Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1456/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska ( spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Prezydent [...], w imieniu którego działa Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich (upoważnienie z dnia [...] 5 listopada 2015 r., nr [...]), decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2012 r., poz. [...] – dalej jako "Uchwała"), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju [...] (Dz.U. z 2015 r., poz. [...]) w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwana dalej k.p.a.), ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na kwotę 478 złotych oraz zobowiązał do zapłaty ww. kosztów I. P..

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. P.(dalej jako "skarżąca") wnosząc o "umorzenie decyzji (...) z powodu uzyskiwania niskich dochodów". Skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację życiową oraz podniosła, że przyczyną pozostawienia pojazdu w miejscu niedozwolonym było zdarzenie losowe. Skarżąca podała przy tym, że pozostawienie pojazdu trwało ok. 15 minut.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1659) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] października 2013 r. funkcjonariusze Straży Miejskiej sporządzili notatkę urzędową, z której wynika, że na ul. [...] w W. pozostawiono pojazd marki [...] w miejscu, w którym tamował i utrudniał ruch na drodze publicznej. W związku z powyższym wydana została dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...]. Wezwany został holownik. Następnie, wobec pojawienia się kierującej pojazdem, odstąpiono od usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Art. 49 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi natomiast, że zabrania się zatrzymania pojazdu na jezdni wzdłuż linii ciągłej oraz w pobliżu jej punktów krańcowych, jeżeli zmusiłoby to innych kierujących pojazdami wielośladowymi do najeżdżania na tę linię. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zgodnie z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 2 lub 2 spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu.

W ocenie organu odwoławczego koszty wystąpiły w związku z wezwaniem holownika dokonującego usunięcia pojazdu na miejsce, z którego miał być usunięty pojazd strony i te koszty powinna ponieść skarżąca jako użytkownik pojazdu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość kosztów koniecznych do poniesienia przez stronę w świetle art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika z uchwały nr [...] Rady [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że na rok 2013 uchwalono w szczególności maksymalną stawkę kwotową opłaty za usunięcie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5t w wysokości 478 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, że z materiału dowodowego wynika fakt wydania w dniu [...] października 2013 r. dyspozycji usunięcia pojazdu użytkowanego przez skarżącą oraz wyliczenie potwierdzające powstanie kosztu w związku z przedmiotową dyspozycją. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i wyczerpująco zgromadził materiał dowodowy pod kątem zasadności obciążenia strony kosztami za wydanie dyspozycji odholowania pojazdu. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przedmiotowe koszty nie odnoszą się do wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych w konkretnej sprawie, a przeciwnie – zostały doprecyzowane stałą stawką w Uchwale, a konieczność ich poniesienia uzależniona jest jedynie od powstania kosztów w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. złożyła I. P.. Skarżąca wskazała, że funkcjonariusze Straży Miejskiej natychmiast po przyjeździe na ul. [...] wydali dyspozycję usunięcia pojazdu, nie mając do tego żadnych przesłanek, ponieważ w tym miejscu obowiązują liczne zakazy ruchu pojazdów ograniczając ich poruszenie i nakazujące ruch w jednym kierunku, dlatego w ocenie skarżącej, powyższe dyskwalifikuje możliwość wydania decyzji usunięcia pojazdów, gdyż ruch w tym miejscu był ruchem o znikomym nasileniu. Skarżąca wskazała ponadto, że we wskazanym miejscu brak jest jakichkolwiek znaków B-36 i tabliczek T-24. Podniosła, że funkcjonariusze Straży Miejskiej nie mają prawa wydać dyspozycji usunięcia pojazdu gdy zaparkowano tam, gdzie nie wolno, ale samochód nie blokuje przejazdu i nie zagraża bezpieczeństwu innych, nie ma też znaku z symbolem holownika. W ocenie skarżącej funkcjonariusze Straży Miejskiej przekroczyli swoje uprawnienie wydając decyzję odholowania pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Stosownie do art. 145 § 1 pkt p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły bowiem w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy, wbrew przepisom art. 7, art. 77 § 1 nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organy naruszyły ponadto przepis art. 80 k.p.a. bowiem nie oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. ustalającą wysokość kosztów (na kwotę 478 złotych) powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której to dyspozycji odstąpiono, z powodu ustania przyczyn usunięcia.

Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione, utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

Od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu (art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że warunkiem koniecznym wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te rzeczywiście powstały. Zatem z decyzji powinno wynikać jakie rzeczywiste koszty zostały wygenerowane w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od którego następnie odstąpiono.

Brak jest podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki:

1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym;

2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie;

3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu.

W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję, to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty.

Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 207/14, z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1017/15, z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1754/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 441/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1255/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1685/15).

W niniejszej sprawie w dniu [...] października 2013 r. o godzinie 16:42 została wydana dyspozycja Nr [...] usunięcia pojazdu marki [...] z ul. [...] w W.. W dyspozycji wskazano, że kierująca wyczerpała znamiona wykroczeń z art. 90 kodeksu wykroczeń - tamowanie i utrudnianie ruchu i art. 97 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Z powyższego zdarzenia sporządzona została również notatka urzędowa przez strażnika miejskiego. Przed przybyciem holownika na miejsce odstąpiono od usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku ze zgłoszeniem się kierującej pojazdem. Odstąpienie nastąpiło o godz. 16:45 tj. po 3 minutach od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Z zestawienia do faktury nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. wynika, że holownik przejechał 11 km dojazdowych, zaś koszt dojazdu netto określono na 105,60 zł. Przy czym z akt nie wynika, o której godzinie holownik rzeczywiście wyjechał (i czy w ogóle) oraz o której godzinie odstąpiono od holowania. Przyjmując, że holownik wyjechał od razu po zgłoszeniu tj. o godz. 16:42, musiałby on pokonać wskazywaną w fakturze odległość tj. 11 km w czasie 3 minut, bowiem w notatce służbowej funkcjonariusza Straży Miejskiej wskazano, że odstąpienie od holowania nastąpiło o godz. 16:45. Z powyższego wynikałoby, że holownik w czasie 3 minut przejechał 11 km, zatem jechał z prędkością 220 km/h. Przy czym z akt sprawy nie wynika również, z jakiego miejsca holownik rzekomo wyjechał.

Jednocześnie w ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, aby ustalona kwota 478 złotych, a więc w pełnej wysokości ustalonej ww. uchwale, była prawidłowa, skoro do holowania nie doszło. Oznacza to, że w sprawie należało ustalić, czy koszty, o których mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy podjęta interwencja usunięcia danego pojazdu spowodowała jakiekolwiek koszty, a jeśli tak to w jakiej wysokości.

W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zapadły bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym w sprawie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem rozstrzygnięć organów obu instancji.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.