Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 259/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz J. C. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2021 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyraził zgodę na zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w łącznej kwocie [...]zł udzielonych J. C. (dalej jako: "skarżący") na terenie Wielkiej Brytanii, w tym: w zakresie zaopatrzenia w wyroby medyczne na kwotę [...]zł oraz w zakresie rehabilitacji na kwotę [...]zł.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 5 lutego 2019 r. do Delegatury Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Chełmie wpłynął wniosek J. C. o zwrot kosztów leczenia na terenie Wielkiej Brytanii w okresie od [...] 2018 r. - w zakresie rehabilitacji z mioelektryczną protezą kończyny górnej (w ramach przygotowania do zastosowania protezy mioelektrycznej prawej kończyny górnej po wcześniejszej amputacji prawej kończyny górnej) oraz w dacie [...] 2019 r. – w zakresie zaopatrzenia w wyroby medyczne (protezę roboczą z końcówką roboczą kończyny górnej po wyłuszczeniu w obrębie stawu barkowego). Łączna kwota udzielonych świadczeń na terenie [...] wyniosła [...].

Decyzją z [...] 2019 r., nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w oparciu o art. 42b ust. 1 w zw. z art. 42d ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wyraził zgodę na zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w łącznej kwocie [...]zł udzielonych skarżącemu w dniu [...] 2019 r. na terenie Wielkiej Brytanii w zakresie zaopatrzenia w wyroby medyczne (proteza robocza z końcówką roboczą całej kończyny górnej). Wskazaną decyzją organ jednocześnie nie wyraził zgody na zwrot kosztów w zakresie rehabilitacji z mioelektryczną protezą kończyny górnej, udzielonej na terenie Wielkiej Brytanii w okresie [...] 2018 r.

Od powyższej decyzji skarżący pismem z 15 czerwca 2019 r wniósł odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] 2020 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...] wyraził zgodę na zwrot skarżącemu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne na kwotę [...]zł i zwrot kosztów rehabilitacji na kwotę [...]zł.

Od powyższej decyzji skarżący w dniu [...] 2020 r. wniósł odwołanie. Po rozpatrzeniu kolejnego odwołania decyzją z [...] 2020 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W związku ze zmianą przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie zmiany organu właściwego do wydawania decyzji administracyjnych, jak również trybu odwoławczego od decyzji, kolejną decyzję w sprawie wydał ponownie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia. Rozpatrując sprawę po raz kolejny, organ dokonał zmapowania świadczeń w aplikacji SO KPA WSOZ LOW NFZ i decyzją z [...] 2021 r., nr [...] wyraził zgodę na zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonej skarżącemu w Wielkiej Brytanii w łącznej kwocie [...]zł (4.600 zł zaopatrzenie ortopedyczne i [...] zł rehabilitacja).

