Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 772/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inne z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2020 r., Nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako kpa), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) oraz art. 3 ust. 1, 2 i 3, art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej powoływana jako ustawa o płatnościach) po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej określany jako Skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w G. Nr [...] z [...] .03.2020 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że [...] .05.2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR C. z/s w G. wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2019. Z deklaracji zawartej we wniosku wynika, że Skarżący ubiegał się o przyznanie m.in. płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych do powierzchni 12,03 ha. W punkcie VI formularza wniosku jako załącznik do wniosku wskazano m.in. umowę kontraktacyjną na dostawy buraków cukrowych w kampanii cukrowniczej 2019/2020 zawartą [...] .03.2019 r. pomiędzy Skarżącym a Spółdzielnią Rolników "[...]" i umowę kontraktacji buraków cukrowych nr [...] na dostawy w kampaniach cukrowniczych 2018/2019-2020/2021 z [...] .08.2017 r. pomiędzy Spółdzielnią Rolników "[...]" a spółką N. S.A. w O. Z umowy zawartej przez stronę ze Spółdzielnią Rolników "[...]" wynikało, że zgłoszona przez plantatora cukru powierzchnia upraw w celu wyprodukowania określonej w § 1 ust. 1 ww. umowy ilość buraków wynosi 13,56 ha.

W wyniku rozpatrzenia wniosku organ I instancji wydał [...] .03.2020 r. decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na mocy której m.in. odmówił przyznania Skarżącemu płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych, wskazując, że załączona do wniosku umowa kontraktacyjna z [...] .03.2019 r. została zawarta z podmiotem (Spółdzielnią Rolników "[...] "), który został wykreślony z Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Oddział Regionalny ARiMR w T. Tym samym nie został spełniony warunek do przyznania tej płatności określony w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach.

Odwołanie od ww. decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych wniósł Skarżący. Podniósł, że dopełnił wszystkich obowiązków ciążących na plantatorze buraków cukrowych. Skarżący zrzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie zawarł umowy dostawy uprawniającej do otrzymania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych oraz art. 23 cyt. ustawy poprzez jego niezastosowanie. W ocenie Strony, spełnione zostały wymogi określone w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, w szczególności art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a, mówiący o zawarciu umowy dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013. Odwołujący wskazał także na treść art. 23 ustawy o płatnościach. W ocenie Skarżącego, wobec uznania, że dołączona do wniosku umowa kontraktacyjna nie spełniała wymogów określonych w art. 15 ust. 6 ustawy, organ miał obowiązek wezwania go do uzupełnienia braku formalnego w trybie przywołanego art. 23.

Rozpatrując odwołanie, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:

jeżeli zawarł:

umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub

umowę z:

grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru;

do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1.

W przedmiotowej sprawie nie może zostać uznane, że spełniony został warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy. Skarżący zawarł umowę kontraktacyjną ze Spółdzielnią Rolników "[...]". Na mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z [...] .03.2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków uznania Spółdzielnia Rolników "[...] " została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych, nie jest więc "grupą producentów" w rozumieniu wskazanego przepisu.

Skarżący w odwołaniu powołuje się na definicję umowy dostawy zawartą w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia 1308/2013. Zgodnie z przywołaną przez stronę definicją, "umowa dostawy" oznacza umowę dostawy buraków do produkcji cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Jednocześnie Skarżący powołuje się na brak definicji przedsiębiorstwa we wskazanym rozporządzeniu, a także w rozporządzeniu 1306/2013, do którego odsyła art. 3 rozporządzenia 1308/2013. Zdaniem strony, brak definicji przedsiębiorstwa oznacza, że umowa, o której mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, winna zostać zawarta z podmiotem zajmującym się skupem płodów rolnych, w tym buraków cukrowych, który zawiera umowy z dostawami.

