Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1557/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 4  pkt 2 i  art. 8
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: art. 136,  art. 138  par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2014 r. sprawy ze skargi K. B., K. Z. i M. S.-A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [....] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M. S., K. Z. i K. B. uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. stwierdzającą nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w W., Dzielnica [...], oznaczonej jako działki nr [...] oraz uwłaszczenie [...] S.A. ww. gruntem i znajdującymi się na nim naniesieniami budowlanymi i przekazał sprawę do rozpatrzenia przez organ I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda [....], działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 08.09.2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) – dalej powołana jako ustawa o komercjalizacji oraz art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r, Nr 16, poz. 94 ze zm.) – dalej powołana jako ustawa o transporcie kolejowym, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w W., Dzielnica [...], oznaczonej jako działki nr [...] oraz uwłaszczył [...] S.A. ww. gruntem i znajdującymi się na nim naniesieniami budowlanymi.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z dnia 20 października 2009 r. [...] S.A. wystąpiła o potwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa w oparciu o art. 37a ustawy o komercjalizacji własności do opisanego wyżej gruntu stanowiącego oznaczonego jako działki ew. nr [...] o pow. [....] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha wraz ze stwierdzeniem nabycia prawa wieczystego użytkowania tego gruntu oraz nabycia prawa własności naniesień znajdujących się na tym gruncie. Organ wskazał, że [...] S.A. złożyły w dniu 20 października 2009 r. oświadczenie informujące, że w dacie [...] lutego 2003 r. przedmiotowy grunt wchodził w skład linii kolejowej [...]. Zgodnie z księgą wieczystą [...] ww. działki stanowią tereny kolejowe oraz są własnością K. B., K. Z., M. S.-A. Zgodnie z przekazanymi przez [...] S.A. przy pismach z dnia 19 listopada 2009 r. oraz z dnia 1 grudnia 2010 r. wypisami z rejestru gruntów przedmiotowe nieruchomości stanowią tereny zamknięte [...].

Pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. Wydział [...] Biura [...] Urzędu [...] poinformował, że na przedmiotowych terenach zlokalizowane są od lat 1950-tych, użytkowane przez [...] bocznice kolejowe. Jednocześnie tym samym pismem Wydział [...] poinformował, że nie widzi przeszkód uniemożliwiających nabycie przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu a pismem z dnia 19 września 2011 r. poinformował, że przedmiotowa nieruchomość stanowi linię kolejową Nr [...], stosownie do przepisów art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Jednocześnie do pisma zostały załączone wykazy inwentarzowe urządzeń [...] S.A. znajdujących się na tych nieruchomościach.

Pismem z dnia 30 września 2011 r. [...] S.A. poinformowała, że na przedmiotowych działkach nie znajduje się bocznica kolejowa, ani nie znajdowała się w dniu 28 lutego 2003 r. Ponadto [...] S.A. poinformowała, że przedmiotowa nieruchomość stanowi linię kolejową Nr [...] zgodnie z wykazami inwentarzowymi przesłanymi przy piśmie z dnia 19 września 2011 r. oraz informacją zawartą we wniosku uwłaszczeniowym z dnia 20 października 2009 r. [...] S.A. pismem z dnia 10 maja 2012 r. poinformowała, że przedmiotowa nieruchomość stanowi linię kolejową Nr [...] o znaczeniu państwowym i nie jest obecnie ani nie była w dacie 28 lutego 2003 r. na tych działkach zlokalizowana żadna bocznica kolejowa. Ponadto grunt ten stanowi teren zamknięty, zastrzeżony ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa na podstawie decyzji Nr [...] Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych.

