Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1716/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 ust 1 pkt 6-8, 10-11, art 172 ust 1 ust 5
journal: Dz.U. 2013 poz 135
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. G. i R. K. na czynność Dyrektora Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w procedurze adopcyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie przedstawia się następująco:

W dniu 2 grudnia 2014 r. A. G. i R. K. (dalej: skarżący, wnioskodawcy) zgłosili się do Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w [...] (dalej: organ, Ośrodek, KOA) z zamiarem adopcji dziecka. W tym celu psycholog Ośrodka przeprowadziła z nimi rozmowę wstępną, podczas której skarżąca poinformowała pracownika, że zastanawiają się nad adopcją ze wskazaniem (notatka z rozmowy wstępnej w aktach administracyjnych). W tym dniu skarżący zapoznali się z informacją o trybie postępowania adopcyjnego w Ośrodku, akceptując i podpisując przedstawione im zasady (dokumenty w aktach administracyjnych pod nazwą: "Wykaz dokumentów potrzebnych do przysposobienia dziecka, kolejność ich składania oraz przebieg szkolenia i wydawania opinii o kandydatach w Katolickim Ośrodku Adopcyjnym" oraz "Oświadczenie"). Jednocześnie Ośrodek formalnie zarejestrował skarżących pod numerem [...].

W dniu 10 grudnia 2014 r. skarżący złożyli swoje życiorysy oraz oficjalne "podanie" o zakwalifikowanie ich do szkolenia adopcyjnego oraz o pomoc

w przeprowadzeniu adopcji dziecka (ur. [...] grudnia 2014 r.) przyjętego pod ich opiekę w dniu [...] grudnia 2014 r. od matki, z którą kontaktowali się wcześniej. W dniu 31 grudnia 2014 r. skarżący ponownie stawili się w Ośrodku w związku ze zmianą ich sytuacji rodzinnej w stosunku do przedstawionej w dniu 2 grudnia 2014 r. Skarżący prosili o pomoc w przeprowadzeniu szkolenia kwalifikującego ich na rodzinę adopcyjną dla tego dziecka. W tym dniu wyznaczono skarżącym termin wywiadu środowiskowego na dzień 8 stycznia 2015 r., jednak do tego wywiadu nie doszło z uwagi na jego odwołanie przez pracowników Ośrodka w związku z wątpliwościami, czy na takim etapie mogą rozpocząć proces ich szkolenia.

W toku prowadzonego postępowania o adopcję (sprawa o sygnaturze [...]) Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...] pismem z dnia 3 lutego 2015 r. zwrócił się do Ośrodka o opinię kwalifikacyjną wobec skarżących, będących wnioskodawcami w tej sprawie. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 5 lutego 2015 r. dyrektor Ośrodka udzieliła informacji, iż z uwagi na wprowadzenie w błąd pracowników ww. organu oraz brak szczerości w kontaktach, skarżący zostali zawieszeni w procedurze adopcyjnej do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka. Na tym etapie kontaktów z rodziną nie została sporządzona opinia kwalifikacyjna i nie zostały podjęte żadne czynności w celu zdiagnozowania rodziny (pisma w aktach administracyjnych).

W dniu 2 marca 2015 r. do KOA wpłynęło od pełnomocnika skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie podjętych przez Ośrodek czynności w postaci zawieszenia wnioskodawców do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka, odmowy sporządzenia opinii kwalifikacyjnej i odmowy podjęcia czynności w celu zdiagnozowania rodziny, skutkujących niemożnością odbycia szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka i dokonania pozytywnej oceny wstępnej, o której mowa w art. 156 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U.

z 2013 r. poz. 135 ze zm., zwana dalej: ustawą o wspieraniu rodziny), uwzględniającej ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 172 ust. 5 tej ustawy

w związku z art. 114¹ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. 2015 r. poz. 583, zwany dalej: k.r.o.), jak również skierowanie wnioskodawców na szkolenie dla kandydatów do przysposobienia dziecka,

a następnie wydanie opinii kwalifikacyjnej.

