Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1004/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 14 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1457
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 147 par. 1, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na zarządzenie Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Publicznego Przedszkola nr [...] im. [...] w [...] 1. stwierdza nieważność zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2019 r.; 2. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego Wojewody [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda (dalej jako: "Wojewoda" lub "organ nadzoru") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta (dalej jako: "Prezydent") z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], w sprawie powołania Komisji Konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Publicznego Przedszkola nr [...] im. [...] w [...] domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono istotne naruszenie prawa, tj. art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148) poprzez błędne uznanie, że w skład komisji konkursowej na stanowisko dyrektora Publicznego Przedszkola nr [...] im. [...] w [...] powinien wchodzić wyłącznie przedstawiciel Związku Nauczycielstwa Polskiego z uwagi na fakt, iż jest to jedyna organizacja związkowa reprezentatywna w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, mająca swojego przedstawiciela pośród pracowników placówki, w której odbywa się konkurs, co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia przedstawicieli organizacji związkowych: [...].

W uzasadnieniu wniesionej skargi przywołano okoliczności związane z podjęciem zaskarżonego zarządzenia, a następnie wskazano, że ustawą z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1290), która weszła w życie w dniu 19 lipca 2018 r., wprowadzono istotną zmianę w składzie komisji konkursowej. Z treści znowelizowanego przepisu art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe wynika, że w komisji konkursowej powinni znaleźć się przedstawiciele reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2232) organizacji związkowych, których działanie obejmuje szkolę lub placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs.

Przed nowelizacją ustawy wspomniany przepis art. 63 ust. 14 ustawy Prawo oświatowe w odniesieniu do reprezentacji organizacji związkowych wskazywał, iż w skład komisji konkursowej wchodzi po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, zrzeszających nauczycieli, przy czym przedstawiciel ten nic może być zatrudniony w szkole lub placówce. której konkurs dotyczy. Zdaniem Wojewody poprzez usunięcie pojęcia "zakładowa organizacja związkowa" ze znowelizowanego przepisu, zamiarem ustawodawcy było powołanie do składu komisji przedstawicieli każdej organizacji związkowej z danego terenu, w tym nie mającej swoich przedstawicieli zatrudnionych u danego pracodawcy. W świetle powyższego, w ocenie skarżącego, do komisji konkursowej należało powołać przedstawicieli wszystkich organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, obejmujących swoim zakresem działania szkołę lub placówkę (tj. terytorium gminy, na którym znajduje się szkoła łub placówka), bez względu na okoliczność czy organizacje te zrzeszają nauczycieli szkoły lub placówki, w której odbywa się konkurs. O przedmiotowym konkursie powinny zostać zawiadomione wszystkie reprezentatywne organizacje związkowe na terenie Gminy Miasta [...], a więc [...]

Prezydent w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż w jego ocenie skład komisji został powołany prawidłowo. Wskazano, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie ma obowiązku powoływania wszystkich reprezentatywnych przedstawicieli związków zawodowych zrzeszających nauczycieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W świetle art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 506, dalej jako u.s.g.) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g., może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi.

W rozpoznawanej sprawie, Wojewoda w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały nie orzekł o jej nieważności, wobec czego pozostała mu do wyboru jedynie droga zaskarżenie jej, w trybie art. 93 u.s.g., do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego zarządzenia, należy w pierwszej kolejności wskazać, że zarządzenie w sprawie powołania komisji konkursowej stanowi jeden z etapów postępowania konkursowego, ukierunkowanego na wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oświatowej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g. sprawy edukacji publicznej należą do zadań własnych gminy, zaś stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. do zadań wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należy m.in. zatrudnianie i zwalnianie kierowników jednostek organizacyjnych gminy.

W niniejszej sprawie przedmiot sporu dotyczy oceny, czy w skład powołanej przez organ prowadzący placówkę komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora przedszkola winni znaleźć się przedstawiciele wszystkich reprezentatywnych organizacji związkowych, których zakres działania obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji związkowej nie są zatrudnieni w tej placówce.

