Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 392/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. odmawiającą potwierdzenia K. S. i P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. i M. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości L., powiat [...], dawne województwo [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskami z dnia 5 listopada 1990 r. M. P. oraz K. P. zwrócili się do Urzędu Rejonowego w K. o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami kraju. Następnie opisał postanowienia spadkowe wskazujące następstwo prawne po M. i J. P. oraz wskazał dokumenty złożone do akt sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda [...] odmówił K. P. oraz J. P. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. małżonków P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości L., z uwagi na brak dowodów potwierdzających, iż właściciele pozostawili nieruchomość na byłym terytorium RP wskutek wypędzenia lub opuszczenia.

Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., uchylił decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji z uwagi na błędną wykładnię art. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wojewoda [...] stwierdził, że J. P. oraz M. P. posiadali obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] ponownie odmówił potwierdzenia K. S. oraz P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. małżonków P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości L. Organ uznał, iż strony nie przedstawiły dowodów potwierdzających, iż M. i J. małżonkowie P. posiadali obywatelstwo polskie w chwili zgonu, a więc nie została spełniona jedna z przesłanek określona w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. pozwalająca na wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Ministra Skarbu Państwa w niniejszej sprawie niezbędne było zwrócenie się do odpowiednich instytucji archiwalnych przechowujących dokumentacje polskich placówek dyplomatycznych, w szczególności Konsulatu w G. i w B., z prośbą o ustalenie czy J. P. i M. P. złożyli stosowne oświadczenia, o których mowa w Konwencji z dnia 21 stycznia 1958 r. Ponadto zdaniem Ministra Skarbu Państwa zasadnym byłoby zwrócenie się do Wojewody [...] o udostępnienie akt sprawy o stwierdzenie czy J. i M. P. byli obywatelami polskimi w chwili zgonu.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia K. S. oraz P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. małżonków P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości L., województwo [...]. Organ uznał, iż strony nie przedstawiły dowodów potwierdzających, iż M. i J. małżonkowie P. posiadali obywatelstwo polskie w chwili zgonu, a więc nie została spełniona jedna z przesłanek określona w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. pozwalająca na wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Odwołania od tej decyzji wniósł K. S.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Organ odwoławczy podniósł, że z wykładni literalnej i systemowej powyższych przepisów wynika, iż warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z tych przesłanek jest posiadanie przez właściciela tzw. mienia zabużańskiego obywatelstwa polskiego zarówno w dniu 1 września 1939 r., jak również w chwili śmierci. Zatem w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie czy znajdujące się w aktach administracyjnych dowody potwierdzają fakt posiadanie przez J. P. i M. P. obywatelstwo polskiego w chwili śmierci. Dokonując analizy zeznań K. P. z dnia 24 kwietnia 2009 r. oraz sporządzonych przez K. P. życiorysów rodziców, organ uznał, że brak jest dowodów na to, że J. P. oraz M. P. zmarli jako obywatele polscy. Ponadto uznał, że z akt sprawy nie wynika, aby ww. osoby w terminie do 8 maja 1959 r. złożyły oświadczenie o wyborze obywatelstwa, o którym mowa w Konwencji zawartej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie z dnia 21 stycznia 1958 r. Minister za bezzasadny również uznał zarzut naruszenia art. 12 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie strony postępowania. Ponadto zdaniem organu odwoławczego, organ wojewódzki podejmował działania celem pozyskania dowodów na poparcie twierdzenia skarżącego, iż J. P. i M. P. posiadali obywatelstwo polskie w chwili śmierci. Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego pozyskał akta spraw prowadzonych przed Wojewodą [...] dotyczących poświadczenia obywatelstwa polskiego J. i M. P. w dacie zgonu. Z pozyskanych akt wynika, iż nazwisko P. nie figuruje na listach osób, które dokonały wyboru obywatelstwa polskiego na mocy Konwencji w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie podpisanej dnia 21 stycznia 1958 r. przez Rząd PRL i Rząd ZSRR, pochodzących z Wydziału Konsularnego Ambasady RP w M oraz z polskiej placówki konsularnej w B. Ustalono również, że J. P. i M. P. nie figurują w ewidencjach prowadzonych przez Wydział Konsularny Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w M. oraz przez Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w G.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Minister uznał, iż organ I instancji prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz skarżącego w związku z niespełnieniem przesłanki wskazanej w dyspozycji art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie przedstawili dowodów, które świadczyłyby o fakcie posiadania przez J. P. i M. P. obywatelstwa polskiego w chwili śmierci. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki umożliwił Stronom uczestnictwo w każdym stadium postępowania, w tym składanie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, a decyzję wydał po ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego pozostawienia spornej nieruchomości, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dlatego też nie można twierdzić, iż w prowadzonym postępowaniu zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a., zostały naruszone. Organ wojewódzki przeprowadził kwerendę dokumentów archiwalnych, która nie przyniosła oczekiwanych rezultatów w zakresie odnalezienia dowodów potwierdzających posiadanie przez J. P. i M. P. - współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości - obywatelstwa polskiego w chwili śmierci. Ponadto w toku prowadzonego postępowania organ wojewódzki wielokrotnie zwracał się do Stron o uzupełnienie materiału dowodowego sprawy oraz informował Strony, iż w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających spełnienie tej przesłanki. Pomimo tego Strony nie dostarczyły do akt sprawy wymaganych dokumentów. Wobec powyższego organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję Wojewody M. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. odmawiającą potwierdzenia K. S. oraz P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. małżonków P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP .

