Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2024/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80, art. 76, art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b i c, art. 33a  ust. 2 pkt 2, art. 33a ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2275
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wycofania produktu z rynku, zakazu wprowadzania produktu na rynek, nakazu zamieszczenia w Internecie ostrzeżenia dla konsumentów o określonej treści oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] lipca 2016 r. Nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej organ, Prezes UOKiK), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej kpa) oraz art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b i c, art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2015 r., poz. 322 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku przedsiębiorcy "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w [...] (dalej skarżąca, przedsiębiorca, spółka) o ponowne rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2016 r. Nr [...], którą to na podstawie:

1. art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b i c w związku z art. 10 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 oraz art. 13 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie ogólnego bezpieczeństwa grilla weekendowego [...], wprowadzonego na rynek przez ww. przedsiębiorcę stwierdził, że produkt ten, ze względu na niewystarczającą głębokość minimalną paleniska, nie jest bezpieczny i:

a) w przypadku grilli weekendowych [...], które nie zostały wprowadzone na rynek - zakazał przedsiębiorcy wprowadzania ich na rynek i nakazał podjęcie czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu,

b) w przypadku grilli weekendowych [...] wprowadzonych na rynek - nakazał przedsiębiorcy ich natychmiastowe wycofanie z rynku,

c) w przypadku grilli weekendowych [...] wprowadzonych na rynek – nakazał przedsiębiorcy ostrzeżenie konsumentów o zagrożeniu stwarzanym przez te produkty w formie ogłoszenia o treści: "W wykonaniu decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr [...], "[...]" sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...], ul. [...] (kod: [...][...]) informuje, iż grill weekendowy [...] nie spełnia ogólnych wymagań bezpieczeństwa ze względu na niewystarczającą głębokość minimalną paleniska. Nieprawidłowość ta stwarza ryzyko poparzenia i pożaru". Ogłoszenie powinno zostać zamieszczone na stronie internetowej przedsiębiorcy (...) – w ten sposób, że treść ogłoszenia powinna zostać umieszczona na stronie głównej i pozostawać na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 1 (jednego) miesiąca od daty opublikowania na stronie internetowej, w terminie od dnia następnego po dniu, w którym decyzja staje się ostateczna;

2. art. 24 ust. 12 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów zobowiązał przedsiębiorcę do przekazania dowodów wykonania pkt 1 decyzji w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna;

3. art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa tj. grilla weekendowego [...], nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości [...] złotych.

Jak ustalił organ w dniu [...] czerwca 2015 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej (dalej [...][...]) poddali ocenie bezpieczeństwa 3 partie grilli wielokrotnego użytku tj.: 10 sztuk grilli owalnych z półką dolną art. Nr [...], kod [...]; 185 sztuk grilli weekendowych art. Nr [...], kod [...]; 52 sztuk grilli weekendowych art. Nr [...] kod [...] - miejsce przeprowadzenia kontroli Sklep [...] w [...].

W wyniku przeprowadzonych badań organoleptycznych ww. produktów ustalono, że grill [...] może stwarzać zagrożenie dla użytkowników z uwagi na zbyt małą głębokość paleniska, mierzoną od najniższego punktu podstawy do górnej krawędzi boku, która wynosiła 45 mm. Powyższe jest niezgodne z pkt 4.2.3.3 normy [...] Urządzenia, paliwa stałe i podpałki do grilla. Część 1: Grille opalane paliwami stałymi. Wymagania i metody badań, stosownie do którego minimalna głębokość paleniska - przy średnicy paleniska ≤ 400 mm powinna wynosić 50 mm. W przypadku pozostałych produktów nie stwierdzono uchybień.

W toku postępowania organ wezwał spółkę do wskazania jej roli w obrocie kwestionowanym produktem oraz przekazania dokumentów związanych z tym obrotem tj.: dowodów zakupu grilla [...] w postaci faktur zakupu lub dokumentów SAD, listy dystrybutorów ww. grilla, informacji dotyczących liczby produktów znajdujących się w posiadaniu strony postępowania, informacji na temat sprzedaży detalicznej, a także otrzymanych skarg lub reklamacji, których przedmiotem był kwestionowany grill (por. pismo Prezesa UOKiK z [...] sierpnia 2015 r. akta administracyjne).

