Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 160/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 17 lit. c, art. 9 ust. 3 i ust. 4a
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z

dnia [...] stycznia 2016r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 23 ust. 1, 6, 7 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 859 ze zm.) w związku z art. 2, art. 9, art. 10, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15, art. 18, art. 19, art. 20 i art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. P., od decyzji Wójta Gminy K. Z. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. zmieniającej decyzję Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej K. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. [...], wydaną w wyniku wznowienia postępowania, organ pierwszej instancji zmienił opisaną wyżej decyzję z dnia [...] października 2014r. w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej K. N. w ten sposób, że:

1/ uchylił w/w decyzję z dnia 21 października 2014r. od dnia 1 października 2014r.,

2/ przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K. N. w kwocie 380,00 zł miesięcznie na okres od 1.10.2014r. do 30.11.2014r.,

3/ odmówił świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowane na osobę uprawnioną K. N. w okresie od 1.12.2014r. do 31.07.2015r.,

4/ przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K. N. w kwocie 380,00 zł miesięcznie na okres od 1.08.2015r. do 30.09.2015r.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z uzyskaniem przez A. N. dochodu, należało wznowić postępowanie zakończone wydaniem decyzji Nr [...] z dnia [...] października 2014r. Uwzględniając kryterium dochodowe w kwocie 725 zł odmówiono przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na osobę uprawnioną K. N. w okresie od 1.12.2014 r. do 31.07.2015 r., gdyż po doliczeniu uzyskanego dochodu, dochód na osobę w rodzinie wyniósł 801,53 zł. Ponieważ w okresach od 1.10.2014r. do 30.11.2014 r. oraz od 1.08.2015 r. do 30.09.2015 r., rodzina E. P. spełniała ustawowe kryterium dochodowe, dlatego też na w/w okres przyznane zostało świadczenie z funduszu alimentacyjnego wnioskowane na K. N..

Od tej decyzji tej E. P. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie, zarzucając, że jest niezgodna ze stanem faktycznym.

Skarżąca podważyła fakt poprawnego wyliczenia przez organ pierwszej instancji dochodu oraz fakt odmówienia świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na osobę uprawnioną K. N. na okres od 1.12.2014 r. do 31.07.2015r.

Podniosła, że w skład jej rodziny oprócz niej wchodzi jej córka A. N. i syn K. N. Od 1.10.2014r. do dnia złożenia niniejszego odwołania, jej miesięczny dochód wynosi 1403,66 zł, a uwzględniając dochód jej córki A. N. osiągnięty w listopadzie 2014r. w wysokości 457,45 zł, dochód w przeliczeniu na członka rodziny wynosił 620,37 zł, zatem decyzja jest pozbawiona podstaw prawnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć w ustawie jest mowa o :

- dochodzie, to oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych ( art. 2 pkt. 4);

- dochodzie rodziny, to oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt. 5).

Z kolei w art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca zawarł wyjaśnienie pojęcia "dochód w rodzinie" stanowiąc, że oznacza on przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W myśl zaś art. 3 pkt. 1 lit.a powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezliczone do kosztów uzyskania.

Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Zgodnie z art. 9 ust. 3 tej ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Zgodnie z art. 9 ust. 4a tej ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustała się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dochodem uzyskanym zgodnie z art. 2 pkt 18 ww. ustawy jest dochód uzyskany z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z art. 18 ust. 4 i 5 cyt. ustawy, razie utraty dochodu, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Natomiast w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że do dniu 14 października 2015 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zaświadczenie o okresie trwania umowy-zlecenie i osiągniętych dochodach przez A. N. Z zaświadczenia tego wynika, że w dniu składania przez E. P. wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2014/2015, Jej córka A. N. zatrudniona była w [...] Sp. z o.o. we W. okresie od dnia 14.10.2014 r. do 29.07.2015 r. i otrzymała wynagrodzenie netto za m-c listopad 2014 r. w wysokości 457,45 zł.

