Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3440/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ar 24 ust 26
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka,, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi G. Oddział w O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków trwałego zarządu oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej "Inspektor"), po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej "Dyrektora"), reprezentowanego przez zastępcę Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (dalej "Dyrekcji") od decyzji Starosty [...] (dalej "Starosty") znak [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., orzekającej o odmowie zmiany danych wykazanych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...] jednostka ewidencyjna [...] polegającej na wpisaniu trwałego zarządu na rzecz Dyrekcji – utrzymał decyzję Starosty w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Inspektora zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2017 r., przedstawia się następująco:

1. Wnioskiem z dnia 8 marca 2017 r. Dyrektor wystąpił do Starosty o uzupełnienie dokonanej zmiany o wpis prawa trwałego zarządu Dyrekcji do działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych w obrębie [...] jednostka ewidencyjna [...], powołując jako podstawę wpisu decyzję Wojewody [...] nr [...], znak [...] z dnia [...] listopada 2016 r. (dalej "decyzję zrid"), stwierdzającą w punkcie VIII, że działki objęte wnioskiem stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.

2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Starosta odmówił dokonania zmiany danych wykazanych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek objętych wnioskiem, polegającej na wpisaniu trwałego zarządu na rzecz Dyrekcji.

3. Dyrektor wniósł do Inspektora odwołanie od decyzji Starosty.

III. Jak już wcześniej wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2017 r. Inspektor rozpatrzył odwołanie Dyrektora od decyzji Starosty, utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Inspektor wskazał w szczególności, co następuje:

1. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.) celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie systemu informacyjnego zapewniającego gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków jest procesem ciągłym a każda wprowadzona zmjana w tej ewidencji musi pochodzić z prawem określonego źródła.

Zgodnie z art. 24 ust. 2b aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje między innym na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych. Starosta został wyznaczony umocowaniem prawnym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków i utrzymywania jej w stanie aktualności.

Należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22,08.2006 r. sygn. Akt IV S.A./Wa 948/06, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów nie można oceniać aktów, orzeczeń, czynności prawnych, ... ani uzależniać zmian w ewidencji od wyroku takiej oceny. Organ ma obowiązek wykazania stanu prawnego, który w sposób bezsporny ma wynikać z przedstawionych dokumentów.

Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2016, poz. 1034), prawa osób i jednostek organizacyjnych uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) Wpisów dokonanych w księgach wieczystych;

2) Prawomocnych orzeczeń sądowych;

3) Umów zawartych w formie aktów notarialnych;

4) Ostatecznych decyzji administracyjnych;

5) Dyspozycji zawartych w aktach normatywnych;

6) Umów dzierżawy.

2. W decyzji zrid działki wskazane we wniosku Dyrekcji zostały wykazane w ewidencji gruntów i budynków jako własność Skarbu Państwa. Jednak wnioskodawca wystąpił o wpisanie również trwałego zarządu wskazując jako podstawę wyżej wskazaną decyzję. W punkcie VIII tejże decyzji zawarto oznaczenie nieruchomości lub ich części według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa. W żadnym punkcie rozstrzygnięcia nie potwierdzono ustanowienia trwałego zarządu na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

Określone nieruchomości zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2015, poz. 2031 ze zm.), zwanej dalej specustawą drogową, przechodzą nieodpłatnie w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Zgodnie z przepisami specustawy drogowej wśród elementów decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie przewidziano oznaczenia nieruchomości, które Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad bądź właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego otrzymują w trwały zarząd.

Ustanowienie prawa trwałego zarządu, wraz z określeniem nieruchomości następuje, zgodnie z art. 20 ust. 4 specustawy drogowej, w odrębnej decyzji właściwego organu. Decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydana na podstawie art. 11a ust. 1 specustawy drogowej jakkolwiek ma charakter konstytutywny i wywołuje skutek prawnorzeczowy w postaci powstania z mocy prawa trwałego zarządu na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, to jednak z mocy art. 20 ust. 4 i 5 tej ustawy ustanowienie trwałego zarządu musi być potwierdzone w drodze decyzji odpowiedniego organu, która następnie stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1641/13, LEX nr 1479699).

Zgodnie z poglądami doktryny trwały zarząd powstaje z chwilą, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla drogi o odpowiedniej kategorii stanie się ostateczna. Powstanie trwałego zarządu z mocy prawa wymaga jednak potwierdzenia deklaratoryjną decyzją wydaną na podstawie art. 20 ust. 4 specustawy drogowej. Trwały zarząd powstaje z mocy samego prawa, dlatego stosowną decyzją nie orzeka się o jego ustanowieniu, lecz stwierdza jedynie jego powstanie po ustaleniu przez organ orzekający zaistnienia ustawowo określonych przesłanek w art. 20 ust. 1 i 2.

