Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2086/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1,6,15, 20 ust. 2
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S., M. K. i J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 170/16 w sprawie ze skargi A. S., M. K. i J. N. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 170/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S., M. K. i J. N. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z 9 września 2010 r. H. K., A. S., M. K. i J. N. wystąpiły do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1961 r., orzekającego o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości położonej w Z. przy ul. N., o powierzchni 709 m2, z całej parceli [...] o pow. 1.874 m2, stanowiącej własność W. K.

Rozstrzygnięciem z [...] marca 2013 r., nr [...] Prezes Rady Ministrów, w wyniku wystąpienia negatywnego sporu o właściwość między Ministrem a Wojewodą, wskazał Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako organ właściwy w sprawie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku.

Decyzją z [...] lutego 2015 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca1961 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżące zarzuciły, iż w decyzji z 1961 r. nie została wykazana niezbędność, o której mowa w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), wywłaszczonej nieruchomości na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto nie zostały przeprowadzone negocjacje z W. K. oraz nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Decyzją z [...] listopada 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lutego 2015 r.

W uzasadnieniu, przywołując art. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczaniu nieruchomości wskazał, że wnioskodawcą wywłaszczenia było Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Architektury i Budownictwa Referat Nadzoru Inwestycyjnego Obsługi Inwestycji w Z., a zatem z wnioskiem wystąpił organ uprawniony. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jak wynika z uzasadnienia wniosku, była budowa Stacji Obsługi Samochodów w Z. Niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości potwierdzało zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] sierpnia 1960 r. wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego, uzgodnione z Komitetem Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie. Niezbędność wywłaszczonej nieruchomości na cele wskazane we wniosku potwierdza również pismo Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie z [...] lutego 1961 r. rozpatrujące wystąpienie J. T., Z. L. i A. K. o zmianę lokalizacji Stacji Obsługi Samochodów w Z., wskazujące, że ustalona lokalizacja jest zgodna z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego Z. Wywłaszczone nieruchomości były niezbędne na cele wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych w związku z organizowanymi [...] Mistrzostwami Świata w [...].

Organ podkreślił, że budowa stacji obsługi samochodów należała do kategorii celów użytecznych publicznie. Planowana na przedmiotowej nieruchomości stacja obsługi pojazdów, poza obsługą mieszkańców, miała również za zadanie zabezpieczenie zaplecza technicznego dla pojazdów samochodowych turystów zagranicznych i krajowych przybywających do Z., zwłaszcza w okresie [...] Mistrzostw Świata. Stacja obsługi samochodów miała więc służyć wszystkim członkom społeczności, bowiem każdy posiadacz pojazdu mógł korzystać z jej usług, co zapewniało ogólną dostępność celu użyteczności publicznej. Ponadto pośrednio mieszkańcy Z. odnosili korzyść z obsługi ruchu turystycznego, który również mógł skorzystać z usług stacji obsługi samochodów. Przedmiotowa stacja obsługi pojazdów miała być pierwszym tego typu obiektem na terenie Z., na co wskazuje pismo przedsiębiorstwa państwowego Techniczna Obsługa Samochodów Okręgu K. z [...] kwietnia 1961 r. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że spełnione zostały przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia wskazane w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r.

Minister podkreślił, że w sprawie nie zachowała się oferta nabycia przedmiotowej nieruchomości, niemniej zachował się protokół z 25 października 1960 r. z rozmów przeprowadzonych z właścicielami parcel położonych przy ul. N. w Z. na temat dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Rokowania w sprawie odstąpienia 709 m² z [...] przeprowadzono z ks. W. C., występującym w imieniu Kościoła P. w Z. Zgodnie z treścią wierzytelnego odpisu z księgi wieczystej z 21 listopada 1960 r. jako właściciel przedmiotowej nieruchomości występował Kościół P. w Z., natomiast informację o tym, że właścicielem działki [...] jest W. K. organ wywłaszczeniowy pozyskał dopiero w trakcie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej przeprowadzonej 3 lutego 1961 r. Organ podkreślił, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, skoro w rokowaniach w sprawie odstąpienia przedmiotowej nieruchomości uczestniczył właściciel ujawniony w księdze wieczystej.