W odpowiedzi na powyższe spółka przekazała dokument "Statystyka towaru" ukazujący sprzedaż produktu w 2015 r. oraz wskazała, że grill został zamówiony u chińskiego wytwórcy według parametrów określonych w normie [...]. Grill jest konfekcjonowany z komponentów sprowadzanych oddzielnie (misy, owiewki, trójkąt wzmacniający, nóżki, opakowanie). Na sezon 2015 zamówiła 90 000 sztuk przedmiotowego grilla, z czego 23 060 sztuk było wadliwych. Stwierdzone nieprawidłowości w zakresie głębokości misy zostały zgłoszone dostawcy produktów, a wadliwe misy wysłane do Chin w celu dokonania ich wymiany. W ocenie spółki podjęte przez nią działania wyeliminowały zagrożenie mogące wynikać z zastosowania w grillu zbyt płytkiej misy paleniska. Ponadto nie odnotowała żadnych skarg ani reklamacji dotyczących produktu będącego przedmiotem postępowania.

Z dokumentów przekazanych przez spółkę wynikało, że nabyła łącznie 110 000 sztuk grilla [...] od dwóch przedsiębiorców: [...] ([...]) LTD. z [...] oraz [...] z [...], dlatego też organ nadzoru zwrócił się do niej o wskazanie, na jakiej podstawie ustaliła, że jedynie pewna liczba grilli zakupionych u jednego z przedsiębiorców posiadała niewystarczającą głębokość paleniska oraz o przekazanie wszelkich posiadanych dowodów, które wskazywałyby, że pozostałe egzemplarze grilla [...] spełniają wymagania bezpieczeństwa w zakresie wymaganej minimalnej głębokości paleniska (np. wyniki badań laboratoryjnych produktu).

Skarżąca wyjaśniła, że przedstawiciele handlowi spółki sprawdzili grille [...] znajdujące się u dystrybutorów i w wyniku tej kontroli część mis została wymieniona na prawidłowe, a część zwrócona do jej magazynu. Do swego pisma strona postępowania dołączyła listę 21 podmiotów, od których - stosownie do jej oświadczenia - odebrano łącznie 587 sztuk wadliwych mis grilla [...].

Zdaniem Prezesa UOKiK, okoliczności faktyczne ustalone na podstawie kontroli Inspekcji Handlowej oraz pozostałych dowodów zgromadzonych w toku postępowania świadczą o naruszeniu przez spółkę przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, dlatego też w oparciu o art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b i c ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów zakazał spółce wprowadzania grilli na rynek, nakazał podjęcie czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu, nakazał natychmiastowe wycofanie grilli z rynku i ostrzeżenie konsumentów o zagrożeniu stwarzanym przez ten produkt na stronie internetowej. Na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów nałożył na spółkę (którą uznał za producenta w rozumieniu art. 3 pkt 2 lit. a ustawy) karę pieniężną w wysokości 80 000 złotych (por. decyzja Prezesa UOKiK z [...] lutego 2016 r. Nr [...]).

Pismem z 22 marca 2016 r. spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym nie zgodziła się z ww. decyzją. Organowi zarzuciła pominięcie istotnych dla sprawy kwestii tj.: oświadczenia strony dotyczącego zakupu grilli od dwóch różnych producentów oraz dokonanych przez nią działań naprawczych. Podniosła, że grill [...] i grill okrągły (32,5 cm) weekendowy [...] są tym samym produktem, a Prezes UOKiK twierdząc inaczej, podważa własne ustalenia zawarte w decyzji nr [...] z [...] listopada 2014 r. (wskazana decyzja wydana została w stosunku do skarżącej i dotyczyła wycofania z obrotu grilla [...] z uwagi na niewystarczającą głębokość paleniska). Wniosła o dopuszczenie dowodu z świadka T. A. oraz K. S. - przedstawicieli handlowych na okoliczność sprawdzenia grill, wymiany mis lub odebrania grilli od dystrybutorów oraz o zlecenie kontroli Inspekcji Handlowej w siedzibie spółki celem dokonania oceny bezpieczeństwa grilli będących w jej posiadaniu. Podniosła, że nałożony na nią zakaz wprowadzania grilli na rynek i nakaz natychmiastowego wycofania ich z rynku naruszają zasadę swobody działalności gospodarczej. Wskazała również na niewspółmiernie wysoką karę pieniężną, przy ustalaniu której nie zostały wzięte pod uwagę działania zmierzające do usunięcia grilli z rynku oraz skala wprowadzonego na rynek produktu (por. pismo z [...] marca 2016 r. - akta administracyjne).