O powyższym E.P. nie powiadomiła organu również w momencie odebrania decyzji z dnia 21.10.2014 r., tj. w dniu 28.10.2014 r.. Ww. zaświadczenie wpłynęło natomiast do organu pierwszej instancji w dniu 14.10.2015 r., czyli w momencie składania przez E. P. wniosku o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na kolejny okres świadczeniowy, czyli od 1.10.2015r. do dnia 30.09.2016r

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że istniała podstawa do wznowienia, postępowania (art.149 w związku z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a.) - dotyczącego ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na K. N. w okresie świadczeniowym od dnia 1.10.2014r. do dnia 30.09.2015r., gdyż w związku z uzyskaniem przez A.N. dochodu, zaszła konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 15.10.2014 r. o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez A. N. i ustalenia, czy spełnione zostało kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie wnioskowanych świadczeń na w/w okres.

Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że dochód rodziny skarżącej powiększony o dochód A. N. wyniósł w ww. okresie kwotę 801,53 zł, co spowodowało utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany, czyli od grudnia 2014r.

Także – zdaniem Kolegium, obniżenie aneksem z dnia 1.10.2014r. wynagrodzenia E. P. z kwoty 1947,15 zł brutto do kwoty 1920,00 zł brutto tj. o kwotę 27,15 zł brutto nie spowodowało spełnienia przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego.

W związku z powyższym brak jest w ocenie Kolegium podstaw do przyznania E. P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na K. N. w okresie od 1.12.2014 r. do 31.07.2015 r.

Równocześnie Kolegium stwierdziło, że skoro zgodnie z w/w przepisami, w razie utraty dochodu, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, to należy uznać, że w okresach od 1.10.2014 r. do 30.11.2014 r. oraz od 1.08.2015 r. do 30.09.2015 r., rodzina E. P. spełniała ustawowe kryterium dochodowe, stąd należało przyznać w tych okresach świadczenie z funduszu alimentacyjnego wnioskowane na osobę uprawnioną K. N.

Mając na względzie powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak wyżej.

W skardze na powyższą decyzję E. P. zarzuciła zaskarżonej decyzji

naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 7 k.p.a. w związku z art. 77§1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie ustalenie rzeczywistych dochodów rodziny skarżącej poprzez nie uwzględnienie utraty dochodów przez skarżącą na skutek zmniejszenia jej wynagrodzenia od dnia 01.10.2014 r.;

- art. 8 k.p.a. w związku z art. 107§3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie, czy organ II instancji obliczając przeciętny dochód rodziny uwzględnił utratę dochodów skarżącej od 1.10.2014 r., jak i zaniechanie podania podstawy przyjęcia, że utrata dochodu wyniosła 27,15 zł brutto, podczas gdy w rzeczywistości wyniosła 543,49 zł netto;

- art. 9 i 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu 1 instancji.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 9 ust.3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie utraty dochodu skarżącej przy obliczaniu dochodów rodziny, co w konsekwencji zaskutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego i odmową świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K. N. w okresie od 01.12.2014 r. do 31.07.2015 r.

- art. 3 pkt 23 lit.c ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez niewłaściwą wykładnię co w konsekwencji zaskutkowało nieuwzględnieniem utraty dochodu przez skarżącą w okresie od 1.10.2014 r.

W konsekwencji powyższych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że jest zatrudniona w C. sp. z o.o. od dnia 17.03.2014 r. na podstawie umowy o zarządzanie zakładem. Zakład mieści się w P. i zajmuje się szyciem odzieży roboczej. W związku z reorganizacją zakładu, polegającą na rozdziale obowiązków należących do skarżącej oraz zmniejszeniem obrotów zakładu, z dniem 1.10.2014 r. zmianie (obniżce) uległo Jej wynagrodzenie skarżącej do kwoty 1920 zł brutto tj. 1403,66 zł netto. Z uwagi na obniżenie wynagrodzenia netto o kwotę 543,49 zł, skarżąca nie była w stanie wspomagać studiującej córki, która chcąc kontynuować naukę podjęła dodatkowe zajęcie na podstawie umowy zlecenia w [...] sp. z o. o.

