Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 678/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M. U. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na [...] września 2011 r. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 678/12

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 7-9 września 2011 r., na podstawie art. 74h § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) – dalej także jako P.n. – w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, ustalającą negatywny wynik z egzaminu M. U., gdyż za sporządzony drugi projekt aktu notarialnego otrzymała ocenę ostateczną – niedostateczny – przy ocenach cząstkowych dostateczny i niedostateczny.

Uchwałę podjęto w następujących ustaleniach;

Egzaminator oceniający pracę na ocenę dostateczną uznał, że nazwa umowy jest niepełna (brak wskazania ustanowienia hipoteki); reprezentacja spółki ArchiProjekt nie była całkowicie prawidłowa - pełnomocnictwo dla prokurenta (art. 109(3) k.c.) nie zawierało upoważnienia do ustanowienia hipoteki; wnioski w zakresie wieczystoksięgowym nieprawidłowe (przeoczono różne terminy użytkowania wieczystego łączonych nieruchomości nadto dla jednej z nieruchomości przeznaczonej na poszerzenie drogi publicznej prawo to wygasło z dniem, kiedy decyzja ostateczna zatwierdzająca podział stała się ostateczna – art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami – oraz nie określono właściwych podstaw wpisu); z niezbędnych dokumentów dla dokonania wpisu brak było wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki nr 44 z rzutem budynków; brak było zgody Ministra Skarbu Państwa na rozporządzenie w postaci obciążenia praw hipoteką, co skutkuje nieważnością jej ustanowienia; nie przedłożono właściwych uchwał Spółdzielni (nie wyjaśniając na jakiej podstawie uchwała Walnego Zgromadzenia mogła wyrażać zgodę na nabycie i zbycie nieruchomości) oraz decyzji ostatecznej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreśleniu z rejestru zabytków piekarni i ciastkarni "MAMUT" znajdujących się na działce nr 44 oraz zgody Gminy Wrocław na wykreślenie z działu III kw prawa pierwokupu i zgody na wykreślenie roszczeń tej gminy o zapłatę pierwszej opłaty za użytkowanie wieczyste; nieprawidłowo wyliczono i pobrano opłaty i taksę; nieprawidłowo uczyniono odrębną własność piekarni, która uległą spaleniu; nieodniesiono się do posiadania przez Spółdzielnię decyzji zezwalającej na budowę na działce nr 42/1 budynku biurowo-mieszkalnego i przeniesienia tej decyzji na spółkę ArchiProjekt z jednoczesnym wskazaniem na konieczność zmiany wieczystej dzierżawy;

Egzaminator oceniający pracę na niedostateczny wskazał dodatkowo na następujące jej nieprawidłowości: nie wskazano która ze stron i jaką opłatę wniosła oraz pod jaką pozycją rejestru opłata ta została zaewidencjonowana; argumentacja o nie pobraniu opłaty za zamianę i ustanowienie hipoteki jest nie do przyjęcia; nie podjęto próby rozwiązania problemu wykreślenia w dziale IV kw hipoteki umownej ustanowionej na rzecz Banku Pekao s.a. zabezpieczającej spłatę kredytu Spółdzielni.

W tak ustalonym stanie faktycznym Komisja Egzaminacyjna z siedzibą w K. podjęła uchwałę z dnia [...] października 2011 r., od której M. U. złożyła odwołanie domagając się zmiany uchwały i ustalenia za opracowanie drugiego projektu aktu notarialnego oceny pozytywnej. Uchwale zarzuciła naruszenie przepisów art. 74d w związku z art. 74e P.n. przez zaniżenie ocen cząstkowych za pierwszy projekt aktu notarialnego i wystawienia jednej cząstkowej oceny niedostatecznej za drugi projekt.

