Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 418/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust.1 pkt.1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie : WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom skargę oddala


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , po rozpatrzeniu odwołań R.F. , M.F. i B.B. , decyzją z dnia 30 grudnia 2013 r. znak: [....] utrzymało w mocy decyzję nr [....] wydaną w dniu 8 lipca 2013r. przez Prezydenta Miasta K:

- stwierdzającą, że na działkach nr nr [....] stanowiących własność B.B. nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziaływujące na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [....] stanowiącą własność M.G. , w związku z tym nakazującą B.B. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom szczegółowo wskazanych w decyzji;

- stwierdzającą, że na działkach nr [....] i [....] stanowiących własność B.B. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziaływujące na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [....] , stanowiącą własność M.G. .

Kolegium podkreśliło, że zaskarżona decyzja wydana została - tak samo jak decyzja organu I instancji z dnia 8 lipca 2013 r. - w trybie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji, a następnie Kolegium rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, miały na uwadze konieczność wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. II SA/Kr 1763/11, który zapadł w przedmiotowej sprawie i którym organy administracji są związane. W wyroku tym natomiast Sąd wyraźnie wskazał, jakie okoliczności sprawy wymagają ponownego ustalenia, wyjaśnienia i oceny, określając tym samym zakres ponownie prowadzonego postępowania. Stąd też Kolegium dokonując oceny sprawy w postępowaniu odwoławczym miało w szczególności na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynikające z ww. wyroku.

W ocenie Kolegium zalecenia te zostały wykonane, tak więc postępowanie wyjaśniające zostało uzupełnione we wskazanym przez Sąd zakresie.

W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił przede wszystkim konieczność ponownego opracowania przez uprawnionych biegłych opinii hydrologiczno-geologicznej stanowiącej istotny dowód w sprawie, podkreślając, że Sąd w pełni podziela ustalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż ocena zmiany stosunków wodnych wymaga - co do zasady - wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń.

W tym zaś zakresie należy stwierdzić, że ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji zlecił sporządzenie nowej opinii hydrologiczno - geologicznej, która uwzględniła zmiany stanu wody na gruncie zaistniałe po 2006 r. W rozpatrywanej sprawie sporządzona została opinia z dnia [....] 2012 r. pn. "Ocena dokonanych zmian stanu wody na gruntach znajdujących się w rejonie ul. [....] w T. w wyniku niwelacji terenu, wykonanych ogrodzeń, zrealizowanych inwestycji budowalnych, zarurowania rowu itp. ze szczególnym uwzględnieniem okresu ich dokonywania przez poszczególnych właścicieli i ich wpływu na stosunki wodne w tym rejonie, wraz z określeniem występujących szkód na terenach sąsiednich", przez dr Pana T.S. . W opinii tej stwierdzono, że woda gruntowa na terenie objętym opinią występuje w strefie saturacji (strefa nawodniona) oraz w strefie aeracji (strefa napowietrzona). Strefę saturacji z wodami o charakterze swobodnym lub naporowym stwierdzono w osadach piaszczystych, zarówno w dnach dolin, jak i na stokach obecnie zasypanych dolin. Wodę gruntową strefy aeracji stwierdzono również w dnach dolin, jak i na stokach (występuje w postaci sączeń w obrębie nasypów lub na granicy nasypów z gruntami rodzimymi).

Jak podano w opinii, w rzeźbie terenu zaszły zasadnicze zmiany, ale na podstawie materiałów archiwalnych daje się wyróżnić dwie istniejące wcześniej doliny rozcinające teren w obszarze objętym opinią. Doliny te miały wcześniej charakter parowów o dnach płaskich i podmokłych ograniczonych stromymi zboczami. Aktualnie doliny te są zatarte nasypami, a teren ma charakter rozległych obniżeń nieckowatych ze złagodzonymi spadkami.

W opinii ustalono, że działka nr [....] (własność Pana B.B. ) jest zabudowana obiektami kubaturowymi. W części działki przebiega betonowy element ogrodzenia; przez działkę przebiega fragment przykrytego nasypem wodociągu ujawnionego na mapie z 2001 r. Na działce wykonano dwa otwory badawcze, stwierdzają wodę w postaci sączeń na kontakcie piasku gliniastego z nasypami. Aktualnie wody opadowe spływają do kratki ściekowej na działce nr [....] . Podano, że pełnomocnik właściciela działki stwierdził, iż na działce występują podmokłości, zaś działka uzyskała aktualną powierzchnię terenu w okresie 2003 - 2004.

Działka nr [....] (własność B.B. ) nie jest zabudowana, stan taki utrzymuje się od 1978 r. Działka jest częściowo ogrodzona, przez działkę przebiega fragment przykrytego nasypem rurociągu (ujawnionego na mapie z 2012 r.) i wodociągu (ujawnionego na mapie z 2001 r.). Stwierdzono, że wody opadowe spływają swobodnie do kratki ściekowej zlokalizowanej na tej działce oraz, że działka nie ma objawów podtopień ani podmokłości.

Działka nr [....] (własność Pana B.B. ) nie jest zabudowana obiektami kubaturowymi, nie jest też ogrodzona. Ustalono, że wody opadowe z działki spływają bez przeszkód na działkę nr [....] . Zaznaczono, że z porównania map z okresu 2001 - 2012 wynika, że działki nie zmieniły znacząco powierzchni terenu od 2001 r. Wykonano otwór badawczy na tej działce i stwierdzono wodę na głębokości 0,9 m w piaskach.

Działka nr [....] (własność Pana B.B. ) również nie jest zabudowana obiektami kubaturowymi, w części działki przebiega betonowy element ogrodzenia oddzielający działkę nr [....] od działki nr [....] . Ustalono, że wody opadowe spływają bez przeszkód w kierunku działek nr nr [....] .

Na obszarze działki nr [....] wykonano otwór badawczy i stwierdzono wodę na głębokości 0,8 m, przy czym po okresie opadów woda w tym otworze stabilizowała się na głębokości 0,19 m. Zaznaczono, że pełnomocnik właściciela zgłosił występowanie podmokłości na tej działce.

Z porównania map z okresu 2001- 2012 wynika, ze działka nr [....] nie zmieniła znacząco powierzchni terenu od 2001 r. Natomiast jak poinformował pełnomocnik właściciela działki, betonowe elementy ogrodzenia pomiędzy działką nr [....], a działką nr [....] , powstały w 2005 r.

Z kolei działka nr [....] (własność Pani M.G. ) jest zabudowana dwoma obiektami kubaturowymi, przy czym na mapach z 1978 r. i z 1994r. brak zabudowy kubaturowej, zaś na mapie z 2001 r. ujawniono zarys obiektów z adnotacją "teren w budowie". Dookoła działki przebiega betonowy element ogrodzenia. Wody opadowe z dachów odprowadzane są spustami na powierzchnię terenu, z wyłączeniem jednego spustu, który nie odprowadza wody bezpośrednio na powierzchnię terenu, lecz - wg informacji właściciela działki -pośrednio przez rurę. Według oświadczeń właściciela działki, występują na niej ciągłe podmokłości i podtopienia w pd.-zach. części działki. Woda gromadzi się na terenie w granicach działki. Na obszarze działki wykonano 5 otworów badawczych (w trzech zainstalowano rury piezometryczne), przy czym w niektórych stwierdzono występowanie wody w postaci sączeń na podanych głębokościach. Ustalono, że na działce nr [....] przy granicy z działką [....] znajduje się studnia zbiorcza drenaży z działek nr [....] i [....] , z tym, że rurociąg odprowadzający wodę z działki nr [....] do studni zbiorczej jest aktualnie niedrożny. Ponadto z informacji uzyskanej od właściciela działki wynika, że działka ta uzyskała ostateczny kształt w 1996 r.

