Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1468/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska NSA Joanna Tuszyńska Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi G. S., J. S. syna J., J. W., K. S., S. S., W. G., Z. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 1992 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

I.

Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 29.11.1979 r. (znak: [...]) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 61 m2 położonej w T., z przeznaczeniem pod budowę pomieszczeń technicznych Wojewódzkiego Biura Projektów w T., należącej po ˝ części do J. S. i M. S.. Powyższa nieruchomość obciążona była hipoteką w kwocie 569 524,30 zł z tytułu przeprowadzonego remontu budynku. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono w łącznej kwocie 21 222 zł, w tym za grunt 1 098 zł, i 20 124 zł za składniki budowlane.

W związku z opisaną wyżej decyzją orzekającą o wywłaszczeniu nieruchomości, M. S. i J. S. wystąpili z wnioskiem o:

1. stwierdzenie nieważności tej decyzji, z uwagi na rażące naruszenie prawa;

2. zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jako zbędnej na cel wywłaszczenia.

II.

W sprawie o zwrot w.w. nieruchomości, Kierownik Urzędu Rejonowego w T. decyzją z dnia 11.06.1992 r. (znak: [...]) orzekł o zwrocie na rzecz M. S. oraz J. S. (po ˝ części) działki nr [...] obr. [...] w T. o powierzchni 61 m2. Nadto, orzekł w decyzji tej o ustaleniu aktualnej wartości nieruchomości w łącznej kwocie 12 546 900 zł, w tym 546 900 zł za grunt oraz 12 mln za budynek. Dodatkowo decyzją tą zobowiązał J. i M. S. do wpłaty należności w kwocie 12 546 900 zł z tytułu zwrotu nieruchomości. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Zarząd Miasta T. decyzją z dnia 8.04.1992 r. (znak: [...]) orzekł, że przedmiotowa nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (z dnia 29.11.1979 r.). Mając to na uwadze, dokonano rozliczeń między Gminą Miasta T. (aktualnym właścicielem nieruchomości), a byłym właścicielem i Wojewódzkim Biurem Projektów w T. – na rzecz którego wywłaszczenie zostało dokonane.

Organ administracji podkreślił, że aktualną wartość gruntu obliczono rewaloryzując ustalone w 1979 r. odszkodowanie tj. 1 098 zł w oparciu o współczynnik GUS, który wynosił 498, 063. Nieruchomość podlegająca zwrotowi jest zabudowa budynkiem drewnianym wzniesionym przez Wojewódzkie Biuro Projektów w T.. Wartość budynku określono na kwotę 15 mln zł (kwota zadeklarowana przez J. S. na przetargu w dniu 28.03.1992 r.). Po odliczeniu kwoty już wpłaconej (3 mln zł), do zapłaty pozostała kwota 12 mln zł.

III.

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji wnieśli M. S. i J. S.. Podali, że domagają się "zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu, bez żadnej należności z tytułu zwrotu". W ocenie odwołujących się, bezpodstawne było zobowiązanie ich do wpłaty należności w kwocie 546 900 zł z tytułu zwrotu nieruchomości, przy uznaniu, że stanowi to zrewaloryzowaną należność odpowiadającą odszkodowaniu za nieruchomość w kwocie 21 222 zł, którego nigdy nie otrzymali.

IV.

Wojewoda decyzją z dnia 16.08.1992 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że zarzut odwołania jest chybiony, ponieważ w decyzji wywłaszczeniowej ustalone odszkodowanie zostało potrącone na poczet ciążącej na tej nieruchomości hipoteki. Zgodnie z par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315), w razie zwrotu nieruchomości, właściciel zwraca na rzecz Skarbu Państwa lub gminy odszkodowanie pomimo, że zostało ono potrącone na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli.

V.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję Wojewody wnieśli M. S. i J. S.. Podkreślili skarżący, że nie otrzymali odszkodowania określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Z żadnych dokumentów nie wynika to aby z przyznanego odszkodowania potrącono kwotę odpowiadającą hipotece obciążającą tę nieruchomość. Akcentowali, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu winno zostać zakończone postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej (z dnia 23.11.1979 r.).

VI.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda domagał się jej oddalenia.

VII.

Postępowanie sądowe w tej sprawie zostało zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Wobec ustania przyczyny zawieszenia postępowania (umorzenia ostateczną decyzją postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej; k. 278) oraz ustalenia następców prawnych obojga skarżących, sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwy zatem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy.

