Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 692/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu w części
Powołane przepisy: article: art. 147
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 ust. 1, ust. 2, art. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 391
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
article: par. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim na uchwałę Rady Gminy Czerniewice z dnia 18 marca 2013 roku nr XXXV/195/13 w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Czerniewice stwierdza nieważność § 3, § 8 ust. 1 i 2; § 15 pkt 1, 2 i 3 załącznika Nr 1 zaskarżonej uchwały. LS


UZASADNIENIE

W dniu 18 marca 2013 r. Rada Gminy Czerniewice, na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm. – w dalszej części przywoływana jako: ustawa), art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm. – w dalszej części przywoływana jako: ustawa o samorządzie gminnym) po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego podjęła uchwałę Nr XXXV/195/13 w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Czerniwice.

Prokurator Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Prokurator Rejonowy zarzucił, iż zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa poprzez wprowadzenie rozwiązań, które stanowią przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy poprzez wprowadzenie w § 3 załącznika, na właścicieli nieruchomości obowiązku uprzątnięcia błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego oraz podjęcie działań mających na celu likwidację śliskości chodnika. Nadto nałożenie w § 8 pkt 1 i pkt 2 załącznika, dodatkowych obowiązków nieuregulowanych w ustawie w zakresie utrzymania pojemników na odpady komunalne oraz miejsca ich ustawienia. Jak również wprowadzenie w § 15 załącznika obowiązków na właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe w odniesieniu do psów – wyposażenie psa w obrożę, a w przypadku ras uznawanych za agresywne w kaganiec oraz bardzo szczegółowe określenie w pkt 2 § 15 zakazów związanych z przebywaniem psów w różnych miejscach na terenie Gminy, w tym zakazu wprowadzania zwierząt domowych na teren placów gier i zabaw, piaskownic dla dzieci, czy niedopuszczalne zakłócanie ciszy i spokoju przez zwierzęta domowe. Wskazując na powyższe uchybienia Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności załącznika do uchwały w części obejmującej zapisy § 3, § 8 pkt 1 i pkt 2, § 15 pkt 1 i pkt 2.

Uzasadniając Prokurator Rejonowy wywodził, iż Rada Gminy podjęła uchwałę, do której załącznikiem jest Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Czerniewice, który zawiera szereg uregulowań przekraczających upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 1 i 2 ustawie. Niewątpliwie zaś zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy uregulowane w regulaminie muszą dotyczyć jedynie kwestii, które zostały wymienione w art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-8 ustawy, wyliczenie z art. 4 ustawy ma charakter wyczerpujący, co oznacza, iż uchwała rady miejskiej czy gminy nie może zawierać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Wszelkie zaś odstępstwa winny być traktowane jako istotne naruszenia prawa.

Prokurator przywołując zapis § 3 regulaminu i art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wywiódł, iż z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż właściciele są zobowiązani do ściśle wskazanych czynności w określonym miejscu, zatem nałożenie na właścicieli nieruchomości dodatkowego podejmowania działań mających na celu likwidację śliskości chodnika oraz utrzymywanie innych części nieruchomości niż służących do użytku publicznego stanowi istotne naruszenie prawa. Z kolei w odniesieniu do § 8 pkt 1 i pkt 2 załącznika zdaniem Prokuratora brak jest podstawy do nakładania dodatkowych obowiązków, nieuregulowanych w ustawie. Obowiązki wymienione w art. 5 ustawy w zakresie utrzymywania pojemników na odpady komunalne oraz miejsc ich ustawienia są ściśle określone w ustawie. Obowiązek należytego utrzymywania pojemników na odpady, a w tym poddawanie ich raz w miesiącu dezynfekcji stanowi nie tylko próbę powtórzenia regulacji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, ale jednocześnie jest przekroczeniem w zakresie obowiązku dezynfekcji.

