Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2675-2679/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 25 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Świadome znaczne zaniżenie w zgłoszeniu celnym wartości celnej towaru, w oparciu o którą dokonano wymiaru cła, stanowi nie tylko uchybienie kupieckiej rzetelności, ale także uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji organu celnego jako wymierzającej cło z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

TEZY

Świadome znaczne zaniżenie w zgłoszeniu celnym wartości celnej towaru, w oparciu o którą dokonano wymiaru cła, stanowi nie tylko uchybienie kupieckiej rzetelności, ale także uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji organu celnego jako wymierzającej cło z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł powołując się na art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego zawartych w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD.

Z jednakowo brzmiących uzasadnień decyzji z 21.5.1991 r. wynika, że importer załączył do zgłoszeń celnych faktury, w których wartość transakcyjna podzielona została na:

- cenę paliwa

- wartość narzutu i koszty transportu łącznie.

Bezpodstawnie zostały odliczone koszty transportu i narzutu, ponieważ nie były udokumentowane. Spowodowało to znaczny niedobór cła i podatku obrotowego.

W uzasadnieniu decyzji z 15.5.1991 r. podano, że do kosztów transportu i ubezpieczenia wymienionych w art. 225 ust. 4 ustawy - Prawo celne błędnie zaliczono zawarte w fakturze:

- dodatki do ceny za ryzyko,

- dodatki do ceny za jakość,

- narzuty, które stanowią elementy wartości celnej paliwa i nie są związane z kosztami transportu i ubezpieczenia.

W skargach na powyższe decyzje Janina B. - Spółka Cywilna w B. zarzuciła bezpodstawne przyjęcie, iż wymienione decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, podnosząc, że organ nadzoru nie wykazał, na czym polegało rażące naruszenie prawa.

Ponadto skarżący podał, iż przedłożone faktury wymieniały wszystkie składniki ceny transakcyjnej oraz inne elementy niezbędne do wymiaru podatku i cła, a jeśli wystąpiło naruszenie prawa, to nie było ono rażące.

Odpowiadając na skargi Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o ich oddalenie. W dodatkowym piśmie procesowym z 15.2.1995 r. Prezes GUC wskazał, iż zwrócił się do Federalnego Ministra Finansów w RFN o weryfikację załączonych przez skarżącą faktur do zgłoszenia celnego, jednak eksporter paliw nie wyraził gotowości udzielenia informacji na temat poprawności objętych fakturami cen.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano na wyrażoną w art. 16 par. 1 Kpa zasadę trwałości decyzji administracyjnych, polegającą na tym, że nie mogą być one wzruszane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kpa. Jedną z form wzruszenia decyzji ostatecznej jest stwierdzenie jej nieważności w przypadku, gdy została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 par. 1 Kpa, w tym także przyjęta w zaskarżonej decyzji zasada rażącego naruszenia prawa - art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym w przypadku określonym w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa do ustalenia, czy decyzja wydana w trybie zwykłym jest dotknięta naruszeniem prawa, a jeżeli tak, to czy naruszenie to ma charakter "zwykły", czy "rażący".

Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa, a więc taką, że decyzja dotknięta wadą takiego naruszenia prawa nie da się pogodzić z zasadą państwa prawnego, przy czym w ocenie tej niezbędne będzie uwzględnienie także normy interpretacyjnej, zawartej w art. 7 Kpa, nakazującej rozważenie nie tylko interesu społecznego, lecz także słusznego interesu strony. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, iż nie narusza ona prawa w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

Trudno bowiem na tle całokształtu okoliczności i zebranych dowodów odmówić racji Prezesowi GUC, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w P. w przedmiocie wymiaru cła od importowanych paliw została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a dodać trzeba, że nie stało się to bez wiedzy i udziału strony skarżącej. Stosownie do art. 4 ust. 2 Prawa celnego, podstawę wymiaru cła od towaru sprowadzonego z zagranicy stanowi jego wartość transakcyjna będąca w myśl art. 25 ust. 1 i 4 Prawa celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania odprawy celnej ceną zapłaconą lub mającą być zapłaconą za towar zgłoszony do odprawy celnej, po odliczeniu ujętych w niej kosztów transportu towaru, w tym rozładunku, opłat portowych i innych opłat związanych z transportem, a także kosztów ubezpieczenia towaru. Tymczasem strona skarżąca, na której spoczywał obowiązek zgłoszenia towaru do odprawy celnej /art. 40 ust. 1 i art. 50 Prawa celnego/, w pisemnym zgłoszeniu zaniżyła w sposób znaczny wartość celną importowanych paliw, podając jako wartość celną 1 t. oleju napędowego kwotę stanowiącą równowartość 120 USD, a benzyny około 140 USD. Z załączonych do zgłoszenia celnego faktur wynika, że podane w zgłoszeniu celnym przez skarżącą wartości celne towaru nie obejmowały wszystkich składników zapłaconej ceny, bowiem pominięto w nich wyszczególniony w fakturach narzut wynoszący w przypadku benzyny kwotę niemalże taką samą, jaka została podana w zgłoszeniu celnym, a w przypadku oleju napędowego nawet wyższą. Tak istotne zaniżenie przez skarżącą wartości celnej towaru podanej w zgłoszeniu celnym względem wartości celnej wynikającej z faktur wskazuje na świadome działanie importera, który, jeśli zważyć na rozmiary dokonanego importu paliw, zajmował się nim profesjonalnie i przy dołożeniu minimum starań i kupieckiej rzetelności mógł zapoznać się z cenami paliw płynnych na rynkach światowych, które w tym czasie kształtowały się na poziomie 241-242 USD za tonę benzyny oraz 183-185 USD za tonę oleju napędowego /informacje Ciech Petrol z 11.4.1995 r./. W tej sytuacji nie można podzielić argumentacji skargi, jakoby wadliwe określenie wartości celnej importowanych paliw nastąpiło z wyłącznej winy organów administracji celnej i nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Przeciwnie, podanie w zgłoszeniach celnych wartości transakcyjnej paliw na poziomie około połowy zapłaconej ceny i znacznie niższym od cen paliw na rynkach światowych skutkuje na znaczne zaniżenie wymiaru cła - dokonane więc zostało z ewidentnym naruszeniem art. 4 i 25 ust. 1 i 4 Prawa celnego. Naruszenie to trafnie przez organ nadzoru zostało uznane za naruszenie rażące, i choć uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w tym zakresie dość ogólnikowe, to jednak decyzja w ostatecznym kształcie odpowiada prawu.

Strona skarżąca nie może skutecznie powoływać się na to, że wadliwe ustalenie wartości celnej, a tym samym i wadliwy wymiar cła nastąpił z winy organów celnych, skoro sama zgłaszając towar do odprawy celnej podała zaniżoną wartość transakcyjną, pomijając składniki zapłaconej ceny, przyczyniając się tym samym do zaistnienia błędu.

Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na mocy art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalić.