Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 698/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Transport
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 189k par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. W. – działającego pod firmą PPHU M. w B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Inspektor pracy w wyniku przeprowadzonej kontroli pracodawcy M. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "P.P.H.U. M." w B., wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2018 r. nakładającą na pracodawcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

W dniu [...] stycznia 2018 r. M. W. zwrócił się do Okręgowego Inspektora Pracy w B. z wnioskiem o umorzenie części kary w kwocie 10.000 zł i rozłożenie na 5 rat po 1.000 pozostałej części kary w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że oprócz przedmiotowej kary po zakończeniu kontroli został także ukarany mandatem w wysokości 1.000 zł, którą to karę uiścił. Nadto na skutek kontroli został zobowiązany do ponownego przeliczenia wynagrodzenia i ryczałtów dla pracowników co z pewnością będzie skutkowało koniecznością wypłaty kilku lub kilkunastu tysięcy złotych pracownikom. Wskazał, że od początku funkcjonowania firmy, tj. od początku stycznia 2015 r. przynosi ona straty – w 2015 r. strata wyniosła 144.300,97 zł, w 2016 r. 254.593,37 zł. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca przedstawił dokumenty w postaci zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2015 i 2016 oraz informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2015 i 2016. Zdaniem wnioskodawcy również w 2017 r. będzie strata. Jednorazowe wydanie kwoty 15.000 zł plus kwoty na wypłacenie uzupełnionych wynagrodzeń pracowników doprowadzi firmę do upadłości. Wnioskodawca podniósł, że ma ogromne problemy z terminowymi płatnościami dla kontrahentów. Na potwierdzenie powyższego przedłożył wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. do firmy leasingowej o przesunięcie 5 rat leasingowych o 2 miesiące. Wnioskodawca podniósł, że zdaje sobie sprawę, że ilość popełnionych błędów w prowadzeniu dokumentacji jest spora. Wskazał, że wynika to z faktu, iż poza poradzeniem firmy sam pracował w niej jako kierowca międzynarodowy. Aktualnie zajmuje się już tylko firmą i prosi pierwszy a zarazem ostatni raz o danie mu szansy na przetrwanie prowadzonej działalności. Zadeklarował, że wszystkie błędy naprawi w ciągu najbliższych kilku miesięcy i że więcej się one nie powtórzą.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. odmówiono umorzenia części kary w kwocie 10.000 zł oraz odmówiono rozłożenia pozostałych 5.000 zł na 5 rat po 1.000 zł.

Odwołanie od tej decyzji złożył M. W.i wniósł o jej zmianę przez umorzenie części kary w kwocie 10.000 zł oraz rozłożenie pozostałej części kary 5.000 na 5 rat po 1.000 alternatywnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem odwołującego organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę ustawowych przesłanek z art. 189k § 1 K.p.a., tj. ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony. We wniosku został opisany w sposób szczegółowy ważny interes strony, który uzasadniał jego uwzględnienie. Nadto zostały dołączone dowody na potwierdzenie przytoczonych faktów, których organ nie ocenił czym naruszył art. 77 § 1 K.p.a. W ocenie odwołującego zastosowanie ulgi w niniejszej sprawie wyczerpuje przesłankę pomocy w stabilizacji finansowej i ma niewątpliwie charakter incydentalny. Zarzucono, że organ nie dokonał oceny czy konkretne okoliczności pozwalają na stwierdzenie, czy wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony, lecz skupił się na kwestiach nie mających znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Okręgowy Inspektor Pracy w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, że wszystkie naruszenia za które wymierzono karę pieniężną albo nie zostały w żaden sposób usprawiedliwione, albo wskazany przez kierowcę powód nie zasługiwał na uwzględnienie. Wszystkie zarzuty znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, a w przypadku wymienionych naruszeń inspektor pracy nie miał podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Równocześnie nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 92b ustawy. Strona na żadnym etapie postępowania nie kwestionowała faktu wystąpienia zarzucanych naruszeń. Podkreślono przy tym, że do nałożenia kary administracyjnej nie jest potrzebna jakakolwiek postać winy po stronie przedsiębiorcy, jako że odpowiedzialność administracyjna jest od winy niezależna, a także jest następstwem skutku w postaci stwierdzonego i udokumentowanego naruszenia prawa. Takie naruszenia prawa zostały stwierdzone w toku kontroli i udokumentowane protokołem kontroli z dnia [...] grudnia 2017 r. W tym samym dniu M. W. został zapoznany z protokołem i otrzymał jego jeden egzemplarz. Pracodawca nie wniósł do protokołu żadnych pisemnych zastrzeżeń, w związku z czym wręczono mu zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W okresie 7 dni od otrzymania powyższego zawiadomienia przedsiębiorca również nie zgłaszał nowych wniosków i dowodów w sprawie. W związku z tym w dniu [...] stycznia 2018 r. została wydana decyzja o nałożeniu kary pieniężnej, w której jako udowodnione uznano nieprawidłowości opisane w protokole z kontroli.