[...] S.A. Zakład [...] w W. pismem z dnia 30 maja 2012 r. poinformowała, że na w/w działkach znajdują się tory kierunkowe oraz tory odejściowe stacji rozrządowej [...], które zarządzane są przez [...] S.A. Zakład [...] w W. [...] S.A. Zakład [...] w W. pismem z dnia 30 października 2012 r. nr [...] poinformowała, że w dniu 28 lutego 2003 r. na w/w działkach znajdowały się tory kierunkowe oraz tory odejściowe stacji rozrządowej [...], które są do chwili obecnej zarządzane przez [...] S.A. Zakład [...] w W.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ uznał, że zgodnie z dyspozycją art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji grunty objęte niniejszą decyzją stały się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa oraz przysługuje do nich

z tym dniem na rzecz [...] S.A. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Od decyzji tej M. S., K. Z. i K. B. wnieśli odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju domagając się jej uchylenia i podnosząc, że na przedmiotowej działce nie znajdowała się linia kolejowa tylko bocznica kolejowa, a załącznik do decyzji nie został podpisany przez osobę uprawnioną.

W toku postępowania odwoławczego Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że dla spełnienia przesłanek z art. 37a ust 1 i 2 ustawy o komercjalizacji wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, a [...] S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A.

Organ zauważył, że z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że działki nr [...] stanowią własność M. S.-A., K. Z. i K. B. Za bezsporne uznał to, że w dniu 28 lutego 2003 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu [...] SA, co potwierdza wypis z rejestru gruntów dla przedmiotowych działek, pisma Urzędu [...] z dnia 5 stycznia 2011 r. nr [...] i z dnia 30 stycznia 2012 r. nr [...], jak również okoliczności tej nie podważają również odwołujący.

Minister zauważył, że z Wykazu [...] wynika, że działki nr [...] zajęte były pod sieć trakcyjną [...], tory główne zasadnicze linii nr [...] (Dz.[...]), urządzenia [...] i urządzenia [...] nr inwentarzowy [...], tory stacyjne linii nr [...] nr inwentarzowy [...] oraz inne elementy infrastruktury kolejowej szczegółowo wymienione w ww. wykazach. Organ przeanalizował regulacje art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym (według stanu na dzień 28 lutego 2003 r.), dotyczące pojęcia linii kolejowej i bocznicy kolejowej wskazując, że na gruncie ww. ustawy pomiędzy pojęciami "bocznica kolejowa" i "linia kolejowa" zachodzi stosunek przeciwieństwa ponieważ nie ma takich bocznic, które byłyby liniami kolejowymi i nie ma takich linii, które byłyby bocznicami.

Minister uznał, że należy przyjąć, iż stacje kolejowe, pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa wchodzą w jej skład. Podkreślił również, że ustawodawca dokonał rozróżnienia "ruchu kolejowego" od "ruchu". Wskazał, że pogląd zgodnie z którym na gruncie ustawy o transporcie kolejowym, według stanu na dzień 28 lutego 2003 r., pojęcie tor stacyjny boczny może być utożsamiane z pojęciem bocznicy kolejowej nie znajduje uzasadnienia ani w definicji linii kolejowej, która w żaden sposób nie różnicuje statusu torów kolejowych znajdujących się na stacji kolejowej, ani też w konkretyzujących zapisy ustawowe postanowieniach rozporządzeń wydanych na jej podstawie. Dlatego też, Minister stwierdził, iż działki nr [...] zajęte były pod linię kolejową, a w dniu [...] lutego 2003 r. znajdowała się bowiem na niej linia kolejowa nr [...] łącząca stację [...] ze stacją [...], zaliczona do linii kolejowych o znaczeniu państwowym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2000 r..

Organ podkreślił również, że wbrew twierdzeniom odwołujących, brak jest dokumentów, które mogłyby wskazywać, iż ww. infrastruktura kolejowa wchodziła w skład bocznicy kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, a nie była wykorzystywana do prowadzenia ruchu kolejowego w ramach linii kolejowej nr [...]. Za taki dowód nie może być również uznane oświadczenie geodety uprawnionego J. B., znajdujące się na kolejowej mapie sytuacyjno-wysokościowej z dnia 28 maja 2013 r. Geodeta nie wskazał bowiem jakichkolwiek okoliczności, które przesądzałyby o tym, iż znajdująca się na przedmiotowej działce infrastruktura kolejowa stanowi element bocznicy kolejowej, a nie linii kolejowej nr [....]. W ocenie Ministra powyższe dokumenty wskazują na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 37a ustawy o komercjalizacji.

