Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5006/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 168 ust. 1 pkt 2, ust. 4, art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2,  art. 172, art. 255 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 174 pkt 1-2, art. 185 § 1, art. 203 pkt 2, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b), § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a)
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Teza: 1/ Przedmiot postępowania o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy wskutek jego nieużywania, określony jest przepisami art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) w związku z art. 255 ust. 1 pkt 3 tej ustawy i nie jest on tożsamy z postępowaniem, w wyniku którego Urząd Patentowy wydaje, na podstawie art. 168 ust. 4 p.w.p., decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego wobec zrzeczenia się tego prawa przez uprawnionego, co przewiduje art. 168 ust. 1 pkt 2.

2/ Przewidziane art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. prawo uprawnionego do rezygnacji z ochrony nie może służyć blokowaniu postępowania, którego celem jest wyeliminowanie prawa ochronnego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z datą wynikającą z nieużywania znaku towarowego w nieprzerwanym okresie pięciu lat.

TEZY

1/ Przedmiot postępowania o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy wskutek jego nieużywania, określony jest przepisami art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) w związku z art. 255 ust. 1 pkt 3 tej ustawy i nie jest on tożsamy z postępowaniem, w wyniku którego Urząd Patentowy wydaje, na podstawie art. 168 ust. 4 p.w.p., decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego wobec zrzeczenia się tego prawa przez uprawnionego, co przewiduje art. 168 ust. 1 pkt 2.

2/ Przewidziane art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. prawo uprawnionego do rezygnacji z ochrony nie może służyć blokowaniu postępowania, którego celem jest wyeliminowanie prawa ochronnego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z datą wynikającą z nieużywania znaku towarowego w nieprzerwanym okresie pięciu lat.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 600/16 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie, 2. zasądza od W. J. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 1700 (tysiąc siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca

2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 600/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Wnioskiem z dnia 28 lutego 2012 r. (data wpływu do organu – 7 marca 2012 r.) A S.A. w W. (obecnie: A S.A. w W.) – dalej Spółka lub wnioskodawca – zwróciła się do Urzędu Patentowego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "START" nr R-177997, przeznaczony do oznaczania usług hotelarskich i gastronomicznych w klasie 43, udzielonego na rzecz W. J. w dniu 22 sierpnia 2006 r. za zgłoszeniem z dnia 11 lutego 2004 r., z powodu jego nieużywania w sposób rzeczywisty dla usług objętych rejestracją. Jako podstawę żądania wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.) i stwierdził, że ma interes prawny w domaganiu się wygaszenia ww. prawa ochronnego, ponieważ stanowi ono przeszkodę w uzyskaniu przez niego prawa ochronnego na znak słowno-graficzny "START hotel" zgłoszony w dniu 7 maja 2004 r. za numerem Z-280505, przeznaczony do oznaczania usług w klasie 43: usługi zaopatrzenia w żywność i napoje, tymczasowe zakwaterowanie.

W dniu 28 lutego 2013 r. uprawniony poinformował organ o rezygnacji z ochrony spornego znaku towarowego i decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Urząd Patentowy, stosując art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p., uznał prawo ochronne na ten znak za wygasłe z dniem 28 lutego 2013 r.

Następnie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Urząd Patentowy, powołując art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 7 marca 2012 r. Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. czyni zadość żądaniom wnioskodawcy także w niniejszym postępowaniu, więc z uwagi na fakt, iż przedmiot sporu w tej sprawie nie istnieje powstała przesłanka do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.

