Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1013/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przyznano J. L. zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem częściowo na leki i częściowo na energię elektryczną w kwietniu [...] r.

W podstawie prawnej wskazano art. 8, art. 39, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego stwierdzono, że strona spełnia ustawowe wymogi przyznania zasiłku celowego. Wniosek strony uwzględniono ze względu na brak możliwości zatrudnienia strony i jej niskie dochody, mając na uwadze możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. L. wskazał, że nie ma możliwości uiszczania koniecznych opłat w części, co w konsekwencji uszczupla otrzymywane przez niego środki finansowe na przeżycie. Strona wyjaśniła, że w kwietniu [...] r. otrzymała [...] zł, zaś do leków opłaty za prąd musiała dopłacić [...] zł. Na utrzymanie pozostało jej zatem [...] zł, tj. [...] zł na dzień, co nie wystarcza nawet na żywność, nie mówiąc o innych potrzebach. Odwołujący podkreślił również, że w jego wieku znalezienie pracy jest praktycznie niemożliwe, a sytuacja życiowa w jakiej się znalazł jest przez niego niezawiniona.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego opisano na wstępie stan faktyczny sprawy, wskazując, że J. L. w dniu [...] r. złożył wniosek o pomoc w formie zasiłku celowego na energię elektryczną, do którego dołączył rachunek za prąd za kwiecień [...] r. na kwotę [...] zł i czerwiec [...] r. – [...] zł oraz fakturę za zakup leków na kwotę [...] zł. W dniu [...] r. w mieszkaniu strony przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. Z uzyskanych w ten sposób danych o sytuacji J. L. wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie posiada własnego źródła dochodu i utrzymuje się z zasiłku okresowego, przyznanego na okres od stycznia do czerwca [...] r. w kwocie [...] zł oraz zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności od miesiąca stycznia do czerwca [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Strona zajmuje mieszkanie należące do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, za które czynsz (nieopłacany) wynosi [...] zł. Zaległości w opłatach czynszowych spowodowały skreślenie J. L. z listy członków spółdzielni. Strona uiszcza jedynie opłaty za energię elektryczną, a podczas aktualizacji wywiadu zwróciła się o przyznanie w kwietniu [...] r. zasiłków celowych na energię elektryczną, leki, obuwie i remont mieszkania.

Dalej organ II instancji przywołał treść art. 3 ust. 4 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Opisano również regulacje ustawowe dotyczące kryterium dochodowego wyznaczającego krąg osób uprawnionych do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej oraz przesłanki przyznania zasiłku celowego. Wskazano, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Świadczenie to może być w szczególności przyznane na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pomoc w formie zasiłku celowego przyznawana jest w granicach uznania administracyjnego w oparciu o potrzeby strony oraz możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

Odnosząc opisany powyżej stan prawny do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odnotowało, że w ramach postępowania strona przedstawiła rachunek za energię elektryczną do opłacenia w kwietniu [...] r. na kwotę [...] zł oraz fakturę za leki zakupione w dniu 30 marca [...] r. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że wystąpiła potrzeba opłacenia rachunku za energię elektryczną, natomiast strona zaspokoiła swoje potrzeby w zakresie zakupu leków. Tym samym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji nie istniała już potrzeba nabycia leków, a refundacji kosztów wcześniejszego ich zakupienia nie można uznać za niezbędną potrzebę bytową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało również, że sentencja decyzji organu I instancji jest nieprecyzyjna, albowiem nie wyszczególniono w niej wartości pomocy przyznanej na zakup leków oraz kwoty przeznaczonej na opłatę za energię elektryczną. Okoliczność ta nie może jednak stanowić przesłanki uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż jak wykazano powyżej pomoc przyznana w kwocie [...] zł praktycznie zaspokaja potrzebę związaną z opłatą za prąd, która wynosi [...] zł.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J. L. podniósł, że wcześniejszy zakup leków, niezbędnych dla zachowania ciągłości leczenia, którego musiał dokonać wcześniej niż byłoby możliwe zrealizowanie procedur związanych z przyznaniem świadczenia z pomocy społecznej, wymagał wydatkowania minimalnych środków jakie skarżący posiada na bieżące utrzymanie. Opisana sytuacja zmusiła stronę do zadłużenia się, gdyż brak leków odbiłby się negatywnie na jej zdrowiu.

Skarżący wyjaśnił także, iż pozbawienie członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, o czym wspomniano w zaskarżonej decyzji, nie było konsekwencją zaległości w opłacaniu zajmowanego lokalu, ale skutkiem bezpodstawnego twierdzenia spółdzielni, że strona nie zamieszkuje pod tym adresem, od czego skarżący odwołał się do sądu, a także zgłosił sprawę w prokuraturze.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy ponowił argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.

Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego

w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. o przyznaniu J. L. zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem częściowo na leki i częściowo na energię elektryczną w kwietniu [...] r.

Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Świadczenie to może być przyznane w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Wykładnia językowa analizowanego przepisu, zgodnie z którym świadczenie to ma wspierać stronę w realizacji konkretnego celu, jakim jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej nakazuje stwierdzić, iż rozpatrzenie i uwzględnienie wniosku o zasiłek celowy może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy konkretna niezbędna potrzeba bytowa osoby spełniającej kryterium dochodowe, określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, nie została jeszcze zaspokojona. Analizowany przepis wśród celów, które mogą być sfinansowane z otrzymanego zasiłku celowego wymienia zakup leków i nie podlega dyskusji, że dostęp do farmaceutyków koniecznych w leczeniu jest jedną z elementarnych potrzeb człowieka. Nie podlega także dyskusji, że przedkładając fakturę dotyczącą należności na rzecz A S.A., której termin płatności jeszcze nie minął strona wnioskuje o pomoc w zaspokojeniu potrzeby związanej z zaopatrzeniem gospodarstwa domowego w energię elektryczną, której dopływ zostałby przerwany w razie zaleganie z opłatami.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wskazać należy, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęto na wniosek J. L. z dnia [...] r.. o pomoc w formie zasiłku celowego na energię elektryczną, do którego dołączono rachunek za energię elektryczną za kwiecień [...] r. na kwotę [...] zł i czerwiec [...] r. – [...] zł. Fakturę za zakup leków na kwotę [...]zł, dokonany w dniu 30 marca [...] r. zainteresowany przedłożył natomiast pracownikowi socjalnemu w dniu 30 marca [...] r., podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w związku z wnioskiem o zasiłek na opłacenie energii elektrycznej, w toku którego strona przedstawiła różne swoje potrzeby i oczekiwania. Organ I instancji w jednym rozstrzygnięciu rozpoznał wniosek o zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energię elektryczną oraz refundację kosztów leków zakupionych w dniu 30 marca [...] r., przyznając stronie zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem częściowo na leki i częściowo na opłacenie należności za energię elektryczną. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., gdyż organ odwoławczy uznał, że stwierdzone uchybienia, jakich dopuścił się organ I instancji pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Wskazać trzeba na wstępie, że zaistniała sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem decyzji organu II instancji a treścią utrzymanego w mocy przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję o przyznaniu J. L. zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem częściowo na leki i częściowo na energię elektryczną w kwietniu [...] r., natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazano, że zasadne jest przyznanie stronie zasiłku celowego w kwocie [...] zł na opłacenie rachunku za energię elektryczną (faktura wystawiona przez zakład energetyczny obejmowała kwotę [...] zł). Odnotowując opisaną sprzeczność, która stanowi naruszenie zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego w szczególności art. 11 tej ustawy, podkreślić należy, iż pozostaje ono bez wpływu na wynik postępowania. Skład orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, że wniosek strony o zasiłek celowy mógł został rozpatrzony pozytywnie jedynie w zakresie wsparcia finansowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną, którego termin płatności przypadał w kwietniu [...] r. Przyznanie tego świadczenia w kwocie odpowiadającej praktycznie wysokości opłaty, gdyż niższej od niej o [...] zł mieści się w granicach uznania administracyjnego, o które oparte są rozstrzygnięcia dotyczące przyznania świadczenia określonego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zauważyć należy, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem zasiłek celowy nie może być przyznany na spłatę jakiegokolwiek zadłużenia, w tym zobowiązań powstałych w związku z koniecznością pozyskania (w marcu [...]r.) środków na zakup leków. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wysokość takich zobowiązań względnie kwota wydatkowana na zakup leków ze środków własnych strony rzutuje bezpośrednio na bieżące możliwości płatnicze strony, co jest istotnym elementem oceny sytuacji strony, dokonywanej przez organ rozpoznający późniejsze wnioski o zasiłki celowe. Nadmienić należy także, iż w sytuacji, gdy zainteresowany podlega stałemu leczeniu farmakologicznemu, którego orientacyjne koszty są przewidywalne możliwe jest (w oparciu o stosowne zaświadczenie lekarskie) ubieganie się o zasiłki celowe na zakup medykamentów ze stosownym wyprzedzeniem.

Jak więc wykazano powyżej zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.