Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 789/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 134, art. 135, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 25, art. 28, art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80, art. 81, art. 107, art. 138
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 21 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 21 kwietnia 2020 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256; zwanej dalej "k.p.a."), w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1397; zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M. P. od decyzji Burmistrza z [...] 2020 r., znak: [....], orzekającej o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego w B przy ul. B, utrzymał się zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 9 maja 2019 r. G. D. złożył do Urzędu Gminy w B wniosek o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego w B przy ul. B. Poinformował, że skarżący nie mieszka pod powyższym adresem. Nie mieszkał również w momencie kupna domu przez G. D. i nie był w nim zameldowany, w przedmiotowym budynku nie ma jego rzeczy osobistych, nie posiada kluczy do budynku. Do wniosku dołączona została kserokopia umowy sprzedaży zawarta 17 stycznia 2019 r., z której wynika, że I. P. sprzedała nieruchomość położoną w B wraz z budynkiem mieszkalnym oznaczonym nr [...] przy ul. B G. D. i S. D.

28 maja 2019 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego, G. D. i S. D. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w B przy ul. B. Korespondencja skierowana do skarżącego na adres: B, ul. B, została zwrócona do organu I instancji z adnotacją: "Nie mieszka".

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Burmistrz B ustalił miejsce pobytu skarżącego i poinformował, że prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania go z miejsca pobytu stałego w B przy ul. B.

16 sierpnia 2019 r. skarżący zgłosił się w Urzędzie Gminy w B. Przedłożył wyrok Sądu Rejonowego, II Wydział Karny, sygn. akt [...] z 9 maja 2018 r. i odmówił złożenia wyjaśnień do protokołu. Poinformował, że nie mieszka pod adresem: B, ul. B i nie będzie w nim mieszkał. Podał, że dom był własnością żony, został sprzedany i mieszkają tam nowi właściciele, których nie zna. Skarżący został poinformowany przez organ I instancji, że jeżeli nie opuścił lokalu dobrowolnie może zwrócić się do sądu z pozwem o przywrócenie utraconego posiadania nieruchomości.

29 sierpnia 2019 r. Burmistrz B zawiadomił skarżącego, S. D. oraz G. D. o przeprowadzeniu 19 września 2019 r. dowodu w formie oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. B w B.

2 września 2019 r. do organu I instancji wpłynęło pismo wraz z pełnomocnictwem M. P. z 23 sierpnia 2019 r. dla adwokata S. P. do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z prośbą o zawiadamianie pełnomocnika o wszelkich czynnościach oraz o doręczanie pełnomocnikowi wszelkiej korespondencji.

4 września 2019 r. Burmistrz B zawiadomił pełnomocnika skarżącego o przeprowadzeniu oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. B w B dnia 19 września 2019 r. W dniu 17 września 2019 r. do Urzędu Gminy w B wpłynęło pismo skarżącego, który wniósł o zmianę terminu oględzin przedmiotowego lokalu z uwagi na brak możliwości wzięcia udziału w oględzinach lokalu w wyznaczonym terminie, tj. 19 września 2019 r. W dniu 18 września 2019 r. pełnomocnik skarżącego został poinformowany telefonicznie, że termin przeprowadzenia dowodu w formie oględzin budynku pod adresem: B, ul. B nie może być przełożony, ponieważ pozostałe strony postępowania zostały już powiadomione o wyznaczonym terminie. Pełnomocnik został zawiadomiony, że może zostać wyznaczony nowy termin przeprowadzenia oględzin.

W dniu 19 września 2019 r. dokonano oględzin budynku mieszkalnego pod adresem: B, ul. B. W oględzinach brał udział G. D.. W trakcie oględzin w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nie znajdowały się żadne rzeczy należące do skarżącego. G. D. podał, że skarżący nie mieszka w rzeczonym budynku, nie ma do niego kluczy i nie widzi możliwości jego ponownego zamieszkania w lokalu, który jest współwłasnością jego i żony. W dniu 17 października 2019 r. Burmistrz B zwrócił się do skarżącego o poinformowanie w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, czy lokal mieszkalny przy ul. B w B jest jego miejscem pobytu stałego oraz o wyjaśnienie, czy opuszczenie przez niego lokalu pod adresem: B, ul. B było dobrowolne i trwałe oraz czy skarżący podjął skuteczne działania prawne w celu umożliwienia powrotu do miejsca stałego zameldowania. Organ I instancji poinformował, że przepisy z zakresu ewidencji ludności mają wyłącznie charakter porządkowy i rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać spraw spornych, w tym rodzinnych, finansowych i majątkowych, gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe są sądy powszechne. Pomimo osobistego odbioru pisma przez skarżącego pozostało ono bez odpowiedzi.

