Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 928/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1., art. 17 ust. 1b,  art. 17b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 135 , art. 200 i 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. R.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. S. z dnia [...] r. nr [...] znak: [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. R.-S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. A. R. (dalej jako "Skarżąca" lub "Strona") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką D. R.. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania Niepełnosprawności w S. z dnia [...] października 2017 r. zaliczające D. R. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz oświadczenie o zaprzestaniu z dniem [...] maja 2015 r. pracy w gospodarstwie rolnym.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Burmistrz B., działając na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej "k.p.a.".) oraz art. 3 pkt 11 i 21, art.17 ust.1-3, 3c, 4-6 oraz art. 20 ust. 2 i 3, art. 24 ust. 2 i art. 32 ust.1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r."), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ ustalił, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] października 2017 r. D. R. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Orzeczeniem wskazano, iż niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od [...] sierpnia 2016 r., przy czym nie da się ustalić daty, od której niepełnosprawność istnieje. D. R. zamieszkuje wraz z córką - wnioskodawczynią i jej rodziną. Córka sprawuje nad nią opiekę faktyczną, jako dla osoby niepełnosprawnej, a także została ustanowiona sądownie od dnia [...] kwietnia 2018 r. opiekunem prawnym dla matki - jako dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Konieczność sprawowania opieki, jak i jej zakres nie budzi wątpliwości organu, gdyż został potwierdzony przez pracownika socjalnego. Do [...] marca 2020 r. D. R. była objęta pomocą społeczną w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, które zostały zawieszone z powodu epidemii COVID-19, obecnie opiekę nad matką w całości sprawuje Strona. Poza tym na podstawie zaświadczenia Burmistrza O. z dnia [...] grudnia 2018 r. jak i zaświadczenia uzyskanego z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2018 r. organ stwierdził, że Strona jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego oraz że podlega ubezpieczeniom emerytalno-rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu jako małżonka rolnika. Ubiegając się już wcześniej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2019 r. strona potwierdziła te okoliczności jako aktualne, nadto wskazując, że nie wykonywała i nadal nie wykonuje pracy na roli. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że w sprawie nie zostało spełnione kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, wskazane w art. 17 ust. 1b u.ś.r. jak i warunek związany z zaprzestaniem aktywności zawodowej. Wskazał także na brak związku pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego albo pracy tym gospodarstwie a podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną, o czym - w jego ocenie - świadczy fakt, że według ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego (wywiad z dnia [...] czerwca 2020 r.) strona podjęła się opieki nad matką około 4 lat temu, natomiast według oświadczeń miała zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w nim w maju 2015 r., więc 5 lat temu.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji i wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. podniosła, że organ dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nadto podkreśliła, że sprawuje faktyczną opiekę nad matką i z tego powodu zrezygnowała z zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, że organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Tym samym przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ winien uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej, co oznacza, że decyzja organu I instancji w tym zakresie nie jest właściwa.

Jednakże organ pierwszej instancji, odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania stronie przedmiotowego świadczenia jako przesłankę wskazał też fakt, że strona jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, a więc nie można mówić w jej przypadku o tym, że zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Wprawdzie wskazał także na okoliczności ustalone w poprzednio prowadzonym postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego co do tego, że strona wówczas oświadczyła, że nigdy faktycznie nie pracowała w gospodarstwie rolnym, a ponadto na rozbieżności w datach wskazujących czas zaprzestania pracy w gospodarstwie, ale skoro dokumenty te nie zostały dołączone do akt obecnie prowadzonego postępowania, ustalenia te należało pominąć.