Wnioskująca Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś uprawniony ze znaku W. J. wniósł o jego oddalenie.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Urząd Patentowy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy START nr R-177997 z dniem [...] sierpnia 2011 r. i orzekł o kosztach postępowania. Organ stwierdził, że na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. sporne prawo ochronne utraciło moc dopiero z dniem 28 lutego 2013 r., natomiast wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego wpłynął 7 marca 2012 r., przy czym we wniosku tym, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskodawca domagał się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak z datą znacznie wcześniejszą niż 28 lutego 2013 r. W tych okolicznościach, jak podał organ, nie można było stwierdzić, że uznanie spornego prawa za wygasłe 28 lutego 2013 r. spowodowało bezprzedmiotowość niniejszego postępowania, ponieważ prawo to pozostawało w mocy w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia i w dacie, z którą wnioskodawca domagał się stwierdzenia jego wygaśnięcia. Urząd Patentowy wyjaśnił, że wnioskodawca cofnął wniosek o umorzenie postępowania przed uprawomocnieniem się decyzji, argumentując, iż mimo stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak START z dniem 28 lutego 2013 r., prawo to nadal stanowi przeszkodę dla udzielenia mu prawa ochronnego na znak START hotel. Tymczasem, zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., wnioskodawca może żądać stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa z datą wcześniejszą, czyli z dniem 23 sierpnia 2011 r., gdyż w tym dniu upłynął termin, w którym uprawniony miał obowiązek rozpoczęcia używania znaku. Doszło zatem do umorzenia postępowania, mimo że sporne prawo nadal stanowi przeszkodę do rejestracji znaku wnioskodawcy. Z tego powodu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ uznał za zasadny i uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. uznając interes prawny wnioskodawcy; sporne prawo blokuje wnioskującej Spółce możliwość zarejestrowania i posługiwania się zgłoszonym znakiem słowno-graficznym START hotel i stanowi rzeczywistą barierę uniemożliwiającą wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych ustawami (art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). UP stwierdził, że zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. termin, w którym rozpoczyna się pięcioletni okres nieużywania znaku towarowego zaczyna biec po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Skoro decyzję wydano w dniu [...] sierpnia 2006 r., to organ wziął pod uwagę okres od 23 sierpnia 2006 r. do 23 sierpnia 2011 r. Zdaniem UP brak było podstaw do stwierdzenia, że znak START był używany w ww. okresie, na co uprawniony nie przedstawił dowodów i nie podał przyczyn usprawiedliwiających nieużywanie znaku.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę W. J. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że jako podstawę prawną decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ podał w komparycji art. 105 § 2 k.p.a., a w uzasadnieniu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. W ocenie Sądu, w komparycji decyzji organ powinien podać art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ bezprzedmiotowość postępowania ma pierwszeństwo przed przesłankami dotyczącymi zgodnego wniosku stron. Sąd przypomniał, że w toku niniejszego postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 7 marca 2012 r. Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy START nr R-177997 z dniem 28 lutego 2013 r. z powodu rezygnacji uprawnionego z dalszej ochrony. Sąd podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, aby powyższa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. Stan niepewności potwierdza stanowisko pełnomocnika skarżącego, który na rozprawie przed Sądem wyjaśnił, że wspomniana decyzja jest prawomocna, jednak nie przedstawił Sądowi na tę okoliczność żadnych dowodów.

Sąd zważył, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2014 r. Urząd Patentowy odniósł się do decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., lecz nie wyjaśnił dlaczego "mogą współistnieć w obrocie prawnym dwie decyzje wygaszające to samo prawo, jednak z inną datą". WSA wskazał na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie organ wskazał, że pomimo stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak z dniem 28 lutego 2013 r. prawo to nadal stanowi przeszkodę dla udzielenia prawa ochronnego na znak START hotel nr Z-280505, zgłoszony 11 lutego 2004 r., a zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., wnioskodawca może żądać stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa z datą wcześniejszą, czyli z dniem 23 sierpnia 2011 r. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko organu nie uzasadnia współistnienia w obrocie prawnym dwóch decyzji o wygaszeniu tego samego prawa, jednak w oparciu o inną podstawę prawną z inną datą.

Sąd wyraził pogląd, że prawo ochronne na znak towarowy może być wygaszone tylko raz, a wygaszenie to czyni bezprzedmiotowym inne postępowanie w przedmiocie wygaszenia tego prawa. Z akt sprawy nie wynika, czy pierwsza decyzja o wygaszeniu prawa z dnia [...] czerwca 2013 r. jest prawomocna i czy pozostaje w obrocie prawnym. Z tego powodu WSA nie zastosował art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA polecił organowi wyjaśnić kwestie związane z decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcia.

