Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1393/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1131
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2018 r. przy udziale - sprawy ze skargi ,,A’’ Sp. z o. o. Sp.k. w T. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z [...] r. nr [...], po rozP. odwołania "A" Sp. z o.o. S.K., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r., znak: [...], naliczającą opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 213 878,44 ton piasku ze żwirem z części działki o numerze [...], położonej w miejscowości G., gmina C., powiat [...], województwo [...]e, w okresie od października 2014 r. do 19 maja 2015 r., w wysokości: 4 876 428,00 złotych, jednocześnie zobowiązującą Spółkę do wniesienia jej w odpowiednich częściach na konto Gminy C. oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 i 868, zwanej dalej k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 140 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1131, zwanej dalej P.g.g.).

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w R. powiadomił Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., że w wyniku kontroli budowy mostu kolejowego na rzece [...] w km 108.404 linii kolejowej [...], przeprowadzonej w dniu 4 lutego 2015 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. stwierdzono, że z terenu działki gruntowej nr [...], z północnej strony linii kolejowej, w pobliżu terenu budowy mostu, wydobywany jest urobek. Jest on następnie transportowany i wbudowywany w formowane nasypy kolejowe od strony wschodniej i zachodniej budowanego mostu kolejowego. Teren, z którego pozyskiwano urobek do budowy nasypów kolejowych, znajduje się poza zakresem inwestycji pn.: "Rozbudowa z przebudową linii kolejowej [...] odcinek [...] - [...], część szlaku [...] - [...] od km [...] do km [...] linii nr [...] obejmującej m.in. budowę mostu kolejowego na rzece W. w km [...], wraz z dojazdami do obiektu (nasypy kolejowe po stronie wschodniej zachodniej mostu).

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że działka znajduje się w obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią w zalewni W.

W związku z tym zawiadomieniem, przeprowadzono 15 kwietnia 2015 r. i 19 maja 2015 r. oględziny działki nr [...]. W trakcie oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną i dokonano pomiarów przekształconego terenu z wykorzystaniem odbiornika GPS typ GMS-2 firmy "B", oraz dalmierza laserowego [...]. Na podstawie dokumentacji fotograficznej i pomiarów pracownicy organu I instancji, specjaliści z zakresu geologii i miernictwa górniczego, dokonali obliczenia ilości kopaliny wydobytej z działki nr [...] w miejscowości G..

Podczas oględzin w charakterze świadka został przesłuchany obecny na miejscu S. S., z-ca kierownika robót spółki "A", który zeznał, że roboty ziemne na omawianej działce, wykonywane były przez pracowników spółki w ramach projektu przygotowania terenu pod uprawę wierzby energetycznej, a masy ziemne w postaci pospółki gliniastej, piasku i żwiru zostały wykorzystane do budowy nasypu kolejowego.

Ponadto ustalono, że właścicielem działki zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest Firma Handlowo-Usługowa "A" Spółka Jawna, która po przekształceniu w kwietniu 2014 r. w spółkę komandytową nosi nazwę "A" Sp. z o.o. Spółka komandytowa.

Według powyższych ustaleń działka nr [...] położona w miejscowości G. znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nasypu kolejowego, o którym mowa w zawartej pomiędzy "C" S.A. a "A" Sp. z o.o. S.K w dniu 8 października 2014 r. umowie.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że Starosta [...] nie udzielał: koncesji na wydobywanie kopalin, pozwoleń na budowę i pozwoleń wodnoprawnych (m. in. na szczególne korzystanie z wód, budowę urządzeń wodnych, odwadnianie obiektów), nie zatwierdzał projektu robót geologicznych, których wykonanie nie wymaga koncesji, jak również nie udzielał decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów (pismo Starosty [...] z 8 lipca 2015 r.). Ponadto z informacji uzyskanej ze Starostwa [...] oraz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. wynika, że "A" Sp. z o.o. S.K parokrotnie w latach 2014-2015 zwracał się z wnioskiem do Starosty [...] w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na budowę urządzenia wodnego w formie ziemnego wielofunkcyjnego zbiornika wody na cele komunalne gminy, w obrębie działki nr [...] w miejscowość G. (pismo Starosty [...] z 24 listopada 2015 r., z załącznikami oraz z 12 lipca 2016 r., pismo Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z 27 listopada 2015 r. z załącznikami). W tych sprawach "A" Sp. z o.o. S.K sporządziła oraz załączyła do swoich wniosków m.in.: "Operat wodnoprawny na wykonanie urządzenia wodnego" oraz "Dokumentację Badań Podłoża Gruntowego (...)". Sprawy były rozstrzygane odmownie.

Skarżąca Spółka zawarła, na podstawie zamówienia z 14 maja 2014 r., w dniu 11 września 2014 r. umowę z "C" S.A. z siedzibą w P. na wykonanie odhumusowania i rozbiórkę obiektów po zachodniej stronie W. na km od 107,850 do km 108,275 oraz wschodniej stronie W. w km 108,530 do km 109,185 oraz wykonanie dodatkowego wykopu w ramach zadania inwestycyjnego: "Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej [...]-[...]-granica państwa na odcinku [...]-[...] w km 80,200 - 11,500 w ramach projektu Modernizacja linii kolejowej [...], odcinek [...]- [...], etap III".