Zasady powoływania na stanowisko dyrektora placówki zostały uregulowane w ustawie Prawo oświatowe. Zgodnie z jej art. 63 stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę (ust. 1). Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (ust. 10). Natomiast stosownie do przepisu art. 63 ust. 14 u.p.o. w celu przeprowadzenia konkursu organ prowadzący szkołę lub placówkę powołuje komisję konkursową w składzie: 1) po trzech przedstawicieli: a) organu prowadzącego szkołę lub placówkę, b) organu sprawującego nadzór pedagogiczny; 2) po dwóch przedstawicieli: a) rady pedagogicznej, b) rady rodziców; 3) po jednym przedstawicielu organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, wyłonionym spośród członków ich jednostek organizacyjnych albo jednostek organizacyjnych organizacji związkowych wchodzących w skład reprezentatywnych organizacji związkowych, zrzeszających nauczycieli, obejmujących swoim zakresem działania szkołę lub placówkę, w której konkurs się odbywa, - z zastrzeżeniem ust. 15.

Z kolei art. 63 ust. 15 tej ustawy stanowi, że łączna liczba przedstawicieli organów, o których mowa w ust. 14 pkt 1, nie może być mniejsza niż łączna liczba przedstawicieli, o których mowa w ust. 14 pkt 2 i 3. Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 16 tej ustawy, jeżeli w składzie komisji konkursowej łączna liczba przedstawicieli organów, o których mowa w ust. 14 pkt 1, byłaby mniejsza niż łączna liczba przedstawicieli, o których mowa w ust. 14 pkt 2 i 3, liczbę przedstawicieli tych organów zwiększa się proporcjonalnie, tak aby ich łączna liczba nie była mniejsza niż łączna liczba przedstawicieli, o których mowa w ust. 14 pkt 2 i 3, uwzględniając udział przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny w liczbie równej liczbie przedstawicieli organu prowadzącego szkołę lub placówkę.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu nadzoru, że reprezentacja organizacji związkowych w komisji konkursowej powinna odpowiadać wymienionej wyżej dyspozycji art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe. Przywołany przepis odwołuje się do pojęcia "reprezentatywnej organizacji związkowej", którego znaczenie odnajdujemy w art. 23 ust. 2 ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, jako ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych i ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje), które spełniają łącznie następujące kryteria: 1) zrzeszają więcej niż 300 000 członków będących osobami wykonującymi pracę zarobkową, o których mowa w art. 11 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych, 2) działają w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w więcej niż w połowie sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), o której mowa w przepisach o statystyce publicznej.

Reprezentatywnymi związkami zawodowymi, spełniającymi wskazane powyżej warunki, są zatem, jak słusznie wskazał Wojewoda, [...].

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który skład orzekający tutejszego Sądu w pełni podziela, iż w komisji konkursowej winni znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których działanie obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce. Podkreśla się przy tym również, że udział organizacji związkowych w procedurze konkursowej wynika z istoty i celu działalności tych organizacji. W myśl bowiem art. 1 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych związki zawodowe są dobrowolnymi i samorządnymi organizacjami ludzi pracy, powołanymi do reprezentowania ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Obszar ich działania obrazuje w szczególności art. 7 tej ustawy, który stanowi, iż w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej. W świetle powyższych regulacji nie sposób więc ograniczyć udziału przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych w komisji konkursowej tylko do tych organizacji związkowych, które działają na terenie placówki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 736/08, Baza NSA).

Stąd istotne znaczenie dla składu komisji konkursowej co do grupy przedstawicieli organizacji związkowych ma okoliczność, czy dany związek zawodowy obejmuje swym działaniem teren, na którym ma siedzibę placówka, co do w której przeprowadzany jest konkurs. Gdyby bowiem zamierzeniem ustawodawcy było przyjęcie, że przepis ten dotyczy jedynie przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych działających w placówce (teren ograniczony przestrzennie wyłącznie do danej placówki), to zdaniem Sądu, takie stanowisko zostałoby wprost wyrażone w normie prawnej. Skoro jednak tego nie uczyniono, to brak jest podstaw do przyjmowania sposobu interpretacji sugerowanej przez organ, zwłaszcza, że stoi ona w sprzeczności z zadaniami i rolą społeczną związków zawodowych.

Podsumowując stwierdzić należy, że pominięcie po jednym przedstawicielu [...] w składzie komisji konkursowej na dyrektora Publicznego Przedszkola nr [...] im. [...] w [...] przesądza o tym, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt. 3 ustawy Prawo oświatowe, a zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U.2018 poz. 265) zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego