Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 312/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2, art. 184, art. 3 par. 1 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 par. 1, 80 i 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 14 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
article: art. 12 ust. 2 pkt 4, art. 11, art. 29, art. 14 ust. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz 386
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia NSA Bożena Popowska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C.-G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 691/12 w sprawie ze skargi A. C.-G. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 691/12 oddalił skargę A. C.-G. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego:

Rada Wydziału Chemii Uniwersytetu [...] w dniu [...] stycznia 2006 r. podjęła uchwałę o przyjęciu publicznej obrony rozprawy doktorskiej skarżącej oraz kolejną uchwałą odmówiła nadania stopnia naukowego doktora nauk chemicznych w zakresie chemii.

Rozpoznając odwołanie doktorantki Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdziła, że Rada Wydziału zastosowała niewłaściwy tryb postępowania, podczas gdy zgodnie z przepisem art. 51 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki ( Dz.U. Nr 65, poz.595 ze zm.), w przewodzie doktorskim należało stosować przepisy dotychczasowe, zawarte w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.), wskutek czego doszło do podjęcia dwóch uchwał. Należało natomiast głosować wyłącznie nad uchwałą w przedmiocie nadania stopnia doktora. Centralna Komisja uchyliła zaskarżoną uchwałę i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Wydziału, po uprzednim ponownym przeprowadzeniu publicznej rozprawy doktorskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącej, wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2007r. I SA/Wa 142/07 uchylił zaskarżoną decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2007r. I OSK 1205/07 oddalił skargę kasacyjną Centralnej Komisji. Sądy miedzy innymi wskazały, że uchwała Rady Wydziału z dnia [...] stycznia 2006r. o przyjęciu publicznej obrony rozprawy doktorskiej jest prawomocna i pozostaje w obrocie prawnym.

Rozpoznając ponownie odwołanie doktorantki od uchwały o odmowie nadania stopnia naukowego Komisja decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. uchyliła tę uchwałę i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Radę Wydziału.

Rada Wydziału Chemii Uniwersytetu [...] w dniu [...] marca 2009 r. podjęła uchwałę o nienadaniu zainteresowanej stopnia doktora nauk chemicznych w zakresie chemii.

