Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 374/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 e  par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 18 i art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej też: ustawa; u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej też: Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska; strona; strona skarżąca; wierzyciel) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] (dalej też: NUS; Naczelnik Urzędu Skarbowego; organ egzekucyjny) odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, wynikających z postanowienia organu egzekucyjnego nr [...] z [...].12.2017 r., w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanych (M. M. i D. K.-M.) na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej też: DIAS) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanych na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez wierzyciela (D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska), postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...] umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, wskazują, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne.

Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obciążył wierzyciela kosztami postępowań egzekucyjnego - w kwocie [...] zł. Kwestionując zasadność obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciel pismem z [...] stycznia 2017 r. wniósł zażalenie. Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Dnia [...] marca 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek wierzyciela o umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że Wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska są jednostkami budżetowymi. Jednostki te, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają odpowiednio na rachunek budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w związku z czym nie występuje związek miedzy planem dochodów i wydatków.

Wskazano, iż Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w W. w planie finansowym dostosowanym do ustawy budżetowej na rok 2018 nie posiada środków na pokrycie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Przeznaczony limit środków na dany rok budżetowy został w całości przeznaczony na statutowe zadania Inspekcji i mimo to nie wystarczają na sfinansowanie realizacji całego planu strony na rok 2018.

Podniesiono, że środki którymi dysponuje strona (D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska) w całości są zaplanowane i sukcesywnie angażowane na wydatki w celu realizacji funkcji państwa z dziedziny ochrony środowiska. Poza tym limit środków z ustawy budżetowej na rok 2018 pozwala jedynie zabezpieczyć realizację zadań do jakich została powołana. Jeżeli Minister Finansów w miesiącu marcu br. nie uruchomi środków z rezerwy docelowej, to będzie zagrożona działalność organu władzy wykonawczej realizującego funkcje państwa z dziedziny ochrony środowiska.

Ponadto wskazano, iż inicjowanie postępowania egzekucyjnego w trybie egzekucji administracyjnej nie jest zależne od woli strony jako wierzyciela, ale wynika z przepisów, które w sposób jednoznaczny określają postępowanie wierzyciela w sytuacji, gdy zobowiązany uchyla się od dobrowolnego wykonania obowiązku określonego w decyzji administracyjnej.

Podniesiono także, że środki z których poniesiony miałby być wydatek na zaspokojenie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela (państwową jednostkę budżetową) pochodzić muszą ze źródła, którym jest budżet państwa. Podkreślono, iż należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz danego organu egzekucyjnego również są środkami budżetu państwa, co oznacza, iż obciążenie strony powstałymi kosztami egzekucyjnymi powodować będzie przepływ środków pieniężnych w obrębie sektora organów władzy państwowej, czyli z ekonomicznego punktu widzenia przepływ środków będzie miał charakter techniczno-organizacyjny, nie przynoszący faktycznego przysporzenia tych środków budżetowi państwa, a jedynie sztuczne zawyżenie dochodów budżetu państwa i obciążenie społeczeństwa wydatkami związanych m. in. z transferem pieniędzy.

Stwierdzono, iż w sytuacji uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela doszłoby jedynie do nieracjonalnego transferu środków publicznych, który to transfer pociągnąłby za sobą kolejne wydatki na jego obsługę, zatem wniosek o umorzenie kosztów, nie jest utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów, lecz uwzględnia interes społeczny i słuszny interes obywateli, gdyż środki na pokrycie kosztów egzekucyjnych i na ich obsługę pochodzą od obywateli. Tym samym w niniejszej sprawie można mówić o ważnym interesie publicznym, co stanowi przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

Reasumując stwierdzono w uzasadnieniu wniosku, iż skutki umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia społeczeństwa, środowiska naturalnego oraz sektora finansów publicznych. Ponadto wskazano, iż celem organu Inspekcji Ochrony Środowiska nie jest uchylanie się od wykonywania obowiązku, ale przestrzeganie przepisów systemowych, czyli dbanie o środki publiczne.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, wynikających z postanowienia organu egzekucyjnego (nr [...] z [...].12.2017 r.).

W zażaleniu na powyższe postanowienia, wierzyciel zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie, tj. nierozpatrzenie materiału dowodowego zawartego we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, czyli naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 107 § 3 w związku z art. 126 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie, tj. nie odniesienie się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia do okoliczności faktycznych i prawnych zawartych we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, czyli naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji:

- art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

- art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

- art. 64e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie.

Wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia; rozstrzygniecie sprawy co do istoty, ponieważ materiał dowodowy jest kompletny.