Omawiając oceny za pierwszy projekt aktu notarialnego M. U. (nie zgadzając się z zarzutami egzaminatorów) stwierdziła prawidłowość wskazania w akcie siedziby kancelarii notarialnej, wskazanie daty i numeru mapy nie zgadzając się z zarzutem niewskazania wypisu z kartoteki budynków. Uznała za właściwe niepowołanie zaświadczenia o przeznaczeniu działek, gdyż w zadaniu wyraźnie określono, iż znajdują się na terenie wsi, a więc na terenie dla którego nie można oczekiwać, że został sporządzony plan miejscowy. Skarżąca uznała także za nietrafny zarzut nie przywołania w akcie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku stwierdzając, że przepisy nie uzależniają sporządzenia aktu od udostępnienia nabywcy tego dokumentu. Ponieważ akt obejmował dział spadku i podział majątku wspólnego a nie zniesienie współwłasności, zdaniem skarżącej ustalona opłata była właściwa. Podnosił, iż w akcie nadmieniono czyj był dzielony majątek i po kim dziedziczony, zatem informacji tych nie trzeba było powtarzać w każdym paragrafie umowy. Nie było również konieczności powoływania przy każdym z żądań wpisu dokumentów stanowiących ich podstawę skoro zaznaczono, iż podstawą tą są stosowne dokumenty załączone do umowy.

Odnosząc się do ocen za drugi projekt aktu notarialnego M. U. stwierdziła, że w zasadzie uwagi zamieszczone do pierwszego aktu pokrywają się z uwagami do drugiego projektu. Dodatkowo, na co szczególnie zwróciła uwagę, nieprawidłowo zarzucono brak wskazania stanów cywilnych stron czynności, które to dane zostały zamieszczone w komparycji aktu. Podkreślając dostrzeżenie przez obu egzaminatorów wielu pozytywów w drugim projekcie aktu, skarżąca uznała za nieuzasadnione ustalenie przez jednego z nich oceny negatywnej.

Zdaniem skarżącej nie można zgodzić się z zarzutem określenia nieprawidłowej nazwy umowy, gdyż to treść aktu, a nie jego nazwa decyduje o istocie umowy. Zarzut braku adresów uczestników postępowania nie był trafny, gdyż dane te podano w komparycji aktu oraz we wniosku wieczystoksięgowym. Zarzut nie wskazania pozycji rejestru pod jaką opłata sądowa została zaewidencjonowana nie był trafny, gdyż na etapie sporządzania aktu pozycji tej nie można jeszcze ustalić. Zarzut nieprawidłowej koncepcji co do pobrania podatku od czynności cywilnoprawnej nie był zasadny, gdyż zgodnie z powołaną ustawą wystarczającym było wskazanie jednej ze stron opodatkowanej podatkiem VAT, na co wskazano w akcie. Za prawidłowe rozwiązanie uznała powołanie w akcie zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego o wysokości zaległości podatkowej zbywającego, stąd zarzut drugiego egzaminatora w tym zakresie nie był zasadny. Odnosząc się do kolejnego zarzutu M. U. stwierdziła, że akt notarialny nie jest miejscem, w którym dokumentuje się wyrażenie ewentualnych zgód na przeniesienie decyzji zezwalającej na budowę. Cesja takiej decyzji na inny podmiot dokonywana jest przez właściwy organ administracji, przed którym strona wyraża zgodę na przeniesienie praw z decyzji.

Przytaczając powyższe uwagi M. U. stwierdziła, że wszystkie elementy konieczne dla ważności aktu notarialnego zostały spełnione, a biorąc pod uwagę wysoki poziom trudności zadania i ocenę pozytywną wystawioną przez jednego z egzaminatorów, zdaniem skarżącej powinna otrzymać ocenę pozytywną. Skarżąca podkreślała, że znakomita część stawianych jej zarzutów oparta jest na praktyce notariuszy w formułowaniu aktów notarialnych i nie wynika z konkretnych przepisów.

Wymienioną na wstępie uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Odnosząc się do zarzutów stawianych ocenom za sporządzenie pierwszego i drugiego aktu notarialnego Komisja Odwoławcze podzieliła stanowiska egzaminatorów.

Co do zarzutów oceny I aktu Komisja wskazując, że siedzibą kancelarii notarialnej jest miejscowość, a nie ulica, uznała za niewłaściwe określenie w akcie tej siedziby jako "Kancelaria Notarialna w Bielsku-Białej przy ul. T. Rejtana 5/6...".

