Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1883/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 3 i 4, art. 59 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
article: art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi Gminy L. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji szkoły oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r.

nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z poźn. zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 89 ust. 3 i 4 ustawy

z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996, z poźn. zm.) utrzymał w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] negatywnie opiniujące zamiar likwidacji przez Gminę [...]

z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej nr [...] z oddziałami integracyjnymi im.

[...] w [...].

W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że w dniu [...] lutego 2019 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej

nr [...] z oddziałami integracyjnymi im. [...] w [...]. W treści uchwały nie wskazano innej szkoły publicznej, w której uczniowie będą mieli zapewnioną możliwość kontynuowania nauki. Stwierdzono jedynie, że możliwość taka będzie zapewniona w innych szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę [...]. Wskazano ponadto, że obwód dla uczniów likwidowanej szkoły zostanie określony odrębną uchwałą. Wykonując powyższą uchwałę, Burmistrz [...], pismem z dnia [...] lutego 2019 r. powiadomił [...] Kuratora Oświaty o zamiarze likwidacji szkoły oraz wystąpił o wyrażenie opinii w przedmiotowej sprawie.

Minister utrzymując w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty negatywnie opiniujące likwidację Szkoły podał, że ustawowym obowiązkiem gminy podejmującej zamiar likwidacji szkoły podstawowej jest zapewnienie uczniom kontynuacji edukacji w innej szkole publicznej tego samego typu. Zapewnienie możliwości kontynuowania nauki powinno oznaczać, że proponowane po likwidacji szkoły warunki nauki, wychowania i opieki nie mogą być gorsze od dotychczasowych.

W uchwale Rady Miejskiej w [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] nie wskazano uczniom szkoły, w której mogliby kontynuować naukę, a jedynie wskazano możliwość kontynuacji w szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę [...]. Minister wskazał, że zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. W opinii Ministra, wskazanie w uzasadnieniu do ww. uchwały wszystkich szkół prowadzonych przez Gminę [...] nie jest prawidłowym postępowaniem, gdyż zagwarantowanie edukacji w danej szkole wiąże się z obowiązkiem przyjęcia ucznia z urzędu, a nie w wyniku postępowania rekrutacyjnego. Szkoła podstawowa obowiązek przyjęcia z urzędu ma tylko w stosunku do uczniów zamieszkałych w obwodzie tej szkoły. Ponieważ od [...] września 2019 r., zgodnie z brzmieniem art. 39 ust. 5b ustawy Prawo oświatowe, uczeń w danym roku szkolnym może mieszkać na terenie obwodu tylko jednej szkoły (i tylko ona przyjmie go z urzędu) niemożliwe jest zagwarantowanie uczniom likwidowanej szkoły kontynuacji edukacji we wszystkich szkołach prowadzonych przez Gminę [...].

W toku postępowania zażaleniowego Minister zwrócił się o uzupełnienie informacji dotyczącej zapewnienia kontynuowania nauki po likwidacji szkoły. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrz [...] poinformował, że obecnie na 221 uczniów Szkoły Podstawowej nr [...] w [...], 149 dzieci ma bliżej do innych szkół gminnych w następujący sposób: 20 uczniów z miejscowości: [...],[...],[...] i miasto [...] ma bliżej do Szkoły Podstawowej nr [...] w [...], 59 uczniów z miejscowości: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] ma bliżej do Szkoły Podstawowej w [...], 70 uczniów z [...] mieszkających przy ulicach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz wsi [...] ma bliżej do Szkoły Podstawowej nr [...]w [...].

Minister wskazał, że niemniej jednak, w powyższym piśmie stwierdzono, że kierując się dobrem dzieci zaproponowane zostanie 59 uczniom Szkoły Podstawowej nr [...] w [...], zamieszkującym tereny wiejskie kontynuację nauki w Szkole Podstawowej w [...], natomiast pozostałym 162 uczniom tej szkoły - Szkołę Podstawową nr [...] w [...], dając wybór rodzicom uczniów.

Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] wynika z prowadzonej na terenie Gminy reorganizacji placówek oświatowych, związanej przede wszystkim z wdrożeniem programu postępowania naprawczego. Rada Miejska w [...] podjęła na sesji w dniu [...] lutego 2019 r., oprócz przedmiotowej, dwie uchwały: uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru zmiany siedziby Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] (przeniesienie siedziby do budynku po wygaszanym gimnazjum przy ul. [...] ) oraz uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru zmiany siedziby Przedszkola nr [...] w [...] (przeniesienie siedziby do budynku Szkoły Podstawowej nr [...] przy ulicy [...] w [...]). Obie uchwały uzyskały pozytywną opinię [...] Kuratora Oświaty. Powyższe oznacza, że od [...] września 2019 r. Szkoła Podstawowa nr [...] w [...] będzie funkcjonowała w budynku przy ulicy [...], a Szkoła Podstawowa nr [...] (z przeniesionymi do niej dziećmi z Przedszkola nr [...], których w roku szkolnym 2018/2019 jest 90) będzie funkcjonować w dotychczasowej siedzibie przy ul [...].

Organ wskazał, że program naprawczy Gminy [...], przyjęty w dniu [...] września 2018 r., nie zakładał likwidacji żadnej szkoły podstawowej.

Minister wskazał, że w ramach postępowania administracyjnego, zbadał przede wszystkim kwestię zmiany warunków nauczania, wychowania i opieki uczniów po planowanej likwidacji szkoły, a zatem m.in. warunki lokalowo-dydaktyczne Szkoły Podstawowej nr [...] w kontekście dalszej edukacji uczniów w szkołach podstawowych nr [...], nr [...] oraz w [...] lub ewentualnie - jak wskazano w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. - w Szkole Podstawowej nr [...] i w Szkole Podstawowej w [...].

Organ wskazał, że w protokole z oględzin Szkoły Podstawowej nr [...] w [...], przeprowadzonej przez pracowników Kuratorium Oświaty w [...] w dniu [...] marca 2019 r., ustalono, że szkoła mieści się w trzykondygnacyjnym budynku z 1965 r. Budynek został rozbudowany w roku 2000. Stan techniczny budynku został oceniony jako bardzo dobry. W szkole znajduje się 19 pomieszczeń przeznaczonych na działania dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, w tym 5 sal dla klas I-III, 8 - dla klas IV-VIII, 1 sala informatyczna (wyposażona w 24 stanowiska komputerowe). Ponadto w szkole znajduje się biblioteka z czytelnią i stanowiskami komputerowymi, sala gimnastyczna z szatniami, świetlica szkolna połączona ze stołówką, kuchnia z zapleczem, gabinet pedagoga, pielęgniarki i pokój nauczycielski. Dla oddziałów przedszkolnych przeznaczonych jest 5 sal i jedna sala zabaw. Teren wokół szkoły jest całkowicie ogrodzony, a na nim znajduje się boisko trawiaste do piłki nożnej, boisko do piłki plażowej, plac zabaw, plac apelowy, ogródek dendrologiczny, a przed szkołą utwardzony parking. Przedmiotowa szkoła wyposażona jest w meble odpowiednie do wieku dzieci, środki i pomoce dydaktyczne, w salach znajdują się tablice ścienne, komputer dla nauczyciela, ekrany, 10 rzutników.

Minister przedstawił ustalenia zawarte w protokołach oględzin pozostałych szkół.

Stwierdził, że wszystkie szkoły, zarówno Szkoła Podstawowa nr [...] jak i szkoły nr [...], nr [...] i szkoła w [...], posiadają podobne warunki lokalowo-dydaktyczne, przy czym w Szkole Podstawowej nr [...] w [...] wykazano potrzebę remontu budynku, w tym łazienek dla uczniów, a także doposażenie szkoły w meble i pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak powyższe informacje przedstawione na podstawie protokołów z oględzin we wszystkich szkołach nie wskazują, że warunki lokalowo-dydaktyczne uczniów szkoły poddanej zamiarowi likwidacji miałyby ulec poprawie w porównaniu do obecnych.

Organ wskazał, że o wszystkich oględzinach szkół strona została powiadomiona i w żadnym przypadku nie zostały do ww. protokołów zgłoszone uwagi, czy zastrzeżenia.