Pismem z 28 listopada 1960 r., Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. wystąpiło o wywłaszczenie m.in. nieruchomości stanowiącej część działki nr [...] o pow. 709 m2 nr. oznaczonej w wykazie wywłaszczeniowym jako działka nr [...]. Wniosek zawierał wszystkie przewidziane prawem załączniki, a zatem spełniał wymogi określone w art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Zawiadomieniem z 10 stycznia 1961 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych poinformowało o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na 3 lutego 1961 r. W rozprawie wziął udział W. K., który przedstawił pismo Urzędu Parafialnego [...] w Z. z 3 lutego 1961 r., nr [...], w którym wskazano, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości na skutek wykonanej umowy zamiany nie jest Kościół P. w Z., lecz W. K.. Organ podkreślił, że z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, iż W. K. podniósł jedynie żądanie ustanowienia służebności swobodnego przejazdu konnego oraz konieczność uwzględnienia zasiewów koniczyny przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Poza tym nie podnosił zastrzeżeń, w szczególności dotyczących naruszenia trybu postępowania czy pominięcia go w dotychczasowej korespondencji, na co wskazuje fragment "żadnych innych pretensji i zastrzeżeń nie wnoszę".

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] marca 1961 r. orzekło o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, wskazując prawidłowo jako właściciela działki o nr [...] W. K., natomiast odszkodowanie zostało ustalone odrębną decyzją z [...] marca 1961 r., która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W związku z powyższym organ nie znalazł podstaw do uchylenia własnej decyzji z [...] lutego 2015 r.

Skargę na powyższą decyzję złożyły A. S., M. K. i J. N., zaś Minister wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w sprawie spór między organem i skarżącymi skupia się wokół kwestii, czy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1961 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zarzuty można ująć w dwie grupy zagadnień. Pierwsza dotyczy braku w aktach sprawy dowodów na spełnienie przesłanek materialnoprawnych do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Druga grupa zarzutów skargi koncentruje się na kwestiach ewentualnych uchybień proceduralnych popełnionych w trakcie postępowania wywłaszczeniowego. Zdaniem Sądu I instancji, wymieniona decyzja nie jest obarczona taką ciężką wadą prawną.

Sąd ten podkreślił, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 156 k.p.a. ma zatem charakter wyjątku od zasady i przesłanki stwierdzenia nieważności podlegają wykładni ścisłej. O przyjęciu, że dany akt administracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa decydują, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja.