Należy zatem odróżnić powstanie trwałego zarządu z mocy samego prawa od możliwości jego ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Sama decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie jest podstawą do dokonywania stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej co do trwałego zarządu. Dopiero wydanie decyzji o potwierdzeniu powstania trwałego zarządu umożliwia dokonanie stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Dlatego też powstanie trwałego zarządu z mocy samego prawa nie stanowi podstawy do ujawnienia tego faktu w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Sama decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie jest podstawą do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej co do trwałego zarządu. Jak wskazują wyżej cytowane przepisy specustawy drogowej, dopiero wydanie decyzji potwierdzającej powstanie trwałego zarządu umożliwia dokonanie stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej.

IV. Pismem z dnia 28 listopada 2017 r. Dyrektor wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Inspektora z dnia [...] października 2017 r., podnosząc przeciwko tej decyzji zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

1) Art. 24 ust. 2b pkt 1 lit a i d ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017r. poz. 2101 t.j.) oraz § 11 ust. 1 pkt 1 lit b i § 12 ust. 1 pkt 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2017r. poz. 1551 t.j.) poprzez uznanie, iż decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz przepis art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie stanowią wystarczającej podstawy do dokonania zmiany ewidencji gruntów i budynków poprzez wykazanie trwałego zarządu Dyrekcji w stosunku do działek nabytych na rzecz Skarbu Państwa podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej;

2) Art. 20 ust. 3 i art. 20 ust. 4 w zw. z art.11 f ust. 1 specustawy drogowej poprzez uznanie, iż:

a) Decyzja zrid powinna zawierać zapis o przejęciu przez Dyrekcję trwałego zarządu w oparciu o przepis art. 20 ust. 3 specustawy drogowej;

b) Dyrekcja powinna uzyskać decyzję stwierdzającą nabycie trwałego zarządu w sytuacji, gdy przepis art. 20 ust. 4 specustawy drogowej dotyczy tylko gruntów będących własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego przed wydaniem decyzji zrid a nie dotyczy gruntów nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstaw decyzji zrid i w efekcie nie dotyczy trwałego zarządu nabytego na podstawie art. 20 ust. 3 specustawy drogowej.

V. W odpowiedzi na skargę, wniesionej w piśmie procesowym z dnia 22 grudnia 2017 r., Inspektor wniósł o jej oddalenie, podnosząc m.in., co następuje:

(i) Zgodnie z wyrokiem NSA sygn. akt I OSK 1764/10 z dnia 19 października 2011 r. "akt normatywny stanowi podstawę wpisu w ewidencji gruntów dotyczących prawa do nieruchomości, jeżeli normy w nim zawarte ustalają takie prawo oraz określają expressis verbis podmioty oraz obiekty ewidencyjne, do których się ono odnosi, a jednocześnie z przepisów tych nie wynika obowiązek .potwierdzania nabycia tego prawa w drodze, orzeczenia sądowego lub administracyjnego. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego ujawnienie w ewidencji gruntów trwałego zarządu gruntami w pasie drogowym następuje wyłącznie na podstawie aktu konkretyzującego podmiotowo i przedmiotowo postanowienia art. 20 ust. 3 specustawy, czyli ostatecznej decyzji, administracyjnej. Prawa bowiem nie można domniemywać, lecz musi ono wynikać z przepisów do stosowania, których zobowiązany jest orzekający w sprawie organ. Zatem słusznie organ I instancji wskazał na brak dosłownego nabycia prawa trwałego zarządu nad wskazanymi gruntami przez Dyrekcję.

(ii) Pomimo prawomocności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz wydaniu nieruchomości, zarządca nadal nie zgłosił zmian do ksiąg wieczystych. Zgodnie z elektroniczną wersją ksiąg przedmiotowe działki według stanu na 18 grudnia 2017 r. nadal widnieją jako własność osób fizycznych. Przy czym podstawowym dokumentem dopuszczającym zmiany podmiotowe w ewidencji gruntów i budynków są informacje wynikające z ksiąg wieczystych mających rękojmię wiary publicznej.

