Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 667/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4 i par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. O. R. A. R. i M. R. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego D. sp. z o.o. z siedzibą w K. na podstawie tytułu wykonawczego D. T. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] obejmującego nienależnie pobrane środki finansowe z tytułu pomocy finansowej, w kwocie należności głównej 137.441,30 zł.

Organ w toku postępowania egzekucyjnego dokonywał czynności egzekucyjnych zmierzających do realizacji egzekwowanej należności, m.in. wydał w dniu [...] marca 2019r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Banie Polska S.A., mBank S.A., Banku Spółdzielczym w S., oraz w Banku Spółdzielczym w K.. Ponadto, zawiadomieniem z dnia [...] marca 2019r. skierowanym do J. M. U. zajęto inną wierzytelność pieniężną z tytułu dostaw lub usług.

W odpowiedzi na dokonane zajęcie, Santander Bank Polska S.A. poinformował, że zajęcie nie może być zrealizowane z uwagi na otwarcie przyspieszonego postępowania układowego wobec zobowiązanej spółki i zwrócił się o wskazanie dalszego postępowania Banku. W piśmie z dnia [...] marca 2019r. i [...] marca 2019r. Bank wskazał, że do zajętego rachunku bankowego nastąpił zbieg egzekucji. Natomiast, pismem z dnia [...] marca 2019r. organ egzekucyjny zawiadomił Bank o umorzeniu postępowania układowego i wezwał do realizacji zajęcia. Bank Spółdzielczy w S. w dniu [...] marca 2019r. udzielił odpowiedzi na dokonane zajęcie wskazując na zbieg egzekucji. Natomiast Bank Spółdzielczy w K. w dniu [...] marca 2019r. zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia, z uwagi na brak środków.

W toku dalszego postępowania egzekucyjnego, do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2019r. informujące o ogłoszeniu w dniu [...] marca 2019r. upadłości spółki z o. o. D.. W konsekwencji powyższego, w dniu [...] kwietnia 2019r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek wierzyciela z dnia [...] kwietnia 2019r. o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W związku z uprawomocnieniem się z dniem [...] kwietnia 2019r. postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...] marca 2019r. o ogłoszeniu upadłości zobowiązanej spółki, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Następnie pismem z dnia [...] maja 2019r. zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi wierzyciel wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. na podstawie art. 64c § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm. - dalej "u.p.e.a.") obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 13.853,33 zł., wskazując za jakie czynności egzekucyjne zostały pobrane opłaty, w jakiej wysokości oraz na jakiej podstawie prawnej.

W złożonym zażaleniu D. T. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1244), w którym Trybunał orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej, art. 64 § 6 powołanej ustawy w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej oraz art. 64 § 8 ustawy w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanych należności po dokonaniu czynności egzekucyjnej. W ocenie wierzyciela, opłata egzekucyjna w wysokości 11.546,95 zł pozostaje w oderwaniu od faktycznie wykonanych czynności przez organ egzekucyjny i narusza standardy wskazane w wyroku Trybunału. W związku z powyższym wierzyciel wniósł o odstąpienie od ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego lub o zmianę ich wysokości.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2019r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przywołał odpowiednie regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące kosztów egzekucyjnych oraz ich wysokości. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w konsekwencji podjętych czynności egzekucyjnych, powstały koszty egzekucyjne w kwocie 13.853,33 zł, na które składa się: opłata manipulacyjna wynosząca 1% kwoty egzekwowanych należności (wraz z odsetkami za zwłokę) w kwocie 2.306,38 zl oraz opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A. w wysokości 11.546,95 zł, co stanowi 5% kwoty egzekwowanej należności (230.939,04 zł - w tym należność główna 137.441,30 zł i odsetki za zwłokę wyliczone na dzień [...] marca 2019r. w kwocie 93.497,74 zł). Organ podał, że koszty te, w myśl art. 64 c § 1 u.p.e.a., winien ponieść zobowiązany. Przytaczając treść art. 64c § 4 u.p.e.a. wyjaśnił, że jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, pokrywa je wierzyciel. Organ podał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego. W związku z brakiem możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanej spółki, to stosownie do powołanego przepisu, koszty egzekucyjne pokrywa wierzyciel, którym jest D. T..