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 i art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 i 138 § 2 k.p.a. poprzez działanie organu I instancji w sposób mało wnikliwy i opieszały, w wypadku gdy Organ I instancji dokładnie wiedział jakie czynności miał wykonać, a które zostały wyrażone w uzasadnieniu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylającej decyzję Organu I instancji z dnia 12 grudnia 2014r., a mimo to nie zwrócił się do organów [...] w kwestii obywatelstwa J. P. i M. P.;

2. art. 7 k.p.a i 12 § 1 k.pa. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przerzucenie przez organy obu instancji obowiązku uzyskania dowodów na stronę skarżącą;

3. art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 86 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy i wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego; jeżeli organy uznały, że niemożliwym jest uzyskanie dokumentów od strony białoruskiej powinny przeprowadzić dowód z przesłuchania strony niniejszego postępowania, celem wyjaśnienia okoliczności, które zdaniem organu były nie ustalone,

4. art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji, protokołu z zeznań K. P., z którego wynika, iż M. P. i J. P. zawsze posiadali obywatelstwo polskie i nigdy się go nie zrzekli

5. art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zarzucenie stronie skarżącej bierności w gromadzeniu materiału dowodowego, podczas gdy na przestrzeni kilkunastu lat — wnioski w tej sprawie zostały złożone 05 listopada 1990r. — to strona skarżąca, a przede wszystkim jej poprzednik prawny K. P., uzyskiwał i przedstawiał wszelką dokumentację pomocną dla wyjaśnienia tej sprawy, a organ I instancji ograniczał się jedynie do odraczania terminów wydania decyzji w sprawie,

6. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 i 138 § 2 k.p.a. poprzez wydanie przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji, której rozstrzygnięcie i jej uzasadnienie, były całkowicie odmienne od zawartych w poprzedniej decyzji Organu II instancji z dnia [...] stycznia 2015r., pomimo braku jakiejkolwiek zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy,

- naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, iż J. P. i M. P. nie byli obywatelami polskimi w chwili swojej śmierci, podczas gdy ustalone zostało, iż byli oni obywatelami polskimi w dniu 01 września 1939r., a brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na fakt zmiany przez nich tego obywatelstwa przed śmiercią.

