Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1460/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Organizacje społeczne
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 55 poz. 234
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: 1. W sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują tylko interesy swoich członków. Obrony wobec pracodawcy praw i interesów pracowników nie zrzeszonych związki zawodowe mogą się podjąć tylko na wniosek pracownika /art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - Dz.U. nr 55 poz. 234/.

2. Ochrona obejmująca radnych /art. 25 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ nie obejmuje delegatów do sejmiku samorządowego nie będących radnymi.

TEZY

1. W sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują tylko interesy swoich członków. Obrony wobec pracodawcy praw i interesów pracowników nie zrzeszonych związki zawodowe mogą się podjąć tylko na wniosek pracownika /art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - Dz.U. nr 55 poz. 234/.

2. Ochrona obejmująca radnych /art. 25 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ nie obejmuje delegatów do sejmiku samorządowego nie będących radnymi.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Andrzeja W. na decyzję Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1994 r. w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy.


UZASADNIENIE

Andrzej W. został zatrudniony od 19 marca 1992 r. w Urzędzie Wojewódzkim w (...) na podstawie aktu mianowania na stanowisku dyrektora Wydziału Rozwoju Gospodarczego.

Zarządzeniem Wojewody z dnia 21 kwietnia 1994 r. nr 37/94 został wprowadzony nowy statut Urzędu Wojewódzkiego w (...), zatwierdzony następnie przez Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji uległ likwidacji także wydział, którego pracą kierował Andrzej W. Zadania tego wydziału dotyczące infrastruktury technicznej przejął nowo powstały Wydział Rolnictwa i Infrastruktury Technicznej, a pozostałe zadania przeszły do zakresu działania, również nowo powstałego, Wydziału Gospodarki i Przekształceń Własnościowych. W trakcie tych zmian Andrzejowi W. powierzono obowiązki kierowania pracą tego ostatniego Wydziału, do czasu zatrudnienia nowego dyrektora. Jednocześnie Wojewoda zaproponował Andrzejowi W. objęcie stanowiska zastępcy dyrektora w tym Wydziale, na co nie wyraził on zgody. Wojewoda zwrócił się również do Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o rozważenie możliwości zatrudnienia Andrzeja W. w tym Urzędzie. Skutek wystąpienia był negatywny.

W wyniku reorganizacji wypowiedziano stosunek pracy 13 pracownikom Urzędu Wojewódzkiego, zmniejszono również liczbę stanowisk kierowniczych o jedno stanowisko zastępcy dyrektora wydziału.

Wobec powyższego Wojewoda (...) w dniu 30 maja 1994 r. wydał decyzję o rozwiązaniu z Andrzejem W. stosunku pracy z dniem 31 maja 1994 r. w trybie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./.

Od decyzji tej Andrzej W. odwołał się, zarzucając jej naruszenie powyższej ustawy przez pozorność dokonanej reorganizacji oraz zaniechanie wystąpienia o uzyskanie opinii przedstawicielstwa pracowniczego, do czego Wojewoda był zobowiązany z mocy art. 13 ust. 4 ustawy. Ponadto Andrzej W. podniósł, że jest delegatem Rady Miejskiej w W. do Sejmiku Samorządowego Województwa (...) i w związku z tym korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w art. 25 ustawy o samorządzie terytorialnym. Wysuwając powyższe zarzuty, wniósł o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne.

Minister-Szef Urzędu Rady Ministrów decyzją z dnia 27 lipca 1994 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, potwierdzając wymienione wyżej ustalenia dotyczące reorganizacji Urzędu Wojewódzkiego w (...) i akceptując wynikłe z tego faktu skutki. Wobec zarzutu naruszenia art. 13 ust. 4 cytowanej ustawy Minister stwierdził, że funkcjonujący w Urzędzie Związek Zawodowy NSZZ "Solidarność" w uchwale nr 8 z dnia 16 września 1991 r. wypowiedział się, iż w sprawach rozwiązania stosunku pracy z pracownikami nie zrzeszonymi w Związku nie będzie zajmował stanowiska. Mimo to pismem z dnia 28 czerwca 1994 r. Wojewoda zwrócił się do tego Związku o opinię w sprawie rozwiązania stosunku pracy z odwołującym się. Podano ponadto, że Andrzej W. przestał być radnym z chwilą upływu kadencji Rady i w związku z tym przepisy art. 25 ustawy o samorządzie terytorialnym nie mają zastosowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej W. ponownie zarzucił pozorność przeprowadzonej reorganizacji, wynikającą z faktu, że nie zmieniły się ustawowe zadania Urzędu Wojewódzkiego ani też nie zmniejszono środków na wynagrodzenia w ustawie budżetowej. Zaproponowanie niższego stanowiska o niższym wynagrodzeniu uznał za "nieetyczne i niezgodne z kodeksem pracy". Propozycja taka, według skarżącego, mogłaby być uzasadniona jedynie w wypadku negatywnej oceny pracy na stanowisku dyrektora, co w sprawie nie wystąpiło. Skarżący podtrzymał też zarzut naruszenia art. 13 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy przez zwrócenie się o opinię w sprawie rozwiązania z nim stosunku pracy po upływie miesiąca od wydania w tym zakresie decyzji. Skarżący nie zgadza się też z interpretacją art. 25 ustawy o samorządzie terytorialnym, uważając, iż powinien być objęty ochroną przewidzianą w tym przepisie. Wobec tego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister-Szef Urzędu Rady Ministrów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim rozważenia wymaga kwestia, czy w Urzędzie Wojewódzkim w (...) nastąpiła reorganizacja połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia, albowiem jest to zasadniczy warunek przewidziany w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./, dający podstawę do rozwiązania stosunku pracy z pracownikami mianowanymi.

