Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 462/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  8, 15, 77 par. 1, 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym badaniu sprawy przez organ II instancji, który powinien wyczerpująco ustosunkować się do zgłoszonych przez stronę zarzutów i to tym bardziej, gdy podważają one główne przesłanki orzeczenia. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa) dotyczy tak postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i odwoławczego i wymaga wydania rozstrzygnięcia, którego motywy, przedstawione w uzasadnieniu, będą czytelne dla strony, w szczególności w zakresie powodów, dla których organ nie podzielił jej stanowiska i nie przeprowadził określonych dowodów. Wymóg ten wynika expressis verbis z art. 107 § 1 i 3 Kpa.

TEZY

Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym badaniu sprawy przez organ II instancji, który powinien wyczerpująco ustosunkować się do zgłoszonych przez stronę zarzutów i to tym bardziej, gdy podważają one główne przesłanki orzeczenia. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa) dotyczy tak postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i odwoławczego i wymaga wydania rozstrzygnięcia, którego motywy, przedstawione w uzasadnieniu, będą czytelne dla strony, w szczególności w zakresie powodów, dla których organ nie podzielił jej stanowiska i nie przeprowadził określonych dowodów. Wymóg ten wynika expressis verbis z art. 107 § 1 i 3 Kpa.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. K., G. K., Cz. K., J. K., M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w W. M. z dnia [...].03.2007 roku Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatowego w W. M., odmawiająca na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, uznania za wspólnotę gruntową nieruchomości położonych we wsi K. gm. K. B. oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...] o pow. 0,09 ha.

Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania z wniosku Sądu Rejonowego w W. M. oraz pana J. K., W. T. oraz K. K. na podstawie dokumentów znajdujących się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym ustalił następujące okoliczności:

Pomiar stanu posiadania gruntów we wsi K. wykonany został w 1956 r. przez mierniczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Z.U.R. w W. H. L. W oparciu o wyniki pomiaru sporządzona została mapa w skali 1:5000 przy czym dla części obszaru zabudowanego (siedliska) wykonano mapę w skali 1:2000. Wyniki dochodzenia w sprawie ustalenia stanu posiadania przedstawiono w formie tabelarycznej, gdzie obok numeru gospodarstwa i nazwiska właściciela podano ilość działek, które posiada oraz nazwisko użytkownika. Pod pozycją nr 29 (na końcu listy) w kolumnie właściciel wpisano - "grunty wspólne staw las". Miejsce na wpisanie ilości działek nie zostało wypełnione. Numery działek przypisane poszczególnym właścicielom i użytkownikom zawiera lista gospodarstw wsi, na której to liście pod poz. 20 wpisane zostały działki [...] (obecnie dz. Nr [...]) i [...] a jako właściciel wpisano: "wspólnoty".

W dalszej części decyzji organ wskazał, iż w 1959 roku mapa klasyfikacyjna została uzupełniona o rozbicie klas gruntów III i IV na VIa i IIIb oraz IVa i IVb, a następnie obliczone zostały powierzchnie użytków i klas gruntów. Ogłoszenia stanu posiadania dokonano [...] lutego 1959r., gdzie w stosunku do w/w działek nr [...] wpisano, że użytkują gospodarze od 1 do 19. Rejestr gruntów sporządzony został w 1961r., gdzie w pozycji rejestrowej nr 1 wpisane zostały trzy działki nr [...], a osobę władającą gruntem wpisano jako: "Wspólnota wsi K.". Numerem [...] oznaczono działkę o pow. 0,09 ha (Ps IV - 0,06 ha i N - 0,03 ha). Numerem [...] o pow. 0,44 ha oznaczono działkę będącą wodopojem wiejskim (Ps IV- 0,21 ha, N- 0,23 ha), natomiast numerem [...] działkę leśną o pow. 14,66 ha (Ls IV-14,51 ha, PsIV-0,15ha). W 1965 działka nr [...] była przedmiotem rozgraniczenia. W dokumentacji rozgraniczeniowej działka ta nazywana jest różnie: jako ogół wsi K. (wodopój, grunty współwłasności wiejskiej - wodopój, wspólnoty wiejskiej, wspólnym wodopojem). Rozgraniczenie zakończyło się podpisaniem aktu ugody. Powierzchnia działki nr [...] uległa zmianie na pow. 0,24 ha.