Tytuł aktu nie odzwierciedla w pełni treści czynności, a notariusz powinien właśnie w jego tytule dać wyraz temu jaki był zamiar stron umowy.

W projekcie powinna znaleźć się informacja o rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia, gdyż strony mogą składać poświadczenia nieaktualne.

Z zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego nie wynika zwolnienie Krystyny Nowak od podatku oraz nie podano w nim podstawy prawnej jego wydania.

Brak powołania wypisu z miejscowego planu zagospodarowania (przy zaistnieniu nowego planu) mogło mieć znaczenia dla naliczenia renty planistycznej. Natomiast przy braku planu powinno zostać do aktu załączone stosowne zaświadczenie. Ponieważ akt dokumentował nabycie odpłatne nieruchomości nie był trafny zarzut skarżącej, że informacja o planie powinna być przedkładana jedynie przy sprzedaży.

W § 6 projektu aktu nie wskazano po kim następuje dział spadku i jakiej nieruchomości dotyczy zniesienie współwłasności.

Niewłaściwie sformułowano ustanowienie ograniczonych prawa rzeczowych, które ustanawia się na nieruchomości, a ich zakres i sposób wykonywania w treści umowy.

Wniosek wieczystoksięgowy nie odpowiada wymaganiom z art. 126 k.p.c., gdyż każdy z uprawnionych wniosek taki powinien złożyć oddzielnie, a nie wszyscy zbiorowo. Ponadto we wniosku należało wskazać dokumenty będące podstawą żądania wpisu w księdze wieczystej.

Ponadto nieprawidłowo ujawniono w dziale I-O księgi wieczystej budynek mieszkalny, niezgodnie z § 28 ust. 5 i 6 oraz w § 32 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r.

Nie zamieszczono informacji o wysokości pobranych opłat sądowych od każdego wnioskodawcy, co było konieczne dla sądu wieczystoksięgowego. Natomiast opłaty sądowe za wpis własności powinny być pobrane w wysokościach 2 x po 150 zł, a w akcie zdająca powinna zamieścić adnotację o sposobie uiszczenia opłat sądowych (gotówką czy przelewem) i pozycję ich rejestracji w ewidencji, co wynika z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2001 r.

Zdająca nie pobrała wynagrodzenia od czynności ubocznych (od ustanowienia prawa użytkowania na rzecz osoby trzeciej) do czego była obowiązana przepisami § 5 i § 11 ust. 2 i 3 właściwego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, gdyż zostało ustanowione odrębne prawo (użytkowanie) na rzecz osoby nie będącej stroną działu spadku i zniesienia współwłasności, nie związane z czynnością główną.

Zdająca powinna w akcie zawrzeć pouczenie stron odnośnie podatku dochodowego oraz o obowiązku podatkowym nabywcy prawa majątkowego (art. 80 § 2 i § 3 P.n.).

Natomiast na ważność czynności nie wpływało brak zamieszczenia w umowie informacji o świadectwie charakterystyki energetycznej, lecz należało do tej kwestii się odnieść. Podobnie, chociaż nie wpływało to na ocenę negatywną, należało się odnieść do przesłanki z art. 43 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności... . Podobnie zasadnie skarżąca wskazała, że stan cywilny osób stawających do czynności oraz numery działek zostały podane w komparycji aktu.

W odniesieniu do drugiego projektu aktu podniesiono następujące kwestie:

Brak pełnego tytułu umowy z uwagami podanymi wcześniej.

W komparycji aktu notarialnego nie powinny znajdować się oświadczenia stron (art. 92 § 1 pkt 1-4 P.n. oraz powołany komentarz).

W treści aktu powinna znaleźć się informacja o sposobie uiszczenia opłaty sądowej i o pozycji jej zaewidencjonowania (uwagi do aktu pierwszego).

Ponieważ w pracy zdająca podała, że strony są podatnikiem podatku VAT, skutkowało to zwolnieniem od podatku od czynności cywilnoprawnych. Natomiast podstawa prawna opodatkowania podatkiem VAT powinna być podana precyzyjnie, co wynika z przytoczonych przez Komisję Odwoławczą przepisów.