W ocenie Sądu I instancji Minister zgromadził wszystkie zachowane w sprawie dowody, w tym dokumenty archiwalne sprawy wywłaszczeniowej, ocenił i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy, a uzasadnienie orzeczenia zawiera wszystkie obligatoryjne elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wydając decyzję z [...] listopada 2015 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] lutego 2015 r. nie naruszył również zasady swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem Sądu I instancji bezzasadne są również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jak wynika z uzasadnienia wniosku wywłaszczeniowego, była budowa Stacji Obsługi Samochodów w Z. i cel taki został wskazany również w decyzji wywłaszczeniowej. Co więcej, jak wskazał Minister w decyzji z [...] lutego 2015 r., niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości potwierdzało zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] sierpnia 1960 r. wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego, uzgodnione z Komitetem Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie. Niezbędność wywłaszczonej nieruchomości na cele wskazane we wniosku potwierdza również pismo Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie z [...] lutego 1961 r., nr [...], rozpatrujące wystąpienie J. T., Z. L. i A. K. o zmianę lokalizacji Stacji Obsługi Samochodów w Z. wskazujące, że ustalona lokalizacja jest zgodna z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego Z. Zdaniem Sądu I instancji z treści decyzji wywłaszczeniowej z [...] marca 1961 r. wynika, że wywłaszczone nieruchomości były niezbędne na cele wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych w związku z organizowanymi [...] Mistrzostwami Świata w [...]. Wszystkie te ustalenia i dowody interpretowane łącznie są wystarczające do przyjęcia, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r., Sąd wskazał, że informację o tym, że właścicielem działki [...] jest W. K. organ wywłaszczeniowy pozyskał dopiero w trakcie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej przeprowadzonej 3 lutego 1961 r. Wcześniej rokowania w sprawie odstąpienia 709 m² z parceli [...] przeprowadzono z ks. W. C., występującym w imieniu Kościoła P. w Z., który zgodnie z odpisem księgi wieczystej widniał jako właściciel nieruchomości. Przepisy ustawy pozwalały na podjęcie takich rozmów również w toku postępowania wywłaszczeniowego, przewidując brak możliwości ustalenia bądź możliwości ujawnienia w toku postępowania zmian podmiotów, którym przysługuje prawo własności nieruchomości, o której wywłaszczenie toczyło się postępowanie. Ewentualne nieprzeprowadzenie negocjacji może być uznane za uchybienie procesowe, ale do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej koniecznym byłoby jeszcze ustalenie, że uchybienie to przesądziło o treści decyzji, czego nie można jednak wywieść z materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących pozbawienia W. K. możliwości czynnego udziału w postępowaniu, tj. art. 16, 17, 18 oraz 19 ustawy z 12 marca 1958 r. Sąd I instancji stwierdził, że protokół rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej dowodzi, iż W. K. brał udział w postępowaniu. W trakcie rozprawy podniósł jedynie żądanie ustanowienia służebności swobodnego przejazdu konnego oraz konieczność uwzględnienia zasiewów koniczyny przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Poza tym nie podnosił zastrzeżeń. Zdaniem Sądu I instancji Minister trafnie nie dopatrzył się rażącego naruszenia ustawy z 12 marca 1958 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły A. S., M. K. oraz J. N., reprezentowane przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznania sprawy co do istoty poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] lutego 2015 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniosły również o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciły:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego:

1. art. 3 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. błędną ocenę dokonanej przez organy administracji publicznej subsumpcji faktu wadliwie uznanego za udowodniony

i przyjęcie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie powołanej normy prawnej. Oceniając prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy Sąd I instancji powinien był stwierdzić wydanie zaskarżonych decyzji z rażącym naruszeniem powołanej normy prawnej, z uwagi na niespełnienie przesłanek z niej wynikających w zakresie dotyczącym niezbędności nieruchomości na cele wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych;

2. art. 6, art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku z w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaniechanie rokowań z właścicielem nieruchomości – W. K. i ich przeprowadzenie z Kościołem P. w Z., nie będącym stroną postępowania, czyni zadość obowiązkowi ustawowemu złożenia W. K. oferty dobrowolnej sprzedaży nieruchomości;

3. art. 16, art. 17, art. 18 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym przyjęciu, że W. K. czynnie uczestniczył w postępowaniu i zbędne było powtórzenie czynności, dokonanych bez jego udziału;

4. art. 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku z art. 70, art. 75 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie czynności dokonanych z udziałem Kościoła P. w Z. nie będącego właścicielem nieruchomości i stroną postępowania za przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a to poprzez bezpodstawne uznanie za wiarygodne i adekwatne do ustaleń faktycznych dowodów zgromadzonych przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], a to zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1960 r. wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego na okoliczność niezbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, protokołu z 25 października 1960 r. z rozmów przeprowadzonych z właścicielami parcel wywłaszczanych, w tym ks. C. – na okoliczność zapewnienia udziału właścicielowi nieruchomości czynnego udziału w postępowaniu;

2. art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. poprzez błędnie dokonaną ocenę prawidłowości przeprowadzenia przez organy administracji postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego i w rezultacie przyjęcie, że postępowania były prowadzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz wadliwą kontrolę dokonanej przez organy administracji subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do hipotezy przepisu art. 156 § 1 k.p.a.;