W odwołaniu od powyższej uchwały do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów doktorantka zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego – art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych w związku z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki – przez jego niezastosowanie oraz podjęcie uchwały mimo braku większości bezwzględnej oddanych głosów.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu podała, że przy podejmowaniu uchwały o nadaniu stopnia naukowego brany jest pod uwagę cały dotychczasowy przebieg postępowania, tj. zdane egzaminy, opinie recenzentów, publiczna obrona. W ocenie Centralnej Komisji, nie można podzielić zarzutu, że nie wiadomo jakimi przesłankami kierowała się Rada Wydziału odmawiając nadania stopnia naukowego. W sytuacji związania orzeczeniami sądów obu instancji Rada Wydziału, nie powtarzając publicznej obrony, mogła jedynie poddać pod głosowanie wniosek o nadanie stopnia naukowego doktora, zaś ograniczenie procedury (bez powtarzania publicznej obrony) "mogło mieć negatywne skutki przy ocenie końcowej, zważywszy na znaczny upływ czasu od publicznej obrony". Centralna Komisja uznała, że prawidłowym działaniem Rady Wydziału było poddanie pod głosowanie wniosku o nadanie stopnia naukowego, który nie uzyskał jednak bezwzględnej większości głosów. Ponadto, powołując się na opinie recenzentów i superrecenzentów, poddała krytycznej ocenie wartość rozprawy doktorskiej oraz odpowiedzi doktorantki na pytania zadawane podczas jej publicznej obrony oraz stwierdziła, że "rozprawa doktorska nie spełnia wymogu art. 11 ustawy z dnia 12 września 1900 r., tj. nie stanowi oryginalnego rozwiązania zagadnienia naukowego i nie wskazuje na umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej". W opinii Centralnej Komisji podjęcie prawomocnej uchwały w sprawie publicznej obrony rozprawy doktorskiej nie oznacza obowiązku nadania stopnia doktora. Ustawodawca nie stanowi o nadaniu stopnia naukowego z mocy ustawy po spełnieniu określonych warunków, a przejście do głosowania nad kolejną uchwałą uzależniona jest od pozytywnego wyniku głosowania uchwały poprzedzającej. Nadanie stopnia naukowego doktora nie jest bowiem sumarycznym wynikiem zapadłych wcześniej trzech pozytywnych uchwał, o których mowa w art. 12 ustawy z 1990 r., lecz stanowi autonomiczną uchwałę.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła jej naruszenie: art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej, wyrażonej w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 142/07, i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1205/07, w myśl której to oceny, kwestia tego, czy skarżąca przedłożyła i obroniła rozprawę doktorską, została prawomocnie rozstrzygnięta w uchwale Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. o przyjęciu publicznej obrony rozprawy doktorskiej; art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uchwała o nadaniu stopnia naukowego doktora ma charakter "autonomiczny" i podejmowane jest uznaniowo; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 19 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 10 grudnia 2008 r. (niepubl.), wskutek błędnej oceny przeprowadzonych dowodów, wad uzasadnienia zaskarżonej decyzji i zdyskwalifikowania opinii superrecenzenta; art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., wskutek wyłączenia jawności postępowania odwoławczego na podstawie Statutu Centralnej Komisji z dnia 15 października 2007 r. Wniosła ponadto o uchylenie zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według załączonego spisu oraz zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt SK 30/10. W uzasadnieniu wskazała, że Komisja dokonała ustaleń sprzecznych z prawomocną uchwałą Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. o przyjęciu publicznej obrony rozprawy doktorskiej, gdyż ani Rada Wydziału nie mogła zmienić swojego pozytywnego stanowiska w przedmiocie wyniku obrony, ani też Centralna Komisja nie była uprawniona do kwestionowania jakości pracy i wyniku obrony. Powołując się na inne orzeczenie wskazała, że gdyby ustawodawca zdecydował pozostawić nadanie stopnia doktora uznaniu administracyjnemu, posłużyłby się sformułowaniem "może". Skarżąca wskazała również, że zgodnie z § 19 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji do Spraw i Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 15 października 2007 r., ze zmianami przyjętymi na posiedzeniu plenarnym w dniu 10 grudnia 2008 r., w postępowaniu opiniodawczym sekcji, po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta, powołuje się recenzenta dodatkowego, przy czym, jeżeli recenzentem jest członek Komisji, recenzentem dodatkowym może być jedynie osoba, o której mowa w ust. 1 i 2, niebędąca członkiem Komisji. Skoro zatem jedna z recenzji była negatywna (jedyna na ogólną liczbę sześciu), to tym samym w świetle Statutu zachodziła konieczność uzyskania kolejnej opinii. Nie można w związku z tym twierdzić, iż uzyskanie opinii recenzenta dodatkowego, "nie mającej charakteru naukowego", czyniło zadość temu wymaganiu.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie w zakresie wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz odrzucenie w zakresie pozostałych wniosków. W uzasadnieniu podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt SK 30/10 (OTK-A 2012/4/39, Dz. U. z 2012 r. poz. 431) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wskazane w pkt 1 i pkt 3 skargi konstytucyjnej przepisy (tj. powoływane przez skarżącą postanowienia ustawy o stopniach naukowych i Statutu Komisji) nie są niezgodne z Konstytucją RP. Sąd ustalił, że w związku z datą wszczęcia przewodu doktorskiego skarżącej w 2001 r. należy w myśl przepisu art. 51 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki stosować przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych i przywołał treść art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 tej ustawy. Stwierdził również, że uchwała w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora jest jedną z czterech uchwał rady jednostki organizacyjnej, kończącą kolejne czynności przewodu doktorskiego. Niewątpliwie ma ona charakter konstytutywny, gdyż dopiero jej podjęcie wywołuje skutek w postaci nadania określonej osobie stopnia doktora. Przywołał również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1614/10, w którym sąd stwierdził, że głosowanie nad tą uchwałą jest "kompleksową oceną całego przewodu doktorskiego doktoranta, w tym wszystkich wymienionych w art. 12 ustawy z 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki przesłanek warunkujących nadanie stopnia naukowego doktora, a nie tylko oceną przedstawionej przez niego rozprawy doktorskiej i jej publicznej obrony. W tej sytuacji uchwała o nadaniu stopnia naukowego nie ma charakteru li tylko deklaratoryjnego i nie jest czystą formalnością czy automatycznym powtórzeniem wyników głosowania z etapu(ów) wcześniejszego(ych). Wprost przeciwnie, poczynione i wypowiedziane w toku przewodu doktorskiego oceny dotyczące umiejętności doktoranta (w zakresie określonym w art. 14 ust. 2) i przedstawionej przez niego rozprawy, mogą spowodować, że poszczególni członkowie Rady - mimo pozytywnych głosowań na wcześniejszych etapach przewodu - zmienią zdanie i zagłosują w głosowaniu tajnym przeciwko nadaniu doktorantowi stopnia doktora". Z kolei Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku wskazał, że "uchwała w przedmiocie nadania stopnia doktora ma charakter aktu samodzielnego właściwej rady jednostki organizacyjnej, co wynika chociażby z odrębnego jej usytuowania w enumeracji zawartej w art. 14 ust. 2 u.s.n. Uchwała pozytywna, tj. o nadaniu stopnia doktora, uwarunkowana jest pozytywnymi uchwałami kończącymi wcześniejsze etapy przewodu doktorskiego, jednak te ostatnie samoistnie nie determinują treści tej pierwszej. Uchwała negatywna, tj. o odmowie nadania stopnia doktora, może być zatem podjęta wówczas, gdy wszystkie poprzedzające ją uchwały miały charakter pozytywny. Uchwała w przedmiocie nadania stopnia doktora nie jest bowiem wypadkową poprzednich uchwał, lecz samodzielnym aktem będącym wynikiem oceny dotyczącej umiejętności doktoranta, dotychczasowego jego dorobku naukowego oraz jakości przedstawionej przez niego rozprawy doktorskiej. Taka sytuacja może zdarzyć się zwłaszcza wówczas, gdy uchwały kończące poprzednie stadia przewodu doktorskiego miały co prawda charakter pozytywny, jednak sposób rozkładu głosów przy podejmowaniu tych uchwał wskazywał na to, że umiejętności doktoranta, dotychczasowy jego dorobek naukowy czy przedstawiona przez niego rozprawa doktorska są różnie oceniane przez członków rady jednostki organizacyjnej". Sąd stwierdził, że zarzut skargi błędnej wykładni art. 10 ust.1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. nie jest trafny. Akceptacja stanowiska skarżącej podważałaby bowiem sens głosowania rady jednostki organizacyjnej nad uchwałą w przedmiocie nadania stopnia doktora, gdyby treść tej uchwały była zdeterminowana treścią uchwał ją poprzedzających.