W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny prawidłowo podał kwotę kosztów egzekucyjnych wynoszącą 13.853,33 zł oraz podstawę prawną ich określenia. Organ egzekucyjny szczegółowo wskazał, co składa się na kwotę kosztów egzekucyjnych. Ponadto, podał numer tytułu wykonawczego, numer oraz datę dokonania czynności egzekucyjnych, podstawy prawne czynności oraz kwotę kosztów egzekucyjnych należnych od danej czynności egzekucyjnej, a także należną opłatę manipulacyjną.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego ustalenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 11.546,95 zł, która w ocenie wierzyciela jest niewspółmierna do zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego i tym samym narusza standardy wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt. SK 31/14 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że określając wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, którymi są opłata manipulacyjna w wysokości 1% dochodzonej należności, oraz opłata zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowiąca 5% kwoty egzekwowanej należności, organ egzkucyjny działał na podstawie nadal obowiązujących w tym zakresie przepisów. W związku z tym nie miał podstaw do obniżenia wysokości naliczonych opłat, którymi obciążono wierzyciela.

Odnosząc się do przywołanego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ zauważył, że w wyroku tym Trybunał podniósł, iż nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin, jak również opłat. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań, lecz konstytucyjnie dopuszczalna.

Organ wskazał przy tym, że w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. W zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokości opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobranie pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Przyjmując zatem jako maksymalną opłatę dla zajęcia nieruchomości kwotę 34.200,00 zł stanowiącą 8% egzekwowanej należności, to maksymalna opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa niż 4.275,00 zł i wyliczona wg tej samej metody 5% opłata za zajęcie rachunku bankowego nie może być wyższa niż 21.375,00 zł. W tym kontekście organ zauważył, że w niniejszej sprawie zarówno opłata manipulacyjna, jak i opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostały ustalone poniżej wartości określonej według wskazanej metody.

Jednocześnie organ stwierdził, że przywołany wyrok Trybunału nie powoduje utraty mocy obowiązującej regulacji prawnych. Organy egzekucyjne, które działają na podstawie i w granicach prawa, zobligowane są do ich stosowania. W ocenie organu odwoławczego ustalona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości 13.853,33 zł jest kwotą naliczoną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, mieszczącą się jednocześnie w granicach, które pozwalają na przyjęcie, iż wypełniają wskazania Trybunału Konstytucyjnego. Wskazano, że na organie egzekucyjnym ciąży ustawowy obowiązek dochodzenia kosztów egzekucyjnych, których wysokość określają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nie mógł wydać odmiennego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie sprawy. Odnosząc się do wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ wyjaśnił, że organem właściwym do jego rozpoznania stosownie do brzmienia art. 64e u.p.e.a. jest organ egzekucyjny, do którego należy złożyć wniosek w tej sprawie.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 64c § 4 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez błędne ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 13.853,33 zł oraz obciążenia nimi wierzyciela. Uzasadniając skargę wierzyciel podniósł, że stosowanie stawek opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych nie budzi zastrzeżeń co do zasady, lecz nie może to doprowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który powinien być określony przez ustawodawcę. Skarżący stwierdził, że końcowe ustalenie opłat i wydatków winno być spójne z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi. W niniejszej sprawie organ mimo podjętego działania nie dokonał skutecznych czynności egzekucyjnych, albowiem rachunek bankowy zobowiązanego zajęty był już wskutek działań komorników sądowych. Trudno zatem uznać, że czynności egzekucyjne na dzień umorzenia egzekucji były w jakimkolwiek stopniu skuteczne. Posłużenie się zatem miernikiem w postaci procentowej, liczonym w sposób matematyczny od wartości zgłoszonej do egzekucji wierzytelności, jest całkowicie bezpodstawne. Zdaniem skarżącego, nie ma racji organ uznając, że skoro do chwili obecnej ustawodawca nie dokonał odpowiednich zmian, to organ egzekucyjny określa koszty na podstawie dotychczasowych (obowiązujących) przepisów. Gdyby przyjąć to za regułę, to wydawane przez organy rozstrzygnięcia na podstawie wadliwych przepisów naruszałyby zasadę legalizmu z art. 7 Konstytucji RP. Trudno zatem przyjąć, że organy działały zgodnie z tą zasadą oraz nadrzędną zasadą ustanowioną w art. 2 Konstytucji RP, tj. zasadą państwa demokratycznego, prawnego i sprawiedliwego. W ocenie strony, w przedmiotowym postępowaniu doszło do całkowitego zerwania związku pomiędzy świadczeniem organu egzekucyjnego (a właściwie ich brakiem) a wysokością ponoszonych kosztów za dokonanie tych czynności, zaś zasądzone koszty przestały być adekwatnym wynagrodzeniem organu za podjęte czynności, a stały się dodatkową sankcją pieniężną.

