Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 731/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.47 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art.26a ust.1a pkt 3
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art.37 § 1, art.109 § 1, art.42
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art.29, art.30 § 1, art.34
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. B.Sp. z o.o. Sp. k. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... stycznia 2016 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...], na mocy której zobowiązano stronę skarżącą – K. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą we W. – do zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

W dniu [...] września 2014 r. PFRON uzyskał informację z kompleksowego systemu informatycznego ZUS, iż skarżąca opłaciła nieterminowo składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za maj 2014 r. oraz nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FG, FGŚP za czerwiec 2014 r. i lipiec 2014 r. w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz.121, dalej "u.s.u.s.").

W celu wyjaśnienia sprawy PFRON zwrócił się pismem z dnia [...] października 2014 r. do ZUS Oddział we W. z zapytaniem, czy skarżąca w całości i terminowo opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za maj, czerwiec i lipiec 2014 r.

W odpowiedzi ZUS Oddział we W. pismem z dnia [...] października 2014 r. poinformował, że skarżąca ww. składki za wskazane okresy opłaciła po terminie ustawowym, a mianowicie składki za maj zostały opłacone przez stronę w dniach 11 i 18 lipca 2014 r., natomiast wpłaty za czerwiec i lipiec 2014 r. zostały ściągnięte w trybie postępowania egzekucyjnego w dniu 10 października 2014 r.

W związku z tym w dniu [...] listopada 2014 r. PFRON wezwał stronę do zwrotu środków Funduszu wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy kwiecień, maj czerwiec 2014 r. w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania. Z uwagi na brak wpłaty w terminie określonym w ww. wezwaniu, w dniu [...] marca 2015 r. PFRON zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał skarżącej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze:

kwiecień 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 25 czerwca 2014 r. do dnia wpłaty;

maj 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 17 lipca 2014 r. do dnia wpłaty;

czerwiec 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 28 sierpnia 2014 r. do dnia wpłaty.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej "ustawa o rehabilitacji"), począwszy od miesiąca grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów przekraczającym 14 dni. W niniejszej sprawie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, że składki ZUS za okresy rozliczeniowe maj, czerwiec, lipiec 2014 r. zostały poniesione z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni, a więc miesięczne dofinansowanie w takiej sytuacji zostało pobrane nienależnie.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie wskazując, iż nie posiada organów umocowanych do działania w imieniu spółki, a to na skutek braków w zarządzie komplementariusza strony, tj. spółki K. spółka z o.o. Strona podniosła, że spółka ta jest jedynym wspólnikiem uprawnionym do działania w imieniu strony. Zdaniem strony decyzja organu I instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, wskutek czego podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. dalej "k.p.a."). Strona nie miała organów od początku postępowania, toteż zniesieniu i konieczności ponownego przeprowadzenia wymaga całe postępowanie przed organem I instancji - po ustaleniu organów komplementariusza. Niezależnie od tego strona zakwestionowała obowiązek zwrotu dofinansowania przyznanego przez PFRON w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych. Zważywszy na powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż - jak wynika z akt rejestrowych - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością będąca wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej miała wyznaczonego prokurenta samoistnego, którym jest B. B. Zgodnie natomiast z art. 1091 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, dalej "k.c.") prokurent jest uprawniony do dokonywania wszelkich czynności sądowych i pozasądowych w imieniu przedsiębiorcy. Prokury nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 1091 § 2 k.c.). Prokura jest jednym z najszerszych znanych pełnomocnictw, a poza jej zakresem, stosownie do treści art. 1093 k.c. pozostaje umocowanie do czynności, które pozbawiają przedsiębiorcę prawa korzystania z przedsiębiorstwa jak jego zbycie, dokonanie czynności prawnej na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania oraz zbywanie i obciążanie nieruchomości. W ocenie organu w toku postępowania skarżąca spółka była prawidłowo reprezentowana przez prokurenta B. B..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualne również o uchylenie w całości (stwierdzenie nieważności) decyzji organu I Instancji. Zarzucono naruszenie przepisów prawa stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności postępowania, tj. art. 29 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w stosunku do podmiotu, który zarówno w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, jak również w dacie wydania decyzji administracyjnej nie był należycie reprezentowany, gdyż w składzie organów jego jedynego komplementariusza, spółki K. Sp. z o.o. zachodziły braki uniemożliwiające mu działanie, co skutkuje, że zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1a1.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Zgodnie z art. 47 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż:

