Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 529/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA : Anna Stępień (spr.), Sędziowie : NSA : Małgorzata Stahl, WSA : Jolanta Rosińska, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień udzielonych wdowie po kombatancie - oddala skargę


UZASADNIENIE

IISA/Łd 529/03

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. nr 42 z 2002r., poz. 371 ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] pozbawiającą H.Ż. uprawnień wdowy po kombatancie.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że organ nie uwzględnił działalności jej męża w Armii Krajowej, a ponadto iż w okresie powojennym pracował on od 1948r. w warsztatach samochodowych, a w związku z tym nie pełnił służby ani funkcji w aparacie bezpieczeństwa publicznego, w strukturach UB i nie splamił się żadnym haniebnym czynem.

Organ, powołując się na treść wskazanych wyżej przepisów ustawy o kombatantach, a także orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie są pochodne w stosunku do uprawnień męża. Z przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a wynika, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, tj. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, przy czym przepis ten ma zastosowanie także wobec osób, które w latach 1944-1956 były zatrudnione w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniły w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów podniósł, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż mąż H.Ż. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Wojsku Polskim w okresie od 8 maja 1944r. do 9 maja 1945r., jak również to, że w latach 1943-1944 służył w Armii Krajowej.

Zebrane dowody wskazują jednak także na to, iż T.Ż. w okresie od 2 maja 1948r. do 30 października 1951r. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Ł. jako zastępca kierownika ds. administracyjno-gospodarczych w Warsztatach Samochodowych Wydziału Gospodarczego WUBP Ł., a zatem był zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

W związku z powyższym organ orzekł, jak wyżej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H.Ż. zarzuciła, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca, pozbawia ją dodatku finansowego, a jednocześnie przekreśla żołnierskie czyny jej męża w okresie wojny, za które był odznaczany. Ponownie podniosła, iż w jej ocenie mąż w okresie pracy w warsztatach WUBP nie popełnił żadnych czynów, za które obecnie pozbawia się skarżącą przysługujących jej uprawnień.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podnosząc argumentację, jak w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że organ przy wydaniu niniejszej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów w sposób, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie, dlatego też skargę oddalił.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U. nr 42 z 2002r., poz. 371 ze zm.).

Sąd podziela stanowisko organu, że w myśl wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu przepisów zachodził obowiązek wydania decyzji pozbawiającej skarżącą przyznanych jej w 1987r. przez ZBoWiD uprawnień należnych wdowie po kombatancie T.Ż.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż uprawnienia wdowy po kombatancie, określone w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach, nie mają pierwotnego charakteru. Należą one do kategorii uprawnień pochodnych, a zatem uzależnione są od uprawnień pierwotnych przysługujących zmarłemu małżonkowi.

Z istoty uprawnień pochodnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych, a ich zachowanie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył i nie byłoby podstaw do pozbawienia go tych uprawnień w trybie określonym w art. 25 ustawy ( por. wyroki nie publikowane: Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002r. sygn. III RN 206/00 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 1996r. sygn. SA/Gd 38/95, z dnia 7 czerwca 2002r. sygn. V SA 2926/01 oraz z dnia 8 marca 2001r. sygn. V SA 1625/00 – LEX nr 79349 ).

Zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy - uprawnienia kombatanckie określone w ustawie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie natomiast do treści art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3.

Z art. 21 ust. 3, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, wynika, że nie stosuje się ust. 2 pkt 4 lit. "a" i "b" tego przepisu wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

Akta przedmiotowej sprawy wskazują w sposób bezsporny, że T.Ż. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Ł. w okresie od 2 maja 1948r. do 30 października 1951r., przy czym od 2 maja 1948r. do 31 grudnia 1948r. - na stanowisku kierownika ds. administracyjno-gospodarczych w Warsztatach Samochodowych Wydziału Gospodarczego w WUBP w Ł., a od 1 stycznia 1949r. do 30 października 1951r. na tym samym, co wyżej, stanowisku - w Warsztatach Samochodowych nr [...] WUBP w Ł.

Okoliczność ta potwierdzona jest pismem Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w Ł. z dnia [...], które tę informację przekazało w oparciu o akta osobowe T.Ż.

Sama skarżąca faktu tego nie kwestionuje, podnosząc jedynie, że jej mąż miał chwalebną przeszłość wojenną, a w czasie pracy w Warsztatach Samochodowych WUBP na pewno nie splamił się haniebnym czynem.

Okoliczności te, których zarówno organ, jak i Sąd nie podważa, nie mogą jednak odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącą.

H.Ż. w toku postępowania nie przedłożyła bowiem żadnych dowodów, o których mowa we wskazanym wyżej przepisie 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach, ani nawet nie stawiała zarzutów, iż jej mąż skierowany został do pracy w WUBP przez organizacje niepodległościowe lub że przez te organizacje został zwerbowany w celu udzielania im pomocy. Należy przy tym podkreślić, iż art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy, o którego treści skarżąca była poinformowana przez organ zawiadomieniem o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego z dnia [...], wyraźnie nakłada ciężar dowodu na osobę podnoszącą okoliczności w nim wskazane ( por. niepublikowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002r. sygn. III RN 206/00 ).

Dlatego też nie może mieć znaczenia dla wyniku sprawy argumentacja wskazana przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy w skardze.

Stosownie bowiem do treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - pozbawieniu uprawnień kombatanckich podlegają osoby zatrudnione w Urzędzie Bezpieczeństwa, które nie pełniły w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji, a także niezależnie od charakteru wykonywanych czynności.

W szczególności nie ma znaczenia okoliczność, czy osoby te były związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej ( por. np. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 października 2002r. sygn. OPS 2/02 - ONSA 2003/2/42 i wyroki NSA: z dnia 11 października 2000r. sygn. V SA 190/00 - LEX nr 79354 i z dnia 15 grudnia 2000r. sygn. V SA 735/00 - LEX nr 79352, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996r. sygn. III ARN 98/95 - OSNP 1996/22/327 ).

Reasumując, ze względu na to, że wskazane w decyzji przepisy stanowią samodzielną podstawę prawną do pozbawienia przysługujących uprawnień, dlatego też zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z obowiązującymi przepisami.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).