Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1602/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie : AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 8 maja 2001 r, Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia 8 maja 2001r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2001r., nr [...] , którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że A. K. w latach 1996-1997 pracował jako stolarz w ekspozycji na hałas i wibrację. Ponieważ jednak orzeczeniem lekarskim MOMP [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie ma podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej wymienionej w pkt. 13 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Z treścią tej decyzji nie zgodził się A. K.. W wyniku rozpatrzenia jego odwołania organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji, podniesiono, że A. K. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej był przebadany w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w [...] , a następnie przez Instytut Medycyny Pracy w [...] . Obydwa orzeczenia lekarskie są zgodne i na podstawie badań specjalistycznych nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Podniesiono równocześnie, że na podstawie przeprowadzonego przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] postępowania wyjaśniającego ustalono, że A. K. był zatrudniony w [...] Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego "[...] " w okresie 10 miesięcy jako stolarz wielooperacyjny, przez ok. 3 miesiące jako instalator w "[...]" w [...] , oraz przez ok. 3 miesiące w PPHU "[...]" w [...] jako sortowacz wegla drzewnego. Powyższe okresy zatrudnienia nie dają podstaw do ustalenia związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą a możliwością wystąpienia schorzenia narządu ruchu wywołanego sposobem wykonywania pracy.

W skierowanej w dniu [...] 2001r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skardze na powyższą decyzję, uzupełnionej następnie pismem z dnia [...] .2001r., A. K. wnosząc o jej uchylenie zarzucił:

- naruszenie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych poprzez uznanie, że choroba zawodowa trwająca ponad 4 lata nie wyczerpuje pojęcia długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,

- naruszenie §1 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych polegające na pominięciu najistotniejszych czynników powodujących chorobę zawodową, a mianowicie rodzaju i stopnia narażenia zawodowego, a także sposobu i intensywności wykonywania pracy, a wyeksponowaniu okresu zatrudnienia, który nie może być rozpatrywany w oderwaniu od pozostałych czynników,

- naruszenie §7 ust. 2 cyt. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych poprzez nieuwzględnienie rozpoznania choroby dokonanego w szpitalu, który przeprowadził operację rąk skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazując dokładne okresy zatrudnienia skarżącego dodatkowo podkreślił, że w okresie zatrudnienia w GPPD "[...]" w [...] skarżący narażony był na działanie hałasu oraz pyłów drewna. Wykonując prace związaną z obsługą obrabiarek do drewna narażony był okresowo na oddziaływanie wibracji miejscowej przy ekspozycji ok. 130 minut na zmianę roboczą. W okresie zatrudnienia nie występowały objawy choroby zawodowej, ani też nie było przeciwskazań lekarskich do wykonywania pracy stolarza wielofunkcyjnego. Podkreślił również, że dwie lekarskie jednostki orzecznicze nie stwierdziły u skarżącego choroby zawodowej obustronnego układu nerwowego wywołanej uciskiem na pnie nerwów, co jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej. Nadto zaś krótki, bo niespełna roczny okres zatrudnienia na stanowisku stolarza wielofunkcyjnego wykluczył istnienie narażenia zawodowego, zarówno podczas pracy na stanowisku związanym z obsługą obrabiarek do drewna, jak i frezarek.

Na rozprawie skarżący zakwestionował prawidłowość poczynionych przez organ administracyjny ustaleń co do faktu, iż był bezrobotnym od dnia [...] 1997r. oraz przedłożył na tę okolicznosć zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od [...] 1997r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu grypy, a status bezrobotnego uzyskał dopiero z dniem [...] .1997r., na co przedłożył stosowną decyzję. Skarżący zakwestionował również stwierdzenie, że w okresie zatrudnienia w GDDP "[...]" nie istniały przeciwskazania do pracy na stanowisku stolarza wielofunkcyjnego i przedłożył na tę okoliczność zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że był leczony w związku ze schorzeniem nadgarstka i zdolność do pracy uzyskał z zastrzeżeniem wykonywania pracy lżejszej, nie wymagającej mocnego uchwytu dłoni. Skarżący przedłożyl także kartę badań okresowych z dnia [...] .1996r., w której wymieniono czynniki szkodliwe, na jakie był narażony wykonując pracę w DPPD "[...] ".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga w niniejszej sprawie została złożona [...] 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.