Organ dokonał ustaleń w zakresie liczby uczniów uczęszczających do poszczególnych szkół w roku szkolnym 2018/2019, a także do poszczególnych klas. W ocenie Ministra, Gmina [...] dokonała błędnej oceny w zakresie zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc dla uczniów likwidowanej szkoły w szkłach wskazanych przez stronę. Stwierdził, że pracownicy kuratorium wykazali w wyniku oględzin przeprowadzonych w szkołach, do których mieliby uczęszczać uczniowie likwidowanej szkoły, że szkoły te nie zapewnią odpowiedniej liczby miejsc (do protokołu oględzin nie strona nie wniosła zastrzeżeń). Organ ustalił, że zabraknie miejsc w Szkole Podstawowej w [...] w klasie V i VI, natomiast w Szkole Podstawowej nr [...] jedynie w klasie II byłaby wystarczająca liczba miejsc. W ocenie Ministra fakt, że część uczniów z obwodu Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w [...] spełnia obowiązek szkolny w szkołach, w których obwodach nie zamieszkują nie stanowi przekonywującej przesłanki zamiaru likwidacji szkoły obwodowej. Zdaniem Ministra Ministra uwarunkowanie demograficzne, w kontekście miejsc jakimi dysponują inne szkoły podstawowe na terenie Gminy [...], nie daje podstaw do stwierdzenia,

że uczniowie likwidowanej szkoły otrzymają warunki dydaktyczne lepsze od tych, które mają obecnie. Odnosząc się do kwestii przeniesienia oddziałów z przedszkola nr [...], które już zostało dokonane, organ wskazał, że generuje potrzebę dostosowania pomieszczeń szkoły do potrzeb dzieci w wieku przedszkolnym, niemniej jednak baza lokalowa w kontekście liczby oddziałów przedszkolnych jest wystarczająca. Minister podkreślił, że ocenie podlega jedynie obecny stan funkcjonowania Szkoły Podstawowej nr [...] w [...]w kontekście zamiaru jej likwidacji. Wskazał też, że Szkoła Podstawowa nr [...] w [...] jako jedyna ze szkół podstawowych

prowadzonych przez gminę posiada oddziały integracyjne. W obecnym roku szkolnym - jak wskazano w protokole z oględzin tej szkoły, wśród 221 uczniów 32 posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (29 z nich uczy się w oddziałach integracyjnych), a 193 objętych jest pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Minister wskazał, że Szkoła Podstawowa Nr [...] w [...] integruje dzieci nie mające kłopotów z nauką, dzieci zdrowe z dziećmi posiadającymi orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i mające trudności środowiskowe, rodzinne, edukacyjne.

W ocenie Ministra, likwidacja przedmiotowej szkoły i przeniesienie jej uczniów do innych szkół funkcjonujących na terenie Miasta i Gminy [...] spowoduje narażenie na szczególne trudności adaptacyjne tych dzieci w nowym środowisku. Średnie wyniki z egzaminów stanowią jedynie mierzalny statystycznie efekt nauki, który nie świadczy o wartości dodanej edukacji każdego ucznia.

Z uwagi na specyfikę społeczną oraz specjalne potrzeby dużej części uczniów, a także - po przeprowadzonej likwidacji szkoły - konieczność rozdzielenia grup klasowych, czy koleżeńskich, według schematu, o którym mowa wyżej, w ocenie Ministra, uczniowie tej szkoły, narażeni są na utratę poczucia bezpieczeństwa. Zmiana miejsca nauki i konieczność odnalezienia się w nowych rolach społecznych w nieznanej dziecku grupie rówieśniczej (najczęściej dzieci z tej grupy już wcześniej zżyły się ze sobą) prowadzi do zachwiania poczucia bezpieczeństwa, w szczególności dzieci, które obarczone są różnorodnymi dysfunkcjami i trudnościami środowiskowymi, rodzinnymi i edukacyjnymi.

Likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] będzie zdaniem Ministra szczególnie krzywdząca dla dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, w tym w szczególności dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego i dzieci mieszkających w domu dziecka, czyli dzieci które szczególnie powinny być chronione przez nieuzasadnionymi zmianami otoczenia wychowawczego. W ocenie Ministra, likwidacja szkoły i przeniesienie jej uczniów do innych szkół funkcjonujących na terenie Miasta i Gminy [...] spowoduje zaburzenie procesu dydaktyczno-wychowawczego tych dzieci, a konsekwencje tego zaburzenia będą trudne do zniwelowania, biorąc pod uwagę trudności adaptacyjne dzieci w nowym środowisku. Organ wskazał, że Rada Rodziców przy Szkole Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w [...] wystosowała protest przeciwko likwidacji do [...] Kuratora Oświaty i Władz Gminy [...]. Organ wskazał, że sprzeciw ten nie miał bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie. Minister podkreślił, że powoływany przez Gminę aspekt ekonomiczny nie mógł stanowić zasadniczej przesłanki powzięcia zamiaru likwidacji szkoły.