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ wezwał stronę do przekazania informacji, co się stało z misami dołączonymi do 1 512 grilli, które w okresie sierpień - grudzień 2015 r., zostały przez nią wycofane od dystrybutorów (powyższe wynika z przekazanych przez spółkę faktur korygujących). W odpowiedzi spółka poinformowała organ, że 1 512 mis pochodzących z grilli wycofanych z rynku jest zabezpieczonych na jej stanie magazynowym do dyspozycji chińskiego dostawcy, który jeszcze nie podjął decyzji, czy elementy te mają zostać odesłane czy zutylizowane (jako dowód strona przedstawiła dokumentację zdjęciową mis). Wyjaśniła, że w jej systemie dystrybucyjnym grille zakupione u obu dostawców zostały przyjęte pod tym samym kodem [...] i symbolem "[...]", ponieważ są identycznym produktem, posiadającym takie same parametry techniczne. Jednoczenie przekazała listę dystrybutorów grilli począwszy od grudnia 2013 r. i wskazała, że nie jest w stanie ustalić, którym dystrybutorom zostały dostarczone grille pochodzące od przedsiębiorcy [...] z [...], a którym grille zakupione od przedsiębiorcy [...] Ltd. z [...], ponieważ grille od obu dostawców były kompletowane w magazynie i składowane jako jeden produkt handlowy (por. pismo z 5 maja 2016 r. – akta administracyjne).

Pismem z [...] maja 2016 r. Prezes UOKiK zlecił [...][...] przeprowadzenie kontroli w siedzibie spółki oraz dokonanie oceny bezpieczeństwa grilli [...] (por. pismo z [...] maja 2016 r.). W toku kontroli inspektorom udostępniono - jako grill [...] - grill, który na opakowaniu miał fabrycznie wpisany model "[...]" oraz dołączoną instrukcję użytkowania grilla [...]. Badania tego grilla wykazały, że spełnia on wymagania bezpieczeństwa. Ponadto na stanie magazynowym stwierdzono 1 630 wadliwych mis (por. pismo [...][...] z [...] czerwca 2016 r. – akta administracyjne).

W dniu [...] czerwca 2016 r. w siedzibie organu przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków – T. A. oraz K. S., którzy zeznali m.in., że nie wycofywali grilli od dystrybutorów a jedynie wymieniali wadliwe misy, nie otrzymali również polecenia gromadzenia oświadczeń dystrybutorów o nieposiadaniu grilli (por. protokoły przesłuchania z [...] czerwca 2016 r. – akta administracyjne).

Pismem z [...] czerwca 2016 r. Prezes UOKiK zwrócił się do spółki o wyjaśnienie, dlaczego w toku kontroli grille posiadane na stanie magazynowym zostały przedstawione inspektorom Inspekcji Handlowej jako grille [...]. Ponadto poinformował skarżącą, że zgodnie z przekazanymi przez nią fakturami korygującymi powinna posiadać 1 512 wadliwych mis, podczas gdy inspektorzy Inspekcji Handlowej stwierdzili obecność 1 630 mis. Organ zwrócił się o przekazanie informacji i dowodów, skąd pochodzi pozostałych 118 wadliwych mis (por. pismo z [...] czerwca 2016 r. – akta administracyjne).

W odpowiedzi spółka wskazała, że produktem przebadanym przez inspektorów Inspekcji Handlowej był grill weekendowy [...], co potwierdzają akta kontroli. Gdyby przebadanym produktem był grill [...], to głębokość minimalna jego paleniska byłaby niewystarczająca, co zostało stwierdzone w decyzji Prezesa UOKiK z [...] lutego 2014 r. Odnosząc się do ilości posiadanych wadliwych mis wyjaśniła, że w grudniu 2015 r. wycofała od jednego dystrybutora 306 grilli, z czego 118 sztuk posiadało wadliwe misy (jako dowód przekazała fakturę korygującą) (por. pismo z [...] lipca 2016 r. – akta administracyjne).