Ponadto organ I instancji podniósł, iż w 1967r. ówczesne Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w W. M. przeprowadziło badanie pochodzenia wspólnoty leśnej (działka nr [...]). Ustalono wówczas, że działka lasu zapisana obecnie w rejestrach wsi K. nie jest wspólnotą leśną, natomiast jest to cały szereg działek drobnoszlacheckich, które zostały wyłączone przy scaleniu gruntów. Podkłady scaleniowe z 1914 roku podczas działań wojennych zaginęły. Dalej z treści protokołu wynika, że granice działek zostały okazane przez użytkowników lecz z niewiadomych przyczyn geodeta nie zrysował samodzielnych działek leśnych. Obecni wówczas na zebraniu posiadacze działek oświadczyli, że w każdym wypadku granice owych działek okazać mogą i każdy z nich korzysta ze swego kawałka ziemi.

Pomiar granic zewnętrznych działki nr [...] pokazany został na dwóch szkicach polowych z 1959 roku. Na tychże szkicach, jak również na innych na poszczególnych działkach wpisywano ich właścicieli, bądź użytkowników. Na pierwszym z wymienionych szkiców cały obszar gruntu obejmujący w/w działkę nr [...] oraz siedlisko wpisano na: "Sp. K. K.". Na drugim ze szkiców pokazano pomiar drogi i granic siedlisk. Siedlisko po K. K. podzielono na trzy części: od strony południowej dla K. T., część środkowa dla K. S. i część północna dla K. A. Pokazano, ze na działce nr [...] znajduje się krzyż oraz odręcznie w sposób schematyczny (bez miar) wykreślono nieużytek. Na żadnym z wyżej wymienionych szkiców nie ma informacji, że jest to ogół bądź wspólnota wsi, pomimo że np. napis taki jest na działce nr [...] (obecnie oznaczonej nr [...]) gdzie obok użytku łąka wpisano "wspólnota".

Organ dodatkowo podkreślił, iż w innych dokumentach z zakresu ewidencji gruntów znajdujących się w zasobie geodezyjnym znajdują się wzmianki odnośnie działki nr [...]. Ponadto podczas pomiaru w 1994r. do założenia mapy zasadniczej w skali 1:1000 z uwagi na to, że na mapie ewidencyjnej wykreślone były działki nr [...] pomierzone zostały w terenie granice użytkowania.

Po przeprowadzeniu w dniu [...] stycznia 2007 roku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej organ I instancji ustalił, że o własność działki nr [...] toczy się spór pomiędzy Panem T. K. a mieszkańcami wsi K. Organ przy tym przytoczył stanowisko zajmowane przez pana T. K. oraz innych mieszkańców wsi.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, w tym oświadczenia pana T. K. oraz innych uczestników postępowania organ wskazał, iż w rejestrze gruntów wsi K. w pozycji rejestrowej nr 1 jako władającego pod nazwą "wspólnota wsi K." wpisane zostały trzy działki:

1. działka nr [...] będąca szachownicą leśną o nie pomierzonym stanie posiadania, gdzie oprócz mieszkańców wsi K. swoje grunty posiadali również rolnicy z innych wsi: S. Sz., K., M., S. G. (wg protokołu dochodzenia wspólnoty leśnej z 1967r.),

2. działka nr [...] (obecnie dz. nr [...]) będąca wodopojem wiejskim (nikt dotychczas z mieszkańców wsi nie rościł do niej prawa własności),

3. sporna działka nr [...] o pow. 0,09 ha, o której część obecnie toczy się sprawa o zasiedzenie.