Minister stwierdził, że nie jest zasadne stanowisko strony, że zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w [...] jest racjonalizacją sieci szkół do istniejących warunków demograficznych oraz potrzeb edukacyjnych dzieci

i młodzieży gminy [...] z uwzględnieniem korzyści ekonomicznej gminy. W ocenie Ministra, korzystniejsze dla uczniów jest aby w sieci szkolnej funkcjonowała nadal przedmiotowa szkoła. Zdaniem organu faktycznym powodem likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] jest przede wszystkim oszczędność finansowa gminy poprzez przeprowadzanie procesu zmniejszenia liczby szkół podstawowych na jej terenie, a którego to zmniejszenia gmina nie wskazała jako elementu programu naprawczego dla budżetu gminnego.

Postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi Gminy [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 ustawy Prawo Oświatowe poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego, poprzez podtrzymanie przez organ II instancji stanowiska organu I instancji w zakresie niespełnienia przesłanek ustawowych likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] w sytuacji, w której organ prowadzący szkołę spełnił wszystkie ustawowe wymagania,

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 5b ustawy Prawo Oświatowe poprzez przyjęcie przez organ II instancji stanowiska, że organ prowadzący Szkołę Podstawową nr [...] w [...] nie zapewnił jej uczniom kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu,

- naruszenie przepisów postępowania w postaci pozbawienia strony skarżącej czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji poprzez brak powiadomienia strony skarżącej o wynikach oględzin szkół, przejawiający się brakiem przesłania właściwych protokołów z dokonanych przez Kuratorium oględzin, co miało istotny wpływ na wynik sprawy rozpatrywanej.

W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, błędnie założyli że likwidacja Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] pogorszy warunki nauki, wychowania oraz opieki dzieci do niej obecnie uczęszczających.

W ocenie skarżącego nie ma żadnych zagrożeń, aby dzieci nie mogły kontynuować nauki. Ponadto Gmina [...] zapewniła lepsze warunki nauki w pozostałych gminnych szkołach publicznych, aniżeli te, które dzieci będą miały od [...] września 2019 roku w Szkole Podstawowej nr [...] w [...] (z uwagi na przeniesienie do SP[...] 4 oddziałów Przedszkola nr [...] w [...], w związku ze zmianą siedziby P[...]). Przedstawiono zestawienie wskazujące, że Gmina [...] jest w stanie zagwarantować wszystkim uczniom Szkoły Podstawowej nr [...] miejsca w trzech pozostałych Szkołach Podstawowych. Skarżący podniósł też m.in., że Gmina [...], decydując się na likwidację jednej ze szkół podstawowych na swoim terenie, ma nade wszystko na uwadze dobro dzieci, zarówno tych obecnie uczęszczających do szkoły, ale także dobro przyszłych pokoleń. Gmina wskazała, że w swoich wcześniejszych uzasadnieniach potrzeby likwidacji placówki nigdy nie ukrywała aspektu ekonomicznego. Organ II instancji wskazuje, że czynnik ten nie może być wiodącym przy decyzji o likwidacji szkoły. Skarżący nie zgodził się z traktowaniem przez organ tego aspektu w sposób "małostkowy". Wskazał, że likwidacja szkoły podyktowana jest koniecznością realizacji przez Gminę [...] postanowień programu postępowania naprawczego i że pierwotnie założenia tego programu wskazywały na inne rozwiązania w systemie oświaty. Obecnie PPN zakłada m.in. likwidację SP[...] oraz przeniesienie P[...], a docelowo także P[...] do budynku obecnej SP[...]. Gmina wskazała, że organy nie wzięły pod uwagę, że że do budynku szkolnego, w którym znajduje się obecnie Szkoła Podstawowa nr [...] przeniesione zostaną dzieci z Przedszkola nr [...], co istotnie pogorszy warunki funkcjonowania szkoły. W ocenie skarżącego liczba wolnych miejsc w pozostałych szkołach wskazana w postanowieniu organu II instancji została błędnie wyliczona. Wskazano, że skarżący nie wniósł zastrzeżeń do protokołów kontroli dotyczących warunków w szkołach w Gminie [...] przeprowadzonych przez organ I instancji, ponieważ nie miał takiej możliwości. Kuratorium nie przedstawiło skarżącemu żadnych protokołów z wizytacji, nawet tych końcowych, tak więc skarżący nie miał możliwości zweryfikowania i odniesienia się do ich treści.

