Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 302/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, ust. 3 pkt 2, ust. 6, ust. 7, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 24 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego – J. T. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j .t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 4 pkt 22 lit. a, lit. h, art. 72, art. 92a ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), lp.5.1.1, lp.5.1.2, lp.5.2.1, lp.5.2.2, lp.5.3.1, lp.5.3.2, lp.5.4.1, Ip.5.4.2, lp.5.6.1, lp.6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), art. 1, art. 13, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014. 60.1), art. 25 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.T. od decyzji Ł. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 20.000,00 zł., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20.000,00 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniach od 7 marca 2014 r. do 10 kwietnia 2014 r., przeprowadzona została kontrola przestrzegania przepisów o transporcie drogowym w przedsiębiorstwie J.T. Ax. T. 1a, S. Kontroli podlegało spełnienie przez firmę obowiązków wynikających z uregulowań ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przestrzeganie przepisów ruchu drogowego (Prawo o ruchu drogowym Dz. U. 2014 r., poz. 1137 ze zm.); przestrzeganie przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdów i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowców uregulowanych w: ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, przestrzeganie przepisów określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE.

W chwili kontroli strona posiadała licencję nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, ważną od dnia 13 lipca 2010 r. do dnia 12 lipca 2015 r. W okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli zatrudniała średnio 43 kierowców, a kontrolą objęto okres od 07.03.2013 r. do 06.03.2014 r.

Stwierdzone w toku kontroli uchybienia opisane zostały w protokole kontroli z dnia 10 kwietnia 2014 r. nr [...]. Stanowiły one podstawę do wszczęcia przez Ł. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wobec J.T. postępowania administracyjnego, a następnie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia opisane w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym:

- lp. 5.1 przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (łączna wysokość kary: 1.100 zł),

- lp. 5.2 przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; o czas powyżej 15 minut do 30 minut i za każde następne rozpoczęte 30 minut (łączna wysokość kary: 2.050 zł),

- Ip. 5.3 skrócenie dziennego czasu odpoczynku; o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (łączna wysokość kary: 6.700 zł),

- lp. 5.4 skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku; o czas do jednej godziny, za każdą

następną rozpoczętą godzinę (łączna wysokość kary: 20.750 zł),

- lp. 5.6 przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni; o czas powyżej jednej godziny do czterech godzin i za każdą następną godzinę (łączna wysokość kary: 100 zł),

- lp. 6.3.7 nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty

kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia

pojazdu; za każdy dzień (łączna wysokość kary: 30.500 zł),

Decyzją z dnia [...] organ I instancji nałożył na stronę z tytułu stwierdzonych podczas kontroli naruszeń karę pieniężną w łącznej wysokości 61.200 zł, którą na podstawie art. 92a ust. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, ograniczył do kwoty 20.000,00 zł.

Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. J.T. odwołał się od rozstrzygnięcia organu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej subsumpcji art. 92a

ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym;

2/ naruszenie art. 7, 77 § 1 K.p.a, polegające na niezgromadzeniu pełnego materiału dowodowego oraz braku wszechstronnej oceny posiadanego materiału, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie czy stwierdzone w decyzji naruszenia zostały popełnione w okresie wypożyczenia pojazdów wraz z kierowcami do innej firmy transportowej;

3/ naruszenie art. 78 § 1 K.p.a. polegające na odmowie przeprowadzenia czynności dowodowej mającej istotne znaczenie dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, poprzez bezpodstawne zdaniem strony odrzucenie wniosku o przesłuchanie kierowcy A.D.;

4/ naruszenie art. 80 K.p.a. polegające na wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego;

5/ naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. polegające na zastosowaniu uzasadnienia decyzji pozostającego w sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym wynikającym ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz braku uzasadnienia prawnego naruszenia

opisanego jako Ip. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym;

6/ naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sprawie zaistnienia przyczyn wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...], którą, uchylił w całości decyzję Ł. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] o nałożeniu na J.T. kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł. i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20.000,00 zł. Przyczyną uchylenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego rozstrzygnięcia organu I instancji było dokonanie odmiennej oceny materiału dowodowego sprawy w zakresie stwierdzonego naruszenia lp. 5.4 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym tj.: skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny, za każdą następną rozpoczętą godzinę. Organ odwoławczy uznał, że za powyższe naruszenie łączna kara, jak powinna być nałożona na skarżącego to 10.700 zł, zamiast określonej w decyzji organu I instancji kwoty: 20.750 zł. Wysokość kar za pozostałe uchybienia stwierdzone w protokole kontroli z dnia 11 kwietnia 2014 r. nr [...] nie uległa zmianie. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył zatem na J.T. z tytułu stwierdzonych podczas kontroli naruszeń karę pieniężną w łącznej wysokości 51.150 zł, którą na podstawie art. 92a ust. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, ograniczył do kwoty 20.000,00 zł.

Odnośnie zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 K.p.a, polegającego na niezgromadzeniu pełnego materiału dowodowego oraz braku wszechstronnej oceny posiadanego materiału. GITD wskazał, że w piśmie z dnia 13 marca 2014 r., które wpłynęło do organu I instancji w dniu 3 lutego 2015 r. pełnomocnik strony poinformował, że w okresie objętym kontrolą niektóre pojazdy należące do strony zostały wypożyczone wraz z kierowcami firmie Bx. Na dowód załączono kserokopię faktury VAT nr 8487 z dnia 17.02.2014 r., data sprzedaży 31.12.2013 r. za wynajem ciągników siodłowych za okres 15.08.2013 r. do 31.12.2013 r. oraz kserokopię faktury VAT nr 8488 z dnia 17.02.2014 r., data sprzedaży 15.02.2014 r. za wynajem ciągników siodłowych za okres 01.01.2014 r. do 15.02.2014 r. W piśmie tym pełnomocnik poinformował również, że strona kompletuje dokumentację w formie potwierdzonych za zgodność z oryginałem zleceń transportowych oraz faktur w celu przedłożenia Ł. Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego. Organ podniósł, że do dnia wydania przez niego decyzji, strona nie dostarczyła, żadnych dowodów potwierdzających fakt wynajęcia pracowników, a z okazanej dokumentacji czasu pracy wynika, że kontrolowani kierowcy wykonywali przewozy, na rzecz firmy J.T. Ax.

Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 78 § 1 K.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia czynności dowodowej mającej istotne znaczenie dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i bezpodstawne odrzucenie wniosku o przesłuchanie kierowcy A.D. Organ odwoławczy stwierdził, że naruszenia dotyczące tego kierowcy wynikają z materiału dowodowego sprawy, a strona podczas kontroli w przedsiębiorstwie nie okazała wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez A.D. za okres od 01.09.2013 r. do 31.10.2013 r. czyli za 61 dni, co stanowi naruszenie opisane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w lp.6.3.7 i jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 500,00 zł za każdy dzień. Naruszenie to dotyczy dokumentów, które powstają w trakcie wykonywania przewozów drogowych. GITD zaznaczył, że gdyby przedsiębiorca regularnie wywiązywał się ze swoich obowiązków, to nawet przy absolutnym braku współpracy ze strony kierowcy - w momencie rozwiązania umowy - brakujące dane obejmowały by okres maksymalnie 28 dni. Skoro zatem w dokumentacji strony brak jest danych o 61 dniach pracy kierowcy, oznacza to, że przedsiębiorca nie wykonywał ciążących na nim obowiązków. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierowcy A.D. nie wniosłoby nowych faktów dotyczących zaistnienia naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że kary pieniężne za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym są nakładane w drodze decyzji administracyjnej, a zatem brak jest podstawy prawnej, z której wynikałby obowiązek uwzględnienia przez organ I instancji oraz organ odwoławczy ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd powszechny w postępowaniu karnym, prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego. Zdaniem GITD rozstrzygnięcie sądu zapadłe w postępowaniu karnym nie ma charakteru wiążącego dla organu II instancji w prowadzonym postępowaniu odwoławczym.

Jako niezasadne ocenił organ odwoławczy również zarzuty naruszenia art. 80 i 107 § 3 K.p.a., jak również art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, że GITD przeprowadzając ponownie postępowanie analizował materiał dowodowy pod kątem zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych. W efekcie organ stwierdził, że stosownie do art. 10 rozporządzenia nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisy rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006. Zatem w powyższym zakresie strona ma władcze uprawnienia wobec kierowcy, może mu polecić wykonanie czynności, udzielić mu wiążących instrukcji i wskazówek. Wynikający z art. 10 rozporządzenia nr 561/2006 stosunek podporządkowania pozwala na bezpośredni wpływ na działania kierowcy, a przedsiębiorca posiada możliwość zapobieżenia nieprawidłowościom w pracy kierowcy.

Organ odwoławczy biorąc pod uwagę wykazane naruszenia związane z przekroczeniem maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, przekroczeniem maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy, jak również skrócenia dziennego okresu odpoczynku i skrócenia tygodniowego czasu odpoczynku, a także przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu 2 kolejnych tygodni stwierdził, że obrazują one braki w organizacji pracy przedsiębiorstwa i kontroli kierowców, a nie wystąpienie okoliczności wyjątkowych niezależnych od przedsiębiorcy, które mogły by stanowić podstawę uwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za te naruszenia. Przedsiębiorca ma wpływ na powstanie naruszeń związanych z regulacjami rozporządzenia 3821/85 oraz rozporządzenia 561/06 bowiem zakres tych regulacji został wskazany jako obowiązek nadzoru z jego strony, w szczególności poprzez wydawanie odpowiednich poleceń kierowcy i przeprowadza regularnych kontroli. Ponadto aby doszło do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 utd, to przesłanka braku wpływu na powstałe naruszenie musi być następstwem zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie GITD J.T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zarzucił organowi:

1/ naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez niezgromadzenie pełnego materiału dowodowego w wyniku zaniechania istotnych dla sprawy czynności dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ naruszenie art. 78 § 2 K.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia czynności dowodowej zgłoszonej przez pełnomocnika w toku prowadzonego postępowania administracyjnego;

3/ naruszenie art. 80 K.p.a., polegające na braku wszechstronnej oceny gromadzonego materiału dowodowego, czego wynikiem było podjęcie błędnego rozstrzygnięcia;

4/ naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez powołanie się w treści uzasadnienia decyzji na okoliczności wzajemnie się wykluczające i świadczące w sposób nie budzący wątpliwości o braku wpływu przedsiębiorcy na powstanie naruszenia;

5/ bezpodstawną odmowę uwzględnienia przekazanych przez stronę dowodów świadczących o tym, iż w okresie objętym kontrolą część kierowców wykonywało przewozy na rzecz innego podmiotu.