Kolejną kwestią wymagającą rozważenia jest zagadnienie przepisów procesowych mających zastosowanie w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora. W przepisie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. stanowi się, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia naukowego albo tytułu naukowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym niejednokrotnie wyjaśniano, że "odpowiednie" stosowanie k.p.a. w sprawach o nadanie stopnia naukowego albo tytułu naukowego ma ścisły związek ze specyfiką postępowań poprzedzających podejmowanie przez jednostki organizacyjne uchwał w tych spawach. Odpowiedniość stosowania k.p.a. oznacza, że jedne przepisy Kodeksu będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, a niektóre z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy, z inne zaś wcale. W tych sprawach zasadniczo ograniczony jest zakres i przebieg postępowania dowodowego, które przepisy szczególne ustawy z dnia 12 września 1990 r. oraz rozporządzenia wykonawczego do niej Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r., regulują w zasadzie samodzielnie. W postępowaniach w tych sprawach nie znajduje zastosowania zasada czynnego udziału strony w rozumieniu art. 10 k.p.a., przejawiająca się uczestniczeniem kandydata w każdym stadium postępowania, w szczególności poprzez zapoznawanie go z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego, czy udziałem w postępowaniu dowodowym wraz ze zgłaszaniem przez kandydata wniosków dowodowych. Zasadniczym dowodem i podstawą podejmowanych decyzji w omawianych sprawach są recenzje i opinie przygotowywane przez powoływanych w tym celu recenzentów, a także oceny ekspertów, z których składa się rada naukowa (wydziału), podejmowane w toku przewodu doktorskiego. W tych okolicznościach zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących postępowania dowodowego, nie zasługuje zdaniem sądu na uwzględnienie.

