Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 18/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 a ust. 1 pkt 4, art. 3 pkt 10.
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 8.
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych produktów oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do tutejszego Sądu przez przedsiębiorcę M. G. jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r. (Nr akt: [...]) którą wymierzono ww. przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spożywczego tj. "masła ekstra 82% tłuszczu", masa netto 200 g, najlepiej spożyć przed: "25.07", numer partii "180", wyprodukowanego przez F. w W., zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219) art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] lipca 2010 r. przez inspektorów reprezentujących [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej - zwanego dalej "[...]WIIH" - w punkcie handlowym nr [...] w K. przy ul. [...], należącym do przedsiębiorcy M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G.M. w S. - zwanego dalej również stroną" - pobrano do badań laboratoryjnych próbkę produktu (protokół pobrania próbki produktu nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.) o nazwie "masło ekstra 82% tłuszczu", w ilości 5 szt. z partii oznaczanej nr "180" i datą minimalnej trwałości "25.07", produkcji F. w W. - zwanego dalej "masłem ekstra". Jednocześnie inspektorzy pobrali próbkę kontrolną (protokół pobrania próbki kontrolnej nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.), którą po zabezpieczeniu pozostawiono pod nadzorem kontrolowanego przedsiębiorcy.

Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. - zwane dalej "Laboratorium w O. - w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, że produkt ten nie odpowiadał wymaganiom zawartym w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII i XV). ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 z późn. zm.) -zwanego dalej "rozporządzeniem 1234/2007" - z uwagi na obecność steroli pochodzenia roślinnego. Skład trójglicerydów w badanych próbkach wskazywał na występowanie około 67,67% tłuszczu obcego, co jest niezgodne z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 2732008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 88 z 29.03.2008 r. s. 1) - zwanym dalej "rozporządzeniem 273/2008". Ponadto w ocenie organoleptycznej stwierdzono niewłaściwy smak tj. wyczuwalny posmak tłuszczu roślinnego.

Powyższe udokumentowano w Sprawozdaniu z badań Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. [...] WIIH zapoznał stronę z wynikami przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej, uzasadniając swoją decyzję wydaniem próbki kontrolnej przedstawicielowi producenta masła ekstra.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...]WIIH zawiadomił przedsiębiorcę M. G. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu masła ekstra zafałszowanego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) - zwanej dalej " ustawą o jakości handlowej".

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. (Nr akt: [...]) [...] WIIH wymierzył, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, przedsiębiorcy M. G. karę pieniężną w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego masła ekstra.

Pismem z dnia [...] września 2010 r. strona złożyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwanego dalej również "Prezesem UOKiK" - odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej na podstawie art. 138 § 2 Kpa.

W odwołaniu strona zarzuciła:

- naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że masło ekstra jest produktem zafałszowanym,

- rażące naruszenie art. 10 § 1 Kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz brak pouczenia strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia,

- rażące naruszenie art. 7 Kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez pominięcie istotnego dla sprawy dokumentu sprawozdania z badań nr [...] oraz nr [...], brak podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

- rażące naruszenie, art. 77 i 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz brak dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona,

oraz dodatkowo strona wniosła o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań z badań nr [...] i nr [...] wykonanych przez Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno - Spożywczego Laboratorium Badania Żywności i Środowiska w W. na zlecenie producenta, a także przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. S. na okoliczność tożsamości próbek będących przedmiotem badan (nr [...] i nr [...]) z próbkami kontrolnymi pobranymi i zabezpieczonymi w toku kontroli przez inspektorów Inspekcji Handlowej w K. oraz jakości handlowej kwestionowanego produktu.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał zarzuty odwołania za bezzasadne i opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odwołując się do art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej stwierdził, że artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą.

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Odnosząc powyższy przepis do ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazał, że badanie pobranej w toku kontroli próbki masła ekstra w punkcie handlowym należącym do strony, przeprowadzone przez akredytowane Laboratorium w O. (sprawozdanie z badań z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...]) wykazały obecność steroli roślinnych na poziomie około 67,67 %, co w przypadku masła świadczy o jego zafałszowaniu. Skutkiem wprowadzania do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego było wymierzenie stronie przez [...] WIIH kary pieniężnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej.