Na powyższą decyzję skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 42a, art. 42b, art. 42c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz błędne przyjęcie za podstawę zwrotu kosztów w zakresie rehabilitacji z mioelektryczną protezą kończyny górnej, procedury medycznej nieodpowiadającej procedurze wykonanej na terenie państwa członkowskiego oraz nieprzyznanie zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej na terenie Wielkiej Brytanii w zakresie zaopatrzenia w wyroby medyczne w wysokości odpowiadającej kosztom świadczenia opieki zdrowotnej, będącej świadczeniem gwarantowanym, udzielonej na terytorium innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art.. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnie zebranym materiale dowodowym, nierozpatrzonym w sposób wyczerpujący, a w konsekwencji dokonanie dowolnej i błędnej oceny materiału dowodowego. W szczególności niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ustalenie procedury najbardziej zbliżonej do procedury rehabilitacji z mioelektryczną protezą kończyny górnej, wykonaną na terenie Wielkiej Brytanii. Błędna ocena stanu faktycznego w zakresie zwrotu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne doprowadziła w konsekwencji do zwrotu kosztów za protezę roboczą z końcówką roboczą całej kończyny górnej w wysokości nieodpowiadającej kosztom rzeczywiście poniesionym.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że art. 4 ustawy z dnia 31 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią Covid-19 ora po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 1493) wprowadził szereg zmian do ustawy o świadczeniach. Zmiany te dotyczyły m.in. organu właściwego do wydawania decyzji administracyjnych na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach, jak również trybu odwoławczego. Nowelizacja w art. 4 pkt 18 ustawy zmieniającej określa, że w art. 42b w ust. 9 wyrazy "dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu" zastępuje się wyrazami "Prezesa Funduszu". Z kolei art. 4 pkt 20 ppkt f ustawy zmieniającej stanowi, że decyzja, o której mowa w ust. 1 i 2 jest ostateczna i przysługuje od niej skarga do sądu administracyjnego.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę na przepis art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej, który stanowi, że do postępowań, o których mowa w art. 42d, art. 42f, art. 42i, art. 50ust. 18, art. 109 ust. 5 i art. 109a ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. W ocenie organu, skoro niniejsza sprawa została wszczęta na skutek wniosku skarżącego z 5 lutego 2019 r., a nowelizacja ustawy o świadczeniach weszła w życie 1 września 2020 r., to należało zastosować art. 42b ustawy o świadczeniach w brzmieniu przed nowelizacją. Co za tym idzie właściwym organem do wydania decyzji powinien być Dyrektor Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, a nie jak w przypadku skarżonej decyzji Prezes NFZ. Stronie powinno zatem przysługiwać odwołanie do Prezesa NFZ, a nie skarga do sądu administracyjnego.

W konsekwencji zdaniem organu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z powołanych przepisów wynika zatem, że sądy administracyjne badają legalność zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron postępowania oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie, sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, ze względu na wystąpienie przesłanki stwierdzenia nieważności określonej art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W myśl art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 k.p.a.).

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 k.p.a. Nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany a art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. służy do eliminowania z obrotu decyzji wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości, przy czym wada prowadząca do stwierdzenia nieważności musi tkwić w samej decyzji. W art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nie wprowadza się żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości. W związku z tym każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 października 1982 r., sygn. II SA 1119/82 (ONSA 1982, Nr 2, poz. 95), naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Chodzi tu o każdego rodzaju właściwość: rzeczową, instancyjną i funkcjonalną, a dla zaistnienia omawianej przyczyny nie ma znaczenia , czy decyzja jest w swej osnowie prawidłowa, czy też nie.

Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Unormowanie art. 19 k.p.a. nakłada na organy obowiązek kontroli swojej właściwości z urzędu. Właściwość instancyjna to zdolność prawna organu administracji publicznej do prowadzenia weryfikacji decyzji w drodze decyzji administracyjnej. Właściwość instancyjna jest przyznana organom wyższego stopnia (np. art. 127 § 2, art. 157 § 1) oraz w ograniczonym zakresie również ministrom (art. 161 § 1 k.p.a.). Zasady ustalenia właściwości instancyjnej są określone w k.p.a., jednakże z zastrzeżeniem, że pierwszeństwo przed tymi uregulowaniami mają postanowienia odrębnych ustaw co do wyznaczenia organu wyższego stopnia.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, naruszenie przy wydawaniu decyzji przez organ administracji publicznej każdego rodzaju właściwości, w tym także właściwości instancyjnej, powoduje jej nieważność (por. wyrok SN z 27 marca 2002 r., III RN 225/01 Legalis; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1377/15 Lex nr 2268847; wyrok WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2019 r., VIII SA/Wa 57/19 Lex nr 2654226; wyrok WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 634/19 Lex nr 2743485). Z zasady przestrzegania przez organ administracyjny właściwości z urzędu wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania, tj. od momentu wszczęcia postępowania do rozstrzygnięcia sprawy decyzją kończącą postępowanie (por. wyrok SN z 29 maja 1991 r., III ARN 17/91, PIP 1992, z. 3, s. 108).

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. z naruszeniem przepisów o właściwości. Naruszenie przepisów przez organ administracji publicznej dotyczyło właściwości instancyjnej.