Organ przy tym podkreślił, iż plany scaleniowe wsi K. nie zachowały się, zarówno u mieszkańców wsi, w zasobie geodezyjnym jak również w archiwum państwowym. Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w art. 1 określa natomiast jakie nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne podlegają zagospodarowaniu w jej trybie. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że na podstawie samego zapisu w operacie ewidencji gruntów "wspólnota wsi K." nie można uznać jej za wspólnotę gruntową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, bowiem zapis w operacie ewidencji gruntów nie rozstrzyga o własności nieruchomości.

Po wniesieniu odwołań przez T. K., W. T., K. K. i 27 mieszkańców wsi K.: tj. K. M., T. W., K. T., Z. Cz., P. A., K. M., K. M., K. S., S. S., S. N., G. T., G. M., K. J., K. G., K. Cz., K. J., G. H., S. R., T. H., T. I., T. J., T. G., T. A., K. K., K. A., K. Cz., K. K. od decyzji Starosty W. z dnia [...] marca 2007 roku Nr [...] odmawiającej uznania za wspólnotę gruntową nieruchomości położonej we wsi K. gm. K. B. oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. 0.09 ha, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium przytoczyło część ustaleń organu I instancji, a ponadto wskazało, iż na uwagę zasługuje fakt, że w przedstawionych dokumentach /wykazach, rejestrach/ pod pozycją "wspólnoty" występują trzy działki: nr [...]. Należy domniemywać, że zostały one wydzielone w jednym postępowaniu, a jak zeznali do protokołu mieszkańcy wsi podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w dniu [...] stycznia 2007 roku - przy scaleniu gruntów jako ogół wsi. Niezrozumiałym jest więc uznanie przez rolników, że działka nr [...] nie jest wspólnotą leśną, a żądanie uznania za wspólnotę działki nr [...] i całkowite pominięcie potrzeby ustalenia stanu prawnego działki nr [...] /aktualnie nr [...]/. Działki te zapisane są w ewidencji gruntów na wspólnotę wsi K. jako posiadacza samoistnego. W związku z powyższym organ podniósł, iż ze sprawy wynika ewidentny spór o działkę nr [...] pomiędzy T. K. a mieszkańcami wsi K.. Opisane wyżej zapisy zawarte w dokumentach archiwalnych nie pozwalają, by działkę nr [...] można było uznać za wspólnotę gruntową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów zawartych w odwołaniach Kolegium wskazało, iż zgromadzone przez organ pierwszej instancji dokumenty dowodowe zostały ocenione obiektywnie, a organ przedstawił wszystkie zapisy znajdujące się w istniejących materiałach archiwalnych, wykazując ich niejednoznaczność. Na tej podstawie organ podniósł, iż zapis w ewidencji gruntów: "posiadacz samoistny - wspólnota wsi K." nie rozstrzyga kwestii własnościowych co do tych nieruchomości oraz nie jest podstawą do uznania, że te nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową w świetle przepisów cytowanej ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Podnoszone zaś przez odwołujących się sprawy istnienia w przeszłości na działce nr [...] kuźni oraz sprawdzenia czy działka ta została ujęta w akcie notarialnym przekazywania gospodarstwa następcy przez T. K. - nie mają istotnego znaczenia przy ustalaniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową.

Dodatkowo organ wskazał, iż nie zasadny jest zarzut "nie odtworzenia zagubionej przez organy administracyjne dokumentacji..." w sytuacji gdy organ występował do Archiwum Państwowego w B. oraz Oddziału Terenowego w Ł. z zapytaniem o archiwalne akta wsi K. /mapy, rejestry, akta scaleniowe itp./ i w odpowiedzi otrzymał informację, że Archiwum w swoim zasobie nie przechowuje map, rejestrów i akt scaleniowych wsi K. gm. K. B. Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych /Dz.U. Nr 28, poz.169 ze zm./ organ stwierdził, iż orzekając o wspólnocie można oprzeć się na dokumentach prawnych uwzględniających stan jaki istniał w chwili powstania wspólnoty. Dlatego też organ pierwszej instancji nie miał obowiązku ani potrzeby przeprowadzenia "oględzin spornego miejsca".