Pełnomocnik skarżących wskazał jednocześnie, że o zawieszeniu ich

w procedurze adopcyjnej przed Ośrodkiem dowiedzieli się z pisma z dnia 5 lutego 2015 r. w dacie zapoznania się przez ich pełnomocnika z aktami sądowymi

w sprawie [...] Sądu Rejonowego w [...], tj. w dacie 12 lutego 2015 r. O zawieszeniu postępowania w Ośrodku skarżący nie zostali poinformowani wcześniej w żadnej formie. W uzasadnieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa wskazano, że odmowa skierowania na szkolenie bądź wydanie decyzji o braku wstępnej kwalifikacji na szkolenie poddaje się kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), będąc czynnościami materialno-technicznymi, które wywarły określone skutki na zewnątrz w postaci niemożności odbycia np. szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, a tym samym realizacji prawa do adopcji dziecka, którego warunki zostały przewidziane w art. 114¹ § 1 k.r.o.

Pełnomocnik skarżących podniósł, że w ustawie o wspieraniu rodziny brak jest możliwości zawieszenia wnioskodawców w procedurze adopcyjnej do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka, natomiast ustawa wskazuje, że po wstępnej ocenie dochodzi do skierowania kandydatów do przysposobienia dziecka na szkolenie (art. 172 ust. 5 ww. ustawy). Ośrodek nie miał więc prawa uchylić się od obowiązku podjęcia wstępnej oceny i przeprowadzenia wywiadu adopcyjnego. Na podstawie ich wyników powinien dopuścić kandydatów do adopcji do szkolenia, a po jego ukończeniu wydać im świadectwo ukończenia szkolenia oraz opinię kwalifikacyjną. Do adopcji ze wskazaniem konieczne jest stosowanie procedury adopcyjnej przewidzianej w ustawie o wspieraniu rodziny i k.r.o.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa KOA nie zajął żadnego stanowiska.

W dniu 24 kwietnia 2015 r. (data nadania pocztowego na adres organu) wpłynęła skarga złożona przez pełnomocnika skarżących, w której zaskarżono czynność Dyrektora Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w [...] (dalej: Dyrektor Ośrodka) z dnia [...] lutego 2015 r., polegającą na zawieszeniu skarżących

w procedurze adopcyjnej prowadzonej przez KOA do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka oraz niepodjęcia żadnych czynności w celu zdiagnozowania rodziny skarżących, co skutkowało nieprzeprowadzeniem wobec nich oceny wstępnej,

o której mowa w art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny, niedopuszczeniem do szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka oraz niewydaniem opinii kwalifikacyjnej w sytuacji, kiedy przesłanką przysposobienia dziecka, zgodnie z art. 114¹ § 1 k.r.o., jest konieczność posiadania przez wnioskodawców świadectwa ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa

w art. 172 ust. 1 ww. ustawy oraz opinii kwalifikacyjnej, co skutkowało oddaleniem wniosku o przysposobienie małoletniej, którą jej rodzice biologiczni w dniu 7 grudnia 2014 r. przekazali skarżącym pod opiekę w ramach tzw. adopcji ze wskazaniem.

Zaskarżonej czynności pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 172 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 156 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 i 11 ustawy o wspieraniu rodziny poprzez dokonanie zawieszenia skarżących w postępowaniu adopcyjnym, związanym z prowadzeniem kwalifikacji i szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, bez podstawy prawnej, z powołaniem się na nieustawowe przesłanki w postaci konieczności uregulowania sytuacji prawnej dziecka, negatywnego nastawienia pracowników organu do tzw. adopcji ze wskazaniem, braku szczerości skarżących w związku

z prowadzeniem adopcji ze wskazaniem, co skutkowało nieprzeprowadzeniem żadnego postępowania przez organ, umożliwiającego skarżącym odbycie szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, jak również uzyskania opinii kwalifikacyjnej, wymaganych zgodnie z art. 114¹ § 1 k.r.o.

Pełnomocnik skarżących na podstawie art. 146 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności Dyrektora Ośrodka z dnia [...] lutego 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] w sprawie [...] oddalił wniosek skarżących

o przysposobienie małoletniej przyjętej pod opiekę z uwagi na brak po ich stronie świadectwa ukończenia szkolenia oraz opinii kwalifikacyjnej niezbędnych w procesie adopcyjnym. Autor skargi podniósł, że w sytuacji adopcji ze wskazaniem nie ma możliwości uczynienia zadość woli Ośrodka w zakresie uregulowania sytuacji prawnej dziecka, bowiem jego rodzice biologiczni wyrażają zgodę na adopcję przed sądem opiekuńczym w toku postępowania o przysposobienie. Ośrodek adopcyjny ma obowiązek przeprowadzić ocenę wstępną kandydatów na rodziców adopcyjnych oraz wywiad adopcyjny. Następnie na podstawie wyników tej oceny dopuścić ich do szkolenia, a po jego ukończeniu wydać świadectwo ukończenia szkolenia oraz opinię kwalifikacyjną.

