Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2201/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 2, 156 par. 1, art. 157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2013r. nr [...]

W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [..] marca 2013r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w L. z dnia [...] lipca 1976r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...], [...], [...], [...] o pow. [...] ha, położonych w N., wchodzących w skład gospodarstwa rolnego S. M.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina L. podnosząc, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w L. z dnia [...] lipca 1976r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, a ponadto zdaniem strony skarżącej brak dokumentów sprzed 37 lat nie powinien być traktowany jako równoznaczny z brakiem odpowiedniego wniosku, jak również organ I instancji nie ustalił czy wnioskodawcy otrzymali należność za przejęte grunty, zaś zeznania J. W. nie mogą być rozstrzygające, albowiem osoba ta nie była bezpośrednim świadkiem zdarzeń.

Minister rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że podstawę wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w L. z dnia [...] maja 1974r. stanowiły art. 28 oraz art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

Dyspozycja zawarta w ust. 1 art. 28 wskazywała, że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania renty na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek przejęte odpłatnie przez Państwo. Postępowanie w sprawie przejęcia wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nieruchomości na własność Państwa było zatem postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego rolnika. Bez takiego wniosku postępowanie w przedmiocie przejęcia nieruchomości nie mogło się toczyć się, a przejęcie gospodarstwa dojść do skutku i przepisy ww ustawy nie przewidywały w tej mierze żadnych wyjątków.

Minister ustalił, że właścicielem nieruchomości objętych kwestionowaną decyzją była S. M., która na dzień [...] lipca 1976r. miała ukończone 53 lata i nie spełniała warunku do uzyskania renty. W dokumentach archiwalnych brak jest również potwierdzenia, że S. M. w dacie wydania kwestionowanej decyzji zaliczona była do jednej z grup inwalidzkich. Ponadto Minister stwierdził, że w aktach sprawy brak jest wniosku właścicielki przedmiotowego gospodarstwa o przejęcie tego gospodarstwa na własność Państwa, a Naczelnik Miasta i Gminy w L. nie wspomina o wniosku właściciela w swojej decyzji. Minister dodał, ze wniosek taki nie musiał zostać złożony w formie pisemnej- jednak w przypadku wniesienia wniosku ustnie do protokołu okoliczność ta winna znaleźć odzwierciedlenie w treści wydawanej decyzji, tymczasem na podstawie akt sprawy nie sposób wysnuć domniemania, że przedmiotowy wniosek mógł zostać przez byłą właścicielkę nieruchomości skutecznie wniesiony jak również, że wskutek upływu czasu mógł on zaginąć albo ulec zniszczeniu. Organ nadzoru zaznaczył, że Archiwum Państwowe w K. poinformowało, że nie przechowuje w swoim zasobie aktowym akt Urzędu Miasta i Gminy w L. Minister podniósł ponadto, ze J. W. - następca prawny byłej właścicielki przejętych na własność Państwa nieruchomości uprzedzona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, wynikającej z art. 233 kk oświadczyła, że jej matka S. M. nie składała wniosku o wykupienie nieruchomości na własność Państwa. Organ nadzoru podkreślił, że J. W. w dacie przejęcia gospodarstwa była osobą pełnoletnią, mieszkała z matką S. M., zatem jako domownik oraz dorosła krewna I stopnia byłej właścicielki mogła dysponować wiedza o tym czy został złożony ww wniosek, co też potwierdziła swoim zeznaniem. Zdaniem Ministra zeznania J. W. należy rozpatrywać nie tyle, jako rozstrzygające czy S.M. złożyła wniosek o przejęcie gospodarstwa stanowiącego jej własność, ale zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 oraz art. 77 k.p.a., w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

Minister wskazał, ze skoro wszczęcie postępowania w trybie art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974r. uzależnione było od złożenia przez zainteresowanego rolnika wniosku, to ustalenie, że w konkretnej sprawie taki wniosek nie został złożony musi skutkować uznaniem, ze decyzja o przejęciu została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu nadzoru zebrany w sprawie niniejszej materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Naczelnik Miasta i Gminy w L. w sposób rażący naruszył prawo, nie spełniając zasadniczej przesłanki, o której mowa w art. 28 omawianej ustawy, stanowiącym podstawę prawną przejęcia - decyzja została wydana bez wniosku byłej właścicielki. Minister zaznaczył jednocześnie, ze kwestia ewentualnego pobrania przyznanej należności stanowiła kwestię następczą, która obecnie nie może mieć wpływu na uznanie, że kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Również z faktu nie złożenia przez S. M. odwołania od kwestionowanej decyzji, czy też nie podjęcia próby wzruszenia jej w trybie nadzwyczajnym, nie można zdaniem Ministra wywodzić, że złożyła ona wniosek o przejęcie gospodarstwa.