Zaskarżona decyzja z [...] 2021 r., nr [...] została wydana przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Decyzją tą Prezes rozstrzygnął w przedmiocie wniosku skarżącego z 5 lutego 2019 r. dotyczącego zwrotu kosztów leczenia na terenie Wielkiej Brytanii.

Materialnoprawną podstawę zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, jak też procedurę dotyczącą rozpatrywania wniosków o zwrot tych kosztów, stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm., dalej jako: "ustawa o świadczeniach"). Przepisy tej ustawy są przepisami szczególnymi w stosunku do k.p.a. w zakresie organów uprawnionych do orzekania w przedmiocie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w tym także w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia w przypadku transgranicznej opieki zdrowotnej.

Zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej regulują przepisy Rozdziału 2a Świadczenia opieki zdrowotnej udzielane poza granicami kraju (art. 42a – art. 42k ustawy o świadczeniach). Na dzień wydania zaskarżonej decyzji podstawę prawną zwrotu kosztów określał art. 42a ustawy o świadczeniach. Zgodnie z powołanym unormowaniem, Fundusz finansuje koszty świadczeń opieki zdrowotnej poza granicami kraju na zasadzie zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b (art. 42a pkt 1 ustawy o świadczeniach). Świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego UE lub EOG, zwanego dalej "zwrotem kosztów" (art. 42b ust. 1 ustawy o świadczeniach).

Z kolei procedurę rozpatrywania wniosków o zwrot kosztów regulują dalsze przepisy Rozdziału 2a ustawy o świadczeniach, w tym art. 42b ust.9, art. 42d ust. 1, art. 42f ust. 1 i 7. W myśl art. 42b ust. 9 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku świadczenia, o którym mowa w ust. 1, zawartego w wykazie, o którym mowa w art. 42e ust. 1, warunkiem zwrotu kosztów jest uprzednie wydanie zgody przez Prezesa Funduszu na uzyskanie danego świadczenia opieki zdrowotnej w innym niż Rzeczypospolita Polska państwie członkowskim UE lub EOG. Uprzednia zgoda obejmuje także świadczenia opieki zdrowotnej, które nie były bezpośrednio przedmiotem tej zgody, jeżeli ich udzielenie okazało się konieczne w związku z udzielaniem świadczenia opieki zdrowotnej objętego zgodą. Zgodnie natomiast z art. 42d ust. 1 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego, zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów", Prezes Funduszu. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał również zmieniony przepis art. 42f ust. 1 ustawy o świadczeniach, stosownie do którego zgodę, o której mowa w art. 42b ust. 9, wydaje, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek świadczeniobiorcy [...], Prezes Funduszu. Ponadto zgodnie z obowiązującym ust. 7 art. 42f ustawy o świadczeniach, decyzja, o której mowa w ust. 1 i 2, jest ostateczna. Od decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Wymaga zwrócenia uwagi, że przepisy art. 42b ust. 9 i art. 42d ust. 1 i art. 42f ust. 1 i 7 ustawy o świadczeniach w cytowanym brzmieniu obowiązują od 1 września 2020 r. Z tą bowiem datą weszła w życie ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 1493, dalej jako: ustawa zmieniająca"), o czym stanowi jej art. 47. Ustawa zmieniająca w art. 4 wprowadziła szereg zmian do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Art. 4 pkt 18 ustawy zmieniającej dotyczył zmiany art. 42b ust. 9 ustawy o świadczeniach poprzez zastąpienie wyrazów "dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu" wyrazami "Prezesa Funduszu". Z kolei art. 4 pkt 19 dotyczył zmiany art. 42d ustawy o świadczeniach, którego ust. 1 otrzymał brzmienie: "1.Decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego, zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów", Prezes Funduszu". Ponadto zmieniony został art. 42f ustawy o świadczeniach, m.in. ust. 1 i 7, w zakresie dotyczącym organu właściwego do wyrażenia zgody na zwrot kosztów w drodze decyzji administracyjnej (na Prezesa Funduszu), jak również trybu odwoławczego przyznając decyzji, o której mowa w art. 42f ust. 1 ustawy o świadczeniach walor ostateczności, a stronie prawo wniesienia skargi na taką decyzję do sądu administracyjnego.

