Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 881/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.1, 4, 4a, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej powoływana jako u.ś.r.) zmienił własną decyzję z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w sprawie K. W. (dalej powoływana także jako: "skarżąca") w części dotyczącej okresu na jaki ustalono prawo do świadczeń rodzinnych na jej dwóch synów, w ten sposób, że przyznał skarżącej na R. i R. W. zasiłek rodzinny w kwocie po 91,00 zł miesięcznie na okres od 1.11.2009 r. do 31.08.2010 r. oraz odmówił przyznania tegoż zasiłku za okresy od 1.09.2010 r. do 31.10.2010 r. a także odmówił przyznania jednorazowego dodatku do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 w kwocie 100,00 zł na każde dziecko.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, spowodowaną podjęciem zatrudnienia i uzyskaniem dochodu przez jej męża - A. W. w okresie od 1.08.2010 r. do 31.10.2010 r., należało zmienić ostateczną decyzję. Po ponownym przeliczeniu dochodu uzyskiwanego przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. 2008 uwzględniając dochód uzyskany za pierwszy pełny przepracowany miesiąc - sierpień 2010 r., ustalono, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe 504,00 zł, gdyż wynosi 636,01 zł.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca, kwestionując sposób wyliczenia dochodu wynikający z zastosowania wykładni językowej § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). W ocenie skarżącej, uzyskany dochód powinien być doliczony

w kwocie wynikającej z przeliczenia w stosunku rocznym, a nie w kwocie miesięcznej. Ponadto zaznaczyła, że z treści ww. rozporządzenia wynika, że doliczenie uzyskanego dochodu jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania do zasiłków rodzinnych dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na R. W. i R. W. oraz przyznał skarżącej dodatki z tego tytułu w kwocie 100 zł na każde z dzieci, w pozostałym zaś zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w 2008 r. dochód rodziny skarżącej wyniósł 27.578,99 zł, uwzględniający ustawowe odliczenia o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit a) u.ś.r. Składały się nań dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych osiągnięte przez obojga małżonków. Miesięczny dochód rodziny wyniósł kwotę 2.298,25 zł, który należało pomniejszyć o utracony dochód męża skarżącej w kwocie 731,55 z powodu utraty pracy i powiększyć o dochód uzyskany

z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 492,14 zł. Miesięczny dochód

w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł kwotę 514,71 zł i był podstawą do wydania decyzji z dnia [...].09.2009 r. w sprawie przyznania zasiłków rodzinnych na dzieci na okres zasiłkowy 2009/2010 i dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011. Po tej decyzji nastąpiły zmiany w dochodzie męża skarżącej, utracił on zasiłek dla bezrobotnych, a uzyskał dochód z tytułu podjęcia zatrudnienia w firmie "P." sp. z o. o. w B., w okresie od 1.08.2010 r. do 31.10.2010 r. To oznacza, że po roku stanowiącym podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (2008 r.) zaszła zmiana w dochodzie rodziny odwołującej, a mianowicie uzyskanie dochodu z tytułu wynagrodzenia w powyższej firmie w kwocie 977,35 zł netto zł za sierpień 2010 r. Po utracie zasiłku dla bezrobotnych miesięczny dochód rodziny wyniósł kwotę 1.566,70 zł, który należy powiększyć o uzyskany dochód męża odwołującej z tytułu zatrudnienia w powyższej firmie, co daje dochód miesięczny

w kwocie 2.544,05 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 636,02 zł, co z kolei ma wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego. W tej wysokości dochód nie uprawnia do zasiłku rodzinnego na okres od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. Kryterium dochodowe w niniejszym przypadku wynosi 504 zł (art. 5 ust. 1 u.ś.r.), nie zostało też dotrzymane dopuszczalne zwiększenie dochodu na osobę, o jakim mowa w art. 5 ust. 3 u.ś.r., które w niniejszym przypadku wynosi 572 zł (504 zł kryterium dochodowe + 68 zł najniższy zasiłek rodzinny).