(iii) Jak wynika z przywołanego orzecznictwa ewidencja może ujawniać stany wynikające wprost z dokumentów wymienionych enumeratywnie w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ponieważ nie wpłynęła decyzja wskazująca dokładnie zasięg i nabycie trwałego zarządu czy też o ustanowieniu prawa trwałego zarządu na nieruchomościach objętych wnioskiem oraz nie dokonano stosownych wpisów w księgach wieczystych, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 5 kwietnia 2018 r. pełnomocniczka Skarżącego:

1) Wniosła o dopuszczenie dowodów z zawiadomień o dokonaniu wpisów w księgach wieczystych oraz wniosków o założenie księgi wieczystej i wniosków o dokonanie zmian w treści księgi wieczystej na okoliczność podjęcia czynności zmierzających do ujawnienia praw w księgach wieczystych. Złożyła plik dokumentów oraz dokument sporządzony przez Skarżącą na podstawie zawiadomień Starosty o dokonaniu zmian w ewidencji gruntów w których wskazano m.in. poprzednich właścicieli przejętych nieruchomości;

2) Podniosła, że treść zawiadomień potwierdza posiadanie przez Starostę pełnej wiedzy, że wskazane wyżej nieruchomości (chodzi o 10 nieruchomości ujętych w punkcie VIII str.8 decyzji zrid) nie stanowiły przed wydaniem decyzji zrid własności Skarbu Państwa, a zatem nie mogły być objęte dyspozycją art.20 ust. 1 i 2 spec ustawy drogowej a zatem jedyna możliwością było rozpatrywanie tych nieruchomości jako objętych art. 20 ust 3 tejże ustawy. Wprawdzie decyzją zrid objęte zostały również działki 37 i 53, które stanowiły przed wydaniem tej decyzji własność Skarbu Państwa a zatem nie miał do nich zastosowania art. 20 ust 3 spec ustawy, nie mniej działki te nie zostały ujęte w punkcie VIII decyzji zrid. W tej sytuacji Starosta dysponował pełnym materiałem dowodowym w oparciu o który mógł bezspornie ustalić, które z działek objętych decyzja zrid są objęte działaniem art. 20 ust 3 specustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Inspektora z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Inspektora jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Inspektora prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art.24 ust.2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego było rozstrzygnięcie, czy dopuszczalnym było ujawnienie w rejestrze gruntów: 1) prawa trwałego zarządu, mającego obciążać wskazane we wniosku Dyrekcji działki gruntu oraz 2) Dyrekcji jako trwałego zarządcy tychże gruntów – w oparciu o decyzję zezwalającą na realizację inwestycji drogowej, wydaną na podstawie przepisów specustawy drogowej.

Ściślej rzecz ujmując, istota niniejszej sprawy sprowadzała się do przesądzenia, czy co do zasady organ prowadzący ewidencję gruntów jest umocowany do samodzielnego ustalania tego, czy w następstwie wydania decyzji zrid doszło do nieodpłatnego uzyskania ("otrzymania") – na podstawie art.20 ust.3 specustawy drogowej - przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad albo właściwy w trwały zarząd odpowiednio nieruchomości nabytych na własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego na cele budowy dróg, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W ocenie Sądu dokonywanie tego rodzaju ustaleń wykracza poza zakres kompetencji, przyznanych organom ewidencyjnym. Z tej racji, co do zasady, odmowa dokonania żądanej przez Dyrektora zmiany była zasadna, a zarzutów skargi nie można było uwzględnić. Stwierdzić jednakże należy, iż w decyzji odwoławczej wyrażono wadliwy pogląd, iż wykazanie zaistnienia skutku przewidzianego w art.20 ust.3 specustawy drogowej wymaga wydania deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, potwierdzającej w/w skutek. Wadliwość tego stanowiska wynika z faktu, iż w systemie praw brak jest normy prawnej, przewidującej wydawanie tego rodzaju decyzji w odniesieniu do prawa trwałego zarządu, powstającego na zasadach określonych w art.20 ust.3 specustawy drogowej. W ocenie Sądu wystarczającą podstawą do wykazania wystąpienia skutku z art.20 ust.3 specustawy jest ujawnienie wskazanego w tym przepisie prawa trwałego zarządu oraz jego beneficjenta w księdze wieczystej nieruchomości, w oparciu o co można następnie dokonać stosownych wpisów w rejestrze gruntów (art.24 ust.2b pkt 1 lit.b Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W/w uchybienie organu odwoławczego nie doprowadziło zatem do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy.