Zdaniem skarżącego, skoro ustalenie kosztów następuje na podstawie postanowienia organu egzekucyjnego, to organ ma możliwość dokonania miarkowania tych kosztów. Powinien wziąć pod uwagę skuteczność zastosowanych środków w związku z faktycznym nakładem pracy komornika skarbowego. Zajęcie rachunków bankowych zobowiązanego polegało de facto na przesłaniu pisma do wskazanych w orzeczeniu banków i otrzymaniu zwrotnej informacji. Żadnej kwoty bank nie zajął i nie postawił do dyspozycji organu egzekucyjnego. W ocenie strony skarżącej, gdyby wziąć pod uwagę stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, to organ administracji będący jednocześnie wierzycielem nie chcąc się narażać na ponoszenie wysokich kosztów egzekucyjnych nie powinien występować o wszczęcie i prowadzenie egzekucji w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji w sytuacjach, gdy ściągnięcie długu może być wątpliwe. Z drugiej strony, kierownik takiej jednostki zachowując bierną postawę naruszałby dyscyplinę finansów publicznych i narażałby się na wynikające z niej sankcje.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie według podanych kryteriów stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] czerwca 2019 r. o obciążeniu wierzyciela - D. T. kosztami postępowania egzekucyjnego, przeprowadzonego z majątku D. sp. z o. o. z siedzibą w K., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2019" r. nr [...] - w kwocie 13.853,33 zł.

Z ustaleń faktycznych sprawy wynika m.in., że w toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniami z dnia [...] marca 2019 r. zajęto wierzytelności z rachunku bankowego w Santander Banie Polska S.A., w mBank S.A., w Banku Spółdzielczym w S. oraz w Banku Spółdzielczym w K.. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2019 r. zajęto również inną wierzytelność pieniężną z tytułu dostaw lub usług, skierowanym do J. M. U., odebranym przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu [...] marca 2019r. Wymienione zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązana spółka odebrała w dniu [...] marca 2019 r.

W piśmie z dnia [...] marca 2019 r. i [...] marca 2019 r. Santander Bank Polska S.A. wskazał, że do zajętego rachunku bankowego nastąpił zbieg egzekucji, a środki z zajęcia przekazywane będą do Komornika Sądowego w T..

Z kolei, Bank Spółdzielczy w S. w dniu [...] marca 2019 r. udzielił odpowiedzi na dokonane zajęcie, wskazując na zbieg egzekucji. Natomiast, Bank Spółdzielczy w K. w dniu [...] marca 2019 r. zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia, z uwagi na brak środków.

Ponieważ z dniem [...] kwietnia 2019 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...] marca 2019 r. o ogłoszeniu upadłości zobowiązanej spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...].P umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. obciążył wierzyciela - Agencję Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w T. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 13.853,33 zł.

Organ podał, że na koszty egzekucyjne złożyła się opłata manipulacyjna wynosząca 1% kwoty egzekwowanych należności (wraz z odsetkami za zwłokę) w kwocie 2.306,38 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A. w wysokości 11.546,95 zł, co stanowi 5% kwoty egzekwowanej należności (230.939,04 zł - w tym należność główna 137.441,30 zł i odsetki za zwłokę wyliczone na dzień [...] marca 2019 r. w kwocie 93.497,74 zł).

W skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 64c §4 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych na poziomie 13 853,33 zł oraz obciążenie nimi wierzyciela. W ocenie skarżącego, do czasu interwencji ustawodawcy, organy egzekucyjne powinny określać koszty egzekucyjne w taki sposób jak wskazują na to cytowane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych, by nie tylko orzekać w zgodzie z literą przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale także w zgodzie ze standardami ustalonymi przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 31/14.

W wyroku tym, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłat za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, są niezgodne z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 art. 84 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

Trybunał podkreślił jednak, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.

Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, iż z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym.

