Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1137/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 123
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 27 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 kwietnia 2020 r. A. M. (dalej: Płatniczka, Skarżąca) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek RDZ-B6 o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Skarżąca wnosiła o zwolnienie jej z obowiązku opłacania należnych składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej: organ, ZUS) znak. [...] odmówił Płatniczce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za miesiąc maj 2020r.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust. 1 i 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) – dalej ustawa COVID-19. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z art. 31zq ust. 3 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Mając na względzie treść powyższych przepisów, ZUS uznał, iż z uwagi na fakt, że do 30 czerwca 2020 r. Płatniczka nie wywiązała się z terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz raportów za ubezpieczonych za maj 2020 r., nie spełniła warunków do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowany miesiąc.

Pismem z dnia 2 września 2020 r. A. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podnosząc, że zgodnie z przepisami związanymi ze zwolnieniem zapłaty ZUS za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020r., jednym z warunków było złożenie deklaracji do 30 czerwca 2020r. Jednakże w związku z działaniem programu Płatnik, deklaracja za maj została złożona 8 lipca 2020r. Spowodowane to było niemożnością złożenia wcześniejszego, ze względu na czas oczekiwania na przetworzenie przez ZUS wyrejestrowań i zgłoszeń pracowników jakich dokonano w czerwcu 2020r. W okresie od 01 czerwca do 6 lipca złożono 22 deklaracje zgłoszeniowe. Organ rentowy przetworzył je dopiero z początkiem lipca i dopiero 8 lipca była możliwość złożenia deklaracji za maj. Można to sprawdzić poprzez sprawdzenie żądania złożenia deklaracji DRA 01 05 2020r. w systemie Płatnik od strony ZUS.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] decyzją z dnia 27 października 2020 r. o sygn. sprawy [...] utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję ZUS z dnia 26 sierpnia 2020r., numer sprawy [...]

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ po przypomnieniu m.in. treści art. 31zo ust. 1 i 1a i art.31zq ust.3 ustawy COVID-19, zauważył w kontekście przytoczonych regulacji, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym, niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Organ zaznaczył, iż w dniu 04 września 2017r. z datą od 01 maja 2017. Płatniczka złożyła druk ZWUA "wyrejestrowanie z ubezpieczeń" z kodem tytułu ubezpieczenia 0510. Tego samego dnia tj. 04 września 2017 r. A. M. dokonała wstecznie zgłoszenia do ubezpieczeń na zasadach ogólnych z kodem tytułu ubezpieczenia 0510 z datą powstania obowiązku od 1 maja 2017 r. - tym samym była ona zobowiązana do złożenia deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA oraz imiennych raportów za pracowników od maja 2017 r. Zgodnie z danymi CEIDG w okresie od maja 2017 r. do maja 2020 r. nie zgłaszała przerw w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. ZUS wskazał, iż z uwagi na fakt, że mimo obowiązku Płatniczka nie złożyła deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA oraz imiennych raportów za pracowników za maj 2020 r. w ustawowym terminie tj. do dnia 30 czerwca 2020 r. (deklaracje rozliczeniowe DRA za miesiąc maj 2020 wpłynęły do Zakładu drogą elektroniczną w dniu 08 lipca 2020 r.), a w przekazanych do ZUS deklaracjach rozliczeniowych DRA Płatniczka wskazała inną podstawę wymiaru na ubezpieczenie społeczne niż ta, na jaką utworzył się wymiar z urzędu na podstawie ostatniej złożonej przez nią deklaracji tj. za kwiecień 2020r. - nie spełniła warunku do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowane miesiące tj. 05.2020. Zatem Zakład odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania należności za w/w miesiąc.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa. Nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się więc z rozstrzygnięciem zawartym w pierwszej decyzji.

Od powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych A. M. pismem z dnia 24 listopada 2020 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W wywiedzionej skardze skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 2 i art. 7 Konstytucji Polskiej w związku z art. 121 §1 ordynacji podatkowej (dalej o.p.),

- art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 o.p. w związku z niezapoznaniem się ze zgromadzonym

materiałem dowodowym w prawie,

- art. 180 §1 o.p. albowiem nie wyjaśniono wszystkich zgłaszanych w odwołaniu wniosków, w tym związanych z próbą wysłania deklaracji za maj w terminie do końca czerwca 2020 r.