Skarżący podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania pismem z dnia 3 lutego 2015 r. poinformował organ I instancji o fakcie wynajęcia pojazdów wraz z kierowcami, na dowód czego załączono dwie faktury VAT. Z treści tych dokumentów wynikało, że w okresach od dnia 15 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. oraz od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 15 lutego 2014 r. pojazdy będące w prawnej dyspozycji strony zostały wypożyczone wraz z kierowcami przedsiębiorcy wykonującemu przewozy drogowe pod nazwą Bx. Powyższe, zdaniem skarżącego pozwala sądzić, iż w tej sytuacji brak jest możliwości obarczenia odpowiedzialnością stronę postępowania za naruszenia mające miejsce w okresie, gdy kierowcy nie realizowali przewozów w jej imieniu. W opinii skarżącego, nieodniesienie się przez organ I instancji do tej okoliczności kwalifikowało decyzję do uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia czy wśród kierowców poddanych kontroli były osoby realizujące przewozy w imieniu innego podmiotu. Niewzięcie pod uwagę zgłaszanego przez stronę faktu wypożyczenia, stanowi istotne naruszenie zasad postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast organ II instancji, rozpatrując odwołanie, odrzucił jako dowód przekazane faktury świadczące o wypożyczeniu, twierdząc, że nie zostały one przedstawione organowi w chwili rozpoczęcia kontroli, pomimo poinformowania strony jakie dokumenty należy przygotować do kontroli. W ocenie strony taka argumentacja nie znajduje żadnego uzasadnienia, z uwagi na fakt, iż dokumenty w postaci faktur nie zostały wymienione jako obowiązkowe w treści zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Nieuwzględnienie przez organy obu instancji okoliczności i dowodów zgłaszanych przez stronę w toku postępowania, mających fundamentalne znaczenie dla poprawnego ustalenia stanu faktycznego powoduje, zdaniem skarżącego, że wydana decyzji dotknięta jest istotną wadą z uwagi na naruszenie zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 10 § 1 K.p.a.

Skarżący podniósł również, że organ bezpodstawnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka - kierowcy A.D. Wskazał, że organ wytypował do kontroli nazwiska 10 kierowców, z czego nie zostały przekazane organowi dokumenty dotyczące 1 kierowcy - A.D. Strona nie była w stanie okazać danych cyfrowych kierowcy A.D. i w dniu rozpoczęcia kontroli poinformowała inspektorów, iż nie dysponuje danymi cyfrowymi tego jednego kierowcy, który w dniu 31 października 2013 r. wypowiedział stosunek pracy i odmówił przekazania własnej karty w celu pobrania danych. Skarżący podniósł, że A.D. zatrudniony był w firmie Ax. J.T. w okresie od 31 lipca 2012 r. do 31 października 2013 r., a od sierpnia 2013 r. współpraca z tym kierowcą znacznie się pogorszyła. Kierowca zaczął przejawiać postawę niezdyscyplinowaną, kwestionował polecenia wydawane przez przełożonych, odmawiał podjęcia ładunków oraz uniemożliwiał pobranie danych z karty kierowcy. Między innymi odmówił stawienia się w dniu 21 października 2013 r. w siedzibie firmy Cx. w Ł. w celu pobrania danych z karty, mimo, iż tego dnia przebywał w Ł., kilka ulic dalej. Nie mogąc dalej tolerować niesubordynacji kierowcy przedsiębiorca w dniu 31 października 2013 r. rozwiązał z A.D. umowę o pracę. Tego samego dnia kierowca pismem skierowanym do przedsiębiorcy rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy. Pismami z dnia 12 listopada 2013 r. i dnia 28 listopada 2013 r. przedsiębiorca wezwał kierowcę do udostępnienia danych z posiadanej karty kierowcy. W odpowiedzi A.D. przesłał wiadomość, że dane sczytał w obecnej firmie i jest w posiadaniu pliku zawierającego dane za okres od 13 sierpnia 2013 r. do 27 października 2013 r. (a więc za okres wymagany przez kontrolujących), lecz ich nie przekaże. W związku z tak sformułowaną odpowiedzią w dniu 17 lutego 2014 r. pełnomocnik firmy Ax. złożył doniesienie o możliwości popełnienia przez A.D. przestępstwa z art. 268 § 2 kk. tj. niszczenie, uszkadzanie, usuwanie lub zmiana zapisu istotnej informacji albo udaremnienie lub znaczne utrudnienie osobie uprawnionej zapoznanie się z nią. Zarzuty w tej sprawie okazały się na tyle istotne, iż prokurator zdecydował się wnieść akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Opocznie. Skarżący podniósł, że do chwili obecnej sprawa nie została przez Sąd rozpoznana. Zaznaczył przy tym, iż do momentu pogorszenia stosunków z kierowcą nigdy nie było problemu z uzyskaniem dostępu do danych zapisanych na jego karcie. Skarżący podkreślił, że nie bez znaczenia jest również okres jaki Inspekcja Transportu Drogowego wybrała do kontroli (od 1.09.2013 r. do 31.10.2013 r.), gdyż są to ostatnie dwa miesiące pracy A.D., za które nie pozwolił pobrać danych z karty, a sama kontrola podjęta została na skutek skargi kierowcy. Kierowca doskonale zdawał sobie sprawę, że jeżeli nie udostępni karty w celu pobrania danych i złoży jednocześnie skargę, to narazi pracodawcę na zarzut nieokazania do kontroli danych cyfrowych. We wszystkich pismach kierowanych do pracodawcy w okresie od drugiej połowy sierpnia 2013 r. kierowca nie ukrywał chęci ukarania firmy, a liczne skargi kierowane do organów kontrolnych są tego najlepszym dowodem.

W tej sytuacji, zarzut organu, że nieokazanie do kontroli danych A.D. jest wynikiem zaniedbania ciążących na przedsiębiorcy obowiązków jest zdaniem skarżącego z natury rzeczy bezzasadny. Złożony przez pełnomocnika strony wniosek o przesłuchanie A.D. miał na celu ustalenie rzeczywistej przyczyny nieposiadania przez przedsiębiorcę danych cyfrowych za ostatnie 2 miesiące zatrudnienia kierowcy i odmawiając przeprowadzenia takiego dowodu organ pozbawił stronę możliwości udowodnienia braku wpływu na powstanie naruszenia, czego konsekwencją było podjęcie przez organy obu instancji błędnego rozstrzygnięcia.