Skargą kasacyjną Urząd Patentowy domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia wyroku i rozpoznania sprawy co do istoty, przeprowadzenia rozprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 168 ust. 1 pkt 2 i art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 169 ust. 2 oraz art. 172 p.w.p., polegające na bezwzględnym przyjęciu, że "prawo ochronne na znak towarowy może być wygaszone tylko raz i wygaszenie to czyni bezprzedmiotowym inne postępowanie w przedmiocie wygaszenia tego prawa" (s. 12 wyroku), podczas gdy: a) p.w.p. przewiduje szereg zróżnicowanych i niezależnych od siebie przesłanek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, b) prawo ochronne na znak towarowy wygasa w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie, z którym ustawa wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego, c) mogą wystąpić sytuacje, w których dopuszczalne będzie stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z datą wcześniejszą, niż dotychczasowa data wygaśnięcia;

w takich przypadkach "kolejne" postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na dany znak towarowy nie musi być postępowaniem bezprzedmiotowym, a późniejsza decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego, które już wcześniej zostało wygaszone, w oparciu o inną podstawę prawną i z inną datą, będzie decyzją prawidłową pomimo pozostawania w obrocie wcześniejszej decyzji wygaszającej to prawo ochronne;

2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji dlaczego w ocenie Urzędu mogą współistnieć w obrocie prawnym dwie decyzje wygaszające to samo prawo w oparciu o różne podstawy prawne i z inną datą, stanowi naruszenie przepisów postępowania uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy nie ulega wątpliwości, iż dopuszczalnym jest żądanie wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy już po wygaśnięciu tegoż prawa, o ile zostaną spełnione określone w p.w.p. przesłanki wygaśnięcia prawa i data, z jaką prawo ochronne ma być wygaszone, jest wcześniejsza niż dotychczasowa data wygaśnięcia, a co za tym idzie dopuszczalne jest istnienie dwóch decyzji stwierdzających wygaśnięcie tego samego prawa ochronnego na znak towarowy;

3. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 105 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że podstawą prawną decyzji Urzędu z dnia [...] sierpnia 2013 r. powinien być art. 105 § 1 k.p.a., a nie tak, jak wskazano w komparycji tejże decyzji art. 105 § 2 k.p.a., z uwagi na to, że "bezprzedmiotowość postępowania ma pierwszeństwo przed przesłankami dotyczącymi zgodnego wniosku stron" (s. 10 wyroku), podczas gdy Urząd prawidłowo wskazał, iż umorzenie postępowania nastąpiło na skutek zgodnego wniosku stron, gdyż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości, co wyjaśniono w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2014 r.

Urząd Patentowy argumentował m.in., że dopuszczalne jest istnienie w obrocie prawnym dwóch decyzji o wygaszeniu tego samego prawa ochronnego na znak towarowy, bowiem ustawa p.w.p. przewiduje szereg różnych podstaw wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. W zależności od podstawy prawnej (zdarzenia powodującego wygaśnięcie prawa ochronnego) oznacza to, że to samo prawo może zostać wygaszone z inną datą.

Skarżący kasacyjnie Urząd podkreślił dalej, że uwadze Sądu uszło, iż każda z decyzji (tj. decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. i z dnia [...] września 2014 r.) ma inny zakres i skutek. Konsekwencją wydania pierwszej z decyzji jest to, że prawo ochronne na sporny znak towarowy wygasło z dniem 28 lutego 2013 r. Oznacza to, że sporne prawo istniało w dacie wskazanej w zaskarżonej decyzji – w dniu 23 sierpnia 2011 r. Wbrew zajętemu przez Sąd stanowisku, toczące się przed Urzędem postępowanie sporne nie było bezprzedmiotowe, gdyż Urząd był uprawniony do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w okresie wcześniejszym niż wskazany w decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. tj. pomiędzy 23 sierpnia 2011 r. a 27 lutego 2013 r. Powyższe czyni niezasadnymi podniesione przez Sąd argumenty dotyczące podstawy prawnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Urząd zaznaczył także, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotne czy decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. jest prawomocna i czy pozostaje w obrocie prawnym. Istotne było za to ustalenie czy w dacie, w której zgodnie z żądaniem wniosku, prawo ochronne miało zostać wygaszone, prawo to istniało (istniał przedmiot sporu). W dniu 23 sierpnia 2011 r. prawo ochronne na sporny znak było w mocy. Nietrafne są więc podniesione przez Sąd zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W piśmie z dnia 27 października 2016 r. W. J. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych i przeprowadzenie rozprawy. Skarżący przedstawił swoje stanowisko w tej sprawie.