Ustalono, że nawet usunięcie nasypów z terenu działki nr [....] lub ich zmiana na materiał skalny przepuszczalny nie uwolni tej działki od gromadzenia się wody, ponieważ jej odpływ będzie blokowany przez nasypy na działce nr [....] utworzone z nieprzepuszczalnego materiału skalnego. Ponadto odpływ wody powierzchniowej i podziemnej z działki nr [....] blokowany jest przez betonowy element ogrodzenia pomiędzy działkami nr nr [....] .

Stwierdzono, że zasypanie materiałem półprzepuszczalnym i nieprzepuszczalnym doliny na działce nr [....] zmieniło stosunki wodne w odniesieniu do wód podziemnych i powierzchniowych w odniesieniu do działki [....] z powodu blokady ich swobodnego odpływu poza teren działki, podczas gdy pierwotna rzeźba terenu umożliwiała odpływ wody powierzchniowej z działki nr [....] przez działkę [....] .

Zatem potwierdzono, że w odniesieniu do działki nr [....] mogą wystąpić szkody w postaci podmokłości wywołane nasypami na działce nr [....] i dodatkową obecnością betonowych elementów ogrodzenia od strony zachodniej, które stanowią przeszkodę w odpływie wody powierzchniowej i podziemnej. Zaznaczono też, że dodatkowo na zwiększenie ilości wody podziemnej na działce nr [....] mają wpływ wody opadowe odprowadzone do dwóch studzienek na działce nr [....] i rozsączane w gruncie przy granicy z działką nr [....] .

Analizując wyniki wykonanych dotychczas badań terenowych (w latach 2004, 2006 i 2012), nie stwierdzono natomiast wpływu wodociągu przebiegającego przez działki nr nr [....] na stan wody na działce nr 89/8 i powodowanie wystąpienia szkody na tej działce.

Ponadto przedstawiając wnioski z przeprowadzonych badań i ustaleń w powoływanej opinii (akta administracyjne, tom 5, karta nr 61, s. 31) stwierdzono, że przyczyną zmian stanu wody podziemnej na działkach, na których dokonano nasypów, jest rodzaj materiału skalnego użytego do tego celu. W opinii tej stwierdzono, że generalny kierunek spływu wód podziemnych odbywa się w stronę zatartych nasypami dolin o przebiegach SE-NW i S-N. Na przekształconych nasypami działkach występują również zmiany kierunku spływu wód powierzchniowych, a stopień tych zmian zależy od miąższości nasypów i lokalizacji betonowych elementów ogrodzenia wyniesionych ponad powierzchnię terenu.

Powyższe ustalenia zostały potwierdzone przez T.S. w piśmie pt. "Odpowiedzi do uwag odnoszących się do opinii (...)" z czerwca 2013 r. (akta administracyjne, tom 6, karty nr 201-211). Stwierdzono tam m.in., że rurociąg odpływowy pierwotnie odprowadzał wody z terenu działki nr [....] i funkcjonował bez przeszkód do czasu zablokowania odpływu z tego rurociągu. Wskazano, że na działce nr [....] pozostała studnia zbiorcza przy granicy z działką nr [....] jako element tego systemu odwodnienia, a istnienie studni zbiorczej przyłączonej do drenażu oraz do rurociągu odpływowego świadczy o znaczących problemach z odprowadzaniem wody z działki nr [....] , jeszcze przed niwelacją działki nr [....] .

Stwierdzono ponownie, że do niemożności samoczynnego odwodnienia działki [....] przyczyniło się zasypanie doliny słabo przepuszczalnym materiałem gliniastym oraz wykonanie fundamentu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [....] i [....] , a także wykonanie zagłębionego pod powierzchnię terenu muru na działce nr [....] . Jednocześnie zauważono też, że największe pogorszenie stanu wody na działce nr [....] jest wynikiem likwidacji drożności rurociągu odprowadzającego wodę ze studni zbiorczej drenażu istniejącej na tej działce.

Zaznaczono, że w zaleceniach zawartych w sporządzonej opinii, stanowiących niejako jej wynik stwierdzono, że główny problem do rozwiązania na obszarze objętym opinią to odprowadzenie wody opadowej z terenów działek, w szczególności z działek nr nr [....] . Wskazano, że w aktualnym zagospodarowaniu terenu racjonalnym i ekonomicznie uzasadnionym rozwiązaniem problemu zmiany stanu wody na ww. działkach jest odprowadzenie wody opadowej z tych działek do rurociągu k 600, wg schematu przedstawionego na zał. 22 do opinii.

Dodatkowo, odnosząc się do zgłaszanej szkody na działce nr [....] związanej z zamakaniem od gruntu budynku mieszkalnego stwierdzono, że budynek ten jest posadowiony przynajmniej w części na gruntach słabo przepuszczalnych, dlatego stwierdzono, że brak jest podstawy do wskazania innej przyczyny zawilgocenia niż brak drenażu opaskowego budynku. Zatem wskazano na konieczność wykonania skutecznej zewnętrznej izolacji przeciwwilgociowej ścian zagłębionych w grunt, a także drenażu opaskowego oraz odprowadzenie zdrenowanej wody do rurociągu

k 600.

W protokole z oględzin nieruchomości z dnia v 2013 r. zapisano, że przepływająca woda gromadzi się na działce nr [....] w obniżeniu terenowym tworząc rozlewiska, z odprowadzeniem wód do kratki ściekowej w dalszej części działki. Pomierzono również rozlewiska na działce nr [....] . Na działce tej, w odległości ok. 30 cm od podmurówki ogrodzenia granicznego z działką nr [....] znajduje się wał ziemny na długości ok. 15 m, o szerokości 70 cm i wysokości 12 cm, wyraźnie tamujący powierzchniowy odpływ wody po działce nr [....] w kierunku wodościeku. Ponadto tymczasowy rowek odpływowy na działce nr [....] nie jest na całej swej długości drożny.

Zaznaczono też, że podmurówka ogrodzenia działek nr [....] i nr [....] przewyższa w tym rejonie poziom działki [....] o ok. 10 cm, natomiast poziom działki nr [....] o ok. 20 cm, miejscami 14 cm.

Strony podnosiły także, że teren działek stanowiących własność B.B. , jak również Państwa R.K. i M.K. , został nadsypany, tj. że sukcesywnie na przestrzeni lat istniejące wcześniej obniżenie terenowe było nadsypywane.

W protokole z wizji w terenie z dnia 5 czerwca 2013 r. stwierdzono podobnie, że na działce nr [....] znajdują się zastoiska wody, jak też stwierdzono napływ wód z działki nr [....] na działki nr nr [....] .

Dokonując zatem oceny przedmiotowej opinii jako dowodu sporządzonego w sprawie Kolegium Odwoławcze wpierw zaznacza, że w celu dokonania ustaleń w przedmiocie zmiany stanu wody na gruntach objętych opinią oraz ustalenia przyczyn tych zmian, dla potrzeb sporządzenia opinii przeanalizowano szereg materiałów źródłowych - co wynika z rozdz. 10 przedmiotowej opinii - w szczególności dokumentację mapową z lat 1978, 1994, 2001 i z 2012 r., opinie hydrogeologiczne sporządzone wcześniej, opinie geologiczne dotyczące warunków gruntowo -wodnych w tym obszarze, operat wodno - prawny zarurowania końcowego górnego odcinka rowu melioracyjnego położonego pomiędzy ul. [....] w K. Wykonano również wiercenia badawcze, dokonano instalacji tymczasowych piezometrów, przeprowadzono szereg wizji lokalnych w okresie od 8 września 2012 r. do 25 października 2012 r. (sześć wizji lokalnych).

