Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 781/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 168 par. 1, par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 1617 zł (słownie: tysiąc sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej jako O.p.), po rozpoznaniu odwołania P. J. (dalej jako podatnik, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej jako organ podatkowy) z dnia [...] r. nr [...], ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie [...] zł – uchyliło zaskarżoną decyzję i ustaliło wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. w wysokości [...] zł.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy ustalił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2018 r. w wysokości [...] zł. Przyjmując do opodatkowania budowle o wartości [...] zł i grunty pozostałe o powierzchni [...] m2. Decyzja ta została doręczona podatnikowi w dniu [...] r.

Od powyższej decyzji podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, wniósł odwołanie zarzucając naruszenie:

- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm., dalej jako u.p.o.l.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, wynikiem czego wagę samochodową, fundament pod wagę oraz fundament pod wytwórnię mas bitumicznych objęto podatkiem od nieruchomości, jako budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą;

- art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 O.p. poprzez wadliwe prowadzenie postepowania dowodowego, co mogło mieć wpływ na wydanie decyzji opartej na niewłaściwie ustalonym stanie faktycznym;

- art. 198 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie oględzin przedmiotu opodatkowania tylko ograniczenie się w tym zakresie do czynności dowodowych jakie miały miejsce kilka lat wcześniej w ramach innego postepowania podatkowego.

Podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Uchylając zaskarżoną decyzję i orzekając co do istoty Kolegium wskazało, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w ewidencji gruntów i budynków na dzień 5 grudnia 2018 r. podatnik był użytkownikiem wieczystym nieruchomości obejmujących działki o nr [...] o powierzchni [...] ha (Ba) i działki nr [...] o powierzchni [...] ha (Ba) oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha (Ba). Z ewidencji gruntów na dzień 6 marca 2019 r. wynika, że użytkownikiem wieczystym działki o nr [...] o powierzchni [...] ha (Ba) jest A sp. z o.o., która złożyła deklarację na podatek od nieruchomości w odniesieniu wyłącznie do tej działki. Ustalono, że w latach 2015-2018 właścicielem nieruchomości oraz wagi i wskazanych fundamentów był podatnik, zaś A sp. z o.o., korzystała z nieruchomości na podstawie umowy najmu. Jednocześnie obiekty te nie były przez podatnika amortyzowane jako składniki trwałe związane z gruntem. Podatnik prowadzi od 1996 r. działalność gospodarczą, a jako dodatkowe miejsce prowadzenia działalności wskazano adres w R.

Kolegium odwołało się do art. 6 ust. 7 u.p.o.l. oraz art. 68 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. wskazując, że w niniejszej sprawie podatnik nie złożył informacji na podatek od nieruchomości, zaś decyzję organu podatkowego doręczono mu w dniu [...] r.

Następnie organ odwoławczy odwołał się do art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz ust. 5, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3, art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt P 33/09 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Stwierdził, że w niniejszej sprawie w świetle art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane za zasadne należało uznać opodatkowanie jako budowli fundamentów pod wagę oraz pod wytwórnię mas bitumicznych. Natomiast kwestia opodatkowania wagi samochodowej jako budowli nie jest jednoznaczna, bowiem nie spełnia ona wymogów wynikających z art. 3 pkt 3 ww. ustawy. Nie spełniona została przy tym przesłanka całości techniczno-użytkowej, a tym samym nie podlegała ona opodatkowaniu.

Organ odwoławczy odniósł się także do kwestii podniesionych w odwołaniu.

W skardze na powyższą decyzję podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, zarzucił naruszenie:

1. Art. 68 § 2 O.p. poprzez wydanie decyzji podatkowej w sprawie, która uległa przedawnieniu;

2. Naruszenie przepisów dotyczący postępowania podatkowego, poprzez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, tj. naruszenie art. 145 § 1 O.p. poprzez doręczenie decyzji pełnomocnikowi, który nie był umocowany do odbioru pism dotyczących prowadzonego postępowania, z pominięciem pełnomocnika do doręczeń;

3. Naruszenie przepisów dotyczących postępowania podatkowego poprzez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, tj. naruszenie art. 123 oraz art. 200 O.p. poprzez pozbawienie strony prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, gdyż pełnomocnik do doręczeń nie otrzymał odpowiedniego pisma na podstawie art. 200 O.p.