Po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Prezes UOKiK nie dopatrzył się przesłanek, które przemawiałby za uchyleniem decyzji z [...] lutego 2016 r. Organ w całości podtrzymał argumenty uzasadniające dokonaną ocenę bezpieczeństwa grilla [...], nałożenie na stronę postępowania obowiązków określonych w art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b i c ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów oraz kary pieniężnej na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Jego zdaniem, spółka nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że zbyt płytkie misy pochodziły tylko od jednego z ww. dwóch dostawców, to jest od przedsiębiorcy [...] Ltd. z [...]. W toku postępowania (pismo z [...] maja 2016 r.) sama przyznała, że grille pochodzące od obu dostawców zostały przyjęte pod tym samym kodem [...] i symbolem "[...]". Stwierdziła również, że nie jest w stanie ustalić, którzy dystrybutorzy zakupili grille pochodzące od przedsiębiorcy [...] Ltd. z [...], bowiem grille z obu dostaw - po ich skompletowaniu w magazynie - były składowane jako jeden produkt handlowy.

Za niezasadny organ uznał zarzut strony, że o bezpieczeństwie części grilli [...] wprowadzonych na rynek świadczą pozytywne wyniki badań organoleptycznych grilla [...] (przeprowadzonych przez inspektorów Inspekcji Handlowej w sklepie [...] w [...] w czerwcu 2015 r.), bowiem oba grille są tym samym produktem. W ocenie organu zarzut opiera się na błędnym przekonaniu, że grill [...], który został wycofany z rynku w 2014 r. i - po wydaniu decyzji z [...] listopada 2014 r. - ponownie wprowadzony na rynek, nie może posiadać paleniska o prawidłowej głębokości. Oba grille były pakowane w różne opakowania (grill [...] posiada fabrycznie wpisany model "[...]", a grill [...] posiada fabrycznie wpisany model "[...]") oraz posiadały inne instrukcje montażu i użytkowania. Nie bez znaczenia dla ustalenia odrębności ww. produktów jest okoliczność, że okres wprowadzania obu grilli na rynek częściowo się pokrywa. Grill [...] był wprowadzany na rynek od grudnia 2013 r., podczas gdy sprzedaż grilla [...] została wstrzymana w marcu 2014 r.

Prezes UOKiK nie podzielił zarzutu strony, że nałożone na nią dwa obowiązki (zakaz wprowadzania grilli na rynek i nakaz natychmiastowego wycofania ich z rynku) oznaczają zaprzestanie działalności gospodarczej w zakresie handlu przedmiotowym produktem, a tym samym naruszają zasadę swobody działalności gospodarczej. O ile zasada wolności gospodarczej ma charakter ustrojowy, określony w art. 20 Konstytucji RP, to już stanowiące jej konkretyzację art. 22 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.) dopuszczają ograniczenia wolności działalności gospodarczej. Odwołując się do treści art. 22 Konstytucji podkreślił, że możliwe jest wprowadzenie w drodze ustawy różnych ograniczeń wolności działalności gospodarczej, gdy jest to uzasadnione interesem publicznym. Interesem publicznym w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów jest zdrowie i życie konsumentów, których ochrona polega na eliminowaniu z rynku produktów niebezpiecznych, w tym - gdy przedsiębiorca nie podejmie dobrowolnych działań - również poprzez nałożenie na niego obowiązków przewidzianych w tej ustawie.

Odnosząc się do twierdzenia strony, że grille posiadane przez nią na stanie magazynowym spełniają wymagania bezpieczeństwa, co potwierdziła kontrola Inspekcji Handlowej przeprowadzona w jej siedzibie, organ uznał, że materiał dowodowy nie potwierdza tej okoliczności. W toku tej kontroli strona postępowania udostępniła inspektorom Inspekcji Handlowej - jako grill [...] - grill, który na opakowaniu miał fabrycznie wpisany model "[...]" oraz dołączoną instrukcję użytkowania grilla [...] (jedynie obok kodu kreskowego odręcznie dopisano literę "N"). Spółka nie przekazała wyjaśnień, które mogłyby przesądzić, że faktycznie przebadany został grill [...]. Przebadany w czerwcu 2015 r. grill [...] na opakowaniu miał fabrycznie wpisany model "[...]" oraz dołączoną instrukcję montażu i użytkowania przewidzianą dla grilla o modelu "[...]", zatem różni się od grilla przebadanego w siedzibie spółki, który na opakowaniu miał fabrycznie wpisany model "[...]" oraz dołączoną instrukcję przewidzianą dla grilla o modelu "[...]".