Zgodnie z tą umową "A" Sp. z o.o. S.K miała zrealizować, ukończyć i przekazać do odbioru końcowego wszelkie roboty do 30 września 2014 r. (umowa z 11 września 2014 r.). Umowa ta została zmieniona aneksem nr 1 (30 września 2014 r.), na mocy którego ustalono nowy termin realizacji robót na dzień 31 października 2014 r. Ponadto "A" Sp. z o.o. S.K zawarł, m.in. na podstawie protokołu negocjacji z 7 października 2014 r., w dniu 8 października 2014 r. umowę z "C" S.A. z siedzibą w P. na wykonanie nasypu po zachodniej stronie W. w km od 107,850 do km 108,275 oraz wschodniej stronie W. w km 108,530 do km 109,185 wraz z robotami towarzyszącymi w ramach zadania inwestycyjnego: "Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej [...]-[...]-granica państwa na odcinku [...]-[...] w km 80,200 - 11,500 w ramach projektu Modernizacja linii kolejowej [...], odcinek [...]-[...], etap III (...)". Umowa ta została zmieniona aneksem nr 1 z 13 listopada 2014 r. w zakresie oświadczeń składanych przez odwołującą się, kar umownych i zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

Decyzją nr [...] z [...] r., znak: [...], Wojewoda [...] zatwierdził dla "F" S.A. z siedzibą w W. projekt budowlany i udzielił pozwolenia na realizację inwestycji "Rozbudowa z przebudową linii kolejowej [...] odcinek [...]-[...], część szlaku [...] - [...] do km 108,100 do km 109,200 na linii nr [...] w ramach zadania inwestycyjnego "Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej [...]- [...]-granica państwa na odcinku [...]-[...] w km 80,200 - 11,500 w ramach projektu Modernizacja linii kolejowej [...], odcinek [...]-[...], etap III". Decyzja ta obejmowała swym zakresem budowę mostu kolejowego w km 108+404.

Z kolei "A" Sp. z o.o. S.K, 21 października 2014 r. zawarła umowę dzierżawy działki nr [...] z "D" sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w G. Na działce tej dzierżawca miał prowadzić gospodarstwo rolne w zakresie uprawy roślin energetycznych oraz tytoniu. Zgodnie z umową, dzierżawca ma prawo "dokonywania prac w celu dostosowania struktury gleby na potrzeby upraw specjalistycznych".

Strony ustaliły roczny czynsz na kwotę 50.000 zł (pierwszy czynsz w wysokości 10.000 zł, płatny na koniec 2015 r.). W dniu 26 listopada 2014 r. "A" Sp. z o.o. S.K zawarł umowę z "D" sp. z o.o. (uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia 23 listopada 2015 r. "D" sp. z o.o. zmieniły nazwę na "E" sp. z o.o.) na "prace przygotowawcze na działce nr [...] w obszarze oznaczonym kolorem zielonym na mapie załączonej do niniejszej umowy, pod uprawę roślin energetycznych, według "Projektu przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznej roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr: [...], [...] i [...] we wsi G." (...).

Ponadto organ I instancji załączył do akt sprawy materiały zgromadzone przez Prokuraturę Rejonową w D. w trakcie postępowania prowadzonego pod sygn. akt [...] oraz wyjaśnienia złożone przez: S. C. (obecnie wspólnika skarżącej Spółki, poprzednio jej członka zarządu komplementariusza), W. C. (obecnie wspólnika, poprzednio członka zarządu komplementariusza skarżącej Spółki), S. S. (zastępcę kierownika robót w skarżącej Spółce) i S. H. (Prezesa Zarządu "D" sp. z o.o.). a także przesłuchał S. C. i S. S..

W wyniku przesłuchania oraz analizy "Umowy dzierżawy gruntu rolnego zawartej 21 października 2014 r." oraz "Umowy o wykonanie robót przystosowawczych zawartej 26 listopada 2014 r." stwierdzono, że to spółka "E" Sp. z o.o. zamierza prowadzić gospodarstwo rolne w zakresie uprawy roślin energetycznych oraz tytoniu. Spółka ta zleciła "A" wykonanie prac przystosowawczych na działce [...], pod uprawę roślin energetycznych według "Projektu przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznych roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. Nr [...], [...] i [...] we wsi G.". W zamian za wykonanie zlecenia Wykonawca (spółka "A") miała prawo do zabrania i wykorzystania na własne cele mas ziemnych zebranych przy wykonywaniu umowy.

Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji uznał, że Spółka "A" Sp. z o.o. S.K. dokonała, na terenie działku gruntowej [...], nielegalnego wydobycia kopaliny w postaci piasku i żwiru w sposób zorganizowany i ciągły, w celu osiągnięcia korzyści gospodarczej, mimo, że na działalność tego rodzaju nie posiadała stosownej koncesji i dlatego decyzją z [...] r. [...] naliczył Spółce opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 213.878,44 ton piasku ze żwirem z części działki gruntowej nr [...] w okresie od października 2014 r. do 19 maja 2015 r. w wysokości 4.876.428 zł, na podstawie art. 140 ust. 6 p.g.g.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

1) prawa procesowego, a to art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. przez:

- niedokonanie wyczerpującej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności umowy dzierżawy z 24 października 2014 r. oraz umowy o wykonanie robót przystosowawczych z 26 listopada 2014 r., wskazujących, że Spółka wykonała prace agrotechniczne związane z uprawą gleby zgodnie z projektem "przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznych roślin wieloletnich na terenie dz. ewid.

nr [...], [...] i [...] we wsi G." na zlecenie "E" Sp. z o.o. (dawniej "D" Spółka z o.o.),

- niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na nieustaleniu ilości ziemi, która została shałdowana na terenie spornej działki, w wyniku wykonywania prac agrotechnicznych i błędne przyjęcie, że skarżąca Spółka prowadziła zarobkową działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kopalin ze złóż; nieprawidłowe uznanie: że Spółka wydobyła 213 878,44 ton kopalin, które następnie użyła do budowy nasypu kolejowego; że prowadziła prace ziemne przed dniem zawarcia umowy o wykonanie robót przystosowawczych z 26 listopada 2014 r., w sytuacji gdy nie wynika to z żadnych przeprowadzonych w postępowaniu dowodów; że na spornej działce znajduje się złoże kopalin spełniające warunki określone w tabeli nr 34 załącznika nr 8 "Graniczne wartości parametrów definiujących złoże i jego granice dla poszczególnych kopalin" rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów z dnia 1 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 poz. 987), gdy nie wynika to z przeprowadzonych dowodów;

2) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niepowołanie biegłego z zakresu geologii złożowej na okoliczność ustalenia, czy ziemia pochodząca z wykopu rzeczywiście była kopaliną oraz czy na działce nr ewid. [...] w m. G. znajduje się złoże kopalin (piasku i żwiru);

3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na podstawie których dowodów w prawie organ I instancji ustalił stan faktyczny będący podstawą jej wydania oraz którym i z jakiej przyczyny odmówił wiarygodności;

4) prawa materialnego, a to art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Spóła wykonująca prace agrotechniczne na zlecenie "E" Sp. z o.o. (dawniej "D" Spółka z o.o.) - podmiotu, któremu na podstawie umowy dzierżawy przysługiwał tytuł prawny do władania oraz pobierania pożytków ze spornej działki, wydobywała kopaliny ze złóż oraz była obowiązana do uzyskania koncesji, w sytuacji gdy jedynym podmiotem, który mógł być uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do uzyskania koncesji była spółka "E" Sp. z o.o.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu argumentował, że w jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala na jednoznaczne ustalenie, iż na działce nr [...] w miejscowości G., doszło do wykonywania działalności bez wymaganej koncesji, polegającej na wydobywaniu kopaliny - piasku ze żwirem – a podmiotem odpowiedzialnym za prowadzenie tej działalności jest skarżąca Spółka.

