Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 149/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, 183 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy Świątniki Górne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 328/14 w sprawie ze skargi D. S. na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Świątniki Górne z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół w Świątnikach Górnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy Świątniki Górne na rzecz D. S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 328/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpatrzeniu skargi D. S., stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół w S.

W uzasadnieniu powołanego wyroku wskazano, że zarządzeniem z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S., działając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 594, z późn. zm.) oraz art. 5 ust. 5 i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 594, z późn. zm.), po pozytywnym zaopiniowaniu przez [...] Kuratora Oświaty, odwołał D. S. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół w S. Organ prowadzący Zespół Szkół wielokrotnie nie był bowiem w stanie dojść do porozumienia z D. S. w kluczowych sprawach w zakresie wzajemnej współpracy. D. S. pomimo objęcia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół przez okres około roku nie objęła majątku Zespołu Szkół w S., co jest obowiązkiem dyrektora. Nie podejmowała również z organem prowadzącym konsultacji w przedmiocie polityki kadrowej (art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela). Nadto od dłuższego czasu docierały do organu prowadzącego niepokojące sygnały od pracowników jednostek gminnych współpracujących z D. S. na różnych płaszczyznach, o niemożliwości tej współpracy ze względu na sposób postępowania przez D. S. (konfliktowość, brak współdziałania). Organ prowadzący otrzymał również wiarygodne sygnały uprawdopodabniające, że D. S. mogła dopuszczać się mobbingu wobec swoich podwładnych. W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy S. doszło więc do naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych przez D. S. i utraty zaufania do jej osoby przez Burmistrza, co uniemożliwia dalsze pełnienie przez nią funkcji. [...] Kurator Oświaty w piśmie z dnia [...] października 2013 r. nie wniósł zastrzeżeń do odwołania D. S. z pełnionej przez nią funkcji.

Uwzględniając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził. że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, polegającym na wydaniu go mimo braku wykazania zaistnienia okoliczności mieszczących się w ustawowych "przypadkach szczególnie uzasadnionych", które uprawniałyby do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji przesłanki wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia nie mieszczą się w "przypadkach szczególnie uzasadnionych", o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia ogranicza się w istocie do ogólnych stwierdzeń, nie popartych żadnymi konkretnymi danymi i dowodami oraz nawiązuje do okoliczności, które nie dawały podstaw do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora. Przepis art. 38 ustawy o systemie oświaty, jako stwarzający gwarancję dla stabilności stosunku zatrudnienia nauczycieli, musi być stosowany w sposób wyjątkowo rozważny. Jeśli bowiem ustawodawca dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników (w tym przypadku nauczycieli) ustanawia szczególne i dość rygorystyczne gwarancje, to należy dołożyć wszelkich starań, by te gwarancje rzeczywiście funkcjonowały i były respektowane w praktyce. Powołany przepis daje możliwość odwołania dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, o ile w sprawie zachodzą "szczególnie uzasadnione przypadki". Ocena, czy w danej sprawie przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione, mieści się w zakresie kompetencji organu prowadzącego szkołę, jednak nie może mieć ona charakteru dowolnego i arbitralnego. Oznacza to, że w uzasadnieniu aktu odwołującego danego nauczyciela z zajmowanego stanowiska dyrektora szkoły ocena ta musi być dokładnie i szczegółowo umotywowana. Zaniedbania po stronie nauczyciela, które mają prowadzić do odwołania go ze stanowiska dyrektora szkoły, muszą być wykazane w postępowaniu poprzedzającym podjęcie zarządzenia. W uzasadnieniu zaś samego aktu odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora muszą zostać szczegółowo wskazane zarzucane mu nieprawidłowości oraz winno zostać przekonująco umotywowane na czym polega "szczególne uzasadnienie" danego przypadku i dlaczego w okolicznościach danej sprawy organ skorzystał z przyznanych mu ustawowo kompetencji.