do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Z akt sprawy wynika, że organ powziął wiadomość o terminie wypłaty wynagrodzeń pracownikom niepełnosprawnym (do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który pracownik pobiera wynagrodzenie) z informacji INF-D-P dołączonych do wniosków Wn-D. W związku z tym wnioskom Wn- D za kwiecień, maj, czerwiec 2014 r. odpowiadają deklaracje ZUS za maj, czerwiec, lipiec 2014 r. Termin do opłacenia składek uwzględniający przepis art. 26a ust. 1a1 upłynął zatem odpowiednio w dniu 30 czerwca 2014 r. (29 czerwca przypadał w niedzielę), 29 lipca oraz 29 sierpnia 2014 r. Biorąc pod uwagę informacje udzielone przez ZUS Oddział we W., że składki za te miesiące nie zostały opłacone terminowo, słusznie organ uznał, iż dofinansowanie za wskazane miesiące pracodawcy nie przysługuje i rozstrzygnięcia w tym zakresie są prawidłowe i nie budzą wątpliwości.

Kwestią sporną pozostaje natomiast okoliczność podnoszona w skardze przez skarżącą dotycząca braku należytej reprezentacji spółki zarówno w dacie wszczęcia jak i prowadzenia postępowania administracyjnego.

Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 29 k.p.a. stroną postępowania mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. W świetle art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnej stron ocenia się wg przepisów kodeksu cywilnego. Mając to na uwadze stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 37 § 1 k.c. jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Oznacza to, że z chwilą wpisania jednostki do właściwego rejestru nabywa ona osobowość prawną. Z tą chwilą osoba prawna uzyskuje również zdolność do czynności prawnej. Analogicznie utrata zdolności do czynności prawnej następuje z chwilą wykreślenia jednostki organizacyjnej z rejestru. Jednocześnie zdolność do czynności prawnej osób prawnych jest nieograniczona. Nie ulega więc wątpliwości, iż w toku całego postępowania strona – K. Spółka z o. o. Sp. k. miała zdolność do dokonywania czynności prawnych. Należyta reprezentacja spółki w toku postępowania jest natomiast kwestią odrębną. W ocenie Sądu strona była prawidłowo reprezentowana, bowiem zarówno w toku postępowania przed organem I jak i II instancji, spółka będącą komplementariuszem skarżącego (K. spółka z o.o.) była reprezentowana przez prokurenta. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prokura obejmuje umocowanie do dokonywania w imieniu przedsiębiorcy wszystkich czynności sądowych jak i pozasądowych. Ustanowiony w imieniu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prokurent mógł więc podejmować w postępowaniu czynności w imieniu swojego mocodawcy, a co za tym idzie w imieniu skarżącej. Brak należytej reprezentacji zachodziłby jedynie wówczas, gdyby prokura wygasła lub została odwołana. Zgodnie bowiem z art. 1097 § 1 k.c. prokura może być w każdym czasie odwołana, natomiast zgodnie z § 2 oraz § 3 powołanego przepisu prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy oraz wraz ze śmiercią prokurenta. Jednocześnie, zgodnie z § 4 wymienionego przepisu, śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnej nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Z uwagi na fakt, iż żadna z powołanych wyżej okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodziła, udzielona prokura była przez cały czas ważna, a zaistniały po jej ustanowieniu brak w organach spółki nie miał wpływu na ważność tego umocowania. Wskazać należy, iż prokurent brał czynny udział w postępowaniu przed organem I instancji, następnie wniósł w imieniu skarżącego odwołanie od decyzji PFRON i uczestniczył także w postępowaniu odwoławczym. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż zarzut braku organów i związanej z tym nieprawidłowej reprezentacji skarżącej został podniesiony dopiero po wydaniu niekorzystnej dla strony decyzji organu I instancji. Jednocześnie w związku z argumentem skarżącej, iż strona winna mieć ustanowionego kuratora w trybie art. 42 k.c. wskazać należy, że w świetle powołanego przepisu kurator jest powoływany wówczas, gdy z powodu braku organów osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw. Jak wspomniano już powyżej, zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji, strona pomimo braku zarządu nie była pozbawiona możliwości działania, brała aktywny udział w postępowaniu poprzez ustanowionego prokurenta, a zatem opisana w tym przepisie sytuacja uzasadniająca ustanowienie kuratora nie zachodziła. Z tych też przyczyn nieuzasadnionym jest również zastosowanie art. 34 k.p.a. dotyczącego przede wszystkim stron będących osobami fizycznymi, a w wyjątkowych wypadkach także do stron będących osobami prawnymi.

Reasumując, w ocenie Sądu, podnoszona okoliczność braku organów miała na celu wykorzystywanie jej na użytek znany spółce. Wbrew argumentom skarżącej decyzje zarówno organu I jak i II instancji są prawidłowe i wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako niezasadną