Jak to podkreśliło zarówno Kolegium Odwoławcze w opisywanej wcześniej decyzji z dnia 7 września 2011 r., jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w powoływanym wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., opinia hydrologiczno - geologiczna stanowi istotny dowód w sprawie z zakresu stosunków wodnych. Stanowisko powyższe jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowym. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych.

Kolegium Odwoławcze w pełni przychyliło się do powyższego stanowiska, gdyż wobec zróżnicowanego ukształtowania terenu na działkach objętych opinią, niewątpliwie dokonanych istotnych zmian w ukształtowaniu terenu tych nieruchomości w stosunku do stanu istniejącego wcześniej, w szczególności poprzez wykonanie nasypów i zasypanie istniejących wcześniej dolin, wykonanie zarurowania odcinka rowu melioracyjnego, doszło do pewnych zmian w przepływie wody na terenie przedmiotowych działek, co w sytuacji skomplikowanych warunków gruntowo - wodnych niewątpliwie wymagało dokonania oceny przez osobę posiadającą wiadomości specjalne w tym przedmiocie.

W konsekwencji Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że sporządzona w sprawie opinia hydrologiczno - geologiczna oparta została na przeprowadzonych, wymagających wiedzy fachowej badaniach przedmiotowych gruntów i stanu wody na gruncie, pomiarach, analizach i obliczeniach, jak też na oględzinach w terenie i analizie szeregu materiałów źródłowych.

Zatem organu II instancji - pomimo zarzutów zawartych w odwołaniu złożonym przez Państwa R.F. i M.F. - nie znajduje podstaw do kwestionowania przedmiotowej opinii jako istotnego dowodu sporządzonego w sprawie. Wywody przedstawione w opinii zdaniem Kolegium zawierają analizę przedmiotowych działek pod kątem dokonywanych zmian w ukształtowaniu terenu tych działek na przestrzeni lat, co nie pozostawało bez wpływu na warunki gruntowo - wodne w tym terenie, na ustaleniach stanu wody na gruntach istniejącego wcześniej, przed zmianami dokonanymi przez właścicieli działek, oparte zostały również na porównaniu kierunku spływów wód przed i po zmianie ukształtowania terenu.

Zauważyć przy tym należy, że ustalenia wynikające z przedstawionej wyżej opinii pozostają co do zasady zbieżne z tymi, które wynikają ze sporządzonej wcześniej w przedmiotowej sprawie opinii z 2006 r. przez dr Jerzego Brzozowskiego z zespołem specjalistów. W opinii tej stwierdzono, że przez wykonanie nasypów w dolinach doprowadzono do zmian spływu wód powierzchniowych, jak i znacznego podwyższenia się krzywej depresji spływających wód gruntowych. Ustalono również, że niekorzystne zmiany stosunków wodnych na tych działkach wynikają z zagospodarowania terenu (podwyższenie w okresie wcześniejszym, niż wykonane zarurowanie i wykonanie systemów drenarskich).

Ponadto, co istotne w sprawach z zakresu naruszenia stanu wody na gruncie, w przedmiotowym postępowaniu wielokrotnie przeprowadzone były wizje w terenie, z których sporządzono protokoły dołączone do akt sprawy wraz z opisaną dokumentacją fotograficzną. Dla niniejszego rozstrzygnięcia istotne są w szczególności oględziny z dnia [....] 2013 r. oraz z dnia 5 czerwca 2013 r. (akta administracyjne, tom 6, karty nr 120-174), jako najbardziej aktualne. Przeprowadzona została również rozprawa administracyjna z udziałem T.S. w dniu 29 stycznia 2013 r. (akta administracyjne, tom [...] ).

Dodatkową, istotną kwestią w ocenie Kolegium również jest, że w postępowaniu przed wydaniem zaskarżonej decyzji proponowane było zawarcie ugody pomiędzy Stronami, do której wprawdzie nie doszło. Tym niemniej na uwagę zasługuje, że pełnomocnik B.B. , radca prawny G.O. złożył w imieniu swojego mocodawcy propozycję rozwiązania sytuacji konfliktowej dotyczącej zaistniałego stanu wody na gruncie, w tym poprzez zrealizowanie przez B.B. 1 studzienki i 1 nitki odpływowej od granicy z działką Państwa Z. , do głównego zarurowania.

Okoliczność powyższa, zdaniem Kolegium wskazuje, że również same strony przedmiotowego postępowania widzą konieczność uregulowania obecnego stanu wody na gruntach objętych postępowaniem, a zatem widoczne jest, że obecne stosunki wodne, jakie panują na tych gruntach, nie mogą nadal być utrzymywane bez szkody dla właścicieli działek.

Zgodnie z powyższymi zaleceniami sporządzono nową opinię geologiczno -hydrogeologiczną, której zarówno Kolegium w niniejszej decyzji, jak i organ I instancji w zaskarżonej decyzji, dokonały oceny i ustosunkowały się do jej wniosków. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ww. wyroku wskazał na znaczenie takiej opinii w postępowaniu, co również uwzględniło Kolegium w niniejszej decyzji. Zaznaczenia również wymaga, że zgodnie z zaleceniami Sądu nawiązującymi do ww. decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2011 r., organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie ustalił aktualny stan własności działek objętych postępowaniem, ustalając krąg stron postępowania.

Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołujących się, że przedstawiona opinia jest nierzetelna, a jej autor nie posiadał stosownych uprawnień w zakresie hydrogeologii. Zauważono, że w powoływanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazuje na konieczność ponownego opracowania przez uprawnionych biegłych opinii hydrologiczno-geologicznej stanowiącej istotny dowód w sprawie, i taka właśnie opinia została sporządzona. Zdaniem Kolegium Odwoławczego nie ulega wątpliwości, że opinia ta zawiera ocenę zarówno warunków geologicznych opisywanego terenu, jak i warunków hydrologicznych. Stąd też z uwagi na jej treść i szereg analiz tam dokonanych, jak również przedłożone przez dr T.S. potwierdzenia posiadanych uprawnień, w ocenie Kolegium Odwoławczego brak jest podstaw, aby przyznać rację stronom odwołującym się, iż uprawnienia T.S. nie spełniają wymagań nałożonych na organ przez Sąd. Podobnie kwestionowane przez odwołujących się używanie przez organ I instancji naprzemiennie określenia: opracowanie, opinia, ekspertyza czy ocena, nie pozbawia przedmiotowego dowodu rangi opinii hydrologiczno-geologicznej, o której mowa w powoływanym wyroku WSA w Krakowie. O tym, czy dany dokument jest opinią hydrologiczno - geologiczną decyduje bowiem jego treść, a nie przypisywanie temu dokumentowi określonej nazwy.

Ponadto zarzuty odwołania dotyczące braków postępowania wyjaśniającego, w tym np. braku sporządzenia mapy miąższości dla wskazanych nieruchomości, zdaniem Kolegium nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji jako wadliwej w sytuacji, gdyż materiał dowodowy sprawy jest obszerny i wystarczający do rozpatrzenia sprawy. Stąd też dokonywanie dodatkowych badań czy przeprowadzanie dodatkowych dowodów, w ocenie Kolegium nie jest konieczne do rozpatrzenia sprawy.

Natomiast pozostałe zarzuty odwołujących się były już podnoszone w toku postępowania i organ I instancji ustosunkował się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które to stanowisko Kolegium Odwoławcze podtrzymał.