W ocenie organu podmiot prowadzący działalność gospodarczą miał świadomość i godził się na powstałe naruszenia opisane w treści przedmiotowej decyzji z dnia z dnia [...] stycznia 2018 r. nakładającej na pracodawcę karę pieniężną w wysokości 15.000,00 zł. Podkreślono, że nieokazanie danych wczytanych z kart kierowców, a jednocześnie danych wczytanych z tachografów cyfrowych jest jednym z najpoważniejszych naruszeń (pracodawca nie może przerzucić obowiązku uzyskiwania tych danych na samych kierowców, ze względu na obowiązek nadzoru nad pracą kierowcy). Wobec powyższego brak było podstaw do umorzeniu kary nawet w części.

Wywiedziono, że ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej stanowią formę pomocy udzielonej przez państwo stronie po to, by przez stosowanie zasady egzekwowania administracyjnej kary pieniężnej nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do strony oraz jej najbliższych, a także osób zależnych od niej. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia administracyjnych kar pieniężnych Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Niemniej jednak ulgi powinny stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej strony. W rozpatrywanym przypadku trudno jednak mówić o "incydentalności". Przedsiębiorstwo strony generuje straty od 2015 r., a ujawnione wykroczenia również były popełnione w dłuższym okresie (kontrola obejmowała jedynie okres od początku 2017 r.). Niestwierdzenie przez organ istnienia ważnego interesu publicznego oraz ważnego interesu strony obliguje organ do odmowy udzielenia ulgi. Ważnego interesu stron nie można utożsamiać z jej subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia administracyjnej kary pieniężnej. Analiza okoliczności wydania decyzji nakładającej karę pieniężną w kwocie 15.000,00 zł wskazuje, że łączna suma kar w przedmiotowej kontroli wynosi 438.950,00 zł, z czego ustalona decyzją łączna kara za naruszenia związane z niedostarczeniem danych do kontroli wynosi 438.000,00 zł. Pomimo znacznej liczby naruszeń stronie dzięki ustawowemu ograniczeniu wymierzono grzywnę o 423.950,00 zł mniejszą, niż gdyby takiego ograniczenia nie było. W tej sytuacji wnioskowanie o umorzenie części kary w kwocie 10.000,00 zł oraz rozłożenie pozostałych 5.000,00 złotych na 5 rat po 1.000,00 zł. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Organ odwoławczy podejmując decyzję w sprawie przyznania stronie pomocy de minimis uwzględnił sytuację finansową przedsiębiorcy. Ze względu jednak na właściwość rzeczową Państwowej Inspekcji Pracy, jak też ustawowe kompetencje w zakresie dostępu do danych pozwalających na rzeczywistą ocenę kondycji finansowej strony, ocena taka mogła zostać dokonana jedynie w oparciu o dokumenty dostarczone przez stronę i jej oświadczenia, bez faktycznej i prawnej możliwości ich weryfikacji ze stanem rzeczywistym. Z tego powodu nie istnieją również podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Taką decyzję uzasadnia również fakt, że strona 3-krotnie (zastrzeżenia do protokołu z kontroli, reakcja na powiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej, oraz wezwanie na podstawie przepisu art. 10 K.p.a.) miała możliwość na przedstawienie nieuwzględnionych dowodów i okoliczności, jednak tego nie uczyniła. Tak więc również przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie daje nadziei na pojawienie się nowych dowodów - a co za tym idzie - na podjęcie innej decyzji niż wydana przez organ odwoławczy.