Tymczasem informacje w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r. są niezrozumiałe

i niezgodne z przepisami ustawy o wspieraniu rodziny, a osobiste uwagi pracowników KOA, że wnioskodawcy byli nieszczerzy, są jedynie subiektywną oceną tej sytuacji, która nie ma uzasadnienia w ww. ustawie. Wnioskodawcy nie oszukali Ośrodka, gdyż zgłosili się do niego celem odbycia szkolenia, do czego mają prawo zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny, która z kolei w żadnym miejscu nie zakłada, że z pośrednictwa ośrodka adopcyjnego mogą korzystać kandydaci do adopcji dziecka, chcący za jego pośrednictwem przysposobić dziecko. Dokonywanie doboru rodziców do dziecka w ramach adopcji jest jednym z zadań ośrodka adopcyjnego, podobnie jak prowadzenie diagnostyki, wsparcia psychologicznego czy też szkoleń dla kandydatów do przysposobienia dziecka. W ocenie skarżących, adopcja ze wskazaniem podlega takim samym przepisom postępowania, jak inne sprawy

w zakresie przysposobienia. Żaden przepis ustawy o wspieraniu rodziny oraz k.r.o. nie przewiduje możliwości wstrzymania, zaniechania, bądź odmowy prowadzenia procedury adopcyjnej przez ośrodek adopcyjny tylko dlatego, że niektórym pracownikom organu administracji publicznej, jakim jest KOA, instytucja ta nie odpowiada. Ośrodek adopcyjny jest organem administracji, skoro decyduje

o prawach i uprawnieniach skarżących w sposób jednostronny i władczy, czy będą oni mogli przysposobić dziecko, które wychowuje. W czynnościach takiego organu nie może mieć miejsca na rozstrzygnięcia niemieszczące się w granicach prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ośrodka w pierwszej kolejności wniosła

o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 3 p.p.s.a., ewentualnie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 w związku z art. 3 § 2 p.p.s.a.

W razie nieuwzględnienia powyższego wniosku skarżący wnieśli o oddalenie skargi jako niezasadnej.

W uzasadnieniu żądania odrzucenia skargi wskazano, że skarżący przekroczyli 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia prawa, bowiem o tym, że Ośrodek wstrzymuje się z dalszym prowadzeniem procedury adopcyjnej skarżący dowiedzieli się z rozmowy telefonicznej z Dyrektorem Ośrodka, przeprowadzonej w dniu 13 stycznia 2015 r., z czego została sporządzona notatka służbowa znajdująca się w aktach administracyjnych. Termin do wniesienia wezwania do usunięcia prawa powinien więc być liczony od dnia 13 stycznia 2015 r., tj. faktycznego uzyskania przez skarżących informacji o czasowej niemożności podjęcia kolejnych czynności w ramach procedury adopcyjnej. W związku z tym,

w przedmiotowej sprawie nie doszło do wyczerpania trybu zaskarżenia warunkującego wniesienie skargi do sadu administracyjnego, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a.

Poza tym Dyrektor Ośrodka wskazała, że słowa zawarte w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r., skierowanym do Sądu Rejonowego w [...], dotyczące zawieszenia skarżących w procedurze adopcyjnej, nie oznacza podjęcia czynności lub aktu z zakresu administracji publicznej. Tak samo z przepisów wskazanych przez skarżących, tj. art. 172 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 156 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 i 11 ustawy

o wspieraniu rodziny, nie wynika bezpośrednio jakiekolwiek uprawnienie lub obowiązek skarżących, którego naruszenie mogłoby stanowić podstawę skargi

w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tej sprawie brak jest w ogóle czynności, która naruszałaby przepisy dotyczące przeprowadzania przez Ośrodek badań, szkolenia, czy wydawania oceny wstępnej i opinii kwalifikacyjnej. Skarga nie dotyczy więc innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., stąd powinna być odrzucona.