Sąd wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ powołał się na utratę zaufania do skarżącej, wielokrotny brak porozumienia w zakresie wzajemnej współpracy oraz przekroczenie przez skarżącą "uprawnień". Uzasadniając zarzut wielokrotnego braku porozumienia w zakresie wzajemnej współpracy organ wskazał, że skarżąca nie podejmowała z organem prowadzącym konsultacji w przedmiocie polityki kadrowej. Na poparcie tego zarzutu nie przedstawiono jednak w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia żadnych dowodów. W uzasadnieniu nie wskazano, z jakich konkretnie zdarzeń i okoliczności organ wywiódł swój wniosek, że dalsze pozostawanie skarżącej na stanowisku dyrektora zagraża interesowi publicznemu. Natomiast zarzut konfliktowości skarżącej, braku współdziałania, w tym z pracownikami placówki, wskazuje na uprawdopodobnione sygnały dopuszczania się przez skarżącą mobbingu wobec jej podwładnych, jednakże nie uzasadnia tych zarzutów poprzez wskazanie konkretnych dowodów. Z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, zdaniem Sądu, nie wiadomo zatem kiedy i w jakich okolicznościach skarżąca miała dopuścić się wskazanych wyżej zachowań. Organ powołując się na niewykonywanie przez skarżącą jej obowiązków dyrektora poprzez nieobjęcie majątku Zespołu Szkół w S. przez okres około roku, nie wskazał jednak konkretnych okoliczności, ani czasu, w którym to zachowanie skarżącej miało miejsce. Ogólnikowość stawianych zarzutów i całkowity brak ich uzasadnienia powoduje niemożliwość uznania ich za przesłanki stanowiące "szczególnie uzasadnione przypadki" wymagane ustawą, skoro organ nie wskazał żadnych dowodów, aby rzeczywiście miały miejsce. Zaskarżone zarządzenie nie zostało zatem w sposób należyty uzasadnione, co należało zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa, które stanowi przesłankę do stwierdzenia jego nieważności. "Szczególnie uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty oznaczają sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. Musi być ono przy tym na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę. Natomiast przesłanki typu negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły lub gospodarki finansowej szkoły, odmienna koncepcja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym lub gronem pedagogicznym i jego wotum nieufności, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Wymóg natychmiastowości działania organu wskazuje, że brak szybkiej reakcji organu prowadzącego szkołę na postępowanie jej dyrektora w naturalny sposób osłabia, a nawet z upływem czasu znosi, możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego dla przypadków wymagających natychmiastowego przeciwdziałania. Nie każde zatem naruszenie prawa przez dyrektora szkoły uzasadnia jego odwołanie w trybie powołanego przepisu.

Odnosząc się do zarzutu związanego z niewykonywaniem przez skarżącą jej obowiązków dyrektora poprzez nieobjęcie majątku Zespołu Szkół w S. przez okres około roku, Sąd uznał, że nie spełniono przesłanki natychmiastowości reakcji organu, warunkującej możliwość zastosowania trybu z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika bowiem, że sprawa nieobjęcia majątku dotyczyła okresu od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] sierpnia 2013 r., tj. do dnia, kiedy skarżąca podpisała protokół objęcia majątku, a więc roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny 2013/2014. Okoliczność ta nie mogła być zatem traktowana jako podstawa do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora w czasie kolejnego roku szkolnego (po upływie jego dwóch miesięcy) jako "szczególnie uzasadniony przypadek", zaistnienie którego pozwala na odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Sąd ponadto podkreślił, że do wydania zaskarżonego zarządzenia doszło po nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Jedną z podstawowych gwarancji procesowych w postępowaniu toczącym się przed organami administracyjnymi jest zapewnienie stronom przez te organy możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Uwzględniając charakter prawny zarządzenia o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora, obowiązek taki należy wyprowadzić z art. 2 Konstytucji RP, statuującego zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz z art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji w dniu 6 września 2001 r., stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień. Przed wydaniem zaskarżonego aktu organ ograniczył się jedynie do zgromadzenia notatek służbowych i pism, z których wynikało niezadowolenie ich autorów ze współpracy ze skarżącą, nie zapewniając przy tym skarżącej prawidłowego udziału w postępowaniu kontrolnym poprzedzającym wydanie zaskarżonego zarządzenia. W aktach sprawy brak dowodów, że skarżąca mogła się zapoznać z zarzutami wynikającymi z powyższych dokumentów oraz że umożliwiono jej wniesienie zastrzeżeń do tych zarzutów. Nie zostały jej przedstawione wyniki postępowania wyjaśniającego, nie miała zatem możliwości zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, czy zgłoszenia wniosków.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 328/14, Burmistrz Miasta i Gminy S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wskazane w uzasadnieniu przesłanki, tj. utrata zaufania i naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych nie mieszczą się w "przypadkach szczególnie uzasadnionych",

