Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2518/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi małoletniego D. B. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego I. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") wydał w dniu [...] maja 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy własną decyzję podjętą [...] grudnia 2020 r, znak: [...]

o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku dla małoletniego D. B., po zmarłym ojcu D. O..

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2021 r. Prezes ZUS nadmienił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.), (dalej: "ustawa emerytalna") jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił wszystkie wymienione w nim warunki. Brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość jego przyznania.

Organ podkreślił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, zatem w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej. W świetle art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej tylko udowodnione szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy orzekaniu

w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby, wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, że ojciec dziecka podjął pierwsze zatrudnienie w wieku 21 lat. Na przestrzeni 29 lat życia ojca dziecka, zamiast 4 lat okresów składkowych i nieskładkowych udokumentowano tylko 5 miesięcy i 15 dni okresów składkowych.

Prezes ZUS stwierdził, że przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia osoby ubezpieczonej. Okres ten powinien być adekwatny do wieku,

a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które

w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 2235/01 dostępny w LEX nr 82805).

Organ zwrócił uwagę, że w okresie od [...] lipca 2012 r. do [...] czerwca 2016 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, wystąpiła przerwa

w wykonywaniu przez ojca dziecka pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 714/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prezes ZUS stwierdził, że z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika, aby w wykazanym okresie ojciec dziecka nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanej przerwie nie była wobec ojca dziecka orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ojca dziecka, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec.

Na podstawie przedłożonej dokumentacji medycznej lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z [...] marca 2021 r. ustalił, że całkowita niezdolność do pracy u ojca dziecka powstała [...] czerwca 2016 r.

Zdaniem organu, sam fakt rejestracji ojca dziecka w urzędzie pracy

w charakterze bezrobotnego w okresach przerw w ubezpieczeniu (powoływany przez wnioskującą o świadczenie matkę dziecka) nie może stanowić w każdym przypadku okoliczności szczególnej, albowiem w takiej sytuacji świadczenia w drodze wyjątku stałyby się świadczeniami powszechnymi, co byłoby sprzeczne z charakterem

i celem funkcjonowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Prezes ZUS podkreślił, że samo powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną, nawet potwierdzone przez właściwy urząd pracy, nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1159/07, dostępny w LEX nr 492322).

Ponadto organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej

w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

Prezes ZUS, powołując się na powyższe uznał, że nie zaistniały podstawy do przyznania małoletniemu dziecku renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu.

D. B., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego I. B., pismem z dnia 3 czerwca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r. nr [...].

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

• naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a przejawiało się w tym, że organ wydający decyzję nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – nie uwzględnił zwłaszcza bardzo trudnej sytuacji materialnej małoletniego, ponadto nie doprowadził do załatwienia sprawy w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również nie zebrał

w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, co spowodowało, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie i odmówił prawa do przyznania świadczenia małoletniemu dziecku w drodze wyjątku w sytuacji, gdy istnieją szczególne okoliczności, które mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku;

• naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie przez organ, iż

w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które spowodowałyby, iż brak wymaganego okresu ubezpieczenia połączonego

z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Skarżąca, mając na uwadze powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę podała, że D. O.- ojciec małoletniego D. - nie interesował się własnym dzieckiem, nie zależało mu na kontaktach

z synem, nie wnosił żadnego wkładu w jego wychowanie i utrzymanie. Alimenty na syna wypłacał jej fundusz alimentacyjny.

Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] pozbawił D. O. władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem D. oraz zakazał z nim kontaktów.

Małoletni D. od 2019 r. pozostaje pod opieką Poradni [...] w [...] z powodu zaburzeń rozwoju [...] oraz trudności w funkcjonowaniu emocjonalno - społecznym. Lekarz zdiagnozował u niego opóźniony rozwój [...], zespół [...] oraz zaburzenia emocjonalne.

W dniu [...] października 2020 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności zaliczył D. do osób niepełnosprawnych. Lekarze orzekający uznali go za osobę niepełnosprawną od 6-go roku życia wymagającą korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji.

Zdaniem wnoszącej skargę, Prezes ZUS zaniechał ustalenia wyczerpującego stanu faktycznego, a przesłanki, o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, nie zostały należycie zbadane i rozważone przez organ.