Minister Edukacji Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonym postanowieniu. Organ podniósł, że w skarżonym postanowieniu przyjął, że organ prowadzący nie zapewnił uczniom likwidowanej szkoły kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, ponieważ w uchwale Rady Miejskiej w [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] nie wskazano uczniom szkoły, w której mogliby kontynuować naukę (czym nie wypełniono warunku formalnego wynikającego z art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe), a jedynie wskazano możliwość kontynuacji "w szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę [...]". Wskazanie "szkół" (wszystkich) bez doprecyzowania, który uczeń do której szkoły przejdzie, nie daje gwarancji że uczniowie będą mieli zapewnioną możliwość kontynuacji nauki. Żaden z dyrektorów nie wie ilu uczniów ma przyjąć z likwidowanej Szkoły Podstawowej Nr [...],

i może odmówić przyjęci uczniów np. z powodu braku miejsca w szkole. Nie wiadomo, która szkoła będzie szkołą obwodową dla uczniów likwidowanej Szkoły Podstawowej Nr [...], czyli która będzie miała obowiązek przyjąć danego ucznia z urzędu.

Minister wskazał też, że nieuprawniony jest argument skargi iż organy nie uwzględniły aspektu przeniesienia przedszkola do budynku likwidowanej szkoły. Aspekt ten był oceniany, gdy kurator wydał pozytywną opinię w sprawie zmiany siedziby tegoż przedszkola, gdyż opinia kuratora uwzględniała możliwość funkcjonowania w jednym budynku szkoły podstawowej i przedszkola.

Odnosząc się do zarzutu strony, że strona skarżąca została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji poprzez brak powiadomienia strony o wynikach oględzin szkół Minister stwierdził, że jest to zarzut nietrafny. Pismem z [...] maja 2019 r. doręczonym stronie za pomocą platformy e-PUAP Ministerstwo zawiadomiło Gminę [...] o zleceniu kuratorowi przeprowadzenia dodatkowych czynności w postaci oględzin w szkołach. [...] Kurator Oświaty pismem z [...] maja 2019 r. doręczonym Gminie [...][...] maja 2019 r. zawiadomił Burmistrza [...] o przeprowadzeniu w dniu [...] maja 2019 r. oględzin w trzech szkołach podstawowych, wraz ze wskazaniem godzin tychże oględzin. Ponadto Kurator wysłała do dyrektorów każdej z trzech szkół podstawowych wezwania od umożliwienia wejścia na teren szkoły i do okazania przedmiotu oględzin. Z protokołu oględzin w Szkole Podstawowej nr [...] w [...], wynika, że w oględzinach uczestniczył osobiście Burmistrz [...] i jego podpis znajduje się na str. 6 tegoż protokołu. Tym samym nieprawdziwy jest zarzut skarżącego, że nie miał możliwości zapoznania się z protokołem z oględzin. Skarżący nie dość, że miał możliwość zapoznania się protokołem, to również czynnie uczestniczył w oględzinach. Z protokołów oględzin w Szkole Podstawowej nr [...] w [...] i w Szkole Podstawowej w [...] wynika, że oględziny przeprowadzili ci sami wizytatorzy co w Szkole Podstawowej nr [...] w [...]. Zatem nie istniały przeszkody aby również w tych oględzinach wraz z wizytatorami i dyrektorami tych szkół uczestniczył również Burmistrz lub osoba przez niego wyznaczona. Ponadto każdy z protokołów został podpisany przez osoby uczestniczące w oględzinach, w tym przez dyrektora szkoły wizytowanej. Jeden egzemplarz protokołu otrzymał dyrektor szkoły wizytowanej. Zatem organ prowadzący mógł zapoznać się z również z dwoma pozostałymi protokołami (szczególnie, że posiadał wiedzę

o oględzinach w tych szkołach), a także wnieść uwagi do niego, jeśli uznałby to za stosowne.