W posumowaniu uzasadnienia zażalenia podniesiono, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie występują przesłanki gospodarczo nieuzasadnionego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi i ważnego interesu publicznego, które przemawiają za umorzeniem obciążających wierzyciela kosztów egzekucyjnych.

Skarżonym obecnie postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W uzasadnieniu na wstępnie wskazano podstawy prawne rozstrzygnięcia w sprawie oraz stan faktyczny sprawy.

Podniesiono, że stosownie do przepisu art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Paragraf 2 powołanego artykułu stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej:

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Stosownie do art. 64e § 3 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. W sprawie wierzyciel powołał się na ważny interes publiczny oraz brak gospodarczego uzasadnienia dla obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Dalej wyjaśniono, że określona w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka "interesu publicznego" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Interes ten nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony o zasadności umorzenia kosztów. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny".

Podniesiono, że powyższa przesłanka nie odnosi się natomiast do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne. Przesłanką przemawiającą za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie może być w szczególności sam fakt specyficznej pozycji wierzyciela, jakim jest Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. Na gruncie ustawy egzekucyjnej nie jest to okoliczność uznana za wyjątkową. Powyższe dotyczy także argumentu finansowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ze środków publicznych.

Podkreślono, że ustawodawca przyznając Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska określony status i wyposażając go w uprawnienia wierzycielskie miał świadomość, iż będzie się z tym wiązał obowiązek uiszczania kosztów egzekucyjnych. Mimo to jednak ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z tego organu obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja strony żalącej się nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Oznacza to, że przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny, czyli naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.), Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska - już jako wierzyciel - powinien był liczyć się z możliwością obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, w zależności od jej wyniku (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 11 sierpnia 2011 r., I SA/G1 191/15). Od obowiązku ponoszenia tych kosztów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jako wierzyciel nie został bowiem zwolniony (art. 64c § 1 i 3 u.p.e.a.).

Z powyższego wynika, że szczególny status wierzyciela, jak również źródła finansowania nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tej przyczyny status Wojewódzkiego Inspektor Ochrony Środowiska ukształtowany przepisami ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenie środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa.

Dalej w uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., II FSK 319/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2012 r., I SA/Kr 781/12; wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 czerwca 2016 r" II SA/Go 364/16 oraz 11 sierpnia 2016 r" II SA/Go 428/16), stwierdzono, że strona jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Akceptacja stanowiska, że w sprawie za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, prowadziłoby do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdym przypadku z udziałem Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska i doprowadzałoby do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi.

Dodatkowo wskazano, że Ministerstwo Finansów pismem z dnia [...] maja 2011 r. (nr [...][...][...]) wyjaśniło, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym dochody z tytułu opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6, art. 64c § 2 oraz art. 66 § 3 u.p.e.a., stanowią dochody budżetu państwa i podlegają odprowadzeniu na centralny rachunek dochodów budżetu państwa. Natomiast pokrycie kosztów egzekucyjnych i wynagrodzeń prowizyjnych pracowników urzędów skarbowych wykonujących egzekucję administracyjną następuje z planu finansowego wydatków jednostki budżetowej. Zabezpieczenie środków na ten cel gwarantuje przepis art. 94 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157. poz. 1241 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem wydatki jednostki budżetowej wykonującej zadania dotychczas finansowane ze środków gromadzonych na rachunkach dochodów własnych, mogą być zwiększone proporcjonalnie do przyrostu oczekiwanych dochodów. Od 2011 roku na sfinansowanie tych wydatków tworzy się w budżecie państwa rezerwę celową. Podniesiono, że powyższe oznacza, iż dysponent budżetu jakim jest Minister Finansów, nie podziela stanowiska wierzyciela w zakresie dokonywania obciążeń kosztami egzekucyjnymi podmiotów finansowanych z budżetu państwa.

W skardze na powyższe postanowienie D. Wojewódzki Inspektor ochrony Środowiska w W. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 , art. 77 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nierozpatrzenie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej; a w konsekwencji:

2) art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

3) art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych;

3) art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące przyjęciem, że nie zachodzi przesłanka gospodarczo nieuzasadnionego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi przemawiająca za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację podniesioną we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Podkreślono, że nieuzasadnione jest stanowisko, że obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciel (terenowego organu władzy wykonawczej obsługiwanego przez państwową jednostkę budżetową) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (terenowy organ władzy wykonawczej obsługiwany przez państwową jednostkę budżetową) z ekonomicznego punktu widzenia jest zasadne.