W dniu [...] maja 2018 r. M. W. złożył kolejny wniosek tym razem o rozłożenie nałożonej kary na 30 równych rat po 500 zł każda, płatnych do dnia 15 każdego miesiąca, zaczynając od miesiąca następnego po miesiącu, w którym zostanie wydana decyzja o rozłożeniu na raty, alternatywnie o rozłożenie nałożonej kary na 15 równych rat po 1 000 zł każda, płatnych do dnia 15 każdego miesiąca, zaczynając od miesiąca następnego po miesiącu, w którym zostanie wydana decyzja o rozłożeniu na raty. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowo działalność gospodarczą oraz zatrudniania 9 osób. W roku obrotowym 2016 osiągnął stratę w wysokości 254.593,37 zł. W 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 124. 825,94 zł, ale było on spowodowany jedynie odliczeniem strat za lata ubiegłe - 50% straty za rok obrotowy 2015 oraz 50% straty za rok obrotowy 2016 (dowód: pity PIT 36L za 2016 r. i Pit 36L za 2017 r.). Nadto wnioskodawca wskazał, że posiada dwa rachunki bankowe jeden w walucie PLN a drugi w walucie EURO. Z wyciągów z rachunku w PLN za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r. wynika, że miesięczne saldo za miesiąc styczeń 2018 r. było ujemne (-1.167,69 zł); luty dodatnie (2.118,48 zł); marzec ujemne (-2.131,72 zł) oraz rachunku w EUR - styczeń ujemne (-5.463,24 eur); luty dodatnie (1.022,27 eur); marzec ujemne (-930,89 eur) – jako dowód przedstawiono wydruki z wyciągów z rachunków. Wnioskodawca podniósł także, że w związku ze złą kondycją finansową został zmuszony do zwrócenia się do finansujących umowy leasingu o karencje spłat rat leasingowych pojazdów używanych w ramach prowadzonej działalności. Na złą kondycję finansową składało się wiele czynników: przerwa w świadczeniu usług w okresie od początku Świąt Bożego Narodzenia do Święta Trzech Króli, opóźnieniem w płatnościach od kontrahentów, czy pojawieniem się dodatkowych nieplanowanych kosztów (dowód: wnioski do M. oraz I. ). Zdaniem wnioskującego w jego obecnej sytuacji finansowej zapłata jednorazowo kwoty 15.000 zł będzie wiązała się ze znacznymi trudnościami, gdyż obecnie jako przedsiębiorca balansuje na granicy rentowności firmy, a jednorazowa zapłata lub egzekucja przedmiotowej kwoty mogłaby doprowadzić przedsiębiorstwo do upadłości, natomiast rozłożenie na raty wymienionej kwoty pozwoli na spłatę zadłużenia, bez uszczerbku dla prowadzonej działalności oraz zatrudnionych pracowników. W ocenie strony zastosowanie ulgi w niniejszej sprawie wyczerpuje przesłanki pomocy w stabilizacji finansowej strony, która niewątpliwie ma charakter incydentalny. Ponad wszelką wątpliwość analizując obecną sytuację finansową rozłożenie na raty nałożonej kary pieniężnej pozwali na dalsze funkcjonowanie prowadzonego przeze niego przedsiębiorstwa i nie zmusi do zwolnienia pracowników.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmówiono rozłożenia kary na 30 równych rat po 500 zł każda lub alternatywnie na 15 równych rat po 1.000 zł każda.