Następnie Kolegium przywoływało uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OPS 5/2012 w której wskazano, że fakt bycia posiadaczem gospodarstwa rolnego, a nawet jego części przesądza o tym, że prowadzenie tego gospodarstwa przez jego właściciela (rolnika) jest formą aktywności zawodowej dla celów zarobkowych, a zatem w takim przypadku nie można mówić o "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Organ odwoławczy podzielając to stanowisko stwierdził, że okoliczność ta stanowiła przesłankę utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy. Zdaniem Kolegium, uchwała ta jak i orzecznictwo, w tym wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2014 r. IV SA/Po 12/14 oraz NSA z dnia 24 lipca 2014 r. I OSK 968/18 potwierdzają pogląd, że rolnik nie może ubiegać się o świadczenia pielęgnacyjne z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku, o jakim jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., przy czym dla oceny tej nie ma znaczenia fakt, czy strona rzeczywiście pracuje na roli, wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wystarczające jest ustalenie, że jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego i to gospodarstwo rolne jest źródłem jej dochodów.

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła opisaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez Skarżącą, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W oparciu o ten zarzut wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy organowi I instancji,

- zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi podniosła, że istotą wnioskowanego świadczenia jest rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która takiej opieki wymaga. W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, tymczasem Skarżąca sprawuje opiekę nad matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez nią z zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pomimo doręczenia przez Sąd pełnomocnikowi skarżącej odpisu odpowiedzi na skargę zawierającej wskazany wniosek, Strona nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, czy też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Przeprowadzona przez Sąd , w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji pod kątem powyższego kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B., którą to odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ponadto, art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

- nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

- w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W sprawie bezspornym jest, że Skarżąca, jako córka legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, należy do kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i że sprawuje opiekę nad nią. Nie budzi również wątpliwości, że skarżąca jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego i złożyła oświadczenie o zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Organy zakwestionowały prawo do świadczenia wskazując, że w przypadku współwłaścicielki gospodarstwa rolnego nie został spełniony warunek zaprzestania aktywności zawodowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Dodatkowo organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie również na negatywnej przesłance wieku osiągnięcia niepełnosprawności przez matkę strony (art. 17 ust 1b u.ś.r.).

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego odnośnie kwestii różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Słusznie Kolegium bowiem zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 jak i prawidłowo oceniło jego skutki. Wyrokiem tym TK orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu (por wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 845/20, dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

TK w ww. wyroku uznał za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie w art. 17 ust. 1b u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatrywał w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Trybunał Konstytucyjny derogując w tym zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r., a zatem od tego momentu art.17 ust. 1b u.ś.r.- jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć zastosowania. Co istotne, zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy i powstania luki prawnej. Zgodne bowiem z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części przywołanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Organ odwoławczy słusznie zatem przyjął, że data powstania niepełnosprawności u wymagającego opieki matki Skarżącej nie wpływa na zasadność przyznania przedmiotowego świadczenia, a rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odwołujące się do tej kwestii było wadliwe.

Przechodząc do oceny zasadności kolejnej z przyjętej podstawy odmowy przyznania wnioskowanego przez Skarżącą świadczenia, wskazać należy, że organy obu instancji brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską wywiodły z okoliczności, że Skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Kolegium stanęło na stanowisku, że fakt bycia posiadaczem gospodarstwa rolnego, lub jego części wyklucza w ogóle ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż w takim przypadku nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast organ I instancji dopuszczając taką możliwość stwierdził, że Skarżąca nie spełniła warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo pracy w tym gospodarstwie, a nadto nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego albo pracy w tym gospodarstwie, a podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu, żadne z tych stanowisk nie zasługuje na akceptację.

