Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1301/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] powołując art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia prawa własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha – utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...].

W uzasadnieniu postanowienia Minister przedstawił następujący stan sprawy:

Parafia wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie, że opisana wyżej nieruchomość przeszła na jej własność na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. N 29, poz. 154 ze zm.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Miasto P. z mocy prawa wymienionej nieruchomości Skarbu Państwa. Decyzja ta wydana została na podstawie ustawy z dnia 10 maja 19990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

W ocenie Wojewody rozpatrzenie wniosku Parafii uzależnione jest od wcześniejszej oceny przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji legalności decyzji komunalizacyjnej z [...] grudnia 2005 r.

W zażaleniu na postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2009 r. Parafia podniosła, że warunkiem niezbędnym do zawieszenia postępowania jest istnienie zagadnienia wstępnego. W niniejszej sprawie brak takiego zagadnienia. Orzeczenie o przejściu własności nieruchomości na Parafię w trybie art. 60 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza przejście własności z mocy prawa w dniu 23 maja 1989 r. Późniejsze wydanie decyzji o nabyciu tej nieruchomości przez Miasto P. nie mogło tego zmienić. Do deklaratoryjnego potwierdzenia przejścia własności z dniem 23 maja 1989 r. nie jest potrzebne unieważnienie decyzji komunalizacyjnej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał postanowienie Wojewody [...] za prawidłowe wyjaśniając, że nie mogą w obrocie prawnym występować dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne wydane przez ten sam organ z powołaniem się na różne podstawy prawne i dotyczące tej samej nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Parafia Rzymskokatolicka pw. [...] w P. wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2009 r. Skarżąca zarzuciła temu postanowieniu obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 60 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że w sprawie zachodzi podstawa obligatoryjnego zawieszenia postępowania, pomimo iż rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że w dniu 17 marca 2006 r. złożyła wniosek o stwierdzenie przejścia na nią własności nieruchomości – cmentarza położonego przy ul. [...] w P. Nieruchomość ta znajdowała się we władaniu skarżącej w dniu 23 maja 1989 r. i na mocy 60 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 60 ust. 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP stała się własnością skarżącej.

W tej sprawie przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie zostały spełnione łącznie. Decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2005 r., na którą organ się powołuje w zaskarżonym postanowieniu, była znana organowi z urzędu od początku toczącego się postępowania. Skarżąca nie kwestionuje, że pomiędzy przyznaniem nieruchomości Miastu P., a niniejszym postępowaniem istnieje związek. Jednak samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy tej sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ i wydanie decyzji. Organ może wydać decyzję o przejściu prawa własności nieruchomości na skarżącą niezależnie od tego czy zostanie stwierdzona nieważność decyzji komunalizacyjnej. Stwierdzenie przejścia własności nie jest konstytutywne, nie będzie więc kreowało nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzi istniejący.

Nie każda kwestia prejudycjalna skutkuje zawieszeniem postępowania, ale tylko kwestia zależna od innego organu lub sądu. Gdy ten sam organ rozpatruje dwie związane ze sobą sprawy, nie może zawiesić postępowania. Zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego należy do tego samego organu stanowi istotne naruszenie prawa procesowego, mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Od załatwienia niniejszej sprawy – stwierdzenia przejścia własności – zależeć może rozstrzygnięcie w przedmiocie nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] grudnia 2005 r.

Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Nieruchomości lub ich części pozostające w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeżeli spełniają warunki określone w art. 60 ustawy. Przepis ten nie oznacza, że wystarczające do regulacji są przepisy tylko tej ustawy. Do postępowania regulacyjnego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 97 § 1 pkt 4, który przewiduje obligatoryjne zawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ponieważ wniosek Parafii dotyczy nieruchomości będącej obecnie własnością Miasta P., to Wojewoda [...] był uprawniony do zawieszenia postępowania w przedmiocie wniosku Parafii w kwestii regulacji prawa do tej samej nieruchomości.

Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej z [...] grudnia 2005 r. może prowadzić do oceny przez Wojewodę [...] przesłanek z art. 60 tej ustawy, w tym do ustalenia, czy kościelna osoba prawna władała w dniu wejścia w życie ustawy nieruchomością, która stanowi przedmiot postępowania regulacyjnego (art. 60 ust. 1). Warunek władania odnosi się również, co wynika z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, do nieruchomości, na których znajdują się cmentarze lub obiekty sakralne. Z powyższego wynika, że decyzja regulacyjna Wojewody musi być poprzedzona ustaleniem co do wystąpienia przesłanek z art. 60 ust. 1 i 3 ustawy.

Sąd podziela pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2003 r. sygn. I S.A. 3217/01, że z wykładni systemowej wynika, iż przeniesienie prawa własności w trybie przepisu art. 60 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej może być podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia tylko w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa. Obowiązuje bowiem generalna – jak stwierdził Sąd w tym wyroku – zasada, że nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw niż sam posiada. Pogląd taki przedstawił też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 sierpnia 2006 r. sygn. I S.A./Wa 664/06. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd, a zatem przedmiotowa nieruchomość może stać się własnością skarżącej Parafii dopiero po przywróceniu własności Skarbowi Państwa, do tego doprowadzić może postępowanie nadzorcze w odniesieniu do decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. Dlatego też jako uzasadnione należy uznać zawieszenie postępowania regulacyjnego w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Regulacja następuje wprawdzie z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli spełnione zostały warunki z art. 60 ust. 1 i 3 ustawy, jednak zgodnie z art. 60 ust. 5 nabycie własności stwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja wojewody ma niewątpliwie charakter deklaratoryjny, stanowi ona podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Należy zatem przyjąć, że brak decyzji w przedmiocie regulacji uniemożliwia dokonanie czynności rozporządzającej, np. sprzedaży danej nieruchomości. Takie stanowisko w odniesieniu do decyzji komunalizacyjnej z mocy prawa (ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych –Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 lipca 1993 r. sygn. III CZP 64/93 (OSNCP 1993, nr 12, poz. 209). Pogląd ten mutatis mutandis należy odnieść do decyzji wydawanych na podstawie art. 60 ust. 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, podobnie jak do przepisów o uwłaszczeniu państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).