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skutecznie wnieśli J. K., G. K., Cz. K., J. K. i M. K. zarzucając organowi nieprawidłową ocenę istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego poprzez uznanie istnienia przesłanek uzasadniających utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy.

W szczególności zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

– art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) poprzez nieuznanie przedmiotowej nieruchomości za wspólnotę gruntową, pomimo że w dacie wejścia w życie tej ustawy nieruchomość ta pozostawała we wspólnym posiadaniu osób uprawnionych;

– art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. . Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) poprzez nieustalenie kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień [...] lipca 1963 r., a tym samym pozbawienie niektórych osób możliwości wzięcia udziału w postępowaniu;

– art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) poprzez ostateczne zamknięcie postępowania administracyjnego i nierozstrzygnięcie istoty sprawy (skoro przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem wspólnego użytkowania to czy jest wspólnota gruntowa czy mienie gromadzkie);

2. naruszenie prawa procesowego, tj.:

– obrazę treści art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co wyraziło się utrzymaniem zaskarżonej decyzji w całości w sytuacji braku wyjaśnienia istoty sprawy tj. jaki charakter prawny posiada przedmiotowa nieruchomość i niespełnienia przesłanek do ostatecznego zakończenia sprawy;

– obrazę art. 7 kpa konstytuującego zasadę dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej w toku prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym również odwoławczego, co przejawiać się powinno działaniem każdego organu zmierzającym do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy;

– obrazę art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów poprzez uchylenie się przez właściwy organ od ostatecznego uregulowania stanu prawnego nieruchomości, a równocześnie zamknięcie drogi postępowania przed sądem powszechnym i oparcie decyzji tylko na twierdzeniach T. K., pomimo że pozostałe dowody podważają ich wiarygodność;

– naruszenie art. 107 kpa poprzez brak prawidłowego uzasadnienia decyzji tj. brak uzasadnienia faktycznego i prawnego; decyzja organu odwoławczego sprowadza się do podzielenia stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, które to uzasadnienie nie spełnia wymogów ustawowych.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o:

– uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty W. Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Starostę W.;

– zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego przed WSA w B.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Dodatkowo Kolegium podniosło, opierając się w tej mierze na art. 1 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.), iż działka nr [...] wydzielona została w wyniku scalania gruntów w 1914 roku, a zatem wskazane przepisy nie mają w tym wypadku zastosowania. Natomiast fakt negatywnego dla skarżących orzeczenia nie świadczy jeszcze o "nie rozstrzygnięciu istoty sprawy". Ponieważ zaś organ odmówił uznania za wspólnotę gruntową działki nr [...], nie było więc podstaw do ustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego Kolegium wskazało, iż zaskarżona decyzja w swoim uzasadnieniu zawiera szczegółowe "wyjaśnienia istoty sprawy" poprzez przedstawienie różnych zapisów w poszczególnych dokumentach archiwalnych, zarówno tych "korzystnych" dla skarżących jak i innych wskazujących na użytkowanie tej działki przez rodzinę K. Świadczy to o wnikliwym rozpatrzeniu sprawy, z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa. Jednakże wobec zaistniałych rozbieżności w w/w zapisach nie można jednoznacznie stwierdzić, że tylko działka nr [...] stanowi wspólnotę gruntową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika ewidentny spór o działkę nr [...] pomiędzy K. T. a mieszkańcami wsi K.. Fakt nie uznania za wspólnotę gruntową działki nr [...] nie dowodzi, że rozstrzygnięcie zapadło "tylko na twierdzeniach T. K.". Organ poddał analizie wszystkie dostępne dokumenty archiwalne, jednak ich niejednoznaczność, jak też niejednolite podejście mieszkańców wsi K. do sprawy uregulowania stanu prawnego działek: nr [...] o łącznej powierzchni 14.9900 ha zapisanych w ewidencji gruntów na Wspólnotę wsi K. jako posiadacza samoistnego, nie pozwalają na uznanie jedynie działki nr [...] za wspólnotę gruntową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek częściowo z przyczyn wskazanych przez skarżących. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga o skardze w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę decyzji, postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony tylko w aktach sprawy.

