Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 599/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 41a  ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w R. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "Prezes KRUS", "organ"), biorąc za podstawę art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm., zwanej dalej "u.s.r.") oraz rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z dnia 21 grudnia 2007 r., zwane dalej "rozporządzeniem 1535/2007"), po rozpoznaniu wniosku J. B. (dalej "skarżący", "rolnik") z dnia [...] grudnia 2011 r. orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od czwartego kwartału 2001 r. do czwartego kwartału 2010 r. w kwocie [...] zł (w tym [...] zł należności głównej i [...] zł odsetek).

Prezes KRUS podał, iż wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie wpłynął do organu [...] grudnia 2011 r. Jako podstawę umorzenia rolnik wskazał problemy zdrowotne oraz klęski żywiołowe w latach 2000 r., 2001 r., 2003 r., 2005 r. i 2010 r. Wskazał, iż umarzanie należności składkowych na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od trzeciego kwartału 2004 r. następuje w oparciu o przepisy rozporządzenia 1535/2007, zgodnie z którymi pomoc de minimis przyznawana jest rolnikom - beneficjentom produkcji rolnej, opłacającym składki ubezpieczeniowe, którzy w wyniku nieprzewidzianych okoliczności lub zdarzeń losowych, mających miejsce w prowadzonym gospodarstwie rolnym, utracili dotychczasową płynność finansową i przez to znaleźli się w przejściowo trudnej sytuacji ekonomicznej, wpływającej na kondycję gospodarstwa rolnego. Do udzielenia pomocy de minimis, w myśl przepisów tego rozporządzenia, sytuacja materialno-bytowa nie może stanowić wystarczającego argumentu.

Organ wyjaśnił, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) oraz współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1984 r. W okresie podlegania ubezpieczeniu skarżący prowadził działalność rolniczą i jednocześnie uchylał się od obowiązku regulowania należnych z tego tytułu składek. Pomimo systematycznego informowania o rosnącym zadłużeniu przez wysyłanie informacji o zaległościach oraz licznych wizytacji pracowników organu w miejscu zamieszkania, rolnik nie podejmował żadnych czynności zmierzających do spłaty zadłużenia. Po ujawnieniu przez organ faktu, iż skarżący korzysta z dopłat bezpośrednich zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wystawiono tytuły wykonawcze na należności za okres od czwartego kwartału 2001 r. do czwartego kwartału 2010 r., które w dniu [...] sierpnia 2011 r. zostały złożone w Urzędzie Skarbowym w K.

Odnosząc się do argumentów wniosku organ stwierdził, iż występujące w gospodarstwie rolnika w latach 2000 r., 2001 r., 2003 r., 2005 r. i 2010 r. klęski żywiołowe wprawdzie uszczupliły jego budżet i niewątpliwie miały wpływ na chwilowe pogorszenie się jego sytuacji materialno-bytowej, lecz nie dały podstaw do umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W sprawie brak protokołów oceniających poniesione straty w gospodarstwie, a przedłożone przez rolnika zaświadczenie lekarskie wskazuje wprawdzie na pewne problemy zdrowotne, ale nie daje podstawy do stwierdzenia, że jego stan zdrowia uniemożliwia spłatę zadłużenia. W konsekwencji organ uznał, iż przedstawiona trudna sytuacja bytowa skarżącego nie zwalnia go od obowiązku opłacania składek, których celem jest zabezpieczenie emerytalno-rentowe rolnika.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie zaległości. Podał, że jestem rolnikiem i utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego o niskich dochodach, które dotknęły klęski żywiołowe (w 2000 r., 2001 r., 2003 r., 2005 r., 2006 r., 2010 r.). Ponadto przewlekle choruje, co stanowi bardzo duże obciążenie finansowe. W związku z tym w 2009 r. przebywał na leczeniu sanatoryjnym. Obecnie jest w tragicznej sytuacji materialnej, rodzinnej (konflikt) i zdrowotnej (zły stan zdrowia). Żyje w ciężkich warunkach i niedostatku. Jego możliwości zarobkowe i płatnicze są faktycznie bardzo ograniczone, a powstałe zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstało z przyczyn obiektywnych i od niego niezależnych. Uważa ponadto, że dochodzenie zaległych składek w drodze egzekucji z majątku naraziłoby jego i jego rodzinę na niepowetowane straty, powodujące w konsekwencji likwidację prowadzonego gospodarstwa rolnego.

Decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2012 r. Prezes KRUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "Kpa") i art. 59 ust. 3, art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. oraz rozporządzenia 1535/2007, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu podjętej decyzji, po przedstawieniu przepisów regulujących kwestię podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i wynikającego z powyższego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie organ wskazał, że umorzenie zaległych należności może nastąpić tylko w wyjątkowych, jednostkowych przypadkach, gdy trudna sytuacja materialno-bytowa powstała w wyniku wystąpienia zdarzeń losowych lub innych sytuacji, które były niezależne od zachowania dłużnika i w związku z tym uniemożliwia regulowanie zadłużenia w formie układu ratalnego bez zagrożenia egzystencji własnej i rodziny, a przesłanki przemawiające za umorzeniem nieopłaconych należności zostały udokumentowane. Decyzja w sprawie umorzenia podejmowana przez Prezesa KRUS lub upoważnionego przez niego pracownika jest decyzją uznaniową, która poza uwzględnieniem uzasadnionego interesu zainteresowanego i jego aktualnej sytuacji materialnej musi uwzględniać interes społeczny innych rolników terminowo wywiązujących się z przepisów art. 4 i 40 ustawy o u.s.r. Wobec tego umorzenie należności składkowych jest sprzeczne z interesem społecznym tych rolników i w związku z tym wniosek zainteresowanego nie musi być rozpatrzony pozytywnie, zgodnie z jego prośbą. Podstawy umorzenia nie może stanowić fakt wieloletniego niewywiązywania się przez skarżącego z ustawowego obowiązku terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz uchylanie się od zobowiązań wobec KRUS. Organ uznał, że skarżący nie jest zainteresowany opłacaniem bieżących składek na ubezpieczenie oraz spłatą figurującego na jego koncie zadłużenia. Kilkakrotne propozycje zawarcia układu ratalnego, dopasowanego do jego możliwości płatniczych rolnik odrzucał. Jedynym zatem skutecznym środkiem ściągnięcia zaległych należności składkowych jest egzekucja tych zobowiązań (m.in. przez wystawienie tytułów wykonawczych).

Oceniając przedstawione w sprawie dokumenty i oświadczenia Prezes KRUS ustalił, że zaświadczenia lekarskie skarżącego oraz karta informacyjna pobytu w Centrum Rehabilitacji Rolników w okresie od [...] listopada 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. wskazują wprawdzie na jego problemy zdrowotne, jednak nie dają podstaw do stwierdzenia, że stan ten uniemożliwia spłatę zadłużenia. Odnosząc się do argumentu, iż źródłem utrzymania skarżącego jest niewielkie gospodarstwo rolne o niskich dochodach, które w latach 2000 r., 2001 r., 2003 r., 2005 r., 2006 r. i 2010 r. dotknęły klęski żywiołowe, organ stwierdził, iż zdarzenia te wprawdzie uszczupliły budżet rolnika i niewątpliwie miały wpływ na chwilowe pogorszenie się jego sytuacji materialno-bytowej, lecz nie stanowią podstawy do umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wyjaśnił przy tym, że niska dochodowość gospodarstwa (zgodnie z uzyskanym poparciem Urzędu Gminy w G. i Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.) nie może skutkować umorzeniem składek, są one bowiem należne od osób prowadzących działalność rolniczą, nie zaś od uzyskiwanego dochodu. Podał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie wskazał nowych nieznanych dotąd argumentów, które przemawiałyby za podjęciem decyzji o umorzeniu wnioskowanych należności. Natomiast kolejny raz powołał się na swoją trudną sytuację materialną.

Organ stwierdził, iż kondycja ekonomiczna prowadzonego przez rolnika gospodarstwa rolnego, mimo słabej bonitacji gleb i niskiej dochodowości, nie odbiega od kondycji innych gospodarstw znajdujących się na terenie objętym działaniem Placówki Terenowej KRUS w K., a jego sytuacja materialna pozwala na spłatę zadłużenia w układzie ratalnym oraz opłacanie bieżących składek. Wyjaśnił przy tym, że umorzenie należności składkowych na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 3 kwartału 2004 r. do 4 kwartału 2010 r. następuje w oparciu o przepisy rozporządzenia 15385/2007. Wedle tej regulacji przesłanką do udzielenia pomocy de minimis nie może być wieloletnie zaniedbanie obowiązku terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników i uchylanie się od ustawowych zobowiązań z tytułu podlegania temu ubezpieczeniu, argumentowane utrzymującą się od wielu lat trudną sytuacją materialną.

