Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1186/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 2,  art. 7
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 6,7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: Asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w By., odmówił przyznania R. M. jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w złożonym wniosku R. M. zadeklarował [...] ha dla działki ewidencyjnej nr ewid. [...] w S. do jednolitej płatności obszarowej oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2012 r. kontroli na miejscu stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Stwierdzona na podstawie raportu z kontroli na miejscu powierzchnia działki rolnej wynosiła [...] ha, co stanowi [...]% różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną. Powyższe uzasadnia, zdaniem organu, wydanie decyzji odmownej.

W odwołaniu R. M. wskazał, że zadeklarowana we wniosku powierzchnia [...] ha jest zgodna z faktyczną powierzchnią użytkowania. W czasie kontroli na miejscu nieprawidłowo zidentyfikowano przebieg granicy działki ewidencyjnej nr [...] wobec działki sąsiedniej nr [...]oraz działki rolnej w granicach działki [...]. Wyjaśnił, że nieprawidłowa identyfikacja granic upraw w trakcie kontroli na miejscu wynikała z braku wyraźnej fizycznej granicy między jego uprawami, a uprawami sąsiada (działki [...] i [...]), w konsekwencji wcześniejszej likwidacji miedzy w wyniku porozumienia międzysąsiedzkiego, celem ograniczenia samoistnego rozsiewania chwastów. Wobec powyższego doszło do nieprawidłowego zakwalifikowania powierzchni [...] ha do działki rolnej sąsiada, ze względu na brak fizycznej granicy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 3 oraz art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że powierzchnia działki rolnej stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu jest mniejsza o [...] ha od powierzchni działki zgłoszonej we wniosku. Zdaniem organu kontrola wykazała, że działka ewidencyjna nr [...] graniczy z działką ewidencyjną [...], a uprawa na działce [...] nachodzi w granice działki [...]. W dniu wykonania dokumentacji fotograficznej, tj. w dniu [...] sierpnia 2012 r. granice działek były wyraźnie widoczne bowiem uprawa z działki [...] była już zebrana, natomiast na działce sąsiedniej widoczne było zboże. Potwierdza to zdaniem organu, że granica uprawy na działce [...] nie jest tożsama z przebiegiem granicy ewidencyjnej. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną stanowi [...]%, a to w opinii organu, stosownie do art. art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, uzasadniało wydanie decyzji odmownej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy R. M. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z [...] sierpnia 2013r. w całości, zarzucając wydanie jej w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego oraz z naruszeniem przepisów proceduralnych.

Skarżący wyjaśnił, że fakt stwierdzenia w dniu [...].11.2012r. przez pracowników ARiMR przedeklarowania powierzchni zgłoszonej do płatności o [...] ha wynikał z tego, że uprawa zboża przez właściciela działki sąsiedniej (nr [...]) nachodzi jakoby na jego działkę (nr [...]). Wskazał, że w wyniku likwidacji miedzy brak jest wyraźnej granicy między działkami, ale uprawy zboża na jego działce były prowadzone przez niego samego, na jego zlecenie oraz do niego należały, zgodnie z zasada prawa własności superficies solo cedit. Sąsiad nie występował o dopłaty obejmujące uprawy rolnicze. Skarżący poddał również w wątpliwość materiał dowodowy zebrany przez organ. Z danych zawartych na zdjęciu wynika, że było ono wykonane [...] sierpnia 2012 r., a posłużyło do uzasadnienia wniosków z kontroli przeprowadzonej [...] listopada 2012 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jednocześnie wniósł o przesłuchanie go oraz H. D. na okoliczność sposobu upraw rolniczych prowadzonych na działce [...] i [...], w tym faktu prowadzenia przez świadka własnych upraw wyłącznie na działce nr [...] oraz prowadzenia upraw na działce nr [...] przez R. M. i na jego zlecenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu przeprowadzania kontroli na miejscu granice działek rolnych były łatwe do zidentyfikowania, bowiem plony na działce [...] zostały już zebrane, a na działce [...] cały czas pozostawało zboże. Nadto w dniu [...] listopada 2013 r. została przeprowadzona kontrola metodą foto. Organ dodał, że skarżący nie zgłosił zastrzeżenia do ustaleń z czynności kontrolnych opatrzonego datą [...] marca 2013 r. nie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka H. D. oraz nie zaoferował na etapie postępowania administracyjnego dowodu z zeznań strony. Nadto zakwestionował zawarty w skardze argument skarżącego, że sąsiad nie występował o przyznanie płatności, załączając wniosek H. D.. Organ nie dopatrzył się również sprzeczności w materiale dowodowym uznając, że zdjęcia opatrzone datą [...] sierpnia 2012 r. mogły posłużyć do ustaleń z kontroli przeprowadzonej [...] listopada 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, iż skarga jest zasadna.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia[...] sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...]kwietnia 2013 r. o odmowie przyznania R. M. przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2012.

