Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2271/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.145 § 1 pkt 1 lit c, art. 134 i art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1663/14 w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 sierpnia 2014 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt, II SA/Wa 1663/14 oddalił skargę S.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 sierpnia 2014 r. nr [..]w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 1 sierpnia 2014 r. nr [..], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr [..].

W uzasadnieniu organ podał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Organ stwierdzając, że S.P. nie spełnia wyżej określonych wymogów wskazał, że wnioskodawca pobiera emeryturę w trybie zwykłym. Wyjaśnił, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami ustawowymi przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 388/01). Skoro wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 sierpnia 2014 r. nr 992700/620/48/2013-SWO stała się przedmiotem skargi S.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący podniósł, że posiada 10 lat pracy kontraktowej za granicą. W tym czasie nie korzystał z urlopu wypoczynkowego, pracował w godzinach nadliczbowych. Podał, że pracodawcy twierdzili, iż odprowadzają składki ZUS. Po 10 latach ciężkiej pracy stan jego zdrowia spowodował, iż przyznano mu rentę. Wskazał na konieczność leczenia i wydatki z tym związane. Skarżący podniósł, że chce skorzystać z uprawnień, jakie ma Prezes ZUS i uzyskać za te 10 lat pracy kontraktowej dodatek do emerytury w wysokości 1.200 zł. Zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy, aby mógł się nadal leczyć. Wskazał na złą sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazał na naruszenie przez organ przepisu art. 39 K.p.a.

Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji odnosząc się do podniesionej na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego kwestii niedoręczenia zaskarżonej decyzji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, wskazał, że choć istotnie organ dowodu doręczenia nie przedłożył, to w sprawie jest bezsporne, że zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona, a potwierdzeniem jej doręczenia jest fakt wywiedzenia przez skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd przyjął, że skarga z dnia 19 sierpnia 2014 r. na decyzję Prezesa ZUS z dnia 1 sierpnia 2014 r. wniesiona została w terminie.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiadają prawu.

Sąd I instancji podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę wymienionych przesłanek.

Następnie Sąd I instancji wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący posiada prawo do emerytury, a w dacie wydania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia 29 kwietnia 2014 r. uzyskiwał rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym.

Z powyższego wynika, że skarżący uzyskuje świadczenie w trybie zwykłym i ma niezbędne środki utrzymania. Sąd zgodził się tym samym z organem, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku (v. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2248/12, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 150/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego organ nie miał podstaw, aby świadczenie w trybie art. 83 ust. 1 powołanej ustawy przyznać.

Sąd podkreślił, że przesłanka niezbędnych środków utrzymania nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Kryterium niezbędnych środków utrzymania to wynik odniesienia sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej lub kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej. Uzyskiwana przez skarżącego emerytura w trybie zwykłym jest świadczeniem, które ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania. Skarżący uzyskujący emeryturę w wysokości 2.124,09 zł (kwota do wypłaty, wynikająca z decyzji ZUS z dnia 17 czerwca 2014 r.), a zatem posiada niezbędne środki utrzymania.

Natomiast zdaniem Sądu, okoliczności podniesione w skardze, tj. ponad 10-letni okres pracy kontraktowej za granicą bez korzystania z urlopu wypoczynkowego, praca w godzinach nadliczbowych i wynikające stąd dla skarżącego – wymienione w skardze – skutki pozostają bez wpływu na prawidłowość ustalenia organu, co do braku możliwości przyznania emerytury w drodze wyjątku. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obejmuje prawidłowość zaskarżonej decyzji i postępowania, w ramach którego została wydana. Kwestie związane z poczuciem krzywdy wynikającej z relacji pracodawca – pracownik, o czym jest mowa w skardze, pozostają w niniejszej sprawie poza oceną tak Prezesa ZUS, jak i sądu administracyjnego. Obowiązkiem Prezesa ZUS było w niniejszej sprawie dokonanie oceny, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 83 ust. 1 powołanej już wyżej ustawy, umożliwiające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