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że J. P. i M. P. nie posiadali obywatelstwa polskiego w momencie śmierci, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego można wyciągnąć jedynie wniosek, że byli obywatelami Rzeczypospolitej Polski także w chwili śmierci.

W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskrżonej decyzji oraz oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd w całej rozciągłości podziela ustalenia Ministra Skarbu Państwa zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podaną w uzasadnieniu tej decyzji analizę prawną. W niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty wystąpili M. P. i K. P. ( następcy prawni byłych właścicieli). Poza tym bezsporną okolicznością jest to, że J. P. oraz M. P. zmarli w miejscowości L. ( dziś B. ) odpowiednio [...] maja 1959 r. i [...] stycznia 1967 r. Bezsporne jest również to, że po wywiezieniu ich w czerwcu 1941 r. na Sybir nie wyjechali do Polski, lecz wrócili do miejscowości L. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 1996 r. sygn. akt I C 455/96) wynika również, że J. P. oraz M. P. do 1941 r. byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego we wsi L. gm. L. powiat [...] województwo poleskie ( obecnie B.) , liczącego około [...] ha ziemi, zabudowanego domem mieszkalnym, oborą, stajnią, chlewnią, spichlerzem i stodołą.

Przyczyną odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. P. nieruchomości poza obecnymi granicami R.P., położonej w miejscowości L , było uznanie przez organ braku spełnienia przesłanki posiadania obywatelstwa polskiego przez ww. osoby w dacie ich śmierci. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa zabużańska") - w myśl art. 1 - określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wskazanych w ust. 1 tego artykułu tzw. "układów republikańskich" oraz wskazanej w ust. 1a umowy granicznej z dnia 15 lutego 1951 r. zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. Przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2 art. 1). Warunki natomiast jakie łącznie spełniać musi określony podmiot aby uzyskać prawo do rekompensaty, ustanowione zostały w art. 2 tej ustawy. Tak więc musiał być właścicielem pozostawionego mienia (zd. pierwsze tego artykułu), w dniu 1 września 1939 r. musiał być obywatelem polskim, oraz opuścić Kresy z przyczyn, o których mowa w art. 1 (pkt.1), a także posiadać aktualnie obywatelstwo polskie (pkt 2). W przypadku jego śmierci prawo to przysługuje wszystkim jego spadkobiercom albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (tj. posiadają obywatelstwo polskie), o czym z kolei stanowi art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej. Niespełnienie natomiast wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W przypadku, gdy właściciel tego mienia nie wystąpił ze stosownym wnioskiem, a prawo przysługujące mu realizuje dopiero jego spadkobierca, istotnym jest również okoliczność, czy właściciel mienia zabużańskiego posiadał obywatelstwo polskie w chwili śmierci. Prawo jego spadkobiercy bowiem do realizacji uprawnień przewidzianych ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. nie jest odrębną, samodzielną kategorią prawną a ma swoje źródło w prawach przysługujących właścicielowi mienia. Z tego powodu nie można wykładać przepisu art. 2 pkt 2 omawianej ustawy - w stosunku do spadkobiercy właściciela mienia - w oderwaniu od sytuacji dotyczącej samego właściciela. Jego spadkobierca nie może bowiem pozostawać w sytuacji bardziej korzystnej niż jego poprzednik prawny. Odmienne w tej mierze stanowisko skutkowałoby obejściem prawa. Z tego zatem powodu, w przypadku, gdy z wnioskiem o realizację prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej występuje dopiero spadkobierca byłego właściciela ważne jest ustalenie, czy w chwili śmierci były właściciel posiadał obywatelstwo polskie. Tylko w takim przypadku jego spadkobierca mógłby skutecznie złożyć wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej ( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1745/11). Organ prawidłowo odczytał zatem treść normatywną art. 2 pkt 2 ustawy z 2005 r. w zakresie obowiązku posiadania przez byłych właścicieli w chwili zgonu obywatelstwa polskiego.