Zdaniem organu odwoławczego taka interpretacja nie jest właściwa. Przyjmując ją, można dojść do wniosku, że pod pojęciem "przedsiębiorstwo" można by rozumieć dowolne przedsiębiorstwo, działające w dowolnym sektorze rolnictwa, a nawet nie mające z rolnictwem nic wspólnego. Skoro bowiem, jak wskazuje strona, brak jest definicji omawianego pojęcia w przywołanych przez stronę rozporządzeniach, to brak jest podstaw do jego zawężenia do podmiotu zajmującego się "skupem płodów rolnych, w tym buraków cukrowych". Takie rozumienie pojęcia przedsiębiorstwa należy zatem odrzucić jako zbyt szerokie.

Należy wskazać, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, EWG) nr 234/79, (EWG) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) winno być rozumiane z uwzględnieniem wszystkich przepisów w nim zawartych, również z uwzględnieniem preambuły do tego rozporządzenia. W kontekście zakresu regulacji, celów rozporządzenia i przepisów preambuły należy zauważyć, że w odniesieniu do rynku cukru pod pojęciem "przedsiębiorstwa" należy rozumieć przedsiębiorstwa cukrownicze, czyli w szczególności dokonujące przetwórstwa buraków cukrowych. Wynika to m.in. z zapisów w pkt 114, 116, 118 i 120 preambuły. W pkt 114 zapisano, że "Po zniesieniu systemu kwotowego nadal będą konieczne szczególne instrumenty do zapewnienia odpowiedniej równowagi praw i obowiązków między przedsiębiorstwami cukrowniczymi a plantatorami buraków cukrowych. Należy zatem ustanowić standardowe przepisy ogólne regulujące pisemne porozumienia branżowe zawierane między nimi". Zgodnie z pkt 116, "w celu uwzględnienia specyfiki sektora cukru, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów w odniesieniu do aktualizowania definicji technicznych odnoszących się do sektora cukru; aktualizowania warunków zakupu buraków cukrowych określonych w niniejszym rozporządzeniu; oraz dalszych zasad dotyczących określania wagi brutto, tary i zawartości cukru w burakach cukrowych dostarczanych do przedsiębiorstwa i wysłodkach". Z kolei w pkt 118 wskazano, że "w celu uwzględnienia specyfiki sektora cukru oraz interesów wszystkich zainteresowanych stron, a także z uwagi na potrzebę uniknięcia jakichkolwiek zakłóceń na rynku, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów w odniesieniu do: warunków zakupu i umów dostawy; aktualizacji warunków zakupu buraków cukrowych określonych w niniejszym rozporządzeniu; oraz kryteriów, jakie mają być stosowane przez przedsiębiorstwa cukrownicze przy przyznawaniu plantatorom buraków cukrowych ilości buraków objętych przedsiewnymi umowami dostawy". Punkt 120 preambuły wskazuje natomiast, że "w celu zapewnienia, aby zatwierdzone przedsiębiorstwa produkujące cukier, izoglukozę lub syrop inulinowy wypełniały swoje obowiązki, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów dotyczących zatwierdzania i cofania zatwierdzenia tych przedsiębiorstw oraz kryteriów nakładania kar administracyjnych". Odniesienie wprost do przedsiębiorstw cukrowniczych występuje także w poszczególnych przepisach rozporządzenia. Wskazać w szczególności trzeba na treść art. 125 rozporządzenia, w którym w ust. 1 wskazuje się, że "warunki zakupu buraków cukrowych i trzciny cukrowej, obejmujące przedsiewne umowy dostawy, są regulowane przez pisemne porozumienia branżowe między, z jednej strony, unijnymi plantatorami buraków cukrowych i trzciny cukrowej lub organizacjami, których są oni członkami i które działają w ich imieniu, a z drugiej strony - unijnymi przedsiębiorstwami cukrowniczymi lub organizacjami, których są one członkami i które działają w ich imieniu."