Dyrektor Ośrodka w dalszej części odpowiedzi na skargę wskazała również na brak merytorycznych podstaw do jej uwzględnienia, mając na uwadze okoliczność, iż Ośrodek prowadzi postępowanie adopcyjne nie tylko na podstawie ustawy

o wspieraniu rodziny, ale i na podstawie umowy z Województwem [...], Statutu Ośrodka, Regulaminu Komisji Kwalifikacyjnej, Regulaminu Organizacyjnego KOA, a także Programu szkolenia kandydatów do przysposobienia dziecka. Występując więc z wnioskiem do Ośrodka, skarżący zobowiązani byli poddać się zawartym w tych dokumentach procedurom, które określają warunki i tryb realizacji postępowania adopcyjnego oraz kolejność realizacji zadań. Skarżący podpisali stosowny dokument, z którego wynika, że zaakceptowali procedurę adopcyjną obowiązującą w KOA. Immanentną cechą realizowanej przez Ośrodek procedury jest dobieranie kandydatów do dzieci, a nie na odwrót. Procedura KOA przewiduje przedstawienie rodzicom adopcyjnym dziecka dopiero po ukończeniu szkolenia i po uzyskaniu pozytywnej opinii kwalifikacyjnej.

Tymczasem skarżący, pomimo zapoznania się z informacją o trybie postępowania adopcyjnego w Ośrodku i wyrażenia w formie pisemnej woli przystąpienia do niego, na własną rękę znaleźli dziecko do adopcji i rozpoczęli nad nim opiekę z pominięciem procedury adopcyjnej. Tak więc odpadła podstawa żądania dopuszczenia wnioskodawców do procedury organizowanej przez KOA

i realizowanego w nim programu, gdyż nie mają one w tej sytuacji zastosowania. Zadanie prowadzenia szkoleń dla kandydatów, chcących przysposobić dziecko

w trybie art. 119 k.r.o., nie zostało zlecone Ośrodkowi przez samorząd województwa. Jednocześnie organ wskazał, że ewentualna opinia kwalifikacyjna może być uzyskana w innym trybie, np. w toku postępowania przez sądem opiekuńczym na podstawie § 16 pkt 7 Regulaminu Organizacyjnego oraz § 5 pkt 9.1 i 9.3 Statutu.

W odpowiedzi na skargę organ zwrócił uwagę na tę okoliczność, że

w ramach procedury adopcyjnej istotna jest również kwalifikacja dziecka do adopcji, a dziecko, które skarżący przyjęli pod swoją opiekę, nie zostało zgłoszone do żadnego ośrodka adopcyjnego i nie jest zakwalifikowane do przysposobienia ze względu na brak spełnienia przewidzianych w ustawie warunków. Tak więc bez uregulowania sytuacji skarżących (np. wyznaczenia im funkcji rodziny zastępczej) oraz sytuacji samego dziecka nie ma obecnie podstaw do podjęcia kolejnych czynności w ramach procedury adopcyjnej skarżących. Sytuacja powstała na skutek działań skarżących, w ocenie Dyrektora Ośrodka, pozostaje poza regulacją przewidzianą w ustawie o wspieraniu rodziny oraz nieprzewidzianą w Regulaminie Organizacyjnym i Statucie Ośrodka. Metoda doboru dzieci do adopcji za pośrednictwem tzw. kontaktu internetowego budzi zasadnicze wątpliwości natury prawnej i etycznej. Rodzi się bowiem uzasadniona obawa, że tego typu działania prowadzić będą do faktycznego i prawnego uprzedmiotowienia dziecka i jego instrumentalnego traktowania, sprzecznego z nakazem ochrony godności każdego człowieka, wynikającym z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w ocenie Sądu, dopuszczalność wniesionej w niniejszej sprawie skargi należy rozpatrywać z uwzględnieniem regulacji z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W świetle bowiem tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Warunkiem uznania, że działalność organu mieści się w dyspozycji tego przepisu jest jej zakwalifikowanie do działalności "z zakresu administracji publicznej", tj. takiej,

w której ustawodawca przyznaje organom administracji publicznej prawo władczego

i jednostronnego kształtowania treści stosunku prawnego, którą tworzą prawa

i obowiązki jednostki. Na dopuszczalność wniesienia skargi na czynności ośrodków adopcyjnych związane z procedurą zakwalifikowania kandydatów do przysposobienia dziecka na szkolenie adopcyjne wskazały już sądy administracyjne: WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 2 lutego 2013 r. w sprawie II SA/Ol 393/13 oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie IV SA/Wa 2416/13 (publ. cbosa).