Dochód rodziny skarżącej wyliczony do zaskarżonej decyzji daje podstawę do zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Do takiej zmiany sytuacji dochodowej doszło, bowiem na skutek uzyskania dochodu, dochód na osobę

w rodzinie skarżącej przekroczył kryterium dochodowe, nie zostało też dotrzymane dopuszczalne przekroczenie dochodu na osobę, więc strona utraciła prawo do zasiłków rodzinnych na synów na okres września i października 2010 r. Jednocześnie organ zaznaczył, że za okres od 1 listopada 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. spełnione było kryterium dochodowe, dlatego też za okres ten przysługują zasiłki rodzinne na dzieci oraz dodatki do zasiłków, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Dlatego też, w powyższym zakresie zmienił decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję, skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając organom obu instancji naruszenie prawa materialnego. Skarżąca naruszenia prawa dopatruje się w tym, że przeliczono dochód biorąc pod uwagę dochód z pierwszego przepracowanego miesiąca

w sytuacji, gdy był to jednorazowy dochód, co z kolei skutkuje naruszeniem art. 32 Konstytucji RP. Zaznaczyła, że w poprzednich latach pobierała zasiłki rodzinne. Organy w sposób istotny naruszyły zaufanie do organów Państwa i to na podstawie przepisów, które nie mogą być stosowane. Takie postępowanie organów, zamiast pomagać rodzinie, dodatkowo zmierza do pogrążenia rodziny skarżącej. Podkreśliła, że środki przyznane na podstawie zmienionej decyzji organu l instancji zostały wydatkowane na bieżące potrzeby.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne dokonują kontroli administracji publicznej, stosując środki prawne określone w ustawie. Zasadność kontroli polega na zbadaniu zgodności

z prawem zaskarżonego aktu, tak pod względem błędów formalnoprawnych, jak

i materialnoprawnych. Jednocześnie należy wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że została ona podjęta

z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w B. z dnia [...] września 2012 r. uchylająca decyzję organu I instancji

w części dotyczącej odmowy przyznania do zasiłków rodzinnych dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na R. W. i R. W. i przyznająca skarżącej dodatki z tego tytułu w kwocie 100 zł jednorazowo na każde z dzieci oraz utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w zakresie odmowy przyznania skarżącej zasiłków rodzinnych za okres wrzesień i październik 2010 r. Postawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 5 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a, art. 32 u.ś.r. oraz § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia

2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach

o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.).

Podstawą prawną wszczęcia kontrolowanego postępowania stanowił art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08, wyrok WSA w Olsztynie z 29 września 2011r. II SA/Ol 58111, WSA we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2008 r. IV SA/Wr 89/08, wyrok WSA w Białymstoku

z dnia 24 listopada 2011 r., II SA/Bk 593/11, wszystkie dostępne w internetowej centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) pozostaje ugruntowany pogląd, iż wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. dokonuje się poprzez wydanie decyzji konstytutywnej, bowiem decyzja taka wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili obecnej). Przepis ten stanowi, że "organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych" co nie oznacza, że organ uchyla decyzję w każdym czasie, gdy spełniona zostanie którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie. W sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, ponieważ taka decyzja mogłaby wywierać jedynie skutki na przyszłość,

a trudno mówić o takich skutkach skoro okres, na który przyznano świadczenie (do 31 października 2010 r.) już dawno upłynął. Wskazać pozostaje jedynie, iż skutki uchylenia decyzji administracyjnej wstecz (ex tunc) doktryna i prawodawca wiąże wyłącznie z decyzjami o charakterze deklaratoryjnym. Skoro zatem w rzeczonej sprawie organy dokonały zmiany ostatecznej decyzji w momencie, gdy okres na jaki świadczenia rodzinne przyznano już dawno upłynął brak było podstawy prawnej do powzięcia takiej decyzji. W tym przypadku, jeżeli faktycznie zachodzi którakolwiek

z przesłanek do zmiany decyzji na skutek zmiany w sytuacji rodzinnej lub dochodowej to znajduje zastosowanie już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W stanie prawnym niniejszej sprawy, w sytuacji, kiedy zasiłki rodzinne zostały przyznane skarżącej na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. przepis ten nie mógłby mieć więc zastosowania.