Uznał za błędny zarzut strony naruszenia art. 40a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. W tym zakresie podniósł, że w przedmiotowej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, między innymi poprzez wskazanie stronie przysługujących jej praw, w tym prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2010 r., w którym został ustalony 7-dniowy termin na skorzystanie z przysługującego stronie prawa, a którego to pisma odbiór został potwierdzony w dniu [...] sierpnia 2010 r.). Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień w ustanowionym terminie. Pomimo braku w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony, nie można mówić o naruszeniu art. 10 Kpa.

Przypomniał, że istotą wydania przez [...] WIIH decyzji był znany stronie materiał zgromadzony w toku kontroli, a przede wszystkim wyniki badań próbki masła ekstra pobranej w toku kontroli, zawarte w sprawozdaniu z badań Nr [...] z dnia [...] lipca 2010, wykonanych przez Laboratorium w O., z którymi strona zapoznała się w dniu [...] lipca 2010 r. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, strona zrezygnowała z badania próbki kontrolnej, uzasadniając swoją decyzję wydaniem jej w dniu [...] lipca 2010 r. przedstawicielowi producenta masła ekstra. Postępując w ten sposób strona naruszyła procedury postępowania kontrolnego, jednocześnie pozbawiając się możliwości obrony swoich praw w przypadku stwierdzenia niewłaściwej jakości kontrolowanego produktu. Co więcej strona wydała próbkę kontrolną produktu świadomie i wbrew treści pouczenia zawartego w pouczeniu do przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności, co przyznała w trakcie przesłuchania w dniu [...] lipca 2010 r. strona bezprawnie wydała próbkę kontrolną przedstawicielowi producenta, w wyniku tego organ pierwszej instancji został również pozbawiony możliwości przeprowadzenia badań z urzędu w celu ewentualnego potwierdzenia wyników badań z Laboratorium w O. Dlatego też zarzut arbitralności działania organu jest nietrafny gdyż organ pierwszej instancji nie miał sposobności uzyskania dodatkowego dowodu w postaci sprawozdania z badań próbki kontrolnej i był zmuszony wydać decyzję w oparciu o wyniki tylko jedynych badań.

Za niezasadny uznał zarzut rażącego naruszenia art. 7 kpa.

Zdaniem Prezesa UOKiK zarzut o braku ustosunkowania się do przedstawionych przez producenta masła ekstra wyników badań nr [...] i nr [...] jest bezzasadny, gdyż sprawozdania z badań wniesione zostały przez przedsiębiorcę nie będącego stroną postępowania prowadzonego przez [...] WIIH i nie mogły zasługiwać na uwzględnienie, o czym został poinformowany pełnomocnik producenta, jak wynika to z wyjaśnienia zawartego w piśmie [...] WIIH z dnia [...] października 2010 r.

Prezes UOKiK rozpatrując wniosek strony o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań z badań nr [...] i nr [...] stwierdził, że przedstawione w załączeniu do odwołania dowody nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Powodem takiego uznania jest fakt, że sposób postępowania z próbkami kontrolnymi uchybia procedurom zawartym w ustawie o Inspekcji Handlowej.

W sprawie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. S., Prezes UOKiK stwierdził, że dowód o który strona wnioskuje nie miałby znaczenia dla sprawy, z uwagi na fakt, iż powoływana przez stronę osoba nie była świadkiem przy pobraniu od kontrolowanego przedsiębiorcy próbki kontrolnej produktu. Świadczy o tym protokół przesłuchania strony z dnia [...] lipca 2010 r., gdzie strona zeznała o wydaniu próbki kontrolnej mężczyźnie, który przedstawił się jako przedstawiciel producenta kwestionowanego masła ekstra.