3. art. 1 § 1, art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwie przeprowadzoną kontrolę działalności administracji publicznej, której wynikiem było oddalenie skargi Skarżących, w związku z przyjęciem - wbrew zgromadzonemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu i z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, że organ wydający decyzję administracyjną wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, prawidłowo ocenił ustalenia dotyczące stanu faktycznego oraz trybu przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego i nie uchybił wskazanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisom kodeksu postępowania administracyjnego i normom prawa materialnego, co skutkowało w konsekwencji niepełnym ustosunkowaniem się do zarzutów podnoszonych przez Skarżącą;

4. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia polegające na zbyt ogólnych, niewyczerpujących rozważaniach w zakresie podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 138 § 1 w zw. z art. 107 § 2 k.p.a., polegających na wadliwie przeprowadzonym przez organy administracji publicznej postępowaniu dowodowym i błędnej ocenie dowodów,

5. art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi A. S., M. K. i J. N. w całości w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia ze względu na fakt, iż w istocie postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju z rażącym naruszeniem przepisów postępowania: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez art. 140 k.p.a. art. 80 w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez art. 140 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1) i pkt 2) oraz § 2 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Na wstępie zważyć należy, że zaskarżone do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie decyzje zostały podjęte w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny środek weryfikacji decyzji administracyjnej, będący wyjątkiem od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga jednoznacznego ustalenia, że decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które to wady, wyliczone w sposób wyczerpujący w ww. przepisie prawa, stanowią przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Przesłanki te należy interpretować w sposób ścisły. Wskazać należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Dla stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) nie wystarczy jednak sama "oczywistość" naruszenia. Należy bowiem również stwierdzić "rażący" charakter tego naruszenia, dokonując jego oceny przede wszystkim przez pryzmat skutków prawnych wywołanych przez decyzję. Przy tym, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10, LEX nr 672887). O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem występujące łącznie: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja.

Z uwagi na to, że dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tego rodzaju postępowaniu nie wystarczy powołanie się na okoliczność naruszenia prawa jak w zwykłym postępowaniu odwoławczym. W tym postępowaniu istnieje konieczność wykazania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1433/07, LEX nr 490611). Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 883/05, LEX nr 299873).

Dodać przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie rozstrzyga sprawy co do meritum. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji nie przeprowadza się nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania.

W wyroku z dnia 25.04.2013 r. sygn. akt I OSK 1822/11 (LEX nr 1336326) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do ponownego badania sprawy od strony faktycznej. Z tego względu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami, enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a."

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r., którą to decyzją organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w Z. przy ul. N. o pow. 709 m² z całej parceli [...] o pow. 1 874 m², stanowiącej własność W. K.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej.

Za nietrafny uznać należało podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten w § 5 stanowi, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd I instancji nie mógł naruszyć ww. przepisów prawa albowiem ani z urzędu, ani na wniosek stron nie przeprowadzał w postępowaniu sądowym dowodów uzupełniających z dokumentów.

Nie doszło także w sprawie do naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 1, art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.

Wskazać należy, że przepis art. 1 p.p.s.a. ma charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym. Z natury rzeczy powyższa norma nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepis art. 1 p.p.s.a. określa zakres regulacji p.p.s.a. i może zostać naruszony tylko wtedy, gdy np. sąd odmówił rozpoznania skargi mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też gdy sąd orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne wskutek naruszenia podziału kompetencji pomiędzy sądami administracyjnymi a sądami powszechnymi. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Przepis art. 3 p.p.s.a. jest także przepisem rangi ustrojowej. Określa on zasady sądowej kontroli administracji publicznej. Wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz określa zakres ich kognicji. Żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 p.p.s.a. nie odnosi się bezpośrednio do obowiązków sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem. Z tej przyczyny art. 3 p.p.s.a. nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Wskazać należy, że przepis ten może stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli sąd administracyjny przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym. Przepis ten nie może natomiast służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Tymczasem podnosząc zarzut naruszenia ww. przepisu prawa skarżący kasacyjnie w istocie kwestionuje ustalenia i ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W wyroku z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1234/12 (lex nr 1260068) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powołanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być powiązane z przepisami, których złamania przez organ sąd pierwszej instancji nie zauważył z urzędu. Ponadto zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.". Podnosząc zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie wskazał przepisów prawa, które jego zdaniem zostały naruszone przez organ w postępowaniu administracyjnym, a których naruszenia sąd pierwszej instancji nie zauważył z urzędu.