W ocenie sądu nie jest też zasadny zarzut naruszenia § 19 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów przyjęty na posiedzeniu plenarnym w dniu 15 października 2007 r. W sprawie została wydana negatywna opinia, zaś pozytywna opinia recenzenta dodatkowego nie miała charakteru merytorycznego, naukowego, lecz publicystyczny oraz nie uzyskała aprobaty Centralnej Komisji. Nie można zatem twierdzić, jakoby w takiej sytuacji zachodziła konieczność powołania kolejnego superrecenzenta. Ponadto w ślad za innym orzeczeniem sąd zauważył, że "Opinia recenzenta nie wiąże organu orzekającego, który jest obowiązany poddać ją swej ocenie jak każdy dowód, gdyż to organ - nie zaś recenzent-rozstrzyga sprawę".

Zdaniem sądu zarzut naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. wskutek wyłączenia jawności postępowania odwoławczego na podstawie Statutu Centralnej Komisji z dnia 15 października 2007 r. jest niezasadny. Jak stwierdził bowiem Trybunał Konstytucyjny, postępowanie przed Centralną Komisją nie jest kontradyktoryjne. Bezstronność i obiektywność decyzji Centralnej Komisji wyraża się w tym, że jest ona podejmowana na podstawie innych recenzji aniżeli te, które zostały sporządzone w przewodzie doktorskim. Sąd wskazał również, że zgodnie z przepisem art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r., kompetencje organów Centralnej Komisji, sposób wyboru prezydium Centralnej Komisji, jej organizację i tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów określa uchwalony przez nią statut. Sąd przywołał również uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt III AZP 12/94 (OSNP nr 13, poz. 155), w której wskazano, że uzyskanie wielu opinii jest zjawiskiem pożądanym, nawet jeśli jego źródłem jest tylko przepis statutowy.

W ocenie sądu nie jest także uprawniony zarzut naruszenia przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 142/07 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1205/07, w myśl której to oceny, kwestia tego, czy skarżąca przedłożyła i obroniła rozprawę doktorską, została prawomocnie rozstrzygnięta w uchwale Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. o przyjęciu publicznej obrony rozprawy doktorskiej mgr A. C.-G.. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, stwierdzając w zaskarżonej decyzji, iż "rozprawa doktorska nie spełnia wymogu art. 11 ustawy z dnia 12 września 1990 r., tj. nie stanowi oryginalnego rozwiązania naukowego i nie wskazuje na umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej", nie zanegowała wcale jej prawomocności, a dokonała jedynie w ten sposób, dopuszczalnej w świetle powołanego wcześniej orzecznictwa, kompleksowej oceny całego przewodu doktorskiego, w tym wszystkich wymienionych w art. 10 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych.