Organ zaznaczył również, że kontrolowana decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym z powodu istotnych uchybień proceduralnych. Organ zauważył, że z pkt 3 decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2013 r. wynika, że budowle i inne urządzenia znajdujące się na gruncie objętym decyzją, których własność na jej podstawie nabyły [...], zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do tej decyzji. Wobec powyższego wykaz ten stał się integralną częścią decyzji i w związku z tym załącznik zawierający elementy rozstrzygnięcia powinien być podpisany przez właściwy organ, wydający decyzję w sprawie. Tymczasem Wykaz [...] S.A. znajdujący się w aktach administracyjnych nie został podpisany przez organ wydający decyzję, a zatem nie może być traktowany jako dokument określający treść decyzji.

Ponadto, organ podniósł, iż z tego wykazu nie wynika jednoznacznie, czy urządzenia elektrycznego ogrzewania rozjazdów nr inwentarzowy [...] oraz tory główne zasadnicze linii nr [...] nr inwentarzowy [...] zostały zlokalizowane na tym gruncie przed dniem 28 lutego 2003 r. W kolumnie "rok budowy/remontu" wskazano 2009 r., przy czym nie jest jasne, czy w 2009 r. nastąpił remont, czy też budowa ww. urządzeń infrastruktury kolejowej. Wyjaśnienie powyższej kwestii ma zaś zasadnicze znaczenie dla możliwości potwierdzenia nabycia prawa własności ww. urządzeń przez [...] S.A. z dniem 1 czerwca 2003 r. Dlatego zdaniem Ministra Wojewoda powinien ustalić jednoznacznie kiedy na gruncie podlegającym uwłaszczeniu powstały ww. urządzenia, a następnie wydać rozstrzygnięcie zawierające wszystkie niezbędne elementy.

Mając na uwadze powyższe Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia przez organ I instancji.

Na powyższą decyzję M. S., K. Z. i K. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie:

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez poczynienie na podstawie wykazu inwentarzowego urządzeń, stanowiącego załącznik do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. ustaleń sprzecznych z treścią tego dowodu, iż na przedmiotowych działkach w dniu 28 marca 2003 r. znajdowała się linia kolejowa, pomimo iż taka okoliczność nie wynika z tego dokumentu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym ustaleniem okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez poczynienie ustaleń, iż na przedmiotowych działkach w dniu 28 marca 2003 r. znajdowała się linia kolejowa, przy pominięciu dowodu w postaci pisma Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], którego treść stwarza podstawę co najmniej domniemania faktycznego, że na działkach w dniu 28 marca 2003 r. nie znajdowała się linia kolejowa i jednocześnie zaniechaniu uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym ustaleniem okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez odmówienie wiarygodności i mocy dowodowej oświadczeniu złożonego przez geodetę uprawnionego J. B. na sporządzonej w dniu 28 maja 2013 r. kopii kolejowej mapy sytuacyjno - wysokościowej, wykonanej wg stanu archiwalnego przez "[...]" S. A., Oddział [...] w W., [...] Ośrodek [...], stanowiącego dowód na okoliczność, iż na działkach w dniu 28 marca 2003 r. nie znajdowała się linia kolejowa, pomimo braku uzasadnionej przyczyny takiej oceny tego dokumentu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym ustaleniem okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

- art. 138 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zamiast przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, przy zaniechaniu uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji,

- art. 4 pkt 3 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, § 1 pkt 2 litera a) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r.

w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r. Nr 66 poz. 676), § 32 ust. 2 pkt

6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej

z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151 poz. 987)

i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 34 poz. 400), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, pomimo iż przepisy te nie uzasadniają przyjęcia takiego wniosku, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym ustaleniem, iż na przedmiotowych działkach w dniu 28 marca 2003 r. znajdowała się linia kolejowa.