W kontrolowanym postępowaniu już tylko z tego względu, iż organ dokonał niewłaściwej wykładni art. 32 ust. 1 u.ś.r. zarówno decyzja organu I instancji, jak

i II instancji podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Jednakże kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż w sprawie tej organy niewłaściwie dokonały ustalenia nowego dochodu rodziny skarżącej na okres zasiłkowy 2009/2010 w związku z faktem podjęcia przez męża skarżącej w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 31 października 2010 r. zatrudnienia w firmie P., co stanowi naruszenie art. 5 ust. 4a u.ś.r.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Podstawą obliczania dochodu rodziny jest - zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy - przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględnia się także, na podstawie art. 5 ust. 4

i ust. 4a dochód utracony i dochód uzyskany, które ustala się (w przypadku utraty dochodu na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2), na podstawie dochodu rodziny - odpowiednio - pomniejszonego lub powiększonego o utracony lub

o uzyskany dochód. Definicję utraty i uzyskania dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r., który enumeratywnie wymienia źródła dochodu, których utrata lub uzyskanie mają wpływ na ustalenie wysokości dochodu decydującego o uzyskaniu prawa do świadczenia. Natomiast § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania

w sprawach o świadczenia rodzinne stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną stała się interpretacja art. 3 pkt 2, 23 i 24 oraz relacja tych przepisów z art. 5 ust. 4 i 4a u.ś.r. oraz § 18 rozporządzenia wykonawczego. Zagadnienie prawidłowego stosowania przez organy administracyjne przepisów art. 3 pkt. 2, pkt. 23 i pkt. 24, art. 5 ust. 4 i 4a u.ś.r.

w powiązaniu z § 18 rozporządzenia była już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Na uwagę zasługują w szczególności te rozstrzygnięcia, które opowiadają się za stosowaniem

§ 18 ust. 1 rozporządzenia nie w jego dosłownym brzmieniu, ale w sposób uwzględniający przede wszystkim reguły wynikające z przepisów ustawy,

z uwzględnieniem wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. l tak

w wyroku z 9 grudnia 2010 r. l OSK 1321/10 (Lex nr 744973) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że błędnie organy upatrują jako podstawę do przyjęcia wielkości dochodu przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r.

w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w jego dosłownym brzmieniu. Stosując przepis § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia według jego literalnego brzmienia, z pominięciem reguł wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych oznaczałby, że o przyznaniu świadczeń rodzinnych decydowałaby nie wielkości określone w tej ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym oraz dochodu uzyskanego za pełny przepracowany miesiąc. Stosowana przez organ praktyka uwzględniania uzyskanego dochodu i traktowania go w połączeniu z uprzednio ustaloną wielkością przeciętnego miesięcznego dochodu w roku kalendarzowym, jako wystarczającego do uchylenia lub zmiany decyzji może prowadzić do nierównoprawnego traktowania stron i tym samym naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dla prawidłowego rozumienia § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia zgodnego

z normami ustawowymi konieczna jest jego wykładnia przy zastosowaniu metody systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Przy odczytaniu treści przepisu § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia nie można pominąć nakazu stosowania tych wyjątkowych przepisów w korelacji z wartościami ujętymi w art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej. Taki też pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 22 października 2009 r. l OSK 351/09 (LEX nr 573275), wskazując, że sposób wyliczenia dochodu,

o którym stanowi przepis § 18 rozporządzenia oznacza obowiązek ponownego ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu. Na taki też sposób obliczenia dochodu wskazały też wojewódzkie sądy administracyjne, m.in. WSA

w Krakowie w wyroku z 27 października 2011r., III SA/Kr 833/10 oraz WSA w Łodzi

w wyroku z dnia 29 października 2008 r., II SA/Łd 366/08 (LEX nr 504652).

W tym miejscu należy jednocześnie podkreślić, że przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia stanowiący, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, pozostaje w sprzeczności z ustawową definicją dochodu, zawartą w art. 3 pkt 2 u.ś.r. Przepis art. 3 u.ś.r. zawiera słowniczek pojęć ustawowych, precyzuje i definiuje użyte w ustawie określenia. Oznacza to, iż pojęcia, którymi posługuje się w ustawie prawodawca, należy zawsze interpretować w zgodzie z podanymi w art. 3 definicjami. Skoro zatem podstawą ustalenia prawa do świadczeń jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 1 u.ś.r.), zaś dochodem rodziny jest dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy i jego wysokość decyduje o uprawnieniu do świadczeń, to - przy braku innych rozwiązań ustawowych - wszelkie zmiany w dochodzie, o których stanowi

