Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1548/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 i 3a, art. 32
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt. 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie Kpa) oraz art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U., Nr 137, poz. 887 ze zm. - dalej: "u.s.u.s."), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierowaną do K.B. z dnia [...] r. o nr [...], którą odmówiono wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczenie zdrowotne za wskazane miesiące w latach [...] w łącznej kwocie [...] zł (w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł i ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł oraz odsetek w kwocie [...] zł), utrzymano w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Okoliczności sprawy według posiadanych przez Sąd akt przedstawiały się następująco.

Pismem z dnia [...]r. K.B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FŚS za wskazane miesiące od [...] do [...] r.

W uzasadnieniu wniosku K.B. wskazał, iż jego sytuacja materialna uzasadnia umorzenie zaległych należności, czego dowodzi zadłużenie oraz przyznany z dniem [...] r. kolejny dodatek mieszkaniowy i orzeczenie o niepełnosprawności żony E.

Z ustaleń organu wynikało, że wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą ([...]). Wspólnie żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego dochód stanowi kwota [...] zł składająca się z dochodów z działalności w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kocie [...] zł, natomiast stałe wydatki wynoszą łącznie [...] zł, w tym czynsz -[...] zł, energia elektryczna -[...] zł, gaz -[...] zł, telefon komórkowy i stacjonarny -[...] zł. Nadto żona nie jest zgłoszona do ubezpieczenia, nie posiada nieruchomości. Ze składników majątkowych ustalono tylko samochód marki [...] z [...] r. Wnioskodawca posiada także zadłużenie w opłatach i opłacie składki za pracowników z [...] r. w kwocie łącznej [...] zł.

Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ stwierdził brak przesłanek przemawiających za umorzeniem zaległych należności. W szczególności podkreślił, że nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 i 4a u.s.u.s. Nie wystąpiła też przesłanka z pkt 3, gdyż wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą i nie stwierdzono braku majątku z którego można by prowadzić egzekucję. Braku majątku nie stwierdził też komornik sądowy ani naczelnik urzędu skarbowego (pkt 5). Nie wystąpiła także przesłanka z pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Podkreślono, że fakt aktualnego prowadzenia działalności gospodarczej i bieżącego opłacania składek wskazuje na możliwość spłaty zadłużenia.

Podsumowując stwierdzono, że nie został wykazany ważny interes płatnika, przemawiający za umorzeniem zaległych składek w całości, w części czy też odsetek za zwłokę. Decyzja organu ma charakter uznaniowy a ciężar opłaty składek nie może być przenoszony na FUS a w konsekwencji na obywateli. Działalność gospodarczą prowadzi się na własne ryzyko a instytucja umorzenia składek nie jest środkiem zwolnienia z długu. Przeciwko umorzeniu przemawia ważny interes publiczny. Nie znaleziono również uzasadnienia dla umorzenia zaległych odsetek, gdyż doszłoby do naruszenia zasady równego traktowania płatników, interesu ubezpieczonych, obowiązku uregulowania zaległych składek czy wymogu rozliczenia przez zakład wpłat dokonanych przez płatnika po terminie.

Na koniec stwierdzono, iż ważnego interesu płatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem, o potrzebie umorzenia zadłużenia, a należy przez niego rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległych należności objętych wnioskiem.

K.B. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu w jego przypadku oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się nawet kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Postępowanie dowodowe wykazało bowiem brak jakiegokolwiek majątku z którego można prowadzić egzekucję. Nie jest również składnikiem majątkowym 11-letni samochód, którego wartość rynkowa jest znikoma (duży przebieg) i jest narzędziem pracy, dającym jedyne źródło dochodu. Wskazał również, iż obowiązek zapłaty zaległych składek w kwocie łącznej ok. [...] zł spowoduje pozbawienie jego oraz żonę, i tak niskich dochodów oraz konieczność sięgania po większą niż dotychczas pomoc państwa. Również jego sytuacja materialna i choroba żony wyklucza możliwość spłaty zadłużenia w ratach. Na poparcie swoich wywodów wskazał konkretne orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 429/08, sygn. akt V SA/Wa 484/08 czy NSA z 27 lutego 2008 r. sygn. akt II GSK 399/2007 i wnioskował o umorzenie zaległości co najmniej o połowę, co dawałoby nadzieje na spłatę dalszych zaległości w realnym okresie i rozwiązanie problemu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż dokonując powtórnej analizy dowodów nie stwierdzono w sprawie nowych okoliczności, a stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyrażone w decyzji z dnia [...] r., pozostaje aktualne. Podkreślono, że wnioskodawca nie wykazał, ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną, że spłata należności w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego i jego rodziny. Wiek i rodzaj prowadzonej działalności, umożliwiają osiąganie dochodów, z których możliwa jest spłata zadłużenia. Podniesiono również, że wnioskodawca nie wykazał, że osiągane dochody z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i dokonanie stałych opłat. Do wydatków niezbędnych nie można bowiem zaliczyć opłaty telefonów. Nadto K.B. w [...] r. przebył rehabilitację, która przywróciła mu zdolność do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej a umorzenie zaległych składek jest również pomocą państwa i sprzeczne z interesem innych ubezpieczonych.

Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wnosząc o jej uchylenie i umorzenie naliczonych odsetek K.B. podkreślił, że z prowadzonej działalności nie jest wstanie utrzymać siebie i chorej żony, opłacić media i czynsz a co dopiero spłacić zaległych składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że umorzenie zaległych należności jest prawem a nie obowiązkiem organu i za jej wydaniem przemawia ustalenie całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, powoduje uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 p.p.s.a.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność mimo, że skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego aktu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Mendek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, s. 299) lub odwrotnie. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej za uchyleniem zaskarżonej decyzji przemawia błędna ocena dokonanych ustaleń faktycznych z przekroczeniem granicy swobodnej oceny tychże ustaleń dowodowych.

Jeżeli chodzi o prawną podstawę zaskarżonej decyzji, to należy wskazać, że istotnie przepis art. 28 u.su.s. dopuszcza możliwość umarzania składek przez ZUS w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a tej ustawy.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie żadna z wskazanych wyżej sytuacji nie zachodzi, gdyż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i posiada samochód osobowy marki [...] rok prod. [...]. Ustalenia te powodują, że nie została spełniona również przesłanka z pkt 5 i 6 tego przepisu. Tym samym organ uznał, że w przypadku K.B. nie występuje okoliczność całkowitej nieściągalności zaległych składek.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego poglądu. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej - [...] i posiadanie samochodu marki [...] rok prod. [...], który jest jednocześnie jedynym składnikiem majątkowym i źródłem utrzymania wnioskodawcy nie dowodzi skuteczności egzekucji. Również przeczy temu twierdzeniu zwrot zajęć rachunku bankowego w dniu [...]r. czy tytułów wykonawczych przez Naczelnika [...] US w K. z [...] r.

Poczynione ustalenia organu, co do majątku wnioskodawcy, które nie budzą wątpliwości i nie pozostają sporne, fakt że komornik sądowy oraz naczelnik urzędu skarbowego formalnie nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję nie dowodzi, że postępowanie egzekucyjne można prowadzić i uzyska się kwoty przekraczające wydatki. Wręcz przeciwnie brak działań egzekucyjnych i ich dotychczasowe wyniki wskazują na całkowitą nieściągalność zaległych należności K.B. Tym bardziej, że do spłaty pozostają jeszcze zaległe składki za ubezpieczonych w kwocie pond [...] zł.

Niezależnie od powyższego, ponieważ zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności organ rozważył i tą możliwość. I w tym przypadku, jego rozstrzygnięcie było dla wnioskodawcy negatywne.

W tym miejscu należy przypomnieć, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Nie wyklucza to jednak możliwości umorzenia tylko części zadłużenia, np. zaległych odsetek.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości

uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przedstawiony przez ustawodawcę katalog nie jest katalogiem zamkniętym i nie muszą być powyższe przesłanki spełnione łącznie.

Niewątpliwie decyzja wydana na podstawie wyżej powołanych przepisów oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Nie prowadzi to jednak do rezygnacji ani z konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ani z konieczności oparcia rozstrzygnięcia o argumentację bazującą na prawnych i faktycznych przesłankach i przedstawienia jej w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 Kpa, mającego w związku z art. 123 u.s.u.s. zastosowanie do działań organów w niniejszej sprawie.

Przybliżając stan faktyczny rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca wskazywała - zarówno we wnioskach, jak i w odwołaniu oraz w skardze - na okoliczności, które – jej zdaniem - uniemożliwiają jej spłatę należności, a które jednocześnie dowodzą o całkowitej nieściągalności zaległych składek oraz ważnego interesu osoby zobowiązanej do ich opłacenia.