W świetle powyższego, uznając, iż skarżona decyzja nie narusza prawa, a organ administracji prawidłowo ocenił stan faktyczny i dokonał prawidłowej subsumcji normy prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S.P., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 9, 39 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania tj.

a) poprzez niedoręczenie skarżącemu decyzji organu II instancji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru;

b) poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów i faktów, że skarżący przez 10 lat pracował na terytorium Węgier i Czech,

c) poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu II instancji pomimo, iż decyzja została wydana bez zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, co skutkowało, niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne.

W konkuzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Na wstępie godzi się przypomnieć, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył bowiem powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie jest przepisem o charakterze ustrojowym. Jego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie jest to przepis, który regulowałby postępowanie przed sądem administracyjnym. Wskazuje on na cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Żadna z jednostek redakcyjnych powołanego art. 3 nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem. Z tej przyczyny przepis ten nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie omawianego przepisu można byłoby zarzucić, jeśli sąd nie dokonałby kontroli zaskarżonej decyzji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiając motywy zajętego stanowiska. Natomiast sam fakt, że ocena decyzji dokonana przez Sąd w rozstrzygnięciu jest odmienna od tej, jakiej oczekiwałaby skarżący, nie może stanowić o naruszeniu powołanego art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Reasumując stwierdzić należało, że zakres właściwości sądów administracyjnych nie został naruszony kwestionowanym wyrokiem, bowiem Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego aktu i prawidłowo zastosował środek przewidziany w art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 6, 7, 9 i 39 K.p.a. Zarzuty te uznać należy za całkowicie niezasadne. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie tego przepisu jest ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a więc gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. Oznacza to, że można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził takie naruszenie prawa, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji powołanej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Organ administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym oraz dokonał oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczył przy tym przysługujących mu granic uznania administracyjnego. Jeśli zatem z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Nie można uznać jako mających wpływ na wynik sprawy dokumentów przedstawionych przy skardze kasacyjnej, a dotyczących stanu zdrowia skarżącego. Nie są to dokumenty, które potwierdzają wystąpienie szczególnych okoliczności, a jedynie potwierdzają stan zdrowia skarżącego. Odnosząc się natomiast do niedoręczenia skarżącemu przez organ decyzji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru należy wskazać, iż Sąd I instancji słusznie przyjął, że wskazane naruszenie zasad doręczania pism przez organ II instancji nie miało wpływu na wynik sprawy. Konsekwencją tego naruszenia nie był bowiem brak zapoznania się przez skarżącego z treścią skierowanej do niego decyzji. Jak wynika z akt sprawy, skarżący zapoznał się z treścią decyzji i wywiódł na nią skargę, która została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Należy również podkreślić, iż sam skarżący nie kwestionuje faktu doręczenia decyzji organu II instancji.

Zaskarżony wyrok nie jest dotknięty wadami procesowymi, w szczególności uwypuklonymi w skardze kasacyjnej naruszeniami art. 134 P.p.s.a., powołanego zresztą bez wskazania jednostki redakcyjnej, a regulującego w § 1 obowiązek orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny także z urzędu, zaś w § 2 statuującego zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi nieważność zaskarżonego aktu lub czynności, wreszcie art. 141 § 4 P.p.s.a., regulującego elementy uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji orzekał bowiem w oparciu o akta sprawy oraz rozpoznał ją we właściwym zakresie, nadto w dostateczny sposób wyartykułował swe stanowisko w sposób pozwalający na odczytanie jego intencji oraz kontrolę instancyjną.