art. 5 u.ś.r. (utrata bądź uzyskanie dochodu) dokonywane powinny być w zgodzie

z zapisami tej ustawy, a nie z przepisami wykonawczymi. Stanowiący delegację ustawową do wydania rozporządzenia wykonawczego z 2005 r. w sprawie sposobu

i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne przepis art. 23 ust. 5 u.ś.r. upoważniał Ministra Polityki Społecznej jedynie do określenia (technicznego) sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, nie zaś do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość "dochodu rodziny" w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sposób ustalenia dochodu nie może oznaczać wprowadzenia nowych zasad jego obliczania, wykraczających poza regulacje ustawowe. Norma kompetencyjna z art. 23 ust. 5 u.ś.r. nie mogła stanowić upoważnienia do regulowania materialnoprawnych aspektów ustalania kryterium dochodowego. Pamiętać bowiem należy, że rozporządzenia wydawane są na podstawie ustaw

i w celu ich wykonania. Taki charakter rozporządzenia determinuje i ogranicza jego treść w tym znaczeniu, że w drodze delegacji ustawowej do prawotwórstwa administracyjnego nie może zostać przekazane uprawnienie do zmiany przepisów rangi ustawowej, jak też upoważnienia ustawowe nie mogą delegować prawa do wkraczania w materię zastrzeżoną wyłącznie dla regulacji ustawowej.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, iż art. 23 ust. 5 u.ś.r. nie upoważniał właściwego ministra do określania w rozporządzeniu wykonawczym dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny, zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 u.ś.r.. Skoro § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., zawierający regulację materialnoprawną, wykracza swą treścią poza zakres upoważnienia ustawowego, to przesądza o jego niezgodności z ustawą o świadczeniach rodzinnych (tak: NSA w wyrokach

z 30 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1842/07, z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 990/09, z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1321/10, wszystkie dostępne

w centralnej bazie orzeczeń sadów administracyjnych). Przyjęcie powyższego stanowiska prowadzi do wniosku, iż dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego

w niniejszej sprawie, w sytuacji uzyskania i utraty dochodu po roku, za który ustala się dochód rodziny (rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy), organy zobowiązane były prawidłowo zastosować art. 5 ust. 4 i 4a u.ś.r., bez odwoływania się do literalnej treści § 18 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Jak stwierdził, bowiem Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn.

P 45/08 (Dz. U nr 108, poz. 910), art. 5 ust. 4 ustawy nie określa terminu, w jakim uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny utracony dochód, nie wiąże też uprawnienia do odliczenia dochodu utraconego od dochodu rodziny, ani też odmowy prawa jego odliczenia z faktem uzyskania innego dochodu. Przyjęta w art. 5 ust. 4

i 4a u.ś.r. konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu.

W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia (art. 5 ust. 4 ustawy) bądź powiększenia (art. 5 ust. 4a ustawy).

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, ze sposób wyliczenia dochodu, o którym stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia oznacza obowiązek organu ponownego ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny K. W. w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego i utraconego dochodu. Przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny winien być liczony w ten sposób, że do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy z uwzględnieniem utraty dochodu, o jakiej mowa w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. należy doliczyć dochód uzyskany z tytułu zatrudnienia męża skarżącej od 1 sierpnia 2010 r. i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny. Taki sposób obliczenia dochodu odpowiada, zdaniem Sądu, regulacjom zamieszczonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz wskazówkom zawartym w akcie wykonawczym, lecz rozumianym w sposób uwzględniający dobra chronione konstytucyjnie, jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, zasadę równości wobec prawa oraz zasadę sprawiedliwości.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 18 rozporządzenia wykonawczego do tejże ustawy. Organy powinny w prawidłowy sposób ustalić dochód rodziny skarżącej, z uwzględnieniem wskazówek zawartych w wyroku Sądu

i jedynie w przypadku ustalenia, że dochód przypadający na jednego członka rodziny przekracza kryterium dochodowe możliwe będzie podjecie działań przez organ

w odniesieniu do okresu zasiłkowego 2009/2010, o ile spełnione zostaną inne niezbędne przesłanki do stwierdzenia zaistnienia okoliczności nienależnie pobranego świadczenia.

Mając na względzie powyższe rozważania Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Konsekwencją uchylenia decyzji było stwierdzenie

z urzędu o niemożności wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 p.p.s.a).