Za niewiarygodne organ uznał twierdzenia skarżącej o wycofaniu grilli [...] z rynku. Jego zdaniem deklaracja strony jest rozbieżna z przekazanymi przez nią raportami, z których wynika, że 11 przedstawicieli handlowych sprawdziło jedynie 326 dystrybutorów z ogólnej liczby 447. Spółka ograniczyła się do przekazania dowodów dotyczących wycofania grilli od 42 kontrahentów z 2015 r. (w postaci faktur korygujących) oraz złożenia oświadczenia, że pozostali odbiorcy nie posiadają grilli [...] z paleniskiem o nieprawidłowej głębokości. Ponadto, świadek T. A. zeznał, że nie uzyskał wytycznych, aby w przypadku kontrahentów, którzy nie posiadają grilli, uzyskać od nich oświadczenia potwierdzającego tę okoliczność.

Organ nie zgodził się z argumentami spółki, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej Prezes UOKiK powinien wziąć pod uwagę znikomy procent wadliwych grilli [...] wprowadzonych na rynek oraz jej działania zmierzające do usunięcia wadliwego produktu z rynku. Podkreślił, że skarżąca nie przekazała wystarczających dowodów, które potwierdziłyby, że jedynie pewna partia grilli [...] wprowadzonych na rynek nie spełnia wymagań bezpieczeństwa oraz dowodów, że wycofała grill [...] z rynku.

Odnosząc się do wysokości nałożonej na spółkę kary pieniężnej organ uznał ją za adekwatną do okoliczności całej sprawy.

W skardze na powyższą decyzję spółka wnosiła o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2016 r. Rozstrzygnięciu zarzuciła:

1. naruszenie art. 80 kpa poprzez błędną ocenę istniejącego w sprawie materiału dowodowego;

2. naruszenie art. 76 kpa poprzez bezzasadne nie uznanie dowodu w postaci dokumentów urzędowych sporządzonych w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy – [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej;

3. naruszenie art. 8 kpa poprzez niekonsekwentną ocenę i brak logicznej interpretacji materiału dowodowego, a tym samym naruszenie zasady praworządności i zaufania do organu stojącego na straży bezpieczeństwa konsumentów i ochrony konkurencji;

4. naruszenie art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) poprzez nieposzanowanie uzasadnionego interesu przedsiębiorcy.

Zdaniem spółki obie decyzje naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje są krzywdzące dla przedsiębiorcy i w rezultacie ograniczają jego ustawowe prawo wolności gospodarczej stanowione przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ustalają ponadto fikcyjny stan rzeczy prowadzący do zastosowania nieadekwatnych środków bezpieczeństwa, a w szczególności wycofania z rynku w pełni bezpiecznego produktu grilla [...] oraz nakładają na przedsiębiorcę niewspółmiernie wysoką karę pieniężną.

Strona zarzuciła też powyższym decyzjom wybiórczą, dowolną i nie logiczną ocenę zebranego materiału dowodowego opartą na zupełnej uznaniowości organu bez merytorycznego uzasadnienia, zwłaszcza dla dowodów przedstawionych przez przedsiębiorcę. Żądanie nadzwyczajnych dowodów mających przekonać organ o prawdziwości podanych przez stronę faktów, okoliczności i oświadczeń w konkretnej sprawie jest nadużyciem prawa ze strony organu. Według skarżącej przedstawiła wszystkie posiadane dowody pozwalające na obiektywne ustalenie jaka cześć grilli posiadała wadliwe misy. Za bezzasadny skarżąca uznała zarzut organu odnoszący się do stanów magazynowych wadliwych mis. Jej zdaniem okoliczność trwającego trybu reklamacyjnego do chińskiego dostawcy nie może być elementem oceny bezpieczeństwa grilla. Podnoszone przez organ rozbieżności w liczbie dystrybutorów wynikają z faktu, iż nie wszyscy dystrybutorzy w momencie sprawdzania posiadali w sprzedaży przedmiotowe grille. Oświadczenie strony, że pozostali odbiorcy nie posiadają grilli [...] z wadliwym paleniskiem powinno być w świetle art. 75 kpa uznane za dowód w przedmiotowej sprawie, zwłaszcza w sytuacji gdy organ dysponując wyspecjalizowanym organem kontroli w postaci Państwowej Inspekcji Handlowej może na każdym etapie rozpoznawania sprawy sprawdzić wiarygodność dowodu strony.