Skarżąca podkreśliła przy tym, że na skutek aneksu z dnia 1.10.2014 r. utraciła w/w kwotę 543,49 zł netto, a nie jak wskazało Kolegium – kwotę 27,15 zł brutto. Wynagrodzenie skarżącej zostało obniżone z kwoty 1947,15 zł netto do kwoty 1403,66 zł netto. Skarżąca niezwłocznie poinformowała o utracie dochodów zarówno organ I instancji jak i II instancji w postępowaniu odwoławczym.

W sytuacji skarżącej ustalając dochód rodziny należało – w Jej ocenie przyjąć faktyczne wynagrodzenie skarżącej tj. w kwocie 1403,66 netto. Nawet po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez A. N. z tytułu umowy zlecenia w kwocie 457,45 zł dochód rodziny wynosi 1861,11 zł, gdzie na osobę przypada kwota 620,37 zł na miesiąc, co oznacza, że spełnia ustawowe kryterium dochodowe 725 zł. Skarżąca nie powinna zatem stracić uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Mając na uwadze powyższe obniżenie wynagrodzenia skarżącej, winno ono być Jej zdaniem, traktowane jako utracony dochód i jako taki nie może być uwzględniony do ustalenia dochodu rodziny. W takim przypadku skarżąca spełnia kryterium dochodowe i brak jest podstaw do odmowy świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.12.2014 r. do 31.07.2015 r., co oznacza, że skarga niniejsza jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie Kolegium powołało się dodatkowo na wyrok tut. Sądu z dnia 2 lipca 2015r., sygn.akt IV SAWr 244/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz.1066), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t .j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, mieszczących się w granicach rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i lit."c" p.p.s.a.).

Niesporne jest w sprawie, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając tym samym ustalenie, iż stronie skarżącej nie przysługuje uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 grudnia 2014r. do 31 lipca 2015r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

W ocenie Sądu stanowiska tego nie można zaaprobować, gdyż organ I instancji nie wyjaśnił należycie okoliczności sprawy pozwalających na prawidłowe ustalenie dochodu rodziny, co bezsprzecznie rzutowało na treść wydanej decyzji. Organ odwoławczy z kolei nie podjął się przeprowadzenia własnego postępowania celem zweryfikowania ustaleń faktycznych i prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Podkreślić należy, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art.140 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z treści art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzeć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Uprawniony jest także, zgodnie z art.136 k.p.a. do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

W orzecznictwie przyjęte zostało, że dwuinstancyjność postępowania oznacza, iż złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2009r., sygn. akt II FSK 658/08).

W niniejszej sprawie – w ocenie Sądu, organ drugiej instancji nie rozpoznał w całokształcie merytorycznie sprawy, a potwierdzeniem tegoż jest treść uzasadnienia podjętej przez ten organ decyzji, nie zawierającej ustaleń świadczących o tym, że podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący nie rozpatrzono materiału dowodowego.

Powyższe uchybienia stanowią zatem niewątpliwie naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a także przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a także przepisu art. 107 § 3 k.p.a..

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz.1228 ze zm.), w której ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego od ustaleń co do sytuacji materialnej wnioskodawcy, a w zasadzie dochodu rodziny.

I tak zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.

Jednocześnie w art. 9 ust. 2 ustawodawca zastrzegł, że świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł.

Istotne jest przy tym, że w/w ustawa nie zawiera własnej definicji "dochodu", jak i "dochodu rodziny". W tym zakresie w art.2 pkt 4 i 5 odsyła do definicji zamieszczonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518).

I tak zgodnie z art. 3 pkt 1 w/w ustawy o świadczeniach (...), "dochód" to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci.

Z kolei "dochód rodziny" to suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Zauważyć przy tym należy, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - zawiera własną definicję pojęcia "dochód członka rodziny", przez który rozumie się, zgodnie z art. 2 pkt 5a tejże ustawy, "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. W art. 9 ust. 3-4a ustawy opisany jest sposób rozliczania dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, które to z kolei pojęcia zdefiniowane zostały przez ustawodawcę w art. 2 pkt 17 i pkt 18 ustawy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że organ w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie z dnia 22 października 2015r., wystawione przez Spółkę z o.o. [...] we W. ustalił, iż córka skarżącej A. była zatrudniona w/w firmie w okresie od dnia 14 października 2014r. do dnia 29 lipca 2015r. i otrzymała wynagrodzenie netto za miesiąc listopad 2014r. w kwocie 457,45 zł..