Argumentując słuszność skargi, Skarżąca podniosła, iż zgodnie z przepisami związanymi ze zwolnieniem zapłaty ZUS za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020r., jednym z warunków było złożenie deklaracji do 30 czerwca 2020r. Jednakże w związku z działaniem programu Płatnik, deklaracja za maj została złożona 8 lipca 2020r. Spowodowane to było niemożnością złożenia wcześniejszego, ze względu na czas oczekiwania na przetworzenie przez ZUS wyrejestrowań i zgłoszeń pracowników jakich dokonano w czerwcu 2020r. W okresie od 01 czerwca do 6 lipca złożono 22 deklaracje zgłoszeniowe. Organ rentowy przetworzył je dopiero z początkiem lipca i dopiero 8 lipca była możliwość złożenia deklaracji za maj. Można to sprawdzić poprzez sprawdzenie żądania złożenia deklaracji DRA 0105 2020r. w systemie Płatnik od strony ZUS. Zmiana danych pracownika w systemie nie odbywa się automatycznie po przesłaniu elektronicznym nowych danych. System potrzebuje czasu, aby zmiana została dokonana. System również nie informuje, że dokonał zmiany. Trudno weryfikować bez przerwy czy zmiany już w systemie zostały dokonane. Podatnik nie ma możliwości dokonać tego błyskawicznie, aby móc wysłać deklarację z nowymi danymi. Jednocześnie aby dokonać zmian, trzeba wyrejestrować pracownika ze starymi danymi, a zarejestrować go już z nowymi danymi. System tego samego pracownika traktuje jako dwóch płatników składek i w sytuacji kiedy nie przetworzy danych, często trwa to kilka, lub kilkanaście dni, podatnik nie jest w stanie wysłać deklaracji, gdyż system zgłasza błąd. Zdaniem skarżącej ZUS ma narzędzia, gdyż jest administratorem danych, aby sprawdzić iż w czerwcu próbowała przesłać deklaracje za maj, a system deklaracji nie przyjął i dlaczego. Można prześledzić wszystkie logowania do systemu i stwierdzić, iż do przekroczenia terminu doszło z tytułu przez podatnika niezawinionych, gdyż zmiana danych pracownika nie powinna odbywać się na wspomnianych zasadach, lecz powinna być prostsza, a na to podatnik nie ma wpływu, gdyż program został narzucony jednostronnie przez ZUS i to ZUS ma monopol na takie działanie systemu. Nie ma konkurencyjnych programów, które umożliwiały by wysyłanie deklaracji do ZUS. Dlatego też zdaniem skarżącej nieuwzględnienie odwołania narusza zasadę zaufania wyrażoną w art. 2 i art. 7 Konstytucji Polskiej w związku z art. 121 §1 ordynacji podatkowej, jak również art. 122 o.p. gdyż ZUS nie podjął żadnych działań, w tym zgłoszonych w odwołaniu, aby wyjaśnić powyższą sprawę. Zdaniem skarżącej naruszono tym sposobem art. 180 §1 o.p. oraz art. 123 §1, art. 200 o.p. gdyż podatnik nie mógł się zapoznać ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez pełnomocnika podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W niniejszej sprawie ZUS zawnioskował o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, natomiast skarżąca pomimo wezwania Sądu z dnia 13 września 2021r. nie oświadczyła się co do możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej z jej udziałem. Z uwagi na powyższe, stosownie do zakreślonego w wezwaniu rygoru przyjęto, iż skarżąca nie ma możliwości technicznych na wzięcie udziału w rozprawie zdalnej i zarządzeniem z 11 października 2021 r. Przewodniczący Wydziału I skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowej skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a."), lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Stosownie jednak do art. 13 § 3 p.p.s.a., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może w drodze rozporządzenia przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.

W myśl przywołanego przepisu, na mocy § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi, rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Przedmiotowa zaś sprawa dotyczy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wymienionych w art. 31zo ustawy o COVID-19.