Materialnoprawne podstawy powyższych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2006 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164) powoływanej dalej jako "ustawa o płatnościach" oraz przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn.zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 73/2009" i rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie 1122/2009".

Przesłanki od spełnienia, których uzależnione jest przyznanie jednolitej płatności obszarowej zawarte zostały w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009 (1ha), z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha,

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie do ust. 1a art. 7 ww. ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast płatności uzupełniające do wskazanych w ust. 2 art. 7 upraw przysługują rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej.

Stosownie do art. 58 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, a różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej.

Jak wynika z powyższego zasadnicze znaczenie w sprawach o przyznanie jednolitej płatności obszarowej ma ustalenie rzeczywistej powierzchni działek rolnych będących w posiadaniu rolnika ubiegającego się o przyznanie takiej płatności, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością. Bez wątpienia obowiązkiem rolnika jest podanie we wniosku rzeczywistych powierzchni działek rolnych wchodzących w skład działek ewidencyjnych kwalifikujących się do przyznania płatności. Celem weryfikacji danych przedstawionych przez rolnika, w rozporządzeniu 1122/2009 przewidziano stosowne procedury kontrolne, tj. kontrolę administracyjną oraz kontrolę na miejscu.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wskazał, że w wyniku kontroli administracyjnej, a następnie kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą foto przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2012 r. i analizie raportu z kontroli ustalił, że zadeklarowana we wniosku producenta rolnego powierzchnia działki rolnej jest mniejsza, niż stwierdzona w trakcie kontroli. We wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności podstawowej na 2012 r. skarżący zadeklarował działkę rolną o powierzchni [...] ha znajdującą się w obrębie działki ewidencyjnej [...]. Kontrolerzy terenowi stwierdzili, że rzeczywista powierzchnia działki rolnej kwalifikującej się do przyznania płatności wynosi [...] ha, tj. o [...] ha mniej niż we wniosku. Organ wyjaśnił, że pomiar dokonany został z uwzględnieniem granic uprawy w obrębie działki ewidencyjnej [...], graniczącej z działką nr [...] będącą własnością innego producenta rolnego. Organ w wyniku kontroli ustalił, że uprawa na działce ewidencyjnej nr [...] nachodzi w granice działki ewidencyjnej nr [...], co utrwalił na załączonej do decyzji dokumentacji fotograficznej wykonanej w dniu [...] sierpnia 2012 r. Wskazał, że uprawa na działce ewidencyjnej nr [...] została już zebrana, natomiast na działce [...] widoczne było zboże, co jego zdaniem potwierdza, że skarżący nie wykorzystuje rolniczo całej wskazane we wniosku powierzchni działki. Ustalenia organu konsekwentnie negował skarżący, wyjaśniając, że wraz z sąsiadem zdecydowali się na likwidację miedzy wyznaczającej granicę między działkami ewidencyjnymi [...] i [...], co najprawdopodobniej spowodowało błędne ustalenie przez organ powierzchni działki rolnej.

