Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 665/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 9, art. 10, art. 79a par.1, art. 105 par. 1, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zo ust.2, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 30 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek za okres od marca 2020 do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...], [...], [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] znak: [...], [...], [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

9 kwietnia 2020 r. P.S. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Decyzją z [...] znak: [...], [...], [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31zo ustawy COVID-19 Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku P.S. z 9 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskodawczyni nie złożyła w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za okres od lutego 2020 r. do maja 2020 r. Ponadto nie przekazała informacji o rocznym dochodzie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskanym w poprzednim roku kalendarzowym oraz najniższej podstawie wymiaru składek w deklaracji ZUS DRA cz. II, w przypadku kontynuacji opłacania niższych składek od lutego 2020 r. do grudnia 2020 r. Dokument ten wraz z dokumentem rozliczeniowym za luty 2020 r. nie został złożony przez stronę w terminie do 10 marca 2020 r. Z tych przyczyn, w ocenie organu, P.S. nie mogła zostać zwolniona z obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres od lutego 2020 r. do maja 2020 r.

P.S. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści wniosku podniosła, że deklaracje ZUS DRA cz. II i deklaracje ZUS DRA za luty zostały wysłane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 5 marca 2020 r.

Pismem z 25 września 2020 r. organ wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień, tj. udokumentowanie przesłania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 marca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA cz. II i ZUS DRA za luty 2020 r.

W odpowiedzi pismem z 3 października 2020 r. P.S. poinformowała, że nie może odnaleźć dowodu nadania powyższych dokumentów, oświadczając jednocześnie, że dopełniła obowiązku terminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za luty 2020 r. Ponadto dodała, że posiada dokumenty nadania dokumentów ze stycznia, lutego, kwietnia i maja, które załączyła do pisma. Ponadto do pisma strona załączyła dowody wpłat z 10 lutego 2020 r. oraz 10 marca 2020 r., które w jej ocenie świadczą o fakcie sporządzenia dokumentów rozliczeniowych w terminie. W związku z powyższym P.S. wniosła o przyjęcie jej oświadczenia o wysłaniu dokumentów ZUS DRA cz. II i ZUS DRA za luty 2020 r. w terminie, a razie nieuwzględnienie oświadczenia - o częściowe umorzenie należności.

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...], podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że złożone przez wnioskodawczynię potwierdzenia nadania przesyłek w urzędzie pocztowym: z 8 kwietnia 2020 r. i 9 maja 2020 r. dotyczą wniosku o świadczenie postojowe w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla osób prowadzących działalność gospodarczą, z 8 stycznia 2020 r. dotyczą dokumentów ZUS ZUA i ZUS ZWUA, a z 7 lutego 2020 r. - dokumentów ZUS DRA i ZUS DRA cz. II za styczeń 2020 r. Ponadto organ ustalił, że dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA cz. II i ZUS DRA za luty 2020 r. oraz dokumenty rozliczeniowe za okres od marca do maja 2020 r. wpłynęły do niego dopiero 28 lipca 2020 r.

Organ podkreślił, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. najpóźniej do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Ze zwolnienia z obowiązku składania comiesięcznych dokumentów rozliczeniowych mogą skorzystać osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, które opłacają składki wyłącznie za siebie lub za osoby z nimi współpracujące, jeżeli za poprzedni miesiąc kalendarzowy złożone były dokumenty rozliczeniowe, w których wykazane były składki za ten miesiąc, a wykazana w nich podstawa wymiaru składek jest co najmniej równa obowiązującej minimalnej podstawie ich wymiaru. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że na 9 kwietnia 2020 r. tj. na dzień złożenia przez wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, jak i na 30 czerwca 2020 r. na koncie płatnika nie było zaewidencjonowanych dokumentów rozliczeniowych niezbędnych do zajęcia stanowiska w sprawie. Wobec powyższego, zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnioskodawczyni nie spełnia warunków do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

P.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. W treści skargi podkreśliła, że wypełniła obowiązek przekazania do ZUS deklaracji DRA i DRA II za luty 2020. Po rozmowie z pracownikiem Poczty Polskiej stwierdziła, że dokumenty te zostały wysłane listem priorytetowym zwykłym, których Poczta Polska nie ewidencjonuje. Opłaty składek były dokonywane w terminie za luty i w nowej wyliczonej kwocie z DRA II począwszy od lutego 2020. Skarżąca dodała, że w listopadzie 2020 r. zmarł jej ojciec i zajmowała się sprawami związanymi z pogrzebem i pomocą matce. Dopiero gdy sytuacja trochę się ustabilizowała miała możliwość zajęcia się wnioskiem o zwolnienie ze składek za okres od marca do maja 2020 r. W konkluzji skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę według powyżej wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku P.S. z 9 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Zauważyć też trzeba, że organ w zaskarżonej decyzji błędnie wskazał, że utrzymuje w mocy własną decyzję z [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia składek, skoro decyzja organu wydana w I instancji umarza postępowanie w sprawie, co nie jest równoznaczne z rozstrzygnięciem odmownym.

W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 mającego zastosowanie wobec skarżącej, która - jak wynika z formularza wniosku - jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającą składki wyłącznie za siebie, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zgodnie z art. 31zo ust. 4 ustawy COVID-19 w przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

Stosownie do art. 31zq ust.1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19).

W decyzji z [...] ZUS przyjął, że skoro skarżąca nie złożyła wymaganych dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie, to wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., skutkująca koniecznością umorzenia postępowania. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie, uznając je za prawidłowe. W ocenie Sądu stanowisko organu orzekającego w niniejszej sprawie jest błędne.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania administracyjnego powinno być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, uniemożliwiająca wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, postępowanie jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na brak przedmiotu postępowania (por. wyroki WSA: w Warszawie z 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 689/07, w Gorzowie Wielkopolskim z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 237/21, w Poznaniu z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 952/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA)

Zdaniem Sądu nieprawidłowe jest rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania w sprawie, bowiem niespełnienie któregokolwiek z warunków zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wymienionych w art. 31zq ustawy COVID-19, do których należy brak przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych w terminie do 30 czerwca 2020 r., nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania. Zauważyć należy, że bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku i w przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Natomiast, jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 15 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/05, w Rzeszowie z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1107/10, w Poznaniu z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 515/20, dostępne w CBOSA).

W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję umarzającą postępowanie w sprawie organ nie rozstrzygnął prawidłowo sprawy zainicjowanej wnioskiem z 9 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Skoro organ uznał, że strona nie spełniała przesłanek materialnoprawnych do przyznania jej wnioskowanego uprawnienia, to powinien wydać decyzję o odmowie przyznania zwolnienia, a więc decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty, a nie decyzję umarzającą postępowanie z powodu bezprzedmiotowości postępowania. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni bowiem postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Należy również zauważyć, że wskazanie przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w treści rozstrzygnięcia, że utrzymanie w mocy dotyczy decyzji z [...] odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek nie sanuje naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. przez organ orzekający w I instancji. Tym samym organ rozpoznający sprawę ponownie bezpodstawnie zaakceptował rozstrzygnięcie o umorzeniu postepowania w decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W rezultacie ZUS wydając decyzję umarzającą postępowanie w sprawie, a następnie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy utrzymując ją w mocy, uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Dodatkowo, mając na względzie treść art. 135 p.p.s.a., który nakłada na sąd obowiązek podjęcia odpowiednich środków w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 9 k.p.a., którym ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o żądanej przez nią treści (por. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). W niniejszej sprawie w następstwie złożenia przez skarżącą wniosku z 9 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu należnych składek, doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był w rozsądnym terminie udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania organ nie poinformował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania. Skarżąca nie otrzymała od organu informacji o tym, jakie dokumenty nie zostały przez nią złożone, które są niezbędne do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. W tym zakresie skarżącej nie została udzielona informacja o wynikającym ze zmiany stanu prawnego (od 1 lutego 2020 r.) obowiązku złożenia deklaracji ZUS DRA cz. II z ujawnieniem dochodu za rok 2019 r. i deklaracji rozliczeniowej za luty 2020 r. w terminie do 10 marca 2020 r. i konsekwencjach niewywiązania się z tego obowiązku w terminie, tj. ciążącym na skarżącej obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r. Na te obowiązki organ wskazał dopiero w wydanych decyzjach rozstrzygających sprawę. Informację w tym zakresie przekazano zatem stronie dopiero po upływie ustawowego terminu na złożenie wymaganej w sprawie dokumentacji. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżąca miałaby możliwość dotrzymania terminu i złożenia wymaganej dokumentacji, skoro wniosek o udzielnie zwolnienia wpłynął do organu 9 kwietnia 2020 r.

W przekonaniu Sądu, w sprawie doszło także do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 23 maja 2019 roku, sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie organ nie wywiązał się z powyższego obowiązku. Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji z [...] w ogóle powiadomił strony w trybie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Z kolei przed wydaniem decyzji z [...] pismem z 26 sierpnia 2020 r. organ poinformował skarżącą o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednakże nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co doprowadziło do wydania decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącej.

Nadmienić również trzeba, że uchybiając powyższym obowiązkom wynikającym z podstawowych zasad postępowania administracyjnego organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa zawartą w art. 8 k.p.a. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, bowiem tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wówczas, gdy decyzje nie uwzględniają ich żądań. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, postępowanie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, co niewątpliwie stanowiło naruszenie wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że organ orzekający wydając decyzję umarzającą postępowanie w sprawie wniosku strony z 9 kwietnia 2020 r. istotnie naruszył art. 105 § 1 k.p.a., bowiem nie istniały podstawy do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, gdyż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Obowiązkiem organu było merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej i wydanie decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku uiszczenia należnych składek za dane miesiące na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19, w przypadku uznania, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania ww. zwolnienia, lub jeżeli strona spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia składek za przedmiotowe miesiące, to organ winien wydać informację na podstawie art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19. Organ orzekający na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymując w mocy wadliwe orzeczenie o umorzeniu postępowania, dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad wynikających z art. 8, art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Powyższe mogło skutkować naruszeniem przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie i pozbawić skarżącą przysługujących jej uprawnień do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z [...].

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna merytorycznie wniosek skarżącej o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na marzec, kwiecień i maj 2020 r. pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w ustawie COVID-19, prowadząc postępowanie zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego.

d.cz.