Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1068/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 43 ust. 2 i 3, art. 45 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1123
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 43 ust. 2 pkt 4 i art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1123 dalej: ustawa), mocą której uchylono w całości decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia mł. ogn. P.D. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 20 sierpnia 2020 r., orzekając jednocześnie o zwolnieniu ze służby w Państwowej Straży Pożarnej mł. ogn. P.D. z dniem 31 października 2020 r.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W dniu 4 maja 2020 r. do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Ł. wpłynęło zawiadomienie Sądu Rejonowego w P. informujące, że postępowanie wszczęte przeciwko mł. ogn. P.D., zatrudnionemu w Komendzie Miejskiej PSP w Ł. – [...] (dalej: strażak lub skarżący), zakończyło się [...] r. wydaniem wyroku skazującego za czyn z art. 216 § 1 k.k., 217 §1 k.k. oraz 190 § 1 k.k. i inne w sprawie o sygn. akt [...]. Wskazany wyrok skazujący uprawomocnił się 20 lutego 2020 r. Jednocześnie 18 lutego 2020 roku skierowano przeciwko mł. ogn. P.D. akt oskarżenia o czyn popełniony z art. 157 § 1 k.k.

W związku z powyższym decyzją Komendanta Miejskiego PSP w Ł. z [...] r. oraz [...] r. strażak został zawieszony w czynnościach służbowych od dnia 13 marca 2020 r.

W związku z zawiadomieniem o prawomocnym skazaniu za przestępstwo, w dniu 19 maja 2020 r. zawiadomiono strażaka o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby, co uczyniono pismem z 11 maja 2020 r.

Do 31 stycznia 2020 r. strażak przebywał na zwolnieniu lekarskim. Po konsultacji z lekarzem profilaktykiem 14 stycznia 2020 r. - nie uzyskał zdolności do powrotu do służby. Dnia 19 maja 2020 r. do Komendy Miejskiej PSP w Ł. wpłynęło zwolnienie lekarskie strażaka na okres od 20 maja 2020 r. do 16 czerwca 2020 r. W dniu 16 czerwca 2020 r. do Komendy Miejskiej PSP w Ł. wpłynęło kolejne zwolnienie lekarskie na okres od 17 czerwca 2020 r. do 15 lipca 2020 r.

Powołując się na art. 43 ust. 3 pkt 2 oraz art. 45 ust. 2 ustawy, mając na względzie skazanie strażaka prawomocnym wyrokiem za czyn z art. 216 § 1 k.k., 217 §1 k.k. oraz 190 §1 k.k. i inne oraz wagę i charakter tych przestępstw, Komendant Miejski PSP w Ł. uznał, że dalsze pozostawanie strażaka w służbie nie jest możliwe, w związku z czym podjął decyzję z [...] r. o zwolnieniu strażaka ze służby z dniem 20 sierpnia 2020 r.

Od powyższej decyzji strażak odwołał się do [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w Ł., wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i pozostawienie go w służbie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 45 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, iż wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby może być dokonane przed upływem ustawowego terminu 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby;

- art. 45 ust. 3 pkt 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, iż wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby może być dokonane z całkowitym pominięciem okoliczności podnoszonych przez skarżącego a dotyczących prowadzonego postępowania w przedmiocie ułaskawienia, a nadto oparcie rozstrzygnięcia na nieistniejącym wyroku z dnia [...] r.;

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu wobec skierowania do niego decyzji o zwolnieniu ze służby w trakcie trwania niezdolności do służby spowodowanej złym stanem zdrowia - leczeniem psychiatrycznym, które w znaczącym stopniu pozbawiało skarżącego możliwości skutecznego i wszechstronnego działania;

- art. 7, 8, 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i oparcie decyzji na wybiórczo wybranym materiale dowodowym.

