Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 745/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak


UZASADNIENIE

IV SA/Po 745/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P., na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851) w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u W. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r.

Orzekając w powyższym zakresie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. podniósł, że na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy, Przychodnia Chorób Zawodowych w Ł., nie można uznać etiologii zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, gdyż narażenie zawodowe nie spowodowało trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej. Wartość rzeczywista u W. K. wyniosła 67%. Ponadto od ustania narażenia zawodowego minęło 19 lat, przy jednorocznym okresie upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej od udokumentowanych objawów chorobowych.

Od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego W. K. wniósł odwołanie. Podał, iż nie może się zgodzić z wynikami przeprowadzonych badań lekarskich i domagał się ponownego ich przeprowadzenia. W ocenie W. K. przebyta choroba jest skutkiem pracy w Centrali Nasiennej w K. Pracę tą traktowało się jako uciążliwą i szkodliwą dla zdrowia. Na potwierdzenie wskazanych okoliczności załączył zaświadczenie z dnia [...] r., z którego wynika, że pracował przy suszeniu, czyszczeniu oraz zaprawianiu nasion środkami chemicznymi. Przy ręcznym wykonywaniu czynności ładunkowych oraz przygotowywaniu nasion do przerobu narażony był na wdychanie kurzu i pyłu.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. podał, iż zgodnie z pkt 5 wykazu chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach stwierdza się przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, jeżeli spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych. Wykonane u W. K. badanie spirometryczne ujawniło nieznacznego stopnia zaburzenia restrykcyjne wentylacji płuc, co nie spełnia kryteriów diagnostycznych zawartych w pkt 5 wykazu chorób zawodowych. W ocenie organu dolegliwości przewlekłego nieżytu oskrzeli są następstwem przebytego w 1984 r. schorzenia o etiologii swoistej - gruźlicy płuc, a nie są związane z czynnikiem zawodowym. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił ponadto, iż w czasie kiedy rozpoczęło się postępowanie od ustania narażenia minęło 19 lat, a zgodnie z rozporządzeniem okres, który po ustaniu narażenia do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wynosi 1 rok. Organ zaznaczył, że w sprawie orzekały dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia, w tym wiodąca w kraju placówka naukowo-badawcza w dziedzinie medycyny pracy (Instytut Medycyny Pracy w Ł.). Orzeczenie lekarskie tej placówki jest ostateczne i nie było podstaw, aby ponownie kierować W. K. na badania lekarskie.

W skardze na powyższą decyzję W. K. podniósł, iż w jego ocenie choroba powstała w skutek pracy Centrali Nasiennej w K.. Już w tamtym okresie następowały krwotoki, w związku z czym był badany w szpitalu w K. (grudzień 1984 r.), W. i K. Podczas tych badań stwierdzono gruźlicę. W 1986 r. otrzymał rentę, jednakże w wyniku kolejnych kontroli lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych wypłaty wstrzymano (w 1992 r.). Jego stan zdrowia pogarszał się, także w związku z innymi dolegliwościami (wirusowe zapalenie wątroby), w skutek czego w 1996 r. rentę znowu przyznano. W 2005 r. został skierowany do Wielkopolskiego Centrum Medycyny pracy celem rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem W. K. z negatywna opinią tego ośrodka, jak i Instytutu w Ł., nie można się zgodzić. Wskazał on, iż są one sprzeczne. Ponadto lekarze orzecznicy w obu placówkach przyjęli inną niż rzeczywistą historię jego choroby oraz nie uwzględnili, że w zaświadczeniu z zakładu pracy wskazano również środki chemiczne jako czynnik szkodliwy dla zdrowia. Środki te służyły do zapraw zbóż i nasion. Skarżący odniósł się także do stwierdzonej przyczyny powstania choroby zawodowej. Podał, iż obok gruźlicy należało uwzględnić również rozedmę płuc (chorobę tę udokumentował). W odniesieniu do gruźlicy, pylico-gruźlicy jak i wirusowego zapalenia wątroby nie określa się okresu, który upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. W konkluzji skarżący podał, że w postępowaniu uwzględniano jedynie chorobę współistniejącą, a pominięto inne poważniejsze diagnozy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w skardze argumentacją. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji publicznej w danej sprawie, zatem jego kontrola zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika dokonuje, między innymi, lekarz, który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u pracownika (§ 3 ust. 1 pkt 2). Kieruje on pracownika na badania do jednostki orzeczniczej w celu rozpoznania choroby zawodowej (§ 3 ust. 4 in fine), a postępowanie przez państwowym inspektorem sanitarnym wszczynane jest na podstawie kopii wystawionego skierowania.