KOA wykonuje swoje zadania z zakresu postępowania adopcyjnego na podstawie ustawy o wspieraniu rodziny w związku z umową Nr [...], zawartą

w dniu [...] stycznia 2014 r. między Województwem [...] a Diecezją [...] o powierzenie realizacji zadania publicznego pod tytułem: "Prowadzenie ośrodka adopcyjnego". Dlatego jako organ podlega regułom prawa administracyjnego, a tym samym kognicji sądu administracyjnego.

Dyrektor Ośrodka reprezentuje go na zewnątrz, w tym w sprawach postępowania adopcyjnego, składa oświadczenia woli w imieniu tego organu. To on odpowiada w szczególności za terminowe i zgodne z prawem wykonywanie zadań Ośrodka i jego finanse (§ 8 Regulaminu Organizacyjnego KOA oraz § 6 Statutu). Skarżący prawidłowo wskazali Dyrektora Ośrodka jako jego organ odpowiedzialny za podjęcie zaskarżonej czynności.

Zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny w związku z § 5 Regulaminu Organizacyjnego KOA, prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowywanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka stanowi wyłączną kompetencję Ośrodka. Zadania każdego ośrodka adopcyjnego zawarte są w art. 156 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, jednak jeśli chodzi o sposób ich wykonywania przez KOA, to regulują tę kwestię dokumenty wewnętrzne Ośrodka. Zgodnie z dokumentem, który podpisali i zaakceptowali skarżący ("Wykaz dokumentów potrzebnych do przysposobienia dziecka, kolejność ich składania oraz przebieg szkolenia i wydawania opinii o kandydatach w KOA"), postępowanie adopcyjne w KOA przebiega dwustopniowo:

1) wstępna ocena obejmująca rozmowę wstępną, wywiad środowiskowy

w miejscu zamieszkania kandydatów, rozmowę z psychologiem, wypełnienie testów psychologicznych, analizę dostarczonych dokumentów oraz wydanie pozytywnej oceny wstępnej;

2) odbycie szkolenia dla kandydatów na rodziców adopcyjnych, rozmowy indywidualne z psychologiem i wydanie pozytywnej opinii końcowej, która umożliwia przedstawienie kandydatom dziecka.

Skarżący uczestniczyli jedynie we wstępnej rozmowie z pracownikami Ośrodka, bowiem dalsze czynności w postaci wstępnej diagnozy i ewentualnego szkolenia zostały wstrzymane z uwagi na decyzje skarżących odnośnie adopcji ze wskazaniem. Zdaniem Sądu, wszelkie czynności podejmowane przez KOA na etapie wstępnej oceny kandydatów na rodziców adopcyjnych są czynnościami

o charakterze władczym i jednostronnym, skierowane są do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a więc podlegają pod przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 21). Czynność Dyrektora Ośrodka, polegająca na zawieszeniu skarżących w procedurze adopcyjnej, uniemożliwia im uzyskanie opinii kwalifikacyjnej oraz świadectwa ukończenia szkolenia dla rodzin adopcyjnych, które do dokumenty są niezbędne do orzeczenia przysposobienia przez sąd opiekuńczy (art. 114¹ § 1 k.r.o.). Tak więc przedmiotowa czynność zawieszenia postępowania adopcyjnego stanowi zachowanie władcze organu wobec skarżących, które wpłynęło na ich prawa.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że poinformowano skarżącą telefonicznie w dniach 7 i 13 stycznia 2015 r. o wstrzymaniu procedury w KOA,

z czego pracownicy Ośrodka sporządzili notatki służbowe. Jednak skarżący utrzymują, że datą dowiedzenia się o stanowisku Ośrodka (czynności zawieszenia

w procedurze) jest data zapoznania się ich pełnomocnika z aktami sprawy [...], toczącej się w Sądzie Rejonowym w [...] z ich wniosku o przysposobienie, tj. 12 lutego 2015 r. W aktach tych znajduje się pismo Dyrektora Ośrodka z dnia 5 lutego 2015 r., iż skarżący zostali zawieszeni w postępowaniu adopcyjnym do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka.

