Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 307/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 16, art. 7 pkt 2, 4, art. 25, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 23 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 25 oraz art. 3 pkt 16, art. 5 ust. 1 i 4b, art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.) – powoływanej także jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]., nr [...], orzekającą o uznaniu za nienależnie pobrane przez A. Ś. następujących świadczeń:

- zasiłku rodzinny na dziecko M. Ś. za okres od 1 stycznia 2014r. do 30 kwietnia 2014r. i od 1 lipca 2014r. do 31 października 2014r.;

- zasiłku rodzinnego na dziecko P. K. za okres od 1 stycznia 2014r. do 28 lutego 2014r.;

- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na M. Ś. za miesiąc wrzesień 2014r.;

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy i wskazało, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. przyznał A. Ś. świadczenia rodzinne:

- zasiłek rodzinny na dziecko M. Ś. w kwocie 106,00zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2013r. do dnia 31 grudnia 2014r.;

- zasiłek rodzinny na dziecko P. K. w kwocie 115,00zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2013r. do dnia 28 lutego 2014r.;

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. Ś. w kwocie 100,00zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2014r.

Składając wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego na następny okres zasiłkowy 2014/2015 A. Ś. złożyła oświadczenie, iż jej córka P. K. urodziła w dniu 23 grudnia 2013r. dziecko i dziecko to przebywa z ojcem (oświadczenie z dnia 20 października 2014r. potwierdzone postanowieniami Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 8 lipca 2014r., sygn. akt III Nsm 67/14 i sygn. akt III Nsm 68/14.). Ponadto do wniosku A. Ś. załączyła dokumenty niezbędne do określenia sytuacji dochodowej rodziny, a wśród nich dokumenty z których wynika, iż sytuacja zawodowa wnioskodawczyni w 2014r. zmieniała się i w jej przypadku miała miejsce zarówno utrata jak i uzyskanie dochodu związane z utratą i uzyskaniem nowego zatrudnienia.

Powziąwszy powyższą wiedzę organ I instancji stwierdził, iż w sytuacji A.Ś. zaistniały zmiany mające wpływ na ustalone prawo do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym trwającym do 31 października 2014r., mianowicie wraz z urodzeniem dziecka P. K. została wyłączona z kręgu osób, na którą może być przyznany zasiłek rodzinny i nie mogła być zaliczana do członków rodziny, a także nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej związanej ze zmianą zatrudnienia A. Ś.. Organ ten ustalił, iż A. Ś., przy liczbie osób 3 uzyskała dochód na osobę w rodzinie w wysokości 729,60 zł (miesięczny dochód 2.188,81 zł ). Zatem przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych. Sytuacja ta trwała do 30 kwietnia 2014r., kiedy to nastąpiła utrata zatrudnienia, a w związku z czym także utrata dochodu. Jednocześnie od dnia 6 maja 2014r. A. Ś. podjęła zatrudnienie i - po uwzględnieniu dochodu uzyskanego - od czerwca 2014r. uzyskała ona dochód na osobę w rodzinie w wysokości 692,00 zł - dochód przekraczający kryterium dochodowe. Powyższe stanowiło podstawę do uznania o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych.

Kolegium podkreśliło w pierwszej kolejności, że organ I instancji nie mógł zmienić własnej decyzji na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem skoro okres, na jaki przyznane zostało świadczenie rodzinne, upłynął w dniu 31 października 2014r., nie można było tego uczynić z mocą wsteczną. Dlatego też organ I instancji, wspomnianą na wstępie decyzją, prawidłowo orzekł o nienależnie pobranym świadczeniu w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci M. Ś. i P. K..