Z kolei liczne zarzuty dotyczące błędnych ustaleń co do stanu faktycznego zawarte w odwołaniu złożonym przez B.B. działającego przez pełnomocnika radcę prawnego G.O. , w ocenie Kolegium Odwoławczego nie są słuszne. Z ustaleń wynikających w szczególności z powoływanej opinii hydrologiczno - geologicznej oraz z protokołów z oględzin w terenie wynika stan faktyczny, jaki przedstawiony został w zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie podkreślono, że nie jest w ww. materiałach dowodowych sprawy w żadnym razie kwestionowane, że działka nr [....] jest terenem, na którym tworzą się spore rozlewiska, co też zostało zaznaczone w niniejszym uzasadnieniu. Okoliczność ta jednak nie wyklucza możliwości zalewania również innych terenów, w tym tego, że działka nr [....] jest zalewana z przyczyn wynikających w szczególności ze sporządzonej ww. opinii. Podkreślono, że przy ocenie sprawy uwzględniony został stan zagospodarowania działek objętych postępowaniem i jego znaczenie dla stanu wody na gruntach, tak więc również znaczenie wykonania podmurówki ogrodzenia, wykonania wałów ziemnych i nasypów, jak też spadki terenu.

Skarżący podniósł, że wg. stanowiska zawartego w powoływanej opinii największe pogorszenie stanu wody na działce nr [....] jest wynikiem likwidacji drożności rurociągu odprowadzającego wodę ze studni zbiorczej istniejącej na tej działce, z czego zdaniem Odwołującego wynika, że to likwidacja drożności tego rurociągu stanowiła główną przyczynę zmiany stanu wody na działce nr [....] , a przyczyną taką nie było natomiast zasypanie działek nr [....] i [....] materiałem półprzepuszczalnym i nieprzepuszczalnym. Do powyższej argumentacji Kolegium Odwoławcze odniosło się w uzasadnieniu niniejszej decyzji. Dodano jednak, że bez względu na skutki niedrożności rurociągu dla działki nr [....] , które tak samo zostały w sprawie podniesione, zdaniem Kolegium Odwoławczego z opinii sporządzonej w sprawie bezspornie również wynika, jakie skutki dla stanu wody na działce nr [....] wywołało nadsypanie ww. działek oraz pozostałe prace wykonane na tych działkach.

Odnosząc się natomiast do pisma R.F. złożonego do akt sprawy w dniu 19 września 2013 r. zatytułowanego jako skarga na działania Prezydenta Miasta K. Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że zgodnie z art. 236 K.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia skargi jest organ uprawniony do wszczęcia postępowania lub organ, przed którym toczy się postępowanie, a w przypadkach określonych w art. 235 K.p.a. organ właściwy do wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo do jej uchylenia lub zmiany. Zatem w tym przypadku skarga podlega rozpatrzeniu przez organ odwoławczy.

R.F. zwróciła uwagę na braki w aktach sprawy i niekompletność dokumentów. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin nieruchomość z dnia [....] 2013 r. wraz z dołączoną do niego dokumentacją fotograficzną oraz licznymi załącznikami do protokołu (akta administracyjne, tom 6, karty nr 120-174).

Z kolei w przedmiocie stwierdzenia, że w odwołaniu B.B. działającego przez pełnomocnika radcę prawnego G.O. od decyzji nr [....] organu I instancji zawarto zapis o spotkaniu w WKŚ UMK dnia [....] 2013 r., a braku informacji w aktach sprawy tym zakresie, Kolegium wyjaśnia, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z datą [....] 2013 r. (akta administracyjne, tom 6, karta nr 234), w której stwierdzono m. in. dostarczenie do akt sprawy udzielonego pełnomocnictwa. Następnie zażalenie i uwagi co do zebranego materiału dowodowego sporządzone przez radcę prawnego G.O. , które jak strona podnosi znajdowało się w aktach sprawy w dniu 2 lipca 2013 r., również znajduje się w aktach sprawy (akta administracyjne, tom 6, karta nr 247).

Strona zarzuciła również, że przeglądając w siedzibie Kolegium akta sprawy nie znalazła notatki służbowej z dnia 2 lipca 2013 r. sporządzonej przez organ I instancji. Kolegium Odwoławcze stwierdza, że wspomniana notatka służbowa spisana na okoliczność zapoznania się przez stronę z aktami sprawy, znajduje się w aktach sprawy (akta administracyjne, tom 6, karta nr 248). Akta sprawy zawierają również protokół z rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego T.S., z dnia [....] stycznia 2013 r. (akta administracyjne, tom 4, karta nr 1168), który został przez Stronę podpisany.

Podkreślono, że M.G. i K.Z. pismem z datą 7 lutego 2011 r. (błędna data podana w piśmie), które złożone zostało do akt sprawy w siedzibie Kolegium w dniu 12 sierpnia 2013 r. i odnosi się do decyzji nr [....] organu I instancji z dnia 8 lipca 2013 r. wnieśli uwagi do ww. decyzji nr [....] organu I instancji, jak też odniesienie się do wniosków o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności złożonych przez R.F. i M.F. oraz B.,B. działającego przez pełnomocnika radcę prawnego G.O. Nadto nawet jeśli pismo to miałoby stanowić odwołanie, to złożone byłoby z uchybieniem terminu (Państwo Z. otrzymali decyzję w dniu ..... lipca 2013 r., zaś pismo zostało złożone w dniu ..... sierpnia 2013 r.), co obliguje Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia treści pisma jako uwag, zastrzeżeń czy wniosków złożonych w trakcie postępowania odwoławczego.

Odnosząc się zatem do zarzutu o braku precyzyjnego określenia w decyzji nr 1 nakazu niwelacji terenu stanowiącego własność B.B. , Kolegium wyjaśnia, że w decyzji tej podane zostało, iż niwelacja terenu działki nr [....] ma nastąpić pasem na całej szerokości działki nr [....] , poprzez likwidację istniejących garbów ziemnych, przetamowań i nierówności oraz ustalenie kierunku spływu wody w sposób określony w tej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B.B . Przedmiotowej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7, 77 i 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na nie dość wnikliwej ocenie tego materiału w szczególności poprzez:

- nie dokonanie wnikliwej oceny opinii biegłego T.S. pn. "Ocena dokonanych zmian stanu wody na gruntach znajdujących się w rejonie ul. [....] w wyniku niwelacji terenu, wykonanych ogrodzeń, zrealizowanych inwestycji budowlanych, zarurowania rowu itp. ze szczególnym uwzględnieniem czasokresu ich dokonania przez poszczególnych właścicieli i ich wpływu na stosunki wodne w tym rejonie wraz z określeniem następujących szkód w tym rejonie wraz z określeniem występujących szkód w terenach sąsiednich" (dalej: "Opinia"), z której nie wynika jednoznacznie i bezsprzecznie, iż to wyłącznie działania skarżącego (zmiana stanu wody na gruncie) jest jedyna przyczyna zaburzenia stosunków wodnych na działce [....] w K. stanowiącej własność M.G. ;

- nie rozważenie wszystkich okoliczności wskazywanych przez skarżącego, a stanowiących o prawidłowości ustalenia związku przyczynowego miedzy zmiana stosunków wodnych na działce [....] (należącej do skarżącego) a szkodami na działce [....] , a w rezultacie uznanie skarżącego za wyłącznie winnego sytuacji polegającej na zalewaniu działki nr [....] wodami opadowymi;