W ocenie strony, nie można formułować zarzutu, iż nieokazanie danych cyfrowych jest wynikiem zaniedbań jakich dopuścił się przedsiębiorca, skoro spośród 43 kierowców zatrudnionych w firmie brak dotyczy jednego z nich i to za ostatnie 2 miesiące zatrudnienia. Zarzut jest niezasadny również w kontekście wypowiedzi kierowcy, który nie ukrywa swoich intencji. Zdaniem strony zaskarżona decyzja powinna zostać wyeliminowana z obiegu prawnego z uwagi na szczególny charakter sprawy. Swego rodzaju automatyzm w wymierzaniu przedsiębiorcy kary za nieokazanie danych cyfrowych w sytuacji wystąpienia złej woli ze strony kierowcy może doprowadzić do sytuacji, w której dane cyfrowe staną się narzędziem służącym do skutecznego szkodzenia przedsiębiorcy lub próby szantażu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 p.p.s.a. i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice sprawy administracyjnej.

Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanych aktów może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego (o jakich mowa w art. 4 pkt 22 ustawy), podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10.000 złotych za każde naruszenie. W ust. 6 tego przepisu wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Jednocześnie, w myśl art. 92a ust. 3 pkt 2 suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć 20.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio od 11 do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli.

Przepisy art. 92a u.t.d. regulują zatem odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego i sankcje za ich zaistnienie.

Określone w zaskarżonej decyzji uchybienia przepisom o transporcie drogowym sankcjonowane wymierzoną skarżącemu karą administracyjną były wynikiem ustalenia, iż naruszone zostały przepisy art. 92a ust. 1, 6 i 7 u.t.d. i załącznika nr 3 w zakresie:

- lp. 5.1 - przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (łączna wysokość kary: 1.100 zł),

- lp. 5.2 - przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; o czas powyżej 15 minut do 30 minut i za każde następne rozpoczęte 30 minut (łączna wysokość kary: 2.050 zł),

- Ip. 5.3 - skrócenie dziennego czasu odpoczynku; o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (łączna wysokość kary: 6.700 zł),

- lp. 5.4 - skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku; o czas do jednej godziny, za każdą następną rozpoczętą godzinę (łączna wysokość kary: 10.700 zł),

- lp. 5.6 - przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni; o czas powyżej jednej godziny do czterech godzin i za każdą następną godzinę (łączna wysokość kary: 100 zł),

- lp. 6.3.7 - nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu; za każdy dzień (łączna wysokość kary: 30.500 zł),

w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, przestrzeganie przepisów określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE.

Zarówno w toku postępowania kontrolnego, jak również postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji z dnia [...], skarżący nie kwestionował ustaleń i wyliczeń dokonanych przez organy obu instancji w zakresie stwierdzonych naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Zarzucał jednak, że w przypadku uchybienia, sankcjonowanego karą określoną w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy, tj. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w odniesieniu do kierowcy A.D., organ winien uwzględnić okoliczność, iż brak dokumentów spowodowany był celowym działaniem kierowcy, który po rozwiązaniu umowy o pracę odmówił przekazania karty kierowcy dla sczytania danych. Tymczasem, mimo wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań tego kierowcy, organ odstąpił od dokonania takiej czynności, uznając, że nie ma ona istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem strony, takie działanie organu doprowadziło do naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie zaistnienia przyczyn wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy za opisane wyżej naruszenie.

Ponadto skarżący podnosił, iż pismem z dnia 3 lutego 2015 r. poinformował organ I instancji o fakcie czasowego wynajęcia pojazdów wraz z kierowcami, na dowód czego załączono do akt dwie faktury VAT. Z treści tych dokumentów wynikało, że w okresach od dnia 15 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. oraz od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 15 lutego 2014 r. pojazdy będące w prawnej dyspozycji strony zostały wypożyczone wraz z kierowcami przedsiębiorcy wykonującemu przewozy drogowe pod nazwą Bx. Powyższe, zdaniem skarżącego pozwala sądzić, iż w tej sytuacji brak jest możliwości obarczenia go odpowiedzialnością za naruszenia mające miejsce w okresie, gdy kierowcy nie realizowali przewozów w jego imieniu. W opinii skarżącego, niewzięcie pod uwagę zgłaszanego przez stronę faktu wypożyczenia, stanowi istotne naruszenie zasad postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu strony dotyczącego uchybienia, sankcjonowanego karą określoną w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, należy wskazać, iż sąd uznał go za zasadny. Zgodzić się należy przy tym z organem, iż za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, co do zasady ponosi odpowiedzialność prowadzący je podmiot np. przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, co ma miejsce niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów, o jakich mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., wynika wprost z tego przepisu i art. 93 ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika znajdują zastosowanie zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. Wszczęcie postępowania w sprawach administracyjnych mających za przedmiot wymierzenie administracyjnej kary z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a ust.1 u.t.d., poprzedzone jest postępowaniem kontrolnym.

Podejmowane zatem przez uprawnione organy czynności kontrolne włącznie ze sporządzeniem protokołu kontrolnego pozostają poza postępowaniem administracyjnym o nałożenie kary pieniężnej. Postępowanie takie bowiem w dacie sporządzenia protokołu jeszcze się nie toczy (por. wyrok NSA z 10.06.2008 r. sygn. akt II GSK 153/08 baza orzeczeń nsa.gov.pl). Dopiero bowiem wyniki kontroli (ujawniające naruszenie przepisów sankcjonowane karą administracyjną) stanowią podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego (w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a.) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Z powyższego wynika, że postępowanie kontrolne i postępowanie administracyjne, o którym wyżej mowa, to dwa różne tryby postępowań, podlegające różnym regulacjom prawnym.