Na ocenę miał wpływ brak rozwiązania kwestii przeniesienia pozwolenia na budowę na rzecz nabywcy (art. 40 prawa budowlanego). Ten brak wskazywał na nierozwiązanie wszystkich zadań objętych kazusem.

Natomiast należało uznać, że zdająca wskazała adresy wnioskodawców lecz nie wskazała adresu uczestnika postępowania – Gminy Wrocław.

Za rozwiązanie problemu można było uznać powołanie się na zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego o braku zaległości spółki Promet, pomimo niepodania podstawy prawnej jego wydania.

Ponadto Komisja zwróciła uwagę na inne uchybienia.

Nie wskazano siedziby kancelarii notarialnej.

Z naruszeniem ustawy o ochronie danych osobowych i zbędnie w świetle ustawy Prawo o notariacie zdająca podała imiona rodziców osób reprezentujących osoby prawne.

Nie odniosła się do kwestii udzielenia przez ministra właściwego ds. Skarbu Państwa zgody na ustanowienie hipoteki, co przy braku takiej zgody czyniło nieważną czynność w tym zakresie.

Zgodnie ze wskazanymi przez Komisję Odwoławczą przepisami Prawa spółdzielczego zdająca na zbycie udziałów powinna przywołać uchwałę Walnego Zgromadzenia a na nabycie prawa i ustanowienie hipoteki uchwałę Rady Nadzorczej Spółdzielni. Samo przywołanie pozytywnej uchwały Walnego Zgromadzenia w przedmiocie zamiany nie było w ocenie Komisji wystarczające.

Nieprawidłowo przeniosła własność spalonej piekarni.

Nieprawidłowo ustanowiono hipotekę na użytkowaniu wieczystym działek nr 42/1 i 46 oraz własność budynku na działce nr 42/1, gdyż powinna być ustanowiona hipoteka łączna bowiem działki te były odrębnymi nieruchomościami, a także nie pobrano podatku od ustanowionej hipoteki.

Z uzasadnieniem zawartym do pierwszego aktu zarzucono nieprawidłowość redakcji wniosku wieczystoksięgowego. Przyłączenie działki nr 42/1 do wskazanej księgo wieczystej a działki nr 4 do innej kw. było niewłaściwe, gdyż były różne terminy użytkowania wieczystego łączonych gruntów. Natomiast odnośnie działki nr 42/2, przeznaczonej na poszerzenie drogi publicznej, prawo użytkowania wieczystego wygasało z dniem, kiedy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Należało zawnioskować o wykreślenie z działu I-O kw. zniszczonego budynku piekarni, na podstawie wyrysu z mapy z rzutem aktualnie znajdujących się na gruncie budynków.

W przypadku wykreślenia prawa pierwokupu z działu III kw. Należało okazać ostateczną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreśleniu z rejestru zabytków oraz zgodę Gminy Wrocław. Oświadczenie powinien złożyć Prezydent Wrocławia lub upoważniona przez niego osoba z podpisem notarialnie poświadczonym.

Rozpatrując zatem odwołanie Komisja II Stopnia, po pełnej analizie pracy skarżącej uznała, że oceny zostały wystawione prawidłowo.

Wymienioną uchwałę M. U. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jej uchylenie.

Uchwale zarzuciła naruszenie przepisów art. 74d § 6, art. 74e § 2 i § 4 Prawa o notariacie przez ich błędną wykładnię i zastosowanie; naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; przyjęcie błędnych ustaleń Komisji I Stopnia i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Komisję II Stopnia; nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania oraz wyjście poza zakres zarzutów podnoszonych w odwołaniu, których nie podnosiła Komisja I Stopnia.

Omawiając zarzuty dotyczące pierwszego projektu aktu notarialnego skarżąca zwróciła uwagę na błędne ustalenie Komisji, jakoby nie określiła siedziby kancelarii notariusza przytaczając w tym zakresie treść aktu.