Uczestnik postępowania nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną Urzędu, zaś Urząd nie ustosunkował się do pisma z dnia 27 października 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja, którą Urząd Patentowy RP m.in. stwierdził na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy START z powodu jego nieużywania, naruszała prawo. W ocenie WSA, przeszkodą do stwierdzenia wygaśnięcia znaku na wskazanej podstawie może być wcześniejsza decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa do tego znaku na podstawie art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p., bowiem jak wyjaśnił Sąd, w obrocie prawnym nie mogą współistnieć dwie decyzje wygaszające to samo prawo – mimo że z inną datą i w oparciu o inną podstawę prawną.

Skarżący kasacyjnie organ w oparciu o obie podstawy wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zakwestionował powyższy pogląd, zarzucając wadliwą ocenę odnośnie do możliwości ponownego wygaszenia prawa ochronnego i błędne uchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku uznania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.

Z relacji Sądu I instancji oraz załączonych do akt sprawy akt administracyjnych wynika, że postępowanie w sprawie wygaszenia znaku towarowego START z powodu jego nieużywania (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) zostało zainicjowane 7 marca 2012 r. wnioskiem Spółki (obecnie – A S.A.), w toku którego to postępowania w dniu 28 lutego 2013 r. uprawniony zrzekł się prawa do tego znaku. Nie jest sporne i nie ma co do tego wątpliwości, że Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., przyjmując za podstawę art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p., uznał prawo do znaku za wygasłe z dniem 28 lutego 2013 r. z powodu zrzeczenia się tego prawa, a kolejną decyzją z [...] sierpnia 2013 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Ostatnie rozstrzygnięcie zostało uchylone zaskarżoną decyzją w jej pkt 1 i równocześnie Urząd Patentowy rozstrzygnął (w pkt 2 decyzji) wniosek Spółki o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku, uznając, iż prawo to wygasło z powodu jego nieużywania z dniem 23 sierpnia 2011 r.

Sąd I instancji, bez przeprowadzenia jakichkolwiek rozważań w zakresie wykładni przepisów art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. i art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tej ustawy czy dopuszczalności zastosowania tych przepisów oraz art. 105 § 1 k.p.a. w przyjętym przez Sąd stanie sprawy, uznał, że wygaszenie prawa ochronnego do znaku towarowego – niezależnie od podstawy prawnej wygaszenia i daty z jaką ono następuje – określa przedmiot sprawy i w związku z tym kolejne postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia prawa do znaku jest bezprzedmiotowe. Ten pogląd Sądu jest nieprawidłowy.

Istota problemu prawnego jaki pojawia się w niniejszej sprawie, a który w świetle zarzutów postawionych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, trafnie identyfikuje kwestionujący wyrok organ, dotyczy tożsamości spraw o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy wskutek nieużywania znaku i o wygaśnięcie wskutek zrzeczenia się takiego prawa i zawiera się w odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalne jest wygaszenie prawa do znaku towarowego na podstawie art. 169 ust. 2 p.w.p. w związku z art. 169 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy w sytuacji, gdy prawo to jest już wygaszone na podstawie art. 168 ust. 4 p.w.p. w związku ze zrzeczeniem się prawa ochronnego na podstawie art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedmiot postępowania o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy wskutek jego nieużywania, określony jest przepisami art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w.p. w związku z art. 255 ust. 1 pkt 3 tej ustawy i nie jest on tożsamy z postępowaniem, w wyniku którego Urząd Patentowy wydaje, na podstawie art. 168 ust. 4 p.w.p., decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego wobec zrzeczenia się tego prawa przez uprawnionego, co przewiduje art. 168 ust. 1 pkt 2.

Prawo ochronne do znaku towarowego jako prawo wyłączne z zakresu własności przemysłowej nabywane jest na podstawie decyzji właściwego organu administracji publicznej, jakim jest Urząd Patentowy RP. Prawo to może zostać unieważnione wobec stwierdzenia błędu przy udzielaniu tego prawa lub może ulec wygaszeniu, zaznaczenia jednak wymaga, że odmiennie niż to dzieje się w odniesieniu do instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego, unieważnienie rodzi skutki od daty jego zarejestrowania. Z kolei wygaszenie prawa ochronnego następuje w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie, z którym ustawa wiąże skutek wygaśnięcia, o czym stanowi art. 172 p.w.p., przy czym data wygaśnięcia prawa ochronnego powinna być potwierdzona w decyzji.