- nie uwzględnienie ustalonej przez organ I instancji okoliczności, że cyt: ,.(...) pierwotna zmiana stanu wody na gruncie miała miejsce na działkach nr nr [....] co spowodowało wystąpienie poważnych problemów z odwodnienia nich samych, skutkujących realizacja w 1996 r. za obopólną zgodą właścicieli działek nr nr [....] systemu drenażowego (obecnie niedrożnego i bezodpływowego)";

- nie uwzględnienie ustalonej przez biegłego okoliczności, że "(...) największe pogorszenie stanu wody na działce [....] jest wynikiem likwidacji drożności rurociągu odprowadzającego wodę ze studni zbiorcze/drenażu istniejącej na tej działce (...)";

- nie uwzględnienie przez organ konieczności kompleksowego potraktowania problemu zagospodarowania wód opadowych na omawianym terenie wynikającej z treści zaleceń i opinii, w których stwierdzono, iż głównym problemem do rozwiązania na obszarze objętym opinia jest odprowadzenie wody opadowej z terenów działek, a w szczególności działek nr nr [....] (Zalecenie z pkt 9.1. Opinii);

- nie uwzględnienie treści pisemnego stanowiska biegłego, zgodnie z którym naturalny spływ wody z działki [....] odbywający się pierwotnie po zboczu doliny SE-NW w kierunku północnym został zmieniony przez mur ogrodzenia na linii O-R, a zwłaszcza na linii P-R (wg zał. nr 18 do opinii) wykonany przez właścicieli działek nr nr [....] co spowodowało skierowanie na tym odcinku spływu wody w kierunku zachodnim oraz stwierdzonej przez biegłego okoliczności, iż: "Zagłębiony w ziemie mur ogrodzenia na linii O-R dokonał zasadniczej, pierwotnej ingerencji w kierunek spływu wód";

- nie uwzględnienie przez organ, iż ww. system drenażowy (przedstawiony graficznie w załączniku nr 21 do opinii) zrealizowany został nieleganie przez właścicieli działek nr nr [....] i służył do odprowadzania wód niewiadomego pochodzenia (w tym ścieków) na działkę [....] , natomiast skarżący właściciel działki nr [....] nigdy nie wyraził zgody na odprowadzenie wód na jego nieruchomość za pomocą ww. sytemu drenaży.

b) art. 8 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz utrudnia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie odniesienie się przez organ w uzasadnieniu do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Nr 1 Prezydenta Miasta K. z dnia 8 lipca 2013 r. Znak: [....] , [....] ;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ust. 3 w związku z ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2012 r., poz. 146 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:

- utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji braku prawidłowego ustalenia związku przyczynowego pomiędzy zmianami stanu wód na nieruchomości skarżącego a występowaniem szkód na działce [....] oraz nakazanie właścicielowi działki nr [....] , jako jedynemu z właścicieli nieruchomości objętych opinią, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom również na pozostałych nieruchomościach;

- przyjęciu, iż stan wody na gruncie stanowiącym działkę nr [....] , powstały w wyniku nielegalnego zagospodarowania tego terenu, podlega ochronie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.".

Zaskarżona decyzja nie narusza w istotnym stopniu obowiązującego prawa, a zatem skarga wniesiona na tą decyzję nie może zostać uznana na zasadną.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że w tej sprawie Sąd nie obejmował badaniem całości problemu wynikającego ze zmiany stosunków wodnych na obszarze obejmującym działki położone w zlewni byłego stawu zlokalizowanego w szczególności na działkach nr nr [....] i fragmentarycznie w granicach działek nr nr [....] (wynika to z porównania mapy stanowiącej załącznik nr [....] z mapą stanowiącą załącznik nr [....] do ekspertyzy pod nazwą "Ocena dokonanych zmian stanu wody na gruntach znajdujących się w rejonie ul. [....] w wyniku niwelacji terenu, wykonanych ogrodzeń, zrealizowanych inwestycji budowlanych, zarurowania rowu, itp. ze szczególnym uwzględnieniem czasookresu ich wykonywania przez poszczególnych właścicieli i ich wpływu na stosunki wodne w tym rejonie wraz z określeniem występujących szkód na terenach sąsiednich", sporządzonej przez biegłego T.S. ).

W tej sprawie Sąd nie dopatrzył się istotniejszego uchybienia w działaniu organów administracyjnych, które prowadząc jedno postępowanie w odrębnych decyzjach rozstrzygnęły w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych wobec właścicieli poszczególnych działek i we wzajemnych układzie tych działek. Dlatego też w tej sprawie Sąd objął badaniem legalności działania administracji tylko to postępowanie, które zakończone zostało przez organem I instancji decyzją Prezydenta Miasta K. nr [....] z dnia 8 lipca 2013 r. (znak: [....] ) oraz utrzymującą tą decyzję w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 grudnia 2013 r. znak: [....] . Sąd nie może tym samym oceniać ani innych decyzji, ani też zmian stosunków wodnych ponad to, co zostało objęte ww. decyzjami (nr [....] Prezydenta Miasta K. i decyzji organu II instancji o znaku [....] ).

W tej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęto wnioskiem z [....] listopada 2003 r. R.F. i M.F. oraz M.G. i K.Z. dotyczącym zarurowania rowu melioracyjnego na działkach nr nr [....] , nadsypania działki nr nr [....] oraz wykonania podmurówek przez B.B. – to spowodowało skierowanie wody o podtapianie działek nr [....] (Państwa Z. ) i 91 (Państwa F. ). Wpływ zmiany stosunków wodnych na działkę nr [....] został objęty innymi decyzjami (przede wszystkim decyzją nr nr [....] wydanymi w dniu 8 lipca 2013 r.), które były przedmiotem rozpoznawania w odrębnych postępowaniach i tym samym w tej sprawie nie może dokonywać oceny zmiany stosunków wodnych co do tej działki (czyli działki nr......).

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów administracyjnych, że w okresie lat 90-tych XX wieku przez działki nr [....] i nr [....] przebiegała dolina na osi północ-południe, do której spływały wody, w tym z działek nr nr [....] stanowiących także odrębną dolinę zasypaną ok. 1996 r. Obie doliny zostały przekształcone poprzez wykonanie rurociągu przez działki nr nr [....] . Ponadto po 1996 r. na działkach nr nr [....] wykonano system drenaży. W 2003 r. zarurowano rów biegnący pierwsza doliną - działkami nr nr [....] która to dolina została zasypana. Zasypanie tych ww. działek i innych jeszcze działek zlokalizowanych w obszarze zlewni nastąpiło różnymi materiałami, które w różnym stopniu przepuszczały wodę.

W tej sprawie istotne znaczenie ma wskazówka zawarta w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1763/11, którym to wyrokiem oddalono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 września 2011 r. W tej decyzji (kasacyjnej) organu II instancji nakazano organowi I instancji sporządzenie dodatkowej opinii i wyraźne doprecyzowanie, które naruszenia stanu wód miały charakter pierwotny i spowodowały dalsze zmiany stanu wód. Wojewódzki Sąd Administracyjny potwierdzając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Kolegium Odwoławczego wyraźnie wskazał, że koniecznym jest w tej sprawie ponowne opracowanie opinii hydrologiczno-geologicznej przez biegłego.

Taka opinia została sporządzona i oba organy administracji uznały, że w zakresie obejmującym wpływ sposobu zagospodarowania terenu działek nr [....] , nr [....] , nr [....] i nr [....] (czyli stanowiących własność B.B. ) i jego wpływu na działkę nr [....] te ustalenia są prawidłowe. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organów.