Tym samym podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wskazano, że wobec braku złożenia przez podatnika informacji na podatek od nieruchomości decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe winna zostać doręczona do końca 2022 r. Tymczasem wobec odwołania pełnomocnictwa szczególnego oraz ustanowienia pełnomocnika do doręczeń (innej osoby), decyzja organu odwoławczego nie została prawidłowo doręczona. Doręczono ją bowiem z pominięciem pełnomocnika do doręczeń, bowiem doręczono ją pełnomocnikowi, który został odwołany. Jednocześnie zdaniem pełnomocnika w sprawie nie zachodzą przesłanki o jakich mowa w art. 68 § 2 O.p., bowiem podatnik nie był zobowiązany do składania nowej informacji o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż prawidłowa wysokość podatku za 2016 r. nie została ostatecznie określona (decyzja w tym przedmiocie została zaskarżona do tutejszego Sądu). Dopiero prawidłowe określenie zobowiązania podatkowego za 2016 r. odniesie ten skutek, że podatnik zobowiązany będzie do złożenia nowej informacji na podstawie art. 6 ust. 6 u.p.o.l.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że doręczenie decyzji uchylającej w całości decyzję organu podatkowego i ustalającej mniejszą kwotę tego zobowiązania w sytuacji, gdy upłynął w trakcie tego postępowania termin przedawnienia prawa do wymiaru podatku, nie stanowi naruszenia art. 68 O.p. Zobowiązanie to w przypadku osób fizycznych powstaje bowiem na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.).

Odnosząc się do naruszenia art. 200 § 1 O.p. Kolegium wskazało, że jedynie w sytuacji, w której brak takiego doręczenia jest istotny, możliwe jest uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Tymczasem pomimo skierowania zawiadomienia na podstawie art. 200 O.p. z pominięciem pełnomocnika do doręczeń nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, bowiem organ odwoławczy w całości oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ podatkowy. Jednocześnie w skardze nie wskazano istnienia związku pomiędzy wadliwym doręczeniem zawiadomienia z art. 200 O.p., a wydanym rozstrzygnięciem.

Natomiast w odniesieniu do nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, Kolegium stanęło na stanowisku, że czym innym jest wadliwe doręczenie, a czym innym brak doręczenia. Jedynie w przypadku, kiedy wadliwe doręczenie prowadziłoby do pozbawienia strony możliwości obrony jego praw, można by mówić o uchybieniu przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Terminowe złożenie skargi od decyzji doręczonej w sposób wadliwy oznacza, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego zgodnie z treścią art. 212 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż wskazano w skardze.

Na wstępnie należy zaznaczyć, że w ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Sąd był zatem uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Stosownie do treści art. 168 § 3 O.p. podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Powyższy wymóg formalny pisma odnosi się także do składanych odwołań w postępowaniu podatkowym (art. 168 § 1 O.p.). Przy czym wnoszone podanie/odwołanie winno spełniać wszystkie wymogi formalne określone w art. 168 Ordynacji podatkowej tzn. powinno zawierać także podpis wnoszącego (strony lub pełnomocnika).

Podanie (w rozpoznawanej sprawie odwołanie), aby mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, powinno spełniać określone tym przepisem wymogi co do formy oraz co do treści. W szczególności, podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Dopiero bowiem złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli lub wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1719/07). O ile nie zachodzi przypadek z art. 168 § 3a O.p. podpis pod odwołaniem powinien być złożony własnoręcznie przez wnoszącego odwołanie.

W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że odwołanie zawierało braki formalne, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu. Nie było bowiem podpisane.

Spełnienie wymogów formalnych wynikających z wyżej cytowanego przepisu tzn. podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę jako wnoszącą odwołanie. Dopiero złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis. Podpis jako wymóg natury podmiotowej ma zasadnicze znaczenie i potwierdza pochodzenie podania od danej osoby. Żaden z przepisów prawa nie pozwala organowi podatkowemu przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w warunkach, kiedy wniosek nie został złożony przez stronę lub osobę przez nią do tego umocowaną (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1617/09, wyrok NSA z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt I FSK 996/14). Podkreśla się słusznie w tych orzeczeniach, że w każdym przypadku należy badać, czy brak formalny niweczy możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem skutek w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia nie może zatem dotyczyć wniosku spełniającego wymogi, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest bowiem pogląd, że uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez wnioskodawcę powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu podatkowego. Naruszenie takie stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2010 r. I SA/Po 759/09 i z dnia 7 kwietnia 2011 r., IV SA/Po 1005/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 marca 2010 r., II SA/lu 818/09 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2014 r., I SA/Kr 1685/13).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy wezwie podatnika do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Zweryfikuje przy tym pod względem formalnym złożone formularze dotyczące zawiadomienia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, jak i o ustanowieniu pełnomocnika do doręczeń, w szczególności co do podpisu mocodawcy/składającego oświadczenie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2, jak też art. 206 p.p.s.a. Ustawodawca w art. 206 p.p.s.a. wskazał, że sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu całości kosztów postępowania w uzasadnionych przypadkach. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do takiego uzasadnionego przypadku należy do sądu rozpatrującego indywidualną sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2016 r., I OZ 1870/15).

W tym przypadku Sąd orzekający wziął pod uwagę, że rozpatrywana sprawa jest jedną z czterech spraw rozpoznanych przez Sąd łącznie w dniu 3 listopada 2021 r., w której skarżący reprezentowany jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a formułowane zarzuty stanowią powielenie argumentacji prezentowanej w każdej ze spraw.

Z tych powodów, zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, na które składają się: uiszczony wpis od skargi 400 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł oraz 1/3 wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym (1.200 zł), Sąd uznaje za odpowiednie.