Podkreślała, że w odwołaniu nie zawarła stwierdzenia, iż w akcie notarialnym nie musi znaleźć się informacja o rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia w rejestrze tych poświadczeń.

Co do zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego wskazywała, iż podał jego treść o wyrażeniu zgody na zbycie nieruchomości, co w pełni odpowiada wymogom ustawy.

Co do obowiązku pouczenia stron o obowiązkach podatkowych stwierdziła, że z właściwych przepisów wynika, że takiego pouczenia można udzielić ustnie, aczkolwiek pouczenia te zostały w akcie zawarte.

Nie zgadzała się z zarzutem obowiązku pouczenia nabywcy o treści świadectwa charakterystyki energetycznej budynku wskazując na uchylenie przepisu art. 63a Prawa budowlanego i na stanowisko Prezesa Krajowej Rady Notarialnej stwierdzając bezzasadność takiego pouczenia.

W odniesieniu do art. 43 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności... podnosiła, że zarzut stawiany pracy w tym zakresie nie wynika z żadnych przepisów.

Uznała również za niezasadny zarzut nieprawidłowo pobranej opłaty wskazując, że zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych naliczyła prawidłowo opłatę, ponieważ umowa dotyczyła działu spadku i podziału majątku dorobkowego, a nie zniesienia współwłasności.

Komisja II Stopnia nie odniosła się do zarzutu z odwołania o nieprawidłowym stanowisku Komisji I Stopnia w przedmiocie konieczności uwzględnienia w akcie wypisu z kartoteki budynków.

Podsumowując analizę Komisji II Stopnia w zakresie projektu pierwszego aktu notarialnego skarżąca stwierdziła, że zostały wykazane jedynie same nieprawidłowości tej pracy (bez ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu) bez uwzględnienia pozytywnych stwierdzeń egzaminatorów i bez uzasadnienia dlaczego w skali ocen pozytywnych skarżąca otrzymała jedynie ocenę dostateczną.

Omawiając drugi projekt aktu notarialnego zarzuciła również nieuzasadnione stwierdzenie o braku wskazania siedziby kancelarii notariusza, natomiast zarzut błędnego określenia tytułu aktu, w ocenie skarżącej, był nieuzasadniony i nie poparty żadnym przepisem prawa.

Stwierdzenie, że w komparycji aktu nie mogą znajdować się oświadczenia stron, zdaniem skarżącej, nie jest oparte na przepisach prawa, w związku z tym nie może wpływać na ocenę.

Wskazując na tzw. istotne zagadnienia i przepis art. 2 pkt 4a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych za niezasadny uznała zarzut, że dokumentowana czynność w akcie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zarzut nieokreślenia sposobu uiszczenia przez strony opłat sądowych był bezzasadny, gdyż w akcie wskazano o pobraniu gotówką tej opłaty.

Co do zbędności podania imion rodziców osób reprezentujących osoby prawne stwierdziła, że okoliczność ta w żaden sposób nie naruszała przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż przy stawających osobach fizycznych dane te są podawane i nie narusza to przepisów tej ustawy.

Wskazując na zarzut nieustanowienia hipoteki łącznej skarżąca odniosła się do stanowiska egzaminatorów, którzy jednoznacznie uznali brak potrzeby ustanowienia takiej hipoteki. Natomiast Komisja II Stopnia nie odniosła się do kwestii ważności aktu w zakresie połączenia nieruchomości w jedną księgę wieczystą, wskazując jedynie na nieprawidłowość sformułowania wniosku wiczystoksięgowego. Obaj egzaminatorzy uznali to rozwiązanie za niewpływające na ważność aktu.