2. Przepis art.24 ust.2b pkt 1 lit.a – h Prawa geodezyjnego i kartograficznego kataloguje dopuszczalne podstawy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno – technicznej, dopuszczając m.in. dokonywanie w/w aktualizacji na podstawie: przepisów prawa (lit.a), wpisów w księgach wieczystych (lit.b), ostatecznych decyzji administracyjnych (lit.d). Zgodnie z art. 24 ust. 2c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

3. Przepisy art.20 ust.1 – 3 specustawy drogowej przewidują trzy sytuacje, w których w następstwie uzyskania przez decyzję zrid waloru ostateczności dochodzi do obciążenia (z dniem uzyskania w/w waloru) nieruchomości objętej w/w decyzją i jednocześnie stanowiącej własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego, prawem trwałego zarządu odpowiednio na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad albo właściwego zarządu drogi, tj.: 1) sytuację, w której nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego jeszcze przed wydaniem decyzji zrid i przed tą datą nie była obciążona prawem trwałego zarządu (ust.1), 2) sytuację, w której nieruchomość stanowiąca przed wydaniem decyzji zrid własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego była obciążona prawem trwałego zarządu na rzecz innych publicznych jednostek organizacyjnych, który to zarząd wygasł na zasadzie art.19 specustawy (ust.2), 3) sytuację, w której nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego dopiero w następstwie objęcia jej decyzją zrid (ust.3).

Z przepisu art.20 ust.4 specustawy wynika wprawdzie, iż ustawodawca przewidział obowiązek potwierdzania w drodze stosownej decyzji deklaratoryjnej zajścia z mocy prawa skutku w postaci powstania prawa trwałego zarządu na nieruchomościach objętych decyzją zrid, niemniej obowiązek ten odniósł wyłącznie do sytuacji, o których mowa w art.20 ust.1 i 2 ustawy, pomijając sytuację opisaną w ust.3. Z kolei przepis art.20 ust.5 specustawy stanowi, że decyzja, o której mowa w ust. 4, stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (co oczywiście odnosi się wyłącznie do sytuacji, o których mowa w art.20 ust.1 i 2).

Nieujęcie art.20 ust.3 w hipotezie art.20 ust.4 specustawy oznacza, iż system prawa nie przewiduje drogi administracyjnej do władczego rozstrzygania stosownym orzeczeniem administracyjnym, czy przepis art.20 ust.3 znajdzie zastosowanie do konkretnej nieruchomości objętej decyzją zrid, tj. do rozstrzygania, czy na nieruchomości tej powstało z mocy prawa - prawo trwałego zarządu, czy też nie. Abstrahując w tym miejscu od oceny racjonalności, czy też konsekwencji takiego rozwiązania ustawodawczego w kontekście art.20 ust.1 i 2 ustawy, stwierdzić należy, iż łączy się z nim pewien zakres niepewności co do tego, czy do nabycia oczekiwanych uprawnień z mocy prawa w istocie doszło czy też nie (stan takiej niepewności nie występuje natomiast w sytuacjach uregulowanych w art.20 ust.1 i 2, w których na mocy art.20 ust.4 wydaje się decyzje deklaratoryjne). Sytuacja, w której ustawodawca nie przyznał organom administracji kompetencji do formalnego stwierdzania wystąpienia skutku przewidzianego w art.20 ust.3 ustawy, które to stwierdzenie (w formie decyzji administracyjnej) stanowiłoby – na potrzeby obrotu prawnego – konieczny dowód na dysponowanie prawem do nieruchomości przez właściwą publiczną jednostkę organizacyjną powoduje, że ustalenie, czy art.20 ust.3 znalazł zastosowanie do danej nieruchomości, czy też nie (tj. czy w stosunku do danej nieruchomości wystąpił z mocy prawa przewidziany tam skutek), wymagałoby dokonania bezpośredniej subsumcji tego przepisu do konkretnego stanu faktycznego. Należy zgodzić się z orzekającymi w niniejszej sprawie organami, iż dokonywanie tego rodzaju subsumcji wykracza poza kompetencje, jakie posiadają organy właściwe w sprawie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków w zakresie rejestracji uprawnień przysługujących danym podmiotom prawa do gruntów. Kompetencje te sprowadzają się bowiem wyłącznie do ujawniania takich uprawnień zainteresowanych podmiotów, których istnienie zostało potwierdzone poza postępowaniem ewidencyjnym, tj. w innych właściwych ku temu odrębnych trybach prawnych. Jak bowiem jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym "Ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów." (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 109/17, publ. LEX).

Uznać jednocześnie należy, iż decyzja zrid, pomimo jasnego wskazania w niej nieruchomości przechodzących na własność Skarbu Państwa, nie charakteryzuje się dostatecznym stopniem konkretyzacji w kontekście art.20 ust.3 specustawy, upoważniającym organy ewidencyjne do potraktowania tej decyzji jako bezpośredniej podstawy wpisu wymienionej art.24 ust.2b pkt 1 lit.d Prawa geodezyjnego i kartograficznego, albowiem nie wskazuje, iż na nieruchomościach tych powstaje prawo trwałego zarządu. Istnienie w/w decyzji nie zwalnia zatem z obowiązku dokonania subsumcji art.20 ust.3 do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy.