28 października 2019 r. do Urzędu Gminy w B wpłynęło pismo skarżącego, który wniósł o przeprowadzenie dowodu z przedłożonego dokumentu w postaci pisma swojego pracodawcy z 29 listopada 2017 r. na okoliczność przebywania w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych poza miejscem zamieszkania przy ul. B w B oraz o ponowne przeprowadzenie dowodu w postaci oględzin budynku mieszkalnego pod adresem: B, ul. B z powodu nie zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o planowanych oględzinach w sposób umożliwiający realny w nich udział. Pełnomocnik poinformował, że roszczenia związane z domem jednorodzinnym są przedmiotem rozpoznania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym, o podział majątku, gdzie skarżący "dochodzi swoich racji".

12 listopada 2019 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego, S. P., S. D. oraz G. D. o przeprowadzeniu w dniu 10 grudnia 2019 r. dowodu w postaci oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. B w B. Z protokołu oględzin spisanego przez inspektora Urzędu Gminy B wynika, że w budynku pod adresem: B, ul. B nie było nigdy żadnych rzeczy należących do skarżącego. G. D. i S. D. podali, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym budynku co najmniej od czasu, gdy dokonali zakupu przedmiotowego budynku. Przed kupnem nieruchomości - kiedy oglądali dom - też nie mieszkał w nim.

Współwłaściciele budynku poinformowali, że w przedmiotowym domu jest monitoring i można sprawdzić, że skarżący nie mieszka w nim. Podczas przeprowadzania oględzin G. D., współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości wyprosił z domu adwokata S. P. Mając na uwadze powyższą okoliczność pełnomocnik wniósł o dokonanie przeprowadzenia dowodu z oględzin ww. budynku w sposób umożliwiający mu czynny udział w oględzinach przedmiotowego budynku.

W dniu 23 grudnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Urzędu Gminy w B z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie dowodu w postaci oględzin nieruchomości pod adresem: B, ul. B, albowiem został on w sposób bezprawny pozbawiony przez G. D. możliwości udziału w oględzinach przedmiotowego budynku oraz o dopuszczenie przedłożonego dowodu z odpisu wyroku Sądu Rejonowego, II Wydziału Karnego z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt [...], na okoliczność doprowadzenia do wymeldowania skarżącego z budynku mieszkalnego przy ul. B w B na skutek popełnienia przestępstwa na jego szkodę.

Sąd Rejonowy, II Wydział Karny z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt [...], wyrokiem nakazowym uznał I. P. za winną tego, że w dniu 30 sierpnia 2017 r. w B, woj. [...] w celu uznania za autentyczne, podrobiła dokumenty w postaci: "Zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego" M. P. oraz "Upoważnienia do wymeldowania z pobytu stałego" M. P. poprzez własnoręczne złożenie podpisu o treści "P" na "Zgłoszeniu wymeldowania z miejsca pobytu stałego" w miejscu przeznaczonym na podpis osoby zgłaszającej wymeldowanie oraz na "Upoważnieniu do wymeldowania z pobytu stałego", a następnie użyła tych dokumentów jako autentycznych w Urzędzie Gminy w B w celu zainicjowania procesu wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego, przez co wyłudziła poświadczenie nieprawdy w postaci zaświadczenia z 13 listopada 2017 r., znak: [...], wydanego przez Urząd Gminy B o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego, poprzez podstępne wprowadzenie A. G., zatrudnionej na stanowisku podinspektora ds. ewidencji ludności w Urzędzie Gminy B, w błąd co do autentyczności ww. dokumentów.

W dniu 7 stycznia 2020 r. Burmistrz B na podstawie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. wezwał M. P., S. P., S. D. oraz G. D. do stawiennictwa w dniu 27 stycznia 2020 r. w organie I instancji celem zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przed wydaniem decyzji.

W dniu 8 stycznia 2020 r. skarżący wniósł do Wojewody ponaglenie na przewlekłość postępowania administracyjnego wszczętego przez Burmistrza B w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego pod adresem: B, ul. B, pod sygn. akt: [...].

Postanowieniem z 24 stycznia 2020 r., znak: [...], Wojewoda stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez Burmistrza B. Jednocześnie zobowiązał organ I instancji, aby po zapoznaniu stron postępowania z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie niezwłocznie, nie później niż do 9 marca 2020 r., rozstrzygnął sprawę i orzekł o wymeldowaniu lub o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego pod adresem: B, ul. B.