Za nietrafny także uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a.: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania." Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Na gruncie uchwały 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09 (ONSAiWSA 2010/3/39) przyjmuje się, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 672/09 - Lex nr 597768). Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09 - Lex nr 745670), a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09 - Lex nr 745098). Oznacza to, że orzeczenie sądu I instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09 - Lex nr 597986).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Z tych względów polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania powołanego przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wskazać należy, że przepis art. 153 p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie tylko w sprawach, w których sąd już orzekał. Tym samym oczywiste jest, że sąd I instancji - po raz pierwszy orzekając w sprawie - nie może przepisowi temu uchybić. W niniejszej sprawie Sąd I instancji orzekał po raz pierwszy. Nie mógł zatem naruszyć art. 153 p.p.s.a.

Za nieskuteczny również uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. Podnosząc ów zarzut, skarżący kasacyjnie ograniczył się jedynie do wymienienia przepisów k.p.a., które w jego ocenie organ odwoławczy rażąco naruszył w postępowaniu drugoinstancyjnym, nie uzasadniając na czym owo naruszenie miałoby polegać. Powyższa wada konstrukcyjna skargi kasacyjnej czyni niemożliwym odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu.

Skoro zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należało jak prawidłowe przyjąć ustalenia poczynione w sprawie i na ich podstawie dokonać oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego.

Zarzuty te także okazały się niezasadne. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 3 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Z prawidłowych niezakwestionowanych skutecznie ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że wnioskodawcą wywłaszczenia było Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Architektury i Budownictwa Referat Nadzoru Inwestycyjnego Obsługi Inwestycji w Z. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jak wynika z uzasadnienia wniosku, była budowa Stacji Obsługi Samochodów w Z. Niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości potwierdzało zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] sierpnia 1960 r. wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego, uzgodnione z Komitetem Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie. Niezbędność wywłaszczonej nieruchomości na cele wskazane we wniosku potwierdza również pismo Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie z [...] lutego 1961 r. rozpatrujące wystąpienie J. T., Z. L. i A. K. o zmianę lokalizacji Stacji Obsługi Samochodów w Z., wskazujące, że ustalona lokalizacja jest zgodna z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego Z. Wywłaszczone nieruchomości były niezbędne na cele wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych w związku z organizowanymi [...] Mistrzostwami Świata w [...]. Budowa stacji obsługi samochodów należała do kategorii celów użytecznych publicznie. Planowana na przedmiotowej nieruchomości stacja obsługi pojazdów, poza obsługą mieszkańców, miała również za zadanie zabezpieczenie zaplecza technicznego dla pojazdów samochodowych turystów zagranicznych i krajowych przybywających do Z., zwłaszcza w okresie [...] Mistrzostw Świata. Stacja obsługi samochodów miała więc służyć wszystkim członkom społeczności, bowiem każdy posiadacz pojazdu mógł korzystać z jej usług, co zapewniało ogólną dostępność celu użyteczności publicznej. Ponadto pośrednio mieszkańcy Z. odnosili korzyść z obsługi ruchu turystycznego, który również mógł skorzystać z usług stacji obsługi samochodów. Przedmiotowa stacja obsługi pojazdów miała być pierwszym tego typu obiektem na terenie Z., na co wskazywało pismo przedsiębiorstwa państwowego Techniczna Obsługa Samochodów Okręgu K. z [...] kwietnia 1961 r. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, trafnie w tej sytuacji przyjęto, że spełnione zostały przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia wskazane w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W niniejszej sprawie wykazano, że wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy, orzeczenie zapada na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności na podstawie ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne, oraz czy wnioskodawca rozporządza odpowiednimi środkami lub kredytami na zapłacenie odszkodowania. Przepis ten także nie został w sprawie rażąco naruszony. W sprawie bowiem wykazano, że objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne.