W sprawie jest niesporne, że zarządzeniem nr 37/94 z dnia 21 kwietnia 1994 r. Wojewoda (...) wprowadził nowy statut Urzędu Wojewódzkiego w (...). Skutkiem tej zmiany statutu była reorganizacja Urzędu; w jej wyniku uległ likwidacji między innymi wydział, którego pracą kierował skarżący. Zmniejszono też stan zatrudnienia o 13 pracowników oraz uległo likwidacji jedno stanowisko kierownicze. Tak więc reorganizacja miała wymiar rzeczywisty, a nie - jak twierdzi skarżący - pozorny.

Wbrew zarzutom skarżącego, warunkiem "realności" reorganizacji, o której mowa w powyższym przepisie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, nie musi być zmiana ustawy kompetencyjnej i budżetowej. Wręcz przeciwnie, reorganizacja połączona ze zmniejszeniem zatrudnienia powinna być dokonywana właśnie w ramach ustawowych zadań administracji, z reguły przy tych samych środkach na wynagrodzenia. Sprawą pracodawcy natomiast jest przesądzenie, czy zadania te realizować większą liczbą pracowników o niższych uposażeniach, czy też - co wydaje się bardziej uzasadnione - przy ograniczeniach etatowych, ale wyższych uposażeniach. Są to jednak kwestie celowościowe, które sąd administracyjny porusza jedynie na marginesie, kognicja tego sądu bowiem obejmuje jedynie badanie legalności decyzji administracyjnych.

Nie można też zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż zaproponowanie mu stanowiska niższego od dyrektora wydziału mogło nastąpić jedynie w razie negatywnej oceny na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Przy tego typu reorganizacjach regułą jest proponowanie niższych stanowisk, a sam przepis art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy mówi jedynie o "innych stanowiskach". W tej sytuacji zaproponowanie skarżącemu stanowiska zastępcy dyrektora wydziału było w pełni zgodne z tym przepisem.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 13 ust. 4 omawianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem rozwiązanie stosunku pracy w wypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-3 tego artykułu następuje po zasięgnięciu opinii przedstawicielstwa pracowniczego. Przedstawicielstwem takim były poprzednio rady pracownicze, które obecnie nie funkcjonują. Za przedstawicielstwo pracownicze w rozumieniu powyższego przepisu uznaje się też działające w urzędach organizacje związkowe, które są uprawnione do zajmowania stanowiska w sprawach pracowniczych w granicach przyznanych im uprawnień, określonych przepisami ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych /Dz.U. nr 55 poz. 234/. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników tylko w zakresie praw i interesów zbiorowych pracowników. W sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują tylko interesy swoich członków. Obrony wobec pracodawcy praw i interesów pracowników nie zrzeszonych związki zawodowe mogą się podjąć tylko na wniosek pracownika /art. 7 ust. 2 powyższej ustawy o związkach zawodowych/. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący wniosku takiego nie zgłosił. Brak wyrażenia woli w tym zakresie wyłącza uprawnienie związku zawodowego do reprezentowania pracownika w jego indywidualnych sprawach pracowniczych.

Nie można też podzielić zarzutu naruszenia art. 25 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Niesporne bowiem jest, że w dniu rozwiązania stosunku pracy skarżący już nie był radnym. Ochrona obejmująca radnych nie obejmuje delegatów do sejmiku samorządowego nie będących radnymi. Gdyby tak było, ustawodawca stwierdziłby to expressis verbis, jak to uczynił w odniesieniu do posłów, senatorów czy też działaczy związkowych.

Skoro zatem zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, skarga została oddalona na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.