Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1729/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 par. 1 i 2, art. 26 par. 1, art. 27, art. 24, art. 63 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2018 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej spółki T. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP (także "UP RP") - działający w trybie postepowania spornego - po rozpoznaniu wniosku Z. S.A. z siedzibą w miejscowości P. ("wnioskodawca", "uczestnik") - decyzją z dnia [...] czerwca [...] r., nr [...], na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz.1410 ze zm.), dalej "p.w.p.", oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił patent na wynalazek pt.: "Sposób łączenia słupów bramek trakcyjnych z fundamentami patowymi" [...], udzielony w dniu 28 grudnia 2011 r. na rzecz spółki T. S.A. z siedzibą w [...] ("uprawniony", "spółka", "skarżący"), z pierwszeństwem od dnia 25 kwietnia 2006 r.

We wniosku o unieważnienie patentu Z. S.A. swój interes prawny wywodziły z faktu, że są konkurentem uprawnionego, zajmując się wprowadzaniem do obrotu i montażem rozwiązań zbliżonych do spornego wynalazku. Ponadto wskazano, że pismem z dnia 28 września 2015 r. uprawniony wezwał wnioskodawcę do zaprzestania naruszania spornego patentu oraz wydania korzyści z tytułu wykonawstwa i montażu słupów bramek trakcyjnych. Jako podstawę prawną interesu prawnego powołano art. 20 Konstytucji RP i art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zaś jako podstawę prawną wniosku wnioskodawca wskazał przepisy art. 25 i art. 26 ustawy p.w.p. podnosząc zarzuty braku nowości i poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Na dowód braku zdolności patentowej spornego wynalazku wnioskodawca przedłożył uwierzytelnione kopie następujących dokumentów:

- opisu patentowego [...], którego zgłoszenie opublikowano dnia 21 grudnia 1998 r.,

- opisu patentowego [...], którego zgłoszenie opublikowano dnia 21 marca 2005 r.,

- świadectw dopuszczenia produktów do stosowania na szlakach PKP z 1994 r., 2001 r. i 2004 r., dotyczących m.in. słupów nr katalogowy 1611,

- strony tytułowej dokumentacji słupów, w tym słupów nr katalogowy 1611,

- rysunków wykonawczych i katalogowych słupów, w tym słupów nr katalogowy

1611,

- dokumentu normatywnego CNTK dotyczącego słupów nr katalogowy 1611,

- opinii CNTK dotyczącej słupów nr katalogowy 1611, oraz

- artykułu "Bramkowe konstrukcje wsporcze posadawiane na fundamentach palowych" opublikowanego w czasopiśmie Technika transportu szynowego, nr 05/1998.

Zarówno w odpowiedzi na wniosek z dnia 7 lutego 2017 r., oraz na rozprawie w dniu [...] maja 2017 r., uprawniony wniósł o oddalenie wniosku. Stwierdził, iż przedłożony przez wnioskodawcę materiał dowodowy nie wskazuje na brak nowości lub poziomu wynalazczego spornego wynalazku. W szczególności, jego zdaniem, żaden z materiałów dowodowych nie przedstawia wszystkich zastrzeganych cech znamiennych spornego wynalazku. Podkreślał, że w spornym rozwiązaniu słup nie jest przyspawany do płyty osadczej i jest podniesiony ponad powierzchnię tej płyty.

Kolegium Orzekające we wskazanej na wstępie decyzji wyjaśniło na początku pojęcie interesu prawnego w postępowaniu o unieważnienie patentu na wynalazek odwołując się do stanowiska doktryny oraz tez wyroków WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2016, VI SA/Wa 2463/15, z dnia 9 grudnia 2005 r., VI SA/Wa 1524/05, a także z dnia 5 marca 2004 r., II SA 2091/2002.

Na tej podstawie Kolegium Orzekające uznało, iż wnioskodawca ma interes prawny do wszczęcia postępowania o unieważnienie spornego patentu. W tym zakresie wskazano, że uprawniony pismem z dnia 28 września 2015 r. wezwał wnioskodawcę do zaprzestania naruszania spornego patentu oraz wydania korzyści z tytułu wykonawstwa i montażu słupów bramek trakcyjnych. Zatem interes prawny wnioskodawcy - zdaniem organu - wynika z ograniczenia jego swobody działalności gospodarczej.

