Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 112/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego do rozpatrzenia wniosku R. S. z dnia 9 czerwca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz pełnomocnika skarżącego radcy prawnego A. M. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną przyznaną z urzędu.


UZASADNIENIE

R. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu wnosząc: o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 9 czerwca 2014 r.; o stwierdzenie, że bezczynność Prezesa Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Domaga się wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zarzuca w skardze naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej – art. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 3 i art. 6 ust. 4. Jak wynika z treści skargi, skarżący wnioskiem z dnia 9 czerwca 2014 r. wystąpił o udostępnienie informacji publicznej, po czym organ pismem z dnia 9 lipca 2014 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. W kolejnym piśmie, z dnia 21 lipca 2014 r., wnioskodawca przedstawiając swoje stanowisko powołał się na orzecznictwo sądowo-administracyjne, z którego wynika, że żądana informacja stanowi informacje prostą. Następnie pismem z dnia 30 lipca 2014 r. Wiceprezes Sądu poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowa informacja nie stanowi informacji publicznej. Skarżący kwestionuje to stanowisko wskazując, że organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu jego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie. Przedstawił stan sprawy wskazując, że skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie mu na wskazany adres zakładu karnego kopii wszystkich sprawozdań z wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych znajdujących się w obrębie Sądu z lat 2005-2014. Zobowiązany ustalił, że wnioskowana informacja ma charakter publiczny, poinformował wnioskodawcę o obszerności dokumentów oraz potrzebie ich przetworzenia w formę możliwą do udostępnienia, a następnie wezwał do wskazania szczególnie istotnego interesu społecznego. W odpowiedzi wnioskodawca ponowił żądanie twierdząc, że w omawianym przypadku nie ma potrzeby wskazywania interesu społecznego dla pozyskania tej informacji. Ponownie rozpoznając wniosek Prezes Sądu zawiadomił wnioskodawcę, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na zasadach i trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Organ poinformował też, na jakich zasadach i w jakim trybie jest udostępniana wnioskowana informacja publiczna. Organ podkreślił, że w przypadku podzielenia stanowiska skarżącego udostępnieniu podlegałoby ok. 700 stron zanonimizowanych kopii dokumentów podmiotowi odbywającemu karę pozbawienia wolności, narażając podatnika na ponoszenie kolejnych kosztów bez logicznie i społecznie uzasadnionego powodu. Organ kwestionuje zarzut bezczynności wskazując, że podjął czynności sprawdzające możliwość udostępnienia żądanej informacji publicznej w możliwie najkrótszym czasie, bez szkody dla podstawowego zadania, jakim jest sprawowanie sprawiedliwości. Organ nie zgadza się też z zarzutami odnośnie naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. W myśli przepisów art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przez bezczynność należy rozumieć sytuację, w której dany podmiot, mimo ciążącego na nim obowiązku, w terminie ustalonym przez obowiązujące przepisy nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął właściwej czynności. Wniesienie skargi na tak rozumianą bezczynność jest uzasadnione nie tylko w razie niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także i w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie ocenił, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu.

Bezczynność na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Jedynie w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w przedmiotowej sprawie, albowiem żądanie udostępnienia dotyczy informacji o charakterze publicznym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Przedmiotową skargą R. S. zwalcza bezczynność Prezesa Sądu w sprawie udostępnienia informacji publicznej, polegającej na udostępnieniu kopii sprawozdań z wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych znajdujących się w obrębie Sądu w latach 2005-2014. Jak wynika z przedstawionych okoliczności sprawy, w odpowiedzi na wniosek skarżącego ostatecznie organ pisemnie poinformował wnioskodawcę o przyczynach uzasadniających odmowę udostępnienia żądanych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, powołując się na wyłączenie przewidziane w art. 1 ust. 2.