Analizując podstawowy w tym zakresie dowód w postaci opinii (ekspertyzy) sporządzonej przez biegłego T.S. pn. "Ocena dokonanych zmian stanu wody na gruntach znajdujących się w rejonie ul. [....] w wyniku niwelacji terenu, wykonanych ogrodzeń, zrealizowanych inwestycji budowlanych, zarurowania rowu, itp. ze szczególnym uwzględnieniem czasookresu ich wykonywania przez poszczególnych właścicieli i ich wpływu na stosunki wodne w tym rejonie wraz z określeniem występujących szkód na terenach sąsiednich" (zwanej dalej "opinią biegłego") Sąd uznał, że w zakresie obejmującym rozstrzygniecie decyzji nr [....] opinia ta jest logiczna i prawidłowa. Poza oceną Sądu pozostają ustalenia tej opinii dotyczącej innych działek oraz zmiany stanu wód w innych konfiguracjach działek niż przyjętych w zaskarżonych w tej sprawie decyzjach.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że pierwotny (przed 1996 r.) układ działek nr nr [....] wykazywał istnienie doliny odprowadzającej wodę z kierunku południowo-wschodniego w stronę kierunku północno-zachodniego tzn. do zbiornika wodnego. Ma to podstawowe znaczenie w tej sprawie, bowiem naruszanie tego naturalnego układu spływu wód stanowi pierwotne źródło zmian stanu wody. Taki pierwotny układ tych działek został prawidłowo ustalony przez organy administracji i nie jest kwestionowany przez strony. Po tej dacie miało miejsce szereg czynności związanych z zainwestowaniem tego terenu (i terenów sąsiednich), a w szczególności istniejący na tym obszarze naturalny zbiornik wodny kumulujący spływające wody został zasypany, na szeregu działkach dokonano podwyższenia terenu masami ziemnymi nieprzepuszczalnymi lub słabo przepuszczalnymi (iły, gliny), wybudowano szereg budynków i ogrodzeń z podmurówkami betonowymi. Jak trafnie wskazały to w tej sprawie organy administracji, powrót do pierwotnego sposobu ukształtowania terenu byłby nieekonomiczny, niecelowy i trudno osiągalny. Nie wzbudziłby również aprobaty stron. Trudno byłoby przy tym domagać się usunięcia mas ziemnych z terenu wielu działek czy też odkopania zbiornika wodnego. Stąd Sąd podziela stanowisko organów, że celowym było nakazanie podjęcia takich czynności, aby w jak największym stopniu zminimalizować zmianę stosunków wodnych na obszarze działek objętych tą decyzją i przy tym w możliwie ograniczonym, aczkolwiek wystarczającym zakresie nałożyć na właściciela (w tej sprawie skarżącego) wymienionych w decyzji działek obowiązek podjęcia określonych działań.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 z późn. zm.), właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Art. 29 ust. 2 i ust. 3 Prawa wodnego wyraźnie przy tym nakazuje, aby na właściciela gruntu nakładać obowiązki usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych wskutek przypadku lub działania osób trzecich, jeżeli te zmiany szkodzą gruntom sąsiednim i w tym zakresie właściwy organ wykonawczy gminy ma obowiązek nakazania właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Analizując obszerny materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że zmiany na gruncie obejmującym działki nr nr [....] szkodliwie wpływają na działkę nr [....] i ta zmiana wynika z działania właściciela ww. działek, a tym samym zasadnie Prezydent Miasta K. nałożył na właściciela działek (nr......) obowiązki celem wykonania określonych urządzeń i pojęcia działań zapobiegających szkodom.

Należy także wskazać, że wbrew stanowisko zawartemu w skardze, prowadząc postępowanie w sprawie zmiany stanu wód na nieruchomościach nie można zarzucić organom administracyjnym braku dążenia do kompleksowego załatwienia sprawy. Takiemu stanowisku skarżącego przeczy wydanie czterech decyzji w zakresie zmiany stanu wód, z których jedna decyzja jest przedmiotem kontroli Sądu w tym postępowaniu sądowym. Ocena natomiast jakie obowiązki nałożono lub nie nałożony w pozostałych decyzjach pozostaje poza zakresem oceny w tej sprawie.

Niewątpliwie istniejący do 1996 r. stan wód i kierunki ich spływu nie budzą wątpliwości i ten stan kierunku spływu wód należy zachować. Podnoszona wielokrotnie w skardze przez skarżącego okoliczność, zgodnie z którą część prac na jego działkach zmieniająca stan wód i ich odpływ została dokonana zanim skarżący stał się ich właścicielem – nie ma w tej sprawie istotniejszego znaczenia. To bowiem na właścicielu nieruchomości ciążą obowiązki wykonania określonych prac lub urządzeń, które zapobiegałyby szkodliwej zmianie odpływu wód i to niezależnie od tego, czy taka zmiana wynika z działania obecnego właściciela, czy też poprzedniego właściciela. Osoba, która nabyła prawo własności danej nieruchomości, stała się następca prawnym w zakresie praw i obowiązków związanych z poprzednią zmianą stanu wód na takiej nieruchomości. Odmienna wykładnia prowadziłaby do wniosków nie znajdujących żadnego uzasadnienia. Organy administracji ustalałyby osobę, która będąc właścicielem doprowadziła do zmiany stanu wód i wówczas nakładałyby na takiego właściciela określonego obowiązki, które on – nie będąc już właścicielem nieruchomości – nie byłby w stanie ich wykonać. Tym samym nałożenie wykonania określonych obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego na osobę, która doprowadziła do takiej zmiany, ale w chwili wydawania decyzji nie jest właścicielem nieruchomości – stanowiłoby istotne naruszenie prawa uzasadniające unieważnienie takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.).

W ocenie Sądu organy administracji w tej sprawie trafnie przyjęły jako zasadne obowiązki nałożone na skarżącego, którego istota dotyczy spowodowania przywrócenia naturalnego kierunku spływu wód z działki nr [....] . Skoro naturalne ukształtowanie terenu działek nr nr [....] powodowało spływ wód z działki nr [....] na działkę nr [....] to taki kierunek spływu należało w największym stopniu zachować. Skoro w wyniku nadsypania obu tych działek, wykonania ogrodzenia pomiędzy tymi działkami, a przede wszystkim zasypania naturalnego zbiornika wodnego zbierającego wody z całego obszaru – przywrócenie stanu pierwotnego było nieuzasadnionym, to należało skarżącego zobowiązać do takich czynności (wykonania urządzeń lub podjęcia innych czynności), które ten naturalny kierunek spływu wód będą w możliwie najlepszym stopniu zachowywały.

Uzasadnionym było nałożenie na właściciela działki nr [....] obowiązku wykonania systemu odwadniania na terenie działek nr nr [....] poprzez wykonanie systemu rurociągu zbiorczego zgodnie z schematem stanowiącym załącznik nr 22 do opinii biegłego z włączeniem do istniejącej studni na rurociągu K600, co ma umożliwić odpływ wód z istniejącej studzienki drenażowej "1" zlokalizowanej na działce nr [....] do drenarskiej studni zbiorczej na działce nr [....] . Także obowiązek likwidacji betonowych przęseł podmurówki ogrodzenia na działce nr [....] za wyjątkiem elementów betonowych pod słupkami ogrodzenia oraz wykonania czterech otworów w betonowej podmurówce na działce nr [....] w określonym miejscu i o określonych średnicach otworów jest uzasadniony i został określony zgodnie z załącznikiem nr 19 do opinii biegłego. Trafnie także organy administracji uznały za właściwe nałożenie na skarżącego jako właściciela działki nr [....] obowiązku niwelacji terenu tej działki pasem na całej szerokości działki nr [....] w sposób zapewniający swobodny spływ wód powierzchniowych z kierunku południowo-wschodniego na kierunek północno-zachodni, czyli w kierunku korytek ściekowych na zarurowanym odcinku rowu, poprzez likwidację istniejących garbów ziemnych, przetamowań i nierówności. Tak nałożone na skarżącego obowiązki znajdują uzasadnienie w sporządzonej opinii biegłego.

Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących braku wnikliwej oceny opinii biegłego oraz braku należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności tej sprawy. Skarżący podnosi, że jego działanie nie było jedyna i wyłączną przyczyną zaburzenia stosunków wodnych na działce nr [....] i braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniami skarżącego a nałożonego na niego obowiązkami. Skarżący w skardze podnosi argumenty wskazujące, że także działania właścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] i nr [....] przyczyniły się do powstawania szkód na działce nr [....] . Skarżący podnosi okoliczności budowy budynku na działce nr [....] , wykonania rurociągu przez działki nr nr [....] oraz zasypania doliny na tych działkach jako jedne z istotniejszych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie braku wyłącznej winy po stronie skarżącego co do zmiany stosunków wodnych na tym terenie. Sąd oceniając tą argumentację poodnosi, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku. Podstawową bowiem okolicznością, którą nie kwestionuje nawet skarżący i która znajduje dostatecznie przekonywujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym jest kierunek naturalnego spływu wód. Spływ ten z działki nr [....] kierował się na działkę nr [....] . Jak już zostało to wyjaśnione, przywrócenie tych działek do stanu pierwotnego musiałoby być połączone z przywróceniem także innych działek w tym terenie do stanu pierwotnego, a taka sytuacja byłaby możliwa w zasadzie tylko teoretycznie. Praktycznie jej wykonalność prowadziłaby do niezmiernie daleko idących ingerencji w prawa własności i cofnięciem zagospodarowania tego terenu do okresu z lat 90-tych XX wieku. Okoliczność, że właściciele działek nr nr [....] podejmowali działania zmierzające do należytego ukształtowania na ich terenie stosunków wodnych nie naruszyło stosunków wodnych. Jak zostało to wyjaśnione w decyzjach wydanych w tej sprawie a także w opinii biegłego (s. 24 opinii) nawet usunięcie nasypu z działki nr [....] lub zmiana materiału ziemnego użytego do tego nasypu (wymiana tego materiału) będzie miała bardzo ograniczony skutek ponieważ i tak podstawową przeszkodą przed doprowadzenie do zachowania naturalnego kierunku spływu wód będzie udrożnienie działki nr [....] . Zapewne takie udrożnienie byłoby osiągnięte, gdyby właściciel działki nr [....] usunął cały nasyp na swoim terenie i zlikwidował ogrodzenia, ale trafnie organy uznały, że takie (możliwe do nałożenia) obowiązki byłyby proporcjonalnie zbyt daleko idąca ingerencja w prawo własności i mogłyby naruszać konstytucyjną zasadę proporcjonalności (art. 31 § 3 Konstytucji RP).

Okoliczność, że na skutek podwyższenia (zmiany ukształtowania) terenu działek nr nr [....] właściciele tych działek wykonali (nielegalnie) system drenażowy także nie ma istotniejszego w tej sprawie znaczenia. System ten dotyczył bowiem zagospodarowania wód z działek nr nr [....] , a nie dodatkowo z działki nr [....] . Innymi słowy właściciele działek nr nr [....] mogli we własnym zakresie wykonywać czynności związane z zagospodarowaniem wody na ich działkach o ile nie szkodziłoby to działkom sąsiednim. Ale równie dobrze właściciele tych działek nie musieli nic robić, skoro i tak naturalny kierunek spływu wód prowadził te wody z działek nr nr [....] na działkę nr [....] i dalej w kierunku północno-zachodnim. Wprawdzie prawidłowo i zgodnie z prawem wykonany system drenażowy na działce nr [....] spowodowałby zmniejszenie ilości wód spływających w kierunku działki nr [....] , ale nie można nakładać na właściciela danej działki (nr.....) obowiązku wykonania określonych czynności tylko po to, aby właściciel innej nieruchomości (działki nr....) - który podwyższył wysokość swojej działki na tyle, że zakłócił dotychczasowy naturalny kierunek spływu wód - mógł nie odprowadzać wody z innych działek zgodnie z jej naturalnym biegiem.

Podstawową przeszkodą blokującą i zmieniającą kierunek spływu wód z działki nr [....] jest podwyższenie działki nr [....] wraz z wybudowaniem ogrodzenia na nieprzepuszczalnej podmurówce na tej działce i tej podstawowej przeszkody dotyczą obowiązki wynikające z decyzji wydanej przez organ I instancji. Ponadto odprowadzenie wody ze studni zbiorczej drenażu lub też z całej działki nr [....] powinno przebiegać w naturalnym kierunku spływu wód – czyli poprzez działkę nr [....] . Tym samym podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące uznania, że nie było jedyną i wyłączną przeszkodą zmiany stanu wód podwyższenie działki nr [....] i wykonanie ogrodzenia – nie mogą uzasadniać negatywnej oceny nałożonych na skarżącego obowiązków. Ustosunkowując się do zawartych w skardze zarzutów błędnej subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego do normy prawnej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2012 r., poz. 146 z późn. zm.) należy stwierdzić, że także i ten zarzut nie jest zasadny. Niewątpliwie istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu zagospodarowania działki nr [....] a stanem wód na działce nr [....] i nakładając w wydanej w tej sprawie decyzji obowiązki organ nie kierował się ochroną nielegalnie wykonanego drenażu na działce nr [....] . Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że po podwyższeniu działki nr [....] jej poziom jest wyższy niż działki nr [....] , a tym samym tamuje to przepływ wody w kierunku północno-zachodnim i to nie drenaż działki nr [....] był przyczyną zmiany naturalnego kierunku spływu wód.

W tej sprawie nie ma znaczenia zarzut skargi, zgodnie z którym organy nie uwzględniły treści pisemnego stanowiska biegłego, zgodnie z którym naturalny spływ wody z działki [....] odbywający się pierwotnie po zboczu doliny SE-NW w kierunku północnym został zmieniony przez mur ogrodzenia na linii O-R, a zwłaszcza na linii P-R (wg zał. nr 18 do opinii) wykonany przez właścicieli działek nr nr [....] co spowodowało skierowanie na tym odcinku spływu wody w kierunku zachodnim oraz stwierdzonej przez biegłego okoliczności, iż: "zagłębiony w ziemie mur ogrodzenia na linii O-R dokonał zasadniczej, pierwotnej ingerencji w kierunek spływu wód". Przede wszystkim należy stwierdzić, że naturalny kierunek spływu wód polegał na tym, że to wody z działki nr [....] przemieszczały się na działkę nr [....] i dalej na działkę nr [....] . Gdyby zmiana kierunku wody nastąpiła na granicy działek nr nr [....] poprzez blokowanie przepływu wody z działki nr [....] na działkę nr [....] , to przede wszystkim na działce nr [....] powstałyby szkody. Takich jednak szkód organy nie ustaliły i nie wynikają one z opinii biegłego (strona nr 25-27 opinii biegłego). Skoro nawet istniejące ogrodzenie pomiędzy działkami nr nr [....] nie powoduje szkód na działce nr 89/9, to wiązanie tej okoliczności z zakresem nakładanych w tej sprawie obowiązków na skarżącego nie jest uzasadnione.