Zdaniem Sądu orzekającego organ administracyjny pominął w swoich wywodach pełną ocenę wystąpienia przesłanek uzasadnionego przypadku umorzenia z § 3 przepisów wykonawczych, chociaż w aktach sprawy zostały one udokumentowane. Należy również zauważyć, co już wskazano wyżej, iż przyjęcie zaistnienia przesłanki braku całkowitej nieściągalności istniejącego zadłużenia jest gołosłowne. Bowiem w dacie wydania decyzji dochody stanowią kwotę niższą niż uprawniająca do zajęcia komorniczego czy niezbędne do poniesienia wydatki, egzekucja nie jest prowadzona a wnioskodawca od [...]r. pobiera dodatek mieszkaniowy, korzystają z pomocy społecznej.

ZUS w zaskarżonej decyzji praktycznie przyznał, że strona skarżąca nie posiada żadnego majątku. Nie wskazano bowiem żadnego innego składnika majątku, poza wskazanym samochodem marki [...] rok prod. [...] wykorzystywanym do prowadzonej działalności gospodarczej jako [...]. Organ nie wskazał wartości rynkowej tegoż samochodu ani też nie uwzględnił faktu wspólności majątkowej z żoną, co zostało w aktach udokumentowane. Pominął także i to, że samochód ten stanowi narzędzie pracy wnioskodawcy i jednocześnie jedyne źródło osiąganego dochodu, a tym samym nie stanowi realnego majątku, z którego można prowadzić egzekucję i pokryć istniejące zaległości.

Ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która nie ma żadnych dochodów i jest na jego utrzymaniu. Z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że istnieje ona od [...]r. z tytułu choroby narządu wzroku, zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu oraz choroby neurologicznej. Żona wymaga wsparcia ortopedycznego lub technicznego oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz okresowej częściowej opieki osoby drugiej (k. 105 akt). Stwierdzono również obniżenie sprawności ruchowej E.B.

Bezspornym jest, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, która jednak nie przynosi wysokich dochodów, które łącznie z dodatkiem mieszkaniowym wynoszą [...] zł miesięcznie (k. 112). Kwota ta nie zaspakaja nawet podstawowych potrzeb życiowych małżonków i powoduje konieczność zadłużania się u rodziny (k.33). Organ nie wykazał aby dochody osiągane przez wnioskodawcę były wyższe. Również wątpliwe są twierdzenia organu, ze skarżący może osiągać wyższe dochody, gdyż nie zostały poparte żadnymi obiektywnymi ustaleniami, a w szczególności czy stan zdrowia wnioskodawcy i jego żony oraz konkurencja na rynku pozwala na takie twierdzenie. Podkreślić należy, że wnioskodawca przez okres od [...] do [...] r. miał zawieszona działalność gospodarczą i pobierał tylko świadczenie rehabilitacyjne (k. 37 akt).

Z ustaleń organu wynika, iż dochody osiągane przez wnioskodawcę nie pokrywają podstawowych wydatków, nawet odliczając koszty opłat telefonicznych, które organ uznał za zbytek. Stwierdzenia tego Sąd również nie podziela, gdyż telefon w przypadku osoby chorej może być jedyną formą kontaktu i zapewnienia jej opieki czy nadzoru. Telefon nie jest luksusem. Należy też podkreślić, iż organ nie dokonał oceny poczynionych w tym zakresie ustaleń ani nie zażądał dodatkowych wyjaśnień. Tym samym przyjął, że można z kwoty [...] zł pokryć wydatki niezbędne w kwocie [...] zł i utrzymać dwie dorosłe osoby, a także spłacać zaległe należności ZUS. Sąd takiej oceny nie podziela.

Organ uznał także, iż sytuacja materialno bytowa wnioskodawcy może być lepsza a wręcz tak dobra, że bez jakiejkolwiek trudności będzie mógł spłacić zaległości ZUS w przyszłości, co nie uzasadnia umorzenia zaległych składek ani nawet odsetek. Jednakże nie uzasadnił, które to ustalenia uprawniają do takiego wniosku. Młody wiek wnioskodawcy ([...] lata) i możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, którą przecież prowadzi nie uprawniają zdaniem Sądu orzekającego do takich wniosków.

Niezrozumiałe dla Sądu są stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a wskazujące na możliwość spłaty zadłużenia w ratach czy odmowa umorzenia tylko odsetek z przyczyn nie odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Gdyby ustawodawca chciał w sposób równy traktować wszystkich płatników, to nie wprowadzałby możliwości umarzania składek i odwoływał się do aktualnych, obiektywnych możliwości płatniczych dłużnika.