W dniu 27 stycznia 2020 r. w Urzędzie Gminy w B zgłosił się G. D. Zapoznał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie. Poinformował, że skarżący nie mieszka w jego domu w B przy ul. B.

S. D., skarżący oraz pełnomocnik skarżącego nie zgłosili się do organu I instancji celem zapoznania się z aktami sprawy i złożenia ewentualnie dodatkowych wyjaśnień, nie złożyli również pism w przedmiotowej sprawie.

Organ I instancji ocenił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do jej zakończenia. Decyzją z [...] 2020 r., znak: [...], orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w B przy ul. B.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewody skarżący zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

a) art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o same twierdzenia wnioskodawcy G. D. bez uwzględnienia pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, takich jak: odpis wyroku Sądu Rejonowego z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt [...], zaświadczenia pracodawcy – M. P. z 29 listopada 2017 r., co powoduje, że organ nie dokonał wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów, lecz oparł się o jedynie na domysłach strony G. D.,

art. 77 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia jakichkolwiek kroków mających na celu ustalenie, że skarżący posiada zamiar zamieszkiwania pod adresem: B, ul. B, podczas gdy istniała możliwość przeprowadzenia tego istotnego dowodu w sprawie, co miało istotny wpływ na niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego,

art. 79 § 1 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. polegające na zawiadomieniu telefonicznym pełnomocnika w dniu 18 września 2019 r. o terminie oględzin wyznaczonym na 19 września 2019 r. w godzinach popołudniowych, co uniemożliwiało udział pełnomocnika w rzeczonej czynności,

art. 85 § 1 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. polegające na zawiadomieniu pełnomocnika strony o czynności oględzin w dniu 10 grudnia 2019 r. i niedopuszczeniu go do udziału w tej czynności dowodowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pełnomocnik nie mógł odnieść się do gołosłownych twierdzeń wnioskodawcy oraz wskazać rzeczy ruchome stanowiące własność skarżącego, a znajdujące się w domu przy ul. B w B,

art. 86 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, na okoliczność jego miejsca pobytu oraz zamiaru miejsca pobytu, co miało znaczenie w przedmiotowej sprawie, albowiem uniemożliwiło jednoznaczne poczynienie ustaleń w tym zakresie oraz zawiadomienie o czynności zapoznania się z materiałem dowodowym wyznaczonej na 27 stycznia 2020 r. dopiero 27 stycznia 2020 r.,

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez przyjęcie, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że został on przymusowo i bezprawnie wymeldowany przez osobę trzecią na skutek popełnienia przez nią przestępstwa.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda wskazał, że kwestie z zakresu ewidencji ludności regulują przepisy ustawy o ewidencji ludności z 24 września 2010 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1397). Organ powołał treść art. 5, art. 25 art. 28 art. 33 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy wskazał, iż materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie wskazuje, że 30 sierpnia 2017 r. I. P., w celu uznania za autentyczne podrobiła dokumenty: "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego" M. P. oraz "Upoważnienie do wymeldowania z pobytu stałego" M. P., poprzez własnoręczne złożenie podpisu o treści "P" na "Zgłoszeniu wymeldowania z miejsca pobytu stałego" w miejscu przeznaczonym na podpis osoby zgłaszającej wymeldowanie oraz na "Upoważnieniu do wymeldowania z pobytu stałego", a następnie użyła tych dokumentów jako autentycznych w Urzędzie Gminy w B poprzez podstępnie wprowadzenie w błąd pracownika urzędu gminy w celu wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. W wyniku tego skarżący został wymeldowany z miejsca stałego pobytu pod adresem: B, ul. B. Sąd Rejonowy, II Wydział Karny, wyrokiem z 9 maja 2018 r., sygn. akt [...], uznał I. P. za winną popełnionych czynów. Wyżej wymieniony wyrok stał się prawomocny z dniem 17 maja 2018 r. W tym dniu organ I instancji anulował wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w B przy ul. B. 17 stycznia 2019 r. I. P. (właścicielka) sprzedała nieruchomość położoną w B wraz z budynkiem mieszkalnym oznaczonym nr [...] przy ul. B G. D. i S. D.