W ocenie Sądu wykonanie decyzji wydanej w tej sprawie pozwoli na usunięcie negatywnych skutków zmiany stosunków wodnych i w tym zakresie biegły, a w ślad za nim organy administracji mogły przyjąć, że nie tyle udrożnienie rurociągu odprowadzającego wodę ze studni zbiorczej na działce nr [....] , ile odpływ wód opadowych z tej działki systemem rurociągu zbiorczego objętego załącznikiem nr 22 opinii biegłego będzie prawidłowym rozwiązaniem. Nie ma przy tym większego znaczenia dla tej sprawy, że skoro budynek nr [....] na działce nr [....] jest zawilgocony na skutek braku drenażu opaskowego tego budynku, to brak swobodnego spływu wód z działki nr [....] na działkę nr [....] nie skutkuje zawilgoceniem tego budynku, tylko brakiem drenażu opaskowego. W ocenie Sądu zapewnienie istniejącego do 1996 r. kierunku odpływu wód z tych dwóch działek skutkowałoby brakiem zawilgocenia budynku na działce nr [....] . Wody bowiem nie gromadziłyby się wokół tego budynku, tylko kierowane byłyby na działkę nr [....] i dalej w kierunku północno-zachodnim. W ocenie Sądu bazując na doświadczeniu życiowym można wskazać, że w przypadku, gdy z danej działki nie ma możliwości odprowadzania wód zgodnie z jej naturalnym spadkiem, a przy tym taka działka jest tak ukształtowana, że inne działki są położone wyżej od niej – to nawet wykonanie drenażu opaskowego nie spowoduje całkowitej likwidacji szkód. Dalej tak zebraną wodę należałoby odprowadzać zgodnie z jej naturalnym biegiem. Podnoszona przez skarżącego kwestia zasypywania dolin niewątpliwie stanowi istotną okoliczność, ale nie przesądzającą o wadliwości wydanych w tej sprawie decyzji. Samo zasypywanie dolin nie pozostaje bez wpływu na stan wód i kierunki ich spływu, ale istotne jest to, czy dotychczasowe ukształtowanie terenu wraz z kierunek jego obniżania się (a więc i kierunku spływu wód) zostało zachowane. W tej sprawie do zachowania tego naturalnego kierunku spływu wód (z działki nr [....] na działkę nr [....] i dalej na działkę nr [....] ) niezbędnym byłoby obniżenie poziomu działki nr [....] lub – co jest korzystniejsze dla właściciela taj działki – wykonanie takich urządzeń, które pozwolą na zachowanie podwyższenia terenu, a jednocześnie umożliwią zachowanie (odtworzenie) tego naturalnego kierunku spływu wód. Gdyby został zachowany dotychczasowy kierunek i zakres spływu wód z działki nr [....] na działkę nr [....] i budynek nr [....] na działce nr [....] byłby nadal zawilgocony lub zalewany, to wówczas rzeczywiście osobą odpowiedzialną za ten stan byłby właściciel działki z budynkiem nr [....] . Tak jednak nie jest i jedną z głównych przyczyn zahamowania spływu wód z działki nr [....] jest nadsypanie działki nr [....] .

Błędnie przy tym podnosi skarżący, że organy administracji chronią nielegalnie wykonany drenaż działek nr nr [....] kosztem działki nr [....] . Organy w tej sprawnie nie chronią drenażu, tylko nakładają na właściciela działki nr [....] podjęcie czynności pozwalających na zachowanie kierunku spływu wód po tej działce. Chodzi więc nie tyle o zachowanie istniejącego drenażu, który jest nieefektywny, ale nałożenie na właściciela działki nr [....] takich obowiązków, które pozwolą na zachowanie kierunku odpływu wód na tych działkach w taki możliwe sposób, jaki istniał przed 1996 r.

Nie ma racji skarżący zarzucając, że w tej sprawie biegły nie ustalił stanu wód przed 1996 r., zmiany tego stanu, przyczyny tych zmian i obecny stan wody na gruntach, a także przesłanki zmiany stanu wód. Te wszystkie okoliczności zostały w opinii biegłego określone i w należyty sposób wykazane na materiale dowodowym (załączniki mapowe nr 5, nr 6, nr 7, nr 8, nr 10, nr 11, nr 14, nr 14a, nr 21 opinii biegłego). Zostały one obrazowo przedstawione wraz z ich opisem. W zakresie tej sprawy w ocenie Sądu skrupulatnie i przejrzyście biegły zobrazował stany wód przed 1996 r. i w 2012 r. nanosząc je na zbiorcze mapy i przedstawiając stany wód oraz kierunki ich spływów w technice trójwymiarowej.

Sąd uznał także, że należycie organ I instancji uzasadnił nadanie w tej sprawie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zasadnie bowiem nakazano skarżącemu wykonanie obowiązków wynikających z decyzji organu I instancji w związku z brakiem odpływu wód z działki nr [....] co skutkowało zalewaniem budynku mieszkalnego na działce nr [....] , a więc zaistniała przesłanka wyjątkowo ważnego interesu strony (właścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] .Tą okoliczność ustalił organ I instancji i Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie naruszenia art. 108 K.p.a.

Podnoszona na rozprawie przez uczestnika K.Z. okoliczność nieprawidłowego wykonania decyzji organu I instancji lub nawet nie wykonania tej decyzji (braku wykonania nałożonych na skarżącego obowiązków) nie może być rozpoznawana w tej sprawie. Nakazanie zobowiązanemu wykonania ostatecznych i prawomocnych decyzji stanowi przedmiot odrębnego postępowania egzekucyjnego, chyba że sam zobowiązany dobrowolnie wykona decyzję.

Sąd analizując prawidłowość zachowania trybu postępowania także nie doszukał się – ale ocena ta dotyczy tylko tej sprawy - istotniejszym uchybień. Podstawowym obowiązkiem organów jest bowiem należyte zgromadzenie materiału dowodowego w takim stopniu i zakresie, który pozwala na ustalenie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę.

W ocenie Sądu nałożone na skarżącego obowiązki i treść uzasadnienia decyzji (zwłaszcza organu I instancji) spełniają warunki wynikające z art. 107 K.p.a., a przy tym, jak zostało to już wykazane, w tej sprawie organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i zgromadziły wystarczający materiał dowodowy oraz dokonały wnikliwej oceny tego materiału w zakresie niezbędnym do wydania decyzji.

Organ I instancji trafnie zorganizował w dniu 29 stycznia 2013 r. rozprawę administracyjną, na której strony mogły zadawać biegłemu pytania w doniesieniu do sporządzonej opinii. Takie działanie stanowi realizację hipotezy z art. 89 § 2 K.p.a. Okoliczność zaś, że nie wszystkie zgłoszone wątpliwości zostały wyjaśnione w trakcie tej rozprawy, a dopiero po jej zakończeniu, nie stanowi uchybienia. Także wyjaśnienia organu I instancji dotyczące przyjęcia przez biegłego ma użytych do sporządzanej opinii nie budzą – w tej sprawie – istotniejszych zastrzeżeń. Być może w stosunku do innych działek lub wzajemnego usytuowania działek w innych konfiguracjach można byłoby biegłemu postawić uzasadnione zarzuty, ale w tej sprawie Sąd skupił się tylko na ocenie działek objętych decyzją nr [....] Prezydenta Miasta K. z dnia 30 lipca 2013 r. i utrzymującą ją w mocy decyzją organu II instancji.

Rekapitulując w ocenie Sądu w tej sprawie (i tylko tej sprawie) nie można organom postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani tez zarzutu naruszenia prawa materialnego który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

Tym samym Sąd, stosownie do art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.