W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że od 1 września 2020 r. na skutek zmiany przepisów ustawy o świadczeniach wprowadzonych ustawą zmieniającą, organem właściwym do rozpoznania wniosku o zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, wyrażenia zgody na zwrot kosztów i wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu kosztów jest Prezes Funduszu.

Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja została wydana przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] 2021 r., a więc w dacie obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach. Nie można jednak uznać, że w przedmiotowej sprawie Prezes Funduszu był organem właściwym do wydania tej decyzji. Organ pominął bowiem całkowicie przepis art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej, który stanowi, że do postępowań, o których mowa w art. 42d, art. 42f, art. 42i, art. 50 ust. 18, art. 109 ust. 5 i art. 109a ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepis art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej jest więc przepisem przejściowym normującym postępowanie w sprawach świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej.

W przedmiotowej sprawie postępowanie w sprawie zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z 5 lutego 2019 r. i do dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów nie zostało prawomocnie zakończone. Tym samym organ powinien powołać się na art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej i zastosować do załatwienia wniosku skarżącego o zwrot kosztów przepisy dotychczasowe. Zastosowanie przepisów dotychczasowych powinno dotyczyć także organu powołanego do rozpatrzenia i załatwienia wniosku o zwrot kosztów.

Z art. 42b ust. 9 ustawy o świadczeniach w brzmieniu przed nowelizacją wynikało, że warunkiem zwrotu kosztów jest uprzednia zgoda dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Natomiast z art. 42 d ust. 1 ustawy o świadczeniach przed nowelizacją wynikało, że decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje dyrektor oddziału Wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei unormowanie art. 42f ust. 1 ustawy o świadczeniach przed nowelizacją wskazywało, że zgodę, o której mowa w art. 42b ust. 9 wydaje w drodze decyzji administracyjnej na wniosek świadczeniobiorcy [...] dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Od decyzji odmawiającej zgody przysługiwało odwołanie do Prezesa Funduszu (art. 42f ust. 7 ustawy o świadczeniach w brzmieniu przed nowelizacją).

W świetle wskazanych przepisów i ustalonego stanu faktycznego sprawy organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 5 lutego 2019 r. o zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, wyrażenia zgody na zwrot kosztów i wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu kosztów był dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu, a nie Prezes Funduszu. Przepisy dotychczasowe wskazywały wyraźnie, że postępowanie w sprawie zwrotu kosztów jest dwuinstancyjne i od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu przysługiwało odwołanie do Prezesa Funduszu.

W ocenie sądu wynikający z art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej nakaz stosowania przepisów dotychczasowych do postępowań, o których mowa m.in. w art. 42d i art. 42f ustawy o świadczeniach jest wyraźny i nie budzi wątpliwości. Jak to zostało podniesione na wstępie rozważań Sądu, organy administracji są zobowiązane z urzędu do przestrzegania swojej właściwości i to w każdym stadium postępowania, gdyż przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący (art. 19 k.p.a.). Organ niewłaściwy nie dysponuje bowiem zdolnością prawną do prowadzenia postępowania i podjęcia aktu jurysdykcyjnego rozstrzygającego o prawach i obowiązkach stron. Zatem pominięcie przez organ art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej i zastosowanie znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach poprzez wydanie decyzji przez organ niewłaściwy nastąpiło z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja z [...] 2021 r. jako wydana przez organ niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku o zwrot kosztów jest więc obarczona kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zostało bowiem naruszone prawo strony do rozpatrzenia wniosku przez organ właściwy, a w konsekwencji prawo strony do właściwej kontroli instancyjnej.

Ustalenie, że zaskarżona decyzja jest dotknięta naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje Sąd do stwierdzenia jej nieważności. W związku z powyższym niecelowe jest odnoszenie się do zarzutów skargi, gdyż na tym etapie ocena zarzutów skargi jest przedwczesna.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) zaliczając do tych kosztów kwotę wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego oraz kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Z tych powodów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.