Podsumowując skarżąca podnosiła, że egzaminator oceniający tę prace na niedostateczny nie wskazał, które uchybia zadecydowały o takiej ocenie. W związku z tym wytknięte błędy nie uzasadniały obniżenia oceny o cztery stopnie, gdyż zadanie nie zostało rozwiązane błędnie. Natomiast obie Komisie nie wskazały na uchybienia mogące postawić zarzut nieważności aktu w sytuacji rozbieżności ocen egzaminatorów. Problem ten podnoszono w odwołaniu lecz Komisja II Stopnia nie odniosła się do niego. Podobnie w odwołaniu podnoszono zarzut oparcia ustalenia ocen na praktyce stosowanej przez egzaminatorów w sporządzaniu aktów notarialnych, a nie na normach prawnych, a Komisja II Stopnia do tego zarzutu się nie odniosła. W związku z tym zdaniem skarżącej przekroczono granice uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Komisja II Stopnia, uznając argumenty podnoszone przez M. U. za nieuzasadnione, wnosiła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Egzamin notarialny przeprowadziła Komisja Egzaminacyjna z siedzibą w K.

w składzie zgodnym z art. 71b § 1 ustawy - Prawo o notariacie. Żaden z członków Komisji nie podlegał wyłączeniu z prac Komisji z przyczyn wskazanych przez przepis art. 71h P.n., na co zostały złożone stosowne oświadczenia jej członków. Zatem został zachowany wymóg z art. 74 § 1 Prawa o notariacie.

Egzamin notarialny polegał, zgodnie z art. 74 § 3 P.n., na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu.

Zgodnie z art. 74 § 4 P.n. egzamin notarialny składał się z trzech części pisemnych. Pierwsza część egzaminu notarialnego polegała na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskiwał 1 punkt (art. 74d § 1 P.n.). Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu notarialnego (§ 2 art. 74d). Z tej części egzaminu M. U. otrzymała ocenę dobry.

Stosownie do § 3 art. 74d P.n. druga część egzaminu notarialnego składała się z 2 zadań polegających na opracowaniu dwóch projektów aktów notarialnych na podstawie opisanych przypadków (casusów). Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej egzaminu zadająca, zgodnie z art. 74 § 8 P.n.) mogła korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa. Z tej części egzaminu M. U. otrzymała za sporządzenie pierwszego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczny, przy ocenach cząstkowych również dostatecznych. Natomiast za sporządzenie drugiego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczny, przy ocenach cząstkowych dostateczny i niedostatecznych.

Zgodnie z art. 74 § 6 P.n. członkowie komisji dokonali oceny za część drugą egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen: oceny pozytywne: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3); ocena negatywna - niedostateczna (2).

Ostateczną ocenę z prac skarżącej z tej części egzaminu stanowiła średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka Komisji sprawdzającego te prace przy czym (zgodnie z art. 74e § 4 P.n.) oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Ponieważ średnia arytmetyczna wystawionych ocen za projekty dwóch aktów notarialnych sporządzonych przez skarżącą wyniosła poniżej 3.00 (2 + 3 = 5 : 2 = 2,5), za tę część egzaminu skarżąca otrzymał ocenę negatywną (2).

Z tej części egzaminu oceny cząstkowe wystawili egzaminatorzy uzasadniając je i przekazując niezwłocznie te oceny z uzasadnieniami Przewodniczącemu Komisji, zgodnie z art. 74e § 3 P.n.

Trzecia część egzaminu notarialnego polegała, zgodnie z art. 74d § 4 P.n., na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego. Z tej części egzaminu M. U. otrzymała ocenę dobry.

Zgodnie z art. 74e § 2 ustawy – Prawo o notariacie, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonali niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu.

Zgodnie z art. 74f § 1 P.n. pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną. Ponieważ skarżąca otrzymał z części drugiej egzaminu ocenę negatywną, nie mogła uzyskać z całego egzaminu wyniku pozytywnego.

Komisja, zgodnie z § 2 cytowanego przepisu, podjęła uchwałę o wyniku egzaminu notarialnego większością głosów obecnych członków. Komisja wydała zdającej uchwałę, a jej odpis przesyłała Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajowej Rady Notarialnej oraz dołączyła do akt osobowych zdającej.