Z uwagi na powyższe oraz fakt, iż miejsce zamieszkania skarżącej znajduje się na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uzasadniona jest zatem właściwość tut. Sądu w niniejszej sprawie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna w całości, choć z powodu naruszenia innych przepisów aniżeli te które powołuje Skarżąca. Przypomnieć bowiem należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 423) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie zaś ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa na których osadzają się zarzuty przedmiotowej skargi.

Lektura wywiedzionego środka zaskarżenia w konfrontacji z analizą akt sprawy wykazała naruszenie w zaskarżonej decyzji art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji również art. 8, art. 11 i art. 15 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl powyższego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zasada ta nie jest zrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony postępowania, jak też, gdy nie ustali i nie odniesie się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy.

Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II OSK 110/15 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Podejmowanie decyzji posiada także, obok oczywistych aspektów: proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który powinien być logiczny i spójny, i który powinien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania.

W przypadku decyzji wydawanej przez organ działający jako organ II instancji naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. zaistnieje także wtedy, gdy organ nie dokona oceny w kontekście okoliczności i argumentów wskazanych w odwołaniu, w tym wypadku we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przyjdzie jeszcze wskazać za NSA (por. wyrok z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II GSK 346/15), że organ odwoławczy, orzekający na niekorzyść strony, zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia w sposób wyjątkowo staranny, tak aby strona miała pełną wiedzę co do przesłanek zastosowania określonych w rozstrzygnięciu przepisów. Uzasadnienie, które pomija odpowiedź na podstawowe zarzuty oraz nie rozprawia się z zasadniczymi dla wyniku sprawy argumentami strony, jest uzasadnieniem wadliwym, naruszającym zarówno art. 107 § 3 k.p.a., jak też art. 11 tej ustawy. Jak przyjmuje się w doktrynie, uzasadnienie decyzji w przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. kształcie, stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych, której zadośćuczynienie przez organ umożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli rozstrzygnięcia (zob. Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Dom Wydawniczy ABC, 1997, str. 187 - 188).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji, gdyż organ odwoławczy nie rozpoznał w sposób właściwy podstawowego i właściwie jedynego zarzutu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżąca we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy sformułowała zarzut dotyczący funkcjonowania systemu teleinformatycznego ZUS przeznaczonego do składania deklaracji, wskazując na brak możliwości ich wcześniejszego złożenia ze względu na czas oczekiwania na "przetworzenie" przez ZUS wyrejestrowań i zgłoszeń pracowników jakich dokonano w czerwcu 2020r. Tymczasem organ w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższej kwestii, ograniczając się jedynie do lakonicznego stanowiska sprowadzającego się do stwierdzenia, że uchybienie przez skarżącą terminowi do złożenia deklaracji skutkuje odmową przyznania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanym okresie a także stwierdzenia, iż w przekazanych do ZUS deklaracjach rozliczeniowych DRA Płatniczka wskazała inną podstawę wymiaru na ubezpieczenie społeczne niż ta, na jaką utworzył się wymiar z urzędu na podstawie ostatniej złożonej przez Pani deklaracji tj. za kwiecień 2020r. - nie spełniła warunku do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowane miesiące tj. 05.2020. Nie ulega wątpliwości, iż takie lakoniczne podejście organu, całkowicie pomijające okoliczności powoływane przez stronę skarżącą, nie sprzyja realizacji zasady określonej w art. 8 k.p.a. polegającej na prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej.

Zdaniem Sądu, decyzja organu II instancji, nie została poprzedzona jakże nieodzownymi w realiach niniejszej sprawy czynnościami dowodowymi mającymi zweryfikować prawidłowość twierdzeń formułowanych przez skarżącą, i jako taka jest co najmniej przedwczesna i musiała ulec wyeliminowaniu z porządku prawnego.

Przede wszystkim w aktach sprawy brak dowodów potwierdzających prawidłowość działania systemu teleinformatycznego ZUS w zakresie składania deklaracji rozliczeniowych w okresie, w którym to Skarżąca była zobowiązana do złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., a to oznacza, że kluczowy zarzut wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie został przez organ prawidłowo rozpoznany. Tym samym organ naruszył w sposób oczywisty również przepis art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W myśl pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z drugim przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe implikuje, iż na kanwie rozpatrywanego stanu faktycznego doszło także do naruszenia gwarancji wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (wyrok NSA z 12.11.1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992/3–4, poz. 95). Jednocześnie jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96 "Jedno zdanie, mające zastąpić uzasadnienie, nie niesie żadnej merytorycznej treści. Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania, brak w aktach sprawy podstawowych dokumentów i dowodów w sprawie pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.)".