Za nietrafny także uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6, art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku z w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaniechanie rokowań z właścicielem nieruchomości – W. K. i ich przeprowadzenie z Kościołem P. w Z., nie będącym faktycznie właścicielem przedmiotowej nieruchomości, czyni zadość ustawowemu obowiązkowi złożenia W. K. oferty dobrowolnej sprzedaży nieruchomości. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że informację o tym, że właścicielem działki [...] jest W. K. organ wywłaszczeniowy pozyskał dopiero w trakcie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej przeprowadzonej 3 lutego 1961 r. Wcześniej rokowania w sprawie odstąpienia 709 m² z parceli [...] przeprowadzono z ks. W. C., występującym w imieniu Kościoła P. w Z., który zgodnie z odpisem księgi wieczystej widniał jako właściciel nieruchomości. Trafnie zauważa Sąd I instancji, że przepisy ustawy pozwalały na podjęcie takich rozmów również w toku postępowania wywłaszczeniowego, przewidując brak możliwości ustalenia bądź możliwości ujawnienia w toku postępowania zmian podmiotów, którym przysługuje prawo własności nieruchomości, o której wywłaszczenie toczyło się postępowanie. Trafnie także Sąd ten wskazał, że ewentualne nieprzeprowadzenie negocjacji może być uznane ale za uchybienie procesowe. Do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej koniecznym byłoby jeszcze ustalenie, że uchybienie to przesądziło o treści decyzji, czego nie można jednak wywieść z materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie.

Z przepisu art. 15 ust. 1 ustawy wynika, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony w organie do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Postępowanie w sprawie wywłaszczenia zostało wszczęte na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony w organie do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Przepis ten w ust. 2 i 3 określa wymogi formalne wniosku o wywłaszczenie. Ponosząc zarzut naruszenia art. 15 ustawy, skarżący kasacyjnie nie wykazał, na czym naruszenie ww. przepisu prawa miałoby polegać.

Za nieskuteczny także uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 16, art. 17, art. 18 i art. 19 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że w sprawie nie zachowała się oferta nabycia przedmiotowej nieruchomości. Zachował się jednak protokół z 25 października 1960 r. z rozmów przeprowadzonych z właścicielami parcel położonych przy ul. N. w Z. na temat dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że rokowania w sprawie odstąpienia 709 m² z parceli [...] przeprowadzono z ks. W. C., występującym w imieniu Kościoła P. w Z., który to Kościół, zgodnie z treścią wierzytelnego odpisu z księgi wieczystej z [...] listopada 1960 r. był wpisany jako właściciel przedmiotowej nieruchomości. Informację o tym, że właścicielem działki [...] jest W. K. organ wywłaszczeniowy pozyskał dopiero w trakcie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej przeprowadzonej 3 lutego 1961 r. W rozprawie wziął udział W. K., który przedstawił pismo Urzędu P. w Z. z [...] lutego 1961 r., nr [...], w którym wskazano, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości na skutek wykonanej umowy zamiany nie jest Kościół P. w Z., lecz W. K. Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, iż W. K. podniósł jedynie żądanie ustanowienia służebności swobodnego przejazdu konnego oraz konieczność uwzględnienia zasiewów koniczyny przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Poza tym nie podnosił zastrzeżeń, w szczególności dotyczących naruszenia trybu postępowania czy pominięcia go w dotychczasowej korespondencji, na co wskazuje fragment: "żadnych innych pretensji i zastrzeżeń nie wnoszę". W tej sytuacji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] marca 1961 r. orzekło o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, wskazując prawidłowo jako właściciela działki o nr [...] W. K. Odszkodowanie zostało ustalone odrębną decyzją z [...] marca 1961 r., która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W tych okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie zakończonej decyzją wywłaszczeniową doszło do rażącego naruszenia art. 16, art. 17, art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że brak jest w okolicznościach faktycznych sprawy podstaw do przyjęcia, że W. K. nie uczestniczył czynnie w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.