Po rozpatrzeniu odwołaniu, opisaną na wstępie decyzją z [...] r., [...] Komendant Wojewódzki PSP w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekł o zwolnieniu P.D. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 31 października 2020 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, powołując przy tym treść stosownych przepisów prawa. Organ odwoławczy wskazał następnie, iż po analizie zebranego materiału dowodowego podjął czynności w celu uzupełnienia tego materiału o następujące dowody: odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...] z dnia [...] r. oraz informację, czy wyrok nakazowy Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. III Wydział Karny z dnia [...] r. uznający P.D. winnym popełnienia przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. jest prawomocny.

Na podstawie otrzymanych dokumentów oraz materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, [...] Komendant Wojewódzki PSP ustalił, że w okresie od 14 września 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. strażak był niezdolny do służby i przebywał na zwolnieniu lekarskim. Pismem z 13 stycznia 2020 r. został następnie skierowany na okresowe i kontrolne badania lekarskie. Zgodnie z pismem z 28 lutego 2020 r. Kierownika Poradni Badań Profilaktycznych SP ZOZ MSWiA w Ł., po konsultacji z lekarzem profilaktykiem w dniu 14 stycznia 2020 r., strażak nie uzyskał zdolności do służby. Po 31 stycznia 2020 r. strażak nie został dopuszczony do pełnienia służby z uwagi na brak zdolności do służby.

W dniu 13 marca 2020 r., z uwagi na toczące się postępowanie karne o czyn z art. 157 § 1 k.k. strażak został zawieszony w czynnościach służbowych i zawieszenie to zostało przedłużone do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądu.

W toku postępowania odwoławczego ustalono, że wyrok nakazowy Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. III Wydział Karny z [...] r. uznający P.D. winnym popełnienia przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. nie jest prawomocny. W dniu 20 lutego 2020 r. uprawomocnił się natomiast wyrok z [...] r. Sądu Rejonowego w P. II Wydział Karny sygn. akt [...] skazujący P.D. za wcześniej wymienione przestępstwa. Według stanu na dzień sporządzania decyzji przez organ odwoławczy, od 20 maja 2020 r. do 7 października 2020 r. strażak miał przebywać na zwolnieniu lekarskim.

Następnie organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja Komendanta Miejskiego PSP z [...] r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie zbadano wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędnie zastosowano jako podstawę prawną art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że przepis ten przyznaje organowi fakultatywną możliwość zwolnienia strażaka ze służby, podczas gdy zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy, który stanowi o okolicznościach skutkujących obligatoryjnym zwolnieniem ze służby.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku popełnienia przez strażaka przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego lub przestępstwa skarbowego umyślnego, przełożony służbowy ma obowiązek zwolnić strażaka ze służby, a więc nie jest to decyzja uznaniowa. Organ dodał, że w celu ustalenia podstawy prawnej do zwolnienia strażaka ze służby z powodu popełnienia przestępstwa potrzebna była informacja o rodzajach przestępstw, za które strażak został skazany prawomocnym wyrokiem wskazanym w zawiadomieniu z 24 kwietnia 2020 r. Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...]. Na tej podstawie należało dokonać właściwej kwalifikacji przestępstw popełnionych przez P.D. Jak wskazano dalej, z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r. wynikało, iż strażak został skazany i uznany winnym popełnienia przestępstw z: art. 216 § 1 k.k., art. 217 § 1 k.k., art. 190 § 1 k.k. oraz art. 191 § 1 k.k. Następnie zwrócono uwagę, że przestępstwa określone w art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. są przestępstwami ściganymi z oskarżenia prywatnego, natomiast przestępstwa określone w art. 190 § 1 k.k. i art. 191 § 1 k.k. są przestępstwami ściganymi z oskarżenia publicznego. Ponadto, przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego, natomiast przestępstwo z art. 191 § 1 k.k. z urzędu. Oba te przestępstwa są przestępstwami umyślnymi.

W związku z powyższym, w przypadku skazania strażaka prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, przełożony ma obowiązek zwolnić ze służby w PSP strażaka na podstawie z art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o PSP.