Na to rozstrzygnięcie skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie Statutu art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz § 19 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 15 października 2007 r. ze zmianami przyjętymi na posiedzeniu plenarnym w dniu 10 grudnia 2008 r. (niepubl.), przejawiającego się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie i nie stwierdził obrazy przez Centralną Komisję do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych ww. przepisów, mimo że mogła ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Wniosła ponadto o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że sąd nie odniósł się do zasadniczej grupy naruszeń przepisów k.p.a., a ponadto posłużył się ogólnikami i twierdzeniami nieadekwatnymi do stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podniosła, że pomimo spełnienia przesłanek statutowych, Komisja odstąpiła od powołania kolejnego recenzenta. Sąd posłużył się również w zakresie tego zarzutu stanowiskiem Komisji, cytując je wprost. Sąd nie ustosunkował się do zarzutów skarżącej, że recenzja jest wypowiedzią o charakterze naukowym, bowiem ocenia rozprawę według naukowych przesłanek, nie zaś publicystycznych czy jakichkolwiek innych. Ponadto, nie jest wystarczające samo powołanie recenzenta, ale uzyskanie od niego recenzji, gdyż inaczej podważałoby to cel regulacji statutowej. Postępowanie prowadzone bez zgromadzenia odpowiedniej liczby materiału dowodowego m.in. w postaci recenzji jest wadliwe. Sąd nie mógł przyjąć, że uchybienia w powoływaniu superrecenzentów nie mają istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż takie stwierdzenie stanowi samoistne naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O ile bowiem członkowie Komisji nie są związani recenzjami, to właśnie recenzje są najistotniejszą podstawą nadania stopnia naukowego. Przeczyłoby to również celowości powoływania superrencenzentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwym zastosowaniu (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres jego kontroli ograniczony jest wyłącznie do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), której przesłanki określa przepis art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione zarzuty kasacyjne dotyczą wyłącznie naruszenia przepisów postępowania tj. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz § 19 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zgodnie z art.29 ustawy z dnia 12 września 1990r. o tytule naukowym i stopniach naukowych w postępowaniach dotyczących nadania stopnia naukowego albo tytułu naukowego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy zwrócić uwagę, że odesłanie do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jest odesłaniem do odpowiedniego stosowania, albowiem postępowania w sprawach o nadanie stopni naukowych charakteryzują się daleką odrębnością, specyfiką w stosunku do klasycznego postępowania administracyjnego. To odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza między innymi, że jedne przepisy Kodeksu będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, a niektóre z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy, zaś niektóre z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdą w ogóle zastosowania.

Podkreślić należy, że uchwały w ramach czynności przewodu doktorskiego, podejmowane są w głosowaniu tajnym, bez udziału samego zainteresowanego również w postępowaniu odwoławczym ustawa z 12 września 1990r. ( podobnie jak ustawa z 14 marca 2003 r.) nie przewiduje możliwości udziału w postępowaniu samego zainteresowanego, zgłaszania przez niego wniosków dowodowych i toczenia dyskusji z recenzentami oraz członkami Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Ten brak jawności na etapie podejmowania uchwał przez Radę Wydziału stanowi swoistą gwarancję wolności, samodzielności, bezstronności w podejmowaniu uchwał. Podobnie brak jawności postępowania przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów (tajne głosowanie nad uchwałami, niejawność postępowania opiniodawczego) stanowi gwarancję wolności wyrażenia przez recenzentów niczym nieskrępowanej i obiektywnej opinii w danej sprawie. W postępowaniach dotyczących stopni i tytułów naukowych nie maja również zastosowania ogólne zasady dotyczące postępowania dowodowego, w szczególności obowiązek w wyczerpujący sposób zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W tego rodzaju sprawach materiał dowodowy ograniczony jest do recenzji jakie zostały sporządzone, dorobku naukowego osoby zainteresowanej, czy też protokołów z egzaminów doktorskich i obrony pracy doktorskiej, w przedmiotowych sprawach zainteresowany nie może zgłaszać innych wniosków dowodowych, toczyć dyskusji z recenzentami, Radą Wydziału oraz członkami Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Podkreślić również należy, że opinie recenzentów nie wiążą organu orzekającego, który jest obowiązany poddać ją swej ocenie jako dowód w sprawie, gdyż to organ - nie zaś recenzent-rozstrzyga sprawę.