W piśmie z dnia [...] października 2019 r. Gmina [...] zwróciła się o dołączenie do sprawy dodatkowych dokumentów, które nadesłała w załączeniu. Podniosła,

że wskazują one na niewłaściwą ocenę dokonaną przez organ I i II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie podlegała uwzględnieniu.

Zaskarżone postanowienie i postanowienie [...] Kuratora Oświaty

nie naruszają prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, a także prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne. Nietrafny jest przy tym zarzut naruszenia art. 39 ust. 5b ustawy Prawo oświatowe. Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w sposób pozwalający stwierdzić, że negatywna opinia o zamiarze likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w [...] nie była dowolna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 89 ust. 3

i 4 ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 89 ust. 1 tej ustawy, szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może zostać zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu (...). Stosownie do art. 89 ust. 3 ustawy, szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, (...). Opinia, o której mowa jest wydawana w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania – w przypadku postanowienia wydanego przez kuratora oświaty (art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe).

Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o systemie oświaty ugruntowany był pogląd, że opinia wydawana w trybie art. 59 ust. 2 tej ustawy nie jest opinią w ramach nadzoru. Pogląd ten pozostaje aktualny na gruncie obecnie obowiązujących przepisów. Opinię wydaje kurator oświaty jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową państwa oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Oznacza to, że kurator przy wydawaniu opinii zobligowany jest do brania pod uwagę nie tylko okoliczności wskazanych w art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, jak termin likwidacji szkoły, czy zapewnienie możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu (zapewnienie dzieciom transportu do szkoły). Sprawowany nadzór pedagogiczny to również ocena skutków przekształcenia szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania, opieki. Powołany przepis nie ingeruje w samodzielność gminy (v. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 258/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepisy ustawy – Prawo oświatowe nie określają kryteriów opiniowania zamiaru likwidacji szkoły. Opinia ta wydawana jest zatem w ramach uznania administracyjnego. Uznanie to nie może mieć charakteru dowolnego. Organ przed wydaniem opinii powinien zebrać w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać wszechstronnej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu organy obu instancji podejmując rozstrzygnięcia w tej sprawie

nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Minister wykazał, że w uchwale

o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej nr [...] nie wskazano uczniom innej szkoły, w której mieliby kontynuować naukę, jak wymaga tego art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. Wskazanie wszystkich szkół prowadzonych przez Gminę nie stanowi wskazania możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, zwłaszcza, że od [...] września 2019 r., jak podniósł Minister, zgodnie z art. 39 ust. 5B ustawy – Prawo oświatowe, uczeń w danym roku szkolnym może mieszkać na terenie obwodu tylko jednej szkoły. Tym samym nie jest możliwe zagwarantowanie uczniom likwidowanej szkoły kontynuowania nauki we wszystkich szkołach prowadzonych przez Gminę.

Organ zbadał zmianę warunków nauczania, wychowania i opieki uczniów po planowanej likwidacji szkoły, dokonując m.in. oceny warunków lokalowo- dydaktycznych Szkoły Podstawowej nr [...], a także szkół wskazywanych przez Gminę w toku postępowania, tj. szkoły podstawowej nr [...], nr [...] oraz szkoły podstawowej w [...]. Odniósł się do kwestii planu naprawczego, na który powoływała się Gmina, wskazując, że pierwotny program naprawczy nie zakładał likwidacji żadnej szkoły podstawowej. Opinia Kuratora Oświaty wydana została przed podjęciem przez Gminę [...] uchwały w sprawie aktualizacji planu naprawczego, zakładającego likwidację Szkoły Podstawowej Nr [...].

Minister dokonał w postępowaniu administracyjnym oceny, że wszystkie wskazywane przez Gminę szkoły posiadają podobne warunki lokalowo-dydaktyczne. Organ nie stwierdził, aby te warunki dla uczniów likwidowanej szkoły miały ulec poprawie w porównaniu do obecnych. Zarzut skargi dotyczący możliwego pogorszenia tych warunków po przeniesieniu Przedszkola nr [...] do budynku szkoły podstawowej nr [...] nie jest zrozumiały w sytuacji, gdy wydana w tym zakresie opinia kuratora uwzględniała możliwość funkcjonowania w jednym budynku zarówno szkoły podstawowej jak

i przedszkola, na co organ zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę.