Nie budzi wątpliwości w sprawie, że KOA wstrzymał wobec skarżących procedurę adopcyjną, wszczętą w dniu 2 grudnia 2014 r. Czynność ta, jak już wyżej wskazano, władczo wpłynęła na ich uprawnienia, bowiem nie uzyskali oni opinii kwalifikacyjnej, o którą zwrócił się do Ośrodka sąd opiekuńczy w piśmie z dnia 3 lutego 2015 r. W ocenie Sądu, bez znaczenia w tym wypadku pozostaje fakt, że ta czynność nie została zakomunikowana skarżącym w formie pisemnej. Niewątpliwie dowiedzieli się oni o tej czynności z pisma Dyrektora Ośrodka, skierowanego do sądu powszechnego w sprawie o przysposobienie. Natomiast z notatek służbowych pracowników Ośrodka dotyczących telefonicznych rozmów ze skarżącą nie wynika jednoznacznie zamiar zawieszenia w procedurze adopcyjnej z powodu wskazanego w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r. Z notatki sporządzonej z rozmowy telefonicznej ze skarżącą z dnia 13 stycznia 2015 r. wynika, że wstępną diagnozę i szkolenie skarżących w ramach procedury adopcyjnej Ośrodek podejmie dopiero w toku postępowania o przysposobienie, po skierowaniu takiego żądania przez Sąd.

W związku z powyższym Sąd orzekający uznał, że datą dowiedzenia się przez skarżących o zaskarżonej w sprawie czynności Dyrektora Ośrodka o zawieszeniu ich

w procedurze adopcyjnej jest 12 lutego 2015 r. Wprawdzie wynika to jedynie

z oświadczenia pełnomocnika skarżących, ponieważ na tę okoliczność nie przedstawiono żadnych dokumentów, a Sąd oddalił wniosek o zażądanie akt [...] Sądu Rejonowego w [...] (nadmierne przedłużenie postępowania – art. 106 § 3 p.p.s.a.), jednak strona przeciwna nie zaprzeczyła tej okoliczności (przeglądanie akt opiekuńczych przez pełnomocnika skarżących w dniu 12 lutego 2015 r., kiedy skarżący dowiedzieli się o treści zaskarżonej czynności).

Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa.

Wezwanie Dyrektora Ośrodka do usunięcia naruszenia prawa pełnomocnik skarżących nadała na poczcie w dniu 25 lutego 2015 r. (dowód nadania k. 28 akt sądowych), a więc w terminie 14 dni od daty 12 lutego 2015 r. Doszło więc do wyczerpania w tej sprawie, wbrew stanowisku organu, trybu zaskarżenia warunkującego wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

Następnie, jak wynika z art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa

w art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (tak, jak w tym przypadku),

w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.

W przedmiotowej sprawie skarga pełnomocnika skarżących wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 1 czerwca 2015 r.

(k. 38 akt administracyjnych), jednak została nadana na poczcie na adres organu

w dniu 24 kwietnia 2014 r. (koperta k. 65 akt sądowych), a więc w ustawowym terminie 60 dni od dnia 25 lutego 2015 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że niezasadny jest wniosek organu

o odrzucenie skargi na podstawie zarzutów zawartych w punktach I i II uzasadnienia odpowiedzi na skargę.

Przechodząc następnie do analizy zarzutów merytorycznych skargi Sąd uznał, że również i one nie zasługują na uwzględnienie.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że przysposobić może jedynie osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w ustawie

o wspieraniu rodziny (art. 114¹ § 1 k.r.o.). Poza tym przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra 114 § 1 k.r.o.). Z treści art. 172 ust. 1 ustawy

o wspieraniu rodziny wynika, że kandydaci do przysposobienia dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny. Przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie ośrodek adopcyjny dokonuje jego wstępnej oceny, z uwzględnieniem: 1) kwalifikacji osobistych, o których mowa w art. 114¹ k.r.o., 2) motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka, 3) wywiadu adopcyjnego (art. 172 ust. 5 ustawy

o wspieraniu rodziny).