Wobec powyższych ustaleń [...] Komendant Wojewódzki PSP uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało nieprawidłowo oparte na art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy, stosując tym samym tryb fakultatywny zwolnienia, który w przedmiotowym stanie faktycznym był niewłaściwy. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji nie wystąpił do Sądu o nadesłanie odpisu wyroku celem precyzyjnego ustalenia, za jakie przestępstwa został skazany strażak, które w dalszej kolejności winny zostać poddane ocenie pod kątem rodzaju przestępstw (czy ścigane z oskarżenia publicznego czy prywatnego). Nie zadbał zatem o wszechstronne ustalenie stanu faktycznego, od którego zależało zastosowanie określonej normy prawnej będącej podstawą do zwolnienia strażaka w związku z popełnieniem kilku przestępstw. Zaniechanie tej czynności miało wpływ na rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zarzutu strażaka naruszenia przez organ I instancji art. 45 ust. 2 ustawy, organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten traci na znaczeniu wobec podjętego rozstrzygnięcia, na mocy którego P.D. zostaje zwolniony ze służby z dniem 31 października 2020 r., a zatem po upływie ponad 3 miesięcy od zaprzestania służby z powodu choroby, licząc od daty wskazanej przez stronę, tj. od dnia 20 maja 2020 r. Organ nadto zwrócił uwagę, że strażak "zaprzestał służby" de facto już 14 września 2019 r. z powodu choroby, a stan ten trwa do dnia dzisiejszego, czego dowodem jest zgromadzona w sprawie dokumentacja.

Dodatkowo zauważono, że zarzut strony, iż "wydanie decyzji nie może być dokonane przed upływem ustawowego terminu 3 miesięcy..." jest chybiony, ponieważ z art. 45 ust. 2 ustawy wynika, że strażak nie może być zwolniony przed upływem 3 miesięcy od daty zaprzestania służby z powodu choroby, co nie oznacza, że nie można wydać decyzji w okresie tych miesięcy, o ile sama data zwolnienia ze służby przypada po upływie 3 miesięcy.

Organ odwoławczy stwierdził następnie, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy strażak złożył wniosek o ułaskawienie i czy w efekcie takie ułaskawienie otrzymał, tym bardziej nie ma znaczenia samo złożenie wniosku o ułaskawienie. Ponadto, nie jest prawdą, iż rozstrzygnięcie organu I instancji zostało oparte na nieistniejącym wyroku z dnia [...] r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, iż nie mógł on zostać uwzględniony, ponieważ korespondencja organu I instancji kierowana do strażaka była przez niego odbierana, strażak został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, miał zatem świadomość rozstrzygnięcia, jakie może go czekać. Mimo tego zaniechał jakichkolwiek czynności w postaci zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się w zakresie materiału dowodowego, jak również nie ustanowił pełnomocnika do reprezentowania swoich interesów.

[...] Komendant Wojewódzki PSP skonstatował, że uchylenie decyzji organu I Instancji było konieczne z uwagi na zastosowanie fakultatywnego trybu zwolnienia strażaka, pomimo że w ustalonym stanie faktycznym organ I Instancji miał obowiązek zastosować obligatoryjny tryb zwolnienia. Dodano przy tym, że uzupełnienie materiału dowodowego przez organ II instancji nie było nadmiernie utrudnione, dlatego organ ten mógł orzec co do istoty, bez konieczności przekazywania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Uwzględniając treść art. 45 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym zwolnienie strażaka ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 pkt 2 nie może nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby chyba, że strażak wystąpił z pisemnym wnioskiem o wcześniejsze zwolnienie, stwierdzono, iż zwolnienie strażaka ze służby w PSP z dniem 31 października 2020 roku nastąpiło z całą pewnością po upływie co najmniej 3 miesięcy od zaprzestania służby z powodu choroby, a zatem było zgodne z dyspozycją art. 45 ust. 2 ustawy.