Następnie organ II instancji powołał się na treść art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, 2 pkt 1 i 8 u.ś.r. i wyjaśnił, że ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczeń rodzinnych oraz zasady ich wypłaty. Ponadto przywołał definicją legalną rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 u.ś.r., zgodnie z którą do członków rodziny nie zalicza się m.in. pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W ocenie Kolegium wolą ustawodawcy było wykluczenie pełnoletniej osoby posiadającej własne dziecko z członków rodziny jak i z kręgu osób uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Powyższe wywieść można również z art. 7 pkt 4 u.ś.r., który stanowi, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko. Wypracowane orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie stwierdza, że zasiłek rodzinny na pełnoletnie dziecko nie przysługuje od momentu urodzenia się dziecka pełnoletniego dziecka i to niezależnie od tego, czy osobie takiej (pełnoletniemu dziecku świadczeniobiorcy) przyznano zasiłek rodzinny na własne dziecko. Powyższa okoliczność w świetle art. 25 ust. 1 u.ś.r. rodzi zatem po stronie świadczeniobiorcy obowiązek powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o urodzeniu się własnego dziecka pełnoletniego dziecka, na które przyznany jest zasiłek rodzinny i dodatki do tegoż zasiłku, albowiem każdorazowo zachodzi w takiej sytuacji zmiana liczby członków rodziny i może mieć miejsce zmiana sytuacji dochodowej rodziny.

Kolegium podniosło, że bezspornie w niniejszej sprawie P. K. była osobą pełnoletnią, gdy w dniu 23 grudnia 2013r. urodziła własne dziecko – N. R.. Fakt urodzenia przez P. K. dziecka powoduje, iż od momentu urodzenia tego dziecka (tj. od dnia 23 grudnia 2013r.) nie może ona być wliczana w skład rodziny A. Ś., a w konsekwencji od tego momentu nie przysługuje na nią już świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego. Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia dla sprawy jest fakt, iż w okresie późniejszym P. K. została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad własnym dzieckiem i że dziecko to zamieszkuje z ojcem. Okoliczność zaistnienia zmiany w liczbie członków rodziny dała podstawy do ponownego przeliczenia dochodu na osobę w rodzinie i to uczynił organ I instancji ustalając, iż posiadanym dochodem na osobę w rodzinie w wysokości 729,60 zł, co oznacza, że A. Ś. przekroczyła kryterium dochodowego uprawniające do zasiłku rodzinnego.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty, która od dnia 1 listopada 2012r.do 31 października 2014r. wynosiła 539 zł. Regułą jest, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych - dochód rodziny ustalany jest na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Jednakże ustawodawca przewidział możliwość swoistego "urealnienia" dochodów stron, wprowadzając instytucje "utraty dochodu" (m.in. spowodowana utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych) i "uzyskania dochodu" (m.in. spowodowana uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło). Ustawa o świadczeniach rodzinnych ściśle definiuje te pojęcia, wymienia enumeratywnie przypadki, w których możliwe jest ich zastosowanie, a także wskazuje tryb postępowania w takich sytuacjach. Przytaczając treść art. 5 ust. 4, ust. 4a i ust. 4b, art. 24 ust. 6 i ust. 7 u.ś.r. organ II instancji wskazał, że fakt utraty zatrudnienia przez A. Ś. z dniem 30 kwietnia 2014r. dał podstawy do ponownej weryfikacji dochodu i ustalenia, iż w okresie od dnia 1 maja 2014r. wnioskodawczyni spełniała kryterium dochodowe do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego. Jednakże w jej przypadku nastąpiło też uzyskanie dochodu w związku z podjęciem pracy od dnia 6 maja 2014r. i dokonanie ponownej weryfikacji dochodu - zgodnie z art. 5 ust. 4b u.ś.r. przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego za miesiąc czerwiec 2014r. w wysokości 1.237,20zł. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych A. Ś. w miesiącu czerwcu 2014r. uzyskała dochód na osobę w rodzinie w wysokości 692,00zł, czym ponownie przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych, co oznacza, natomiast, że świadczenia w okresie od dnia 1 lipca 2014r. do 31 października 2014r. na dziecko M. Ś. również jej się nie należały.