Końcowo organ wyjaśnił, iż zapewnił skarżącemu możliwość udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwił wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego stanowiącego podstawę podjęcia decyzji.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący powtórzył argumenty prezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący powtórzył, iż jego możliwości zarobkowe i płatnicze są faktycznie bardzo ograniczone, a powstałe zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstało z przyczyn obiektywnych i od niego niezależnych. Na skutek nieprzewidzianych okoliczności i zdarzeń losowych znalazł się w bardzo trudnej sytuacji materialno - bytowej, wobec czego nie jest w stanie uregulować zaległości oraz bieżących składek. Oświadczył jednocześnie, iż z pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej dotychczas nie korzystał.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy podjęte przez organ rentowy decyzje dotyczące odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne są prawidłowe, tj. czy zostały wydane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz czy postępowanie poprzedzające wydanie tych decyzji nie uchybiało przepisom procedury.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Umorzenie składek powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej zostały umorzone składki, oraz powoduje umorzenie należnych Kasie kosztów upomnienia (art. 41 a ust. 3).

Należy podkreślić, iż sposób interpretacji pojęcia "ważnego interesu zainteresowanego" był przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem w tej kwestii ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencjalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (por. m.in. wyrok NSA z 14 grudnia 2010 r.; II GSK 1061/09; LEX nr 746053; wyrok WSA w Szczecinie z 29 czerwca 2010 r., I SA/Sz 236/10, LEX nr 648374). W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (por. wyrok WSA w Kielcach z 15 września 2011 r., I SA/Ke 350/11, LEX nr 966058).

Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru przez organ określonego kierunku rozstrzygnięcia, jednak dopiero po ustaleniu istnienia wymienionych w przepisach prawa przesłanek. Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Z kolei wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania (por. wyrok WSA w Białymstoku z 5 maja 2010 r., I SA/Bk 124/10, LEX nr 673077).

Ustawowe przesłanki umorzenia należności nie odnoszą się w żaden sposób do okoliczności powstania zaległości (czy powstały z winy zainteresowanego, czy też nie), lecz jedynie do oceny aktualnych (w chwili wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia) możliwości płatniczych zainteresowanego, z uwzględnieniem elementu ochrony interesu publicznego, który wyraża się w ochronie stabilności systemu ubezpieczeń społecznych, co nakazuje egzekwowanie zaległych należności.

Istotnym jest, że wybór rozstrzygnięcia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 Kpa), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 Kpa), zaś uzasadnienie decyzji winno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa. W przypadku decyzji uznaniowych uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Rozpoznając wniosek o umorzenie organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ustalenia, czy w konkretnej sprawie występuje przesłanka ważnego interesu zainteresowanego. Przesłanka ta powinna być wyjaśniona przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne jest zatem wyjaśnienie, jak również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawcy, ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. Następnie odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem KRUS. W przeciwnym razie decyzja negatywna dla wnioskodawcy staje się nieuzasadnioną i dowolną, a powody odmowy organu orzekającego nieznane dla strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż wnioskując o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników skarżący powoływał się na trudną sytuację finansową, spowodowaną licznymi klęskami żywiołowymi w latach: 2000 r., 2001 r., 2003 r. 2005 r. i 2010 r. Zdarzenia te spowodowały, że znalazł się w trudnej sytuacji materialnej i bez środków do życia. Jako drugą okoliczność przemawiającą za umorzeniem skarżący podał swój stan zdrowia (przewlekła choroba kręgosłupa). Wskazał przy tym na ograniczone możliwości zarobkowe i płatnicze oraz niską dochodowość gospodarstwa rolnego. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez skarżącego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Zatem, obowiązkiem organu, wynikającym z art. 77 § 1 Kpa, było wszechstronne wyjaśnienie sytuacji finansowej skarżącego, dla ustalenia której istotne było przede wszystkim ustalenie jego dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla jego egzystencji.