W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo.

Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie, oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa.

Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone.

Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają wskazanych powyżej wymogów. Uzasadnienie orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...].2000r. jest jednozdaniowe i ogranicza się do stwierdzenia, że rozpoznano u skarżącego zespół cieśni nadgarstka, obustronny, niezawodowy, nie może on być uznany za chorobę zawodową z uwagi na krótki (12 miesięcy) okres pracy na stanowisku stolarza oraz brak narażenia zawodowego.

Podkreślić jednak należy, że choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Lekarz nie orzeka więc w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdza jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, narażające na dane schorzenie.

W orzeczeniu natomiast Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] 2001r. wskazano, że dokonywano obserwacji w kierunku choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanego uciskiem na pnie nerwów i obserwacja ta dała wynik negatywny. Wskazano jednocześnie, że chodziło o chorobę wymienioną w załączniku Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) pod numerem 13. W uzasadnieniu jednakże tego orzeczenia lekarskiego wskazano, że pacjent został skierowany na badania po odwołaniu się od orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. W tym zakresie zmian chorobowych nie stwierdzono. Zarówno termometria skórna, jak i przewodnictwo ruchowe i czuciowe w nerwach obwodowych kończyn górnych wypadły prawidłowo. Nie znaleziono również zmian radiologicznych w odcinku szyjnym kręgosłupa.

Jak z powyższego wynika, istnieje wyraźna niespójność treści tego orzeczenia: najpierw wskazano, że badanie przeprowadzono na okoliczność rozpoznania choroby wymienionej w załączniku pod poz. 13 (przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów), a następnie jest mowa o chorobach narządu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy (poz. 12 wykazu chorób zawodowych). Istnieje też niespójność pomiędzy orzeczeniem lekarskim I i II instancji, albowiem w I instancji rozpoznano schorzenie: obustronny zespół cieśni nadgarstka, a zespół II instancji nie stwierdził żadnych zmian chorobowych.

Te wątpliwości wynikające z samych orzeczeń lekarskich nie zostały przez organy administracyjne wyjaśnione. Co więcej, także decyzje administracyjne wydane na ich podstawie zawierają niespójności. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji powołano się jedynie na orzeczenie lekarskie MOMP, dodając przy tym błędnie, że chodzi o MOMP w [...] . W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono, że A. K. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej był przebadany w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w [...] , a następnie przez Instytut Medycyny Pracy w [...] i że obydwa orzeczenia lekarskie są zgodne. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji jest mowa o schorzeniu z punktu 13 wykazu, w uzasadnieniu zaś decyzji II instancji o chorobie narządu ruchu.

Ponadto organ administracyjny II instancji stwierdził, że okresy zatrudnienia nie dają podstaw do ustalenia związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą a możliwością wystąpienia schorzenia narządu ruchu wywołanego sposobem wykonywania pracy. Należy z całą mocą podkreślić, że istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ w niniejszej sprawie nie zrobił.

W przedmiotowej sprawie, wobec rozbieżności w treści orzeczeń lekarskich i decyzji organu I i II instancji, w ogóle nie wiadomo, o jaką chorobę zawodową chodzi. Nie wiadomo też, czy u skarżącego stwierdzono istnienie schorzenia będącego w wykazie, a tylko brak związku przyczynowego pomiędzy nim a wykonywaną pracą (tak zdaje się wynikać z orzeczenia lekarskiego I instancji), czy też w ogóle nie stwierdzono żadnych zmian chorobowych (tak zdaje się wynikać z orzeczenia lekarskiego II instancji). Wątpliwości te nie zostały przez organ administracyjny wyjaśnione.

Wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Zastrzeżenia budzi też zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I i II instancji, które nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. Nie przeprowadzono właściwego postępowania wyjaśniającego co do warunków pracy skarżącego i ich ewentualnego wpływu na istnienie choroby zawodowej. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.