Zdaniem sądu organ dokonał również prawidłowej oceny zgromadzonego w trakcie trwania postępowania materiału dowodowego. Skarżący utrzymuje, że M. i J. P. w dacie śmierci posiadali obywatelstwo polskie. Jednakże organ ustalił, że brak jest dowodów na uznanie tej okoliczności. Same zeznania K. P. z dnia 24 kwietnia 2009 r. nie mogą stanowić dowodu na tę okoliczność. Poza tym w życiorysach swoich rodziców ( złożonych przez pełnomocnika radcę prawnego L. Z. w dniu 31 marca 2010 r. k. 2012- 2013) K. P. wskazał, że zmarli jako obywateli radzieccy. Żadna informacja udzielona na zapytanie organu przez liczne instytucje, do których się zwrócono, w tym archiwa państwowe, nie potwierdziła, że M. i J. P. w chwili śmierci posiadali obywatelstwo polskie. Natomiast wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa przez ww. w chwili ich zgonu został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełninie w terminie braków formalnych. Prawidłowo również organ swoje stanowisko co do braku spełnienia przesłanki posiadania w chwili zgonu obywatelstwa polskiego przez byłych właścicieli uzasadnił treścią Konwencji w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie zawartą w dniu 21 stycznia 1958 r. przez Rząd PRL i Rząd ZSRR (Dz. U Nr 32, poz. 143). Zgodnie z art. 7 ust. 2 Konwencji osoby, które w ciągu terminu przewidzianego w artykule 2 niniejszej Konwencji (rok od dnia wejścia w życie Konwencji), nie złożą oświadczenia o wyborze obywatelstwa, będą uważane wyłącznie za obywateli tej Umawiającej się Strony, na terytorium której zamieszkują. Przepis art. 7 ust. 2 Konwencji stanowił więc podstawę prawną utraty obywatelstwa polskiego przez osoby, które nie złożą wymaganego oświadczenia. Regulacja art. 7 ust. 2 Konwencji - jak wynika z jej preambuły - miała na celu likwidację ewentualnych wypadków podwójnego obywatelstwa na zasadzie dobrowolnego wyboru przez osoby zainteresowane. Wybór obywatelstwa jednego z tych państw wprost (złożenie oświadczenia) lub w sposób milczący (niezłożenie oświadczenia w określonym terminie) powodował utratę obywatelstwa drugiego państwa, gdyż w innym wypadku cel zawarcia tej umowy międzynarodowej nie zostałby zrealizowany. Brak jest natomiast jakiekolwiek dowodu, że rodzice wnioskujących o przyznanie prawa do rekompensaty takie oświadczenie złożyli. Również dowód z przesłuchania strony nie może stanowić wyłącznego dowodu do potwierdzenia spełnienia omawianej przesłanki. Strona postępowania jest zainteresowana wynikiem sprawy. Zatem jej zeznania nie mogą stanowić wyłącznego, jedynego dowodu potwierdzającego wystąpienie przesłanek, od których zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Brak jakichkolwiek obiektywnych dowodów, chociażby pośrednio potwierdzających wystąpienie tych przesłanek, uniemożliwia weryfikację takich zeznań i ich właściwą ocenę, zgodną z zasadą swobodnej oceny wyrażoną w art. 80 k.p.a. Nieprzeprowadzenie więc przez organ dowodu z przesłuchania stron na okoliczność posiadania obywatelstwa polskiego w dacie zgonu przez M. i J. P. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie zatem prawidłowo organy orzekające ustaliły, że M. i J. P. nie spełnili przesłanki posiadania w dacie zgonu obywatelstwa polskiego w związku z czym nie mogli uzyskać prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa szeroko omówił, z jakich powodów uznał za niewiarygodne co do obywatelstwa rodziców zeznania K. P.. Przedstawione stanowisko organu skład orzekający w całości aprobuje bez konieczności jego powielania w kontekście całości zebranego materiału dowodowego. Kontrolując zaskarżoną decyzję należy także podkreślić, że kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA520398; LEX nr 44809). Sąd administracyjny nie jest bowiem organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór, w ramach realizacji zasady swobodnej (a nie dowolnej) oceny dowodów, jest słuszny, gdyż Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1998 r., sygn. akt l SA/k.r. 36/97; LEX nr 34108). Innymi słowy, jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania prawa do rekompensaty. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż, jak to wyżej wskazano, sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia strony, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą. Doktryna, jak też orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje w sposób jednoznaczny, iż organy winny kierować się wówczas wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Przy spełnieniu wyżej wymienionych przesłanek organ administracji publicznej może odmówić mocy dowodowej tym środkom dowodowym, nawet jeśli spełniają przepisane prawem wymagania. Zatem te wszystkie zarzuty skargi, które odnoszą się do wadliwie ustalonego przez organ stanu faktycznego nie mogą odnieść skutku. Prawidłowo również organ wskazał, że inicjatywa dowodowa musi być przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania. Strony nie mogą oczekiwać, że organ administracji publicznej, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów. Zatem strona decydując się na złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty musi się liczyć z tym, że organ wojewódzki będzie wymagał udowodnienia spełnienia ustawowych przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za pomocą odpowiednich dokumentów urzędowych. Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych.