Decyzja ta, w przypadku, o którym mowa w art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. tzn. upływu okresu udzielonej ochrony, ma charakter deklaratoryjny, służy bowiem jedynie potwierdzeniu przewidzianego ustawą skutku. Natomiast zrzeczenie się prawa ochronnego przez uprawnionego, które następuje wskutek złożonego oświadczenia przed Urzędem Patentowym, inicjuje ograniczone postępowanie administracyjne, w którym po stwierdzeniu spełnienia przesłanek (oświadczenie o zrzeczeniu się: złożone przez uprawniony podmiot, przed Urzędem Patentowym RP, w formie pisemnej lub do protokołu i ewentualnie zgoda osób, którym służą na znaku prawa), organ na podstawie art. 168 ust. 4 p.w.p. wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego z dniem złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się tego prawa. Decyzja ma charakter konstytutywny, a ten pogląd sądu kasacyjnego nie stoi w sprzeczności z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II GPS 1/08 (publ. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 77; LEX nr 368907; dostępna w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wyjaśniającą jak należy rozumieć datę stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy; zawarte w uzasadnieniu uchwały rozważania co do charakteru prawnego decyzji stwierdzającej wygaśnięcie prawa ochronnego nie są wiążące.

Tak jak nie może być zasadniczo wątpliwości co do daty wygaszenia prawa ochronnego do znaku towarowego w przypadkach wskazanych w art. 168 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 p.w.p. – wiąże się ona z datą końcową okresu ochronnego lub z datą wynikającą z oświadczenia o rezygnacji – tak inaczej rzecz się ma w przypadku wygaśnięcia prawa ochronnego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Datę wygaszenia prawa z powodu niekorzystania z przyznanego prawa ochronnego ustala się w postępowaniu dowodowym przy aktywnym udziale uprawnionego. Należy przypomnieć, że postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania inicjowane jest, stosownie do art. 169 ust. 4 cyt. ustawy, wnioskiem każdej osoby mającej interes prawny w dochodzeniu wygaszenia prawa ochronnego i prowadzone jest przez Urząd Patentowy w trybie spornym, co wynika z art. 255 ust. 1 pkt 3 p.w.p. Stwierdzenie przez organ spełnienia trzech określonych art. 169 ust. 1 pkt 2 przesłanek rzeczywistego nieużywania znaku dla towarów objętych rejestracją 1.) przez osobę uprawnioną (2.) w okresie pięciu kolejnych lat (3.) skutkować musi wygaśnięciem tego prawa. W tym postępowaniu uprawniony, chcąc ochronić przyznane mu i atakowane wnioskiem prawo, musi wykazać albo używanie znaku towarowego, albo ważne przyczyny usprawiedliwiające nieużywanie tego znaku.

Konfrontując postępowania w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. oraz w oparciu o art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy, stwierdzić trzeba, iż sporny charakter postępowania o wygaszenie wskutek nieużywania znaku sugeruje już na wstępie, że inna, niż w przypadku zrzeczenia się prawa ochronnego w toku postępowania spornego, będzie data z którą prawo zostanie ewentualnie wygaszone. Może się jednak zdarzyć, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy będzie bezprzedmiotowe i będzie wymagało wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sytuacja taka będzie miała miejsce w razie stwierdzenia wygaszenia prawa ochronnego na podstawie określonej w art. 169 ust. 2 p.w.p. i niezałatwienia przez organ, w sposób określony art. 172 zd. drugie p.w.p., sprawy wszczętej w trakcie postępowania spornego oświadczeniem uprawnionego, złożonym na podstawie art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p.; postępowanie w sprawie wygaszenia prawa ochronnego z powodu rezygnacji będzie bezprzedmiotowe, bowiem prawo ochronne w dacie rezygnacji nie będzie już istnieć.