Podniesiono ponownie, że Inspekcja Ochrony Środowiska została powołana przede wszystkim do kontroli podmiotów korzystających ze środowiska. Z kolei dochodzenie należności wynikających z nałożonych administracyjnych kar pieniężnych nie jest zadaniem podstawowym Inspekcji, lecz zadaniem pochodnym, a inicjowanie postępowań egzekucyjnych w celu dochodzenia należności z tytułu administracyjnych kar pieniężnych orzeczonych przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska nie jest zależne od woli wierzyciela (bądź oceny kondycji finansowej zobowiązanego), lecz stanowi jego obowiązek. Z kolei środki na pełnienie funkcji organu Inspekcji Ochrony Środowiska pochodzą z budżetu państwa, a limit przyznawanych środków nie wystarcza nawet na pełnienie funkcji do jakiej został ten organ powołany.

Podniesiono, że nie trafne jest stanowisko w zaskrzonym postanowieniu, że koszty egzekucyjne są należne organowi egzekucyjnemu jako wynagrodzenie oraz, że egzekucja nie toczy się na koszt budżetu państwa. Wskazano w tym zakresie, że co do zasady, w jednostkach obsługujących organy władzy publicznej nie ma powiązania pomiędzy wydatkami a dochodami, gdyż w przeciwnym razie prowadziłby to do uzależniania decyzji organu od potencjalnych korzyści dla osób świadczących pracę dla organu lub jednostki obsługującej organ. Koszty egzekucyjne są należne organowi egzekucyjnemu nie jako wynagrodzenie, tylko jako należność pełniąca funkcję rekompensującą koszty działalności organów egzekucyjnych finansowanych z budżetu państwa.

Podkreślono, że co prawda w obowiązującym stanie prawnym nie ma obligatoryjnego umorzenia kosztów egzekucyjnych dla wierzycieli niebędących organami egzekucyjnymi obsługiwanych przez państwowe jednostki budżetowe, ale ustawodawca wprowadził również dla tych wierzycieli instytucję umorzenia kosztów egzekucyjnych. Niewątpliwie, w przedmiotowej sprawie, umorzenie kosztów egzekucyjnych będzie miało bezpośrednie przełożenie dla całego społeczeństwa, bowiem wyeliminuje obciążenia społeczeństwa kosztami nieracjonalnych transferów pieniężnych. Środki, które mają być przeznaczone na nieracjonalny transfer pieniędzy będzie można wykorzystać na potrzeby całego społeczeństwa.

Podniesiono w uzasadnieniu, że DIAS nadinterpretował treść wskazanego pisma Ministerstwa Finansów. Pismo to bowiem wyjaśnia skutki wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. W piśmie tym, Ministerstwo Finansów wskazuje na przepisy mające łagodzić, przez pewien okres, skutki likwidacji od roku 2010 w państwowych jednostkach budżetowych rachunków dochodów własnych, a nie stanowi wykładni w zakresie gospodarczego nieuzasadnionego obciążania wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Wskazano, że obecnie procedowany jest projekt z 8 marca 2018 r. ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który to projekt przewiduje przepis zobowiązujący do obligatoryjnego umarzania kosztów egzekucyjnych wierzycielom obsługiwanym przez państwowe jednostki budżetowe.

W konkluzji uzasadnieniu stwierdzono, że celem organu Inspekcji Ochrony Środowiska nie jest uchylanie się od wykonania obowiązku, ale przestrzeganie przepisów systemowych, czyli dbanie o środki publiczne. Zatem, jeżeli stronie zostanie prawomocnie odmówione umorzenie kosztów egzekucyjnych, to wówczas wystąpi z wnioskiem do Ministra Finansów o środki na pokrycie zobowiązania z tytułu kosztów egzekucyjnych i po otrzymaniu środków na ten cel przekaże je Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, aby mógł odprowadzić otrzymane środki do Ministra Finansów.

Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 i 2, 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a.").

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga nie jest zasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że zaistniała przesłanka uzasadniająca, w świetle art. 64c § 4 u.p.e.a., pokrycie kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela. Zgodnie bowiem z art. 64c § 4 u.p.e.a. zasadą jest, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jako, że w niniejszej sprawie nie było możliwe pokrycia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanych organ egzekucyjny zobligowany był do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Sposób redakcji omawianego przepisu nie pozostawiał organowi możliwości działania w ramach uznania administracyjnego.