Skargę na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP z [...] r. wywiódł P.D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 43 ust. 2 pkt 4 oraz art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowaniu i bezzasadne przyjęcie:

- że wszystkie czyny, za które skarżący został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w P. są czynami ściganymi z oskarżenia publicznego,

- że dyspozycja art. 43 ust. 2 pkt 4 oraz art. 45 ust. 2 ustawy nakazuje natychmiastowe działanie i nie pozwala na odroczenie decyzji o zwolnieniu ze służby do czasu rozstrzygnięcia wniosku w przedmiocie ułaskawienia;

2) art. 78 Konstytucji R.P. oraz art. 15 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wskutek wydania nowej decyzji w oparciu o nowe podstawy prawne przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w Ł., będącego organem drugiej instancji, co miało pozbawić skarżącego prawa i możliwości wniesienia odwołania od nowej decyzji opartej na nowych podstawach prawnych i faktycznych;

3) art. 106 k.k. poprzez jego obrazę polegającą na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, wynikającym z pominięcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. jako nieistotnego. wniosku skarżącego o zastosowanie wobec niego prawa łaski;

II. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wydanie własnej nowej decyzji przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w Ł., podczas gdy – zdaniem skarżącego – organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości wobec przyznania, iż zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie zbadano wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności oraz błędnie zastosowano podstawę prawną,

2) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli,

3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu,

4) art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów i oparcia się tylko na argumentacji podanej przez Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Ł.

5) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ uznał za prawidłowy obszar argumentacji wyznaczony przez organ II instancji, zaś nieprawidłowy obszar argumentacji wskazany przez skarżącego.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. do udzielenia informacji, czy pracownik zajmujący się załatwianiem spraw dotyczących wydawania decyzji i odwołań dotyczących skarżącego był nieobecny w pracy 2 października 2020 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na wniesioną skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U poz. 1842) zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wydane 13 kwietnia 2021 r. i doręczone stronom. Z uwagi na sytuację epidemiczną przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległości z powodów technicznych, dlatego Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje oddaleniem skargi.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z [...] r. uchylająca w całości decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z [...] r. w przedmiocie zwolnienia mł. ogn. P.D. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 20 sierpnia 2020 r. i orzekająca jednocześnie o zwolnieniu ww. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 31 października 2020 r.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1123 ze zm., dalej: ustawa). Przy czym z punktu widzenia istoty sprawy zasadnicze znaczenie miały przepisy art. 43 ust. 2 i 3 oraz art. 45 ust. 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy, strażaka zwalnia się ze służby w przypadkach:

1) orzeczenia przez komisję lekarską całkowitej niezdolności do służby;

2) nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej;

3) wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby;

4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne;

5) zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy;

6) utraty obywatelstwa polskiego.

Z kolei ust. 3. ww. przepisu stanowi, że strażaka można zwolnić ze służby w przypadkach:

1) (uchylony);

2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż określone w ust. 2 pkt 4;

3) nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej;

4) likwidacji jednostki albo jej reorganizacji połączonej ze zmniejszeniem obsady etatowej, jeżeli przeniesienie strażaka za jego zgodą do innej jednostki lub na inne stanowisko nie jest możliwe;

4a) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach służbowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy;

5) z innych niż określone w pkt 2-4a ważnych przyczyn, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych;

6) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby;

7) dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na badania, o których mowa w art. 42 ust. 2b, lub niepoddania się im, albo w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na obserwację w podmiocie leczniczym, w przypadku wyrażenia zgody przez strażaka, chyba że skierowanie do komisji lekarskiej nastąpiło na wniosek strażaka.

Jednocześnie, w myśl art. 45 ust. 2 ustawy, zwolnienie strażaka ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 pkt 2 nie może nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że strażak wystąpił z pisemnym wnioskiem o wcześniejsze zwolnienie.

Zważywszy na to, że przedmiotem sprawy było zwolnienie skarżącego ze służby w PSP, rolą orzekających w tej kwestii organów było ustalenie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, właściwej przesłanki zwolnienia. W ocenie organu I instancji przesłankę taką stanowił przypadek określony w art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy, tj. skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż określone w ust. 2 pkt 4, czyli inne niż przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Wniosek ten organ I instancji oparł na zawiadomieniu Sądu Rejonowego w P. z 24 kwietnia 2020 r. informującym Komendanta Komendy Miejskiej PSP w Ł. o prawomocnym skazaniu skarżącego za czyn z art.: 216 § 1 k.k., 217 § 1 k.k., 190 § 1 k.k. i inne, w sprawie o sygnaturze [...]. W ocenie organu I instancji, w związku z powyższym, w sprawie skarżącego zaszły warunki określone w art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy, a waga i charakter przestępstw, uzasadniały wniosek, że dalsze pozostawanie strażaka w służbie jest niemożliwe, co pozwalało wydać decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem 20 sierpnia 2020 r., w myśl art. 45 ust. 2 ustawy.