W odwołaniu do tej decyzji M. W. wniósł o jej zmianę przez rozłożenie nałożonej kary na 30 równych rat po 500 zł każda, płatnych do dnia 15 każdego miesiąca, zaczynając od miesiąca następnego po miesiącu, w którym zostanie wydana decyzja o rozłożeniu na raty, alternatywnie o rozłożenie nałożonej kary na 15 równych rat po 1.000 zł każda płatnych do dnia 15 każdego miesiąca, zaczynając od miesiąca następnego po miesiącu, w którym zostanie wydana decyzja o rozłożeniu na raty alternatywnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że organ nie wziął pod uwagę ustawowych przesłanek z art. 189k § 1 K.p.a., tj. ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Zdaniem odwołującego w treści wniosku został opisany w sposób szczegółowy ważny interes strony, który uzasadniał jego uwzględnienie. Ponadto zostały dołączone dowody na poparcie wywodzonych z nich faktów, jednak organ ich nie ocenił czym dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. W ocenie odwołującego zastosowanie ulgi w niniejszej sprawie wyczerpuje przesłanki pomocy w stabilizacji jego sytuacji finansowej, która niewątpliwe ma charakter incydentalny. Ponad wszelką wątpliwość, gdyby organ wziął pod uwagę argumenty strony, jej trudną sytuację finansowa, to doszedłby do odmiennych wniosków, a co za tym idzie wydałby inną decyzję. Odwołujący zarzucił, że w niniejszym postępowaniu organ nie dokonał oceny czy konkretne okoliczności pozwalają na stwierdzenie, czy wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony, lecz jedynie skupił się na kwestiach niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że strona już po raz drugi zwraca się o udzielenie jej ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 15.000,00 zł. Ponowny wniosek o udzielenie ulgi w wykonaniu tej kary zmieniony został w stosunku do pierwszego wniosku w ten sposób, że strona nie wnosiła już o umorzenie części grzywny, a wyłącznie o rozłożenie jej na raty. Uzasadnienie wniosku było natomiast analogiczne, tj. trudna sytuacja finansowa firmy. Wobec odmownej decyzji inspektora pracy strona wniosła odwołanie z identycznym uzasadnieniem, jak w odwołaniu od pierwszej decyzji. Ponieważ nie zaszły żadne nowe istotne okoliczności sprawy, organ rozpatrując odwołanie, analogicznie jak w przypadku decyzji z [...] kwietnia 2018 r. stwierdził, że argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Organ podniósł, że na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów zdaje sobie sprawę z sytuacji finansowej firmy, co nie oznacza, że sytuacja ta obliguje organ do dostosowania się do treści wniosku strony i udzielenia jej ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Ponownie podkreślono, że naruszenie w postaci przepisów skutkujące zastosowaniem kary pieniężnej nieokazania danych wczytanych z kart kierowców, a jednocześnie danych wczytanych z tachografów cyfrowych jest jednym z najpoważniejszych naruszeń (pracodawca nie może przerzucić obowiązku uzyskiwania tych danych na samych kierowców, ze względu na obowiązek nadzoru nad pracą kierowcy).

Odnosząc się do określenia "ważnego interesu strony" lub "ważnego interesu publicznego" zwrócono uwagę na to, że podobnie jak w przypadku innych podobnych przepisów ich ocena należy do inspektora pracy, który rozpatruje wniosek o umorzeniu grzywny, lub rozłożenie grzywny na raty. Rozstrzygnięcie o umorzeniu bądź rozłożeniu grzywny na raty ma charakter uznaniowy. Organ podniósł, że w sytuacji będącej przedmiotem decyzji nie mamy do czynienia z osobą fizyczną, dla której zapłacenie grzywny oznaczać będzie stratę finansową zagrażającą egzystencji tejże osoby, lecz przedsiębiorcę zatrudniającego pracowników, dla którego ryzyko poniesienia strat finansowych związanych z aktywnością ekonomiczną wpisane jest w zasady prowadzonej działalności gospodarczej. Ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej stanowią formę pomocy udzielonej przez państwo stronie po to, by przez stosowanie zasady egzekwowania administracyjnej kary pieniężnej nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do strony oraz jej najbliższych, a także osób zależnych od niej. Niemniej jednak ulgi powinny stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej strony. W rozpatrywanym przypadku trudno jednak mówić o "incydentalności", gdyż przedsiębiorstwo generuje straty od 2015 r. W zaistniałym stanie rzeczy organ uprawniony był do odmowy udzielenia ulgi, gdyż uznał, że nawet w przypadku istnienia ważnego interesu publicznego oraz ważnego interesu strony, ulga w postaci rozłożenia grzywny na raty nie będzie stanowić incydentalnej pomocy w stabilizacji sytuacji finansowej strony (co istotne, ważnego interesu stron nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie udzielenia ulgi).