Minister stwierdził też m.in., że uwarunkowanie demograficzne, w kontekście miejsc jakimi dysponują inne szkoły podstawowe na terenie Gminy [...], nie daje podstaw do stwierdzenia, że uczniowie likwidowanej szkoły otrzymają warunki dydaktyczne lepsze od tych, które mają obecnie. Istotnie w sprawie tej Gmina nie wykazała, aby – poza czynnikiem ekonomicznym, tak dla niej ważnym – istniała inna przesłanka likwidacji szkoły. Organ przeanalizował w tej sprawie stan funkcjonowania szkoły podstawowej nr [...] i stwierdził, że likwidacja przedmiotowej szkoły i przeniesienie jej uczniów do innych szkół funkcjonujących na terenie Miasta i Gminy [...] spowoduje narażenie na szczególne trudności adaptacyjne dzieci w nowym środowisku. Organ wziął przy tym pod uwagę, że wśród 221 uczniów 32 posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (29 z nich uczy się w oddziałach integracyjnych), a 193 objętych jest pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Przeanalizował także sytuację dzieci w szkole podstawowej nr [...] pod kątem konieczności realizacji funkcji opiekuńczo-wychowawczo-dydaktycznej. Skarżący nie wykazał, aby wskutek likwidacji szkoły podstawowej nr [...] miały ulec polepszeniu warunki wychowania i opieki wszystkich uczniów tej szkoły, w tym w szczególności tych wymagających większej uwagi, m.in. objętych pomocą psychologiczno-pedagogiczną (193 uczniów), czy uczniów pochodzących z rodzin wspomaganych opieką asystenta rodziny (30 uczniów). W sprawie tej nie ma podstaw do podważenia stanowiska Ministra, że likwidacja szkoły i przeniesienie jej uczniów do innych szkół funkcjonujących na terenie Miasta i Gminy [...] spowoduje narażenie na szczególne trudności adaptacyjne tych dzieci w nowym środowisku. Kwestia poczucia bezpieczeństwa dzieci, w tym wymagających większej uwagi, nie jest sprawą obojętną w procesie kształcenia. Organ rozważył przy tym kwestie wyników w nauce, na co także powoływała się Gmina i wykazał,

że likwidacja szkoły nie jest drogą do zmiany tego stanu rzeczy. Zasadnie wskazał na potrzebę wsparcia, czy ulepszenia organizacji pracy szkoły. Zgodzić należy się z Ministrem, że likwidacji szkoły może być szczególnie krzywdząca dla dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, w tym w szczególności dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego i dzieci mieszkających w domu dziecka, czyli dzieci które szczególnie powinny być chronione przez nieuzasadnionymi zmianami otoczenia wychowawczego.

W świetle tych zasadniczych i przemawiających za wydaniem negatywnej opinii

o zamiarze likwidacji szkoły argumentów, kwestia rozbieżnych ustaleń organu

i skarżącego w zakresie liczby miejsc w poszczególnych szkołach, czy klasach nie ma rozstrzygającego znaczenia dla niniejszej sprawy. Oceny Sądu nie zmieniają pisma nadesłane do Sądu przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] października 2019 r., sporządzone po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Zarzut naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu nie jest trafny. Strona była zawiadamiana

o oględzinach szkół i uczestniczyła w nich. Odnosząc się do najistotniejszego dla Gminy aspektu sprawy dotyczącej likwidacji szkoły podstawowej, tj. aspektu ekonomicznego wskazania wymaga, że choć jest on zrozumiały nie może przeważyć nad dobrem dzieci. Racjonalizacja wydatków, czy też ich ograniczenie nie może stanowić samo w sobie podstawy do likwidacji szkoły, szczególnie gdy nie prowadzi do polepszenia warunków nauki i wychowawczo-opiekuńczych dzieci wymagających szczególnej uwagi. W stanie faktycznym tej sprawy wydaje się, że zasadne jest twierdzenie Ministra, że korzystniejsze dla uczniów jest, aby w sieci szkolnej funkcjonowała nadal przedmiotowa szkoła. Potwierdza to protest wielu rodziców i mieszkańców obwodu szkoły przeciwko jej likwidacji, na co także wskazał Minister. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia na dzień jego wydania Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.