W toku kontroli instancyjnej organ II instancji stanął na odmiennym stanowisku aniżeli organ niższego stopnia, uznając, iż w sprawie ziściła się przesłanka obligatoryjnego zwolnienia strażaka ze służby, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy, bowiem skarżący wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...] został skazany m.in. za popełnienie przestępstw z art. 190 § 1 k.k. oraz art. 191 k.k., z których oba są przestępstwami umyślnymi, przy czym przestępstwo określone art. 191 § 1 k.k. jest ścigane z urzędu.

Powyższe stało się przedmiotem sporu, ponieważ pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi II instancji, iż przyjmując inną podstawę prawną rozstrzygnięcia, nadto opierając się na szerszym materiale dowodowym niż zgromadzony w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, naruszona została zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż skarżący nie miał możliwości wniesienia odwołania od nowej decyzji opartej na nowych podstawach prawnych i faktycznych.

Sąd w składzie orzekającym nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącego. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Istotą tej zasady jest w praktyce spoczywający na organach obu instancji prawny obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, a zatem w odniesieniu do organu II instancji jego aktywność nie może ograniczać się wyłącznie do prostej kontroli podniesionych w odwołaniu zarzutów, lecz powinna prowadzić do zbadania sprawy w jej całokształcie. Zasadniczo organ wyższego stopnia działa w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jednak nie wyłącza to możliwości jego uzupełnienia. Wyrazem tego jest zresztą przewidziana w art. 136 § 1 k.p.a. możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, jeśli organ odwoławczy stwierdzi, że zachodzi potrzeba uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Ustawodawca nie precyzuje w tym przepisie granic takiego postępowania, jednak pośrednio wyznacza je przede wszystkim treść art. 138 § 2 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że uzupełniające postępowanie dowodowe, jakie może przeprowadzić organ odwoławczy, nie powinno przybierać takiej skali, że w istocie prowadziłoby do zgromadzenia większości istotnego dla sprawy materiału. Jednocześnie wskazać trzeba, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego należy wyprowadzać ogólny nakaz dla organu odwoławczego merytorycznego rozpoznawania sprawy, natomiast rozstrzygnięcie kasacyjne powinno stanowić wyjątek zastrzeżony dla przypadków, kiedy organ I instancji de facto uchylił się od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości bądź znacznej części.

W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanym przypadku. Wypada bowiem zauważyć, że w toku kontroli instancyjnej [...] Komendant Wojewódzki PSP, pismem z 28 sierpnia 2020 r. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w P. o nadesłanie odpisu prawomocnego wyroku skazującego dotyczącego skarżącego o sygn. [...] oraz pismem z tej samej daty zwrócił się z wnioskiem do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. o udzielenie informacji, czy wyrok nakazowy tego Sądu z [...] r. sygn. akt [...] jest prawomocny i od kiedy. Podkreślenia wymaga, że wiedza o tych orzeczeniach wynikała wprost z materiału zgormadzonego w toku postępowania przed organem I instancji, a zatem potrzeba jej uszczegółowienia oraz usystematyzowania w kontekście rzetelnej i efektywnej kontroli instancyjnej nie może stanowić podstawy do skutecznego zarzucenia organowi odwoławczemu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż swoim postępowaniem organ ten ową zasadę zrealizował w najpełniejszym kształcie. Co więcej, biorąc pod uwagę, że wnioski organu dotyczyły prawomocności, a przede wszystkim treści wyroków zapadłych w stosunku do skarżącego, trudno obronić argumentację skargi, iż mamy do czynienia z nowymi podstawami faktycznymi, o których skarżący nie wiedział, czy nie zdawał sobie sprawy z ich istnienia. Nie są to bowiem dla skarżącego fakty nowe, które wypłynęły dopiero w toku postępowania przed organem odwoławczym, a tylko w takim przypadku zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania byłby usprawiedliwiony.