W zbliżonym do rozpatrywanego stanie faktycznym dotyczącym kwestii prawidłowości działania systemu teleinformatycznego administrowanego przez ZUS, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Kr 331/21 słusznie wskazał, że skutki nieprawidłowego działania systemów teleinformatycznych służących do komunikacji płatników nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów płatników. Skoro aplikacja do składania deklaracji ma służyć zobowiązanym z tytułu składek, a zarazem usprawniać proces ich składania, to skorzystanie z niej nie może być "pułapką" dla płatników. Zatem ryzyko nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego obciąża ZUS jako administratora aplikacji, a nie płatników. Dlatego każdy przypadek nieprawidłowego działania aplikacji służącej do składania deklaracji zgłaszany przez płatnika powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez organy ZUS i udowodnienie tej okoliczności nie może być przerzucane na składającego deklarację płatnika. To ZUS, jako administrator systemu teleinformatycznego, jest odpowiedzialny za prawidłowe jego działanie i to organ, a nie płatnik, dysponuje wiedzą, czy aplikacja w danym dniu działa prawidłowo, czy też nie. Jak dalej wskazano, w sytuacji, gdy płatnik, tak jak w niniejszej sprawie, nie ma możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, gdyż co jest oczywiste, nie ma dostępu do systemu teleinformatycznego ZUS z pozycji administratora systemu, organ ma obowiązek wykazać w tej materii inicjatywę dowodową i zweryfikować twierdzenia płatnika, choćby tylko np. przez sprawdzenie czy płatnik w określonych dniach logował się do systemu, jakie czynności po zalogowaniu wykonywał, czy zgłaszał nieprawidłowe działanie systemu pisemnie czy za pośrednictwem infolinii. Pogląd powyższy Sąd podziela w całości i przyjmuje za swój własny na gruncie niniejszej sprawy. Nierozpoznanie przez organ tego kluczowego zarzutu uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowego zastosowania przez ZUS art. art. 31zo ust. 1 i 1a i art.31zq ust.3 ustawy COVID-19. W ślad za przywołanym powyżej wyrokiem WSA w Krakowie należy podkreślić, iż sąd administracyjny nie może zastępować organu w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonego uchybienia nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 k.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest decyzja organu, ocena w zakresie zarzutów wniosku zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony.

Podsumowując Sąd wskazuje, że ZUS nie przeprowadził prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, co uzasadnia naruszenie przepisów w postaci art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji art. 8, 11 k.p.a. i art. 15 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 k.p.a. W szczególności organ wystąpi do komórki organizacyjnej ZUS, mającej zgodnie ze Statutem i Regulaminem organizacyjnym ZUS za zadanie monitorowanie funkcjonowania systemu teleinformatycznego ZUS w zakresie aplikacji do składania deklaracji, o udzielenie informacji, czy odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu, mające wpływ na możliwość składania deklaracji przez skarżącą za miesiąc maj, a w przypadku braku wystąpienia tego typu zdarzeń wyjaśni, czy istotnie podnoszony przez Płatniczkę brak "przetworzenia" złożonych przez nią w okresie od 01 czerwca do 6 lipca 2020r. 22 deklaracji zgłoszeniowych uniemożliwiał jej złożenie deklaracji za maj 2020r. przed końcem czerwca 2020r.

Niezależnie od tego mając na uwadze treść art.31zq ust.3 ustawy o Covid – 19, zgodnie z którym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, organ szerzej odniesie się także do treści wskazanego przepisu in fine, wyjaśniając bliżej kwestię zwolnienia lub też jego braku w przypadku skarżącej (art..47 u.s.u.s.), przedstawiając w tym zakresie stosowne dowody.

Zebrany materiał dowodowy ZUS podda ocenie zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a.