Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1923/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Podjeto zawieszone postępowanie i oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 128 § 1 pkt 1, art. 246 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N.(obecnie: Syndyk Masy Upadłości G.sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1637/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk Masy Upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 1 lipca 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od gier za luty 2010 r. postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie, 2. oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 1637/13) odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tego sądu z dnia 13 stycznia 2014 r. odmawiającego przyznania G. sp. z o.o. w upadłości układowej z/s w N. (obecnie w upadłości likwidacyjnej) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 1 lipca 2013 r. w przedmiocie podatku od gier.

Zażalenie strony na postanowienie z dnia 13 stycznia 2014 r. zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r. (sygn. akt II FZ 370/14).

Postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę spółki na wymienioną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z powodu nieopłacenia skargi.

Na etapie skargi kasacyjnej od tego postanowienia, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, przedstawiła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla .. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 11 lutego 2014 r. (sygn. akt ...) o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej spółka ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedstawiając w nim argumenty podobne do tych jakie zawarła w poprzednim wniosku.

Zgodnie z zawartym we wniosku oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok obrotowy) wyceniono na kwotę 4.657.599,66 zł, a wysokość straty (według bilansu za ostatni rok obrotowy) wyniosła (-) 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do kwoty 6.626.868,86 zł (poprzednio do kwoty 6.537.866,11 zł).

Z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że w latach 2012 i 2013 r. skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio 888.485,30 zł i 112.487,38 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 148.551.284,25 zł i 93.956.187,69 zł), natomiast w maju, czerwcu i lipcu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 3.025.122 zł, 2.381.405 zł i 2.516.258 zł.

Postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 13 stycznia 2014 r. Wyjaśnił, że na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że nie zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała bowiem, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy. O zasadności kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może w szczególności przesądzać zarówno zwiększenie kwoty zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki (z kwoty 6.537.866,11 zł do kwoty 6.626.868,86 zł), jak i fakt ogłoszenia upadłości układowej wobec spółki.

Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie domagając się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu dowiedział się, że spółka z o.o. G. została postawiona w stan upadłości likwidacyjnej (postanowienie Sądu Rejonowego dla ... w K. z dnia 14 listopada 2014 r., ..., którym postanowiono: (1) zmienić sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego, (2) odwołać dotychczasowego nadzorcę sądowego, (3) powołać syndyka w osobie M. S., (4) oddalić wniosek wierzyciela spółki o uchylenie zarządu własnego upadłego oraz ustanowienie zarządcy). Z uwagi na powyższe postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do momentu złożenia przez syndyka masy upadłości wyraźnego oświadczenia, że wstępuje on do prowadzonego postępowania oraz zajmuje konkretne stanowisko procesowe w sprawie.

Pismem z dnia 13 lutego 2015 r. syndyk oświadczył, że wstępuje do postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych pod sygnaturami akt I SA/Wr 1636/13-I SA/Wr 1668/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skoro pismem z dnia 13 lutego 2015 r. syndyk masy upadłości oświadczył, że wstępuje do postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych pod sygnaturami akt I SA/Wr 1636/13-I SA/Wr 1638/13 to ustała przyczyna zawieszenia o jakiej mowa w art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. Z uwagi na powyższe zasadne było podjęcie zawieszonego postępowania (art. 128 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a.).

Zażalenie nie jest zasadne.

Przed rozpoznaniem zażalenia zaznaczyć trzeba, że celem tego środka odwoławczego jest zakwestionowanie postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przy rozpoznawaniu zażalenia co do zasady miarodajny jest stan sprawy, jaki istniał w dacie wydawania rozstrzygnięcia WSA. Zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu wspomnianego rozstrzygnięcia – skoro, co oczywiste, nie były znane WSA – nie mogą zasadniczo stanowić argumentu przemawiającego za wadliwością zaskarżonego postanowienia. Zatem znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu fakt zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego (postanowienie Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 r., VIII GUp 5/14/S) sam z siebie nie miał znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji.

Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10 i z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publ. CBOSA).

Wbrew twierdzeniom spółki, przedstawionym w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy, a zatem w świetle art. 165 P.p.s.a. nie zaistniały powody zmiany wcześniejszego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Poza sporem w sprawie pozostawało ustalenie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był kolejnym (drugim) żądaniem strony. Aktualny formularz PPPr zawierał przy tym informacje zbieżne z przedstawionymi na wcześniejszym etapie postępowania, które zostały już prawomocnie ocenione przez sądy administracyjne obu instancji. Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą był fakt postawienia jej w stan upadłości (aktualnie likwidacyjnej) i w istocie tego zagadnienia dotyczy zażalenie.

Odnosząc się do tej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony m. in. w postanowieniach tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1937/14, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, zgodnie z którym ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n.

Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 P.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.