Dla oceny zasadności wniesionej skargi należało ustalić, czy z punktu widzenia podmiotowego prezes sądu okręgowego jest podmiotem zobowiązanym w świetle ustawy do udostępniania informacji publicznej oraz z punktu widzenia przedmiotowego, czy żądane przez skarżącego informacje mają walor informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Co do kwestii pierwszej, dyspozycja art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowiąc, że zobowiązanymi są organy władzy publicznej, nie pozostawia wątpliwości, że prezes sądu okręgowego jako organ sądu okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia pozostającej w jego dyspozycji informacji publicznej. W świetle przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej sprawujące władzę sądowniczą sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz (art. 10 ust. 2 i art. 173 Konstytucji RP). Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy władzy publicznej powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427) sądy powszechne (rejonowe, okręgowe, apelacyjne) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego. Sądy powszechne wykonują również inne zadania z zakresu ochrony prawnej, powierzone w drodze ustaw (art. 1 § 3). Z przepisów ustrojowych wynika, że główną funkcją sądów jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, a funkcją uzupełniającą wykonywanie również innych zadań z zakresu ochrony prawnej, powierzonych w drodze ustaw. Należy do nich m.in. postępowanie wykonawcze uregulowane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557 ze zm.), zwanej dalej k.k.w. Ustawodawca w art. 32 k.k.w. powierzył sędziemu penitencjarnemu nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności. W ramach nadzoru penitencjarnego sędzia penitencjarny wizytuje zakłady karne, areszty śledcze oraz inne miejsca, w których przebywają osoby pozbawione wolności (art. 33 § 1 k.k.w.). Następnie, z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego (Dz. U. nr 152, poz. 1496 ze zm.) wynika, że nadzór penitencjarny sprawuje sędzia penitencjarny sądu okręgowego, w którego okręgu wykonywane są kary oraz środki zabezpieczające i przymusu (§ 1 ust. 1), w zakresie określonym w § 2-4 rozporządzenia. Zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia, z przebiegu wizytacji sędzia penitencjarny sporządza sprawozdanie, które winno zawierać m.in. szczegółową ocenę pracy wizytowanej jednostki.

Analizując charakter sprawozdań z wizytacji, których udostępnienia żąda skarżący, należy odwołać się do treści art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej który stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Innymi słowy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych rozumianych jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. Przepis art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej zawiera przykładowy katalog informacji oraz danych które podlegają reżimowi ustawy. W świetle tego przepisu przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest spełnianie przez nią kryterium przedmiotowego. Decydującym jest zatem wyłącznie treść i charakter konkretnej informacji.

W orzecznictwie za informacje publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 652/07, LEX nr 460751). Takie też stanowisko wyrażono w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II SAB/Lu 19/06 (LEX nr 236231), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 221/04 (LEX nr 146742) oraz postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 36/08 (LEX nr 146742).

Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, że udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek administracyjnych. Mając to na uwadze sąd uznał, że żądana przez wnioskodawcę informacja dotycząca sprawozdań z wizytacji w zakładach karnych i aresztach śledczych podlegających nadzorowi penitencjarnemu Sądu ma charakter informacji publicznej. Dotyczy ona bowiem sposobu działania władzy sądowniczej w zakresie powierzonego jej tzw. nadzoru penitencjarnego, polegającego na nadzorze nad legalnością i prawidłowością przebiegu wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności.

Powstałe w następstwie wizytacji sprawozdanie ma charakter dokumentu wewnętrznego (mimo że jego odpisy przesyłane są do kontrolowanego zakładu, do Ministerstwa Sprawiedliwości i innych podmiotów wymienionych w § 7 rozporządzenia z dnia 27 sierpnia 2003 r., w których strukturze i nadzorze pozostają zakłady karne i areszty śledcze), generalnie bowiem nie jest on skierowany do podmiotów zewnętrznych. Jest to dokument przechowywany we właściwym sądzie okręgowym (lub wojskowym sądzie garnizonowym). Niemniej nie można mieć wątpliwości, że jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Został wytworzony przez podmiot uprawniony (sędziego penitencjarnego a więc funkcjonariusza publicznego) w ramach realizacji powierzonych mu zadań i służy do celów określonych w ustawie Kodeks karny wykonawczy (Rozdział V "Nadzór penitencjarny). Trzeba zauważyć, że dokumenty urzędowe nawet gdyby miały charakter wewnętrzny nie są wyłączone z zakresu przedmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej. O udostępnieniu takich dokumentów decyduje ich treść. W przedmiotowej sprawie treść sprawozdań z wizytacji w ramach nadzoru penitencjarnego niewątpliwie zawiera informacją publiczną dotyczącą trybu działania władz publicznych.