Dowodem na to są wyniki wizji oraz oględzin, przeprowadzonych w sprawie przez pracowników organu I instancji na terenie działki nr [...] w miejscowości G. 15 kwietnia 2015 r. i 19 maja 2015 r., w trakcie których stwierdzono istnienie wyrobisk na terenie tej działki, z której skarżąca Spółka pozyskiwała kopalinę - piasek ze żwirem, bez posiadania koncesji, bądź też innej decyzji administracyjnej "legalizującej" prowadzoną działalność.

Prowadzenie robót na tym terenie zostało potwierdzone przez: S. C. w złożonych wyjaśnieniach, zgodnie z którymi na terenie działki prowadzone były roboty polegające na: "obniżeniu terenu do ok. 1 m nad poziomem wód gruntowych (...)" oraz, że te prace były wykonywane przez skarżącą jej sprzętem (wyjaśnienia W. C. z 11 maja 2015 r. w aktach sprawy). Natomiast S. S. i S. H. potwierdzili, że roboty na przedmiotowej działce wykonywane były przez pracowników skarżącej Spółki.

W ocenie organu II instancji, organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, zgodny z obowiązującymi przepisami, który pozwolił na dokonanie prawidłowych ustaleń w sprawie. Organ I instancji wykorzystał w niniejszej sprawie materiały zgromadzone w innym postępowaniu administracyjnym, co w ocenie organu II instancji nie stanowi naruszenia prawa.

Nadto organ odwoławczy stwierdził, że nieuzasadnione jest stanowisko strony uznające, że prowadziła ona jedynie prace agrotechniczne (stanowisko prezentowane przez W. i S. C.), gdyż przeczą temu zgromadzone w sprawie dowody. Zwrócił uwagę, że z wyjaśnień S. S. wynika, iż Spółka pozyskiwała z tego terenu: "pospółkę gliniastą, piasek gliniasty oraz piasek i żwir" (protokół przesłuchania świadka z 15 kwietnia 2015 r.). Organ odwoławczy podkreślił, że nawet z dokumentacji sporządzonej na zlecenie skarżącej (była przez nią składana wraz z wnioskami o wydanie jej pozwolenia wodnoprawnego na budowę urządzenia wodnego w formie ziemnego wielofunkcyjnego zbiornika wody na cele komunalne gminy, w obrębie działki nr [...] w miejscowość G., tj. "Operat wodnoprawny na wykonanie urządzenia wodnego" oraz "Dokumentację Badań Podłoża Gruntowego (...)"), wynika, że na terenie omawianej działki stwierdzono zaleganie piasku i żwiru. Organ II instancji zaznaczył, ze fakt zalegania kopaliny na przedmiotowym terenie i związany z tym wymóg ochrony kopalin (art. 125 i 126 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672, ze zm.)) był również jedną z przyczyn odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego.

W dalszej części organ II instancji dokonując analizy, czy skarżąca korzystała z wydobytej kopaliny, czy też nie, uznał, że zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają że Spółka korzystała z wydobytej kopaliny przy wykonaniu nasypu po zachodniej stronie W. w km od 107,850 do km 108,275 oraz wschodniej stronie W. w km 108,530 do km 109,185 wraz z robotami towarzyszącymi w ramach zadania inwestycyjnego: "Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej [...]- [...]-granica państwa na odcinku [...]-[...] w km 80,200 - 11,500 w ramach projektu Modernizacja linii kolejowej [...], odcinek [...]-[...], etap III" na podstawie umowy z "C" S.A zawartej 8 października 2014 r. Dowodem na to są, zdaniem organu odwoławczego, wyjaśnienia S. S., który stwierdził, że: "masy ziemne w postaci pospółki gliniastej, piasku gliniastego, piasku i żwiru z działki o nr [...] położonej w miejscowości G. (...) zostały wykorzystane do budowy nasypu kolejowego oraz: "masy ziemne zostały wywiezione na teren pobliskiego nasypu kolejowego i wbudowane w nasyp". Informacje te zostały potwierdzone w materiałach otrzymanych z Prokuratury Rejonowej w D., tj. protokołach przesłuchania świadków: A. A., G. S. i A. S., przesłuchiwanych w ramach dochodzenia prowadzonego pod sygn. akt [...] i ugruntowały twierdzenie, że materiał wydobyty z terenu działki nr [...] w miejscowości G. został wykorzystany w wykonaniu umowy z dnia 8 października 2014 r.