Inaczej rzecz się ma w przypadku, jeśli organ, prowadząc postępowanie z wniosku o wygaszenie prawa z powodu nieużywania znaku, wyda na podstawie art. 172 w związku z art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p., decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego z datą wynikającą z tego oświadczenia. Decyzja taka w żadnym razie nie może stanąć na przeszkodzie kontynuowaniu postępowania spornego o wygaszenie prawa ochronnego na ten sam znak towarowy z powodu jego nieużywania w okresie, w którym owo prawo istniało, którego zatem decyzja o wygaszeniu z powodu rezygnacji nie dotyczy. Zasadnicze znaczenie w postępowaniu spornym o wygaszenie prawa ochronnego z powodu nieużywania znaku towarowego należy przydać bowiem interesowi prawnemu wnioskującego podmiotu uzasadniającemu wyeliminowanie wygaszonego już prawa ochronnego, jednak z datą wcześniejszą, niż wynikająca z decyzji wydanej na podstawie art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Przewidziane art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. prawo uprawnionego do rezygnacji z ochrony nie może służyć blokowaniu postępowania, którego celem jest wyeliminowanie prawa ochronnego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z datą wynikającą z nieużywania znaku towarowego w nieprzerwanym okresie pięciu lat.

Prawo ochronne na znak towarowy jest prawem nadanym w określonym przedziale czasowym i wygaszenie go w określonym rezygnacją z prawa dniu nie skutkuje eliminacją tego prawa w okresie sprzed rezygnacji, co jest dopuszczalne w razie stwierdzenia istnienia przesłanek, o których mowa w art. 169 ust. 1 p.w.p. Gdyby przyjąć za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym prawomocna decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego z powodu rezygnacji z prawa ochronnego czyni bezprzedmiotowym postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do tego znaku z powodu nieużywania w okresie wcześniejszym, a więc z inną datą, niż określona decyzją o wygaśnięciu z powodu rezygnacji, uprawniony decydowałby w istocie o dacie wygaszenia prawa ochronnego, mimo zaistnienia przesłanek wygaszenia, o których mowa m.in. w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p i wbrew interesowi prawnemu osób inicjujących postępowanie sporne.

Błędny pogląd WSA co do relacji przepisów art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. i art. 169 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy skutkował nieprawidłową oceną co do wadliwości procesowej zaskarżonej decyzji mającej wyrażać się brakiem wyjaśnienia przez organ, czy wydana na podstawie art. 172 w związku z art. 168 ust. 1 pkt 2 p.w.p. decyzja jest prawomocna, a także niewyjaśnieniem powodów, dla których jak stwierdził Sąd, "mogą współistnieć w obrocie prawnym dwie decyzje wygaszające to samo prawo jednak z inną datą".

Zgodzić należy się w związku z tym z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że poza istotą sprawy pozostaje czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa wskutek rezygnacji jest prawomocna i czy pozostaje w obrocie prawnym. Podobnie bez znaczenia dla wyniku sprawy jest brak wypowiedzi organu w kwestii możliwości równoległego obowiązywania dwóch decyzji dotyczących wygaszenia prawa ochronnego na ten sam znak. Jak już wyżej powiedziano, decyzje stwierdzające wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy z powodu rezygnacji z prawa i z powodu nieużywania tego prawa podejmowane są w różnych postępowaniach i odnoszą się ze względu na określone prawem przesłanki wygaśnięcia, do różnego zakresu czasowego obowiązywania prawa. Zasadnicze znaczenie dla możliwości prowadzenia postępowania w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. musi mieć zatem okoliczność, czy w dacie ewentualnego wygaszenia prawo ochronne istniało czy też nie. Innymi słowy, przedmiot postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego odnosić należy do prawa istniejącego w danym czasie.

Stwierdzając wadliwość procesową decyzji Urzędu Patentowego RP, Sąd I instancji nie dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji w jej warstwie merytorycznej, co zobowiązany będzie uczynić ponownie rozpatrując sprawę.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1. sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2. sentencji orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804; obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od W. J. na rzecz Urzędu Patentowego 1700 zł. Na łączną kwotę zasądzonych organowi kosztów złożyły się: 1/ stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radcy prawnego organu, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji (1200 zł) i 2/ uiszczony wpis od skargi kasacyjnej (500 zł).