Obowiązkiem organu, jako gospodarza postępowania administracyjnego, jest jednakże przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę dla wykazania okoliczności, jej zdaniem istotnych, dla zwolnienia się przez nią z odpowiedzialności, jak też wnikliwe i wszechstronne zbadanie zebranego w sprawie materiału dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Przeprowadzając proces badania materiału dowodowego organ winien kierować się przepisami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Zdaniem składu orzekającego organy rozpoznające sprawę dopuściły się uchybień w zakresie ustalenia faktów, na podstawie których dokonano typizacji naruszenia przepisów prawa materialnego przez przedsiębiorcę i - co należy podkreślić, uchybień mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu, Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego bezzasadnie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o przesłuchanie kierowcy A.D.- postanowienie z dnia 23 stycznia 2015 r. (k. 480 akt admin.). Organ I instancji wskazał, że powyższy wniosek dowodowy jest nieuzasadniony "z uwagi na fakt, iż Ł.W.I.T.D. zgromadził wystarczający materiał dowodowy w sprawie, a zeznania świadka nie wniosłyby znaczących okoliczności dla sprawy". Organ odwoławczy zgodził się z takim stanowiskiem i zaznaczył dodatkowo, że "przesłuchanie kierowcy A.D. nie wniosłoby nowych faktów dotyczących zaistnienia naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę".

Stanowisko organu odwoławczego jest o tyle niezrozumiałe, że skarżący nie kwestionował i nadal nie kwestionuje faktu nieokazania do kontroli dokumentów dotyczących pracy A.D. w okresie objętym kontrolą, a jego wniosek o przesłuchanie kierowcy nie miał na celu wykazanie, iż sporne dokumenty zostały kontrolującym przedłożone. Jak wynika bowiem z pisma strony z dnia 4 lipca 2014 r. (k. 378 akt admin.), jej intencją było przesłuchanie świadka na okoliczność wyjaśnienia rzeczywistych powodów nieokazania przez podczas kontroli danych cyfrowych z karty kierowcy w celu uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie opisane w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy, tj. nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w odniesieniu do kierowcy A.D. Strona zmierzała zatem do wykazania, iż w stosunku do niej winien mieć zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, iż nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W odniesieniu do powyższej przesłanki egzoneracyjnej organ przyjął tymczasem, że przedsiębiorca zawsze ma wpływ na powstanie naruszeń związanych z regulacjami rozporządzenia 3821/85 oraz rozporządzenia 561/06 bowiem zakres tych regulacji został wskazany jako obowiązek nadzoru z jego strony, w szczególności poprzez wydawanie odpowiednich poleceń kierowcy i przeprowadza regularnych kontroli. Ponadto, aby doszło do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d., to przesłanka braku wpływu na powstałe naruszenie musi być następstwem zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Powyższe niezwykle ogólne rozważania organu nie zostały jednak w żaden sposób skonfrontowane ze stanem faktycznym występującym w niniejszej sprawie. Jak podkreślał bowiem skarżący i co znajduje potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, z niezależnych od siebie przyczyn, nie był on w stanie okazać danych cyfrowych kierowcy A.D. i w dniu rozpoczęcia kontroli inspektorzy zostali poinformowani, iż firma nie dysponuje danymi cyfrowymi tego jednego kierowcy, który w dniu 31 października 2013 r. wypowiedział stosunek pracy i odmówił przekazania własnej karty w celu pobrania danych. Skarżący podkreślał przy tym, że organ wytypował do kontroli nazwiska 10 kierowców, z czego nie zostały przekazane organowi dokumenty dotyczące tylko tego jednego kierowcy - A.D., który zatrudniony był w firmie Ax. J.T. w okresie od 31 lipca 2012 r. do 31 października 2013 r., a od sierpnia 2013 r. współpraca z tym kierowcą znacznie się pogorszyła. Pismami z dnia 12 listopada 2013 r. i dnia 28 listopada 2013 r. przedsiębiorca wzywał kierowcę do udostępnienia danych z posiadanej karty kierowcy. W odpowiedzi A.D. przesłał wiadomość, że dane sczytał w obecnej firmie i jest w posiadaniu pliku zawierającego dane za okres od 13 sierpnia 2013 r. do 27 października 2013 r. (a więc za okres wymagany przez kontrolujących), lecz ich skarżącemu nie przekaże. W związku z otrzymaną od kierowcy odpowiedzią, w dniu 17 lutego 2014 r. pełnomocnik firmy Ax. złożył doniesienie o możliwości popełnienia przez A.D. przestępstwa z art. 268 § 2 kk. tj. niszczenie, uszkadzanie, usuwanie lub zmiana zapisu istotnej informacji albo udaremnienie lub znaczne utrudnienie osobie uprawnionej zapoznanie się z nią. W dniu 29 czerwca 2014 r. prokurator sporządził przeciwko A.D. akt oskarżenia i wniósł go do Sądu Rejonowego w Opocznie. Skarżący podkreślił jednocześnie, że do chwili obecnej sprawa nie została przez Sąd rozpoznana. Zaznaczył przy tym, że do chwili pogorszenia stosunków z kierowcą nigdy nie było problemu z uzyskaniem dostępu do danych zapisanych na jego karcie. Skarżący podniósł, że nie bez znaczenia jest również okres jaki Inspekcja Transportu Drogowego wybrała do kontroli (od 1.09.2013 r. do 31.10.2013 r.), gdyż są to ostatnie dwa miesiące pracy A.D., za które nie pozwolił pobrać danych z karty, a sama kontrola podjęta została na skutek skargi tego kierowcy. W ocenie strony, kierowca doskonale zdawał sobie sprawę, że jeżeli nie udostępni karty w celu pobrania danych i złoży jednocześnie skargę, to narazi pracodawcę na zarzut nieokazania do kontroli danych cyfrowych. We wszystkich pismach kierowanych do pracodawcy w okresie od drugiej połowy sierpnia 2013 r. kierowca nie ukrywał chęci ukarania firmy.