Stosownie do wymagań art. 74g § 1 P.n. z przebiegu egzaminu notarialnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie komisji uczestniczący w egzaminie notarialnym. Członkowie komisji nie zgłosili uwag do protokołu, a następnie zgodnie z § 2 dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu notarialnego, po jego zakończeniu, Przewodniczący Komisji przekazał właściwej radzie izby notarialnej, z czego sporządził protokół. Kopię protokołu z przebiegu egzaminu oraz kopię protokołu z przekazania dokumentacji Przewodniczący Komisji przekazał Ministrowi Sprawiedliwości w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

M. U.w trybie art. 74h § 1 wniosła od uchwały Komisji odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w zakreślonym tym przepisie terminie, którą to Komisję Minister Sprawiedliwości powołał zgodnie z § 2 tego przepisu.

Do składu Komisji Odwoławczej Minister Sprawiedliwości (na podstawie art. 74h § 3 P.n.) wskazał 5 członków, a Krajowa Rada Notarialna 4 członków, spośród osób, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię rzetelnego rozpoznania odwołań.

Żaden ze wskazanych członków Komisji Odwoławczej nie podlegał wyłączeniu z prac tej Komisji (art. 74h § 7 P.n.) i w tym zakresie członkowie Komisji Odwoławczej złożyli stosowne oświadczenia zgodnie z § 8 wymienionego przepisu.

Zgodnie z art. 74h § 9 ustawy – Prawo o notariacie, do zadań Komisji Odwoławczej należało rozpatrzenie odwołań od wyników egzaminu notarialnego. Komisja Odwoławcza rozpatrzyła odwołanie M. U. w zakresie wskazanym przez wymieniony przepis z jednoczesnym uwzględnieniem § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. Nr 114, poz. 955).

Komisja Odwoławcza podjęła uchwałę o wyniku egzaminu M. U. utrzymującą w mocy uchwałę I instancji, zgodnie z art. 74h § 10 P.n., większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków tej Komisji.

Egzamin notarialny został więc przeprowadzony z zachowaniem wskazanych wymagań formalnych ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia.

M. U. kwestionowała ocenę dostateczną za sporządzenie projektu pierwszego aktu notarialnego uznając, że ocena ta powinna zostać podwyższona, przytaczając na uzasadnienie swojego żądania argumenty podnoszone w odwołaniu i w skardze. Kwestionowała również ocenę uzyskaną za sporządzenie projektu drugiego aktu notarialnego stwierdzając, że z niezgodności ocen wystawionych przez obu egzaminatorów należało wyprowadzić wniosek co do niewłaściwości oceny negatywnej wystawionej przez jednego z nich.

Obie Komisje Egzaminacyjne doszły do wniosku, że za sporządzony przez skarżącą pierwszy akt notarialny, nie było podstaw do podwyższenia oceny z dostateczny na co najmniej dobry. Komisja II Stopnia w tym zakresie dosyć obszernie wypowiedziała się co do oceny pierwszego projektu aktu notarialnego, ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu. W ocenie Komisji Odwoławczej w pracy tej wystąpiły nieprawidłowości dotyczące tytułu aktu, braku informacji o rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia, braku informacji o zwolnieniu Krystyny Nowak z podatku, zdająca nie powołała wypisu z miejscowego planu zagospodarowania, co mogło mieć znaczenia dla naliczenia renty planistycznej, w akcie nie wskazano po kim następuje dział spadku i jakiej nieruchomości dotyczy zniesienie współwłasności, nieprawidłowo określono ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych i wniosek wieczystoksięgowy, nieprawidłowo ujawniono w dziale I-O kw. budynek mieszkalny, nie zamieszczono informacji o wysokości pobranych opłat sądowych od każdego wnioskodawcy, a opłaty sądowe pobrano w nieprawidłowej wysokości bez podania ich pozycji w rejestrze, nie zostało pobrane wynagrodzenie od czynności ubocznych (ustanowienia prawa użytkowania na rzecz osoby trzeciej) i nie pouczono w akcie stron co do podatku dochodowego oraz o obowiązku podatkowym nabywcy. Uchybienia te, w ocenie Komisji Odwoławczej, nie pozwalały na podwyższenie oceny skarżącej za sporządzenie pierwszego projektu aktu notarialnego. Natomiast Sąd w składzie orzekającym nie znalazł podstaw do podważenia tego stanowiska Komisji wobec wykazanych i prawidłowo uzasadnionych przez Komisję uchybień w tym opracowaniu skarżącej.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd rozpoznający sprawę nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej, a więc nie jest kompetentny w sprawie kolejnego ustalenia wyniku egzaminu skarżącej przez podwyższenie oceny za którykolwiek z projektów aktów notarialnych sporządzonych w części drugiej egzaminu. W świetle ustaleń Komisji Odwoławczej i prawidłowego uzasadnienia jej uchwały Sąd w składzie orzekającym nie znalazł podstaw do stwierdzenia, by uchwała ta została podjęta z naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a. To że skarżąca nie zgadza się z ustaleniami tej Komisji i z ustaleniami egzaminatorów nie uzasadnia zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, którym to materiałem są oceniane projekty aktów notarialnych sporządzonych przez skarżącą na egzaminie.