Odnośnie zarzutu przeprowadzenia części badań metodą nieakredytowaną, Prezes UOKiK zauważył, że przepisy na poziomie wspólnotowym jak i krajowym wymagają, aby badania laboratoryjne w ramach urzędowej kontroli żywności wykonywane były przez laboratoria akredytowane, nie określają natomiast, że badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi. Stanowi o tym art. 5 ust. 2 pkt d) rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 191 s.1 z 30.4.2004, ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem 882/2004". Szczegóły w zakresie metod analiz i wymagań odnośnie laboratoriów wykonujących badania w ramach urzędowej kontroli żywności zawarto w art. 11 i 12 tego rozporządzenia. Laboratoria muszą być akredytowane zgodnie z normami europejskimi dot. akredytacji jednostek badawczych. W Polsce jednostką akredytacyjną uprawnioną do akredytacji jednostek certyfikacyjnych kontrolnych, laboratoriów badawczych i wzorcujących prowadzących oceny zgodności i weryfikacji na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2010 Nr 138 poz. 935) jest Polskie Centrum Akredytacyjne – zwane dalej "PCA". Sprawozdania z badań opatrzone znakiem akredytacji PCA oznaczają, że badania zostały przeprowadzone w akredytowanym laboratorium, zgodnie z obowiązującym prawem i są w pełni wiarygodne. Podkreślił przy tym, iż fakt udzielenia Laboratorium w O. wskazanej akredytacji nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany przez stronę.

Zdaniem organu odwoławczego stosowanie metody nieakredytowanej nie narusza przepisów prawa, a zgodnie z treścią art. 11 i 12 rozporządzenia 882/2004 wynik badania uzyskany taką metodą jest miarodajny i może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.

Laboratorium w O. niewątpliwie posiada stosowaną akredytację przyznaną przez PCA (nr akredytacji: [...]) było i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych, w tym masła ekstra pobranych od strony podczas kontroli. Badanie w zakresie ujawniania zafałszowania tłuszczem obcym zostały wykonane metodami akredytowanymi. Tym samym, wyniki badań ujawnione w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. są w pełni prawidłowe i wiarygodne.

W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w przedmiotowej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, między innymi poprzez wskazanie stronie przysługujących jej praw, w tym prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień [...] WIIH wydając zaskarżoną decyzję zebrał spójny materiał dowodowy pozwalający jednoznacznie na przyjęcie, ze ustalony stan faktyczny pozwala na wymierzenie kontrolowanemu w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno - spożywczego. Tym samym nie można mówić o naruszeniu art. 77 § 1, art. 80 Kpa.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G., reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

1) art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r., o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki.

II. przepisów prawa procesowego:

2) art. 75 § 1 Kpa w zw. z art. 29 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej oraz art. 78 § 1 Kpa poprzez nie dopuszczenia dowodu ze sprawozdania z badań nr [...] oraz nr [...]

3) art. 10 § 1 Kpa poprzez wydanie decyzji bez umożliwienia stronie końcowego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz brak pouczenia strony o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia co do zebranych dowodów i materiałów, jak również przez przyjęcie, że skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz przyjęcie, że zasada czynnego udziału była respektowana przez organ I instancji w sytuacji, gdy nie ustosunkował się do złożonych wyjaśnień oraz wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji w sprawie.

4) art. 7 i 77, 75 Kpa poprzez:

- błędne ustalenie stanu faktycznego,

- zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego,

- nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

5) art. 7 kpa w związku z art. 136 Kpa poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki.

Dodatkowo w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. stanowiącym uzupełnienie przedmiotowej skargi (k. [...] i nast. akt sądowych) zarzucił naruszenie art. 40a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 77 ust. 6 w zw. z art. 79 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, art. 40a) ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, art. 12 ust. 3 rozporządzenia (WE) 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady.

Nadto w kolejnym piśmie z [...] kwietnia 2011 r. (k. 67 i nast. akt sądowych) uzupełnił miesięczną skargę o zarzut naruszenia art. 2 konstytucji RP, art. 40 a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, art. 97 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a także wskazanych w tym piśmie umów międzynarodowych. Wniósł także o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 97 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i art. 40a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych z Konstytucją RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga M. G. nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2000 złotych stanowiły przepisy art. 40 a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 4 i 5 w zw. z art. 17 ust. 3 i art. 3 pkt 5 i 10 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-pożywczych (tekst jednolity; Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219) oraz art. 104 Kpa.

Zgodnie z art. 40a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. W myśl art. 3 pkt 10 ww. ustawy artykuł rolno-spożywczy zafałszowany - produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Natomiast obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WEL 31 z 1 lutego 2002 r.). Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej "Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta".