W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy nie został ustalony przez organ w sposób pozwalający na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W postępowaniu w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w ograniczonym zakresie. Stosownie do art. 3 ust 2 ustawy o płatnościach, organ stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W ust. 3 wskazano natomiast, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe oznacza odejście przez ustawodawcę od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. nakazującej organom administracji publicznej podjęcie z urzędu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a nadto z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że organ jest uprawniony orzekać na podstawie niejednoznacznie ustalonego przez siebie stanu faktycznego. Podkreślić należy, również, że jak już wyżej wskazano, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że obowiązkiem organu, który odmówił przyznania płatności powołując się na fakt, że skarżący użytkował rolniczo tylko [...] ha z deklarowanej powierzchni [...] działki ewidencyjnej [...] położonej w S., było wykazanie na podstawie właściwych dowodów, że skarżący we wniosku o przyznania płatności zawyżył rzeczywiście użytkowaną przez niego rolniczo powierzchnię działki rolnej. Organ pośrednio zakwestionował fakt posiadania części działki przez jej właściciela, nie przedstawiając w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. To na organach Agencji spoczywał obowiązek podważenia kwestionowanego faktu posiadania przez skarżącego zakwestionowanej części działki rolnej o powierzchni [...] ha. Słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia prawo własności do działki, a jej posiadanie, jednak posiadania przez skarżącego działki rolnej o powierzchni wskazanej we wniosku organ w toku prowadzonego postępowania nie ustalał, ani tym bardziej nie zakwestionował. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że ustawodawca posługując się pojęciem posiadania, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Dla przyznania płatności istotne jest więc czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu pozostałych wymogów wskazanych w ustawie. Wobec tego sam fakt, iż część upraw na działce skarżącego w dniu dokonania dokumentacji fotograficznej została zebrana, nie przesądza jeszcze tego, iż nie jest on posiadaczem pozostałej części działki rolnej znajdującej się na działce ewidencyjnej nr [...], która jest przecież użytkowana rolniczo. Jak twierdzi skarżący, miedza stanowiąca naturalną granicę miedzy działkami ewidencyjnymi [...] i [...] została przez rolników zlikwidowana. Nie można wobec tego wykluczyć, że w związku z tym skarżący nie zebrał wszystkich swoich upraw, co byłoby uprawdopodobnione gdyby na obydwu działkach znajdowały się te same uprawy. Nadto z analizy akt sprawy nie wynika, aby organ ustalił kto, w czyim imieniu, obsiał, zebrał uprawy rolne na kwestionowanym fragmencie działki rolnej. Zwrócić należy uwagę na fakt, iż odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji podpisane zostało nie tylko przez skarżącego, ale również przez H. D. – właściciela sąsiedniej działki o nr ewidencyjnym [...], złożyli oni zgodne oświadczenie kwestionujące ustalenia organu, ze skarżący nie użytkował rolniczo całej zgłoszonej powierzchni działki [...]. Uznać wobec tego należy, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie właściciela działki sąsiedniej, iż część upraw uznanych przez organ za należące do H. D., w rzeczywistości należy do skarżącego. Skoro więc również, właściciel działki sąsiedniej, któremu organ przypisał uprawę części działki rolnej [...], kwestionuje takie ustalenia, to organ obowiązany był dokonać dalszych wyjaśnień w tym zakresie. W sytuacji, w której obydwaj producenci rolni podważają ustalenia dokonane przez kontrolerów terenowych, organ odwoławczy winien skorzystać z możliwości przewidzianej przepisem art. 136 K.p.a. celem uzupełnienia materiału dowodowego. Przede wszystkim powinien on dla ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności przesłuchać w charakterze świadka właściciela działki ewid. [...] oraz skarżącego na ww. okoliczności. Niezależnie nawet od faktu, że w odwołaniu złożyli zgodne oświadczenia (aczkolwiek ogólnikowe).