Organ odwoławczy wskazał, że z treści pisma z 17 grudnia 2015 r., działających w imieniu "C" S.A. z siedzibą w P., L. K. i G. P., wynika, iż dostarczanie materiału na budowę nasypu, będącego przedmiotem umowy z 8 października 2014 r., rozpoczęło się już w październiku 2014 r. Wynika to również z pisma W. T. — dyrektora kontraktu w "C" S.A. Z pisma tego wynika również, że badania gruntu/kruszywa użytego pod budowę nasypu zaczęto wykonywać od października 2014 r. Twierdzenia te, zdaniem organu odwoławczego, potwierdzają pośrednio wpisy w dzienniku budowy nr [...], wydanym dnia 14 sierpnia 2014 r. oraz w dzienniku budowy nr [...] 2014 r., wydanym dnia 14 lipca 2014 r., zgodnie z którymi już w dniach 18 grudnia 2014 r. oraz 12 listopada 2014 r. zgłoszono do odbioru odpowiednio wykonanie 6 warstwy nasypu kolejowego po stronie wschodniej oraz 18 warstwę nasypu po stronie zachodniej. W aktach sprawy znajduje się również protokół odbioru robót zanikających, spisany w dniu 28 listopada 2014 r., na którym widnieje pieczęć skarżącej Spółki, którym potwierdzono wykonanie warstwy nasypu nr 18, 17, 16 i 15 w km 107+850 - 108+275. Wydobycie kopaliny użytej do budowy nasypu, musiało więc rozpocząć się odpowiednio wcześniej - właśnie w październiku 2014 r., tym bardziej, iż Spółka nie dokonywała zakupu kruszywa u innych dostawców. Ponadto, jak zeznał W. C. Spółka rozpoczęła "zlecone prace niezwłocznie po podpisaniu umowy z "C", jednakże "nie pamięta dokładnej daty".

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem Spółki, że organ I instancji nie poddał analizie łączącej ją z "D" sp. z o.o. ("E" sp. z o.o.) umowy dzierżawy działki nr [...] z 21 października 2014 r. oraz umowy z 26 listopada 2014 r., co miało doprowadzić organ do błędnych ustaleń w zakresie charakteru robót prowadzonych przez Spółkę. Wskazał bowiem, że organ I instancji przeprowadził analizę umów zawartych przez skarżącą ze Spółką "D" sp. z o.o. i uznał, że w niniejszej sprawie sprawcą "nielegalnej eksploatacji" jest bezsprzecznie skarżąca Spółka, na co wskazują dowody przedstawione powyżej. Nie wyłącza jej odpowiedzialności, w ocenie organu II instancji, nawet przywoływana przez nią okoliczność, jakoby roboty na działce nr [...], wykonywała na zlecenie. Organ odwoławczy uznał, że przyjmując na siebie obowiązki m.in. obniżenia terenu i usunięcia mas ziemnych z działki nr [...] Spółka miała wiedzę (decyzje w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, "Dokumentacja badań podłoża gruntowego dla wykonania zbiornika wielofunkcyjnego wody dla celów komunalnych gminy C. na terenie dz. ewid. Nr [...] w G."), iż tymi robotami naruszy złoże kopaliny i, że będą one miały charakter wydobycia kopaliny podlegający reżimowi p.g.g. Przywoływany przez skarżącą zapis umowy z 26 listopada 2014 r., że to na zleceniodawcy ciążył obowiązek pozyskania pozwoleń organów administracji, nie zwalniał jej, posiadającej wiedzę na temat budowy geologicznej działki nr [...] w miejscowości G., z obowiązku, co najmniej, powstrzymania się od wykonania robót, do czasu uzyskania stosownych zezwoleń przez zleceniodawcę. Fakt, iż pomimo tych okoliczności odwołująca przystąpiła do wykonania obniżenia terenu działki i usunięcia mas ziemnych w związku z poczynionymi ustaleniami, iż pozyskany materiał stanowił kopalinę i był wykorzystywany przez nią do wykonania umowy z "C" S.A. z 8 października 2014 r., prowadzi do wniosku, iż działała przede wszystkim w celu pozyskania kopaliny, a nie wykonywała umowę z 26 listopada 2014 r., co prowadzi do wniosku, iż to ona powinna być obciążona opłatą podwyższoną. Ponadto na podstawie materiałów zgromadzonych w sprawie, organ II instancji, doszedł do przekonania, iż zarówno umowa z 21 października 2014 r., jak i z 26 listopada 2014 r., zostały zawarte przez skarżącą Spółkę dla pozoru, celem uwolnienia się od odpowiedzialności za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Za powyższym przemawia, fakt, że już od marca 2014 r. skarżąca Spółka znała budowę geologiczną działki nr [...] w miejscowości G. oraz fakt zalegania na jej terenie kopaliny. Organ odwoławczy podkreślił, że Spółka w latach 2014-2015 wielokrotnie składała wnioski o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na budowę zbiornika wodnego na terenie przedmiotowej działki, co pozwoliłoby na przeprowadzenie legalnych prac ziemnych. Wnioski załatwiane były odmownie, co uniemożliwiło rozpoczęcie prac. Spółka odpowiedziała na zamówienie ofertowe "C" S.A. z maja 2014 r., a w dniu 8 października 2014 r. zawarła z tą spółką umowę na wykonanie nasypów kolejowych. Dostarczanie materiału na budowę nasypu, objętego umową z 8 października 2014 r., rozpoczęło się w październiku 2014 r., a umowę na "prace przygotowawcze na działce nr [...] w obszarze oznaczonym kolorem zielonym na mapie załączonej do niniejszej umowy, pod uprawę roślin energetycznych, według "Projektu przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznej roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr: [...], [...] i [...] we wsi G." (...) ", Spółka zawarła dopiero 26 listopada 2014 r. Ponadto nie bez znaczenia dla uzasadnienia pozorności zawartych umów, zdaniem organu odwoławczego, jest okoliczność, iż "Projekt przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznych roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr [...], [...] i [...]" został wykonany na zlecenie Spółki jeszcze przed zawarciem umowy z 26 listopada 2014 r., tj. już w październiku 2014 r. Natomiast jak wyjaśnił S. S. dopiero w połowie 2015 r. (maj - czerwiec 2015 r.), tj. po wszczęciu postępowania przez organ I instancji, został on poinformowany przez W. C., iż roboty na działce [...] są wykonywane na zlecenie "D" sp. z o.o., a w okresie od grudnia 2014 r. do grudnia 2015 r. nie spotkał on żadnego przedstawiciela spółki oraz nikt z tej spółki nie kontaktował się z nim w sprawie robót prowadzonych na przedmiotowej działce. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, iż pomimo wydzierżawienia działki nr [...] w miejscowości G. w październiku 2014 r., już w roku 2015 złożyła ona wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na budowę zbiornika wodnego na tej działce, którego de facto położenie pokrywa się z położeniem rzekomo wykonywanej plantacji wierzby na zlecenie spółki "D" sp. z o.o., co pozwala stwierdzić, iż celem robót prowadzonych przez nią było wydobycie kopaliny, a nie wykonanie robót agrotechnicznych.