Ponadto w ocenie organu nadzoru kwestionowana decyzja z [...] lipca 1976r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, bowiem dla ich oceny znaczenie mają późniejsze zdarzenia prawne, na mocy których ustanowiono prawo do przedmiotowej nieruchomości, które nie wynikało z ww decyzji, nie było również wynikiem jej wydania, ani też wynikiem jej wykonania. Prawo to powstało w oderwaniu od zakresu i skutków omawianej decyzji, ponieważ jak ustalił Minister

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. przekazał na własność Gminy L. kompleks działek nr [...] w skład którego weszła działka nr [...] oraz kompleks działek [...], w skład którego weszła działka [...]. Pozostałe działki nr [...] oraz nr [...] z mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993r. zostały włączone do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina L. zarzucając jej obrazę art. 156 par. 1 pkt 2 i par. 2 k.p.a. oraz art. 157 par. 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono , że sprawę niniejszą jako organ I instancji winien rozpatrywać Wojewoda [...] a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto w ocenie skarżącej strony kwestionowana w trybie nadzwyczajnym decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie stanowi już własności Skarbu Państwa a Gminy L. Dodatkowo skarżący podniósł, że od przejęcia nieruchomości upłynęło 37 lat, a więc okres uprawniający do stwierdzenia nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia. Niezależnie od powyższego zarzucono organowi, że nie ustalił czy wnioskodawcy otrzymali należność za przejęte grunty. Ponadto w ocenie skarżącego w sprawie niniejszej postępowanie wykazało co najwyżej, że nie udało się odnaleźć wniosku o przejęcie, brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że takiego wniosku nigdy nie było. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 127) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd z urzędu obowiązany jest zbadać, czy skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez stronę (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zostało powiązane w tym przepisie z posiadaniem interesu prawnego. Stanowi on m.in., iż "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny". Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność, bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego - por. wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r" II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej - por. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83. Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" - B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424. Innymi słowy rzecz ujmując, podmiot nie mający interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi.

Skład orzekający podziela pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 22 września 2004 r., OSK 519/04, że pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, niekiedy może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu. Oznacza to, że status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może wynikać li tylko z faktycznego traktowania podmiotu nie mającego legitymacji procesowej jako strony.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca Gmina L. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013r. do sądu administracyjnego w całości w sytuacji, gdy niewątpliwie legitymację do wniesienia skargi posiadała zgodnie z wyżej przedstawionym stanowiskiem wyłącznie do zaskarżenia jej w części tj. w odniesieniu do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w L. z dnia [...] lipca 1976r. w części dotyczącej działek nr [...] i [...]. Jak wynika bowiem z ustaleń organu nadzoru tylko te działki stanowią własność skarżącej Gminy, a pozostałe znajdują się Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nie posiada ona więc interesu prawnego w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. w zaskarżeniu decyzji w części dotyczącej działek, co do których nie posiada żadnego tytułu prawnego. Z tych też względów skarga w tej części podlegała oddaleniu.

W dalszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącej Gminy dotyczącej naruszenia przepisów o właściwości i Sąd w tej kwestii podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że w rozpoznawanej sprawie to właśnie Minister jest organem właściwym jako organ I instancji a nie Wojewoda [...]. Wskazać należy, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest w myśl art. 157 § 1 K.p.a. organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Organy wyższego stopnia określa art. 17 K.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się stanowisko, iż właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego CH Beck, Warszawa 1996 str. 732 oraz wyrok SN z dnia 3 września 1998 r. III RN 83/98 OSNAPiUS 1999 nr 9, poz. 293).

W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] lipca 1976r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne przez Naczelnika Miasta i Gminy w L..

Zgodnie z treścią art. 31 wskazanej wyżej ustawy, przejęcie nieruchomości następowało na podstawie decyzji naczelnika gminy jako organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Powyższa ustawa została uchylona przez ustawę z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), która to w zakresie wydawania przedmiotowych decyzji w art. 52 ust. 2 także przewidywała właściwość naczelnika gminy. Ustawa z dnia 27 października 1977 r. utraciła moc z dniem 1 stycznia 1983 r., to jest z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). W myśl art. 59 ust. 3 nowej ustawy przekazywanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te jednak przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zaś ich kompetencje przejęły organy gmin i organy administracji rządowej.

Stosownie do postanowień art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), która to ustawa weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r., sprawy dotyczące wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przeszły do właściwości administracji rządowej. Następnie art. 5 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, został uchylony przez art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126). Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin straciła moc na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Stosownie do treści art. 58 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) - przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych w myśl art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2002 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592).

Ustawodawca dokonując w 1998 r. reformy administracji w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) nie wskazał organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r.

Dla tak przedstawionego stanu prawnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (por. m. in. post. NSA z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt I OW 55/06 i z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt I OW 36/06). Skoro bowiem od 1992 r. sprawy związane z przejęciem gospodarstw rolnych przez Państwo przeszły do właściwości Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie: Agencji Nieruchomości Rolnych), to organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi, czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.(por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2013r. sygn. akt I OSK 2233/11).

Przechodząc do meritum sprawy niniejszej należy podnieść, że postępowanie toczące się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Zadaniem organu prowadzącego takie postępowanie jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja obciążona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Należy mieć jednak przy tym na uwadze, że orzeczenia, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, iż w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest treść przepisu art. 16 kpa ustanawiającego zasadę trwałości decyzji.