Zgodzić się należy ze skarżącym, że w tej sytuacji zarzut organu, iż nieokazanie do kontroli danych A.D. jest wynikiem zaniedbania ciążącego na przedsiębiorcy jest gołosłowny. Trudno jest bowiem wymagać od przedsiębiorcy, aby w momencie zatrudnienia kierowcy przewidywał, że na skutek niezadowolenia z warunków pracy taki kierowca może w przyszłości podejmować działania mające na celu narażenie pracodawcy na szkodę. Odpowiedni nadzór przedsiębiorcy nad kierowcą w przypadku, gdy pracownik dopuszcza się ewentualnego czynu zabronionego, również nie ma istotnego znaczenia, gdyż z natury rzeczy podjęcie przez pracownika takiego działania oznacza celowe niepodporządkowanie się normom i nakazom.

Stanowisko GITD, iż kary pieniężne za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym są nakładane w drodze decyzji administracyjnej, a zatem brak jest podstawy prawnej, z której wynikałby obowiązek uwzględnienia przez organ I instancji oraz organ odwoławczy ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd powszechny w postępowaniu karnym, nie jest zdaniem sądu prawidłowe. Mimo, iż z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika wprost, iż rozstrzygnięcie sądu zapadłe w postępowaniu karnym ma charakter wiążący dla organu administracji, to jednak w myśl art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego w oparciu o normy art. 11 p.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego uwzględniać muszą pośrednio także organy administracji, które w toku prowadzonego przez siebie postępowania prowadziły postępowanie dowodowe (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2015 r. w spr. I FSK 54/14).

Skoro zatem przeciwko A.D. toczy się przed sądem karym sprawa o działanie na szkodę przedsiębiorstwa J.T. Ax., które polegać miało na tym, że: "w okresie od 13 sierpnia 2013 r. do 17 lutego 2014 r. w miejscowości T. 1a gm. S., pow. o., woj. ł. nie będąc uprawnionym udaremnił poprzez nie udostępnienie karty kierowcy osobie uprawnionej właścicielowi firmy J.T. zapoznania się z danymi na informatycznym nośniku danych dotyczących zapisu czasu pracy kierowcy, prędkości jazdy i przejechanych kilometrów w ciągniku siodłowym o nr rej. [...] przez co naraził na szkodę Firmę Transportową Ax. J.T., tj. o przestępstwo określone w art. 268 § 3 kk" (akt oskarżenia k. 388 akt admin.), to organ nie może pomijać tej okoliczności w prowadzonym przez siebie postępowaniu i przyjmować, iż sprawa karna pozostaje bez istotnego wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nie ma przy tym znaczenia w ocenie sądu fakt, iż skarżący dopiero w dniu rozpoczęcia kontroli tj. 17 lutego 2014 r. złożył doniesienie o możliwości popełnienia przez A.D. przestępstwa z art. 268 § 2 kk. tj. niszczenie, uszkadzanie, usuwanie lub zmiana zapisu istotnej informacji albo udaremnienie lub znaczne utrudnienie osobie uprawnionej zapoznanie się z nią. Jak wynika bowiem z akt sprawy przed wszczęciem kontroli przedsiębiorca pismami z dnia 12 listopada 2013 r. i dnia 28 listopada 2013 r. wzywał kierowcę do udostępnienia danych z posiadanej karty kierowcy (kopie pism wraz z potwierdzeniami nadania - k. 202, 306 akt admin.). W odpowiedzi kierowca przesłał 2 grudnia 2013 r. odpowiedź za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres firmy Ax., w której poinformował, że dane sczytał w obecnej firmie i jest w posiadaniu pliku zawierającego dane za okres od 13 sierpnia 2013 r. do 27 października 2013 r. (a więc za okres wymagany przez kontrolujących), lecz ich nie przekaże (kopia wiadomości e-mail - k. 434 akt admin.). W związku z tak sformułowaną odpowiedzią w dniu 17 lutego 2014 r. pełnomocnik firmy złożył doniesienie o możliwości popełnienia przez A.D. przestępstwa. Data 17 lutego 2014 r. zbieżna jest z datą doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli przez inspektorów ŁWITD, jednak powiadomienie organów ścigania o możliwości popełnienia przez pracownika przestępstwa polegającego na działaniu na szkodę firmy uznać należy za ostateczność. Do tej chwili przedsiębiorstwo mogło spodziewać się polubownego zakończenia sporu, który trwał od sierpnia 2013 r. Skoro jednak działania kierowcy doprowadziły m.in. do zainicjowania kontroli w zakresie przestrzegania przez skarżącego przepisów o transporcie drogowych, to trudno się dziwić, że w tej sytuacji, dla ochrony swoich interesów, zdecydował się on na złożenie doniesienia o możliwości popełnienia przez kierowcę przestępstwa. Nie uchybił w tym względzie żadnym terminom, skoro prokurator sporządził i wniósł do sądu akt oskarżenia przeciwko A.D., a sąd zajął się merytorycznym rozstrzyganiem sprawy. Z urzędu sądowi wiadomo, że po wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie w sprawie o sygn. [...], sprawę rozpatrywał Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, który uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w Opocznie - sygn. [...]. Przedmiotowa sprawa karna jest nadal w toku - informacja k. 28 akt sądowych.

Dla oceny spełnienia przesłanek z art. art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym w toku postępowania administracyjnego zmierzającego do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w oparciu o lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy, tj. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu; za każdy dzień (łączna wysokość kary: 30.500 zł), bez znaczenia pozostaje również podnoszona przez organ kwestia uchybienia terminowi do sczytania danych z karty kierowcy. Organ podniósł bowiem w zaskarżonej decyzji, iż regulacje ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wymuszają na przedsiębiorcach regularne gromadzenie tej dokumentacji i przechowywanie jej przez okres 1 roku od daty kiedy została wytworzona. W tej sprawie gdyby przedsiębiorca regularnie wywiązywał się ze swoich obowiązków, to nawet przy absolutnym braku współpracy ze strony kierowcy - w momencie rozwiązania umowy - brakujące dane obejmowały by okres maksymalnie 28 dni. Skoro zatem w dokumentacji strony brak jest danych o 61 dniach pracy kierowcy, oznacza to, że przedsiębiorca nie wykonywał ciążących na nim obowiązków.