Organ wyjaśnił też, że wbrew twierdzeniom odwołującej się, iż z przepisów p.g.g., w tym definicji kopaliny wydobytej zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. ani też z treści art. 140 p.g.g. i dalsze, nie można wywieść wniosku jakoby sankcjonowana była wyłącznie działalność prowadzona bez wymaganej koncesji, która przyniosłaby korzyść gospodarczą, gdyż działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji, a ta wykonywana bez niej podlega sankcji w postaci opłaty podwyższonej bez względu na to, czy sprawca odniósł, czy też nie, korzyść gospodarczą. Zdaniem organu, działalność będąca przedmiotem niniejszego postępowania przyniosła odwołującej się korzyść gospodarczą, chociażby w postaci braku konieczności ponoszenia obciążeń związanych z zakupem materiału wykorzystanego na budowę przez nią nasypów kolejowych oraz otrzymaniu zapłaty od "C" S.A., która obejmowała również wartość wykorzystanych do budowy nasypów materiałów.

Organ zaznaczył też, że nie naruszono art. 84 § 1 k.p.a. na skutek niepowołania biegłego z zakresu geologii złożowej na okoliczność ustalenia, czy ziemia pochodząca z wykopu rzeczywiście była kopaliną oraz czy na spornej działce znajduje się złoże kopaliny, gdyż oględziny przedmiotowego terenu oraz pomiary zostały wykonane m.in. przez S. Z. - geologa górniczego (nr świadectwa [...] z 18 maja 2006 r.), oraz G. K. - mierniczego górniczego (nr świadectwa [...] z 8 grudnia 2014 r.), a więc osoby kompetentne do stwierdzenia ww. okoliczności. Stwierdzenia kwalifikacji do wykonywania czynności geologa górniczego i mierniczego górniczego dokonuje i dokonywał Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm.) oraz art. 58 ust. 2 p.g.g.). Z tego powodu informacje o kwalifikacjach znane są z urzędu i nie wymagają dowodu. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a., organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Z przepisu tego wynika, że organ nie musi korzystać z opinii biegłego, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest organem wyspecjalizowanym, a czynności podejmują pracownicy organu posiadający niezbędne kwalifikacje (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/G1 2158/15). Ponadto ww. okoliczności zostały stwierdzone przy pomocy innych dowodów, w tym ww. zeznań świadków oraz dokumentów.

Organ odwoławczy odniósł się też do pozostałych zarzutów odwołania, uznając je za bezzasadne.

W skardze na tę decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi drugiej instancji, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie:

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to:

1. art. 40 ust. 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji z [...] r. pełnomocnikowi skarżącej Spółki;

2. art. 67 § 1 i art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu:

- ze "Sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji" które to nie może stanowić dowodu sprawy z uwagi na fakt, iż czynności istotne dla sprawy winny być dokumentowane przez organ administracji w formie protokołu, a nie notatek lub sprawozdań - obliczenie wysokości opłaty podwyższonej jest czynności istotną dla niniejszego postępowania, a samo sprawozdanie nie obejmuje jedynie czynności technicznej polegającej na wykonaniu obliczeni matematycznych, ale zawiera również ocenę materiału dowodowego, oraz dokumentację obliczeniowo-pomiarową, która to powinna stanowić załącznik do protokołów dokumentujących ich wykonanie;

- z pomiarów stanowiących załącznik do "Sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji", w sytuacji gdy czynności te powinny zostać udokumentowana w formie protokołu, a ich wyniki stanowić załącznik, który nie może być oceniany w oderwaniu od niego;

3. art. 49 k.p.a. i art. 68 § 1 § 2 k.p.a. w zw. z 75 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a poprzez oparcie rozstrzygnięcia między innymi na:

- protokole z oględzin z 19 maja 2015 r. nr [...] w sytuacji gdy protokół ten nie spełnia warunków określonych w art. 68 § 1 k.p.a., z jego treści nie wynika: - kto wykonywał pomiary miernikiem GPS typu GSM 2 oraz dalmierzem laserowym, - kto złożył oświadczenie dot. okresu przez jaki mają być jeszcze wykonywane prace na działce nr [...] położonej w m. G.; że został on odczytany osobom uczestniczącym w czynnościach;

- protokole przesłuchania S. S. z 15 kwietnia 2015 r. w sytuacji gdy protokół ten nie spełnia warunków określonych w art. 68 § 1 k.p.a., a ponadto nie zawiera on wzmianki o odczytaniu go sporządzeniu; nie wykazuje wszystkich osób obecnych w trakcie przesłuchania; wskazuje inne miejsce wykonania czynności, niż miejsce wykonania czynności objętej protokołem oględzin z 15 kwietnia 2016 r., w trakcie, której dokonano przesłuchania, gdy jak wynika z wyżej wskazanych uchybień nie może on stanowić dowodu w przedmiotowym postępowaniu;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w zakresie, w jakim organ nie powołał biegłego z zakresu geologii złożowej, na okoliczność ustalenia czy ziemia pochodząca z wykopu rzeczywiście była kopaliną oraz czy na spornej działce znajduje się złoże kopalin (piasku i żwiru);

5. art 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i rozpoznanie sprawy w sposób kompleksowy w wyniku czego organ II instancji:

- niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny poprzez brak ustalenia, czy ziemia pochodząca z wykopu rzeczywiście była kopaliną oraz czy na spornej działce G. znajduje się złoże kopalin (piasku i żwiru), pomimo stwierdzenia, iż oględziny spornej działki zostały wykonane przez osoby posiadające do tego uprawnienia przy użyciu odpowiedniego sprzętu, brak jest dokumentu potwierdzającego tę czynność mogącego stanowić dowód w postępowaniu oraz wskazującego, że urządzenia te mogą zostać użyte do wykonywania przedmiotowych pomiarów oraz posiadają legalizację;