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w wykładni prawa żywnościowego pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. W kwestii tej art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej odsyła do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie "wprowadzenie na rynek" oznacza "Posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucje i inne formy dysponowania".

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie w świetle powołanych przepisów skarżącego należy uznać za wprowadzającego do obrotu zakwestionowaną partię masła.

Podnieść przy tym należy, iż powołany przepis art. 40 a) ust. 1 pkt 4 ustawy nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora, we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Zatem samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł. Zatem dowiedzenie, że jakiś podmiot - w tym przypadku skarżący przedsiębiorca wprowadzał do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze (masło) powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną.

W niniejszej sprawie ustalenia, co do tego, iż wymieniony w decyzji artykuł spożywczy był zafałszowany zostały poczynione na podstawie protokołu kontroli przeprowadzanej w dniach [...]-[...] lipca 2010 r. w punkcie handlowym należącym do strony, oraz badań przeprowadzanych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w O., posiadającym stosowną akredytację.

Prowadzone badania wskazały zafałszowanie masła dodatkiem tłuszczu obcego, co jest niezgodne z Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych.

Powyższe udokumentowano w Sprawozdaniu z badań z dnia [...].07.2010 r., które strona otrzymała w dniu [...].07.2010 r., jako załącznik do pisma [...].

Zgodnie z art. 114 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII tego rozporządzenia. Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przez co należy rozumieć, że można dodać do nich substancje konieczne do ich wytwarzania, pod warunkiem, że substancje te nie są używane do zastąpienia w całości lub częściowo jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Do takich przetworów mlecznych należy masło i zgodnie z dodatkiem do załącznika nr XV rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 - masło jest produktem zawierającym nie mniej niż 80 % i nie więcej niż 90 % tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16 % wody i nie więcej niż 2 % suchej masy beztłuszczowej mleka. A zatem tylko taki produkt może być oferowany pod nazwą "masło" poza wyjątkami określonymi w pkt I 2 załącznika XV do rozporządzenia 1234/2007., które nie dotyczą przedmiotowego przypadku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ prawa materialnego poprzez naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o inspekcji handlowej oraz art. 12 ust. 3 rozporządzenia 882/2004 ze względu na wykonanie przedmiotowych badań częściowo w oparciu o metody nie objęte akredytacją należy stwierdzić, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, w końcowej ocenie produktu zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji podstawą do stwierdzenia, że przedmiotowe masło nie spełniało wymagań określonych w przepisach odrębnych były wyniki badań przeprowadzone metodami akredytowanymi, tj. oznaczenie ilościowe tłuszczu obcego, zawartość tłuszczu oraz B-sitosterolu, stigmasterolu, campesterolu, brassicasterolu i zawartość wody. Współczynnik S dla formuły ogólnej (nieznany tłuszcz), na który wskazuje skarżący, nie stanowił podstawy do stwierdzenia niewłaściwej jakości badanego masła, co jednoznacznie wynika z prowadzonego postępowania (vide wyniki badań znajdujące się w aktach administracyjnych).

W świetle powyższego nie ma podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz art. 78 § 1 kpa dotychczas nieuwzględnienia przedłożonego dowodu ze sprawozdania z badań nr [...] oraz [...] wskazać należy, że przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej zawierają dla ochrony interesów i praw konsumentów szczególną i wyczerpującą procedurę służącą ustaleniu, czy produkt spełnia wymagania jakościowe produktów określone przepisami, lub czy spełnia on jakość deklarowana przez przedsiębiorcę.

W myśl art. 27 ust. 1 ww. ustawy próbki produktów pobiera się w celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe i bezpieczeństwa określone w przepisach odrębnych lub dokumentach normalizacyjnych lub czy jego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę. W myśl art. 28 ust. 1 równocześnie z pobraniem próbki produktu należy pobrać i zabezpieczyć dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do nadań (próbka kontrolna). Próbka kontrolna jest przechowywana przez kontrolowanego do czasu jej zwolnienia przez wojewódzkiego inspektora, w warunkach umożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu (art. 28 ust. 2). Badania pobranych próbek produktów u próbek kontrolnych przeprowadzać laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji, obecnie włączone w skład Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku gdy laboratoria te nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji Handlowej może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej próbki w innym wyspecjalizowanym laboratorium (art. 29 ust. 1 i 2). Badanie próbki kontrolnej przeprowadza się na wniosek lub z urzędu (art. 29 ust. 3).