Postępowanie administracyjne wykazało, że skarżący nie mieszka pod adresem: B, ul. B, co najmniej od 17 stycznia 2019 r., tj. od dnia kupna przedmiotowego budynku przez G. D. i S. D. Skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania i zamieszkał poza spornym budynkiem. W przedmiotowym budynku nie ma jego rzeczy osobistych. Nie dysponuje kluczami do ww. budynku, co oznacza, że nie posiada do niego dostępu. Potwierdziły to oględziny budynku pod adresem: B, ul. B. Nie było w nich rzeczy należących do skarżącego, z oświadczenia obecnych współwłaścicieli wynika, że skarżący nie mieszka w budynku pod adresem: B, ul. B, nie posiada żadnych rzeczy w budynku oraz kluczy do niego. Korespondencja skierowana 28 maja 2019 r. przez organ I instancji do skarżącego na adres: B, ul. B, została zwrócona do organu I instancji z adnotacją: "Nie mieszka".

Sam skarżący w dniu 16 sierpnia 2019 r. przed organem I instancji oświadczył, że nie mieszka pod adresem: B, ul. B i nie będzie w nim mieszkał. Podał, że dom był własnością żony, został sprzedany, mieszkają tam nowi właściciele, których nie zna. Został wówczas poinformowany przez organ I instancji, że jeżeli nie opuścił lokalu dobrowolnie może zwrócić się do sądu z pozwem o przywrócenie utraconego posiadania nieruchomości. Pełnomocnik skarżącego poinformował organ I instancji, że roszczenia związane z rzeczonym domem jednorodzinnym są przedmiotem rozpoznania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym, o podział majątku, gdzie skarżący "dochodzi swoich racji". Wynika z tego, że skarżący złożył w sądzie pozew o podział majątku, a nie pozew o przywrócenie naruszonego posiadania.

Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu dotychczas zajmowanego, skarżący daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w nim, co z kolei pozwala uznać, że obecne opuszczenie nabrało również charakteru trwałego. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 35 ustawy o ewidencji ludności prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna już nie zamieszkuje.

Jeżeli przez dłuższy czas skarżący, będąc zameldowany w budynku pod adresem: B, ul. B nie mieszkał w nim, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności jest nadal zameldowany. O trwałości opuszczenia przedmiotowego budynku świadczy fakt, że nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania co najmniej od 17 stycznia 2019 r., tj. dnia kupna przedmiotowej nieruchomości przez G. D. i S. D., tj. od ponad roku.

Organ wskazał, że skarżący nie ma realnej szansy powrotu do budynku nr 7 przy ul. B w B. Od 17 stycznia 2019 r. stanowi on własność G. D. i S. D., którzy sprzeciwiają się temu, aby ponownie w nim zamieszkał.

Jeżeli w trakcie postępowania o wymeldowanie - jak w rozpatrywanej sprawie -zostanie ustalone, że osoba, której wniosek dotyczy, nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuściła to miejsce, wówczas organ meldunkowy obowiązany jest do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o przepisy art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

W ocenie Wojewody organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem wymogów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. dokonując nienaruszającej oceny, że skarżący nie przebywa pod adresem: B, ul. B, tj. w miejscu zameldowania na pobyt stały. Swoje stanowisko oparł na podstawie zebranych dowodów w sprawie, oględzin przedmiotowej nieruchomości, oświadczenia G. D., S. D.

Odnosząc się do odwołania strony od decyzji organu I instancji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że argumenty dotyczące zaniechania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, na okoliczność miejsca jego pobytu oraz zamiaru miejsca pobytu, a także zaniechanie podjęcia jakichkolwiek kroków mających na celu ustalenie, że skarżący posiada zamiar zamieszkiwania pod adresem: B, ul. B, są nieuzasadnione. Należy wskazać, że 16 sierpnia 2019 r. skarżący stawił się w Urzędzie Gminy w B, jednak odmówił złożenia wyjaśnień do protokołu. Poinformował, że nie mieszka pod adresem: B, ul. B i nie będzie w nim mieszkał. Ponadto organ I instancji wystąpił do niego o poinformowanie, czy lokal mieszkalny przy ul. B w B jest jego miejscem pobytu stałego oraz o wyjaśnienie, czy opuszczenie przez niego lokalu pod adresem: B, ul. B było dobrowolne i trwałe oraz czy podjął skuteczne działania prawne w celu umożliwienia powrotu do miejsca stałego zameldowania. Pomimo osobistego odbioru pisma przez skarżącego pozostało ono bez odpowiedzi.