- nie ustalił ilości kopalin hałdowanych na terenie spornej działki, co ma istotny wpływ na ustalenie okoliczność wydobycia oraz wysokość opłaty podwyższonej, opierając się jedynie na "Sprawozdaniu z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji", które to ograniczyło się do stwierdzenia, iż nakłady zdeponowane na terenie ww. działki to mady oraz pyły niepodlegające uwzględnieniu przy obliczaniu, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak dowodów na potwierdzenie tego stwierdzenia, a przez to przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów;

- błędnie ustalił stan faktyczny i uznał, że "A" Sp. z o.o. S.K. prowadziła prace niwelacyjne na działce nr [...] położonej w m. G. poprzez zawarcia umowy o wykonanie robót przystosowawczych z dnia 26 listopada 2014 r., w sytuacji gdy brak jest dowodów, że materiał który użyto do budowy nasypu kolejowego w ramach realizacji umowy z dnia 8 października 2014 zawartej z "C" S.A. pochodził z działki nr [...] położonej w m. G., a tym samym niepoczynienie żadnych działań w celu wyjaśnienia tej okoliczność, a przez to przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów;

6. art. 75 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji, na podstawie dowodów nieprzeprowadzonych w toku niniejszego postępowania, a to protokołu przesłuchania S. S. z 25 stycznia 2016 r., przeprowadzonego w ramach postępowania [...];

7. art. 138 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to było obarczone wadami przesądzającymi o konieczności jego uchylenia, szczegółowo opisanego powyżej.

Z ostrożności procesowej podniesiono zarzut:

- naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wyniki sprawy, a to art. 6 ust 1 pkt 19 p.g.g. w związku z § 5 ust. 3 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów (dalej zwanego "rozporządzeniem"), poprzez ich błędną wykładnie i uznanie, na działce o nr ewidencyjnym [...] znajduje się złoże kopalin, gdy jak wynika z analizy z "Sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji" będącego podstawą ustaleń organu II instancji, przy uwzględnieniu wartości parametrów definiujących złoże kopaliny określonych w załączniku nr 8 rozporządzenia na działce nr [...] nie znajduje się złoże kopalin, a tym samym nie mogło dojść do wydobycia kopalin ze złoża bez wymaganej koncesji. Wobec powyższego zarzucono także naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to było obarczone powyższą wadą

Ponadto skarżąca wniosła na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- sprawozdania z pomiarów geodezyjnych sporządzonych przez mgr inż. M. K. na okoliczność hałdowania materiału pozostałego po wyrównaniu terenu na spornej działce;

- zamówienia z 1.05.2016 r. na zakup 60.000 sztuk sadzonek wierzby energetycznej na okoliczność prowadzenia plantacji wierzby;

- faktur VAT szczegółowo wymienionych na okoliczność użycia do budowy nasypu kolejowego w ramach kruszywa niepochodzącego z ww. działki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że organy prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy. W oparciu o ten materiał, prawidłowo ustaliły ilość wydobytej kopaliny oraz podmiot, który ją wydobywał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę - zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą-jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo z 23 lutego 2015 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R., którym powiadomił Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., o wydobywaniu urobku z działki gruntowej o nr [...]. Jest on następnie transportowany i wbudowywany w formowane nasypy kolejowe od strony wschodniej i zachodniej budowanego mostu kolejowego. Teren, z którego pozyskiwano urobek do budowy nasypów kolejowych, znajduje się poza zakresem inwestycji pn.: "Rozbudowa z przebudową linii kolejowej [...] odcinek Kraków - Rzeszów, część szlaku [...] - [...] od km 108.100 do km 109.200 linii nr 91 " obejmującej m.in. budowę mostu kolejowego na rzece Wisłoce w km 108.404, wraz z dojazdami do obiektu (nasypy kolejowe po stronie wschodniej i zachodniej mostu).

Pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w K. - inspektorzy do spraw geologii, górnictwa odkrywkowego i miernictwa górniczego 15 kwietnia 2015 r. przeprowadzili oględziny działki nr [...] i stwierdzili istnienie wyrobiska wgłębnego, z wydobywanym kruszywem naturalnym (piasek ze żwirem), na obrzeżach wyrobiska zdeponowany był humus. Wykonano dokumentację fotograficzną miejsca pozyskiwania kopaliny, oraz wykonano pomiar przekształconego terenu z wykorzystaniem odbiornika GPS typ GMS-2 firmy "B", oraz dalmierza laserowego DISTO. (z oględzin sporządzono protokół nr l[...] z dnia 15 kwietnia 2015 r. wraz z załącznikami).

Dodatkowe oględziny inspektorzy przeprowadzili 19 maja 2015 r., stwierdzając, iż w tym dniu pracownicy "A" Sp. z o.o. S.K prowadzili, przy użyciu 5 koparek hydraulicznych oraz 5 wozideł CAT, wydobywanie piasku i żwiru z terenu działki nr [...] w G., a wydobyta kopalina transportowana była na pobliski nasyp kolejowy, gdzie wykorzystywana była do jego budowy. Stwierdzono, iż od dnia wykonania poprzednich pomiarów stan wyrobiska uległ zmianie - powiększono wyrobisko zachodnie, z użyciem nadkładu zasypano wyrobisko wschodnie. Wykonano dokumentację fotograficzną oraz dokonano pomiarów odbiornikiem GPS typ GMS-2 firmy "B" oraz dalmierzem laserowym (protokół nr [...] z dnia 19 maja 2015 r. wraz z załącznikami).

Na podstawie zebranych dowodów w sprawie, tj. dokumentacji fotograficznej i pomiarów wykonanych podczas wizji w dniu 15 kwietnia 2015 r., oraz w dniu 19 maja 2015 r., pracownicy organu I instancji, specjaliści z zakresu geologii i miernictwa górniczego, dokonali obliczenia ilości kopaliny wydobytej z działki nr [...] w miejscowości G..

W oparciu o wypis z rejestru gruntów oraz z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, organ ustalił, że właścicielem działki nr [...] jest spółka komandytowa "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa.

Jak wynika z akt sprawy, w odniesieniu do Spółki Starosta [...] nie udzielał koncesji na wydobywanie kopalin na podstawie ustawy P.g.g., pozwolenia wodnoprawnego na podstawie ustawy Prawo wodne, nie wydawał decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych, których wykonanie nie wymaga koncesji. W stosownych rejestrach brak także pozwolenia na budowę.