W odniesieniu do zapisu § 15 pkt 1 i pkt 2 regulaminu Prokurator stwierdził, iż w jego ocenie ustawodawca nie upoważnił rady do sformułowania zakazu wprowadzania psów na określone tereny, czy obowiązku prowadzenia ich na uwięzi, lecz do ustalenia sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom. Zatem przyjęcie powyższych zakazów stanowi naruszenie kompetencji przyznanej w ustawie. Wprowadzenie w regulaminie zakazu wprowadzania zwierząt na dany teren jest środkiem nadmiernie ograniczającym swobodę poruszania się i przebywania w określonym miejscu, która przysługuje wszystkim obywatelom, w tym właścicielom zwierząt domowych. Nadto w regulaminie nie można wprowadzać regulacji dotyczących zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Czerniewice wniosła o oddalenie skargi. Wskazała w zakresie pierwszego zarzutu, iż nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, iż Rada dokonała powtórzenia i nieuprawnionej modyfikacji przepisu art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. Stosownie do treści art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Zawarcie w § 3 uchwały przez Radę Gminy słów: "właściciele nieruchomości zobowiązani do uprzątnięcia błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego winni obowiązek oczyszczania realizować poprzez uprzątnięcie zanieczyszczeń w miejsce nie powodujące zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów i podjęcie działań mających na celu likwidację śliskości chodnika", było konieczne celem dookreślenia szczegółowości zasad, o których mowa powyżej, poprzez wskazanie ich zakresu podmiotowo-przedmiotowego.

W zakresie drugiego zarzutu Rada wskazała, iż zgodnie z § 8 ust.1 i 2 uchwały pojemniki na odpady należy umieszczać na terenie nieruchomości, na której zbierane są odpady, w granicach nieruchomości w miejscu specjalnie do tego przeznaczonym, łatwo dostępnym zarówno dla ich użytkowników, jak i pracowników operatora odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Zawarcie w/w zapisu w przedmiotowej uchwale podyktowane zostało umożliwieniem sprawnego odbioru odpadów z danej nieruchomości z jednoczesnym zapewnieniem właścicielowi nieruchomości jak najmniejszej uciążliwości z tym związanej. Ponadto zapis taki gwarantuje możliwość realizacji umowy na odbiór odpadów zawartej z przedsiębiorcą i gminą Czerniewice, zgodnie z którą to umową przedsiębiorca jest zobowiązany do odbioru odpadów z nieruchomości zamieszkałych zgodnie z harmonogramem odbioru - pojemniki na odpady są dostępne dla pracowników przedsiębiorcy (w przeznaczonym do tego miejscu lub poprzez ich wystawienie) w dniu odbioru odpadów, także w przypadku nieobecności właściciela nieruchomości. Należy nadmienić, że przyjęty w przedmiotowej uchwale sposób udostępnienia pojemników na odpady dla odbierającego je przedsiębiorcy nie był, nie jest podważany przez właścicieli nieruchomości. W tym miejscu wskazać należy, iż zarzut odnośnie comiesięcznej dezynfekcji pojemników na odpady jest bezprzedmiotowy, ponieważ w uchwale Rady Gminy Czerniewice taki zapis nie funkcjonuje.

W zakresie trzeciego zarzutu organ wyjaśnił, iż intencją wprowadzenia w § 15 pkt 1 uchwały obowiązku dla właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe w odniesieniu do psów - wyposażenie psa w obrożę, a w przypadku ras uznawanych za agresywne w kaganiec, prowadzenie psa na uwięzi a psa rasy uznawanej za agresywną lub w inny sposób zagrażającego otoczeniu - w nałożonym kagańcu, było zagwarantowanie w jak największym stopniu bezpieczeństwa ludziom i zwierzętom, mogącym doznać szkody na skutek działań psów ras dużych i olbrzymich lub uznawanych za agresywne lub zachowujące się w sposób, nad którymi w pewnych sytuacjach osoba nie będąca dorosłą (dziecko) mogłaby stracić kontrolę.