Natomiast na podstawie art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone m.in. jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2). Na tę przesłankę powołał się strona skarżąca w swoim wniosku, wskazując na brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążania kosztami podmiotu będącego instytucją Skarbu Państwa oraz na okoliczność konieczności wydatkowania posiadanych środków budżetowych na realizacje zadań statutowych, w zakresie ochrony środowiska.

Odnosząc się do powyższych argumentów Sąd stoi na stanowisku, że nie potwierdzają one spełnienia przez stronę skarżącą przesłanki, o jakiej mowa w 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Sąd podziela w tym zakresie w całości i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone już w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2017 r. (sygn. akt. I SA/Po 1606/16), iż przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W egzekucji administracyjnej, co do zasady wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne, a mimo to ustawodawca zawarł obowiązek obciążenia go kosztami. W tym kontekście przesłanka "ważnego interesu publicznego", o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., nie odnosi się do sfery działalności instytucji publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych, organ nie zanegował wagi zadań pełnionych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Zauważyć należy, że z zasady wszystkie instytucje publiczne, do których strona skarżąca się zalicza, podejmują działania w celu realizowania ważnego interesu publicznego. Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca wykonuje nałożone na nią zadania w celu dbałości o ważny interes publiczny. Na tym tle słusznie zwrócił jednak uwagę organ odwoławczy, że przyjęcie stanowiska strony, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, realizowany w toku działalności tego podmiotu, prowadziłoby w istocie, do przyjęcia, że przesłanka ta występuje w każdej sprawie z udziałem państwowej instytucji publicznoprawnej i prowadziło do konieczności umarzania kosztów egzekucyjnych w każdej analogicznej sprawie. Tymczasem w przepisach u.p.e.a. brak jest generalnego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych dla instytucji publicznych. Wręcz przeciwnie, z art. 64c § 4 u.p.e.a. należy wywieść zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jak istotne działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. W tym zakresie – jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu – pozycja strony skarżącej nie różni się od innych wierzycieli.

Ponadto, jak trafnie zaznaczył organ, strona skarżąca i organ egzekucyjny, są odrębnie rozliczani z gospodarowania środkami uzyskanymi z budżetu państwa. Każdy z tych podmiotów zobowiązany jest zatem do dbania, by należne tym podmiotom środki finansowe były pozyskiwane. Nie można zgodzić się w takiej sytuacji, jak zdaje się wywodzić strona skarżącą, że (w obowiązującym stanie prawnym) za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia materialnoprawna konstrukcja zakładająca jednolitość Skarbu Państwa jako osoby prawnej. Nie można więc mówić w sprawie o ważnym interesie publicznym, jako przesłance umorzenia kosztów egzekucyjnych, w sytuacji transferu środków publicznych pomiędzy jednostkami budżetowymi.

W rezultacie podzielić należy stanowisko organu egzekucyjnego oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zgodnie z którym przesłankę ważnego interesu publicznego odnieść należy do wyłącznie do sfery ponoszenia kosztów egzekucyjnych, w wyłączeniem wagi realizowanych przez ten podmiot zadań. W tym kontekście, za prawidłowe należy uznać twierdzenie organu odwoławczego, że strona skarżąca powinna ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanych. W rezultacie wierzyciel, kierując tytuły wykonawcze do realizacji organowi egzekucyjnemu, winien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanych, zostanie obciążony tymi kosztami i powinien zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.

Podkreślić należy również, że w rozpoznawanej sprawie koszty egzekucyjne nie powstały na skutek nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia w momencie planowania budżetu zdarzeń, które wymagały działań ze strony Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, ale były efektem wykonywania przez ten podmiot czynności należących do jego zadań statutowych. Nie można także uznać, że przedmiotowe koszty egzekucyjne w sposób nieuzasadniony obciążają wierzyciela, przekształcając się w dotkliwą sankcje.

Tym samym organy prawidłowo oceniły, że w sprawie poddanej sądowej kontroli nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Strona skarżąca nie wykazała bowiem, że zachodzi w sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego. Podniesione w skardze argumenty odnosiły się przede wszystkim do istotności wykonywanych zadań oraz braku szkody w ogólnym budżecie w razie ewentualnego umorzenia kosztów egzekucyjnych, a nawet wystąpienia oszczędności w gospodarowaniu środkami publicznymi. Nie negując w tym zakresie znaczenia, jakie ma Inspekcja nie można jednak uznać – jak to uczyniły organy orzekające w sprawie - że zakres działania strony skarżącej wypełnia przesłankę ważnego interesu publicznego i że na tej podstawie strona może się skutecznie domagać umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają zatem obowiązujących przepisów prawa, co uzasadniało oddalenie skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.