W świetle przytoczonych przepisów rozpoznanie skargi wymagało dokonania oceny zgodności zaskarżonej decyzji z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, stanowiącym podstawę prawną wydania tej decyzji.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie naruszenia przepisów prawa procesowego, co w zasadzie czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonych decyzji. Zaskarżone bowiem decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów procesowych – art. 7, 8, 15, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje orzeczeniem na podstawie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut strony skarżącej co do naruszenia przepisów postępowania.

Podkreślić należy, iż fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy - art. 7 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 30, poz. 168 ze zm.). Właściwe ustalenie stanu faktycznego - niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji - wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego - art. 77 kpa. Organy administracji publicznej jednostronnie rozstrzygając o prawach lub obowiązkach strony postępowania, w procesie dowodzenia powinny w sposób szczególny zwracać uwagę na te okoliczności sprawy, które pozostają sporne. Nie umniejszając przypisanego organom administracyjnym prawa do swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) należy podkreślić, że aby swoboda w ocenie dowodów nie przybrała formy dowolności, wydawane rozstrzygnięcia muszą być należycie uzasadnione. Stąd w art. 107 kpa ustawodawca jako podstawowy elementem decyzji wskazał uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne to z kolei wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu wymogów tych nie spełniają obie zaskarżone decyzje, co uniemożliwa jakąkolwiek merytoryczną ocenę podniesionych w skardze zarzutów.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż uzasadnienie decyzji organu I instancji poza opisaniem treści dokumentów znajdujących się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, a dotyczących nieruchomości położonej we wsi K. gm. K. B. oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. 0,09 ha, nie zawiera de facto ani żadnych ustaleń faktycznych, ani też nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji, poza wskazaniem, iż ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w art. 1 określa jakie nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne podlegają zagospodarowaniu w jej trybie. Niemniej jednak tak zgromadzony materiał dowody – w ocenie organu I instancji – pozwalał na uznanie, iż należy odmówić uznania za wspólnotę gruntową, gdyż na podstawie samego zapisu w operacie ewidencji gruntów "wspólnota wsi K." nie można jej uznać za wspólnotę gruntową albowiem zapis w operacie ewidencji gruntów nie rozstrzyga o własności gruntów.

Natomiast uzasadnienie decyzji organu II instancji powieliło wyżej wskazane uchybienia procesowe, powielając przy tym znaczną część uzasadnienia decyzji organu I instancji i uznając te rozważania za własne, naruszając tym zasadę dwuinstancyjności określoną w art. 15 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wprawdzie podkreśliło, iż w sprawie wynika ewidentny spór o działkę nr [...] pomiędzy T. K., a mieszkańcami wsi K. Poza tym stwierdzeniem nie dokonało jednak żadnych własnych ustaleń faktycznych w tej mierze, podnosząc końcowo, iż zapisy zawarte w dokumentach archiwalnych nie pozwalają, by działkę nr [...] można było by uznać za wspólnotę gruntową w rozumienie przepisów cytowanej ustawy.

Podkreślić należy, iż postępowanie prowadzone w trybie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) jest postępowaniem administracyjnym toczącym się według reguł Kpa. Obowiązują w nim zatem zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji (art. 7 i 8 Kpa), których uszczegółowieniem są normy art. 77 § 1 i art. 80 Kpa zawierające zobowiązanie do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz uznania okoliczności za udowodnioną dopiero po analizie wszystkich zebranych dowodów.

Zasadom tym organ I instancji niewątpliwie uchybił, czego nie dostrzegł organ odwoławczy powtarzając argumentację pierwszoinstancyjną i utrzymując zakwestionowaną decyzję w mocy. Takie postępowanie spowodowało, iż w drugiej instancji doszło do powtórzenia tych samych błędów tj. do wydania rozstrzygnięcia ponownie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, z pominięciem obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym dokonania własnych ustaleń faktycznych i prawnych. Nadto organ odwoławczy tylko lakoniczne ustosunkował się do licznych uwag i wniosków zgłoszonych w odwołaniu, w tym do głównego zarzutu braku wiarygodnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji niezgodności kontrolowanej decyzji z przepisami prawa.