Analiza przepisów rozporządzenia 1308/2013 prowadzi więc do wniosku, że prawodawca wspólnotowy jako "przedsiębiorców" w odniesieniu do rynku cukru jednoznacznie rozumiał podmioty cukrownicze, czyli zajmujące się produkcją cukru. Z kolei analiza wpisu Spółdzielni Rolników "[...] " w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzi do wniosku, że podmiot ten nie prowadzi tego rodzaju działalności. Wynika to wprost z zapisów w Dziale 3 Rubryce 1 - Przedmiot działalności, gdzie produkcja cukru nie została wymieniona. Ponadto należy zauważyć, że Spółdzielnia sama jest stroną umowy z podmiotem zajmującym się produkcją cukru – N. S.A. w O. Nie można więc uznać, że Skarżący zawarł umowę z grupą producentów, której jest członkiem, lub organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru, ponieważ Spółdzielnia Rolników "[...] " nie posiada statusu uznania oraz nie figuruje w rejestrze grup producentów rolnych. Wyklucza to możliwość spełnienia warunku określonego w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach.

Warunek określony w art. 15 ust. 1 pkt 1 lit. a cyt. ustawy również nie został spełniony, gdyż podmiot, z którym Skarżący zawarł umowę kontraktacyjną, nie prowadzi działalności związanej z produkcją cukru, a więc nie może zostać uznany za przedsiębiorstwo cukrownicze, o którym mowa w rozporządzeniu 1308/2013.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 23 ustawy o płatnościach, w ocenie organu II instancji również ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten reguluje w sposób swoisty dla postępowań w sprawie przyznania płatności tryb uzupełniania braków formalnych wniosku. Brak jest podstaw do uznania, że niespełnianie przez umowę dołączoną do wniosku wszystkich warunków, określonych w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, można uznać za brak formalny. Brakiem takim byłby brak umowy w ogóle lub umowa niepodpisana przez strony. Sama merytoryczne treść umowy podlega rozpatrzeniu dopiero na etapie weryfikacji wniosku w kontroli administracyjnej, a nie na etapie jego oceny formalnej. W związku z tym nieprawdziwe jest twierdzenie strony, że organ miał wiedzę o nieprawidłowości dołączonej umowy już w momencie złożenia wniosku. Umowa kontraktacyjna została dołączona do wniosku, a jej nieprawidłowość nie wynikała z jej formy. Również sama treść umowy nie budziła wątpliwości organu I instancji, gdyż nie wynikały z niej bezpośrednio okoliczności, które stały się przyczyną odmowy przyznania płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych.

Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że organ I instancji nie miał podstaw do wzywania Strony w trybie art. 23 ustawy o płatnościach.

Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na to, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zasadniczo zatem przyjąć można, że w zakresie nieuregulowanym w przepisach wspólnotowych, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, jeśli nie narusza to określonych w nich zasad i warunków dotyczących przyznawania płatności, do postępowania prowadzonego w tym przedmiocie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach określone zostały jednak unormowania proceduralne szczególne w stosunku do przewidzianych w kpa, odnoszące się do naczelnych zasad postępowania, tj. prawdy obiektywnej (art. 7), postępowania dowodowego (art. 77 § 1), informowania (art. 9) oraz czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10), a także wyłączone zostało zastosowanie art. 79a i art. 81 kpa. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, obowiązek organu określony w art. 7 kpa, polegający na podejmowaniu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także będący jego wyrazem obowiązek z art. 77 § 1 kpa, polegający na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, ograniczone zostały jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Jednocześnie, na mocy art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, ciężar udowodnienia danego faktu przeniesiony został na osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Ustawodawca zrezygnował też z ustalonego w art. 7 kpa wymogu uwzględniania przy rozpoznaniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Przenosząc zaprezentowane powyżej przepisy prawa na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżący, ubiegając się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 o płatność związaną do powierzchni upraw buraków cukrowych, był zobowiązany do tego, aby wraz z wnioskiem złożyć umowę kontraktacji buraków cukrowych, czyli dokument potwierdzający uprawnienie producenta rolnego do otrzymania wskazanej płatności w roku 2019. Dokument ten powinien zawierać wszystkie wskazane przepisami prawa elementy, czyli przede wszystkim spełniać warunku wynikające z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach.

Należy również zwrócić uwagę na doniosłość prawną wniosku o przyznanie płatności, polegającą m.in. na tym, że w sekcji IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania producent rolny oświadcza, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Skarżący, składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2019, potwierdził zatem znajomość zasad przyznawania płatności i pod groźbą odpowiedzialności karnej złożył wymagane oświadczenia jako zgodne ze stanem faktycznym. Oznacza to, że wnioskujący podejmuje ryzyko i przyjmuje odpowiedzialność za błędne wypełnienie wniosku o przyznanie dopłat, jak również za dostarczenie załączników nie spełniających określonych przepisami prawa wymagań. Tym samym skutki działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne obciążają odwołującego.

Skargę na powyższą decyzję złożył M. P., zarzucając jej naruszanie:

- art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie zawarł umowy dostawy uprawniającej do otrzymania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych;

- art. 23 ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że, analizując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że podniesione w odwołaniu zarzuty są nadal aktualne. W szczególności w rozporządzeniu nr 1308/2013 nie zawarto definicji przedsiębiorstwa. Podobnie definicja ta nie pojawia się w rozporządzeniu 1306/2013, do którego odsyła art. 3 rozporządzenia 1308/2013. Należy zatem stwierdzić, że umowa, o której mowa w art. 15 ust. 5 ustawy o płatnościach, winna zostać zawarta z podmiotem zajmującym się skupem płodów rolnych, w tym buraków cukrowych, który zawiera umowy dostawy z rolnikami.

Już wprost z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyjęta przez organ interpretacja przepisów jest błędna. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, w preambule rozporządzenia 1308/2013 użyte zostało pojęcie przedsiębiorstwa cukrowniczego, do którego w dalszej części rozporządzenia odwołano się kilkakrotnie, w tym w art. 125. Oczywistym jest zatem, że Komisja UE użyłaby również tego pojęcia w definicji umowy dostawy zawartej w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013. Tymczasem w definicji tej użyto wyłącznie sformułowania przedsiębiorstwo, a nie przedsiębiorstwo cukrownicze. Reasumując, należy stwierdzić, że, kierując się brzmieniem pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, beneficjent spełnia wymóg do otrzymania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych, jeśli przedstawi umowę zawartą z przedsiębiorcą również wtedy, gdy kontrahent nie jest bezpośrednim przetwórcą buraków. Tym samym umowa zawarta ze Spółdzielnią Rolników "[...] " uprawnia do otrzymania wnioskowanej płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych.

Zdaniem Skarżącego Spółdzielnia Rolników "[...] " jest uznawana przez ARiMR do chwili obecnej za grupę producentów rolnych. Świadczy o tym fakt dokonywania stosownych aktualizacji danych dotyczących producenta o numerze identyfikacyjnym [...] na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z [...] .04.2019 r., nr [...] oraz z [...] .07.2018 r., nr [...] . Oznacza to, że przedłożona do wniosku umowa zawarta z tą Spółdzielnią spełnia wymogi, o których mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach.

Skarżący, uzasadniając zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 23 ustawy o płatnościach, wskazał, że gdyby przyjąć, że ARiMR słusznie uznała przedłożoną umowę kontraktacji buraków cukrowych za niespełniającą wymagań z art. 15 ust. 6 cyt. ustawy, wówczas niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku powinna poinformować o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek. Jest to o tyle istotne, że organ posiadał tą wiedzę już w dniu złożenia wniosku, gdyż informacja ta wynika z danych zawartych w rejestrach prowadzonych przez ARiMR. Tym samym możliwa była natychmiastowa weryfikacja, czy załączona do wniosku umowa dostawy została zawarta z uprawnionym podmiotem. Jeśli nie, był to brak formalny, do uzupełnienia którego powinien być wezwany niezwłocznie, gdyż był jeszcze czas na dołączenie prawidłowego dokumentu.