W związku z powyższym Sąd nie podzielił także zarzutu skargi, iż zmiana podstawy prawnej stanowiącej przesłankę zwolnienia skarżącego ze służby w PSP także stanowiła o naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania. Skoro bowiem poczynione w toku uzupełniającego postępowania dowodowego ustalenia wykazały, że już w dniu podejmowania decyzji przez organ I instancji istniały okoliczności świadczące o prawomocnym skazaniu strażaka za przestępstwo, o jakim mowa w art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy, będące przesłanką obligatoryjnego zwolnienia ze służby, a organ ten wyłącznie z uwagi na niepełną wiedzę wynikającą z niedokładnego ustalenia treści prawomocnego wyroku przyjął błędnie, że zachodziła przesłanka zwolnienia fakultatywnego wymieniona w art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy, to zasadnie organ odwoławczy dokonał zmiany przesłanki rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby, uchylając wcześniej w całości decyzję pierwszoinstancyjną. Wydając zatem rozstrzygnięcie reformacyjne, organ odwoławczy nie podjął, jak twierdzi pełnomocnik skarżącego, nowej decyzji opartej o nowe podstawy prawne i faktyczne, lecz wydał decyzję reformacyjną, a więc rozstrzygającą sprawę w sposób merytoryczny, której treść stanowiła wypadkową dokonanej rzetelnie i wyczerpująco kontroli instancyjnej oraz uzupełniającego postępowania dowodowego.

Nie jest prawdą, jak twierdzi w skardze pełnomocnik skarżącego, że organ odwoławczy uznał w swojej decyzji, iż wszystkie czyny, za które strażak został prawomocnie skazany są czynami ściganymi z oskarżenia publicznego. Analiza zaskarżonej decyzji jednoznacznie dowodzi, że jakkolwiek organ wymienił wszystkie przestępstwa, o których popełnienie obwiniono skarżącego, a następnie scharakteryzował je, odwołując się do ustaleń nauki prawa karnego, to tylko w odniesieniu do skazania za przestępstwa z art. 190 § 1 i 191 § 1 k.k. organ wskazał, że są one ścigane z urzędu oraz są przestępstwami umyślnymi, a dodatkowo przestępstwo określone art. 191 § 1 k.k. ścigane jest z urzędu. Sąd w pełni te ustalenia akceptuje, gdyż są one prawidłowe i zgodne zarówno z przepisami prawa, jak również wpisują się w powszechnie aprobowany dorobek doktryny prawa karnego. Dziwi zatem próba dezawuowania powyższego przez pełnomocnika skarżącego, który jest profesjonalistą i wiedza w powyższym zakresie musi być mu znana. Skoro więc analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazywała, że w sprawie wystąpiła przesłanka obligatoryjnego zwolnienia strażaka ze służby, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 4, co jednocześnie świadczyło o błędnym przyjęciu przez organ I instancji, że zachodziła przesłanka zwolnienia fakultatywnego wymieniona w art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy, to zasadnie organ odwoławczy uchylił w całości rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, orzekając w to miejsce merytorycznie i nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi niższego stopnia. Powyższe działanie należy oceniać pozytywnie nie tylko z punktu widzenia ekonomiki postępowania i realizacji zasady ogólnej szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), ale przede wszystkim faktu, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, rzutującym na treść rozstrzygnięcia. Podkreślić bowiem trzeba raz jeszcze, że okolicznością bezsporną było, iż już w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji w obrocie prawnym funkcjonował prawomocny wyrok skazujący strażaka za przestępstwa, które uprawniały organ do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, natomiast dogłębna ocena treści tego wyroku ujawniła jedynie, że w istocie na organie spoczywała nie tylko możliwość, ale wręcz obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia o takim zwolnieniu. Z tej perspektywy niecelowe byłoby więc zwracanie sprawy organowi pierwszej instancji wyłącznie po to, aby ten wydał orzeczenie, które w tak jednoznacznych warunkach faktycznych mógł podjąć w ramach kontroli instancyjnej organ odwoławczy.