Zauważyć również trzeba, iż istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym badaniu sprawy przez organ II instancji, który powinien wyczerpująco ustosunkować się do zgłoszonych przez stronę zarzutów i to tym bardziej, gdy podważają one główne przesłanki orzeczenia. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa) dotyczy tak postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i odwoławczego i wymaga wydania rozstrzygnięcia, którego motywy, przedstawione w uzasadnieniu, będą czytelne dla strony, w szczególności w zakresie powodów, dla których organ nie podzielił jej stanowiska i nie przeprowadził określonych dowodów. Wymóg ten wynika expressis verbis z art. 107 § 1 i 3 Kpa. Tych wymogów oraz wymogu wcześniejszego należytego wyjaśnienia sprawy zaskarżone orzeczenia nie spełniają.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie jest w stanie nawet w najmniejszym zakresie merytorycznie ocenić zgromadzony materiał dowody i rozważyć zarzuty podniesione w skardze albowiem nie znany jest tok rozumowania zarówno organu I instancji, jak i II instancji. Dlatego też organy orzekające w sprawie powinny jeszcze raz przeprowadzić całościowo postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniu materialno – prawnych przesłanek określonych w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 59/04, zgodnie z którą: "Brak wystarczających ustaleń faktycznych czyni przedwczesnym rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego").

Na potwierdzenie stanowiska składu orzekającego w niniejszej sprawie należy przytoczyć bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego:

"Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie

w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji" (tak Naczelny Sad Administracyjny

w Warszawie wyroku z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt FI SA 420/98, nie publik.).

"Dowody zebrane w sprawie i zgłaszane dokumenty urzędowe, nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji. Organ administracji, uzasadniając decyzję, może powołać się na dowody zebrane w sprawie, jednakże nie zwalnia to go z obowiązku przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska" (tak wyrok NSA OZ w Łodzi z 22.09.1998 r., I SA/Łd1270/96 – LEX nr 37597; teza druga wyroku NSA z 17.08.1998 r., IV SA 615/97, - LEX nr 45910).

"Obowiązkiem organu administracji jest dokładne uzasadnienie przyjęcia konkretnego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia" (tak wyrok NSA z 14.12.2000 r., III SA 2042/00 – LEX nr 47321).

"Organ administracji nie może ograniczyć się do powołania artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinien w uzasadnieniu zawrzeć umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazać, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia" (tak wyrok NSA OZ w Lublinie z 15.12.1995 r., SA/Lu 2479/94 – LEX nr 27106).

"Ogólnikowe stwierdzenia o braku naruszenia prawa materialnego i procesowego, jak również powtórzenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wywodów organu pierwszej instancji, zawartych w piśmie odnoszącym się do zarzutów odwołania, nie czynią zadość wymaganiu uzasadnienia decyzji, wynikającemu z komentowanego przepisu" (tak wyrok NSA z 12.03.1999 r. III SA 5589/98 – LEX nr 44794)

"Elementem decydującym o przekonaniu strony o trafności rozstrzygnięcia jest jego uzasadnienie. Zasada przekonywania nie może być uznana za zrealizowaną, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma znaczenie nie tylko prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych i zapewnia wydanym decyzjom dobrowolne wykonanie przez stronę" (tak wyrok WSA w Warszawie z 12.04.2006 r., III SA/Wa 1954/05, LEX nr 212125).

W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonego uchybienia przepisom art. 7, 8, 15, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone decyzje. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien mieć na uwadze przedstawione naruszenia przepisów prawa i w/w zalecenia Sądu, zmierzające do prawidłowe rozstrzygnięcia w sprawie, przy uwzględnieniu wszystkich zarzutów, podniesionych przez skarżących zarówno w odwołaniu jak i w skardze. Wydane ponownie decyzje powinny w tym zakresie zawierać pełne uzasadnienie faktyczne i prawne.

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. -