Jak uznał Trybunał, regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 oraz opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a., opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. Trybunał Konstytucyjny, wyjaśniając skutki swojego orzeczenia wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w sprawie.

Skład orzekający podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że skutkiem orzeczenia Trybunału nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo - a więc w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają - muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wymienionym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. (v. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2019r. sygn. akt I SA/Gl 1167/17 ).

W ocenie Sądu, organ egzekucyjny ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, nie naruszył standardów wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14. Organ podjął szereg czynności związanych z wszczęciem i prowadzeniem egzekucji, ustalił fakty związane z prowadzeniem wobec zobowiązanej spółki postępowania układowego i upadłościowego, dokonał licznych zajęć wierzytelności. Należy mieć na uwadze, że we wspomnianym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny dostrzegł konieczność zapewnienia, przynajmniej w części, finansowania funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Co istotne, organ egzekucyjny naliczył opłatę manipulacyjną oraz opłatę wyłącznie za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A. Nie budzi wątpliwości zasadność naliczenia tej opłaty. Z zawiadomienia Santander Bank Polska S.A. z dnia [...] marca 2019r. wynikało bowiem, że wierzytelność z rachunku bankowego została zajęta przez wymienionych w nim wierzycieli, w tym przez Urząd Skarbowy w N. oraz, że Bank wstrzymuje się w wypłatą zajętych kwot, a środki z zajętej wierzytelności zostaną wypłacone po przekazaniu wszystkich spraw w trybie art. 7731 komornikowi, który prowadzi dalszą egzekucję. Zatem mimo zbiegu egzekucji, w istocie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Santander Bank Polska S.A., co uzasadniało naliczenie kosztów egzekucyjnych.

Uzasadniając z kolei wysokość naliczenia kosztów egzekucyjnych, organ odwoławczy nawiązał do regulacji ustawy egzekucyjnej, dotyczącej wysokości naliczania kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości. Wskazał przy tym na art. 64 § 1 pkt 6 ustawy, w którym ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. W zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokości opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobranie pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Zdaniem Sądu, przy braku pełnej ustawowej regulacji organ trafnie przyjął, że jeśli maksymalna opłata dla zajęcia nieruchomości wynosi kwotę 34.200,00 zł stanowiącą 8% egzekwowanej należności, to maksymalna opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa niż 4.275,00 zł (1 x 4.275) i wyliczona wg tej samej metody 5% opłata za zajęcie rachunku bankowego, nie może być wyższa niż 21.375,00 zł ( 5 x 4.275).

W analizowanej sprawie, zarówno opłata za zajęcie wierzytelności w Santander Bank Polska S.A. ( 11.546,95 zł ) oraz kwota opłaty manipulacyjnej ( 2.306,38 zł ), nie przekraczają ustalonych powyższą metodą maksymalnych kwot opłat, tj. odpowiednio 21.375,00 zł i 4.275,00 zł.

W ocenie Sądu, spełniony jest wymóg miarkowania kosztów, w sytuacji uwzględnienia wskazanych różnic w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w ustawie egzekucyjnej i przy zastosowaniu właściwej tym różnicom proporcji.

Przyjęta przez organ metoda naliczania kosztów egzekucyjnych akceptowana jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w kilku orzeczeniach wyraził pogląd, że taki sposób określania maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej wydaje się w pełni realizować wskazania Trybunału Konstytucyjnego w zakresie uwzględnienia racjonalnej zależności pomiędzy rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego a egzekwowanymi kwotami, a także pozwala na oparcie się przez organy egzekucyjne na obiektywnych kryteriach, mających niewątpliwe podstawy prawne w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. oraz umożliwia kontrolę zastosowania tych kryteriów zarówno zobowiązanym, jak i sądom administracyjnym (v. wyroki NSA z dnia 28 lutego sygn. akt II FSK 2094/18, z dnia 24 maja 2019r. sygn. akt II FSK 407/1 oraz z dnia 26 czerwca 2019r. sygn. akt II FSK 2549/17 ).

W ocenie składu orzekającego, przedstawiony przez organ odwoławczy sposób naliczenia opłat nie powoduje realizacji w nadmiernym stopniu funkcji represyjnej i spełnia standardy określone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 64c § 4 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. należało uznać za niezasadny.

Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

M. Łent J. Szulc L. Kleczkowski