W zakresie zarzutu dotyczącego wprowadzenia przez Radę Gminy zapisów § 15 pkt 2 uchwały w przedmiocie niewprowadzania zwierząt domowych na tereny placów gier i zabaw, piaskownic dla dzieci oraz do obiektów użyteczności publicznej szczegółowo określonych w tym przepisie podnieść należy, iż jego celem było zagwarantowanie w jak największym stopniu bezpieczeństwa ludziom przebywającym w w/w obiektach jak również eliminacja chorób, których nosicielem są psy, a którymi mogą zarazić się w szczególności dzieci bawiące się w piaskownicach poprzez kontakt z odchodami zwierząt. Odnosząc się zaś do zakwestionowania przez skarżącego § 15 pkt 2f) wskazującego na niedopuszczanie przez właściciela zwierzęcia do zakłócenia ciszy i spokoju przez zwierzęta domowe, podkreślić należy że jego celem było wskazanie sytuacji, w których właściciel nie reaguje na uporczywe szczekanie psa nocą bez szczególnego powodu, co może przeszkadzać mieszkającym w sąsiedztwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego – art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt organu jednostki samorządu terytorialnego sąd administracyjny stwierdza jego nieważność albo orzeka, iż został on wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności.

W niniejszej sprawie skarga została złożona przez Prokuratora Rejonowego, co oznacza, że nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a jej wniesienie nie było ograniczone żadnym terminem, jako że dotyczy aktu prawa miejscowego (art. 53 § 3 p.p.s.a.)

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który to regulamin jest aktem prawa miejscowego.

Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:

a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz zużytych opon, a także odpadów zielonych,

b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony);

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Co ważne, regulamin utrzymania czystości i porządku nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 4 ust. 2 ustawy. Przepis ten ściśle określając zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy, stanowi delegację ustawową. Nie daje on prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przywołanym przepisie, ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.

Regulacja powołanego przepisu art. 4 ust. 2 ustawy ma charakter wyczerpujący, zatem uchwalając na jego podstawie regulamin czystości i porządku, rada powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień, które winny znaleźć się w regulaminie czystości i porządku, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", ale sformułowaniem "regulamin określa", co prowadzi do wniosku, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej.

W regulaminie mogą znaleźć się tylko takie postanowienia, których przedmiot mieści się w zakresie wyznaczonym przez omawiany przepis, zatem wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w art. 4 ust. 2 ustawy przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. Jedynie regulamin utrzymania czystości i porządku w sposób ścisły odpowiadający treści art. 4 ustawy, a więc zawierający jedynie regulacje do których zobowiązuje ten przepis, nie powtarzający zapisów ustawowych (w tym jakiejkolwiek ustawy), a jednocześnie regulujący wszystkie kwestie objęte zapisem art. 4 ustawy może być uznany za zgodny z prawem.

Uwzględniając powyższe uwagi, stwierdzić należy, iż zakwestionowane w skardze postanowienia regulaminu świadczą o wykroczeniu przez Radę Gminy Czerniewice poza zakres delegacji ustawowej dokonując nieuprawnionej modyfikacji norm ustawowych, stanowiąc przepisy wykraczające poza materię, która może być unormowana w regulaminie czystości i porządku, bądź dokonując nieuprawnionego powtórzenia treści norm ustawowych. Ocena taka obligowała Sąd do stwierdzenia nieważności § 3, § 8 ust. 1 i 2; § 15 pkt 1, 2 i 3 załącznika Nr 1 zaskarżonej uchwały.

W § 3 kwestionowanego załącznika Nr 1 zaskarżonej uchwały czytamy, iż właściciele nieruchomości zobowiązani do uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego winni obowiązek oczyszczania realizować poprzez uprzątnięcie zanieczyszczeń w miejsce nie powodujące zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów i podjęcie działań mających na celu likwidację śliskości chodnika.