Wskazać bowiem należy, że w uzasadnieniu wyroku sąd ma obowiązek przedstawić nie tylko zarzuty zawarte w skardze, ale także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, co obejmuje także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku zarzutów skargi powinno polegać na podaniu treści tych zarzutów, a jeżeli ich w skardze nie sformułowano – na wskazaniu podniesionych przez skarżącego "naruszeń prawa" lub "interesu prawnego". Oznacza to, że wadliwe jest takie rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny, gdy sąd ten nie rozpatrzy i nie oceni kwestii prawnych wynikających z zarzutów podniesionych w skardze (wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., II OSK 1457/11). Co do zasady, przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. wymaga ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze, jednakże brak tego, jak również skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygniecie nie wpływają nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd nie musi odnosić się do wszystkich zagadnień podniesionych w skardze, jeśli nie mają one istotnego znaczenia dla końcowego wyniku kontroli zaskarżonego aktu lub czynności (postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1810/10). Z kolei zgodnie z art. 141 § 4 zd. pierwsze P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z przepisu tego wynika m.in., że sąd administracyjny ma obowiązek umotywowania swojego stanowiska co do zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a więc przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do jego podjęcia. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05). Motywy wyroku muszą być zatem jasne i przekonujące oraz stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., II OSK 632/05). Z treści uzasadnienia powinno ponadto wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II GSK 812/09). Powyższe wymagania co do uzasadnienia orzeczenia sądowego mają prowadzić do tego, aby uzasadnienie to było sporządzone w taki sposób, aby możliwa była kontrola instancyjna tego wyroku.

Dokonując oceny uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., należy zauważyć (biorąc pod uwagę okoliczności sprawy), że możliwe jest odtworzenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę. W rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jakie ustalenia faktyczne organu administracji uznał za udowodnione, a przyjęty przez niego stan faktyczny znajduje uzasadnienie w aktach sprawy, co nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. Zatem uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w sposób umożliwiający dokonanie właściwej kontroli instancyjnej.

Ubocznie należy wyjaśnić, iż z brzmienia art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej (który stanowił podstawę zaskarżonej do Sądu I instancji) wynika, że jest to przepis, na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Zgodnie z tym przepisem "ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie".

W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego Prezes Zakładu rozważał, czy spełnione zostały przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach w kontekście całokształtu okoliczności sprawy i sytuacji zawodowej i materialnej S.P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie weryfikował wszystkich tych rozważań, skonstatował bowiem, że dla uznania legalności decyzji wystarczające jest stwierdzenie, iż w sprawie nie została spełnione jedna z przesłanek zawartych w rozważanym przepisie – przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania.

Przesłanka braku posiadania niezbędnych środków utrzymania nie została przez ustawodawcę zdefiniowana, lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że należy ją ocenić porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne ( por. wyrok NSA 15 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2248/12, publ. Lex nr 1291381, wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. I OSK 292/11, publ. LEX nr 1081017, wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06, publ. LEX nr 321169).

Trafnie Sąd zwrócił również uwagę, że środki utrzymania, jakie posiada skarżący są wystarczające do zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Jak wynika z akt sprawy niewątpliwie skarżący jest osobą chorą, w trudnej sytuacji życiowej, wskazana kwota dochodu z tytułu emerytury może być niewystarczająca do pokrycia wszystkich potrzeb skarżącego. W tym miejscu należy wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt III UK 36/11(SIP LEX nr 1163962), w którym podkreślono, że "przepis art. 83 ust. 1 (...) wprost wyłącza możliwość otrzymywania świadczenia w drodze wyjątku przez osoby pobierające własne świadczenia emerytalne lub rentowe (nie mają one możliwości ubiegania się o świadczenie wyjątkowe na zasadzie wyboru świadczenia korzystniejszego), a także przez osoby posiadające własne źródła dochodu (...)".

Trzeba również zaznaczyć, że świadczenie przyznawane w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy, lecz jego przyznanie uwarunkowane jest łącznym spełnieniem przesłanek określonych w art. 83 powołanej ustawy. W przeciwnym razie świadczenie to utraciłoby swój wyjątkowy charakter. Skoro w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania, to Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.

Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.