Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 252/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 226 ust. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 149 poz 887
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji: - Starosty Z. z dnia [...] roku nr [...]; - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku nr [...]; - Starosty Z. z dnia [...] roku nr [...]; - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w Ż. orzekł o umieszczeniu małoletniej W.K. w rodzinie zastępczej.

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. z upoważnienia Starosty [...] zwolniono całkowicie K.K. z ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej na okres od dnia [...] do dnia [...].

Zawiadomieniem z dnia [...] K.K. została poinformowana o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia z dniem [...] decyzji z dnia [...] nr [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. z upoważnienia Starosty [...] uchylono z dniem [...] decyzję nr [...] z dnia [...], ustalono K.K. opłatę za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie.

W wyniku odwołania złożonego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] działając m.in. na podstawie art. 138 § 2 k. p a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. z upoważnienia Starosty [...] uchylono z dniem [...] decyzję nr [...] z dnia [...], ustalono K.K. opłatę za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie.

W wyniku odwołania złożonego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] działając m.in. na podstawie art. 138 § 2 k. p a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. z upoważnienia Starosty [...] uchylono z dniem [...] decyzję nr [...] z dnia [...], odstąpiono od ustalenia opłaty za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej na okres od dnia [...] do dnia [...], ustalono opłatę za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie.

W wyniku odwołania złożonego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 k. p a. oraz art. 193 i 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. z upoważnienia Starosty [...] uchylono z dniem [...] decyzję nr [...] z dnia [...], odstąpiono od ustalenia opłaty za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej na okres od dnia [...] do dnia [...], ustalono opłatę za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Jednocześnie umorzona została w części opłata za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie.

Wskazana wyżej decyzja wydana została na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 194 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r. nr 149, poz. 887 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 pkt 5 Załącznika do Uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. [...] z dnia [...], zwanej dalej uchwałą).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności wskazał, że w dniu [...] wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej.

Organ zbadał sytuację osobistą i majątkową K.K., co miało na celu rozważenie możliwości odstąpienia, umorzenia w całości lub części opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy ustalono, że K.K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu rodzinnym, w którym ma do dyspozycji pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Stwierdzono także, że K.K. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z uwagi na [...]. Jest po operacji [...], wymaga [...]. Zdaniem organu sytuacja dochodowa K.K. jest stabilna i dobra, gdyż w miesiącach [...] i [...] uzyskała dochód w wysokości [...] zł, a w miesiącach [...], [...] odpowiednio w wysokości [...] zł i [...] zł.

Następnie organ I instancji zbadał czy istnieją podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty. Zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić w następujących sytuacjach:

1) dochód osoby zobowiązanej jest równy lub nie przekracza 150 % kryterium dochodowego,

2) osoba zobowiązana jest osobą bezdomną,

3) osoba zobowiązana przebywa w areszcie śledczym lub zakładzie karnym i nie posiada żadnego dochodu,

4) osoba zobowiązana jest całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolniona,

5) osobą zobowiązaną jest niepełnoletni rodzic dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej,

6) nie można ustalić miejsca zamieszkania lub faktycznego pobytu osoby zobowiązanej.

Dochód K.K. w miesiącach [...] i [...] nie przekroczył 150 % kryterium dochodowego, dlatego odstąpiono od naliczenia opłaty za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] do dnia [...].

Organ rozważył również możliwość umorzenia należności z tytułu opłaty w całości. Zgodnie z § 5 ust. 1 uchwały umorzenie w całości należności z tytułu opłaty wraz z odsetkami może nastąpić w następujących sytuacjach:

1) dochód osoby zobowiązanej nie przekracza 150 % kryterium dochodowego,

2) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia egzekucji tej należności, postępowanie egzekucyjne stanie się nieskuteczne lub egzekucja zostanie umorzona,

3) pobyt w pieczy w pieczy zastępczej został zakończony w wyniku odzyskania przez osoby zobowiązane możliwości zapewnienia dziecku opieki i wychowania, a utrzymanie zobowiązania mogłoby doprowadzić do ponownej utraty tej możliwości i ponownego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej,

4) osoba zobowiązana zmarła,

5) nie można ustalić miejsca zamieszkania lub faktycznego pobytu osoby zobowiązanej.

Także na tej podstawie organ nie znalazł przesłanek do umorzenia całkowitego.

Z kolei zgodnie z § 6 ust. 1 uchwały umorzenie w części należności z tytułu opłat wraz z odsetkami może nastąpić jeżeli wystąpi przynajmniej jedna z poniższych przesłanek:

1) dochód osób zobowiązanych nie przekracza 200 % kryterium dochodowego,

2) osoby zobowiązane realizują ustalenia zawartego kontraktu socjalnego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej lub planu pracy z rodziną, o którym mowa w ustawie,

3) osoby zobowiązane wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką,

4) osoby zobowiązane ponoszą odpłatność za pobyt członka rodziny w innej placówce np. domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia itd.