Zdaniem Sądu przytoczony zapis stanowi w istocie powtórzenie i nieuprawnioną modyfikację oraz przekroczenie upoważniania ustawowego art. 4 ust. 2 pkt 1b i art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, przy czym ustawa zakreśla, iż właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątniecie (...) z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, rada rozszerzyła w istocie ten zapis poprzez ogólne sformułowanie "z części nieruchomości służących do użytku publicznego". Brak jest podstaw prawnych do rozszerzenia obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy i nakładania na właścicieli nieruchomości obowiązku oczyszczania innych części nieruchomości służących do użytku publicznego ze śniegu i lodu (niebędących chodnikiem zlokalizowanym bezpośrednio przy granicy nieruchomości), jak również usuwania śliskości chodników. Stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, wśród których dla przykładu można wskazać wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1169/14, WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 646/14; WSA w Łodzi z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 413/13 oraz z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1196/14 (wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy nie tylko nie uprawnia do wskazania sposobu w jaki ma być uprzątnięta część nieruchomości służąca do użytku publicznego, ale również powołany przepis regulaminu narusza art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem skoro wymieniony przepis obliguje właściciela nieruchomości do uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, to Rada Gminy nie jest upoważniona do stanowienia przepisu zobowiązującego właściciela nieruchomości do działań mających na celu likwidację śliskości chodnika. Brak jest również podstaw prawnych do rozszerzenia obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy i nałożenie obowiązku poprzez uprzątnięcie zanieczyszczeń w miejsce nie powodujące zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów.

Z kolei zapis § 8 ust. 1 załącznika do regulaminu przewiduje, iż "zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciel nieruchomości jest zobowiązany wyposażyć nieruchomość w pojemnik służący do gromadzenia odpadów komunalnych, chyba że na mocy uchwały rady gminy, obowiązki te przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi". Proste zestawienie przywołanego zapisu wprowadzonego przez Radę do zaskarżonego aktu nie pozostawia wątpliwości, iż § 8 ust. 1 stanowi nieuprawnione powtórzenie zapisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. I zapis ust. 2 § 8 załącznika do regulaminu świadczy o przekroczeniu przez Radę Gminy ustawowej delegacji, nałożeniu dodatkowych obowiązków, co czyni zasadnym ocenę, iż zapis ten narusza art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. W § 8 ust. 2 tego aktu czytamy, iż pojemniki, o których mowa w rozdziale 3, należy umieszczać na terenie nieruchomości, na której zbierane są odpady, w granicach nieruchomości w miejscu specjalnie do tego przeznaczonym, łatwo dostępnym zarówno dla ich użytkowników, jak i pracowników operatora odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Niewątpliwie Rada nie jest upoważniona do nałożenia na właścicieli nieruchomości obowiązku umiejscowienia pojemników w określonym miejscu i na określonym terenie. Po wtóre za niedopuszczalną i ustanowioną z przekroczeniem delegacji ustawowej uznać należy regulację, stosownie do której pojemniki mają być umieszczone w miejscu łatwo dostępnym zarówno dla użytkowników, jak i pracowników operatora odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Zapis ten dodatkowo ingeruje w prawo własności nieruchomości, co jest niedopuszczalne.

Ostatni z zasadnie kwestionowanych zapisów załącznika do regulaminu wymaga uprzedniego przytoczenia zapisu art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy, zgodnie z którym regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwości dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Na kanwie tej regulacji ustawowej Rada Gminy Czerniewice uchwaliła obszerny zapis § 15 określając w nim, iż do obowiązków właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe należy:

1) w odniesieniu do psów:

a) wyposażenie psa w obrożę, a w przypadku ras uznawanych za agresywne - w kaganiec,

b) prowadzenie psa na uwięzi, a psa rasy uznawanej za agresywną lub w inny sposób zagrażającego otoczeniu - w nałożonym kagańcu;