W rozpatrywanej sprawie Kolegium Orzekające uznało także za zasadny zarzut udzielenia spornego patentu z naruszeniem art. 26 ustawy p.w.p.

Uzasadniając ww. stanowisko organ odwołał się do treści zastrzeżenia niezależnego nr 1, z którego wynika zakres ochrony spornego patentu. I tak wskazano w nim, że "Sposób łączenia metalowych słupów bramki trakcyjnej z fundamentami palowymi, znamienny tym, że do dolnej bocznej części stalowego słupa (10) bramki trakcyjnej, mocuje się okucie (9) dolne w postaci ceownika spoiną, przy czym na okuciu (9) przymocowuje się żebro (11) usztywniające ceownik, środnik (14) i półki (15) spoinami (12, 13) pachwinowymi do których przymocowuje się spawem od dołu płytę (7) osadczą, okucia (9) dolnego słupa (10) bramki trakcyjnej, którą łączy się z fundamentem palowym (1), uzbrojonym w śruby (2,) kotwowe". Przykład wykonania spornego wynalazku przedstawiono na rysunkach Fig. 1 oraz Fig. 2.

Następnie Kolegium Orzekające stwierdziło, iż opis patentowy [...], którego zgłoszenie opublikowano dnia 21 marca 2005 r., ujawnia rozwiązanie, w którym dolną część stalowego słupa z zamocowanym okuciem dolnym, do którego przymocowano spawem od dołu płytę osadczą okucia dolnego słupa, którą łączy się z fundamentem palowym, uzbrojonym w śruby kotwowe (w decyzji przedstawiono w tym zakresie rysunek).

Kolegium Orzekające uznało, że ww. rozwiązanie różni się od rozwiązania spornego rodzajem zastosowanego okucia dolnego, które w przypadku rozwiązania spornego stanowi ceownik z płaskimi żebrami usztywniającymi, natomiast w przypadku rozwiązania według [...] stanowi same płaskie żebra usztywniające.

Zdaniem Kolegium Orzekającego rozwiązania te są ekwiwalentne, uznając, że ekwiwalentne w stosunku do rozwiązania objętego zastrzeżeniami patentowymi jest rozwiązanie, w którym środek techniczny określony w zastrzeżeniach patentowych zastąpiono innym, wywołującym jednak powstanie takiego samego (zamierzonego) efektu jak rozwiązanie zastrzegane, przy czym dla przeciętnego znawcy zastosowanie tego innego (ekwiwalentnego) środka nie wymaga wkładu twórczego.

W tym zakresie w decyzji wskazano, że zgodnie z opisem spornego patentu, zamierzonym efektem spornego rozwiązania jest opracowanie sposobu łączenia słupów bramek trakcyjnych z fundamentami palowymi bez konieczności formowania fundamentu palowego i kształtowania podstawy słupa bramki trakcyjnej na miejscu budowy.

Efekt ten wykazują oba porównywane rozwiązania. Niezależnie bowiem od rodzaju zastosowanego okucia dolnego słupa zamocowanie do niego spawem od dołu płyty osadczej okucia dolnego słupa, którą łączy się z fundamentem palowym uzbrojonym w śruby kotwowe, eliminuje się konieczność formowania fundamentu palowego i kształtowania podstawy słupa bramki trakcyjnej na miejscu budowy.

Także, jak podniesiono w zaskarżonej decyzji - artykuł "Bramkowe konstrukcje wsporcze posadawiane na fundamentach palowych", dowodzi braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, ujawniając na Fot. 1 dolną część stalowego słupa z zamocowanym okuciem dolnym w postaci dwóch kątowników, do którego przymocowano spawem od dołu płytę osadczą okucia dolnego słupa, którą łączy się (pośrednio) z fundamentem palowym, uzbrojonym w śruby kotwowe. W decyzji przedstawiono ilustrację tego rodzaju słupa.