Jeśli chodzi o wskazany w skardze art. 156 ust. 1 ustawy

o wspieraniu rodziny, to należy zgodzić się z organem, że przepis ten określa szereg kompetencji ośrodków adopcyjnych, ale nie dotyczy sposobu ich wykonywania. KOA jest jednostką organizacyjną, działającą na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, powołaną dekretem Biskupa Diecezji [...] (art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1169 ze zm.). Postępowanie prowadzone przez Ośrodek adresowane jest, zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, do "osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka", tj. osób, chcących adoptować dziecko za jego pośrednictwem. Kandydaci dysponują swobodą wyboru ośrodka, przy pomocy którego zamierzają ubiegać się o przysposobienie i mogą skorzystać również z usług ośrodka świeckiego. Nie obowiązuje w tym zakresie rejonizacja i zainteresowani mogą wybrać taki ośrodek, który im najbardziej odpowiada. Jednak każdy ośrodek stosuje własne wymagania dotyczące kandydatów do przysposobienia, jak również sposobu realizacji zadań z zakresu prowadzenia procedur przysposobienia.

W KOA procedura adopcyjna oparta jest nie tylko na ustawie o wspieraniu rodziny i przepisach k.r.o., ale również, jak już wcześniej wspomniano, na dokumentach wewnętrznych Ośrodka, którą to procedurę skarżący zaakceptowali

w dniu 2 grudnia 2014 r., podpisując stosowny dokument. Wiedzieli zatem, że w KOA procedura adopcyjna zakłada przedstawienie dziecka kandydatom dopiero po ukończeniu szkolenia i otrzymaniu pozytywnej opinii kwalifikacyjnej. "Dobór rodziny przysposabiającej" dokonywany jest "ze względu na potrzeby dziecka", a nie odwrotnie, ze względu na potrzeby rodziców (vide: § 5 ust. 1.3 Statutu, § 7 ust. 2, § 11 ust. 1.2 Regulaminu Organizacyjnego KOA). Również oferta realizacji zadania publicznego Diecezji [...], polegająca na prowadzeniu ośrodka adopcyjnego, a załączona do umowy z Województwem [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., opisując w punkcie I.12 zadania Ośrodka, przewiduje "dobór rodziny do dziecka", a w punkcie III.1 wskazuje, że pomoc dziecku polega na znalezieniu odpowiedniej rodziny adopcyjnej, po uregulowaniu sytuacji prawnej dziecka.

Tak więc postępowanie określone w ustawie o wspieraniu rodziny

i prowadzone przez Ośrodek opiera się na założeniu, że to KOA przedstawia dziecko kandydatom, mając na względzie dobro dziecka z uregulowaną sytuacją prawną (np. sądowe pozbawienie władzy rodzicielskiej rodziców biologicznych, wyrażenie zgody na przysposobienie przez rodziców nie wcześniej niż po upływie 6 tygodni od urodzenia dziecka, wyrażenie zgody na przysposobienie swego dziecka

w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego). W każdym razie dziecko objęte procedurą adopcyjną powinno być zgłoszone do ośrodka adopcyjnego

i również zakwalifikowane przez KOA do przysposobienia.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo akceptacji warunków adopcyjnych w dniu 2 grudnia 2014 r., w konsekwencji swoich działań nie zamierzali (i nie zamierzają) adoptować dziecka przedstawionego im przez Ośrodek, ponieważ już 7 grudnia 2014 r. przyjęli pod opiekę dziecko powierzone im przez rodziców biologicznych w akcie notarialnym. Wszczęli również działania formalne zmierzające do uzyskania nad nim władzy rodzicielskiej, ale poza procedurą adopcyjną prowadzoną przez KOA. Skarżący na własną rękę znaleźli dziecko do adopcji przez kontakt internetowy z rodziną biologiczną, ponieważ – jak wynika z dołączonego do skargi wywiadu kuratora sądowego – "długie okresy oczekiwania na sam kurs

w ośrodkach adopcyjnych oraz ich wiek uniemożliwiłby im w przyszłości przysposobienie niemowlęcia" (k.37 akt sądowych).