W uzasadnieniu skargi strony podniosły, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została wydana zaskarżona decyzją, ma ustalenie czy na działkach nr [...] w dniu [...] marca 2003 r. znajdowała się linia kolejowa, czy też bocznica kolejowa, która nie jest linią kolejową.

W ocenie skarżących, ustalenia Ministra w tym zakresie zostały poczynione z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując błędnym wydaniem decyzji kasatoryjnej. Skarżący podnieśli, że Minister ustalił, iż na przedmiotowych działkach w dniu 28 marca 2003 r. znajdowała się linia kolejowa nr [...], łącząca stację [...] ze stacją [...], a także tory stacyjne i inne urządzenia służące do prowadzenia ruchu kolejowego pomiędzy tymi stacjami. Jednak wykaz inwentarzowy urządzeń, stanowiący załącznik do decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2013 r. nie dotyczy stanu z tej daty, ale stanu aktualnego, a co najmniej stanu z 2009 r. Świadczy o tym podanie tej ostatniej daty jako najpóźniejszej w kolumnie "rok budowy/remontu" wykazu. Zatem, z tego dokumentu wynika jedynie, iż obecnie na przedmiotowych działkach znajdują się tory stacyjne linii nr [...], co nie wystarcza dla przyjęcia, iż na przedmiotowych działkach w dniu 28 marca 2003 r. znajdowała się linia kolejowa, zwłaszcza że w aktach sprawy znajdują się dowody na okoliczność przeciwną.

Skarżący podnieśli, że organ II instancji pominął przy ustalaniu stanu faktycznego pismo Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], które posiada walor dokumentu urzędowego i stwierdza, że na przedmiotowych działkach znajduje się od lat pięćdziesiątych XX wieku użytkowana przez "[...]" bocznica kolejowa. Natomiast według załączonych do tego pisma wydruków z systemu komputerowego "[;...]" z dnia 15 listopada 2010 r., opisany w nim stan nie uległ zmianie co najmniej do daty sporządzenia tych wydruków. Zdaniem skarżących pismo to stanowi źródło domniemania faktycznego, opartego na zasadach prawidłowego rozumowania, zgodnie z którym skoro na działkach od lat pięćdziesiątych XX wieku znajdowała się bocznica kolejowa, a w dniu 15 listopada 2010 r. stan ten nie uległ zmianie (co wynika do załączonych do niego wydruków z systemu komputerowego "[...]" z tej daty), to w dniu 28 marca 2003 r. na tych nieruchomościach także znajdowała się bocznica kolejowa.

Skarżący zarzucili również Ministrowi, iż błędnie uznał, że geodeta uprawniony, autor oświadczenia z dnia 31 maja 2013 r., złożonego na kopii kolejowej mapy sytuacyjno - wysokościowej, wykonanej w dniu 28 maja 2013 r., przyjął, że zaznaczony teren bocznicy kolejowej porównano w terenie pod względem sytuacyjnym, nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które przesądzałyby o tym, iż znajdująca się na przedmiotowych działkach infrastruktura kolejowa stanowi element bocznicy kolejowej, a nie linii kolejowej nr [...]. Skarżący uważają, że dokument sporządzony przez geodetę uprawnionego stanowi oświadczenie specjalisty, który dokonał oględzin przedmiotowych działek. Wynika to z jego oświadczenia o dokonaniu "porównania w terenie pod względem sytuacyjnym". W wyniku oględzin geodeta stwierdził istnienie bocznicy kolejowej na działkach i zaznaczył ich teren ich mapie. Oświadczenie geodety potwierdza, iż na przedmiotowej działce obecnie znajduje się bocznica kolejowa, a przez to stanowi, podobnie jak pismo Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], źródło domniemania faktycznego, z którego wynika, iż na przedmiotowych działkach także w dniu 28 marca 2003 r. znajdowała się bocznica kolejowa.