- art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zaskarżone zarządzenie nie było odpowiednio uzasadnione,

- art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegające na przyjęciu, że przepisy te wymagają wskazania w uzasadnieniu zarządzenia dowodów stanowiących podstawę stanowiska organu,

- art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię polegające na przyjęciu, iż przepis ten nakładał na Burmistrza obowiązek zapewnienia D. S. czynnego udziału w postępowaniu.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm. – dalej ppsa), poprzez nie ustalenie, iż przypadkami szczególnie uzasadnionymi wskazanymi w uchylonym zarządzeniu są: naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez D. S. oraz utrata zaufania do tej osoby.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że szczególnie uzasadnionymi przypadkami według Sądu pierwszej instancji wskazanymi w uzasadnieniu uchylonego zarządzenia są: brak porozumienia w zakresie wzajemnej współpracy, przekraczanie uprawnień, czy nieobjęcie majątku. W rzeczywistości Burmistrz, za szczególnie uzasadnione przypadki, uznał utratę zaufania i naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. To właśnie suma naruszeń, których miała się dopuścić D. S., stanowiła podstawę wydania zarządzenia, a nie każde z nich osobno. Okoliczność ta nie była jednak przedmiotem ustaleń Sądu i przedmiotem jego rozważań. Próbując natomiast zdefiniować pojęcie przypadków szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty należy się odnieść do art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, z którego wynika, że odwołuje się nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

- złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

- ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli – bez wypowiedzenia,

- złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 2a.