5) występują inne uzasadnione okoliczności, w szczególności: długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, bezrobocie, śmierć członka rodziny osiągającego dochody, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub inne sytuacje kryzysowe.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie organ uznał, że istnieją podstawy do zastosowania częściowego umorzenia opłaty w oparciu o powołany § 6 ust. 1 pkt 1 i 5 uchwały, tj. dochód osób zobowiązanych nie przekracza 200 % kryterium dochodowego oraz występują inne okoliczności.

Organ i instancji stwierdził, że mając na względzie przesłanki określone w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego nakazującego załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zdecydował o odstąpieniu od naliczenia opłaty za pobyt dziecka rodzinie zastępczej na okres od dnia [...] do dnia [...] oraz umorzeniu w części opłaty w wysokości [...] zł miesięcznie za okres od dnia [...] do dnia [...]. Pozostała do zapłaty opłata w wysokości [...] zł miesięcznie nie powinna, zdaniem organu, stanowić dla K.K. nadmiernego obciążenia. W ocenie organu K.K. ma nie tylko prawny, ale i moralny obowiązek łożyć na utrzymanie i wychowanie swojej córki. Organ zauważył również, że w przypadku gdy z rodzica zdejmuje się obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, koszty pobytu dziecka w pieczy zastępczej obciążają powiat, a zatem pośrednio mieszkańców tego powiatu.

Od powyższego rozstrzygnięcia K.K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wyrażając swoje niezadowolenie z wydanej decyzji.

Odwołująca podkreśliła, że organ rozważając możliwość umorzenia należności na podstawie § 5 ust. 1 uchwały nie wziął pod uwagę pkt 2 stanowiącego, że umorzenie należności może nastąpić gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia egzekucji tej należności, postępowanie egzekucyjne stanie się nieskuteczne lub egzekucja zostanie umorzona. K.K. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż opłata [...] zł nie stanowi dla niej nadmiernego obciążenia. Jak oświadczyła odwołująca po odliczeniu wszystkich niezbędnych wydatków miesięcznie pozostaje jej do dyspozycji kwota [...] zł. Odwołująca wskazała również na swój zły stan zdrowia psychicznego.

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 k. p a. oraz art. 193 i 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, zpo. 887 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uzasadniając swoją decyzję powołało art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, na mocy którego za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81- w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka lub średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym- w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Natomiast zgodnie z art. 193 ust. 3 w przypadku braku możliwości uzyskania od rodziców całości lub części opłaty, opłatę o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, ponoszą osoby dysponujące dochodem dziecka w wysokości nie wyższej niż 50 % kwoty tego dochodu. Jednakże w przepisie art. 194 ust. 2 cytowanej ustawy ustawodawca stanowi, że Rada Powiatu określa w drodze uchwały szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Ponadto Starosta na wniosek lub z urzędu uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2 może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Zdaniem organu odwoławczego użyte w przepisie słowo "może" oznacza rozstrzygnięcie kwestii ulgi w formie umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty odbywa się na zasadzie uznania administracyjnego. W związku z powyższym organ I instancji powinien zbadać sprawę K.K. zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 7 k.p.a. oraz skrupulatnie przekazać motywy rozstrzygnięcia.

Kolegium stwierdziło jednocześnie, że ze względu na pozostawioną organowi administracyjnemu swobodę wyboru rozstrzygnięcia uzasadniając swoją decyzję organ powinien wskazać na konkretne, zindywidualizowane przesłanki rozstrzygnięcia, nie poprzestając na przesłankach ogólnych.

Następnie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zacytował w motywach podjętego rozstrzygnięcia uchwałę nr [...] Rady Powiatu w Ż. z dnia [...] , w której ustalono szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty lub odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz uchylono dotychczas obowiązujące w tym zakresie uchwały nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...]. Rada Gminy wskazała w § 3 uchwały wskazała, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. [...] z dnia [...]). Zatem dopiero od dnia wejścia w życie tej uchwały tj. od dnia [...] powinny zacząć obowiązywać jej postanowienia na przyszłość, a nie jak błędnie orzekł organ I instancji od dnia [...].

Organ II instancji nadmienił ponadto, że Wojewoda [...] jako organ nadzoru nie skorzystał w niniejszej sprawie z uprawnienia do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego w terminie wskazanym w art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji podlega uchyleniu ponieważ z dniem [...] zmieniły się kryteria dochodowe- obowiązuje Rozporządzenie Rady ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustalających nowe kryteria dochodowe. Zatem organ I instancji powinien uwzględnić obowiązującą kwotę kryterium dochodowego dla zastosowania przepisów uchwały.