Poza tym, zdaniem organu, także pozostałe materiały przedłożone przez wnioskodawcę potwierdzają brak poziomu wynalazczego spornego wynalazku, tj. powszechną znajomość środków technicznych ekwiwalentnych do wskazanych w zastrzeżeniu spornego patentu. W szczególności materiały w postaci świadectw dopuszczenia produktów do stosowania na szlakach PKP z 1994 r., 2001 r. i 2004 r., dotyczących m.in. słupów nr katalogowy 1611, strony tytułowej dokumentacji słupów, w tym słupów nr katalogowy 1611, rysunków wykonawczych i katalogowych słupów, w tym słupów nr katalogowy 1611, dokumentu normatywnego CNTK dotyczącego słupów nr katalogowy 1611, oraz opinii CNTK dotyczącej słupów nr katalogowy 1611 wskazują na podanie do wiadomości powszechnej przed datą pierwszeństwa spornego patentu rozwiązania dotyczącego słupów nr katalogowy 1611 o konstrukcji ekwiwalentnej do rozwiązania objętego spornym patentem.

W świetle powyższego - organ uznał - argumenty uprawnionego, iż przedłożony materiał dowodowy nie wskazuje na brak poziomu wynalazczego spornego wynalazku, za bezzasadne. Jak zauważył przy tym organ wskazywane rozwiązanie, w którym sam słup nie jest przyspawany do płyty osadczej i jest podniesiony ponad powierzchnię tej płyty, jest zastrzegane jedynie w zastrzeżeniu zależnym, a więc nie dotyczy ogólnie rozwiązania spornego, lecz jedynie jego korzystnego wykonania.

W skardze uprawnionego na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiono o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od Urzędu Patentowego RP zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, uwzględnienie zdjęcia niewiadomego pochodzenia oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, w zakresie w jakim Urząd Patentowy RP:

a) ustalił, że brak przyspawania słupa do płyty osadczej stanowi cechę rozwiązania wyrażoną w zależnym zastrzeżeniu nr 3 patentu [...], podczas gdy w zastrzeżeniu tym mowa jest wyłącznie o uniesieniu słupa bramki trakcyjnej o wysokość "h" od powierzchni górnej płyty osadczej okucia dolnego słupa, fakt zaś braku przyspawania słupa do płyty osadczej wynika z treści niezależnego zastrzeżenia nr 1 patentu [...];

b) ustalił, że rozwiązanie ujawnione w dokumencie patentowym PL207860 różni się od rozwiązania chronionego spornym patentem wyłącznie rodzajem zastosowanego okucia dolnego, podczas gdy porównywane rozwiązania obejmują różne kategorie wynalazków (produkt v. sposób), a ponadto różnice pomiędzy porównywanymi rozwiązaniami wyrażają się również w tym, że w sposobie zgodnie z wynalazkiem słup bramki trakcyjnej nie jest mocowany (przyspawany) do płyty osadczej, z którą łączone jest wyłącznie okucie słupa;

c) pominął, że wszystkie dokumenty pochodzące sprzed daty pierwszeństwa patentu [...] ujawniają słupy bramki trakcyjnej przyspawane do płyty osadczej;

d) poczynił ustalenia w oparciu o fotografię niewiadomego pochodzenia nieprzedstawioną w żadnym dokumencie znajdującym się w aktach sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy skutkowało, bowiem błędnym ustaleniem cech spornego rozwiązania i pominięciem przy ocenie jego poziomu wynalazczego cechy w postaci braku przyspawania słupa bramki trakcyjnej do płyty osadczej, której nie ujawniono w żadnym dokumencie przeciwstawionym spornemu rozwiązaniu;

2) art. 26 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 24 p.w.p. w zw. z art. 89 p.w.p. poprzez:

a) pominięcie przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania wyrażonego w niezależnym zastrzeżeniu patentowym nr 1 patentu [...] okoliczności, iż wynalazek objęty przedmiotowym zastrzeżeniem dotyczy/sposobu mocowania słupa bramki trakcyjnej, a nie budowy tego słupa jako urządzenia

b) przyjęcie, że wynalazek objęty niezależnym zastrzeżeniem patentowym nr 1 patentu [...] wynika w sposób oczywisty z istniejącego w dacie pierwszeństwa spornego wynalazku stanu techniki, podczas gdy w żadnym z przeciwstawionych dokumentów nie ujawniono sposobu łączenia słupów bramek trakcyjnych z fundamentami palowymi, dokumenty te, bowiem obrazują słupy już połączone z fundamentami (w nieznany sposób), a ponadto przeciwstawione dokumenty przedstawiają słupy przyspawane do płyty osadczej, a więc słupy, które nie mogły zostać wytworzone sposobem według wynalazku, wyklucza on bowiem bezpośrednie mocowanie słupa do płyty osadczej.