Jak podaje J.P.Tarno cechami charakterystycznym i wynikającymi z przedmiotu postępowań prowadzonych w sprawach stopni naukowych, które nie mogą zostać zmienione w drodze odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., są: a) szczególny charakter organu prowadzącego postępowanie (organ kolegialny, którego decyzje zapadają w głosowaniu tajnym, również wobec członków tego organu),b) swoisty tryb postępowania wyjaśniającego, c) czynny udział strony w postępowaniu ograniczony do form przewidzianych w ustawie, d) podejmowanie decyzji w głosowaniu niejawnym. ( J.P. Tarno, Rola odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach w sprawach stopni naukowych (wybrane zagadnienia) ZNSA 2011.6.18.

Istotną kwestią jest problem charakteru prawnego uchwały w sprawie nadania stopnia naukowego. Problem ten był rozważany miedzy innymi przez NSA w wyroku z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1614/2010. NSA stwierdził wówczas, że głosowanie nad tą uchwałą jest "kompleksową oceną całego przewodu doktorskiego doktoranta, w tym wszystkich wymienionych w art. 12 tej ustawy przesłanek warunkujących nadanie stopnia naukowego doktora, a nie tylko oceną przedstawionej przez niego rozprawy doktorskiej i jej publicznej obrony. W tej sytuacji uchwała o nadaniu stopnia naukowego nie ma charakteru li tylko deklaratoryjnego i nie jest czystą formalnością czy automatycznym powtórzeniem wyników głosowania z etapów wcześniejszych. Wprost przeciwnie, poczynione i wypowiedziane w toku przewodu doktorskiego oceny dotyczące umiejętności doktoranta (w zakresie określonym w art. 14 ust. 2) i przedstawionej przez niego rozprawy, mogą spowodować, że poszczególni członkowie Rady - mimo pozytywnych głosowań na wcześniejszych etapach przewodu - zmienią zdanie i zagłosują w głosowaniu tajnym przeciwko nadaniu doktorantowi stopnia doktora. Jak to trafnie ujął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 1996 r., III ARN 86/95 (OSNP 1996/21, poz. 315) - «ktokolwiek poddaje się jakimkolwiek recenzjom (...) musi się zawsze liczyć z tym, że może spotkać się również z recenzjami, których w najgłębszym przekonaniu nie będzie w stanie osobiście zaakceptować. Nikt bowiem nie przyjmuje chętnie otwartej dyskwalifikacji własnych umiejętności, talentu czy wiedzy». Z tymi samymi skutkami musi liczyć się osoba, która swój dorobek naukowy i umiejętności poddaje ocenie Rady Naukowej, która swój werdykt podejmuje działając in pleno w głosowaniu tajnym, co oznacza, że żaden z głosujących nie tylko nie musi uzasadniać swego stanowiska, ale nawet nie wolno jest mu go uzewnętrzniać".

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że uchwała w przedmiocie nadania stopnia doktora ma charakter aktu samodzielnego właściwej rady jednostki organizacyjnej, co wynika chociażby z odrębnego jej usytuowania w enumeracji zawartej w art.12 ust.2 pkt 4 ustawy z 12 września 1990r.( podobnie w ustawie z dnia 14 marca 2003r. art. 14 ust.2 pkt 4 ). Uchwała pozytywna, tj. o nadaniu stopnia doktora, uwarunkowana jest pozytywnymi uchwałami kończącymi wcześniejsze etapy przewodu doktorskiego, jednak te ostatnie samoistnie nie determinują treści tej pierwszej. Uchwała negatywna, tj. o odmowie nadania stopnia doktora, może być zatem podjęta wówczas, gdy wszystkie poprzedzające ją uchwały miały charakter pozytywny. Uchwała w przedmiocie nadania stopnia doktora nie jest bowiem wypadkową poprzednich uchwał, lecz samodzielnym aktem będącym wynikiem oceny dotyczącej umiejętności doktoranta, dotychczasowego jego dorobku naukowego oraz jakości przedstawionej przez niego rozprawy doktorskiej. Taka sytuacja może zdarzyć się zwłaszcza wówczas, gdy uchwały kończące poprzednie stadia przewodu doktorskiego miały co prawda charakter pozytywny, jednak sposób rozkładu głosów przy podejmowaniu tych uchwał wskazywał na to, że umiejętności doktoranta, dotychczasowy jego dorobek naukowy czy przedstawiona przez niego rozprawa doktorska są różnie oceniane przez członków rady jednostki organizacyjnej.