Z uwagi na powyższe – organ przyjął, że w grę wchodzi przepis art. 9 ust. 4a omawianej ustawy, który stanowi, iż w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zważyć przy tym należy, że brzmienie cyt. wyżej przepisu art. 9 ust. 4a ustawy jednoznacznie wskazuje, że przesłanką jego zastosowania jest nie tylko samo uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ale również zaistnienie tożsamości dochodu uzyskanego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty i dochodu uzyskiwanego w dniu ustalania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Brak ustaleń w powyższym zakresie oznacza, że nie można jednoznacznie przyjąć, iż wynagrodzenie córki skarżącej z miesiąca listopada 2014r. jest to "ten" dochód uzyskiwany w dacie ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o jakim stanowi art. 9 ust. 4a ustawy.

Uchybienie to jest o tyle istotne, że tak z decyzji organu I instancji, jak i z decyzji organu odwoławczego nie wynika, w jaki sposób organ I instancji wyliczył kwotę 801,53 zł - dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej, przyjmując tym samym, że przekroczone zostało kryterium dochodowe, czyli kwota 725 zł, konsekwencją czego była odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zważywszy, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, organ ograniczył się w tej kwestii jedynie do "suchego" podania w/w kwoty 801,53 zł, gdy nadto Kolegium kwestię tę również nie wyjaśniło (nie rozwinęło), to oznacza, że wydane w sprawie decyzje naruszają w sposób istotny przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowiący, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu, motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012r., sygn. akt II SA/Op 8/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 października 2013 ., sygn. akt II SA/Po 311/13, publ. CBOSA).

Niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i brak właściwego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza, że spór w niniejszej sprawie dotyczy wysokości wyliczonego dochodu rodziny skarżącej, narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zakwestionowanych decyzji .

Również - w ocenie Sądu, nienależycie została wyjaśniona przez organy podnoszona przez skarżącą kwestia "utraty dochodu", a co niewątpliwie może przekładać się na kryterium dochodowe, o którym stanowi cyt. wyżej art.9 ust.2 omawianej ustawy. I tak organ I instancji kwestię tę całkowicie przemilczał, gdy zaś Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczyło się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, cyt. : "obniżenie aneksem z dnia 1.10.2014r. wynagrodzenia Pani E.P. z kwoty 1947,15 zł brutto do kwoty 1920,00 zł brutto tj. o kwotę 27,15 zł brutto nie spowodowało spełnienia przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego".

Zauważyć przy tym należy, że powyższe stwierdzenie Kolegium nie znajduje potwierdzenia w znajdujących się w aktach sprawy dokumentach. I tak z zaświadczenia z dnia 23 września 2014r., wystawionego przez Spółkę z o.o. [...] w W. wynika, że E. P. zatrudniona jest od dnia 17 marca 2014r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, a dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. za miesiąc kwiecień wyniósł 1947,15 netto.

Z kolei znajdujący się również w aktach sprawy Aneks z dnia 1 października 2014r. zawarty pomiędzy Spółką z o.o. [...] w W. a E. P. do umowy z dnia 17 marca 2014r., stanowi, że skarżącej przysługuje wynagrodzenie wypłacane co miesiąc w kwocie 1920 zł brutto (§ 1 - ust.1 § 7 umowy).

Powyższa wysokość wynagrodzenia brutto w kwocie 1920 zł zamieszczona także została w przedłożonym do odwołania, a pominiętym przez organ odwoławczy "Zestawieniu wynagrodzeń od listopada 2014 do listopada 2015", a z którego to dokumentu jednoznacznie wynika, że w w/w okresie po pierwsze wynagrodzenie brutto to kwota 1920 zł, zaś wynagrodzenie netto to kwota 1403,66zł

Zauważyć przy tym należy, że pojęcie "utraty dochodu" zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 2 pkt 17 ustawy. W przepisie tym ustawodawca w sposób enumeratywny wskazał przypadki, które w świetle ustawy stanowią utratę dochodu, co w konsekwencji daje podstawę do pomniejszenia o tę kwotę dochodu branego pod uwagę przy ocenie prawa do świadczenia. Jednym z wymienionych w art. 2 pkt 17 przypadków jest utrata dochodu spowodowana "utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (lit. c).

W ocenie Sądu z wykładni przywołanego przepisu nie można jednakże wywieść, jak podnosi w odpowiedzi na skargę Kolegium, że utrata dochodu ma się odnosić wyłącznie do przypadków całkowitej utraty dochodów pochodzących ze stosunków pracy lub innej pracy zarobkowej, lecz przeciwnie należy wypowiedzieć się za szerokim rozumieniem pojęcia utraty dochodu. Wobec tego za utratę dochodu należy uznać również utratę dochodu w jego dotychczasowej wysokości, spowodowanej chociażby – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - zmianą warunków płacy . Podobnie w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 26 marca 2013r. sygn. akt II SA/Bd 175/13, Sąd stwierdził, że skoro ustawodawca w art. 2 pkt 17 ww. ustawy definiuje, że pod pojęciem utraty dochodu należy rozumieć utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to to ostatnie pojęcie obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego, nawet jeżeli do tego doszło w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Również za takim rozumieniem omawianych pojęć opowiedział się WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 19/15, wskazując, że "definicje "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu", zawarte w art. 2 pkt 17 i 18 ustawy należy interpretować przez pryzmat przysporzenia czy też jego braku. Taki zabieg interpretacyjny jest niewątpliwie zgodny z prokonstytucyjnym kierunkiem wykładni omawianego przepisu, bowiem Konstytucja RP w art. 71 ust. 1 stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Wskazać przy tym również należy, że w odniesieniu do zmiany wynagrodzenia na niższe, tożsame stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 759/12.

Mając na uwadze powyższe - w ocenie Sądu w przypadku skarżącej nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 17 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, albowiem na skutek zmiany warunków umowy przez pracodawcę w dniu 1 października 2014r. od tegoż dnia skarżąca uzyskiwała już niższe wynagrodzenie miesięczne, w konsekwencji, czego nastąpiła utrata dochodu. W tym miejscu przywołać także należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1324/07, gdzie Sąd wypowiadając się w identycznej kwestii, jednakże na tle przepisów o świadczeniach rodzinnych przyjął, że celem ustawy o świadczeniach rodzinnych jest finansowe wsparcie rodzin uzyskujących dochody w określonej wysokości, a nie wyłącznie osób, które nie uzyskują żadnych dochodów.

Nieuwzględnienie przez organy przedstawionych okoliczności jako "utraty dochodu" (art. 2 pkt 17 lit. c) i zaniechanie rozważenia sytuacji pod kątem uzyskania przez skarżącą dochodu od 1 października 2014r. w niższej wysokości – pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że organy wadliwie ustaliły stan faktyczny w zakresie, który dotyczy ustalenia (wyliczenia) faktycznego dochodu na osobę w rodzinie, co stanowi również naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., a które to przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, przy tym w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej.

Ponadto, wskazać należy na naruszenie przez organy w toku postępowania przepisu art. 10 k.p.a., w myśl którego organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.

Z lektury akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby umożliwiono skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji tak przez organ I instancji, jak i decyzji wydanej przez Kolegium.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności tego postępowania. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Zawarte zaś w art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie – przed wydaniem decyzji – jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia, dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji.

Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie powszechnie zostało przyjęte, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia.

Brak w aktach niniejszej sprawy końcowego oświadczenia skarżącej oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym Jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył nie tylko obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a., lecz także przepis art.81 k.p.a., w myśl którego, okoliczność faktyczna może być uznana zza udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Nadto nie sposób nie zauważyć, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wadliwie powołał m. innymi przepis art.23 ust.1 6,7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i wadliwe jest powołanie w podstawie prawnej tejże decyzji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących m.innym dodatku z tytułu urodzenia dziecka (art.9), dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art.10), dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (art.15), gdy niniejsza sprawa dotyczy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu i instancji z dnia 2 grudnia 2015r., nie spełniają powyższych wymogów ustawowych.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych wyżej rozważań.

H.B.15.12.2016 r.