W ocenie skarżącego decyzja Urzędu Patentowego RP jest błędna, organ bowiem pominął przy ocenie poziomu wynalazczego spornego wynalazku okoliczność, że należy on do kategorii sposób, a nie urządzenie. Istota spornego wynalazku wyraża się więc nie w określonych cechach konstrukcyjnych, ale w zdefiniowanych w zastrzeżeniu czynnościach podejmowanych w przewidzianej w zastrzeżeniu kolejności. Żaden zaś z przeciwstawionych patentowi [...] dokumentów nie obrazuje sposobu łączenia słupów trakcyjnych z fundamentami palowymi, ale wyłącznie słupy trakcyjne, jako takie.

Ponadto organ uznał, iż brak bezpośredniego połączenia słupa z płytą osadczą stanowi cechę rozwiązania wyrażonego w zastrzeżeniu zależnym nr 3 patentu PL 213109 i że w związku z tym brak tej cechy w przeciwstawionych rozwiązaniach nie ma znaczenia z punktu widzenia oceny poziomu wynalazczego wynalazku skarżącego. Ocena organu jest w tym zakresie sprzeczna z treścią niezależnego zastrzeżenia nr 1 spornego patentu w szczególności, jeżeli jego treść jest analizowana łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 3 patentu skarżącego.

Z treści zależnego zastrzeżenia patentowego nr 3 spornego patentu, które brzmi: "Sposób według zastrzeżenia 1 znamienny tym, że dolną krawędź słupa bramki trakcyjnej podnosi się o wysokość "h" od powierzchni górnej płyty osadczej okucia dolnego słupa bramki trakcyjnej wynika, bowiem jednoznacznie, iż opisane w nim rozwiązanie w stosunku do rozwiązania .wyrażonego w zastrzeżeniu niezależnym zostało doprecyzowane poprzez wskazanie jednej dodatkowej cechy, a nie jak przyjął Urząd Patentowy dwóch cech. Cechą tą jest uniesienie słupa o wysokość "h" od powierzchni płyty osadczej. W zastrzeżeniu zależnym nr 3 nie ma natomiast mowy o braku przymocowania (przyspawania) słupa bezpośrednio do płyty osadczej, która to cecha sposobu według wynalazku skarżącego wynika bezpośrednio z niezależnego zastrzeżenia nr 1 spornego patentu. Stosownie więc do sposobu według wynalazku do dolnej części słupa mocuje się okucie dolne w postaci ceownika, na tym okuciu mocuje się żebro usztywniające ceownik, środnik i półki. Dopiero zaś do okucia dolnego żebra, środnika i półek mocuje się płytę osadczą. W konsekwencji realizacja sposobu chronionego patentem skarżącego zakłada brak połączenia słupa bramki z płytą osadczą, co wynika już treści niezależnego zastrzeżenia patentowego przedmiotowego patentu.

Skarżący wskazał, że ww. sposób formułowania zastrzeżeń patentowych odpowiada regulacji z § 8 pkt 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, z którego wynika, że zapis zależności zastrzeżenia od innego zastrzeżenia stosuje się, gdy zastrzeżenie zależne obok własnych cech znamiennych obejmuje wszystkie cechy zastrzeganego przedmiotu podane w zastrzeżeniu, od którego jest ono zależne. Za zależność nie uważa się sformułowania odsyłającego do innego zastrzeżenia. Nie ulega więc wątpliwości, że rozwiązanie opisane w zależnym zastrzeżeniu nr 3 powinno charakteryzować się wszystkimi cechami właściwymi dla rozwiązania objętego niezależnym zastrzeżeniem nr 1 spornego patentu. Skoro zaś dodatkowa cecha, za pomocą której opisano korzystną postać wynalazku w zastrzeżeniu zależnym nr 3 to podniesienie dolnej krawędzi słupa bramki trakcyjnej względem górnej powierzchni płyty osadczej, to oczywistym jest, że podstawowa wersja tego rozwiązania (wyrażona w zastrzeżeniu niezależnym) zakłada brak przyspawania słupa do płyty osadczej, gdyby bowiem słup w sposobie zgodnie z zastrzeżeniem niezależnym był mocowany bezpośrednio do płyty to nie mógłby zostać podniesiony o wysokość "h" względem tej płyty. Tak więc, gdyby, jak przyjął Urząd Patentowy, cecha w postaci połączenia słupa z płytą osadczą wyłącznie za pośrednictwem okucia w postaci ceownika nie należała do ogólnych cech zastrzeganego wynalazku to niemożliwa byłaby realizacja rozwiązania określonego w zależnym zastrzeżeniu nr 3 spornego patentu, a więc rozwiązania posiadającego cechy z zastrzeżenia niezależnego nr 1 i wskazanego zastrzeżenia zależnego.