Za błędny uznali również skarżący pogląd, iż tory stacyjne są odrębnym rodzajem torów od torów bocznicy kolejowej i wchodzą w skład stacji kolejowej, która jest elementem linii kolejowej, a nie bocznicy kolejowej. Podnieśli, że pojęcia "ruchu" i "ruchu kolejowego" są w ustawie o transporcie kolejowym używane zamiennie.

Odnosząc się do zastosowania przez Ministra trybu kasatoryjnego skarżący podnieśli, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dowody wystarczające dla uchylenia decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2013 r. i wydania decyzji merytorycznej. Dowodami tymi są pismo Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] i oświadczenie geodety uprawnionego z dnia [...] maja 2013 r. Zdaniem skarżących, jedynymi dowodami na okoliczność przeciwną są oświadczenia "[..]" S. A. z dnia 20 października 2009 r., z dnia 19 września 2011 r., z dnia 30 września 2011 r. i z dnia 10 maja 2012 r.

Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie nic nie stało na przeszkodzie wydaniu decyzji reformatoryjnej, w oparciu o domniemanie faktyczne, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego, wynikające z pisma Urzędu [...] z dnia 5 stycznia 2011 r. i z oświadczenia geodety uprawnionego. Jeżeli jednak Minister miał w tym zakresie jakiekolwiek wątpliwości, to nie powinien uchylać decyzji Wojewody, ale przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe np. poprzez zażądanie od "[...]" S. A. przedstawienia dowodów na uzasadnienie stanowiska wyrażonego w oświadczeniach tej spółki z dnia 20 października 2009 r., z dnia 19 września 2011 r., z dnia 30 września 2011 r. i z dnia 10 maja 2012 r. Zdaniem skarżących, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak wyjaśnienia, dlaczego Minister uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę mu do ponownego rozpoznania, a także dlaczego nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego.

Niezależnie od powyższego, w wypadku uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, organ II instancji nie powinien dokonywać merytorycznej oceny istotnych okoliczności sprawy. Niezgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister podał, iż w jego ocenie przedmiotowa działka w dniu 28 marca 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej (co jest ustaleniem wadliwym), determinując w istocie rozstrzygnięcie, jakie ma zapaść w decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że jest niezasadna i stanowi polemikę z ustaleniami zawartymi w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że powołane przez skarżącego dokumenty podlegają ocenie jak każde inne dowody i same w sobie nie przesądzają o stanie faktycznym sprawy, w szczególności w sytuacji, gdy nie wynika z nich na jakiej podstawie podmioty je sporządzające uznały, iż infrastruktura kolejowa znajdująca się na działce objętej decyzją stanowi element bocznicy kolejowej. Ponadto wskazał, że wbrew twierdzeniom odwołującego z obowiązujących przepisów jednoznacznie wynika, iż bocznica kolejowa nie jest elementem stacji kolejowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), który zgodnie z dyspozycją określoną w art. 1 § 2 ww. ustawy dokonuje kontroli aktu zaskarżonego pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie, należało uznać, że skarga winna zostać oddalona, bowiem w ocenie Sądu, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie wskazać trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, którą to decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Analiza zarzutów podniesionych w skardze prowadzi do wniosku, iż koncentrują się one na dwóch kwestiach. Po pierwsze, na zawarciu przez Ministra w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej wypowiedzi organu odwoławczego co do tego, iż na spornym gruncie znajdowała się linia kolejowa. Po drugie, na błędnym wydaniu przez organ odwoławczy decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji podczas gdy, w ocenie skarżących, możliwe było wydanie przez Ministra decyzji merytorycznej.

Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z powyższego wynika, iż wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe w przypadku łącznego wystąpienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, postępowanie przed organem pierwszej instancji, w którym została wydana zaskarżona decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania (zawartych zarówno w kodeksie postępowania administracyjnego jak też w ustawach szczególnych). Po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przy czym - w odniesieniu do pierwszej z wymienionych przesłanek chodzi wyłącznie o istotne (a nie jakiekolwiek) naruszenie norm prawa procesowego. Chodzi więc o sytuację gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo wprawdzie je przeprowadził ale uczynił to w taki sposób, że pozostały niewyjaśnione nadal te elementy stanu faktycznego, których ustalenie warunkuje zgodne z prawem zastosowanie norm prawa materialnego, bądź w toku rozpoznawania sprawy w sposób rażący naruszył przepisy procesowe.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie obie powołane wyżej przesłanki zostały spełnione. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wskazuje bowiem, iż sprawa nie została wyjaśniona w stopniu dostatecznym przez organ pierwszej instancji, a w szczególności nie zostały wyjaśnione te elementy stanu faktycznego, których ustalenie warunkuje w niniejszej sprawie zgodne z prawem zastosowanie norm prawa materialnego. Jak bowiem prawidłowo wskazał organ odwoławczy, z załączonego do decyzji Wojewody [...] "Wykazu [...] S.A." ani innych dokumentów nie wynika jednoznacznie, czy wskazane w pkt 2 tego Wykazu "[...]" nr inwentarzowy [...] znajdowały się na tym gruncie przed dniem 28 lutego 2003 r. W kolumnie "rok budowy/remontu" wskazano rok 2009, przy czym nie jest jasne, czy w 2009 roku nastąpił remont, czy też budowa ww. urządzeń infrastruktury kolejowej. Wyjaśnienie powyższej kwestii ma zaś zasadnicze znaczenie dla możliwości potwierdzenia nabycia prawa własności ww. urządzeń przez [...] S.A. z dniem 1 czerwca 2003 r. Wobec powyższego, prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ pierwszej instancji kiedy na gruncie podlegającym uwłaszczeniu powstały ww. urządzenia, a następnie wydanie rozstrzygnięcia zawierające wszystkie niezbędne elementy.

Przy czym, Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, iż w sytuacji zaistnienia po stronie organu odwoławczego jakichkolwiek wątpliwości, organ ten nie powinien był uchylać decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wskazać trzeba, iż stosownie do art. 136 kpa, organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Z powołanego przepisu wynika, iż organ odwoławczy ma kompetencję tylko do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Analiza zaś akt sprawy prowadzi do wniosku, iż w aktach znajdują się zarówno dowody wskazujące, iż na gruncie przed dniem 28 lutego 2003 r. nie znajdowała się linia kolejowa, jak i dowody wskazujące na okoliczność przeciwną – oparte w głównej mierze na oświadczeniach [...] SA. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można wykluczyć, iż jednoznaczne ustalenie czy na gruncie znajdowały się przed datą 28 lutego 2003 roku urządzenia wskazane w "[...] S.A." wymagać będzie - obok pozyskania dowodów z dokumentów - również przeprowadzenia, przy udziale stron postępowania, innych wymienionych w art. 75 § 1 kpa środków dowodowych np. pozyskania zeznań świadków, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, pozyskania opinii biegłych czy przeprowadzenia oględzin. Innymi słowy mówiąc, w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest możliwe uzyskanie pewności co do ostatecznego zakresu - koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - postępowania wyjaśniającego.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu odwoławczego, iż w niniejszej sprawie uchybienie proceduralne w postaci niepodpisania przez organ wydający decyzję załącznika stanowiącego integralną część decyzji ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż determinuje treść całego rozstrzygnięcia, które przez brak stosownego podpisu jest niepełne. Nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie niektóre elementy rozstrzygnięcia zostały zawarte w załączniku do decyzji Wojewody [...] zatytułowanym "[...] S.A." W szczególności załącznik ten identyfikuje, poprzez wskazanie numeru inwentarzowego, nazwy, opisu, funkcji, roku budowy/remontu oraz kubatury, budowle i inne urządzenia nabywane przez [...] SA z mocy prawa na podstawie decyzji. Bezsporne jest przy tym, iż załącznik ten nie został opatrzony podpisem organu wydającego decyzję. Wskazać jednak trzeba, iż wyżej wskazany załącznik został opisany w sposób, który nie pozostawia wątpliwości co do jego związku z decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. W dokumencie tym wskazano bowiem, iż stanowi on "Załącznik do decyzji Nr [...]". W ocenie Sądu, wskazanie w treści załącznika numeru decyzji Wojewody [...] pozwala na zidentyfikowanie przedmiotowego dokumentu jako załącznika do ww. decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę, uznać trzeba, iż uchybienie w postaci braku podpisu organu wydającego decyzję na tym dokumencie nie stanowi samo w sobie naruszenia prawa, które winno skutkować uchyleniem decyzji.