Wśród żadnej z tych przesłanek nie mieści się utrata zaufania. Skoro tak, mając na uwadze fakt, że utrata zaufania przez pracodawcę stanowi każdorazowo podstawę do rozwiązania umowy o pracę, oczywistym jest, że ta przesłanka mieści się w pojęciu "przypadków szczególnie uzasadnionych", o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2. Ponadto nie może budzić żadnych wątpliwości, że naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych również stanowi "przypadek szczególnie uzasadniony". Zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty zostało zawężone do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów, pozostaje ono nie do przyjęcia. Przypadkami szczególnie uzasadnionymi wskazanymi w treści uchylonego przez Sąd zarządzenia jest utrata zaufania i naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez D. S.. Oba te przypadki zostały wyjaśnione w sposób wystarczający - organ w sposób szczegółowy umotywował, dlaczego utracił do D. S. zaufanie i na czym miało polegać naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. W uzasadnieniu wskazał bowiem, że: "organ prowadzący Zespół Szkół w S. (Burmistrz Miasta i Gminy S.) wielokrotnie nie był w stanie dojść do porozumienia z Panią D. S. w kluczowych sprawach w zakresie wzajemnej współpracy. Przede wszystkim, Pani D. S. pomimo objęcia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół przez okres ok. jednego roku nie objęła majątku Zespołu Szkół w S., a co jest obowiązkiem dyrektora. (...) nie podejmowała z organem prowadzącym również jakichkolwiek konsultacji w przedmiocie polityki kadrowej (art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela). Ponadto, od dłuższego czasu docierają do organu prowadzącego niepokojące sygnały od pracowników jednostek gminnych współpracujących z Panią S. na różnych płaszczyznach, o niemożliwości tej współpracy ze względu na sposób postępowania przez Panią D. S. (konfliktówość, brak współdziałania). Wreszcie w ostatnich dniach organ prowadzący otrzymał wiarygodne sygnały uprawdopodabniające, iż Pani dyrektor mogła dopuszczać się mobbingu wobec swoich podwładnych". Z częścią zarzutów wskazanych w uzasadnieniu uchylonego przez Sąd pierwszej instancji zarządzenia, D. S. w treści skargi do WSA próbowała polemizować, a to dotyczących jej konfliktowości, niemożności porozumienia czy dotyczących przejęcia majątku. Oznacza to, że uzasadnienie zarządzenia było także dla niej przynajmniej w części dostatecznie jasne. Ponadto, zdaniem skarżącego kasacyjnie, błędnie Sąd przyjął, że doszło "do wydania zaskarżonego zarządzenia po nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym". Przepis art. 2 Konstytucji RP nie nakładał na organ prowadzący obowiązku zapewnienia D. S. udziału w postępowaniu kontrolnym poprzedzającym wydanie zaskarżonego zarządzenia. Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, która to regulacja uniemożliwia organowi tworzenie nowych, nieprzewidzianych przez ustawodawcę procedur. Chociażby zaś możliwość zaskarżenia zarządzenia gwarantuje ochronę praw strony. Przepis art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty wyraźnie określa obowiązki organu prowadzącego szkołę w przypadku zamiaru odwołania dyrektora i wśród nich nie ma obowiązku zapewnienia odwoływanej osobie prawa uczestnictwa w postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. S. wniosła o jej oddalenie podnosząc argumenty mające przemawiać za niezasadnością zawartych w skardze zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niewystarczające do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Uwarunkowanie w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty dopuszczalności odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia zaistnieniem szczególnie uzasadnionych przypadków oznacza, że przepis ten zapewnia stabilność stosunku zatrudnienia nauczycieli na stanowiskach kierowniczych, co jest podkreślane także w orzecznictwie sądów administracyjnych. Gwarancja tej stabilności polega na tym, że nie można nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, odwołać z tego stanowiska z przyczyn nieobjętych art. 38 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Użyte w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, dlatego powinno być interpretowane zawężająco. O wystąpieniu takich przypadków można mówić w sytuacji konkretnych poważnych przyczyn, czy to niezależnych od dyrektora, czy też przez niego zawinionych, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez nauczyciela funkcji kierowniczej, bowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że przyczyną odwołania D. S. nie były okoliczności wskazane i ocenione przez Sąd pierwszej instancji, lecz utrata zaufania do D. S. i naruszenie przez nią podstawowych obowiązków pracowniczych. Nie mniej jednak w skardze kasacyjnej podano, że te podstawy odwołania są wynikiem sumy okoliczności uznanych przez organ za naruszenia, których miała dopuścić się D. S., tj. brak porozumienia w zakresie wzajemnej współpracy, przekraczanie uprawnień, nieobjęcie majątku szkoły, niepodejmowanie z organem prowadzącym konsultacji w przedmiocie polityki kadrowej, brak współpracy z pracownikami innych jednostek gminnych ze względu na konfliktowość, uprawdopodobnione działania mobbingowe wobec podwładnych. Wymienione okoliczności organ ocenił, jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, to nie zmienia ich charakteru, że stanowią one wyraz negatywnej oceny pracy D. S.. To z kolei oznacza, że brak jest podstawy do zastosowania tak szczególnego trybu odwołania, o którym stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, gdyż okoliczności takie, jak negatywna ocena pracy mogą stanowić podstawę do odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że uznaniowość zastosowania omawianej procedury odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego zobowiązuje organ odwołujący do przedstawienia w uzasadnieniu zarządzenia o odwołaniu okoliczności spełniających, zdaniem organu, przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego". Nie można bowiem przyjąć, aby w demokratycznym państwie prawnym pozbawienie pełnionej funkcji w okolicznościach unormowanych ustawą o systemie oświaty ze skutkiem natychmiastowym bez wypowiedzenia mogło następować bez wykazania przez organ odwołujący osobie odwoływanej okoliczności faktycznych, które legły u podstaw zastosowania tak szczególnego trybu odwołania. Wśród okoliczności przyjętych przez organ za należące do sumy zdarzeń, które dały podstawę do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty w niniejszej sprawie, znalazło się m.in. takie, które organ określił, jako otrzymanie w ostatnich dniach wiarygodnych sygnałów uprawdopodabniających, że D. S. mogła dopuszczać się mobbingu wobec swoich podwładnych. W tym przypadku sam organ poprzestał na ogólnikowym stwierdzeniu, którego zaistnienie nie zostało poparte jakimikolwiek ustaleniami faktycznymi.