Prowadzenie robót na terenie działki nr [...] przez pracowników skarżącej Spółki zostało potwierdzone przez świadków: S. C., W. C., S. S., S.a H..

Mając na uwadze ten materiał dowodowy słusznie stwierdziły organy, że czynności wykonywane przez skarżącego stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. Świadczy o tym stan terenu eksploatacji kopaliny zobrazowany na zdjęciach, a sam skarżący nie przeczył tym ustaleniom, jedynie przypisywał im inny walor niż eksploatacja złoża, twierdząc, że wykonywał prace agrotechniczne związane z uprawą gleby zgodnie z "Projektem przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznej roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr: [...], [...] i [...] we wsi G." na zlecenie "E" Sp. z o.o.

Sąd nie dał wiary twierdzeniom strony skarżącej. Na str. 9-10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy przeanalizował umowy łączące skarżącą Spółkę z "E" Sp. z o.o. (poprzednio "D" sp. z o.o. w organizacji), tj. umowę dzierżawy działki nr [...] z 21 października 2014 r., gdzie dzierżawca miał prowadzić gospodarstwo rolne w zakresie uprawy roślin energetycznych oraz tytoniu oraz umowę z 26 listopada 2014 r. na prace przygotowawcze na działce nr [...] w obszarze oznaczonym kolorem zielonym na mapie załączonej do niniejszej umowy, pod uprawę roślin energetycznych, według "Projektu przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznej roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr: [...], [...] i [...] we wsi G."

Sąd podzielił stanowisko organu, że są to umowy zawarte dla pozoru, na co wskazuje fakt, iż Skarżąca Spółka co najmniej od marca 2014 r. znała budowę geologiczną działki nr [...] w miejscowości G. oraz fakt zalegania na jej terenie kopaliny. Spółka w latach 2014-2015 wielokrotnie składała wnioski o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na budowę zbiornika wodnego na terenie przedmiotowej działki, co pozwoliłoby na przeprowadzenie legalnych prac ziemnych. Wnioski załatwiane były odmownie, co uniemożliwiło rozpoczęcie prac. Spółka 8 października 2014 r. zawarła z "C" S.A. umowę na wykonanie nasypów kolejowych, odpowiadając na zapytanie ofertowe z maja 2014 r. Umowa przewidywała dostarczanie materiału na budowę nasypu od października 2014 r., a umowę na "prace przygotowawcze na działce nr [...] (...) według "Projektu przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznej roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr: [...], [...] i [...] we wsi G." (...) ", Spółka zawarła dopiero 26 listopada 2014 r. Ponadto "Projekt przystosowania gruntów do utworzenia plantacji energetycznych roślin wieloletnich na terenie dz. ewid. nr [...], [...] i [...]" został wykonany na zlecenie skarżącej Spółki jeszcze przed zawarciem umowy z 26 listopada 2014 r., tj. już w październiku 2014 r. Z zeznań świadka S. S. wynika, że dopiero w połowie 2015 r. roku (maj - czerwiec 2015 r.), tj. po wszczęciu postępowania przez organ I instancji, został poinformowany, iż roboty na działce [...] są wykonywane na zlecenie "D" sp. z o.o. W okresie od grudnia 2014 r. do grudnia 2015 r. nie spotkał żadnego przedstawiciela ww. spółki oraz nikt z tej spółki nie kontaktował się z nim również w sprawie robót prowadzonych na przedmiotowej działce. Ponadto pomimo wydzierżawienia działki nr [...] w miejscowości G. w październiku 2014 r., skarżąca Spółka w 2015 r. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na budowę zbiornika wodnego na przedmiotowej działce, którego położenie pokrywa się z położeniem rzekomo wykonywanej plantacji wierzby na zlecenie spółki "D" sp. z o.o. Słusznie zatem organ stwierdził, iż celem robót prowadzonych przez skarżącą Spółkę na terenie działki nr [...] było wydobycie kopaliny, a nie wykonanie robót agrotechnicznych.

W świetle tego materiału dowodowego, zasadnie organ stwierdził, że skarżąca Spółka, pomimo braku koncesji, prowadziła wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej było – zdaniem Sądu - uzasadnione. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Odnosząc się szczegółowo do zrzutów skargi, wskazać przyjdzie, że koncentrują się one w zasadzie wokół naruszenia przepisów prawa procesowego.

Zdaniem Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

W szczególności bezzasadny okazał się zarzut pominięcia pełnomocnika strony skarżącej, albowiem słusznie wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że z zapisu protokołu z 11 maja 2015 r. wynika, że przesłuchanie świadka dotyczyło innego postępowania. Mianowicie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r., znak: [...], [...], która została uchylona decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r., znak: [...], [...]. W rozpoznawanej sprawie Strona załączyła pełnomocnictwo z 21 lipca 2016 r. dla adw. M. M., zatem przed tym dniem strona działała bez pełnomocnika.

Niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 67 § 1 k.p.a., w związku z dopuszczeniem jako dowodu "Sprawozdania z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji. K., maj-czerwiec 2015 r." Stosownie do treści art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Właśnie z takim innym utrwaleniem na piśmie w formie sprawozdania mamy tu do czynienia. Słusznie zatem organ stosując się do art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., nakazującego jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, dopuścił dowód ze "Sprawozdania (...)". Tym bardziej, iż podstawą sporządzenia tego dokumentu, były pomiary wykonane w trakcie oględzin przeprowadzonych 15 kwietnia 2014 r. i 19 maja 2015 r., które zostały udokumentowane w tych protokołach.

Nie mogły także odnieść skutków prawnych zarzuty dotyczące naruszenia art. 49 k.p.a. i art. 68 § 1 § 2 k.p.a. w zw. z 75 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a.

Słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że w protokole oględzin nr [...] z [...] r. na str. 2 oraz w treści raportu pomiarowego, załączonego do protokołu, wskazano, kto wykonywał pomiary. Brak zaś zapisania ww. protokole wzmianki o jego odczytaniu, nie oznacza, iż protokół ten nie został odczytany osobom obecnym. W tym konkretnym przypadku na to, iż protokół ten został faktycznie odczytany, wskazuje odmowa jego podpisania przez osobę reprezentującą skarżącą, właśnie ze względu na jego treść, o czym świadczy poczyniona adnotacja. Zatem słusznie wskazał organ, że sporny protokół nie zawierał wad, które podważały poprawność dokumentowanych czynności.