Należy podkreślić, że kara opisana w lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie jest uzależniona od terminowego sczytywania przez przedsiębiorcę danych z karty kierowcy lecz od nieokazania do kontroli danych z karty kierowcy. Zatem podnoszenie przez organ okoliczności, która w tym postępowaniu nie została opisana w protokole z kontroli w firmie skarżącego jako uchybienie przepisom ustawy o transporcie drogowym, zdaniem sądu nie ma istotnego znaczenia dla sprawy.

Z uwagi na powyższe sąd uznał, iż organ dopuścił się, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalania stanu faktycznego dotyczącego podnoszonych przez skarżącego okoliczności egzoneracyjnych, odnoszących się do naruszenia opisanego w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W okolicznościach sprawy strona skarżąca już na etapie postępowania przed organem I instancji wykazała inicjatywę dowodową, zgłaszając w piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. (k. 378 akt admin.) dowód osobowy w postaci wniosku o przesłuchanie A.D., co do którego nie mogła przedstawić żądanych przez kontrolujących dokumentów, związanych z wykonywaniem przez tego kierowcę przewozów drogowych w okresie objętym kontrolą. Wniosek zgłoszony został na okoliczność wyjaśnienia rzeczywistych powodów nieokazania przez podczas kontroli danych cyfrowych z karty kierowcy w celu uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie opisane w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy, tj. nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w odniesieniu do kierowcy A.D., zatem niewątpliwe na okoliczność mającą istotne znaczenie dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Jak zaznaczono wyżej, zgłoszony dowód został przez organy obu instancji odwoławczy pominięty z uzasadnieniem, iż "Ł.W.I.T.D. zgromadził wystarczający materiał dowodowy w sprawie, a zeznania świadka nie wniosłyby znaczących okoliczności dla sprawy" oraz że "przesłuchanie kierowcy A.D. nie wniosłoby nowych faktów dotyczących zaistnienia naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę". Stanowisko organów w powyższym względzie sąd uznał za nieprawidłowe.

Trzeba zaznaczyć, iż na tle przepisów art. 7, 77 §1 i 80 K.p.a. ukształtował się pogląd, że organ ma obowiązek wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, powinien poszukiwać innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także zobligowany jest do dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę (co stanowi realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu – art. 10 K.p.a.) o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 K.p.a.). W myśl art. 78 § 2 K.p.a., "organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (...) tylko jeżeli dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy". Stosując regulacje prawne wskazanego przepisu w postępowaniu administracyjnym organ powinien zawsze uważnie oceniać zasadność składanych przez stronę wniosków dowodowych, uwzględniając okoliczność na jaką taki wniosek jest składany. Jednak, gdy przyczyną jego złożenia jest dążenie do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, a szczególnie warunkujących poniesienie przez stronę odpowiedzialności na podstawie obowiązujących przepisów prawa, organ nie może nie uwzględnić takiego wniosku dowodowego tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy nakazuje mu przyjęcie odmiennej tezy, niż ta wskazywana przez stronę. Odmowa przesłuchania świadków wyłącznie z powodu założenia nieprzydatności ich zeznań, narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie powinno zdaniem sądu ulegać wątpliwości, że wniosek o przesłuchanie świadka został zgłoszony na okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - z punktu widzenia regulacji zawartej w ww. art. art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Tymczasem z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika jednoznacznie, iż organ wadliwie ocenił wniosek dowodowy strony, uznając, że zmierza on do wykazania "faktów dotyczących zaistnienia naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę". Tymczasem – jak wskazuje jego jednoznaczna treść – zgłoszone w nim dowody nie miały służyć zakwestionowaniu wynikających z ustaleń kontroli naruszeń prawa, ale wykazaniu zaistnienia przesłanek zwalniających stronę jako przedsiębiorcę od, sankcjonowanej karą administracyjną, odpowiedzialności za ich zaistnienie.

Równie bezpodstawne pozostawało stanowisko organu II instancji co do tego, że zgłoszony dowód był niecelowy ze względu na zgromadzenie przez organ wszystkich dowodów i oraz wyjaśnienie w sposób wyczerpujący okoliczności mających znaczenie dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Wbrew tym stwierdzeniom organ nie podjął w postępowaniu administracyjnym żadnych czynności procesowych zmierzających do ustalenia zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych. W zaistniałej sytuacji oczywiste, zdaniem sądu jest, że gdy odmówiono przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę na okoliczność przeciwną niż przyjmowana w tezie organu, jedynie dlatego, że z góry założono, że przeprowadzony dowód będzie nieprzydatny, materiał dowodowy sprawy jest niekompletny, a rozparzenie sprawy przedwczesne.

W świetle powyższych okoliczności należało uznać, iż w zakresie naruszenia opisanego w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ naruszył obowiązek podejmowania wszelkich kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego (art. 7 K.p.a. - oczywiście przy uwzględnieniu wspomnianej specyfiki postępowania w przedmiocie wymierzenia kar na podstawie art. 92a, wymagającej od podmiotu zajmującego się transportem inicjatywy dowodowej), zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i 80 K.p.a.). Powołane przyczyny sąd uznał już za wystarczające do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.).