W konkluzji ww. rozważań skarżąca stwierdziła, że organ błędnie określił przedmiot niezależnego zastrzeżenia patentowego nr 1 patentu skarżącego i w konsekwencji przeprowadził analizę poziomu wynalazczego spornego rozwiązania przyjmując jako podstawę jego niepełny opis.

Uchybienia w tym zakresie - wywodzi skarżący w skardze - miały wpływ na wynika sprawy, bowiem poprawne zdefiniowanie badanego rozwiązania stanowi konieczny element oceny jego poziomu wynalazczego, który może przecież wynikać z zastosowania pominiętej cechy.

Z uwagi na błędne określenie ogólnych cech wynalazku chronionego patentem [...] Urząd Patentowy nieprawidłowo uznał, że rozwiązania ujawnione w przeciwstawionych dokumentach są ekwiwalentne względem wynalazku skarżącego, różnią się bowiem od tego wynalazku wyłącznie rodzajem zastosowanego ukucia dolnego.

Skarżący dokonał analizy materiałów przedstawionych przez uczestnika postępowania i stwierdził, że przedstawiają one rozwiązania, w których słup bramki trakcyjnej jest zawsze przyspawany bezpośrednio do płyty osadczej. Taki sposób mocowania słupa w rozwiązaniach wcześniejszych wynika z:

- treści opisu patentowego patentu [...], w którym wskazano "Płyta 1 jest połączona ze słupem 3 usztywnionym przez żebra 4"

- rysunku dotyczącego słupa o nr 1611:

- zdjęcia przedstawionego na stronie 11 zaskarżonej decyzji rzekomo pochodzącego z artykułu "Bramkowe konstrukcje wsporcze posadowione na fundamentach palowych".

Poza tym skarżący zarzucił, że przedstawiona w decyzji fotografia nie pochodzi z żadnego z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Omówienie zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący poprzedził przypomnieniem, iż na gruncie ustawy Prawo własności przemysłowej wyróżnia się cztery kategorie wynalazków, tj. wytwór zdeterminowany przestrzennie, wytwór bezpostaciowy, sposób i zastosowanie. Wskazał, że wynalazek w kategorii wytworu zdeterminowanego przestrzennie, np. urządzenie, aparat, maszyna, narzędzie, układ elektryczny, układ hydrauliczny, układ pneumatyczny powinien być scharakteryzowany poprzez cechy techniczne dotyczące jego struktury konstrukcyjnej lub układowej, przejawiającej się w usytuowaniu i połączeniach poszczególnych jego części i/lub podzespołów tworzących łącznie zwartą całość przestrzennie ukształtowaną, umożliwiającą realizację zamierzonego celu wynalazku. Wynalazek w kategorii sposobu zaś "powinien być scharakteryzowany przez zespół czynności, operacji bądź procesów technologicznych rozumianych jako oddziaływanie na materię bądź na sygnały (zmianę stanu lub postaci), uporządkowanych, według ustalonej z góry kolejności, jak również środki techniczne do ich realizacji (materiały, surowce, aparatura, narzędzia) oraz ewentualnie warunki, w których się one odbywają (np. temperatura, czas trwania, ciśnienie itp.) i stosowane surowce".

Jak podkreślono w skardze sporny wynalazek to rozwiązanie z kategorii sposób a nie wytwór zdeterminowany przestrzennie, o czym świadczy jednoznacznie tytuł wynalazku oraz treść niezależnego zastrzeżenia nr 1 patentu skarżącego. Dla podważenia więc poziomu wynalazczego spornego rozwiązania niezbędne jest przeciwstawienie mu dokumentów obrazujących sposób postępowania (sposób łączenia słupów bramek trakcyjnych z fundamentami palowymi), a nie dokumentacji technicznej dotyczącej słupów jako takich.