Ponadto podniesione w odwołaniu argumenty, dotyczące telefonicznego zawiadomienia pełnomocnika w dniu 18 września 2019 r. o terminie oględzin wyznaczonym na 19 września 2019 r., co uniemożliwiało udział pełnomocnika w rzeczonej czynności, są nieuzasadnione. Organ I instancji pisemnie (pismo z 4 września 2019 r.) zawiadomił adwokata S. P. o przeprowadzeniu w dniu 19 września 2019 r. oględzin lokalu mieszkalnego. Należy wskazać, że 17 września 2019 r., tj. 2 dni przed planowanymi oględzinami, do Urzędu Gminy w B wpłynęło pismo skarżącego, w którym wniósł o zmianę terminu oględzin przedmiotowego lokalu, z uwagi na brak możliwości wzięcia udziału w oględzinach lokalu w wyznaczonym terminie, tj. 19 września 2019 r. Z uwagi na powyższe, następnego dnia - 18 września 2019 r. - adwokat S. P. został poinformowany telefonicznie, że termin przeprowadzenia dowodu w formie oględzin budynku pod adresem: B, ul. B nie może być przełożony, ponieważ pozostałe strony postępowania zostały już powiadomione o wyznaczonym terminie. Pełnomocnik został zawiadomiony, że może zostać wyznaczony nowy termin przeprowadzenia oględzin.

Zarzucone w odwołaniu niedopuszczenie pełnomocnika strony do udziału w oględzinach budynku pod adresem: B, ul. B w dniu 10 grudnia 2019 r., pozbawiające go możliwości odniesienia się do twierdzeń wnioskodawcy oraz pozbawiające wskazania rzeczy stanowiących własność skarżącego, a znajdujących się w domu przy ul. B w B, należy uznać za częściowo uzasadnione. Zgodnie z treścią art. 85 § 1 k.p.a. jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin. Wskazać natomiast należy, że nawet pozostawienie w budynku rzeczy osobistych będących własnością osoby objętej wnioskiem o wymeldowanie nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Zdaniem organu skarżący nie mieszka pod adresem: B, ul. B.

Na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący M. P., który zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 85 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r., o ewidencji ludności polegającego na zawiadomieniu strony o terminie czynności oględzin nieruchomości wyznaczonej na dzień 10 grudnia 2019 r. i niezapewnieniu przez pracownika organu możliwości wzięcia udziału przez pełnomocnika, albowiem został on natychmiast wyproszony z nieruchomości przez uczestników, co zostało odnotowane w powołanym w zaskarżonej decyzji protokole, z którego wynika niezbicie fakt uniemożliwienia czynnego udziału w tej czynności dowodowej przez stronę skarżącą i nieprzeprowadzeniu ponownej czynności oględzin w sposób umożliwiający w niej udział skarżącemu;

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r., o ewidencji ludności, polegające na nie uwzględnieniu wniosku skarżącego z dnia 11 grudnia 2019 r. o przeprowadzenie dowodów z oględzin lokalu mieszkalnego położonego w B przy ul. B. oraz dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia z dnia 29 listopada 2017 r. i nie odniesienie się w żaden sposób do tego żądania strony, podczas gdy czynność takową należało przeprowadzić celem ustalenia rzeczywistego faktu przebywania i zamieszkiwania przez skarżącego w w/w miejscu, gdyż oczywistym było, iż uczestnicy zostali wprowadzeni w błąd podczas zakupu nieruchomości i obiektywnie nie przyznają faktu przebywania w/w na ich nieruchomości, a skarżący w dzień powszedni jest zatrudniony jako kierowca transportu międzynarodowego i nie mógł z tej przyczyny odbierać kierowanej do niego korespondencji urzędowej;