2) w odniesieniu do wszystkich zwierząt domowych:

a) zwolnienie zwierząt domowych z uwięzi dopuszczalne jest wyłącznie na terenach zielonych do tego przeznaczonych i specjalnie oznakowanych, w sytuacji, gdy właściciel ma możliwość sprawowania kontroli nad ich zachowaniem, nie dotyczy ono psów ras uznanych za agresywne,

b) nie wprowadzanie zwierząt do obiektów użyteczności publicznej, z wyłączeniem obiektów przeznaczonych dla zwierząt, takich jak lecznice, wystawy itp., postanowienie to nie dotyczy osób niewidomych, korzystających z pomocy psów - przewodników,

c) nie wprowadzanie zwierząt domowych na tereny placów gier i zabaw, piaskownic dla dzieci,

d) zwolnienie przez właściciela nieruchomości psów ze smyczy na terenie nieruchomości może mieć miejsce w sytuacji, gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający dostęp osób trzecich, odpowiednio oznakowanej tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem,

e) natychmiastowe usuwanie, przez właścicieli, zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego, a w szczególności na chodnikach, jezdniach, placach, parkingach, terenach zielonych, itp.; postanowienie to niedotyczy osób niewidomych, korzystających z psów przewodników,

f) niedopuszczanie do zakłócania ciszy i spokoju przez zwierzęta domowe.

3) postanowienia ust. 2 dotyczą także zwierząt nieudomowionych, utrzymywanych w charakterze zwierząt domowych.

W ocenie Sądu przytoczony zapis jasno wskazuje na przekroczenie upoważnienia ustawowego, już poprzez dookreślenie i nałożenie szeregu obowiązków na właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe, gdy ustawodawca wskazał na osoby utrzymujące zwierzęta domowe. Rada Gminy ograniczając określone obowiązki do właścicieli w sposób nieuprawniony zawęziła w tym przypadku krąg podmiotów zobowiązanych w stosunku do tego wyznaczonego przez art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy. Nadto nie znajduje uzasadnienia w zapisie tego przepisu zróżnicowanie jakie poczyniła Rada dzieląc właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe na te dotyczące psów i te dotyczące wszystkich zwierząt domowych. W tym zakresie ustawa jasno wypowiada się o zwierzętach domowych nie czyniąc żadnego dodatkowego rozróżnienia. Za niedopuszczalną należy uznać regulacje zabraniającą wprowadzania zwierząt do obiektów użyteczności publicznej, na tereny placów gier i zabaw, piaskownic dla dzieci. Ustawodawca nie upoważnia rady gminy do sformułowania zakazu wprowadzania zwierząt w określone tereny, lecz do ustalenia sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 792/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 434/15). Nadto zapisy regulaminu nie mogą stanowić podstawy do nałożenia abstrakcyjnego zakazu zakłócania ciszy i spokoju przez zwierzęta domowe. Zapis ten jest nieprecyzyjny i może być interpretowany na wiele sposobów. W tym zakresie mogą mieć zastosowanie jedynie przepisy ustaw (np. przepisy kodeksu cywilnego dotyczące immisji – art. 144, kodeksu wykroczeń). I w zapisie § 15 pkt 2d załącznika do regulaminu, ponownie organ w nieuprawniony sposób ingeruje w to, w jakich przypadkach można na terenie nieruchomości (należy chyba przez to chyba rozumieć nieruchomość będącą własnością właściciela psa – kolejny przykład nieprecyzyjnego sformułowania) spuszczać psa ze smyczy. Wykonanie takiego obowiązku może prowadzić do zachowania sprzecznego z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Ponadto interpretując ściśle analizowany zapis nie można by było spuścić psa ze smyczy we własnym mieszkaniu (czyli na terenie nieruchomości), jeśli nieruchomość nie byłaby ogrodzona (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2012 r, sygn. akt II SA/Bd 120/12). Z kolei zapis nakładający na właścicieli psów obowiązek wyprowadzania psa na uwięzi, a psa rasy uznawanej za agresywną lub w inny sposób zagrażającego otoczeniu w nałożonym kagańcu (na uwięzi i w kagańcu) wskazuje na brak proporcjonalności nakazanych regulaminem środków ostrożności przy trzymaniu psa (łącznie smycz i kaganiec) co może prowadzić do działań niehumanitarnych wobec zwierzęcia chorego i starego.

Nie znajduje też oparcia w ustawowej delegacji regulacja dotycząca zwierząt nieudomowionych, zawarta w § 15 pkt 3 regulaminu.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

a.bł.