Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1411/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2006 r. sprawy ze skargi R. K. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie wpisu skarżącego R. K. na listę aplikantów radcowskich; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego R. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 33 ust. 5 w związku z art. 31 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r., Nr 19, poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r., Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § 1 i art. 145 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego R. K. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Krajowa Rady Radców Prawnych ustaliła, iż skarżący przystąpił do konkursu zorganizowanego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] i w wyniku tego postępowania skarżący uzyskał 52 punkty, a więc zdaniem Rady poza limitem ustalonym na co najmniej aplikantów radcowskich i wpisanie go na listę aplikantów radcowskich w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...]. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/027, w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 60 p. 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059) z art. 87 ust. 1 Konstytucji i wskazał, że spełnia warunki z art. 24 ust. 1 p. 1, 3-5 ustawy o radcach prawnych, zatem jego żądanie dokonania wpisu na listę aplikantów jest uzasadnione.

Rada Okręgowa w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. "w sprawie wznowienia postępowania w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich" "wszczęła postępowanie w sprawie wpisu R. K. na listę aplikantów radcowskich zakończone ostatecznie uchwałą nr [...]".

Uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Rada Okręgowa powołując się na art. 33 oraz 24 ust. 1, p. 1, 3-5 ustawy o radcach prawnych i 151 § 1 p. 1 k.p.a. odmówiła uchylenia uchwały nr [...] w sprawie odmowy wpisu R. K. na listę aplikantów radcowskich.

Od powyższej uchwały złożył odwołanie R. K. Wskazał, że wyniki konkursu przeprowadzonego wg zasad uchwalonych na podstawie przepisów uchylonych przez TK nie mogą być wiążące, zatem skoro spełnia on inne wymogi ustawowe, powinien zostać wpisany na listę aplikantów. Wskazał też, że wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku TK mają charakter wyłącznie opiniotwórczy i nie są wiążące.

Krajowa Rada Radców Prawnych (dalej zwana Krajową Radą) uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004 r. działając na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz art. 138 § 1 k.p.a. i 145 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Krajowa Rada w uzasadnieniu uchwały wskazała, że przeprowadzenie konkursu w stosunku do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji i powołała się na fragment uzasadnienia orzeczenia TK, w którym TK wyjaśnił, że "przepisy dotychczasowe (art. 60 p. 8 b) także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwalifikowania ich przez TK korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego".

R. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Na wstępie skargi wskazał, że zaskarża uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] tj. na uchwałę organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 września 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 175/05, uchylił uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. W ocenie Sądu powołującego się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w orzeczeniu z 14 kwietnia 2004 r., SK 32/01/OTK-A 2004/4/35 moc powszechnie obowiązującą mają sentencje orzeczeń Trybunału, a nie ich uzasadnienia, które przedstawiają motywy i sposób argumentacji sędziów i mają znaczenie perswazyjne oraz edukacyjne. Zatem podstawa uchylenia z art. 145a k.p.a., o której mowa w art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a. istniała. Ustalenie odmienne zostało dokonane przez organy z naruszeniem art. 145 a k.p.a. i art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a., stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wykonaniu w/w wyroku Rada odmówiła uchylenia dotychczasowej uchwały z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia oraz powołując się na przepis art. 105 § 1 k.p.a., uznała postępowanie jako bezprzedmiotowe i umorzyła postępowanie w sprawie wpisu na listę.

Skargę na przedmiotowe uchwały organów samorządu wniósł skarżący wskazując, iż rozstrzygnięcie zawiera dwa nawzajem wykluczające się stanowiska. Po pierwsze nastąpiła odmowa uchylenia uchwały, a po drugie umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Nadto skarżący wskazał, że uchwały nie zawierają uzasadnienia prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocena zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie w opisanej w orzeczeniu części i oddalenia w części odmawiającej uchylenia uchwały.

W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że skarżący uczestniczył w procedurze konkursowej przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a procedura konkursowa została zakończona na etapie pisemnym konkursu.

Badając legalność obecnie zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały organu I instancji zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i organy samorządu orzekające w tej sprawie, na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej p.p.s.a.) związane są oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania w tej sprawie wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 21 września 2005 r. V! SA/Wa 175/05. Postępowanie to dotyczyło wyłącznie możliwości wznowienia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie ocena wniosku o wpis na listę aplikantów wobec wyeliminowania z obrotu prawnego poprzednich uchwał wymagała od organu samorządu ponownego ustalenia stanu faktycznego i dopiero na jego podstawie dokonania oceny prawnej. Przy czym związanie organu (jak i obecnie Sądu) wyrażoną oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania w tej sprawie nie wyłączyło obowiązku organu rozpatrzenia tego wniosku strony, w oparciu o podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych. Zasady przeprowadzania tego konkursu określała uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych, wydana na podstawie art. 60 pkt 8 b cytowanej uchwały. W dniu 18 lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza, co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Jednocześnie Trybunał stwierdził, iż art. 60 pkt 8 b w/w ustawy, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że kandydat na aplikanta radcowskiego zakończył postępowanie konkursowe przed datą ogłoszenia i wejścia w życie powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Zaskarżona uchwała oraz uchwała ją poprzedzająca zostały podjęte po wskazanym wyroku Trybunału. Stan prawny powodował, że organ odwoławczy nie mógł po wznowieniu postępowania przekazać sprawy do ponownego rozpoznania tj. do przeprowadzenia nowego, prawidłowego postępowania konkursowego, gdyż w dacie rozpatrywania odwołania brak było podstawy prawnej do przeprowadzenia konkursu. Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że w dacie konkursu i w dacie podejmowania uchwały przez Radę OIRP jej podstawa prawna (uchwała KRRP ustanawiająca zasady konkursowe) nie funkcjonowała już w obrocie prawnym, a zatem uchwały organów z tego powodu nie mogły być wzruszone.

Prawidłowo zatem organ II instancji utrzymał w mocy uchwałę organu I instancji z tym, że rozstrzygnięcie co do bezprzedmiotowości postępowania było przedwczesne. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały organu I instancji. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości z art. 105 § 1 k.p.a. jeszcze nie zaistniała.

W tej sytuacji organy po wznowieniu postępowania mogły jedynie odmówić uchylenia uchwały.

Nie ma przy tym, zdaniem Sądu, wbrew przekonaniu skarżącego wyrażonemu w skardze podstaw do przyjęcia, iż po spełnieniu przez kandydata wymagań z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 oraz 3-5 ustawy o radcach prawnych, organ korporacyjny był obowiązany wpisać skarżącego na listę aplikantów radcowskich z tego tylko powodu, że uczestniczył on w konkursie, niezależnie od uzyskanego wyniku. Przepis art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych określa sposób wyłaniania. kandydatów upoważnionych do wystąpienia z wnioskiem o wpis na listę aplikantów radcowskich. Stosownie do tego przepisu, wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych, co oznacza, że wpisani mogą być tylko kandydaci, którzy pomyślnie przeszli prawidłowo przeprowadzony konkurs i uzyskali wynik pozytywny.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd w części dotyczącej odmowy uchylenia uchwały uznał skargę za nieuzasadnioną i działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Natomiast w części dotyczącej umorzenia postępowania uznał rozstrzygnięcie za przedwczesne i z tego powodu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.