Podkreślić należy, iż zasadnie organ podnosi, że strona w postępowaniu o przyznanie płatności musi wykazać się aktywnością celem wykazywania prawdziwości swych twierdzeń, nie oznacza to jednakże, iż rolnik, nie posiadający stosownej wiedzy w zakresie prawa, czy też procedury administracyjnej, musi oferować organowi środki dowodowe, czy też zgłaszać zarzuty co do ustaleń faktycznych organu administracji - w sformalizowany sposób. Jeżeli organ ma co do tego wątpliwości, winien wezwać ewentualnie stronę do sprecyzowania treści jej oświadczenia woli, pouczając w stosownym zakresie tak, aby strona nie utraciła możliwości obrony swych praw, skoro aktywnie podejmuje taką próbę w toku postępowania o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy natomiast nie tylko nie wyjaśnił spornej kwestii, opierając się tylko i wyłącznie na ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli na miejscu, to jeszcze w wydanej decyzji nie odniósł się do twierdzeń obydwu producentów rolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w odpowiedzi na skargę wskazał, że skarżący nie zaoferował przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, przedłożył, przemilczał jednakże okoliczność, iż w odwołaniu skarżący złożył wraz z sąsiadem, również producentem rolnym, wspólne oświadczenie w sprawie użytkowania spornej działki rolnej będącej w całości w posiadaniu skarżącego, co podważało ustalenia organu.

W tym miejscu, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przysłuchanie skarżącego R. M. oraz H. D. (w charakterze świadka) wskazać należy, iż na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wniosek taki jest spóźniony i niedopuszczalny, zatem na podstawie art. 106 § 3 a contrario P.p.s.a., podlegał oddaleniu. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do zastępowania organów administracji i uzupełniania postępowania wyjaśniającego w ramach postępowania administracyjnego, lecz wyłącznie do oceny jego zgodności z przepisami prawa.

Nie bez znaczenia dla okoliczności faktycznych sprawy pozostaje również kwestia podnoszona w skardze oraz odpowiedzi organu na skargę, co do okoliczności złożenia przez H. D. wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący podał jako argument to, że jego sąsiad, użytkujący sąsiednią działkę nr [...], nie złożył wniosku o przyznanie płatności. W odpowiedzi na skargę organ zakwestionował to stwierdzenie, przedstawiając jako dowód wniosek H. D. z dnia [...] maja 2012r. o przyznanie przedmiotowych płatności na rok 2012. Zważyć jednak przyjdzie, że z wniosku tego nie wynika, ażeby ten producent rolny ubiegał się o przyznanie płatności również z tytułu posiadania działce użytkowania rolniczego działki o nr [...]. H. D. w deklaracji wskazał, jedynie działki o nr ewid. [...],[...],[...] i [...]. Fakt ten, w ocenie Sądu, poddaje w wątpliwość prawidłowość ustaleń organu. Logiczną konsekwencją ustaleń faktycznych dokonanych przez organ byłoby wystąpienie H. D. również o płatności za przypisaną mu przez organ część upraw znajdujących się na działce ewid. nr [...]. Skoro więc tego nie uczynił, a nadto oświadczył, że całość upraw znajdujących się na działce ewid. nr [...] należy do skarżącego, to oparcie decyzji tylko i wyłącznie o dokumentację fotograficzną wykonaną [...] sierpnia 2012 r., uznać należy za co najmniej niewystarczające dla ustalenia rzeczywistej powierzchni działki rolnej posiadanej przez skarżącego. Brak jest w aktach sprawy dowodów pozwalających na stwierdzenie, iżby w niniejszej sprawie zaistniała, sugerowana na rozprawie przez pełnomocnika organu okoliczność, że o przyznanie płatności co do uprawy tej samej działki rolnej (położonej w granicach działki o nr ewid. [...]) ubiega się dwóch producentów rolnych.

Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy, w oparciu o analizę akt administracyjnych oraz treść decyzji organów obydwu instancji i wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2013r., stwierdzić należy, że istnieją uzasadnione i słusznie kwestionowane przez stronę wątpliwości co do okresu i czasu dokonywania przez organ kontroli na miejscu, jak również dokumentacji fotograficznej. Organy podają w sprawie całkowicie rozbieżne i sprzeczne ustalenia w tym zakresie, co uniemożliwia dokonanie sądowi pełnej oceny prawidłowości dokonanych na podstawie tych istotnych dowodów ustaleń, skutkujących pozbawieniem skarżącego płatności ze środków unijnych.