Przedstawiony na początku tryb postępowania organu mógłby podlegać aprobacie, gdyby został zakończony w sposób przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej, wówczas bowiem nie byłoby sytuacji bezczynności organu. Istotnie, żądana informacja, z uwagi na jej zakres i nakład czynności zmierzających do jej wytworzenia mogłaby mieć charakter informacji przetworzonej. Z tego zaś względu jej udostępnienie uzależnione byłoby od wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na gruncie ustawy nie zdefiniowano pojęcia informacji przetworzonej. W orzecznictwie przyjęło się natomiast, że przez informację przetworzoną należy rozumieć jakościowo nową informację, która nie istnieje w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu. Przetworzenie informacji wymaga zazwyczaj dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 3097/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stworzenie informacji przetworzonej wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. Dlatego nawet zbiór informacji prostych może być uznany za informację przetworzoną w sytuacji, gdy ich udostępnienie wiąże się z koniecznością wyboru, odnalezienia i anonimizacji, co wpłynie niewątpliwie na bieżące wykonywanie ustawowych zadań przez organ zobowiązany do udostępnienia. Jeśli utworzenie zbioru informacji prostych wymagałoby takiego nakładu środków i zaangażowania sił podmiotu zobowiązanego, które negatywnie wpływałoby na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego, a w szczególności, gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych żądanych przez wnioskodawcę, bądź wymaga odnalezienia i posegregowania wielu informacji prostych, to jest to informacja przetworzona (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Informacja przetworzona to informacja, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, LEX nr 1368968; z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, LEX nr 281369). Poczynienie tak opisanych zabiegów powoduje, że informacje proste stają się informacją przetworzoną, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą wykazania przesłanki interesu publicznego. Informacja bowiem, która ma być stworzona z nakładem dodatkowych sił i środków nie powinna służyć tylko indywidulanym interesom wnioskodawcy, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącego większej społeczności (P. Szustakiewicz (red.) Dostęp do informacji publicznej. Praktyczne wskazówki w świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa, Warszawa 2014, s. 46).

Nie można zatem wykluczyć, że z informacją przetworzoną możemy mieć do czynienia w związku z wnioskiem skarżącego, którego żądanie wymagało podjęcia szeregu czynności faktycznych zmierzających do stworzenia oczekiwanego zbioru informacji. Jak bowiem wynika z pisma prezesa sądu z dnia 9 lipca 2014 r. skierowanego do wnioskodawcy, przygotowanie informacji w postaci sprawozdań z wizytacji z różnych zakładów karnych i aresztów śledczych w latach 2005-2013 będzie wymagało wyłącznego zaangażowania przez dłuższy okres co najmniej 2 pracowników sądu, po godzinach pracy. Zgromadzenie żądanych informacji będzie obejmowało rozbindowanie sprawozdań z lat 2005-2009 znajdujących się w archiwum sądu, ich skopiowanie, ręczną anonimizację, a następnie wykonanie skanów, ponadto skopiowanie, anonimizację i skanowania sprawozdań z lat 2010-2013. Organ ocenił, że w sytuacji, gdy każde sprawozdanie liczy około 10-15 stron, a sprawozdań podlegających udostępnieniu jest około 49, to ogólna ilość stron przewidzianych do udostępnienia obejmuje około 700 stron. W świetle przedstawionych okoliczności trudno odmówić racji organowi, że przede wszystkim uznając żądaną informację za przetworzoną uzależnił jej udostępnienie od wykazania przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego.