Przyznała, że na przestrzeni 29 lat życia ojca dziecka w okresie ostatnich 10 lat przed dniem jego śmierci zamiast wymaganych 4 lat okresów składkowych

i nieskładkowych udokumentowano tylko 5 miesięcy i 15 dni okresu składkowego. Jednakże ojciec małoletniego walczył z silnym uzależnieniem od alkoholu, leczył się z tego powodu, uczęszczał na spotkania dla anonimowych alkoholików, niemniej jednak leczenie to nie przynosiło zamierzonych rezultatów. Ponadto, w okresach,

w których ojciec dziecka pozostawał w trzeźwości, cierpiał na [...], co powodowało szereg związanych z tym negatywnych następstw zdrowotnych, wyłączających po jego stronie możliwość podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej. Cierpiał on także na [...], co wyłączało możliwość podjęcia przez niego pracy zarobkowej. Ponadto, w związku z uzależnieniem od alkoholu, cierpiał on także na [...] oraz [...], w związku z czym przebywał wielokrotnie na oddziałach [...] szpitali. Prezes ZUS okoliczności tej w ogóle nie uwzględnił i nie ocenił w kategoriach szczególnych okoliczności. Nie wyjaśnił, jak długo rozwijała się choroba ojca małoletniego, która w konsekwencji doprowadziła do jego śmierci. W rozpoznawanej sprawie, w odniesieniu do pojęcia "szczególnych okoliczności", jest to bardzo istotne, gdyż to stan zdrowia ojca małoletniego mógł wpłynąć na niemożność uzyskania przez niego świadczenia w trybie zwykłym, a tym samym może wskazywać na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa

w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Wnosząca skargę podkreśliła, że małoletni D. nie miał najmniejszego wpływu na historię zatrudnienia oraz okresy składkowe i nieskładkowe swojego zmarłego ojca. Ponadto, jego ojciec zmarł w młodym wieku.

Jej zdaniem, organ również błędnie rozpatrzył sprawę co do braku niezbędnych środków utrzymania w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Zaznaczyła, że ponosi koszty związane ze swoim leczeniem, utrzymaniem domu, dzieci, koszty związane z przedszkolem syna są znaczne. Jej dochód łącznie na siebie i dzieci kształtuje się w granicy ok. 2.000 zł miesięcznie, a więc poniżej progu ubóstwa. Z tych pieniędzy stara się pokryć najpilniejsze potrzeby dzieci związane

z utrzymaniem i wyżywieniem oraz przedszkolem syna. Na jej leczenie oraz pozostałe wydatki brakuje pieniędzy. W chwili obecnej często pozostaje bez środków do życia, tylko dzięki pomocy rodziny (rodziców) udaje jej się funkcjonować.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.

z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291). Zgodnie z jego treścią, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Podkreślenia wymaga, że świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a jego przyznanie przez Prezesa ZUS następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, którego granice wyznaczają przesłanki wymienione w ww. przepisie. Ocena, czy

w danej sprawie przesłanki te zostały spełnione, należy do organu, który musi ustalić istotne okoliczności faktyczne oraz poddać je należytej analizie, czyniąc zadość regułom postępowania dowodowego określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 124 ww. ustawy).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych

z rekonstruowaną normą prawną.

Kontrolując decyzję uznaniową, sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego. W konsekwencji,

w sprawach uznania administracyjnego sąd bada, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.

Z treści art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Z akt sprawy wynika, że małoletni D. B. nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na wiek, a ponadto nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Ocenie Sądu podlegają zatem ustalenia organu pod kątem "szczególnych okoliczności" dla zbadania, czy przesłanka ta w sprawie niniejszej została spełniona.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10 (publ.: CBOSA), przesłanka "szczególnych okoliczności" określona została przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oszacowania co do skali, czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom przypisać status okoliczności "szczególnych". Dopiero, kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższej przesłanki, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych) to uniemożliwiają. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą

o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia.

Za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, niepubl.), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby.

W ocenie Sądu, Prezes ZUS zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie zostały wykazane "szczególne okoliczności" w rozumieniu ww. przepisu.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie 29 lat życia zmarłego ojca dziecka udokumentowano, zamiast wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym 4 lat okresów składkowych i nieskładkowych, zaledwie 5 miesięcy i 15 dni łącznego okresu składkowego. W pozostałym okresie nie była wobec zmarłego ojca wnioskodawcy orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do uzyskania renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia uniemożliwiający kontynuowanie zatrudnienia.

Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby przeszkodę w podjęciu zatrudnienia przez zmarłego ojca dziecka stanowiły inne zdarzenia, niezależne od jego woli, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Dodać przy tym należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest trafny pogląd, iż ciężar udowodnienia przesłanki "niespełnienia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności" spoczywa na wnioskodawcy, bowiem to jedynie wnioskodawca posiada niezbędną wiedzę w tym zakresie.

Nie można podzielić argumentów strony skarżącej, jakoby choroba alkoholowa zmarłego stanowiła w realiach niniejszej sprawy szczególne okoliczności, uzasadniające niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że co do zasady alkoholizm nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak zatrudnienia, należy jednak indywidualnie rozważyć każdy przypadek w realiach konkretnej sprawy. Oceniając, czy choroba alkoholowa ubezpieczonego stanowi przesłankę uzasadniającą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, kluczowe znaczenie ma postawa osoby dotkniętej tą chorobą, w szczególności wykazanie przynajmniej prób przezwyciężenia choroby, wyjścia z nałogu i podjęcia leczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 878/12).

Alkoholizm jest oczywiście schorzeniem, lecz schorzeniem szczególnego rodzaju - jego negatywnych skutków można uniknąć poprzez konsekwentne leczenie odwykowe, ponadto nie ma podstaw by uznawać, że samo pojawienie się takiego schorzenia automatycznie skutkuje niezdolnością do pracy oraz do rozsądnego pokierowania własnym postępowaniem. W okolicznościach niniejszej sprawy powoływanie się na chorobę alkoholową nie może być uznane za szczególną okoliczność, uzasadniającą niewypracowanie przez ojca dziecka wymaganego okresu ubezpieczenia, od której zależało przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ nie zostało wykazane, aby D. O. podejmował skuteczne leczenie odwykowe w związku z chorobą alkoholową. Podejmowanie prób leczenia choroby alkoholowej mogłoby zostać wzięte pod uwagę, jako okoliczność szczególna, wyłącznie wtedy, gdyby leczenie to miało charakter nieprzerwany, zdeterminowany, konsekwentny i wskazujący na wolę jej wyleczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 92/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r,. sygn. akt II SA/Wa 496/17).

Nie zasługuje również na podzielenie argument, że szczególną okoliczność stanowi w niniejszej sprawie bezrobocie zmarłego ojca małoletniego, związane

z ogólnie trudną sytuacją na rynku pracy w jego miejscu zamieszkania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, okres pozostawania bez pracy może zostać uznany za szczególną okoliczność, należy jednak w takim przypadku udowodnić, że w celu znalezienia pracy wykazano się wyjątkową (ponadprzeciętną) aktywnością. Samo pozostawanie bez pracy i zarejestrowanie się w urzędzie pracy nie jest wystarczające (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 841/18).

Za "szczególną okoliczność" w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy nie można uznać samego faktu niestabilnej sytuacji na rynku pracy, zagrożenia bezrobociem, a w konsekwencji pracy nieobjętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W praktyce powodowałoby to obowiązek przyznawania wspomnianego świadczenia – nie w drodze wyjątku – jak stanowi

o tym ustawa, a powszechnie. Bezrobocie tylko wtedy może być szczególną okolicznością skutkującą niespełnianiem przez konkretną osobę warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty, gdy osoba ta wykaże, że jej przerwy

w zatrudnieniu były spowodowane wyłącznie bezrobociem, a nie innymi okolicznościami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt I OSK 2314/16). W aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o tym, że D. O. nie mógł znaleźć zatrudnienia objętego ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z przyczyn obiektywnych i niemożliwych do przezwyciężenia. Ponadto, materiał dowodowy nie potwierdza żadnych osobistych starań ojca dziecka ukierunkowanych na poszukiwanie pracy. Nie bez znaczenia jest tu niekwestionowany jego alkoholizm.

Podnoszona w skardze sytuacja materialna małoletniego nie stanowi na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej samoistnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Kluczowe w niniejszej sprawie pozostaje bowiem wystąpienie "szczególnych okoliczności", z powodu których zmarły ojciec nie nabył uprawnień do świadczeń z ustawy emerytalnej na zasadach ogólnych, a które to okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Tylko w przypadku łącznego spełnienia przesłanek z ww. przepisu, organ byłby uprawniony do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Konkludując stwierdzić należy, że nie jest trafny zarzut naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Nie sposób również dopatrzyć się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. organ ustalił wszystkie, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, okoliczności faktyczne. Podejmując rozstrzygnięcie odmowne organ należycie je uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.