw uzasadniających wznowienie i stwierdzenie nieważności, nie mogą być one bowiem tożsame. Może jednak dojść do zbiegu podstaw stosowania obu tych instytucji. Niekiedy decyzje mogą więc zawierać zarówno wady skutkujące nieważnością, jak i wady skutkujące wznowieniem postępowania. (...) Dlatego też wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W takim przypadku należałoby więc wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, zawiesić na ten czas postępowanie w sprawie wznowienia, w razie stwierdzenia nieważności podjąć zawieszone postępowanie w sprawie wznowienia oraz orzec o jego bezprzedmiotowości. W przypadku odmowy stwierdzenia nieważności podejmowano by i prowadzono postępowanie w sprawie wznowienia. (...) Należy zauważyć, że stanowisko to odnosi się nie tylko do zbiegu środków prawnych przysługujących wobec decyzji wadliwych, lecz także do sytuacji, gdy złożono wniosek o wznowienie postępowania, a organ sam ustalił istnienie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. W takim przypadku może nastąpić wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności z urzędu i zawieszenie na ten okres postępowania wznowieniowego." (por. M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII. WK 2018).

Treść uzasadnienia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2019 r. wskazuje, że kwestii nie rozważano, a przyjęto, że wystąpienie przesłanki nieważności postanowienia w istocie rzeczy wyklucza postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania. Takie stanowisko jest w ocenie Sądu nieprawidłowe. Dodatkowo należy wskazać, że organ w uzasadnieniu postanowienia w ogóle nie odniósł się do przesłanek wznowienia, na które powołał się Skarżący.

Jednocześnie po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. stwierdziło nieważność w całości swojego postanowienia z dnia [...] marca 2019 r. Zaznaczyło jednocześnie, że nie zostało ono zaskarżone i stało się ostateczne od dnia [...] października 2019 r. Organ wskazał też, że wobec wyeliminowania z obrotu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zarzutów zostało ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie jest bezprzedmiotowy, co uzasadnia utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Skarżący fakt stwierdzenia nieważności potwierdził, no co wskazuje treść uzasadnienia wniesionej skargi.

Jakkolwiek rację ma organ wskazując, że po eliminacji z obrotu prawnego postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów z dnia [...] marca 2019 r. brak podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia, to błędnym jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. o odmowie wznowienia postępowania. Naruszono w związku z tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Doprowadziło to do nie dającego się zaakceptować stanu, w którym funkcjonuje w obrocie prawnym postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sytuacji, gdy stwierdzono już nieważność postanowienia, które zapadło w postępowaniu, którego wznowienia żąda Skarżący. Uruchomienie nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest wznowienie postępowania, stosownie do art. 145 § 1 k.p.a., jest uwarunkowane zakończeniem sprawy wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia. Tymczasem w aktualnym stanie sprawy brak jest takiego rozstrzygnięcia (postanowienia), gdyż stwierdzono ostatecznie jego nieważność. Należy też zauważyć, że skutki stwierdzenia nieważności postanowienia są dalej idące niż wiążące się ze wznowieniem postępowania. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie należało uchylić oba wydane w sprawie postanowienia, a ponadto umorzyć postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania.

Stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym otworzyło możliwość rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Jak podał na rozprawie pełnomocnik Skarżącego postępowanie w tym zakresie się toczy. Zarzuty zostały ponownie rozpoznane przez Prezydenta M. B., który wydał postanowienie, które zostało zaskarżone zażaleniem. Zażalenie to oczekuje na rozpoznanie przez organ odwoławczy. Powyższe w istocie usuwa też obawy Skarżącego odnośnie możliwości kwestionowania postanowienia z dnia [...] września 2019 r. stwierdzającego nieważność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia zarzutów.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające i umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz M. Łent