Ubocznie sąd chciałby zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię, która wskazuje na brak spełnienia jeszcze innych przesłanek koniecznych do przyznania prawa do rekompensaty, a określonych w art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. Z akt sprawy wynika, że M. i J. P. po opuszczeniu nieruchomości w miejscowości L. nie repatriowali się z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (kwestia ta jest bezsporna). Brak repatriacji bowiem w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005r. oznacza, że właściciel nie pozostawił nieruchomości, a co za tym idzie nie nabył prawa do rekompensaty, bowiem niespełnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem mówić o pozostawieniu nieruchomości w przypadku osób, które nigdy nie opuściły byłych terenów państwa polskiego. Fakt pozostawienia nieruchomości nie jest wystarczającą podstawą do nabycia prawa do rekompensaty. Bowiem jak wskazano wyżej konieczną przesłanką jest opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co w przypadku poprzedników prawnych skarżącego nigdy nie nastąpiło. Przede wszystkim nie można tracić z pola widzenia, że przewidziane ustawą zabużańską prawo do rekompensaty jest wyrazem realizacji zobowiązań jakie przyjęło na siebie państwo polskie przeszło 60 lat temu w tzw. układach republikańskich. To zobowiązanie dotyczyło zaś zrekompensowania obywatelom polskim strat w mieniu nieruchomym, poniesionych na skutek przemieszczeń związanych ze zmianą polskiej granicy wschodniej. Przy czym zarówno obecnie jak i w aktach uprzednio obowiązujących (opartych na prawie zaliczenia) prawo to nie jest i nie było świadczeniem odszkodowawczym w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji, lecz ma charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach, zawierającym w sobie jedynie element odszkodowawczy, wyrażający się w powiązaniu kwoty rekompensaty z wartością utraconej nieruchomości. Tym samym sąd nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2008 r. Wobec jednak odmowy przyznania prawa do rekompensaty z powodu nie spełnienia przesłanki przez byłych właścicieli posiadania obywatelstwa polskiego w chwili zgonu, kwestia ta ma drugorzędne znaczenie

Skoro zatem zaskarżona decyzja Wojewody [...] nie narusza przepisów prawa materialnego, nie narusza ich także utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Skarbu Państwa. Sąd nie stwierdził także, by w toku prowadzonego postępowania przed organami obydwu instancji doszło do istotnego naruszenia norm postępowania administracyjnego. To zaś powoduje, że wniesioną przez K. S. skargę, uznać należy za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, czego konsekwencją musi być jej oddalenie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.