Ponadto, organ odwołujący nie wykazał, dlaczego podane przez niego okoliczności przemawiały za natychmiastowym odsunięciem D. S. od pełnionej funkcji. Organ odwołujący zobowiązany był bowiem wykazać te okoliczności, ponieważ zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie może być wynikiem arbitralnej decyzji organu, lecz musi wynikać z ustalonych okoliczności i ich wpływu na dalsze prawidłowe funkcjonowanie placówki kierowanej przez osobę, którą odwołano.

Wskazana natomiast przez organ okoliczność nieobjęcia przez D. S., jako dyrektora szkoły, majątku szkoły, miała miejsce około roku przed jej odwołaniem, co wyklucza tę okoliczność z uznanej przez organ sumy naruszeń uzasadniających zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, skoro przepis ten należy odnosić tylko do takich zdarzeń, które wymagają natychmiastowej reakcji organu prowadzącego szkołę.

Nie sposób także podzielić oceny skarżącego kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, ponieważ nie wykazano w skardze kasacyjnej, aby utrata zaufania organu prowadzącego szkołę do jej dyrektora stanowiła przypadek szczególnie uzasadniony. Organ prowadzący nie wykazał również, aby ocenione przez niego naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez D. S. faktycznie zaistniało, względnie aby miało taki charakter, który zobowiązywał do natychmiastowego odsunięcia jej od pełnionej funkcji dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania kierowanej przez nią placówki.

Podobnie zarzuty kasacyjne kwestionujące ocenę Sądu pierwszej instancji o konieczności wykazania w uzasadnieniu zarządzenia odwołującego okoliczności faktycznych potwierdzających ocenę organu uznaną za przyczynę wydania tego zarządzenia, nie zasługiwały na uwzględnienie, skoro - jak już wyżej to wskazano – nie można zastosować szczególnego i wyjątkowego trybu odwołania bez wyjaśnienia faktycznego zaistnienia okoliczności przypisanych przez organ działaniom D. S., jako naruszenie obowiązków pracowniczych. W myśl bowiem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, przypadki muszą być nie tylko szczególne, ale także uzasadnione faktycznym i udowodnionym ich zaistnieniem, a nie pozostającym jedynie w przekonaniu organu.

Zapewnienie zaś D. S. czynnego udziału w postępowaniu przez organ odwołujący, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, należy ocenić, jako umożliwienie D. S. ustosunkowania się do sformułowanych przez organ ocen, zwłaszcza w sytuacji, gdy oceny te organ oparł – jak sam wskazał – m.in. na "docierających do niego sygnałach" oraz na "otrzymaniu w ostatnich dniach wiarygodnych sygnałów". W każdym postępowaniu opartym na praworządności, przed wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, należy umożliwić jej wypowiedzenie się co do okoliczności przyjmowanych za podstawę tego rozstrzygnięcia. Zaniechanie tego obowiązku w takich okoliczności sprawy, jak niniejsza, pozbawia ten akt legalności działania, dlatego rozstrzygnięcie zaskarżonego wyroku zasługiwało na uznanie za zgodne z prawem.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.