Skarżąca nie zgadza się z poglądem organu, iż przedstawiciele handlowi "łatwo mogli uzyskać" stosowne oświadczenie od dystrybutorów o nie posiadaniu grilli [...]. Sprawdzenie głębokości paleniska grilla to czynność techniczna, a oświadczenie rodzące skutki prawne to oświadczenie woli, które może złożyć uprawniony organ danego dystrybutora. Podtrzymuje stanowisko o braku podstaw prawnych "ani też środków zmuszających kontrahentów do składania oświadczeń jakich domaga się od niej Prezes UOKiK".

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 76 § 1 kpa poprzez odrzucenie dokumentów urzędowych w postaci akt kontroli przeprowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, zawierających badania grilla [...] podnosi, że badania te wykazały, że grill [...] spełnia wymagania bezpieczeństwa. Przedmiotem kontroli było dokonanie oceny bezpieczeństwa grilli [...]. Nie ma zatem znaczenia w jakim opakowaniu przechowywane są grille, bowiem opakowanie nie było przedmiotem badania, a ponadto opakowania te nie są fabrycznie banderolowane. W protokole kontroli Inspektorzy Inspekcji Handlowej stwierdzili jednoznacznie, że zbadano trzy wybrane losowo grille [...]. Ustalenia Inspekcji Handlowej co do przedmiotu kontroli oparte były na zbadaniu zgodności symbolu, kodu kreskowego i wydruku z programu magazynowego. Nie ma wiec podstaw do kwestionowania przedmiotu kontroli. Gdyby przedmiotem kontroli były grille [...] wycofane z obrotu dwa lata temu na skutek decyzji Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., to głębokość misy nie odpowiadałaby wymaganym parametrom. Zdaniem skarżącej, gdyby zgodzić się z twierdzeniami organu, że Inspektorzy Inspekcji Handlowej zbadali grille [...] zamiast [...], a wynik badania wskazuje, że jest to bezpieczny model grilla, to oznaczałoby, że ww. decyzja Prezesa UOKiK z 2014 r. była błędna, a przedsiębiorca bezzasadnie poniósł dotkliwe konsekwencje. Taki stan rzeczy wymagałby uruchomienia procedury unieważnienia decyzji z 2014 r. bowiem w obrocie prawnym nie powinny funkcjonować dwie sprzeczne decyzje administracyjne.

Skarżąca wskazuje również na niekonsekwentne stanowisko Prezesa UOKiK w kwestii dokumentów urzędowych sporządzanych przez Inspekcje Handlową, jak również pominięcie słusznego interesu strony, który powinien być brany pod uwagę. Wymierzając karę pieniężną Prezes UOKiK nie wziął pod uwagę działań naprawczych zmierzających do usunięcia wadliwego elementu grilla, podjętych przez spółkę, dlatego też okoliczności powyższe są odbierane przez spółkę jako działanie zmierzające do ograniczenia działalności przedsiębiorcy i jego eliminowanie z rynku, co uzasadniałoby naruszenie art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest decyzję Prezesa UOKiK z [...] lipca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję z [...] lutego 2016 r. Nr [...], w której organ uznał, że grill weekendowy [...] ze względu na niewystarczającą głębokość minimalną paleniska nie jest bezpieczny i na podstawie art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b i c ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów zakazał skarżącej wprowadzania grilli na rynek, jednocześnie nakazał podjęcie czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu oraz nakazał natychmiastowe wycofanie grilli z rynku i ostrzeżenie konsumentów o zagrożeniu stwarzanym przez ten produkt na stronie internetowej. Ponadto nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych.

W ocenie organu, przedmiotowe grille, z uwagi na nieprawidłowości konstrukcyjne, mogą być przyczyną nieszczęśliwych wypadków i urazów w trakcie użytkowania produktu, ze względu na ryzyko związane z możliwością wypadania paliwa z paleniska grilla, a tym samym stwarzają ryzyko pożaru i poparzenia użytkowników grilla.

