Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 21/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - zwaną dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T. R. od decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia [...], nr [...], w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, leków i opłaty w wysokości 120 zł oraz w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że wnioskiem z dnia 1 października 2007 r. T. R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów jakich nie jest w stanie sam ponieść z powodu niedostatku, takich jak: opłaty za media, zakup leków, żywności oraz odzieży, a także spłaty zadłużenia wobec Państwa H. Podał, że ponoszone przez niego wydatki miesięcznie wynoszą 682,49 zł.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, w wyniku rozpatrzenia omówionego wniosku, orzekł o przyznaniu T. R. zasiłku celowego specjalnego w wysokości 120 zł na zakup żywności, leków i opłat, jednocześnie odmówił przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu tej decyzji organ uznał, w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy, oraz załączoną do wniosku dokumentację, iż sytuacja życiowa strony uzasadnia przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Organ wskazał, że T. R. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która aktualnie wynosi 481,30 zł. Wnioskodawca uzyskał w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. [...] dochód z tytułu renty inwalidzkiej oraz dodatku mieszkaniowego w łącznej kwocie 557,32 zł. Ustalono również, że w sierpniu 2008 r. skarżący poniósł wydatki z tytułu zużycia wody i czynszu w kwocie 165 zł, opłat za telefon, Internet w kwocie 136,50 zł, energii elektrycznej w kwocie 57,05 zł i zakupu leków w wysokości 11,78 zł, a we wrześniu 2007 r. wydatki te wynosiły łącznie 313,89 zł. Poza tym organ I instancji wskazał, że sytuacja życiowa skarżącego jest mu dobrze znana, gdyż jest on objęty pomocą od 1994 r., a od roku 2004 r. otrzymuje on co miesiąc zasiłek celowy lub specjalny zasiłek celowy, pomoc w postaci nieodpłatnych posiłków w Dziennym Domu Pobytu oraz pomoc w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych. Podkreślił, że wnioskodawca nie stara się wykorzystać własnych możliwości i uprawnień poprzez skorzystanie z uprawnień do dodatku mieszkaniowego, który pozwoliłby na spłacenie zadłużenia czynszowego. Ponadto przedstawił analitykę wydatkowanych środków wskazując, że w 2008 r. Ośrodek na realizację zasiłków celowych dysponował kwotą 95083 zł miesięcznie, wobec czego przeciętna wysokość zasiłków celowych dla rodzin wynosiła średnio 120 zł, a dla osób samotnych 80 zł, natomiast najwyższa wysokość zasiłku wynosiła odpowiednio 350 zł i 250 zł. Zasiłek w maksymalnej wysokości przyznawany był jednak w sytuacjach wyjątkowych oraz w okresie zimowym na zakup opału. Organ podał, iż zasiłki w niższej wysokości od przeciętnej przyznawane są osobom posiadającym stałe źródła dochodu własnego, istnieje mała różnica między kryterium dochodowym a posiadanym dochodem i gdy osoba korzysta jednocześnie z innych form pomocy społecznej. Podkreślił, że udzielając pomocy organ ma obowiązek rozdzielać środki finansowe na zasadzie sprawiedliwości społecznej, gdyż sytuacja osób i rodzin ubiegających się o pomoc jest różna. Organ wskazał ponadto, że w miesiącu sierpniu 2008 r. do organu wpłynęło 694 podań o udzielenie pomocy, zaś w miesiącu [...] 2008 r. do dnia wydania decyzji wpłynęły 477 podania. Stwierdził, że ustalając wysokość zasiłku celowego każdą sprawę rozpatruje indywidualnie, mając na uwadze całokształt sytuacji rodzinnej, bytowej i materialnej osób ubiegających się o pomoc, bacząc przy tym, aby przy podziale środków pomocą obejmować osoby najbardziej potrzebujące. Organ podał także, że w przypadku strony, ustalając wysokość zasiłku celowego uwzględnił fakt, iż wnioskodawca ma własne źródło dochodów w postaci renty i jest objęty stałą pomocą ze strony Ośrodka.