Odnosząc się do uwag zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że wymóg dołączenia do wniosku umowy, o której mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, wynika wprost z treści art. 22 ust. 7 ww. ustawy. Tym samym twierdzenie, jakoby dołączenie do wniosku jakiejkolwiek podpisanej umowy było wystarczające z punktu widzenia kompletności wniosku, jest absurdalne. W przepisie jest mowa o konkretnym typie umowy podpisanym według ARiMR z konkretnym podmiotem. Oczywistym jest zatem, że tylko dołączenie takiej umowy spełnia wymóg formalny z art. 22 ust. 7 ww. ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów w sposób uzasadniający jej uchylenie stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa"). Organy obu instancji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały trafnych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach: "Płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub

b) umowę z:

– grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru; (...)".

Dokonując analizy poszczególnych przesłanek, uzasadniających przyznanie płatności, należy stwierdzić co następuje:

1. Zawarcie umowy dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe.

Z analizy akt sprawy wynika, że Skarżący nie zawarł takiej umowy. Zgodnie z ww. regulacją zawartą w rozporządzeniu nr 1308/2013 "umowa dostawy" oznacza umowę dostawy buraków do produkcji cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Sąd w pełni podziela argumentację organu, że analiza treści cyt. rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że przez przedsiębiorstwo, o jakim mowa w cyt. przepisie, należy rozumieć przedsiębiorstwo cukrownicze. Potwierdzają to zacytowane przez organ zapisy preambuły. W szczególności należy zacytować jej pkt 118, zgodnie z którym "W celu uwzględnienia specyfiki sektora cukru oraz interesów wszystkich zainteresowanych stron, a także z uwagi na potrzebę uniknięcia jakichkolwiek zakłóceń na rynku, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów w odniesieniu do: warunków zakupu i umów dostawy; aktualizacji warunków zakupu buraków cukrowych określonych w niniejszym rozporządzeniu; oraz kryteriów, jakie mają być stosowane przez przedsiębiorstwa cukrownicze przy przyznawaniu plantatorom buraków cukrowych ilości buraków objętych przedsiewnymi umowami dostawy.". Natomiast w myśl art. 125 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013 "Warunki zakupu buraków cukrowych i trzciny cukrowej, obejmujące przedsiewne umowy dostawy, są regulowane przez pisemne porozumienia branżowe między, z jednej strony, unijnymi plantatorami buraków cukrowych i trzciny cukrowej lub organizacjami, których są oni członkami i które działają w ich imieniu, a z drugiej strony - unijnymi przedsiębiorstwami cukrowniczymi lub organizacjami, których są one członkami i które działają w ich imieniu.". Z zapisów powyższych jednoznacznie wynika prawidłowość przyjętej przez organ argumentacji. Analiza przepisów art. 125-144 cyt. rozporządzenia, których z uwagi na objętość nie ma potrzeby cytować w całości, jednoznacznie wskazuje na to, że prawodawca zamiennie posługuje się pojęciami "przedsiębiorstw cukrowniczych", "przedsiębiorstw produkujących cukier" czy tylko "przedsiębiorstw".

Należy zgodzić się z organem, że przyjęcie, iż pojęcie "przedsiębiorstwo" zawarte w definicji umowy dostawy jakiegokolwiek "przedsiębiorstwa" de facto prowadziłoby do wniosku, że umowa taka mogłaby być zawarta z jakimkolwiek przedsiębiorstwem, nawet nie prowadzącym żadnej działalności w dziedzinie produkcji rolniczej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z cyt. art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach in fine wynika, że podmiot tam wskazany winien przeznaczyć te buraki na produkcję cukru. Zapisu tego nie ma w pkt 1 lit. a, ponieważ już z samej definicji "przedsiębiorstwa cukrowego" zawartego w rozporządzeniu nr 1308/2013 wynika, że przeznacza ono zakupione buraki właśnie na ten cel. Takim podmiotem nie jest niewątpliwie Spółdzielnia Rolnicza "[...] ".