Chybione są nadto zarzuty skargi, że jakikolwiek wpływ na zastosowanie przepisów o zwolnieniu ze służby powinien mieć fakt złożenia przez skarżącego wniosku o ułaskawienie, w szczególności, że do czasu rozstrzygnięcia tego wniosku organy mogły odroczyć podjęcie rozstrzygnięcia o zwolnieniu. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że jakkolwiek kwestie prawnokarne i administracyjnokarne są w niniejszej sprawie ze sobą powiązane, to jednak okoliczność złożenia wniosku o ułaskawienie i nawet pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie nie miałoby wpływu na losy niniejszej sprawy. Ustawodawca bowiem w art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy formułuje wyraźny nakaz poprzez sformułowanie "strażaka zwalnia się ze służby (...)" w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Organ ma zatem prawny obowiązek podjęcia niezwłocznych czynności związanych z uruchomieniem postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby i wydania w tym zakresie właściwej decyzji, badając jedynie, czy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne orzeczenie skazujące za rodzaj przestępstwa wymieniony w powołanym wcześniej przepisie. Z tego względu kwestia ułaskawienia jest istotna dla skarżącego z punktu widzenia odpowiedzialności w sferze prawnokarnej, natomiast nie stanowi to ani zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniającego zawieszenie postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby, ani też nie stanowi przyczyny ze względu, na którą organ byłby zobowiązany odstąpić od wydania decyzji o zwolnieniu.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, jako niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy, jak również art. 78 Konstytucji w zw. z art. 15 k.p.a. Ponadto, badając sprawę w jej całokształcie, Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 45 ust. 2 ustawy, gdyż termin zwolnienia strażaka ze służby organ odwoławczy ustalił w zgodzie z regułami wyznaczonymi tym przepisem, co zresztą w świetle treści skargi nie było kwestią sporną.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i zebrany z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., następnie prawidłowo rozpatrzony i oceniony, zgodnie z art. 77 i 80 k.p.a.

Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej jakoby w sprawie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że w toku postępowania skarżący był informowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i mógł się wobec jego treści wypowiedzieć, lecz z tego prawa nie korzystał – także w toku postępowania przed organem odwoławczym (stosowne zawiadomienie w tej kwestii z 10 września 2020 r. doręczone stronie 25 września 2020 r.). Z kolei pełnomocnik skarżącego zapoznał się z dokumentacją sprawy w dniu 6 października 2020 r., tj. już po upływie wyznaczonego przez organ terminu do wypowiedzenia się i de facto w dniu wydania zaskarżonej decyzji, co jednak samo w sobie nie może stanowić o tym, że skarżący nie miał możliwości zrealizowania swoich uprawnień procesowych. Co więcej, stawiany w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie został w żaden sposób uzasadniony, poprzez wskazanie, jakich czynności strona nie mogła dokonać na skutek aktywności lub zaniechań organu i że miało to wpływ na sposób rozstrzygnięcie sprawy. Nie każde bowiem naruszenie zasady wyrażonej

w ww. przepisie jest tego rodzaju, iż uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej. W tej sytuacji należało więc uznać wspomniany zarzut za gołosłowny i bezpodstawny.

Końcowo stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a jej uzasadnienie rzeczowo i wyczerpująco ilustruje stojącą za nią motywacją prawną i faktyczną, pozostając w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zasadnie wydał w sprawie decyzję reformatoryjną.

Wobec uznania przez Sąd zarzutów skargi na nieuzasadnione, a nadto stwierdzenia, że w sprawie nie wystąpiły niewymienione w skardze innego rodzaju naruszenia prawa materialnego i procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., wniesiona w niniejszej sprawie skarga podlegała oddaleniu.

IS