Od tej decyzji odwołał się wnioskodawca, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego przez błędne ustalenia faktyczne oraz powoływanie się na okoliczności, które z akt sprawy nie wynikają. Jego zdaniem, Ośrodek nie wykazał, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na udzielenie mu pomocy w oczekiwanym rozmiarze uwzględniającym jego rzeczywiste i uzasadnione potrzeby. Zarzucił, że organ pominął kwestię jak wpłynął na jego sytuację materialną pobierany dodatek mieszkaniowy. Zakwestionował także fakt rozstrzygnięcia przez organ I instancji jedną decyzją o dwóch różnych zasiłkach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uznało, rozpatrując odwołanie, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Podzieliło ustalenia organu I instancji odnoszące się do stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wskazało, że organ I instancji zastosował się do zaleceń organu odwoławczego, zawartych w decyzji z dnia 30 lipca 2008 r. Następnie odnotowało, że cele pomocy społecznej oraz kryteria przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej określone zostały ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 - zwaną dalej ustawą). Przywołując przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji wskazało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zaakcentowało, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy). Kolegium zatem uznało, na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, w tym wywiadu rodzinnego (środowiskowego), że odwołujący się nie spełniał ustawowych przesłanek uprawniających do świadczenia w postaci zasiłku celowego, gdyż łączny miesięczny dochód strony stanowił kwotę 557,32 zł, przekraczając tym samym kwotę 477 zł stanowiącą kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Stanowiło to prawidłową podstawę prawną odmowy przyznania zasiłku celowego. Poza tym wskazało, że zakresy podmiotowe zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego wzajemnie się wykluczają, zatem objęcie przez skarżącego obu tych świadczeń w jednym wniosku nakładało na organ obowiązek załatwienia całości sprawy, której granice wyznaczała treść tego wniosku. Dalej podkreśliło, że wymóg spełnienia kryterium dochodowego nie dotyczy świadczeń z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego, uregulowanego w art. 41 ustawy, a możliwość udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego powinna być rozważana przez organ z urzędu lub też na wniosek. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji, załatwiając wniosek strony zasadnie przyjął, że sytuacja wnioskodawcy kwalifikuje go do objęcia taką formą pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości 120 zł. Podkreśliło, że specjalny zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego, co oznacza, iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania tego świadczenia i to w oczekiwanej wysokości. Kolegium zauważyło, że uznaniem administracyjnym organu objęta jest zarówno ocena warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak i wysokość tej pomocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania, że zasiłek celowy specjalny został przyznany w zbyt niskiej wysokości a organ niedostatecznie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że fakt spełnienia przez osobę ubiegającą się o świadczenie pieniężne pomocy społecznej warunków do jego przyznania nie oznacza, iż w każdym wypadku organ dysponujący pomocą społeczną obowiązany jest do zaspokojenia wszystkich, chociażby najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy. Na decyzję bowiem o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego i o zakresie tego świadczenia wpływają także i inne okoliczności, w tym zwłaszcza rozmiar środków finansowych, jakimi na ten cel dysponuje organ i liczba osób uprawnionych do uzyskania pomocy. Kolegium wskazało, że w uznaniowej decyzji organu I instancji podano w uzasadnieniu zarówno wartość posiadanych środków finansowych przeznaczonych na wypłaty zasiłków celowych, jak też ilość wniosków osób ubiegających się o tego rodzaju świadczenie, średnią wartość przyznawanych świadczeń, a także zasady ich rozdziału ze wskazaniem dodatkowych preferencji w tym zakresie. Wysokość przyznanego zasiłku celowego specjalnego ustalona na kwotę 120 zł nie naruszała zasady sprawiedliwego i racjonalnego rozdziału środków posiadanych przez organ i przeznaczonych na ten cel. Ustalając wysokość przyznanego wnioskodawcy świadczenia, organ I instancji właściwie uwzględnił z jednej strony jego sytuację zdrowotno-bytową, kwalifikując zły stan zdrowia i niepełnosprawność jako okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy, a z drugiej strony wysokość stałych dochodów oraz fakt uzyskiwania stałej pomocy. Stąd Kolegium uznało, że treść i uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie dały podstaw do przyjęcia, iż doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego przy jej wydawaniu. Przeciwnie, organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję zachował wszystkie przewidziane prawem wymogi rzetelnego prowadzenia postępowania, a w szczególności dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny dla załatwienia wniosku strony. Zdaniem Kolegium, na zasługiwał również na uwzględnienie argument skarżącego jakoby organ I instancji miał obowiązek włączyć do akt sprawy materiał dowodowy dotyczący szczegółowego rozliczenia wszystkich środków finansowych, które wpłynęły do budżetu Ośrodka w danym miesiącu i środków, które zostały wydatkowane, albowiem fakty znane organowi z urzędu zgodnie z art. 77 § 4 K.p.a., nie wymagają dowodu a jedynie powinny być zakomunikowane stronie w treści uzasadnienia decyzji.