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonych decyzji wykazała, że skarga J. S. oraz M. S. nie była zasadna, w związku z czym podlegała oddaleniu.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody z dnia 16.08.1992 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia 11.06.1992 r. Tą ostatnio wskazaną decyzją orzeczono o zwrocie M. S. oraz J. S. działki położonej w T. o numerze [...] obr. [...], o powierzchni 61 m2. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127; dalej ustawa powoływana jako u.g.g.w.n.). Zgodnie z ustępem 1 tego przepisu, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustęp 2 art. 69 stanowi, że decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między Skarbem Państwa lub gminą, na których rzecz dokonano wywłaszczenia, a osobą, na której rzecz następuje zwrot.

W sprawie nie ulegało wątpliwości, że objęta postępowaniem nieruchomość (działka nr [...] w T.) stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Powyższe wynika z decyzji Zarządu Miasta T. z dnia 8.04.1992 r. (znak [...]). Decyzja ta, wydana w trybie par. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315) wskazywała, że zarówno przedmiotowa działka, jak i znajdujący się na niej budynek, zbędne są na potrzeby podmiotu na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło (Wojewódzkiego Biura Projektów w T.). Skoro zatem przesądzone zostało, że w sprawie niniejszej zaktualizowała się normatywna przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność na cel wywłaszczenia) ocenie podlegała kwestia rozliczeń, będących konsekwencją (następstwem) orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Cytowany bowiem wyżej art. 69 ust. 2 u.g.g.w.n. przewidywał, że obligatoryjny element decyzji o zwrocie nieruchomości stanowią właśnie rozliczenia między podmiotem na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło, a osobą na rzecz której następuje zwrot. Cytowane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości, w par. 3 ust. 1 przewidywało, że w razie zwrotu nieruchomości, właściciel zwraca na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz gminy wypłacone odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana. Nadto, ustęp 2 tego przepisu stanowił, że zwrotowi podlegają również potrącone z odszkodowania kwoty na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli.

Mając na uwadze powołane przepisy należy wskazać, że z decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 29.11.1979 r. (tzw. decyzji wywłaszczeniowej) wynika, iż za przejętą działkę nr [...], jej dotychczasowym właścicielom (M. S. oraz J. S.) przyznano odszkodowanie w kwocie 21 222 zł. Na odszkodowanie to składało się: należność za grunt w wysokości 1 098 zł oraz należność za składniki budowlane w kwocie 20 124 zł. Zauważyć przy tym trzeba, iż przedmiotowa nieruchomość obciążona była hipoteką w wysokości 569 524, 30 zł. Ustanowienie tego obciążenia wynikało z poniesionych przez Państwo kosztów remontu budynku. Od ustalonej wartości wywłaszczonej nieruchomości, odjęciu podlegały zatem ciążące na niej kwoty (hipoteka) stanowiące należności Państwa. Było to zgodne z ówcześnie obowiązującym art. 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), który to przepis stanowił, że przy ustalaniu odszkodowania od wartości wywłaszczanej nieruchomości odlicza się ciążące na niej kwoty stanowiące należności Państwa i banków. Jak już wyżej wskazano, na etapie rozliczeń z tytułu zwrotu wywłaszczanej nieruchomości, zwrotowi podlegają obligatoryjnie również te kwoty, które potrącone zostały z odszkodowania na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli (par. 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 16.07.1991 r.). Zauważyć przy tym należy, iż stosownie do par. 6 ostatnio wskazanego aktu, rozliczenia między stronami podlegają waloryzacji. W oparciu o dokonaną wg współczynnika GUS waloryzację odszkodowania przyznanego za przejęty grunt (1 098 zł) organ I instancji ustalił aktualną, na datę orzekania jego wartość (546 900 zł.). Wartość ta obecnie, w wyniku denominacji wynikającej z przepisu art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386) odpowiada kwocie 55 zł. Skoro więc z ustalonego pierwotnie odszkodowania potrącono należności wynikające z hipoteki obciążającej nieruchomość, to zasadne było przyjęcie w kontrolowanej decyzji, iż te potrącone z odszkodowania kwoty na spłatę zobowiązań Skarbu Państwa, podlegają także zwrotowi. Obowiązek ten wprost wynikał z par. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości. Chociaż zatem, mimo, że ustalone odszkodowanie nie zostało bezpośrednio wypłacone właścicielom wywłaszczonej nieruchomości, to jednak o jego wysokość – zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu (pkt 3 decyzji) – pomniejszone zostało zobowiązanie (dług) wywłaszczonych właścicieli obciążające tę nieruchomość. Powyższe rozważania prowadzą do zatem do wniosku, że zawarty w skardze zarzut uznać należało za pozbawiony podstaw.

Mając to na uwadze, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369) oddalił skargę.