Także w protokole przesłuchania z 15 kwietnia 2015 r., wbrew twierdzeniom strony skarżącej zawarto zapis o jego odczytaniu. W protokole tym zostały wyszczególnione wyłącznie osoby biorące udział w czynności. Do przesłuchania doszło w trakcie oględzin przeprowadzanych przez pracowników organu I instancji w tym samym dniu, o czym skarżąca została zawiadomiona. Ponadto, protokół ten został sporządzony zgodnie z art. 153 ust. 1 pkt 4 P.g.g. W myśl tego przepisu przy wykonywaniu nadzoru i kontroli upoważnionym pracownikom organów nadzoru górniczego przysługuje prawo żądania udzielania wyjaśnień w zakresie niezbędnym do sprawowania nadzoru i kontroli. Art. 153 ust. 1 pkt 4 P.g.g. jest regulacją szczególną wobec art. 79 k.p.a. i wyklucza zastosowanie art. 79 k.p.a.

Zatem w tym przypadku nie doszło do naruszenia art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1) oraz ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Z tym, że w rozpoznawanej sprawie Strona miała możliwość zapoznania się z przedmiotowymi wyjaśnieniami oraz możliwość odniesienia się do nich w trakcie prowadzonego postępowania, zatem nie ograniczono jej praw wynikających z art. 10 k.p.a. i nie naruszono również wymogu z art. 81 k.p.a. Nadto skarżąca na żadnym etapie postępowania nie kwestionowała treści złożonych wyjaśnień, ujętych w protokole z 15 kwietnia 2015 r.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty wykorzystania dowodów nieprzeprowadzonych w toku przedmiotowego postępowania oraz bezwzględnej konieczności wydawania postanowień z art. 77 § 2 k.p.a. Organ działając zgodnie z cytowanym wyżej art. 75 § 1 k.p.a, miał prawo wykorzystać materiały zgromadzone w innym postępowaniu administracyjnym, gdyż przyczyniły się one do wyjaśnienia sprawy. Organy wykorzystały materiały pochodzące z postępowania, które było prowadzone w stosunku do Strony skarżącej i w którym Strona uczestniczyła. Ponadto Strona miała możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Nie wniosła również o ponowienie tych dowodów.

Sąd podziela także stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie miał obowiązku powołania biegłego w sprawie. Nie jest kwestią sporną, że ustalenie, czy ziemia pochodząca z wykopu rzeczywiście była kopaliną oraz czy na działce nr ewid. [...] znajduje się złoże kopaliny, wymaga wiedzy specjalistycznej. Tej wiedzy wymaga też konieczność ustalenia wielkości wydobytego złoża. Nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali inspektorzy OUG ds. miernictwa z uprawnieniami m.in. mierniczego górniczego oraz geologa górniczego, za pomocą specjalistycznych urządzeń. Kwestie uprawnień górniczych w ustawie P.g.g. zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa", Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje, a wśród nich znajduje się mierniczy górniczy i geolog górniczy. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności. Brak było w tej sytuacji przesłanek do powoływania biegłego w sprawie.

Jeszcze raz wskazać przyjdzie, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Organy na str. 6-7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, odniosły się do zarzutów skarżącej, dotyczących materiału shałdowanego przez skarżącą oraz braku dowodów, że materiał, który użyto do budowy nasypu kolejowego, pochodzi ze spornej działki.

Sąd podziela te ustalenia. Słusznie zatem organy wskazały, że z umowy zawartej przez skarżącą Spółkę z 8 października 2014 r. z "C" S.A. z siedzibą w P. na wykonanie nasypu po zachodniej stronie W. w km od 107,850 do km 108,275 oraz wschodniej stronie W. w km 108,530 do km 109,185 wraz z robotami towarzyszącymi (...) wynika, że skarżąca Spółka zobowiązała się do realizacji prac zgodnie z otrzymaną dokumentacją techniczną oraz wymogami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa. Zeznania świadków: S. S., A. A., G. S., A. S., wskazują, iż materiał wydobyty z terenu działki nr [...] w miejscowości G. został wykorzystany w wykonaniu umowy z 8 października 2014 r. Organ odniósł się też do shałdowania materiału na terenie działki nr [...] w miejscowości G., przywołując "Sprawozdanie z prac biurowych (...) (K., maj-czerwiec 2015 r.) ", gdzie obliczono ilość wydobytej kopaliny, przy uwzględnieniu grubości nadkładu, nie wliczając materiału, zdeponowanego na wewnętrznym składowisku, do ilości kopaliny, będącej podstawą naliczenia opłaty podwyższonej (str. 6 i dalsze "Sprawozdania(...) shałdowany nakład stanowił humus, a nie piasek i żwir, co zostało ustalone przez uprawnionego geologa górniczego.

W odniesieniu do wniosku pełnomocnika strony o dopuszczenie jako dowodów w sprawie: sprawozdania z pomiarów geodezyjnych sporządzonych przez mgr inż. M. K. na okoliczność hałdowania materiału pozostałego po wyrównaniu terenu na spornej działce; zamówienia z 1.05.2016 r. na zakup 60.000 sztuk sadzonek wierzby energetycznej na okoliczność prowadzenia plantacji wierzby; faktur VAT szczegółowo wymienionych na okoliczność użycia do budowy nasypu kolejowego w ramach kruszywa niepochodzącego z ww. działki, Sąd stwierdza, że były one nieprzydatne do wyjaśnienia stanu faktycznego. Opłata podwyższona w rozpoznawanej sprawie została wymierzona w związku z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym.

Z powyższych względów Sąd nie dopuścił dowodu ze wspomnianej opinii, ani faktur. Bowiem celem tego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy prawidłowo organy ustaliły stan sprawy zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. Przepis 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Zaś wniosek strony w istocie w tym kierunku zmierza, gdyż powołując się na wskazaną opinię oraz faktury, strona wskazuje na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.