Odnosząc się do zaś do zarzutu zawarcia przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wypowiedzi dotyczących tego, iż przedmiotowa działka w dniu 28 marca 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, która determinuje w istocie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazać trzeba, iż stosownie do art. 138 § 2 zdanie drugie kpa, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zatem, podejmując decyzję na podstawie powołanego przepisu, organ jest obowiązany zawrzeć w jej uzasadnieniu wskazówki dla organu pierwszej instancji, o których mowa w tym przepisie. Organ odwoławczy powinien mieć jednak na względzie to, że decyzja kasacyjna jest rozstrzygnięciem procesowym, a zatem nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Zatem, przekazując sprawę, w oparciu o art. 138 § 2 kpa, do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, organ odwoławczy nie tylko nie może w jakikolwiek sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia, lecz także nie może w inny sposób, niż tylko przez wskazanie okoliczności, jakie organ pierwszej instancji powinien wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, wpływać na zakres postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji.

Mając powyższe na względzie, sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w wyroku z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 26/09, w którym sąd ten stwierdził, że "Organ II instancji może jedynie udzielić wskazówek, co do zakresu postępowania w I instancji (i tak należy rozumieć treść normatywną zamieszczonego w końcowej części paragrafu 2 określenia "wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy"). Nie może natomiast ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji. Nie może też przesądzać treści rozstrzygnięcia sprawy przez jej pozytywne bądź też negatywne załatwienie dla odwołującego się."

Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 446/14: ,,Jednakże, co jest mocno podkreślane w orzecznictwie i doktrynie, organ pierwszej instancji po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy samodzielnie dysponuje zakresem postępowania wyjaśniającego, zalecenia wiążą organ pierwszej instancji jedynie co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych, zaś wybór sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności i ocena dowodów w tym celu uzyskanych należą do wyłącznej kompetencji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie tylko nie może w żaden sposób narzucać mu treści rozstrzygnięcia lecz także nie może w inny sposób niż tylko przez wskazanie okoliczności, jakie organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, wpływać na zakres postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji. Bezpośrednie ingerowanie przez organ odwoławczy w proces stosowania prawa przez organ pierwszej instancji - w trybie art. 138 § 2 kpa - jest niedopuszczalne (A. Wróbel, Komentarz do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/2014; M. Bogusz, Problem związania organu pierwszej instancji decyzją kasacyjną organu odwoławczego w świetle kodeksu postępowania administracyjnego. Teza 2, GSP 2013.1.27)." Tak samo stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie: "Art. 138 § 2 k.p.a. pozostawia uznaniu organu odwoławczego wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji. Z powołanego przepisu nie wynika, że organ I instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, ani też to, że organ odwoławczy jest uprawniony do udzielania wskazówek odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia." (Wyrok WSA z 2008.08.12, I SA/Kr 426/08).

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że wyrażony przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd co do tego, iż przedmiotowa działka w dniu 28 marca 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, a tym samym pogląd co do spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2001 r. o komercjalizacji, nie wiąże organu pierwszej instancji. Zatem, nie można stwierdzić, że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego wskazane w skardze, gdyż organ tych przepisów nie stosował wydając decyzję kasacyjną. Sąd nie dostrzegł również naruszenia zaskarżoną decyzją innych przepisów prawa materialnego i procesowego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.