Zdaniem Kolegium A. Ś. składając wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego i wnioskowanych dodatków w jasny i czytelny sposób została pouczona o konieczności zgłaszania wszelkich zmian mogących mieć wpływ na to prawo, w tym o spoczywającym na niej obowiązku powiadomienia organu przyznającego świadczenia rodzinne o zmianie w składzie członków rodziny (o czym świadczą podpis złożony pod wnioskiem jak i pouczenie decyzji z dnia [...], nr [...], ustalającej prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci P. K. i M. Ś. w okresie zasiłkowym 2013/2014). Jednak A. Ś. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku. Tym samym świadczenia rodzinne wypłacone A. Ś. na rzecz P. K. za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do 28 lutego 2014r. jak i na rzecz M. Ś. za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do 30 kwietnia 2014r. oraz od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 31 lipca 2014r., zgodnie z normą zawartą w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i jako takie będą podlegały zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty, co zostanie rozstrzygnięte odrębną decyzją.

Kolegium poinformowało na koniec, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wniosek należy złożyć w organie, który wydał decyzję.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A. Ś., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie - art. 9 K.p.a., art. 409 K.c., a także niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 23 grudnia 2013 roku córka skarżącej P. K. urodziła małoletniego syna. Bezpośrednio po urodzeniu dziecka P. K. pozostawiła syna w Instytucie A w Ł. z zamiarem oddania chłopca do adopcji. Na mocy skierowania Nr [...] z dnia [...] małoletni został przyjęty do Domu Dziecka dla Małych Dzieci w Ł. przy ulicy B 3/5. Tym samym małoletni nigdy nie znajdował się pod bezpośrednią opieką córki skarżącej. Wraz z końcem stycznia 2014 roku skarżąca udała się osobiście do Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P., Wydziału Świadczeń Rodzinnych i osobiście ustnie poinformowała pracownika o zaistniałej sytuacji i decyzji córki dotyczącej zrzeczenia się przez nią praw do syna. Następnie w wyniku uzyskanych od pracownika w Wydziale Świadczeń Rodzinnych informacji, pouczeń i otrzymanego podczas tej ustnej rozmowy formularza, skarżąca w dniu 7 lutego 2014 roku złożyła wniosek o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka swojej córki. Na mocy decyzji z dnia [...] Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. w sprawie [...] przyznało córce skarżącej jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka. Tym samym Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. zostało więc poinformowane o fakcie urodzenia dziecka przez córkę skarżącej ustnie już z końcem stycznia 2014 roku, a następnie pisemnie w dniu 7 lutego 2014 roku.

Skarżąca podniosła, że zarówno z pouczenia, które przeczytała skarżąca składając podpis pod wnioskiem o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, jak też i z pouczenia decyzji z dnia [...] w sprawie [...] nie wynikało, aby skarżąca była obowiązana do powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianie w liczbie członków rodziny w jakiejś konkretnej szczególnej formie. Skarżąca, jako osoba nie znająca biegle przepisów prawa była więc przekonana, iż zgłaszając ustnie w Wydziale Świadczeń Rodzinnych z końcem stycznia 2014 roku, iż jej córka P. K. urodziła dziecko, dopełniła ciążącego na niej obowiązku wynikającego miedzy innymi z punktu 2 pouczenia decyzji z dnia [...] w sprawie [...]. Nadto dalsze działania Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P w postaci przyjęcia w dniu 7 lutego 2014 roku wniosku o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka córki skarżącej oraz decyzji z dnia [...], w której Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. przyznało córce skarżącej jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka jedynie upewniły skarżącą w tej kwestii.

Skarżąca wyjaśniła, że skoro Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. zostało poinformowane o fakcie urodzenia dziecka przez córkę skarżącej i akceptując ten stan rzeczy przyznało kolejne świadczenia, jak też i nie podjęło żadnych działań mających na celu zweryfikowanie bieżącego prawa do uzyskiwania przyznanych w okresie wcześniejszym świadczeń, a małoletni syn córki skarżącej na mocy decyzji Sądu nie pozostawał pod jej opieką, to dla skarżącej jako osoby nie posiadającej fachowej wiedzy prawniczej było sprawą oczywistą i nie podlegającą żadnej wątpliwości, iż nadal przysługuje jej prawo do pobieranych świadczeń.

Skarżąca podkreśliła również, że pieniądze uzyskane z tytułu świadczeń rodzinnych były przeznaczone na potrzeby związane z wychowaniem i utrzymaniem córek i zostały całkowicie zużyte w okresie bezpośrednio po ich otrzymaniu, a więc nim jeszcze skarżąca dowiedziała się o obowiązku ich zwrotu. Skutkiem tego jest wygaśniecie zobowiązania na podstawie art. 409 K.c.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, iż orzekało w sprawie na podstawie przekazanych przez organ I instancji akt sprawy i rozstrzygając sprawę nieznana była organowi II instancji okoliczność, iż organ I instancji już pod koniec stycznia 2014r., a na pewno w dniu 7 lutego 2014r. został powiadomiony o fakcie urodzenia przez P. K. dziecka i posiadając tę wiedzę nie zweryfikował uprawnień A. Ś. do zasiłku rodzinnego. W ocenie Kolegium okoliczność ta mogłaby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 30 kwietnia 2014r.

Kolegium podtrzymało jednak stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że niedopełnienie przez A. Ś. obowiązku poinformowania o uzyskaniu dochodu w związku z podjęciem zatrudnienia od dnia 6 maja 2014r. (umowa o pracę zawarta na czas określony do dnia 31 maja 2015r.), ponowne przeliczenie dochodu i przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania zasiłku rodzinnego od dnia 1 lipca 2014r. doprowadziło do wypłaty świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, co w pełni wypełnia definicję świadczenia nienależnie pobranego określoną w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015r. skarżąca oświadczyła, że w 2013r. i 2014r. córka P. K. jeszcze się uczyła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., nr 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a".

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 25 ust. 1 u.ś.r. w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Natomiast świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania uważa się za nienależnie pobrane – art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Z powyższego wynika, że okolicznością uzasadniającą uznanie świadczeń za nienależnie pobrane będzie niepowiadomienie organu m.in. o przekroczeniu kryterium dochodowego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574,00 zł. Za dochód rodziny uważa sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.), z kolei dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b – art. 3 pkt 2a u.ś.r.

Należy wyjaśnić, że rodzinę na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią następujący jej członkowie: rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia (...) Do członków rodziny nie zalicza się natomiast dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (art. 3 pkt 16 u.ś.r.).

Spór sprowadza się do interpretacji przywołanej definicji członków rodziny, zwłaszcza dziecka posiadającego dziecko. Rozstrzygające jest, czy sam fakt urodzenia dziecka przez pełnoletnią córkę skarżącej stanowił już wystarczającą podstawę do wykluczenia tejże córki skarżącej z kręgu osób należących do rodziny skarżącej. Od tego zależy bowiem kluczowa kwestia zachowania kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Natomiast kwestia związana z utratą i uzyskaniem dochodu przez skarżącą, jest w tej sytuacji rzeczą wtórną.

W ocenie sądu należy utożsamić "posiadanie dziecka" ze sprawowaniem faktycznej opieki. Jeżeli bowiem matka zaraz po porodzie deklaruje, że chce oddać dziecko do adopcji i od urodzenia nie ma z dzieckiem żadnego kontaktu, to nie można powiedzieć, że "posiada ona dziecko".

Materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że pieczę nad dzieckiem pełnoletniej córki skarżącej sprawował najpierw szpital, a potem Dom Dziecka dla Małych Dzieci przy ulicy B 3/5 w Ł.. Córka skarżącej nie odebrała dziecka ze szpitala. Wynika to jednoznacznie z załączonej do skargi kserokopii skierowania dziecka do tej placówki z dnia [...], nr [...], wydanego w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Łodzi dla Łodzi-Widzewa z dnia 23 grudnia 2013r., sygn. akt VI Nsm 925/13.Te okoliczności definitywnie przesądzają o tym, że pełnoletnia córka skarżącej nigdy nie sprawowała faktycznej opieki nad urodzonym w dniu 23 grudnia 2013r. dzieckiem, a co za tym idzie nigdy nie "posiadała" dziecka. Poza tym wskazać należy, że sąd rodzinny ostatecznie pozbawił córkę skarżącej władzy rodzicielskiej do dziecka i ustalił miejsce jego pobytu przy ojcu – postanowienia z dnia 8 lipca 2014r., sygn. akt III Nsm 67/14 i III Nsm 68/14.

Należy też zwrócić uwagę na treść art. 7 pkt 2 i 4 u.ś.r. Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko (pkt 4). Trafnie wprawdzie Kolegium podkreśla, że nie ma znaczenia kwestia przyznania świadczenia, a jedynie uprawnienia do niego. Należy jednak zwrócić uwagę, że P. K. nie była osobą uprawnioną do zasiłku na własne dziecko, bowiem przebywało ono w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, to zaś wyklucza P. z grona osób uprawnionych do zasiłku na własne dziecko (pkt 2 art. 7 u.ś.r.). Organowi umknęło, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, tymczasem dziecko pełnoletniej córki skarżącej nigdy nie było na jej utrzymaniu (art. 4 ust. 1 u.ś.r.)

Powyższe prowadzi do wniosku, że P. K. wprawdzie urodziła dziecko, ale nigdy go nie posiadała w takim znaczeniu, jak to ujmuje ustawa świadczeniach rodzinnych. Konsekwentnie zatem fakt urodzenia dziecka przez P. K. nie wykluczał jej z grona członków rodziny skarżącej A. Ś. w ujęciu art. 3 pkt 16 u.ś.r. , zatem nie było podstaw do pominięcia jej przy ustalaniu dochodu na członka rodziny przez cały czas pobierania przez skarżącą świadczeń. To z kolei prowadzi do stwierdzenia, że organy błędnie obliczyły wysokość dochodu a jest to okoliczność, która mowa wpłynęła na ustalenie przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie. Niezasadnie tym samym zarzucono skarżącej niepowiadomienie organu o urodzeniu dziecka przez córkę P.. Przypomnieć bowiem należy, że świadczeniobiorca ma obowiązek zgłaszać organowi pomocowemu wszelkie zmiany w sytuacji rodzinnej mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (art. 25 ust. 1 u.ś.r.). A contrario, jeżeli zachodzą okoliczności niemające wpływu na prawo do świadczeń rodzinnych, to nie ma obowiązku ich zgłaszania. Na marginesie wskazać trzeba, iż organ nie podjął stosownych działań w sprawie nienależnie pobranych świadczeń w toku okresu świadczeniowego, choć otrzymał wniosek o wypłatę świadczenia z tytułu urodzenia dziecka {(niezależnie od zasadności tego wniosku w określonym stanie faktycznym). Trafnie podnosi skarżąca, że nie można jej zarzucić skutecznie niepowiadomienia o zmianie członków rodziny, skoro w końcu stycznia 2014r. powiadomiła Centrum Świadczeń o urodzeniu wnuka i organ rozpoznawał wniosek o jednorazowe świadczenie w lutym 2014. Takie zachowanie organu stanowi naruszenie zasady budowania zaufania do organów administracji.

Z tych wszystkich przyczyn sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni powyższe wskazania, dokona prawidłowego ustalenia liczby członków rodziny skarżącej i wyliczenia dochodu, przyjmując zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wykładni przepisów art. 3 pkt 16, art. 7 pkt 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

B.A.