Wskazać w szczególności należy, że znajdujący się w aktach sprawy raport z czynności kontrolnych nr [...], wskazuje, że kontrolę na miejscu w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono [...].11.2012 kontrolę wykonano metodą FOTO w uwagach wpisano "data wizytacji terenowej 2012.08. [...]/2012.10. [...]". Co budzi wątpliwości co do faktycznej daty kontroli na miejscu, zgodnej z regulacjami prawa. W ocenie Sądu kontrola na miejscu nie może stanowić wyłącznie powielenia wyników dokonanej wcześniej wizytacji terenowej, lecz musi być odrębną czynnością kontrolną, z własnymi ustaleniami dokonanymi w jej trakcie na kontrolowanym terenie. Na co wskazuje wykładnia stosownych przepisów wspólnotowych kreujących jej istotę, cel i tryb przeprowadzania oraz dokumentowania.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2013r. wskazuje jednoznacznie, że w gospodarstwie R. M. przeprowadzono kontrolę na miejscu dnia [...].11.2012r., na podstawie raportu z czynności kontrolnych nr [...] stwierdzono powierzchnię dla JPO i UPO [...] ha, różnica powierzchni -[...] ha. Podobnie organ odwoławczy ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia opiera jednoznacznie na ustalenia dokonanych w trakcie kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej metoda foto w dniu [...].11.2012r. (str. 1 i 2). Z kolei w dalszej części uzasadnienia powołuje się na dokumentacje fotograficzna jednakże nie sporządzoną w dniu [...].11.2012r., lecz wcześniej czyli [...].08.2012. (str. 3 i 4). W toku postępowania sądowego, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, że w listopadzie 2012r. nie była wykonana dokumentacja fotograficzna, bowiem [...] listopada 2012r. nastąpił eksport danych z aplikacji FOTOSIE do systemu informatycznego ZSIK i utworzenie raportu z czynności kontrolnych. Nie zostało zatem potwierdzone, czy w ogóle była przeprowadzona w dniu [...] listopada 2012r. kontrola na miejscu, i co podczas niej w istocie kontrolujący stwierdzili. Jednocześnie organ podał, że w przypadku skarżącego "wywiad terenowy" był przeprowadzany dwukrotnie w dniu [...] sierpnia 2012r. została sporządzona dokumentacja fotograficzna bez powiadamiania producenta i bez jego obecności, w dniu [...] października 2012r. została sporządzona uzupełniająca dokumentacja fotograficzna.

Powyższe rozbieżności i niejasności co do źródeł, okoliczności i trybu uzyskania dokumentacji fotograficznej stanowiącej prawdopodobnie podstawę ustaleń organu, a nie wykonanych podczas kontroli na miejscu, wymagają rzetelnego szczegółowego ustalenia. Organ winien wskazać jednoznacznie na podstawie jakich czynności, w jakim trybie, dokonał ustaleń co do kwalifikowalności spornej działki rolnej. Niezrozumiałym jest zwłaszcza, i nie znajduje potwierdzenia kto, w jakim trybie i na podstawie jakich przepisów przeprowadzał "wywiad terenowy" a następnie go uzupełniał. Skoro organ dokonuje ustaleń na podstawie tej dokumentacji, to dlaczego w aktach administracyjnych sprawy brak dokumentów potwierdzających tryb, fakt przeprowadzenia tej czynności, kto jej dokonał, czy był do tego upoważniony. Powstaje również pytanie czemu miała służyć wobec powyższego kontrola na miejscu i czy się rzeczywiście odbyła w dniu [...].11.2012r. i co w jej trakcie dokładnie stwierdzono w zakresie kwalifikowalności powierzchni rolnej .