Te wszystkie argumenty prowadzą do wniosku, że przekonanie skarżącej, iż uchwała o nadaniu stopnia doktora musi mieć charakter pozytywny w sytuacji, gdy poprzedzające ją uchwały podjęte we wcześniejszych stadiach przewodu doktorskiego taki charakter miały, jest błędny i nie ma racjonalnego uzasadnienia. Praktyka akademicka i judykatura zmierzają w przeciwnym kierunku, zaś podnoszone w orzeczeniach sądowych argumenty dotyczące autonomicznego charakteru uchwały o nadaniu stopnia doktora należy uznać za przekonujące. Podzielenie stanowiska skarżących podważałoby sens głosowania rady jednostki organizacyjnej nad uchwałą w przedmiocie nadania stopnia doktora wówczas, gdyby treść tej uchwały zdeterminowana była treścią uchwał ją poprzedzających.

Podobnie stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 29 lipca 2011r. I OSK 750/11 podnosząc, że każdy następny etap przewodu doktorskiego jest realizowany po pozytywnym zakończeniu etapu poprzedniego. Niemniej jednak podjęcie pozytywnych uchwał kończących wcześniejsze czynności przewodu doktorskiego nie przesądza pozytywnej uchwały o nadaniu stopnia doktora, ponieważ i ta uchwała ma autonomiczny charakter, a nie jest jedynie formalnym zakończeniem przewodu doktorskiego. Podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej nie oznacza obowiązku nadania stopnia doktora.

Nie występuje tu zasada uznania administracyjnego, gdyż wszystkie uchwały są podejmowane w głosowaniu tajnym przez gremium kolegialne. Ustawodawca nie stanowi o nadaniu stopnia naukowego z mocy ustawy po spełnieniu określonych warunków. Przejście do głosowania na kolejną uchwałą uzależnione jest od pozytywnego głosowania uchwały poprzedzającej. Jednakże nadanie stopnia naukowego doktora nie jest sumarycznym wynikiem zapadłych wcześniej czterech pozytywnych uchwał, lecz stanowi autonomiczną uchwałę.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji, a podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj art. tj. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. są niezasadne. Nie usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia § 19 ust.4 Statutu Centralnej Komisji, zgodnie z tym przepisem po otrzymaniu negatywnej recenzji prof.W.Ż., Komisja powołała recenzenta dodatkowego prof. R.B., która wyraziła stanowisko pozytywne, lecz nie odniosła się do krytycznych uwag recenzentów Rady Wydziału. Jak wskazano wcześniej opinie recenzentów nie wiążą organu orzekającego, który jest obowiązany poddać recenzje swej ocenie jako dowód w sprawie, gdyż to organ - nie zaś recenzent-rozstrzyga sprawę. Centralna Komisja rozpoznając odwołanie Sekcja Nauk Matematycznych, Fizycznych, Chemicznych i Nauk o Ziemi po wysłuchaniu opinii recenzentów, dokonała oceny recenzji sporządzonej przez prof. R.B. i opowiedziała się za jednoznacznym utrzymaniem w mocy uchwały Rady Wydziału. Centralna Komisja dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie w tym sporządzonych recenzji jak i protokołu z posiedzenia Rady Wydziału z dnia [...] stycznia 2006r., w czasie którego odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej podzieliła stanowisko, że rozprawa doktorska nie spełnia wymogu z art.11 ustawy z dnia 12 września 1990r. tj nie stanowi oryginalnego rozwiązania zagadnienia naukowego i nie wskazuje na umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej. Wynik głosowania tj. za uchyleniem uchwały -0 głosów, przeciw uchyleniu -21 głosów, wstrzymujących się -0 głosów pokazuje również, że Centralna Komisja podejmując uchwałę nie miała żadnych wątpliwości co przeprowadzonej oceny zebranego materiału.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270 ), oddalił skargę kasacyjną.