W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję T. R. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, podkreślając że organ nie odniósł się do orzecznictwa i wyroków sądów administracyjnych wskazującego na konieczność zindywidualizowanego podejścia do poszczególnych wniosków o udzielenie pomocy społecznej oraz nie wzięły pod uwagę, że konieczność spłaty zaległości czynszowych należy do podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, że OPS w Nysie nie wyjaśnił co zrobił, aby jego sytuacja się poprawiła "bez uszczerbku na dotychczasowej formie pomocy (...)." Tymczasem dodatek mieszkaniowy zaliczany jest do dochodu od którego zależy, czy będzie musiał płacić za usługi opiekuńcze oraz za ciepły posiłek. Zarzucił też enigmatyczne wskazanie, bez jakichkolwiek dowodów posiadanych środków pomocowych.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny P. P., ustanowiony z urzędu, poparł zarzuty i wnioski zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).

Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny rozważa i, czy decyzja organu administracji publicznej została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Odnosząc powyższe rozważania natury ogólne do niniejszej sprawy to, w ocenie Sądu, takie wady i uchybienia nie występują. Organy rozpatrujące sprawę poczyniły prawidłowe ustalenia i wbrew stanowisku skarżącego, dokonały trafnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji, tj. przepisów art. 41 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 4, art. 17 ust. 2 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W myśl art. 7 ustawy o pomocy społecznej, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności słusznie organ uznał, iż skarżący spełnia warunki do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej, gdyż jest osobą niepełnosprawną, długotrwale chorą i całkowicie niezdolną do pracy. W świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Prawidłowo przeto organy obu instancji ustaliły i przyjęły, odmawiając zasiłku celowego, iż po stronie skarżącego nie zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 8 ust. 1 ustawy, bowiem dochód skarżącego wynosił 557,32 zł, czyli przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

Skarżący wnosił również o przyznanie mu świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem i spłatami zaległości. Z treści wniosku skarżącego wynika, iż jego żądanie dotyczy zasiłku celowego specjalnego, o którym stanowi art. 41 ust. 1 ustawy. Decyzja organu I instancji rozstrzyga o tym żądaniu, przyznając je w wysokości 120 zł. Stosownie do treści art. 41 ust. 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Dostrzec trzeba wyjątkowość okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach, przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że powinni oni samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego", co powoduje konieczność dokonania oceny w tym zakresie, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego przez tę osobę dochodu. Zasiłek ten może być przyznany, m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu i innych uzasadnionych potrzeb bytowych. Natomiast w świetle art. 3 ust. 1 ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, jednakże według ustępu 4 powołanego wyżej przepisu, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada, jak już powiedziano wcześniej, w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 41 ust. 1 ustawy. Przepis ten daje organowi możliwość przyznania tej formy pomocy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy. Jest on bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 K.p.a., jak również przepisami cyt. ustawy o pomocy społecznej, między innymi przywołanym wyżej art. 3 ustawy. Artykuł 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uznanie administracyjne wymaga wskazania przesłanek korzystania z niego oraz argumentacji przytoczonej w decyzji rozstrzygającej indywidualną sprawę opartą na uznaniu administracyjnym. W przepisach regulujących zasady przyznawania pomocy społecznej ustanowiono zasadę indywidualizacji i fakultatywności świadczeń. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega zatem na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.