Stwierdzić należy, iż strona skarżąca, mając możliwość wystąpienia z wnioskiem o przebadanie próbki kontrolnej, zrezygnowała z przysługującego jej prawa uznając tym samym prawidłowość przedstawionych jej wyników badań. Sąd podziela stanowisko organu, że tam gdzie obowiązują procedury kontrolne określone w prawie nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych, gdyż wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli. Dlatego też zasadnie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie uznał żądania strony w kwestii dopuszczenia sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta jako dowodów mających istotne czy decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy strona zrezygnowała z badań próbek kontrolnych, wydając je bezprawnie osobie trzeciej. Bezprzedmiotowe było również badanie przez organy, czy badana przez producenta próbka masła była tożsama z kwestionowaną partią.

Uwzględniając różne kwalifikacje prawne czynów, o których mowa w art. 40 a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej (delikt administracyjny) oraz art. 97 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (przestępstwo) a także odmienne definicje obu pojęć, ponadto fakt, że organom Inspekcji Handlowej przysługują kompetencje wyłącznie w zakresie wynikającym z ustawy o jakości handlowej nie można uznać za trafne zarzuty skarżącego sformułowane w pismach procesowych z dnia [...] marca i [...] kwietnia 2011 r.

Należy zwrócić uwagę, że inny jest zakres przedmiotowy ww. ustaw. Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia dotyczy bezpieczeństwa produktu, natomiast zafałszowanie o jakim mowa w art. 40 a) ustawy o jakości dotyczy jedynie jakości handlowej (składu). Przepis art. 2 pkt 4 ustawy o jakości wyłącza spod oceny tej ustawy kwestie bezpieczeństwa.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie było potrzeby zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, co do zgodności przepisu art. 40 a) ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej i art. 97 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z Konstytucją RP.

W niniejszej sprawie wysokość nałożonej kary pieniężnej nie budzi zastrzeżeń Sądu.

Wymierzając przedmiotową karę organ prawidłowo uwzględnił przesłanki wskazane w ust. 5 art. 40 a) tejże ustawy. Organ wskazał bowiem, że miał na uwadze zarówno ilość zakwestionowanego masła, z którego pobrano próbki, do badań, fakt dwukrotnego wprowadzenia do obrotu produktu zafałszowanego, a także przychód osiągnięty w roku podatkowym 2009 w wysokości [...] zł,- /słownie: [...] złotych i [...] grosze/ z tytułu sprzedaży nabiału, w tym masła. Ponadto uwzględniono, że karę zastosowano po raz pierwszy w stosunku do strony, jak również i to, że strona zobowiązana została także do uiszczenia kwoty zł [...] - stanowiącej równowartość kosztów badań laboratoryjnych masła (decyzja z [...] sierpnia 2010 r. Nr [...]).

W toku postępowania - w ocenie Sądu - nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Prezes Urzędu w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił swoją decyzję, podając co wziął pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a., wskazać należy, iż faktycznie strona skarżąca nie została zawiadomiona o zakończeniu postępowania administracyjnego przez organ. Jednakże zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Do wydania orzeczenia na podstawie tego przepisu nie wystarcza zatem jakiekolwiek naruszenie przepisów postępowania przez organ, lecz istotne jest, aby istniał związek przyczynowy między naruszeniem prawa a treścią rozstrzygnięcia, polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego przez sąd uchybienia to treść rozstrzygnięcia administracyjnego mogłaby być inna (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 974/08). Zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacją.

Strona znała materiał dowodowy stanowiący podstawę do ustaleń faktycznych, gdyż doręczone jej zostały zarówno protokół kontroli jak i wyniki badań spornej próbki.

Mając powyższe na uwadze skargę należał oddalić na podstawie art. 151 ppsa albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.