Sąd zajmuje w tej sytuacji stawisko, że: (-) dokonywanie w/w subsumcji należy do kompetencji sądu wieczysto - księgowego, (-) ujawnienie w rejestrze gruntów dochodzonego przez Skarżącego prawa trwałego zarządu do nieruchomości Skarbu Państwa, nabytych na skutek objęcia ich decyzją zrid, jest zatem uzależnione od wcześniejszego ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej, co oznacza, iż do ujawnienia w/w prawa w rejestrze gruntów może dojść wyłącznie na zasadzie art.24 ust.2b pkt 1 lit.b Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Nie może natomiast dojść do takiego ujawnienia na zasadzie art.24 ust.2b pkt 1 lit.a i d.

Odnotować należy, iż kwestia wskazania postępowania prawnego, w którym dopuszczalne jest rozstrzyganie o wystąpieniu z mocy prawa skutku w postaci nabycia przez określony podmiot prawa rzeczowego do nieruchomości (prawo trwałego zarządu należy uznać za istotnie zbliżone charakterem do tego rodzaju prawa) w sytuacji, w której ustawa przewidująca taki skutek nie ustanawia jednocześnie administracyjnoprawnego trybu potwierdzania tego skutku (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) była przedmiotem analiz orzecznictwa sądowego co najmniej w kontekście stosowania art.98 ust.1 zd. pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art.98 ust.3 tej ustawy.

Przepis art.98 u.g.n. stanowi, co następuje: (ust.1 zd. pierwsze) Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne; (ust.2) Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział; (ust.3) Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Odnotować należy, że na gruncie przywołanego stanu prawnego orzecznictwo sądowe formułowało niekiedy stanowisko, iż przy orzekaniu o odszkodowaniu, o którym mowa w art.98 ust.3 ustawy, organ odszkodowawczy nie jest związany treścią wpisu w księdze wieczystej w kontekście oceny, czy w sprawie została spełniona dyspozycja art. 98 ust. 1 u.g.n. (tj. czy do przewidzianego tam skutku rzeczowego doszło, czy też nie), a brak tego związania miałby wynikać z wyłącznie deklaratoryjnego charakteru tego wpisu (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 531/12, publ. LEX).

W ocenie Sądu orzekającego obecnie wszelkie wątpliwości w tym zakresie wyjaśnił (na korzyść wpisu w księdze wieczystej) Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1857/14, publ. LEX, wskazując iż: "Skutkiem praktycznym decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin.".

Z przywołanego wyroku, wykładającego przepisy prawne regulujące instytucję o charakterze zbliżonym do instytucji, o której mowa w art.20 ust.3 specustawy drogowej, wynika wprost, że pomimo:

(-) przewidzenia przez ustawodawcę w art.98 ust.1 u.g.n. nabycia wskazanego tam uprawnienia do gruntu z mocy samego prawa,

(-) braku formalnego zastrzeżenia przez ustawodawcę, iż powoływanie się w obrocie prawnym na wystąpienie skutku rzeczowego, o którym mowa w art.98 ust.1 ustawy, w tym ustalenie na podstawie art.98 ust.3 ustawy odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej, wymaga uprzedniego ujawnienia w/w skutku rzeczowego w księdze wieczystej,

- ujawnienie to jest konieczne dla poszanowania zasady pewności obrotu.

W ocenie Sadu w/w aspekty należy brać pod uwagę także przy wykładni art.20 ust.3 specustawy drogowej w zw. z art.24 ust.2b pkt 1 lit. a, b i d Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Tym samym: (-) dopiero ujawnienie w księdze wieczystej nabycia przez publiczną jednostkę organizacyjną prawa trwałego zarządu na zasadach określonych w art.20 ust.3 ustawy daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym w jakimkolwiek kontekście na nabycie tego prawa (na ocenę powyższą nie ma wpływu okoliczność, iż w odniesieniu do nabycia prawa na tej podstawie ustawodawca nie zawarł wprost rozwiązania odpowiadającego treścią art.98 ust.2 u.g.n.), (-) przez powoływanie się w obrocie prawnym na fakt nabycia prawa na zasadzie art.20 ust.3 specustawy rozumieć należy m.in. żądanie ujawnienia tego prawa rejestrze gruntów.

Tym samym skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu, na podstawie art.151 p.p.s.a.