Za sporządzenie projektu drugiego aktu notarialnego M. U. otrzymała oceny cząstkowe – dostateczny i niedostateczny.

Egzaminator wystawiający ocenę dostateczny zwrócił uwagę na szereg uchybień tej pracy zawartych na sześciu stronach opinii. Natomiast drugi z egzaminatorów do wskazanych uchybień przez pierwszego z egzaminatorów dodał także inne. Kwestia łagodniejszego podejścia do pracy skarżącej przez egzaminatora wystawiającego ocenę dostateczny za tę pracę nie zmienia faktu, że w tych samych warunkach drugi z nich uznał brak podstaw do ustalenia oceny pozytywnej. Trudno zatem w takiej sytuacji mówić o niewłaściwym wystawieniu oceny negatywnej przez drugiego z egzaminatorów, gdyż (w dalszym ciągu Sąd nie oceniając tej pracy) można by argumentację skarżącej sprowadzić do stwierdzenia o niewłaściwym wystawieniu cząstkowej oceny pozytywnej. Każdy z egzaminatorów (zgodnie z powołanym przepisem art. 74e § 2 P.n.) ocenia rozwiązanie zadania niezależnie biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu. W tych warunkach jeden z egzaminatorów ocenił pracę za sporządzenie przez skarżącą projektu drugiego aktu notarialnego na ocenę dostateczną, a drugi na ocenę niedostateczną, co nie dowodzi o tym, by którykolwiek z egzaminatorów powinie kierować się oceną drugiego z nich, jak i nie dowodzi nieprawidłowości wystawienia oceny negatywnej.

Komisja Odwoławcza, powołując się na właściwe przepisy i doktrynę, obszernie omówiła w uzasadnieniu uchwały uchybienia w drugim akcie notarialnych sporządzonym przez skarżącą wskazując także na prawidłowość niektórych rozwiązań. Część z tych uwag pokrywała się z uwagami odnoszącymi się do pierwszego projektu aktu. Pozostałe dotyczyły m.in.: niepotrzebnego określenia podatku od czynności cywilnoprawnych, braku rozwiązania kwestii przeniesienia pozwolenia na budowę na nabywcę, niepowołania w akcie uchwał właściwych organów spółdzielni na nabycie i zbycie udziałów, nieprawidłowe przeniesienie własności spalonej piekarni, nieprawidłowe ustanowienie hipoteki na użytkowanie wieczyste działek nr nr 42/1 i 46 oraz własności budynku na działce nr 42/1, nieprawidłowość redakcji wniosku wieczystoksięgowego (działka nr 42/1 i nr 4), brak wniosku o wykreślenie z działu I-O kw. zniszczonego budynku piekarni, brak okazania właściwej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz zgody organu Gminy Wrocław oraz brak zgody ministra właściwego ds. Skarbu Państwa na ustanowienie hipoteki, co przy braku takiej zgody czyniło czynność w tym zakresie nieważną.

Komisja Odwoławcza, dokonując niejako ponownej oceny drugiego aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącą wykazała, że nawet ponowne całościowe zbadanie tej pracy nie dawało podstaw do zmiany ustalonej oceny przez pierwszą instancję.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.