Na zakończenie skarżący wskazał, że w konsekwencji opisanych w skardze uchybień Urząd Patentowy błędnie uznał, że sporne rozwiązania pozbawione jest poziomu wynalazczego, pomimo tego, że:

- w żadnym z przeciwstawionych dokumentów nie ujawniono sposobu łączenia słupów j bramek trakcyjnych z fundamentami palowymi,

przeciwstawione dokumenty przedstawiają słupy przyspawane do płyty osadczej,: a więc słupy, które nie mogły zostać wytworzone sposobem według wynalazku, wyklucza on bowiem bezpośrednie mocowanie słupa do płyty osadczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz ustosunkował się do podniesionych w skardze zarzutów, w tym wskazał, że wbrew jej wywodom zastrzeżenie niezależne nr 1 całkowicie pomija kwestię łączenia słupa z płytą osadczą. Tym samym - zdaniem organu - słup może ale nie musi być połączony z płytą osadczą. Dopuszczalność powoływania się na rozwiązanie dotyczące określonego produktu w sprawie patentu na wynalazek w kategorii sposobu wynika z art. 64 p.w.p. Co do zamieszczonej w decyzji fotografii, której związek ze sprawą zakwestionowano w skardze, organ wskazał, że ma ona jedynie charakter poglądowy.

Skarżący w piśmie z dnia 29 stycznia 2018 r. odniósł się do ww. stanowiska organu. W piśmie tym podniósł, że z faktu, że wynalazek na sposób obejmuje również produkty uzyskane bezpośrednio tym sposobem, wynika jedynie, iż jeżeli patent chroni wynalazek z kategorii sposób to uprawniony z takiego patentu może zakazać podmiotom trzecim nie tylko stosowania opatentowanego sposobu, ale również używania, oferowania, wprowadzania do obrotu lub importowania dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio takim sposobem.

Skarżący podtrzymał stanowisko o tym, iż organ dokonał nieprawidłowej interpretacji treści niezależnego zastrzeżenia nr 1 spornego patentu, przyjął bowiem, iż ujawniony we wskazanym zastrzeżeniu sposób nie zakłada braku mocowania słupa bezpośrednio do płyty osadczej.

Organ zaś nie badał, czy brak tego przymocowania może świadczyć o nieoczywistości spornego wynalazku.

Skarżący podtrzymał stanowisko ze skargi, iż przeprowadzona w toku postępowania ocena poziomu wynalazczego spornego wynalazku dokonana została w oparciu o błędnie określone ogólne cech wynalazku, jak też w odniesieniu do dokumentów, które nie ujawniały rozwiązań z tej samej kategorii co sporny wynalazek (nie dotyczyły sposobu), a więc z których treści nie można ustalić jakim sposobem uzyskano opisane w nich słupy trakcyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił bowiem zasadnicze zastrzeżenia podnoszone w stosunku do zaskarżonej decyzji przez stronę skarżącą.

Zanim jednak Sąd wyjaśni ww. stanowisko uzasadnione jest przybliżenie istoty wynalazku.

I tak, w p.w.p. ustawodawca odstąpił od sformułowania definicji wynalazku, poprzestając - w art. 24 ww. ustawy - na określeniu przesłanek zdolności patentowej zgłaszanego rozwiązania odwołując się do przymiotu jego nowości w danej dziedzinie techniki, poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania) i możliwości przemysłowego stosowania.

Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się z kolei wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnej lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (art. 25 § 1 i 2 p.w.p.).

Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika on w sposób oczywisty ze stanu techniki, co oznacza, że nawet znawca w danej dziedzinie nie będzie mógł odtworzyć tego wynalazku bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania (art. 26 § 1 p.w.p.).

Wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej (art. 27 p.w.p.).

Wynalazek musi mieć techniczny charakter, co oznacza, że musi dotyczyć jakiegoś technicznego problemu i wnosić jakiś wkład techniczny do dziedziny techniki, której dotyczy.

Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku o sygn. akt II SA 3937/02, wynalazkiem jest rozwiązanie problemu przy posłużeniu się zdatnymi do opanowania siłami przyrody dla osiągnięcia przyczynowo przewidywalnego rezultatu leżącego poza sferą intelektualnego oddziaływania człowieka. Technika jest sferą działalności człowieka, której bazą teoretyczną są stosowane nauki przyrodnicze wymagające weryfikacji eksperymentalnej. Poza sferą techniki pozostają obszary działalności ludzkiej, których bazą teoretyczną są takie nauki jak matematyka, lingwistyka, programowanie wymagające wyłącznie weryfikacji logicznej. Dla oceny rozwiązania należy rozłożyć je na elementy składowe, wśród których są zarówno elementy techniczne, jak i nietechniczne. Rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy nieoczywisty element. Jeśli wkład wynalazczy leży wyłącznie w obszarze nietechnicznym rozwiązanie należy uznać za niepatentowalne.

Przywołując ww. wyrok Sąd orzekający wskazuje, że podziela wyrażony w nim pogląd, że rozwiązanie jest patentowanym wynalazkiem, o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy i nieoczywisty element.

W tej sprawie - zdaniem Urzędu Patentowego - sporne rozwiązanie nie spełnia warunku poziomu wynalazczego. Organ w tym względzie rozważał nieoczywistość rozwiązania skarżącego w świetle przeciwstawionego patentu nr [...].

W takiej sytuacji prawidłowe zastosowanie przywołanych wyżej przepisów wymagało uprzedniego ustalenia przez organ istoty zastrzeżonego rozwiązania. Istotę wynalazku ujawnia opis wynalazku, zaś zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i identyfikują jego cechy techniczne. Charakterystyczny jest przy tym sposób formułowania zastrzeżeń patentowych. Zastrzeżenie niezależne powinno zawierać część nieznamienną, rozpoczynającą się od określenia przedmiotu wynalazku oraz podającą zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wynalazku, w całości traktowany jako stan techniki oraz część znamienną, poprzedzoną zwrotem "znamienny tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wynalazku, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej. Powyższe pozwala organowi (a także Sądowi) na dokładne stwierdzenie co podlega zgłoszeniu i co zgłaszający uważa za wynalezione przez niego. Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Dla właściwego zidentyfikowania cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zatem zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki.

Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie zakres ochrony przedmiotowego patentu określono w zastrzeżeniu niezależnym 1 w sposób następujący:

"Sposób łączenia metalowych słupów bramki trakcyjnej z fundamentami palowymi, znamienny tym, że do dolnej bocznej części stalowego słupa (10) bramki trakcyjnej, mocuje się okucie (9) dolne w postaci ceownika spoiną, przy czym na okuciu (9) przymocowuje się żebro (11) usztywniające ceownik, środnik (14) i półki (15) spoinami (12, 13) pachwinowymi do których przymocowuje się spawem od dołu płytę (7) osadczą, okucia (9) dolnego słupa (10) bramki trakcyjnej, którą łączy się z fundamentem palowym (1), uzbrojonym w śruby (2) kotwowe"

Spór w niniejszej sprawie dotyczy interpretacji ww. zastrzeżenia patentowego.

Organ przyjął, że nie ma w nim mowy o sposobie połączenia słupa bramki trakcyjnej z płytą osadczą. W konsekwencji - zdaniem organu - w wariancie podstawowym elementy te mogą, ale nie muszą być połączone. Skarżąca zaś uważa, że treść ww. zastrzeżenia stanowi wprost o braku takiego połączenia, co oznacza, że jej wynalazkowi nie mogą być przeciwstawiane - jako ekwiwalentne - rozwiązania zawierające w opisie informację o połączeniu ww. elementów. Innymi słowy cechy dotyczące sposobu łączenia metalowych słupów bramki trakcyjnej z jej patentu nie są ekwiwalentne do odpowiednich cech znanych z opisu patentowego PL[...].

Sąd - rozstrzygając ww. spór - przyznaje rację stronie skarżącej co do tego, że organ nieprawidłowo odczytał zastrzeżenie niezależne nr 1 ze spornego patentu.

Błąd organu wynikał m.in. z faktu nieuwzględnienia kategorii, w której zastrzeżono wynalazek skarżącej, co konsekwentnie podnosiła spółka. Wskazywała ona - zgodnie z orzeczeniem KO Nr [...] (WUP [...], str. 720) - że wynalazek w kategorii sposobu jest scharakteryzowany przez zespół czynności, operacji jednostkowych bądź procesów technologicznych - rozumianych jako oddziaływanie na materię bądź na sygnały (zmianę stanu lub postaci), uporządkowanych według ustalonej z góry kolejności, jak również środki techniczne do ich realizacji np. materiały, surowce, aparatura, narzędzia oraz warunki, w których te czynności się przeprowadza (np. temperatura, czas trwania, ciśnienie, itp.) i stosowane surowce.