Nie można jednakże zaaprobować dalszego sposobu załatwienia przedmiotowego wniosku, kończącego się pisemnym poinformowaniem wnioskodawcy, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej w sytuacji, gdy inne ustawy określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". Wskazane w piśmie z dnia 30 lipca 2014 r. przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. 2014 r., poz. 259), jako wyłączające zastosowanie w przedmiotowej sprawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie znajdują w ogóle zastosowania. Wymienione akty prawne regulują m.in. kwestie dostępu do akt sądowych i dokumentów z akt oraz ich przesyłania, a także kwestie wewnętrznego i zewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądów związanego ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości oraz wykonywaniem innych zadań z zakresu ochrony prawnej (wszystkie podkreślenia sądu). Wśród tych zadań nie mieści się jednak nadzór penitencjarny sprawowany przez sędziego penitencjarnego na podstawie ustawy Kodeks karny wykonawczy, uregulowany w Rozdziale V, w przepisach art. 32-36. Nie ma oczywiście wątpliwości, że jeśli chodzi o dostęp do informacji zawartych w aktach sprawy w przypadku toczących się postępowań pierwszeństwo zawsze ma ustawa procesowa. Dotyczy to zarówno postępowania karnego, jak i innych postępowań. W przypadku postępowania karnego zasady, tryb i formę udostępniania stronom akt toczącego się postępowania określają przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.), zwana dalej: k.p.k. Jednak w rozpoznawanej sprawie skarżący nie domaga się dostępu do akt toczącego się postępowania, ani nawet postępowania zakończonego. Wobec tego brak jest podstaw do zastosowania przy udostępnieniu żądanych sprawozdań przepisów k.p.k. czy też Regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Przedmiotem żądania jest dostęp do informacji o sposobie prowadzenia nadzoru penitencjarnego przez uprawnione podmioty i wynikach odbytych wizytacji w zakładach karnych i aresztach śledczych. Tego typu informacje o trybie i zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej udostępniane są na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ ustawa Kodeks karny wykonawczy i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze regulujące nadzór penitencjarny nie określają innego trybu udostępnienia sprawozdań z wizytacji dokonywanych w ramach tego nadzoru.

Reasumując, wskazać należy, że żądane przez skarżącego przedmiotowe sprawozdania z wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych (za podany we wniosku okres) zawierają informacje publiczne podlegające udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tej sytuacji tylko przyjęcie, że wnioskowana informacja ma charakter przetworzony oraz wykazanie braku po stronie wnioskodawcy szczególnie istotnego, a więc kwalifikowanego interesu publicznego, upoważniałoby organ do odmowy udostępnienia żądanych informacji, co jednak powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Zamiast tego Prezes Sądu odmówił udostępnienia przedmiotowej informacji, wyrażając w piśmie z dnia 30 lipca 2014 r. błędne stanowisko, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej ze względu na przepisy szczególne (niemające w tej sprawie zastosowania). Nierealizując zatem obowiązku nałożonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej, Prezes Sądu dopuścił się bezczynności. Bezczynność organu zachodzi bowiem nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (tak: J. P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). Prezes Sądu nie wywiązał się z obowiązków nałożonych przepisami art. 10, 14 i 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, pozostaje zatem w stanie bezczynności. Uznanie, że informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, a wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego w jej żądaniu skutkować bowiem winno decyzją o odmowie jej udostępnienia, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Nieudostępniono też informacji zgodnie z wnioskiem, mimo że żądanie stanowi informację publiczną udostępnianą na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie kończy natomiast sprawy załatwienia przedmiotowego wniosku pismo z dnia 30 lipca 2014 r., zawierające stanowisko oparte błędnie na przesłance wyłączającej stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, określonej w art.1 ust. 2.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązał Prezesa Sądu do rozpatrzenia w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności, wniosku R. S. z dnia 9 czerwca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rozpoznając sprawę w tym zakresie sąd wziął pod uwagę okoliczność, że organ niezwłocznie udzielał wnioskodawcy wyjaśnień, mimo że ostateczna odmowa udostępnienia informacji obarczona była błędem. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Jednakże w przekonaniu sądu celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W przedstawionych okolicznościach sąd nie uznał też za celowe wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 oraz art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, a także § 2 ust.1, 2 i 3 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) sąd przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz pełnomocnika skarżącego radcy prawnego A. M. kwotę 295,20 zł, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną przyznaną z urzędu.