W skardze skarżąca zarzuca organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80, art. 76 oraz art. 8 kpa poprzez wybiórczą, dowolną i nielogiczną ocenę zebranego materiału dowodowego, ustalenie fikcyjnego stanu rzeczy prowadzącego do zastosowania nieadekwatnych środków bezpieczeństwa, w szczególności wycofanie z rynku w pełni bezpiecznego produktu oraz nałożenia niewspółmiernie wysokiej kary pieniężnej. Takie działanie organu ogranicza ustawowe prawo wolności gospodarczej skarżącej ustanowione przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, producent zobowiązany jest wprowadzać na rynek wyłącznie produkty bezpieczne. Produktem bezpiecznym, w myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, jest produkt, który w zwykłych lub innych, dających się w sposób uzasadniony przewidzieć, warunkach jego używania, z uwzględnieniem czasu korzystania z produktu, a także, w zależności od rodzaju produktu, sposobu uruchomienia oraz wymogów instalacji i konserwacji, nie stwarza żadnego zagrożenia dla konsumentów lub stwarza znikome zagrożenie, dające się pogodzić z jego zwykłym używaniem i uwzględniające wysoki poziom wymagań dotyczących ochrony zdrowia i życia ludzkiego. Oceniając bezpieczeństwo produktu, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, uwzględnia się również cechy produktu i wygląd produktu, jego oznakowanie, ostrzeżenia i instrukcje dotyczące jego użytkowania oraz wszelkie inne udostępniane konsumentowi wskazówki lub informacje dotyczące produktu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy produkt, który nie spełnia wymagań określonych w art. 4, nie jest produktem bezpiecznym. W myśl art. 6 ust. 3 pkt 1 omawianej ustawy, w przypadku braku polskich szczegółowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa produktów lub norm będących transpozycją norm europejskich uznanych przez Komisję Europejką za zgodne z przepisami dotyczącymi ogólnego bezpieczeństwa produktów lub jeśli produkt nie jest zgodny z tymi normami, bezpieczeństwo produktu ocenia się w szczególności z uwzględnieniem spełnienia wymagań wynikających z dobrowolnych norm krajowych państw członkowskich Unii Europejskiej będących transpozycją norm europejskich innych niż normy uznane przez Komisję Europejską za zgodne z przepisami dotyczącymi ogólnego bezpieczeństwa produktów. Z uwagi na fakt, że norma [...] jest wyżej opisanym rodzajem normy, Prezes UOKiK prawidłowo dokonał oceny bezpieczeństwa grilla będącego przedmiotem postępowania z uwzględnieniem wymagań określonych w treści ww. normy.

W myśl art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b i c w przypadku stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny, organ nadzoru w drodze decyzji w przypadku produktów, które nie zostały wprowadzone na rynek zakazuje wprowadzania produktu na rynek i nakazuje podjęcie czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu; w przypadku produktów wprowadzonych na rynek, nakazuje natychmiastowe wycofanie produktu z rynku, jak również ostrzeżenie konsumentów, określając termin i formę ostrzeżenia.

Stosownie do treści art. 33a ust. 2 pkt 2 organ nadzoru może, w drodze decyzji, nałożyć na producenta karę pieniężną w wysokości do 100 000 złotych za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa.

Ze sformułowania ww. przepisu wynika, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter uznaniowy, co oznacza że ewentualne rozstrzygnięcie co do ukarania należy do organu, który dokonuje oceny działań producenta jako zagrażających i w jakiej mierze interesowi publicznemu, a wymierzając karę pieniężną w określonej wysokości, kieruje się stopniem oraz okolicznościami w jakich doszło do naruszenia obowiązków, co wynika z art. 33a ust. 4 ubp.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom spółki, w zaskarżonej decyzji organ szczegółowo odniósł się do całego zgromadzonego materiału dowodowego i dokonał prawidłowej jego oceny mieszczącej się w ramach swobodnej oceny dowodów.

Jak wynika z akt sprawy w wyniku przeprowadzonych badań organoleptycznych przedmiotowego grilla inspektorzy Inspekcji Handlowej stwierdzili, że może on stwarzać zagrożenie dla użytkowników z uwagi na zbyt małą głębokość paleniska, mierzną od najniższego punktu podstawy do górnej krawędzi boku, która wynosiła 45 mm. Powyższe jest niezgodne z pkt 4.2.3.3 normy [...], stosownie do którego minimalna głębokość paleniska - przy średnicy paleniska ≤ 400 mm powinna wynosić 50 mm. W toku postępowania skarżąca nie kwestionowała wyników przeprowadzonych badań uznając, że nieprawidłowości dotyczą jedynie pewnej partii produktów. Nie przedstawiła jednak dowodów potwierdzających bezpieczeństwo pozostałych egzemplarzy grilla [...].