Ustosunkowując się do alternatywnego wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji stwierdzono, że w zaistniałych okolicznościach sprawy nie ma ku temu podstawy prawnej. Organ nie stwierdził, aby decyzja inspektora pracy została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Ponadto ze względu na właściwość rzeczową Państwowej Inspekcji Pracy, jak też ustawowe kompetencje w zakresie dostępu do danych pozwalających na rzeczywistą ocenę kondycji finansowej strony, ocena taka mogła zostać dokonana jedynie w oparciu o dokumenty dostarczone przez stronę i jej oświadczenia, bez faktycznej i prawnej możliwości ich weryfikacji ze stanem rzeczywistym.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył M. W. i zarzucił naruszenie:

- art. 189k § 1 K.p.a., przez nieuwzględnienie przez organ ważnego interesu strony przy rozpatrywaniu wniosku o zastosowanie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej;

- art. 7 K.p.a., przez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i interesu obywatel, w szczególności niewyjaśnienie czy ważny interes strony zasługiwał na uwzględnienie przez zastosowanie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., przez zebranie i rozpoznanie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, co w konsekwencji doprowadziło do braku oceny całokształtu materiału dowodowego i błędnego przyjęcia, że skarżący nie zasługuje na udzielnie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zawarto argumentację zbieżną z uzasadnieniem odwołania. I tak skarżący zarzucił naruszenie w sposób rażący art. 189k § 1 K.p.a., gdyż organ nie wziął pod uwagę ustawowych przesłanek, tj. ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Zdaniem skarżącego w treści wniosku został opisany w sposób szczegółowy ważny interes strony, który uzasadniał jego uwzględnienie. Ponadto zostały dołączone dowody na poparcie wywodzonych z nich faktów, jednak organ ich nie ocenił czym dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. W ocenie skarżącego zastosowanie ulgi w niniejszej sprawie wyczerpuje przesłanki pomocy w stabilizacji jego sytuacji finansowej, która niewątpliwe ma charakter incydentalny. Ponad wszelką wątpliwość, gdyby organ wziął pod uwagę jego argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej, to doszedłby do odmiennych wniosków, a co za tym idzie wydałby inną decyzję. Skarżący zarzucił, że w niniejszym postępowaniu organ nie dokonał oceny czy konkretne okoliczności pozwalają na stwierdzenie, czy wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony, lecz jedynie skupił się na kwestiach niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 189k § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez:

1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części.

Przepis ten jest przepisem opartym na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że decyzja negatywna wydana na podstawie tej regulacji nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Nawet w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu strony lub z interesu publicznego organ nie jest bezwzględnie zobowiązany rozłożyć karę administracyjną na raty. Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes strony oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00, pub. CBOSA). Ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez stronę okoliczności.

Sprawa niniejsza dotyczy drugiego wniosku skarżącego o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 15.000,00 zł. Pierwszy wniosek dotyczył zarówno umorzenia tej kary w części w wysokości 10.000,00 zł jak i rozłożenia na raty pozostałej kwoty 5.00,00 zł. Wniosek ten nie został przez organ uwzględniony. Wniosek będący przedmiotem niniejszego postępowania dotyczy już tylko rozłożenia pieniężnej kary administracyjnej na raty. Również i ten wniosek nie został przez organ uwzględniony.

Główny zarzut skargi dotyczy nieuwzględnienia ważnego interesu strony. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji trafnie uznały, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające uznanie, że spełniona została przesłanka ważnego interesu strony.

Sąd nie neguje, że w interesie skarżącego leży uzyskanie ulgi. Jednakże tak rozumiany interes nie jest równoznaczny z przesłanką z art. 189k § 1 K.p.a. Ustawodawca w przepisie tym podkreślił wyjątkowość interesu strony jako przesłanki udzielenia ulgi, określając go przymiotnikiem "ważny". Stąd subiektywne przeświadczenie skarżącego, że taki właśnie jest jego interes w uzyskaniu ulgi nie jest wystarczające dla uznania tej przesłanki za spełnioną, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne tego nie potwierdzają.