Takie ustalenia w przedmiotowej sprawie nie zostały dokonane, a przede wszystkim nie zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaniechał ustalenia jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego, ograniczył się do zwięzłej konstatacji, że powoływane przez rolnika okoliczności, tj. klęski żywiołowe oraz przewlekła choroba nie stanowią podstawy umorzenia. Wywiódł także, że powstanie zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie jest konsekwencją postępowania rolnika, który nie dąży do uregulowania zaległości. W szczególności nie określono dochodów skarżącego, w tym z gospodarstwa rolnego oraz dopłat wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie ustalono wydatków ponoszonych przez skarżącego w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, koniecznych dla egzystencji, jak: utrzymanie domu, wyżywienie, leki. Brak ustaleń w powyższym zakresie oraz brak oceny relacji pomiędzy dochodami uzyskiwanymi przez skarżącego a wydatkami koniecznymi dla egzystencji zobowiązanego spowodował, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego jest dowolna i swobodna w sposób przekraczający granicę oceny dowodów. Brak ustaleń w tym zakresie nie pozwolił organowi na ocenę, czy po zapłacie zaległych składek skarżącemu pozostaną środki pozwalające na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych.

Ustalając przesłankę ważnego interesu skarżącego organ, obok jego możliwości płatniczych powinien wziąć pod uwagę również stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. W przedmiotowej sprawie kwestia ta nie tyko nie została przeanalizowana przez organ, ale zupełnie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy przy tym wyjaśnić, że uzasadnienie decyzji nie może ograniczyć się tylko do zacytowania przepisu, lecz winno wyjaśnić w jaki sposób stan finansów funduszu wpływa na rozpoznanie wniosku konkretnego zobowiązanego o umorzenie należności. Organ powinien bowiem mieć na uwadze funkcję ochronną ubezpieczenia społecznego, która realizowana jest m.in. przez instytucję umorzenia, stanowiącą swoistego rodzaju pomoc publiczną. Mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok z 4 czerwca 2009r. sygn. akt I SA/Ke 158/09, z 21 stycznia 2009r. sygn. akt III SA/Gl 1245/08, z 15 lutego 2008r. sygn. akt V SA/Wa 2395/07) należy podnieść, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego, istnieje przede wszystkim wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i możliwościami egzystencjalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty należności mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie, jak wyżej wskazano, organ nie ustalił tych relacji, stąd ocena skutku zapłaty należności nie była możliwa.

Reasumując, organ nie ustalił właściwie stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do sytuacji materialno – finansowej oraz zdrowotnej skarżącego, nie ustalił jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest także rozważań Prezesa KRUS dotyczących oceny sytuacji finansowej skarżącego w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego, regulujących kwestię umorzenia zaległości z tytułu składek. Ponadto fakt, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgłosił nowych dowodów i nie przedstawił nowych okoliczności w żadnym zakresie nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym.

Sąd stwierdza również, że podjęte po ponownym rozpoznaniu sprawy rozstrzygnięcie organu narusza art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przywołany przepis stwarza w ten sposób warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji. Uregulowanie to ma na celu uniknięcie sytuacji, w której dana osoba, działając z upoważnienia piastuna funkcji organu, dwukrotnie bierze udział w wydaniu rozstrzygnięcia. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu.

Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, że reguła wyłączenia ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zatem także do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (m. in. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, publ. ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 61). Należy więc mieć na uwadze, że podmiotem, którego nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa (por. uchwała NSA z dnia 20 maja 2010 r., I OPS 13/09, Lex nr 579940, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., I OSK 36/10, Lex nr 595359).

Z analizy zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji wynika, że obie podpisane zostały przez tę samą osobę, tj. działającego z upoważnienia Prezesa KRUS Zastępcę Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w W. – R. M., nie zaś samego piastuna funkcji, czyli Prezesa KRUS. Powyższe stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, skutkujące samo w sobie uchylenie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpatrzenia.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", "b" i "c" p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś na podstawie art. 250 p.p.s.a. Sąd przyznał wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., do uwzględnienia wytycznych Sądu, zawartych w treści uzasadnienia.