Również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 470/08 uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić wtedy, gdy zaistnieją przesłanki wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. Ocena istnienia tych przesłanek nie może opierać się na domniemaniach - ani na domniemaniu prawidłowości, ani na domniemaniu wadliwości decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności niezbędne jest jednoznaczne ustalenie, czy doszło do naruszenia prawa i dokonania oceny charakteru tego naruszenia w kontekście przesłanek nieważności decyzji. Jest to bowiem postępowanie nadzwyczajne, które służy jedynie wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że niezbędne jest dokonanie stosownych ustaleń, czy doszło do naruszeń prawa, a następnie do oceny, czy naruszenie to ma charakter rażący. Bez ustalenia, opartego na stosownych dowodach, czy w ogóle doszło do naruszenia prawa, nie można dokonywać oceny charakteru tych naruszeń. Wskazać bowiem należy, iż naruszenie jakiegokolwiek przepisu, który ma zastosowanie w danej sprawie, nie oznacza samo przez się, że decyzja w sprawie została wydana z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności

Podstawą prawną kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w L. z dnia [...] lipca 1976r. był art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), który stanowił, że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania renty na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek przejęte odpłatnie przez Państwo.

W niniejszej sprawie niewątpliwy jest fakt, że właścicielką przedmiotowego gospodarstwa rolnego była S. M., która nie spełniała warunków do uzyskania renty na podstawie ustawy, gdyż w dniu wydania zaskarżonej decyzji miała 53 lata, a w aktach sprawy brak jest dokumentacji świadczącej, aby zaliczona została do jednej z grup inwalidów.

Z treści decyzji ewidentnie wynika, że organ ją wydający nie powołuje się na wniosek złożony przez S. M., organowi nadzoru nie udało się go również pozyskać mimo podjętych prób, a ponadto jak zeznała J. W. jej matka nigdy takiego wniosku nie składała. Należy podkreślić, że zeznanie to zostało złożone po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i brak jest w ocenie Sądu podstaw do jego podważenia. Tym bardziej, że jak słusznie zauważył organ nadzoru J. W. w dacie wydawania kwestionowanej decyzji była osoba pełnoletnią, zamieszkiwała z matką, a więc jako domownik mogła posiadać taką wiedzę.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2565/10, LEX nr 1219119). Przy czym skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa" (wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10, LEX nr 1145613).

Sąd podziela stanowisko Ministra zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro wszczęcie postępowania w trybie art. 28 ustawy-z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne uzależnione było od złożenia przez zainteresowanego rolnika stosownego wniosku, to prawidłowe ustalenie, że S. M. takiego wniosku nie składała musi skutkować uznaniem, że decyzja o przejęciu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bo bez wniosku byłej właścicielki.

Wystąpienie tej przesłanki uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż jednocześnie organ nie stwierdził wystąpienia negatywnej przesłanki, określonej w art. 156 § 2 kpa, jaką są nieodwracalne skutki prawne wadliwej decyzji. Natomiast skarżąca Gmina utrzymuje, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, co jej zdaniem, powinno skutkować decyzją stwierdzającą wydanie kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa.

Należy podzielić, w tym zakresie, stanowisko organu nadzoru, co czyni niezasadnym zarzut skargi naruszenia art. 156 § 2 kpa.

Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności na uchwałę siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 28.05.1992 r. sygn. akt III AZP 4/92, uchwałę składu siedmiu Sędziów NSA z 16.12.1996 r. sygn. akt OPS 7/96, uchwałę składu pięciu Sędziów NSA z 9.11.1998 r. sygn. akt OPK 4/98, uchwałę siedmiu Sędziów NSA z 20.03.2000 r. sygn. akt OPS 14/99, Sąd w niniejszej sprawie przyjął, że nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa to takie, których organ administracji nie może odwrócić w ramach własnych kompetencji przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego. Przy czym należy odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. Skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję dotyczącą tego samego przedmiotu, którego dotyczyła wcześniejsza decyzja, nie mogą być utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejszą decyzję.

W rozpoznawanej sprawie, po przejęciu na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości rolnej, Wojewoda [...] decyzją z dnia [..] stycznia 2009r. nr

[...] przekazał na własność Gminy L. m.in. działki nr [...] i [...] będące przedmiotem kwestionowanej decyzji.

Dodać należy, że jak słusznie zauważył organ nadzoru kwestia pobrania przyznanej w kwestionowanej decyzji należności pieniężnej stanowiła kwestię następczą, która nie może mieć wpływu na ustalenie, że decyzja z dnia [...] lipca 1976 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Podobnie żadnego wpływu na powyższe ustalenia nie może mieć podnoszona przez skarżącego okoliczność ewentualnego nabycia przez Gminę L. prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Jak zasadnie bowiem stwierdził Minister nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie może zostać stwierdzone wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a skarżący orzeczenia sądu w tym przedmiocie nie przedstawił. W tej sytuacji zarzuty skargi należy uznać za całkowicie chybione.

Reasumując Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.