Za niezasadny sąd uznał natomiast drugi z zarzutów podnoszonych przez skarżącego, a dotyczący nieuwzględnienia przez organy obu instancji treści dokumentów, z których wynika, że w okresach od dnia 15 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. oraz od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 15 lutego 2014 r. pojazdy będące w prawnej dyspozycji strony zostały wypożyczone wraz z kierowcami przedsiębiorcy wykonującemu przewozy drogowe pod nazwą Bx. Powyższe, zdaniem skarżącego pozwala sądzić, iż w tej sytuacji brak jest możliwości obarczenia odpowiedzialnością stronę postępowania za naruszenia mające miejsce w okresie, gdy kierowcy nie realizowali przewozów w jej imieniu.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż do dnia wydania zaskarżonej decyzji strona nie dostarczyła, żadnych dowodów potwierdzających fakt wynajęcia pracowników, a z okazanej w czasie kontroli dokumentacji czasu pracy kierowców bezspornie wynika, że w okresie objętym kontrolą wykonywali przewozy na rzecz strony. Przedstawione organowi po zakończeniu kontroli w przedsiębiorstwie - przy piśmie z datą 13 marca 2014 r. (data wpływu do ŁWITD: 3 luty 2015 r. - k. 488 akt admin.) kserokopie faktur VAT: nr [...] z dnia 17.02.2014 r., data sprzedaży 31.12.2013 r. za wynajem ciągników siodłowych za okres od 15.08.2013 r. do 31.12.2013 r. oraz nr [...] z dnia 17.02.2014 r., data sprzedaży 15.02.2014 r. za wynajem ciągników siodłowych za okres od 01.01.2014 r. do 15.02.2014 r., nie stanowią dowodu wynajęcia kierowców zatrudnionych w firmie Ax. J.T. lecz potwierdzają wyłącznie fakt wynajęcia pojazdów. W piśmie z dnia 13.03.2014 r. pełnomocnik strony poinformował również, że strona kompletuje dokumentację w formie potwierdzonych za zgodność z oryginałem zleceń transportowych oraz faktur w celu przedłożenia Ł. Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego, jednak dokumenty takie nie zostały do czasu zakończenia postępowania administracyjnego przez stronę załączone, mimo, iż zaskarżona decyzja wydana została po upływie ponad roku od wniesienia przedmiotowego pisma.

Ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki do zwolnienia z odpowiedzialności, przewidziane w przepisach prawa spoczywa w tym przypadku na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne. Należy przy tym podkreślić, iż poprzestanie na samym tylko oświadczeniu strony nie jest wystarczające. Nie wystarczy samo uprawdopodobnienie takich okoliczności. Konieczne jest ich udowodnienie (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08 i wyrok WSA w Opolu z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 448/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący w toku postępowania administracyjnego w istocie nie powołał się na żadne dokumenty, które mogłyby świadczyć o fakcie wynajęcia kierowców w okresie objętym kontrolą. Wręcz przeciwnie, dokumenty okazane podczas kontroli w przedsiębiorstwie potwierdzały fakt wykonywania przez kierowców przewozów na rzecz skarżącego. Tymczasem ciężar dowodu ciąży na osobie, która z danego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z określonego faktu ma zamiar czerpać korzyści. W zakresie wykazania zatem okoliczności wynajęcia kierowców innemu przedsiębiorstwu transportowemu, w sytuacji gdy przedstawione do kontroli dokumenty nie potwierdzały tego faktu, to strona zmuszona była do wykazania aktywności. W związku z powyższym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty niepodjęcia przez organy w tym zakresie wszelkich działań zmierzających dla ustalenia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego. Organ uprawniony był przy tym do wykorzystania w postępowaniu wszelkich dokumentów, w tym dokumentów z kontroli. Przy czym organy nie miały obowiązku badać z urzędu podnoszonych przez stronę twierdzeń, które w żaden sposób nie zostały chociażby uprawdopodobnione. Natomiast, w zakażonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił brak podstaw do uwzględnienia przedłożonych kserokopii faktur VAT nr [...] i nr [...], jako dowodów na potwierdzenie okoliczności wynajęcia zatrudnionych przez stronę kierowców firmie Bx.

Należy także podkreślić, iż organ I instancji pismem z dnia 13.02.2014 r. prawidłowo powiadomił stronę o zamiarze wszczęcia kontroli, informując o jej zakresie przedmiotowym z pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy. Pismo to zawierało również wykaz dokumentów jakie należy przygotować na dzień kontroli. W punkcie 5 wykazu m. in. wymienione zostały umowy użyczenia pojazdów będących w posiadaniu przedsiębiorcy innym przedsiębiorcom i osobom fizycznym, a w punkcie 7 wykaz pracowników w dniu kontroli i okresie objętym kontrolą (k. 3 - 6 akt admin.). Oczywistym jest zatem, że dokumenty związane z wynajęciem przez skarżącego pojazdów oraz kierowców winny zostać dostarczone organowi do dnia zakończenia kontroli w przedsiębiorstwie czyli do 10 kwietnia 2014 r. Tymczasem dokumenty potwierdzające fakt wynajęcia pojazdów zostały organowi przesłane dopiero w dniu 3 lutego 2015 r., natomiast w okresie dwóch lat od wszczęcia kontroli do wydania zaskarżonej decyzji, skarżący nie okazał żadnych dokumentów, które świadczyłyby o wynajęciu kierowców innemu przedsiębiorcy. Nie można zatem w tym zakresie stawiać organom zarzutu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy czy też niepełnego zgromadzenia materiału dowodowego.

Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu będzie zatem uzupełnienie postępowania o dowód z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy A.D. oraz ponowna analiza okoliczności faktycznych sprawy w zakresie naruszenia opisanego w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym z punktu widzenia regulacji zawartej w ww. art. art. 92c ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organ obowiązany będzie rozważyć podstawy odpowiedzialności skarżącego z uwzględnieniem wyrażonej przez sąd oceny prawnej, jak też przeprowadzić postępowanie administracyjne, w tym dowodowe, wolne od stwierdzonych wad.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

D.Cz.