Przypomnienia wymaga, że ustawodawca art. 17b u.ś.r. wprost przewidział możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez rolników, małżonków rolników bądź domowników. Zgodnie z ust.1 tego przepisu w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Na mocy ust. 2 zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Odnosząc się do argumentacji Kolegium zwrócić należy uwagę, że art. 17b został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567), która weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r., czyniąc tym samym nieaktualny pogląd zawarty w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn.. akt I OPS 5/12, na który to powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pozostałe przywołane wyroki, choć zostały wydane po dacie 15 maja 2017 r., tym niemniej odnoszą się do stanu prawnego sprzed nowelizacji, a zatem nie mogą stanowić potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez organ. Po nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych i wprowadzeniu przepisu art. 17b ust. 1 u.ś.r. nie budzi już żadnych wątpliwości, że rolnik, jego małżonek czy domownik mają prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pod warunkiem zaprzestania prowadzenia przez niech gospodarstwa rolnego lub pracy w nim, co potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Oznacza to zatem, że Kolegium błędnie upatruje podstaw do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w okoliczności, że Skarżąca jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego. Fakt ten - w świetle art. 17b ust. 1 u.ś.r. - nie wyklucza bowiem prawa rolnika, małżonka rolnika czy domownika do takiego świadczenia, lecz obliguje do zbadania, czy spełnione zostały przesłanki warunkujące pozytywne rozpoznanie wniosku, czego organ odwoławczy nie uczynił.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że na mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. podstawową przesłanką uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w tym przepisie, jest całkowita rezygnacja z zatrudnienia lub pracy w gospodarstwie rolnym w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Uprawnia to zatem do wniosku, że między taką rezygnacją, a sprawowaniem opieki musi zachodzić związek przyczynowo - skutkowy. Rezygnacja z zatrudnienia nie oznacza jedynie faktycznego zaprzestania wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r., ale także niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. W przypadku rolnika, małżonka rolnika, domownika świadczenie przysługuje w sytuacji zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, co powinno zostać potwierdzone oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, takie oświadczenie Skarżąca złożyła. Oświadczenie to jest środkiem dowodowym w sprawie, którego prawdziwość może zostać obalona. Jest więc skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Zauważenia wymaga, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do kwestii złożonego przez Skarżącą oświadczenia. Z kolei w przypadku organu I instancji, nie sposób uznać, aby przywołane przez niego okoliczności w jakikolwiek sposób podważyły wiarygodność tego oświadczenia i dowodziły braku spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego jest stanem faktycznym,

w którym rolnik nie wykonuje pracy w gospodarstwie rolnym jak również gospodarstwem tym nie zarządza. Stąd też zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym nie może sprzeciwiać się akcentowany przez organ I instancji fakt podlegania Skarżącej - jako małżonki rolnika - ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Treść obowiązujących przepisów wyraźnie bowiem wyklucza wszelkie rozważania na temat ubezpieczenia rolników jako nie mające doniosłości prawnej (niemające znaczenia) dla przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 60/20, dostępny w Internecie).

Również dokonane przez organ I instancji zestawienie dat odnoszących się podjęcia opieki na niepełnosprawną osobą a zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego nie dowodzi niespełnienia pozytywnej przesłanki. Ja już wyżej wskazano, rezygnacja obejmuje nie tylko zaprzestanie wykonywania zatrudnienia ale także niepodejmowanie takiego działania. Ważne jest natomiast to, aby przyczyną rezygnacji z (niepodejmowania) zatrudnienia była okoliczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i żeby ten związek przyczynowy istniał również w dacie złożenia o przyznanie ww. świadczenia.

Z kolei okoliczność jakoby skarżąca wcześniej złożyła oświadczenie, że nigdy nie pracowała w gospodarstwie rolnym – na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy -nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji składającej się na akt sprawy. Dodać należy, że fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego wynikać może z istnienia szeregu okoliczności polegających na podejmowaniu różnorodnych czynności, w tym może polegać tylko na zarządzaniu, a zatem niewykonywanie pracy na roli nie wyklucza prowadzenia gospodarstwa rolnego, a tym samym i możliwości rezygnacji z tej formy aktywności.

Powyższe rozważania - w ocenie Sądu - prowadzą do wniosku, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób nieprawidłowy zinterpretowano

i zastosowano art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 17b u.ś.r.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z uwzględnieniem stanowiska Sądu, w tym pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Ponadto, organ zobowiązany będzie do wzięcia pod uwagę, że spełnienie wymogu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, wobec braku przeciwnych dowodów - potwierdza oświadczenie Skarżącej, zaś o istnieniu podstaw do przyznania świadczenia przesądza nie tyko rezygnacja z zatrudnienia (prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie), ale także niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.