Zdaniem Sądu, należy przyznać rację i uprawnienie Dyrektorowi Ośrodka w tej sprawie, że zawiesiła procedurę adopcyjną wobec skarżących, ponieważ procedura organizowana przez KOA oraz realizowany w nim program nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sytuacji. Zatwierdzony dla KOA program szkolenia odnosi się wyłącznie do rodziców oczekujących na zaproponowanie dziecka przez Ośrodek. Zadanie prowadzenia szkoleń dla kandydatów, chcących przysposobić dziecko w trybie art. 119 k.r.o. (który przewiduje konieczność wyrażenia zgody przez rodziców przysposabianego do przysposobienia), nie zostało zlecone KOA przez samorząd województwa. We wspomnianej już umowie zawartej między Województwem [...] (zleceniodawcą) a Diecezją [...] (zleceniobiorcą) zlecono realizację zadania publicznego pod nazwą: "prowadzenie Ośrodka Adopcyjnego", określonego szczegółowo w ofercie złożonej przez zleceniobiorcę w dniu 17 grudnia 2013 r. (m.in. pomoc dzieciom pozbawionym rodziny poprzez uregulowanie ich sytuacji prawnej, sporządzenie diagnozy psychologiczno-medycznej i znalezienie odpowiedniej rodziny adopcyjnej w kraju lub poza granicami Polski oraz przygotowywanie kandydatów na rodziców adopcyjnych). Z zapisów § 8 ww. umowy wynika, że zleceniodawca sprawuje kontrolę prawidłowości wykonania zadania publicznego, w tym wydatkowania przekazanej na 2014 r. dotacji w wysokości 675.000 zł (§ 3 ust. 1 umowy). Natomiast za zgodne

z prawem wykonywanie zadań Ośrodka oraz za jego finanse odpowiada Dyrektor

(§ 8 ust. 6.2 i 6.4 Regulaminu Organizacyjnego KOA).

Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe uregulowania prawne, Dyrektor Ośrodka prawidłowo powstrzymała się z kontynuowaniem procedury adopcyjnej do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka (zakwalifikowanie go do adopcji) oraz skarżących (ustanowienie ich np. rodziną zastępczą). Tym samym nie są zasadne zarzuty skargi, że Ośrodek był zobowiązany przez art. 172 ust. 5 i art. 156 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 i 11 ustawy o wspieraniu rodziny do przeprowadzenia czynności w celu zdiagnozowania skarżących w zakresie dokonania wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka, umożliwienia im szkolenia oraz uzyskania opinii kwalifikacyjnej, co jest wymagane przez przepis art. 114¹ § 1 k.r.o. Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że nie ma tu żadnego automatyzmu i nie wystarczy, że skarżący zgłosili się do Ośrodka w dniu 2 grudnia 2014 r. i zostali w nim zarejestrowani. Pomimo podpisania zasad procedury adopcyjnej, obowiązujących

w KOA, nie dostosowali się do nich, przez co sami niejako spowodowali zaistniałą sytuację. W tych okolicznościach rację miała Dyrektor Ośrodka, że skarżący wprowadzili pracowników KOA w błąd co do zamiaru poddania się procedurze adopcyjnej obowiązującej w Ośrodku i nie byli szczerzy co do swoich intencji podczas pierwszego kontaktu (nie poinformowali o podjętych staraniach pozyskania dziecka drogą adopcji ze wskazaniem z kontaktu internetowego, tylko pytali o ten rodzaj adopcji, na co uzyskali wyraźnie negatywną opinię pracownika co do takich praktyk).

Jednocześnie w odpowiedzi na skargę Dyrektor Ośrodka wskazała, że ewentualna opinia kwalifikacyjna odnośnie skarżących może być uzyskana w innym trybie, np. w toku postępowania prowadzonego przez sąd opiekuńczy, a podstawą prawną takiego działania KOA jest § 16 pkt 7 Regulaminu Organizacyjnego Ośrodka oraz § 5 pkt 9.1 i 9.3 Statutu. Dla sądu opiekuńczego w sprawie o przysposobienie wystąpienie o opinię kwalifikacyjną do ośrodka adopcyjnego, ewentualnie zasięgnięcie opinii innej specjalistycznej placówki, jeżeli jest to uzasadnione dobrem dziecka, jest obowiązkiem wynikającym z art. 586 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm., zwana dalej: k.p.c.). Jak wynika z postanowienia Sądu Okręgowego [...]

w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie [...] (k.76 akt sądowych), postanowienie oddalające wniosek o przysposobienie w sprawie [...] Sądu Rejonowego w [...] zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Tak więc postępowanie o przysposobienie z wniosku skarżących w dalszym ciągu jest w toku.

Mając na uwadze powyższe okoliczność Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.