Powyższe konstatacje, zdaniem Sądu, prowadzą do wniosku, że w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę. Przyznając zasiłek celowy specjalny wskazały, iż skarżący jest uprawniony do otrzymania pomocy, ale również podniosły i udowodniły, że posiadane środki finansowe nie pozwalają mu uwzględnić żądania w wyższej wysokości. W sytuacji gdy Ośrodek Pomocy Społecznej nie ma wystarczających środków na zaspokojenie potrzeb osób ubiegających się o pomoc i do pomocy tej uprawnionych jest wiele osób, istotne jest aby organ wskazał kryteria jakimi się kierował przy przyznawaniu pomocy. W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił kryteria pierwszeństwa wskazując, że w pierwszej kolejności zabezpieczono środki dla rodzin i osób, nieposiadających dochodu lub mającym bardzo niski dochód, a nadto występuje długotrwała choroba lub niepełnosprawność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało dodatkowo powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie decyzji organu I instancji za zgodną z prawem. Wskazało, że wpływ na wysokość przyznanego zasiłku celowego miała szczupłość środków finansowych jakimi dysponował organ I instancji, liczba osób ubiegających się o przyznanie pomocy.

Trzeba zauważyć, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast rolą organów realizujących zadania z zakresu pomocy społecznej jest taki podział posiadanych przez te organy środków finansowych, który zapewni do nich dostęp osobom najbardziej ich potrzebującym, a więc w pierwszej kolejności takim, które nie uzyskują żadnych dochodów i które przy wykorzystaniu własnych możliwości nie są w stanie zdobyć środków umożliwiających zaspokojenie potrzeb na poziomie elementarnym. Decyzja o przyznaniu pomocy społecznej wydana na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy winna zatem każdorazowo uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy, a więc nie tylko okoliczności, które zadecydowały o konieczności skorzystania z tej formy pomocy przez wnioskodawców przy ubieganiu się o przyznanie zasiłku celowego, ale także rozmiar będących w dyspozycji organów środków finansowych, ilość osób ubiegających się o pomoc oraz potrzeby innych osób uprawnionych do świadczenia z pomocy społecznej. Zarzuty skarżącego zawarte zarówno w odwołaniu, jak i w skardze w istocie dotyczą wysokości przyznanej mu pomocy. Zarzut ten nie jest zasadny. Prowadząc postępowanie o przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego organy administracji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie tej sprawy. Przyznanie lub odmowa przyznania takiej pomocy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Wynika to z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, natomiast zgodnie z art. 7 K.p.a. są zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organy obu instancji, wydając decyzje zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. w sposób wyczerpujący uzasadniły rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, zaś dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów nie jest dowolna. Organy podały przyczyny, które zadecydowały o konieczności przyznania skarżącemu zasiłku celowego jedynie w wysokości 120 zł. Sytuację skarżącego na tle innych rodzin objętych pomocą oceniono jako względnie dobrą, gdyż posiada on stały comiesięczny dochód w postaci renty oraz stałe comiesięczne świadczenia. Skoro zatem organy obu instancji uwzględniły sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, a o wysokości przyznanego świadczenia decydowała nie tylko sytuacja życiowa, lecz także możliwości finansowe Ośrodka, to - zdaniem Sądu - nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego.

Konkludując, przyjdzie powtórzyć, akceptując w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, opubl. LEX nr 194414, że obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Przepis zaś art. 41 pkt 1 ustawy przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe.

Sąd podziela również argumentację Kolegium, że organ I instancji nie ma obowiązku przedstawiania szczegółowego rozliczenia środków finansowych, jakimi dysponuje, jak tego domaga się skarżący.

Wobec powyższego zarzuty skargi uznać należało za niezasadne, a biorąc pod uwagę, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, jak też proceduralnego, należało po myśli art. 151 P.p.s.a., oddalić skargę.