Dodatkowo wskazać przyjdzie, że w art. 31 ust. 6 ustawy o płatnościach wskazano, że z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Z kolei w art. 54 ust. 3 ww. rozporządzenia wskazano, że sprawozdanie z kontroli zostaje ukończone w ciągu jednego miesiąca od daty kontroli na miejscu. Okres ten można jednak przedłużyć do trzech miesięcy w należycie uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli wymaga tego analiza chemiczna lub fizyczna. Załączony do akt administracyjnych sprawy raport z kontroli na miejscu z dnia [...] listopada 2012 r. Wskazano w nim również, że wizytacja terenowa na miejscu odbyła się w dniach [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] października 2012 r. Z kolei raport z kontroli na miejscu przekazany został skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2013 r. O ile w ww. przepisach nie zawarto terminu w jakim raport z kontroli powinien być przekazany kontrolowanemu, to przyjąć należy, iż nastąpić to w możliwie najkrótszym terminie. Zbędna zwłoka może w znaczący sposób powodować trudność w ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim ograniczać prawo strony do wniesienia zastrzeżeń, co do ustaleń poczynionych przez kontrolerów. W rozpatrywanej sprawie raport z kontroli przekazany został skarżącemu po prawie ośmiu miesiącach od dnia dokonania dokumentacji fotograficznej, którą posiłkował się organ wydając decyzje. Tak odległy termin przekazania tego raportu zdaniem Sądu w znaczny sposób ograniczył możliwość kwestionowania przez skarżącego ustaleń poczynionych w trakcie wizytacji terenowej. W okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie za wyznaczenie granicy działki posłużyła organowi linia zebranych, po upływie ośmiu miesięcy praktycznie niemożliwym byłoby zweryfikowanie poprawności ustaleń organu. W ocenie Sądu działanie takie w sposób istotny dla wyniku sprawy ograniczało prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Wobec powyższego Sąd zważył, że skarżona decyzja został wydana bez uprzedniego rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy z naruszeniem zasady praworządności, bez przeprowadzenia w trybie art. 136 K.p.a. uzupełniającego postępowania dowodowego, do czego wobec zarzutów odwołania zobligowany był organ odwoławczy. W konsekwencji organ drugiej instancji nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie w jej całokształcie, lecz ograniczył się do oceny materiału zgromadzonego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organy przedwcześnie przyjęły za dostatecznie ustalone, że skarżący nie jest posiadaczem i nie użytkował rolniczo całej zgłoszonej we wniosku powierzchni działki rolnej. Brak w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego powyższą okoliczność. Tym samym, bez dostatecznego dla możliwości prawidłowej subsumcji przepisów materialnoprawnych ustalenia rzeczywistych okoliczności faktycznych sprawy, organ odwoławczy, z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, ustalił, że skarżący nie prowadził w 2012r. działalności rolniczej na powierzchni [...] ha stanowiącej jego własność działki ewidencyjnej nr [...]. Organ pominął treść zgodnego oświadczenia woli wyrażonego w odwołaniu przez skarżącego oraz H. D., które kwestionuje prawidłowość tych ustaleń. W konsekwencji, w ocenie Sądu, sprzeczne z istotą zasady praworządności, na którą powołuje się Dyrektor OR AriMR, jest dowolne ustalenie przez organ powierzchni kwalifikowalnej gruntów rolnych, wyłącznie w oparciu o zdjęcia obrazujące różnicę pomiędzy stanem zasiewu i zbioru na sąsiednich działkach. Organ nie kwestionuje bowiem co do spornej powierzchni [...] ha działki o nr ewid. [...] ani faktu jej rolniczego użytkowania w zgodzie z norami, ani nie podważył tego, że pozostawała ona w posiadaniu skarżącego R. M..

Wobec powyższego stwierdzić należy jednoznacznie, iż w niniejszej sprawie organy nie ustaliły i nie wykazały, aby zaistniały przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności bezpośrednich na rok 2012r. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 6, art. 80 art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni uwagi poczynione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności na podstawie art. 136 K.p.a. uzupełni materiał dowodowy sprawy, poprzez zweryfikowanie oświadczeń właścicieli działek ewidencyjnych [...] i [...] w zakresie faktycznie użytkowanych działek rolnych, w szczególności spełnienia przez skarżącego określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, warunków przyznania płatności do wnioskowanej powierzchni działki rolnej, a także okoliczności przekroczenia lub nie granicy działki ewidencyjnej. Dopiero na podstawie kompletnego materiału dowodowego oraz po jednoznacznym ustalenie dat kontroli na miejscu i sporządzania dokumentacji fotograficznej organ podejmie rozstrzygniecie w zakresie przedmiotowej płatności.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, a o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 200 w związku z art. 210 P.p.s.a., wobec braku żądania strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania, nie orzeczono w tym zakresie.