Lekarz SPZOZ w K., Poradnia Chorób Płuc i Gruźlicy, skierowaniem z dnia [...] r. wskazał na konieczność przeprowadzenia badań w celu rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. W zakresie określonym w zgłoszeniu postępowanie przed ośrodkami medycyny pracy zostało przeprowadzone prawidłowo, a niewystarczająco uzasadnione orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy odpowiednio uzupełnił Instytut Medycyny Pracy w Ł. Należy uznać, iż organy pozostały związane orzeczeniem wydanym przez jednostkę orzeczniczą wyższego stopnia.

Dokonując wnikliwej analizy sprawy Sąd dostrzegł jednak naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a. Jakkolwiek skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej wystawione przez lekarza poradni specjalizującej się w zakresie chorób płuc i gruźlicy jest poparte jego autorytetem, nie zwalania to jednak organu z szerszej analizy zgłoszenia. Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. przy zgłaszaniu, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Oznacza to, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, w trakcie prowadzonego postępowania powinien na podstawie wiedzy posiadanej z urzędu ocenić konsekwencje wszelkich czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy (art. 7 i 77 k.p.a.). Choroby będące bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane narażeniem zawodowym powinny podlegać kontroli wyspecjalizowanych jednostek (w trybie skierowania z § 4 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast stwierdzenie braku związku z wykonywana pracą co do innych chorób zgłaszanych przez pracownika lub udokumentowanych w aktach powinno być przez Inspektora Sanitarnego uzasadnione. Powyższe wymaganie wynika z zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.), której realizacja następuje w drodze sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia decyzji.

Należy zauważyć, iż w skierowaniu wskazano na szkodliwe czynniki środowiska pracy, takie jak pył, kurz i środki chemiczne. Ponadto z dokumentacji medycznej, jak i oświadczeń skarżącego wynika, iż po 1984 r. był on leczony w związku z gruźlicą, rozedmą płuc oraz wirusowym zapaleniem wątroby. Dokonując oceny narażenia zawodowego organ nie jest związany zakresem skierowania przedstawionego przez lekarza dokonującego w ten sposób zgłoszenia podejrzenia choroby. Prowadząc postępowanie Państwowy Inspektor Sanitarny powinien rozważyć wystąpienie wszelkich przebytych przez pracownika chorób zawodowych ujętych w wykazie, co do których można stwierdzić związek przyczynowy z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Jeżeli natomiast stwierdza, że udokumentowana przez pracownika choroba, która wystąpiła w okresie zatrudnienia lub później, nie pozostaje w nim w związku, obowiązany jest co najmniej wyjaśnić przyczyny przyjęcia takiego stanowiska. Realizacja zasady informowania i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej w powyższym zakresie jest niezbędna. Nie można bowiem dokonywać wycinkowej oceny zdrowia pracownika, w szczególności gdy zgłasza i udokumentowuje inne przebyte choroby wymienione w wykazie. W trakcie postępowania W. K. złożył obszerną dokumentację medyczną, która wymagała zajęcia stanowiska przez organ.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, mimo posiadanej wiedzy, nie jest uprawniony do dokonywania oceny związku przyczynowego pomiędzy chorobami przebytymi przez W. K. a zatrudnieniem w Centrali Nasiennej w K. Stąd też brak ustosunkowania się przez organ do całokształtu dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.), a także odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy (art. 107 § 3 k.p.a.), mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wymagają uzupełnienia.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K.

/-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski

AT