Ważny interes strony nie ma definicji ustawowej i zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tego pojęcia ma orzecznictwo sądowe. Z uwagi na to, że przepis art. 189k § 1 K.p.a. obowiązuje od 1 lipca 2016 r. brak jest jeszcze ugruntowanego orzecznictwa na kanwie tej regulacji. Dlatego też posłużyć się należy orzecznictwem odnoszącym się do ulg przewidzianych w art. 67a ustawy – Ordynacja podatkowa, w których ustawodawca także nakazał rozważać udzielenie ulgi w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika".

W orzecznictwie tym ważny interes podatnika definiuje się jako sytuację w której z przyczyn nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, pub. CBOSA). Dobrodziejstwo przewidziane w art. 67a § 1 O.p., ma wyjątkowy charakter, zastosowanie może zatem znaleźć jedynie do nadzwyczajnych, szczególnych przypadków. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany" (wyrok NSA z 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, pub. CBOSA).

Sąd podziela pogląd organów, że w sprawie niniejszej nie zachodzi przesłanka ważnego interesu strony. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że skarżący w tej sprawie wnosił o ulgę w formie rozłożenia zapłaty kary administracyjnej na raty, której udzielenie nie wiązałoby się z rezygnacją Skarbu Państwa z przysługujących mu należności. Skutkiem udzielenia tej ulgi jest bowiem odstępstwo od zasad i terminów uiszczania kar. Dlatego też, jak każda inna ulga, rozłożenie spłaty kary administracyjnej na raty ma charakter wyjątkowy i taki też charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające jej udzielenie. Rozłożenie kwoty 15.000,00 na równe, miesięczne raty po 500 zł skutkowałoby spłatą tej zaległości przez prawie 3 lata a po 10.000 przez ponad rok.

W ocenie Sądu przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy wzięły pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne a ocena tych okoliczności nie wykroczyła poza ramy swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że postępowanie w trybie art. 189k § 1 K.p.a. jest postępowaniem szczególnym, w którym to głównie na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w tym artykule. Stąd też za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. przez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący pomimo tego, że jego argumentacja przedstawiona przy pierwszym wniosku nie odniosła skutku w postaci udzielenia ulgi, przy aktualnie rozpoznawanym wniosku argumentację tę właściwie powtórzył. Głównym argumentem świadczącym o ważnym interesie skarżącego jest zła kondycja firmy. Logicznym jest, że skarżący składając wniosek o udzielnie ulgi skupił się właśnie na takiej argumentacji. W ocenie Sądu kondycja firmy jednak nie jest aż tak zła aby skarżący nie mógł uiścić jednorazowo kwoty w wysokości 15.000 zł. Podnieść bowiem należy, że skarżący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego prowadzi nieprzerwanie od 2015 r. Pomimo wykazywanej złej kondycji firmy skarżący nie zawiesił prowadzenia działalności gospodarczej. Co prawda wykazał straty za rok 2015 i 2016 ale już w 2017 osiągnął dochód w wysokości ponad 100.000,00 zł. Zachowana jest płynność finansowa o czym też świadczą wyciągi z rachunków bankowych z 3 miesięcy z których wynika, że w lutym saldo było dodatnie. Udzielenie ulgi w sprawie niniejszej stałoby również w sprzeczności z interesem społecznym. W ocenie Sądu jakość jak i ilość naruszeń pozwala stwierdzić, że prewencyjny charakter wymierzonej kary zostanie osiągnięty tylko wówczas, gdy nie zostanie zastosowana żadna ulga w obowiązku jej uiszczenia. Kwota 15.000,00 zł stanowi bowiem niewielki procent kary wymierzonej za wszystkie stwierdzone naruszenia w wysokości 438.000,00 zł.

Uznać zatem należy, że wydana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego (właściwie materiału przedstawionego przez samego skarżącego) decyzja nie uwzględniająca żądania skarżącego nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).