Sąd orzekający uznał zatem, że ocena materiału dowodowego, a w szczególności w kontekście przesłanki z ust. 1 § 3 rozporządzenia wykonawczego została dokonana z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, jak również pominięto przesłankę z ust. 3. Organ nie obalił skuteczne twierdzenia wnioskodawcy, iż w jego przypadku, co najmniej zaistniały okoliczności potwierdzające niemożność opłacania należności bez ciężkich skutków dla niego samego, jak również nie uwzględnił okoliczności przewlekłej choroby żony wnioskodawcy i sprawowania nad nią opieki co ogranicza możliwości zarobkowe wnioskodawcy jako taksówkarza.

Sąd przypomina, że stosowanie do art. 123 u.s.u.s. w sprawach w niej uregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dodatkowo art. 84 ust. 4 ustawy stanowi, że do kierowanego do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że ZUS powinien respektować proceduralne wymogi dotyczące postępowania administracyjnego wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 77 tej ustawy, wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zgodnie z Kpa to organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Wobec okoliczności, które organ uznał za niedostatecznie wyjaśnione powinien on podjąć próbę ich wyjaśnienia i pozyskania odpowiednich informacji, wykorzystując np. instrument w postaci wezwania z art. 50 i 54 Kpa.

Należy również przypomnieć, że obowiązująca zasada dwuinstancyjności postępowania powoduje, iż nie wystarcza aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Zasada dwuinstancyjności jest spełniona dopiero po "przeprowadzeniu dwukrotnie merytorycznego postępowania, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uchwały SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995 Nr 7, poz. 82).

Kluczowym zadaniem organu ponownie rozpatrującego sprawę było poddanie analizie i ocenie kwestii, czy wyegzekwowanie od zobowiązanego przedmiotowych należności nie tylko jest możliwe, ale czy pozostanie w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, LEX nr 321267) a tego w przedmiotowej sprawie nie uczyniono odwołując się głównie do interesu organu.

Tym samym ponownego rozważenia wymagały argumenty podnoszone przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego, jak realność dochodów i choroba żony. Istotna jest również ocena wysokości niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w zestawieniu z wysokością osiąganych dochodów. Samo ustalenie tych okoliczności bez ich oceny jest uchybieniem procesowym.

Regulacja zawarta w art. 107 § 1 Kpa, ustanawia - obok innych wymogów decyzji - obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005r. III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546).

Należy podkreślić, że organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., co sugeruje, że wszystkie wymienione w nim przypadki muszą zachodzić łącznie, którego to poglądu Sąd orzekający nie podziela. Nie wyjaśnił też, dlaczego wskazane wcześniej postanowienia organów egzekucyjnych są niewystarczające do uznania całkowitej nieściągalności zaległych należności, jak również nie rozważył czy nie zachodzi w niniejszej sprawie uzasadniony przypadek z art. 28 ust. 3a ustawy. Nie można za takowe uzasadnienie uznać twierdzenia, że wnioskodawca może zarabiać więcej a uzyskiwane dochody są wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego żony.

Zdaniem Sądu obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 K.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem, które nie powinno budzić wątpliwości. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie wymogów tych nie spełnia.

W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek (w całości lub części) bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym.

Podkreślić należy, że wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, że wskazane mankamenty przyjętej przez organ argumentacji, nie przekonującej o słuszności decyzji zaważyły na rozstrzygnięciu Sądu. Należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 28 u.su.s. oraz § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ nieprzekonująco przedstawiając argumenty wykroczył poza zakres uznania administracyjnego, a taki stan rzeczy – w powiązaniu z błędną oceną lub niewyjaśnieniem wszystkich przesłanek – należy uznać za spełnienie hipotezy art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a., obligującej Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wobec tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozstrzygając sprawę powinien w sposób jednoznaczny nie tylko ustalić sytuację finansową wnioskodawcy (uwzględniając dochody i wydatki oraz zadłużenie) ale dokonać jej wnikliwej i realnej oceny. Następnie winien rozważyć czy w takiej sytuacji majątkowej i konieczności opiekowania się chorą żoną zachodzi możliwość poniesienia przez stronę skarżącą ciężaru uiszczenia należności z tytuł przedmiotowych składek w całości lub części, bazując na miarodajnych sprawdzonych przesłankach wynikających z art. 28 ust. 2 i ust. 3a ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego, traktowanych jako obowiązujące przepisy prawne, a nie przepisy, które poprzez wskazanie na uznanie administracyjne można pominąć. Ewentualna zasadność odmowy umorzenia należności, powinna być bowiem wykazana w uzasadnieniu decyzji w sposób przekonujący.

.