2. Zawarcie umowy z

– grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru.

W tym zakresie wskazać trzeba, że w analizowanej sprawie bezspornie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawarcia umowy z: – organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której producent jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem.

Skarżący natomiast wywodził, że Spółdzielnia Rolników "[...]" posiadała status "grupy producentów". Z twierdzeniem tym w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób się zgodzić. W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rynku Rolnego w B. z [...] .03.2017 r., z której wynika, że ww. Spółdzielnia została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych. Skarżący dołączył do skargi decyzję z [...] .04.2019 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. dotyczące aktualizacji danych producenta – Spółdzielni Rolników "[...] ". Decyzja ta w żaden sposób nie odnosi się do rejestru grup producentów rolnych, a ponadto została ona wydana już po zawarciu umowy przez Skarżącego ze Spółdzielnią. To samo dotyczy decyzji z [...] .07.2018 r., która również w żaden sposób nie odnosi się do rejestru grup producentów rolnych

3. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 23 ustawy o płatnościach. Zgodnie z nim: "1. W przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

2. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.".

W okolicznościach sprawy z taką sytuacja nie mamy do czynienia. O ile bowiem np. sam brak wymaganego załącznika w postaci umowy kontraktacji dałby się stwierdzić na etapie wstępnej kontroli kompletności wniosku, o tyle już stwierdzenie braków tego załącznika zawartych w jego treści i istotnych dla rozstrzygnięcia możliwe było dopiero po odczytaniu i analizie całości jego treści, co mogło z kolei zostać stwierdzone dopiero na etapie kontroli administracyjnej przeprowadzonej w późniejszym okresie. Przy przyjmowaniu wniosków są one sprawdzane pod względem kompletności w zakresie wymaganych dokumentów, jednakże nie są i nie mogą być weryfikowane pod względem zwartości merytorycznej, co częstokroć wymaga żmudnej i długotrwałej analizy. Dlatego też samo przyjęcie wniosku nie może równać się z jego poprawnością pod względem merytorycznym. Wskazać należy, że to Skarżący, zawierając umowę kontraktacji i znając warunki przyznania płatności, powinien szczególnie dopilnować, by zawierana umowa spełniała stosowne wymagania.

Zwrócić należy również uwagę na to, że stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu tym organ administracji publicznej stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 79a oraz art. 81 kpa nie stosuje się. Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności bezpośrednich. W przeciwieństwie bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, zawierający odmienną niż Kodeks postępowania administracyjnego regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok NSA z 27.06.2019 r., I GSK 607/19). Organ rozpoznaje sprawę na podstawie złożonych dokumentów i to strona (beneficjent pomocy) ma obowiązek starannego przygotowania wniosku i sprawdzenia jego treści, również pod względem merytorycznym.

Sąd dostrzega fakt, że przepisy dotyczące płatności nie są regulacjami prostymi. Złożenie wniosku o przyznanie dopłat jest jednak sui generis oświadczeniem woli i wiedzy osoby ubiegającej się o pomoc finansową. Wnioskodawca podejmuje suwerenną decyzję o zakresie, w jakim ubiega się o wsparcie finansowe oraz składa oświadczenie, co do stanu faktycznego pod rygorem odpowiedzialności z art. 297 § 1 kk, jednocześnie oświadczając, że posiada pełnię wiedzy o warunkach przyznawania dopłat. Oznacza to, że wnioskujący podejmuje ryzyko i przyjmuje odpowiedzialność za błędne wypełnienie wniosku o przyznanie dopłat (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 4.02.2010 r., I SA/Gd 909/09). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności, wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej, ani także na inne osoby (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 12.11.2008 r., I SA/Bk 305/08).

Co również istotne, zarówno z przepisów krajowych jak i unijnych wynika, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności obszarowych jest sformalizowane. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, Skarżący, składając własnoręcznie podpis, oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zobowiązał się także do informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Reasumując, organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa, wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ppsa podlegała oddaleniu.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.