- art. 86 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r., o ewidencji ludności, a polegające na poczynieniu ustaleń w oparciu o notatkę urzędową z dnia 16 sierpnia 2019 r. i zaniechaniu przesłuchania M. P. oraz uniemożliwienie stronie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, gdy tymczasem organ w oparciu o notatkę służbową z dnia 16 sierpnia 2019 r. organ ustalił, iż skarżący stawił się w Urzędzie Gminy B w dniu 16 sierpnia 2019r. - co nie polega na prawdzie. Rzecz w tym, że M. P. w dniu 16 sierpnia 2019r. (piątek) nie mógł się stawić w Urzędzie, albowiem ten ostatni urzęduje do godz. 13.30, natomiast skarżący opuścił swoje miejsce pracy w dniu 16 sierpnia 2019 r. dopiero o godzinie 14.35. Zatem notatka z dnia 16 sierpnia 2019 r., na której oparł się organ, stwierdza nieprawdę, a na skutek zaniechania prawidłowego doręczenia wezwania do zapoznania się z materiałem dowodowym pełnomocnikowi - dopiero w dniu 27 stycznia 2020r. - strona nie mogła odnieść się do dowodu w postaci notatki stwierdzającej nieprawdę.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucił, że w dniu 10 grudnia 2019 r. nie została przeprowadzona czynność oględzin nieruchomości. Strona została zawiadomiona o czynności, lecz po stawieniu się pełnomocnika został on - przed sporządzeniem pełnego protokołu i dokonaniu oględzin nieruchomości - zmuszony przez G. D. do opuszczenia przedmiotu oględzin i nie mógł wziąć w niej udziału. Odpowiednia adnotacja została uczyniona w treści protokołu przez pełnomocnika przed przymusowym opuszczeniem przedmiotu oględzin. W toku tej czynności, w której pełnomocnik miał zamiar wziąć udział, ale wskutek zachowania uczestnika G. D. i pracowników organu I instancji, które zachowywały się całkowicie biernie akceptując wręcz zachowanie uczestnika, pełnomocnik miał zamiar wykazać rzeczy, w tym rzeczy osobiste skarżącego znajdujące się na nieruchomości stanowiącej przedmiot oględzin. Z powodu niedopuszczenia go do udziału nie mógł wskazać, które ruchomości stanowią własność skarżącego. Tym samym na skutek wadliwego przeprowadzenia czynności oględzin - na skutek pełnej aprobaty niezgodnego z prawem zachowania G. D. względem pełnomocnika - doszło do naruszenia art. 85 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Organ I instancji na skutek niewłaściwego zachowania swoich pracownic nie zapewnił czynnego udziału w tej niezwykle ważnej czynności, skutkiem czego skarżący nie miał możliwości rzetelnego wskazania rzeczy znajdujących się w budynku posadowionym przy ul. B. w B, a świadczących o tym, że przebywa i zamieszkuje pod tym adresem. Samo formalne zawiadomienie strony o terminie czynności nie czyni zadość wymogom rzeczonych przepisów prawa. Skutkiem de facto nieprzeprowadzenia tej czynności jest błędna konkluzja organu II instancji, że skarżący nie przebywa pod adresem ul. B. w B - o czym ma rzekomo świadczyć fakt braku jego rzeczy w tym miejscu. Stanowisko to jest błędne, ponieważ doszło w sprawie do przeprowadzenia dowodu z oględzin w sposób niezgodny z art. 10 § 1 k.p.a., tj. bez zapewnienia czynnego udziału w nim stronie. Jednocześnie na uwagi i wnioski strony, że czynność z dnia 10 grudnia 2019 r., wobec jej wadliwości należy powtórzyć, organ I instancji całkowicie zignorował wniosek w tym względzie złożony przez stronę.

Jednocześnie doszło do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., albowiem organ powinien stać na straży praworządności i wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy, a nie tylko dążyć do jednostronnego rozstrzygnięcia sprawy, czego przejawem było nieuwzględnienie wniosku strony z dnia 11 grudnia 2019 r., domagającej się przeprowadzenia oględzin nieruchomości - lokalu mieszkalnego położonego przy ul. B. w B oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia pracodawcy M. P. z dnia 29 listopada 2017 r. Organ powinien dążyć do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy. Natomiast opieranie się tylko i wyłącznie na deklaracjach uczestników, którzy zakupili nieruchomość będąc wprowadzeni w błąd co do faktu zamieszkiwania w niej przez skarżącego, stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy. Skarżący zamieszkały ul. B. w B jest zatrudniony jako kierowca w firmie transportowej. Zatem z tego dokumentu wynikają dwa fakty: potwierdzenie jego miejsca zamieszkania pod wskazanym adresem i charakter pracy, z którą wiążą się liczne wyjazdy służbowe. Z powodu tych ostatnich nie mógł odbierać korespondencji kierowanej na jego adres zamieszkania, gdyż w tygodniu w godzinach pracy doręczycieli nie przebywał w miejscu zamieszkania.

W ocenie skarżącego w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego wadliwie został pominięty dowód z przesłuchania skarżącego. Skarżący nie mógł odnieść się do kluczowego dla organu - jak się wydaje - dowodu w postaci notatki służbowej z dnia 16 sierpnia 2019r.. Dokument ten jest niezgodny z rzeczywistością, albowiem nie stawił się w tym dniu w siedzibie organu, ponieważ przebywał w pracy. Opuścił kabinę pojazdu służbowego dopiero o godz. 14.35 i nie mógł się stawić w siedzibie urzędu czynnego do godz. 13.30.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewody z dnia 21 kwietnia 2020 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z [...] 2020 r., znak: [...], orzekającą o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego w B przy ul. B.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 1397 ze zm.) zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, CBOSA).

Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, CBOSA), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy.