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji może rozważyć ponownie możliwość zastosowania ulgi dotyczącej rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności, zwłaszcza że z uzasadnienia odwołania wynika, że strona nie jest w stanie ponieść tak wysokiej odpłatności.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Prokurator Rejonowy w Ż. zarzucając jej obrazę prawa procesowego przez organ II instancji, tj. art. 138 § 2 k.p.a. i art. 136 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. wydanej w dniu [...] bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji kasacyjnej, pomimo dysponowania pełnym materiałem dowodowym, pozwalającym na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i wystarczającym do podjęcia decyzji reformatoryjnej, przy uwzględnieniu przepisów zmienionych Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Prokurator wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania".

Uzasadniając skargę Prokurator Rejonowy w Ż. w pierwszej kolejności powołał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie zaakcentował, że wydając decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie wskazało na żadne uchybienia w ustalonym stanie faktycznym sprawy i nie sprecyzowało jakie konkretnie czynności wyjaśniające ma podjąć organ I instancji w celu uzupełnienia materiału dowodowego oraz że czynności takie powinny zostać przeprowadzone z urzędu w ramach postępowania odwoławczego. Zdaniem strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze oprócz wskazania na istotną zmianę przepisów, która nastąpiła już po wydaniu decyzji organu I instancji, a przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie z odwołania K.K., nie zakwestionowało ustaleń poczynionych przez PCPR oraz nie wykazało by dotychczasowe ustalenia były niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

Jednocześnie Prokurator Rejonowy w Ż. podniósł, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego postępowania wyjaśniającego. Ponadto powołując się na art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. strona skarżąca stwierdziła, ze niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza kardynalne zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie.

Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie podkreślenia wymaga zastosowanie przepisu art. 218 pkt 16 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej, który uchylił z dniem 1 stycznia 2012 r. przepisy art. 70- 87 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) regulujące instytucję rodziny zastępczej. Kwestie odpłatności za pobyt dziecka reguluje art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Dodatkowo organ podkreślił, że nie mógł wydać decyzji w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem zalecenia w zakresie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy dotyczyły przede wszystkim naruszenia obowiązywania dopiero od dnia wejścia wyżej wymienionej uchwały w życie, tj. od [...], której postanowienia powinny zacząć obowiązywać na przyszłość, a nie jak błędnie orzekł organ I instancji od [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas- w zależności od rodzaju naruszenia- uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle przeprowadzonej, w oparciu o wyżej powołane przepisy prawa, kontroli sądowoadministracyjnej należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.

Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Zatem cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.

Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Po pierwsze należy wskazać, iż z mocy art. 226. ust. 4 ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r. nr 149, poz. 887 ze zm.), która weszła w życie w dniu 01 stycznia 2012 r., wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje w sprawie:

1) pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej,

2) opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w rodzinie zastępczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców,

3) opłaty za pobyt w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców

- zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Stąd też skoro wyżej wymienione decyzje wygasły z mocy samego prawa, to po dacie 31 marca 2012 r. brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do procedowania w przedmiocie ich zmiany, czy też uchylenia.

Skoro tak, to zarówno decyzja organu I instancji z dnia [...] uchylająca decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ż. z upoważnienia Starosty [...] zwalniającą całkowicie K.K. z ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej na okres od dnia [...] do dnia [...], jak i zaskarżona tu decyzja uchylająca decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego merytorycznego rozpoznania oraz pozostałe decyzje wydane w przedmiotowej sprawie po dacie 31 marca 2102 r., rażąco naruszają prawo.

Prowadzone bowiem przez organy postępowanie administracyjne dotyczyło decyzji która wygasła z mocy samego prawa, a zatem brak było przedmiotu w niniejszym postępowaniu. Nadto w wspomnianych decyzjach organ I instancji ustalał opłatę która winna ponosić skarżąca od daty [...], a zatem daty w której obowiązywała jeszcze (wygasła w dniu 31 marca 2012 r.) decyzja z dnia [...], która zwalniała skarżącą z obowiązku ponoszenia tej opłaty.

Po myśli art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przeto też okoliczność, iż organy procedowały w stosunku do decyzji, która wygasła z mocy prawa stanowi - zdaniem Sądu – rażące naruszenie prawa – art. 105 § 1 k.p.a..

Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę wydając swoją decyzję z dnia [...] nie spostrzegł, że nastąpiła zmiana stanu prawnego oraz następnie dwukrotnie w ogóle nie zauważył wymienionych wyżej rażących wad prawnych decyzji organu I instancji, czego konsekwencją jest to, że również decyzje tego organu wydane po dacie 31 marca 2012 r. rażąco naruszają przepisy prawa procesowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z zw. z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzających ją rozstrzygnięć wydanych po dacie 31 marca 2012 r.. Orzeczenie o wykonalności decyzji oparto o przepis art. 152 cyt. ustawy.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów Sądu.