Tak więc organ powinien był uwzględnić, że wynalazek skarżącej stanowi sekwencję koniecznych czynności, postępowanie prowadzące do oczekiwanego rezultatu.

W tym miejscu wskazać należy, że jako przeciwstawiony - zdaniem Sądu - mógł w tej sprawie zostać wykorzystany patent na produkt. Tak jak zauważył organ w zaskarżonej decyzji (str. 7) przy merytorycznej ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Powinny być zatem brane pod uwagę, zdaniem Sądu, takie rozwiązania w stanie techniki - bez konieczności rozróżniania na kategorie wynalazków - które stanowią kombinację wszystkich lub części cech wynalazku oraz uznane za ekwiwalentne, tzn. dotyczące tego samego problemu, ale stosujące podobne i/lub zbliżone środki techniczne do jego rozwiązania. W ocenie Sądu dwa środki należy uznać zaś za ekwiwalentne, jeżeli:

- spełniają w obu rozwiązaniach tę samą funkcję, a oba rozwiązania pozwalają na osiągnięcie tego samego rezultatu;

- problem leżący u podstaw obu rozwiązań jest taki sam i został rozwiązany w ten sposób, według tej samej zasady;

- porównywalne środki są oczywiste dla fachowca w dniu decydującym o pierwszeństwie.

Powracając zaś na grunt okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że brak w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 spornego patentu wskazówki co do połączenia słupa bramki trakcyjnej z płytą osadczą - z uwagi na kategorię wynalazku - należało potraktować jako informację o braku takiego połączenia, a ewentualne wątpliwości organu w ww. zakresie powinny być wyjaśnione zgodnie z art. 63 ust. 2 p.w.p. Zastrzeżenia patentowe, a zwłaszcza podstawowe cechy wynalazku, powinny być bowiem rozumiane w świetle opisu wynalazku i rysunków.

Tę pominiętą przez organ cechę spornego rozwiązania podkreśliła skarżąca w piśmie z dnia 25 maja 2017 r. (karta nr 149), gdzie na str. 3 porównała rysunek (Fig. 1) z jej patentu z rysunkami z innych znanych w tym zakresie rozwiązań technicznych.

Tak więc organ nieprawidłowo przyjął, że powyższa treść zastrzeżenia niezależnego nr 1 stanowi o dowolności rozwiązania w analizowanym zakresie, tj., że według ww. zastrzeżenia niezależnego obojętnym jest czy płyta osadcza jest połączona ze słupem bramki trakcyjnej czy też brak jest takiego (bezpośredniego) połączenia pomiędzy ww. elementami.

W związku z tym usprawiedliwiony jest - zdaniem Sądu - zarzut skarżącej dotyczący przeprowadzenia przez organ analizy poziomu wynalazczego spornego rozwiązania bez uwzględnienia jego prawidłowego opisu. Także bowiem zdaniem Sądu organ błędnie ustalił przedmiot zastrzeżenia niezależnego nr 1 spornego patentu oraz cechy rozwiązania wyrażonego w tym zastrzeżeniu i w konsekwencji przedwcześnie przyjął, że przeciwstawione dokumenty ujawniają ekwiwalentne rozwiązania do chronionego patentem skarżącej.

Powyższe oznacza, że Urząd Patentowy RP nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie nieoczywistości spornego wynalazku, a w konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera pełnej analizy zdolności patentowej spornego wynalazku pod ww. kątem.

Sąd administracyjny nie czyni zaś własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ rozstrzygający sprawę. W tej zaś sprawie niezbędne jest stanowisko organu zawierające precyzyjne odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących cech technicznych ujawniających istotę spornego wynalazku.

Tak więc organ ponownie rozpozna wniosek o unieważnienie spornego patentu na wynalazek, tyle że z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Sąd.

Dlatego też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy Sąd zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 2217 zł, w tym kwotę 1000 zł stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi i kwotę 1200 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika ustaloną zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz kwotę 17 zł poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.