W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem lokalu, z którego został wymeldowany. Bezspornym przy tym był fakt, iż skarżący nie przebywa w miejscu pobytu stałego co najmniej od stycznia 2019 roku, to jest od czasu sprzedaży nieruchomości przez właścicielkę I. P. Ponownie podkreślić trzeba, że orzecznictwo sądowe jednolicie przyjmuje, iż zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 631/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11). Zatem zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, a wymeldowanie tego prawa nie osłabia, ani nie przekreśla.

Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wyrażony w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 299/14, CBOSA, iż przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego – przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2015 r., sygn. II OSK 2315/14,CBOSA). Analiza niniejszej sprawy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że organy administracji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy doszły do prawidłowych wniosków.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy natomiast pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Jakkolwiek bowiem zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności. Zapewnienie o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie może być sprzeczne z przejawami tej woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach faktycznych (por. wyrok NSA z 15 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 644/13, CBOSA). Ponadto - co należy podkreślić - zameldowanie potwierdza istniejący stan faktyczny, a nie chęci, czy zamiar danego podmiotu na przyszłość.

W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1097/12, CBOSA) utrwalony został pogląd, że jeżeli strona twierdzi, że została usunięta z dotychczasowego miejsca pobytu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, a nie wystąpiła na drogę sądową o ochronę swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu (nie skorzystała z środków prawnych w postaci powództwa cywilnego czy o przywrócenie naruszonego posiadania), to taka sytuacja daje podstawy do przyjęcia, że osoba dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bo choć skarżący podnosił, że w lokalu, w którym jest zameldowany nadal znajdują się jego rzeczy, to nie podjął w celu ochrony swego posiadania żadnych kroków prawnych, a po upływie roku od chwili naruszenia posiadania jego roszczenie z tego tytułu wygasło. Istotne znaczenie na przy tym okoliczność, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący został pouczony o możliwości dochodzenia swych roszczeń na drodze postępowania cywilnego. W dniu 16 sierpnia 2019 r. skarżący został poinformowany przez organ I instancji, że jeżeli nie opuścił lokalu dobrowolnie może zwrócić się do sądu z pozwem o przywrócenie utraconego posiadania nieruchomości.

Wobec poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych o niezamieszkiwaniu od stycznia 2019 r. roku skarżącego w przedmiotowym lokalu (co potwierdził sam skarżący i co wynika z potwierdzenia odbioru kierowanej do niego korespondencji), zasadnym było przyjęcie, że skarżący opuścił świadomie miejsce pobytu stałego. Należy przy tym podnieść, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał okoliczności przeciwnych w zakresie dobrowolności tegoż opuszczenia. Skarżący, poza swoimi twierdzeniami, nie przedstawił na okoliczności przeciwne, niż ustalone przez organy w toku postępowania, żadnych dowodów. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne nie pozwala na uznanie, iż opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego. Skarżący nie powołał się na żadne postępowanie przed sądem powszechnym, które mogłoby potwierdzać, iż dochodził na drodze sądowej ochrony swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego. Jak już wyżej wskazano skarżący nie wykazał, aby podejmował jakiekolwiek działania prawne podejmowane właśnie w celu przywrócenia mu posiadania przedmiotowego lokalu i mające na celu umożliwienie mu ponownego w nim zamieszkania. Całokształt zachowania skarżącego daje podstawy do przyjęcia, że dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuścił dobrowolnie, a lokal, w którym był zameldowany, po prostu przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Sama wewnętrzna wola powrotu, w żaden sposób nie akcentowana przez skarżącego zewnętrznie, nie może uzasadniać utrzymywania fikcji zameldowania.

Podkreślić przy tym należy, iż dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli. W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdy tylko zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 46/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

Kolejno wymaga zaznaczenia, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r., sygn. II OSK 644/13, CBOSA, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu pojęcia "trwały" i być interpretowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi.

Utrzymanie zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym.

Podkreślić należy, iż w judykaturze wskazuje się, że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności winny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Chodzi o to, by dane te odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11, LEX nr 1219265). Skoro skarżący faktycznie nie zamieszkuje w lokalu, to dalsze utrzymywanie jego zameldowania oznaczałoby sankcjonowanie fikcji meldunkowej.

Reasumując, zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organy orzekające wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. W ocenie Sądu, organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustalił, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny oraz trwały.

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego w sposób, który miałby lub mógłby mieć wpływ na wynik postępowania. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Należy podnieść, że choć gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywają obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia to strony od obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu:

1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym sąd stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);

3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;

4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego, związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018, WSA w Krakowie trafnie przyjął, że "aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1433/09, LEX nr 600029).

Z omawianą zasadą ogólną wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W postępowaniu tym nie znajduje zastosowania zasada kontradyktoryjności, jak również zasady inicjatywy i dyspozycji dowodami przez strony. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu "zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem związany wnioskami stron" (E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 1997, s. 45). Organ administracji publicznej "nie może oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r., II SA/Łd 937/11, LEX nr 1097229).

Co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednakże strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Powyższe stanowisko dobrze ilustruje wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792, w którym sąd stwierdził, że "organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień" (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r., IV SA/Po 481/13, LEX nr 1333707; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2012 r., VI SA/Wa 232/12, LEX nr 1352665; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 października 2011 r., III SA/Gl 207/11, LEX nr 989756; wyroki NSA z dnia 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10, LEX nr 1083620, oraz z dnia 28 czerwca 2011 r., II GSK 631/10, LEX nr 1083327). Z kolei w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., II OSK 2598/11, LEX nr 1291977, NSA orzekł, że w sytuacji "gdy strona powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone, pozytywne skutki prawne, dopuszczalne jest zobowiązanie jej do udowodnienia tych okoliczności, ale wyłącznie w sytuacji, gdy organ nie ma możliwości przeprowadzić niezbędnych czynności wyjaśniających we własnym zakresie"; por. też wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1700/10, LEX nr 1132113). Należy zatem uznać, że "obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10, LEX nr 992347; por. też wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10, LEX nr 746724). W szczególności wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, LEX nr 582865).

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego, co do zasady zapewniając stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący w toku postępowania był informowany o podejmowanych przez organy czynnościach w ramach postępowania wyjaśniającego, a przed wydaniem decyzji był informowany o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do niego. Istotnie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu w zakresie przeprowadzenia dowodu z oględzin, jednakże nie miało to zdaniem Sądu wpływu na wynik postępowania. Skarżący nie zgłosił żadnych innych wniosków dowodowych, w szczególności w zakresie osobowych źródeł dowodowych, na okoliczność zamieszkiwania w lokalu. Należy podnieść, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem o charakterze subsydiarnym, a co za tym idzie, może zostać przeprowadzony jedynie w sytuacji, gdy są spełnione przesłanki statuowane w art. 86 k.p.a., to jest jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Należy podkreślić, że nieruchomość, w której jest zameldowany skarżący, stanowi własność osób, z którymi skarżącego nie wiąże żaden węzeł prawny, a właściciele nie wyrażają zgody na zamieszkiwanie skarżącego w nieruchomości. Nawet zatem gdyby istotnie znajdowały się tam jeszcze rzeczy skarżącego, to nie ma to żadnego znaczenia w niniejszej sprawie wobec faktu, że skarżący nie podjął we właściwym czasie działań prawnych mających na celu ochronę naruszonego posiadania. Bez znaczenia jest zatem, czy w wyniku oględzin doszło do prawidłowego czy też nieprawidłowego ustalenia faktu znajdowania się na terenie nieruchomości rzeczy ruchomych należących do skarżącego.

W dniu 16 sierpnia 2019 r. skarżący zgłosił się do organu, gdzie nie tylko odmówił złożenia wyjaśnień do protokołu, lecz również podał, że nie mieszka pod adresem zameldowania i nie ma zamiaru zamieszkiwania tam, jak również przedłożył wyrok Sądu Rejonowego, Wydział II Karny, sygn. akt [...] z dnia 9 maja 2019 r. Treść powyższego wyroku nie ma znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jednak fakt jego przedłożenia sprawia, że nie jest wiarygodne późniejsze twierdzenie skarżącego, iż nie stawił się on w siedzibie organu.

Nadto należy podnieść, że skarżący odebrał korespondencję kierowaną do niego pod innym adresem, ustalonym przez organ I instancji. Nie podnosił wówczas, że nie jest to jego adres zamieszkania i nie podał innego adresu do korespondencji. Zdaniem Sądu twierdzenia skarżącego są kreowane na użytek niniejszego postępowania, pojawiły się już po ustanowieniu przez skarżącego profesjonalnego pełnomocnika i nie mają nic wspólnego z rzeczywistym stanem sprawy.

W dniu 17 października 2019 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego o poinformowanie organu w określonym terminie, czy sporny lokal jest miejscem stałego pobytu skarżącego oraz o wyjaśnienie, czy opuszczenie tego lokalu przez skarżącego było dobrowolne i trwałe, i czy skarżący podjął skuteczne działania prawne w celu umożliwienia mu powrotu do lokalu. Skarżący odebrał powyższe wezwanie osobiście i nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi.

W ocenie Sądu w postępowaniu wyjaśniającym wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, uzasadnienie decyzji jest przekonywujące i nie narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. B w B, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.