Twierdzenia strony, że zbyt płytkie misy dołączane do grilli [...] pochodziły tylko od jednego dostawcy nie zostały również poparte dowodami, które mogłyby potwierdzić tę okoliczność. Przyjęty przez skarżącą sposób organizacji przedsiębiorstwa zakładał, że grille pochodzące od dwóch dostawców (tj. [...] z [...] oraz [...] Ltd. z [...]) były przyjmowane pod tym samym kodem [...] i symbolem "[...]", a po ich skompletowaniu (montażu) w magazynie były składowane jako jeden produkt handlowy. Grille pochodzące z obu źródeł nie posiadały jakichkolwiek oznaczeń pozwalających na ustalenie ich pochodzenia. Taki sposób organizacji utrudnia zidentyfikowanie grilli pochodzących od konkretnego dostawcy, a co za tym idzie ogranicza realizowanie obowiązków producenta wynikających z treści art. 10 ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Jednocześnie uniemożliwia uzyskanie dowodów potwierdzających twierdzenia strony, że zbyt płytkie misy dołączane do grilli [...] pochodziły tylko od jednego dostawcy. W toku postępowania skarżąca sama przyznała, że nie jest w stanie ustalić, którzy dystrybutorzy zakupili grille pochodzące od jednego czy drugiego dostawcy. Nie przedstawiła ponadto dowodów potwierdzających ilość grilli posiadających wadliwe misy.

Za nieuzasadnione Sąd uznał twierdzenia skarżącej, jakoby zaskarżona decyzja dotyczyła zakazu wprowadzania na rynek produktu niebezpiecznego, a nie kwestii posiadania tego produktu na stanie magazynowym. W decyzji nr [...] z [...] lutego 2016 r. Prezes UOKiK zakazał przedsiębiorcy wprowadzania grilla [...] na rynek i nakazał podjęcie czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu. Obowiązek polega zatem nie tylko na wstrzymaniu sprzedaży produktu niebezpiecznego, co sugeruje spółka ale również na podjęciu działań, które zapewnią że produkt ten nie będzie wprowadzany na rynek. Działania te powinny polegać na dokonaniu zwrotu grilli [...] do dostawcy albo ich utylizacji, a skoro spółka oddzieliła wadliwe misy od grilli, działania te powinna podjąć wobec tych elementów. Tylko w ten sposób skarżąca może potwierdzić, że nie będzie wprowadzać na rynek grilli [...] ze zbyt płytkimi misami.

Odnosząc się do twierdzenia spółki, że misy są zabezpieczone na jej stanie magazynowym do dyspozycji chińskiego dostawcy, słusznie zauważa organ, że korespondencja z tym dostawcą była prowadzona jedynie w grudniu 2015 r. oraz w styczniu 2016 r. - korespondencji z późniejszego okresu skarżąca nie przedstawiła dlatego też ogólnikowe powołanie się przez spółkę na okoliczność "trwającego trybu reklamacyjnego" nie uzasadnia odstąpienia od podjęcia działań wobec wadliwych mis, które posiada na stanie magazynowym.

Wbrew twierdzeniom skarżącej jej oświadczenie dotyczące kwestii nie posiadania przez dystrybutorów grilli [...] zostało uznane za dowód w niniejszej sprawie i ocenione w ramach swobodnej oceny dowodów. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że deklaracja spółki jest sprzeczna z przekazanymi dowodami, z których wynika, że 11 przedstawicieli handlowych sprawdziło jedynie 326 dystrybutorów z ogólnej liczby 447. Rozbieżności tych nie wyjaśnia twierdzenie spółki, że nie wszyscy dystrybutorzy posiadali grille [...] w momencie ich sprawdzania.

Nie sposób zaprzeczyć, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej. W toku postępowania organ informował skarżącą, jakie dowody powinna przedstawić na poparcie swojego oświadczenia (tj. oświadczenia dystrybutorów o nieposiadaniu grilli [...] na stanie magazynowym). Skarżąca wiedziała również, jakie konsekwencje wiążą się z nieprzekazaniem tych dowodów. Spółka nie przedstawiła wymaganego oświadczenia, jak również nie potwierdziła, że podjęła próbę uzyskania takiego dowodu. Ponadto jak zeznali przedstawiciele handlowi skarżącej nie otrzymali od spółki polecenia gromadzenia oświadczeń dystrybutorów o nieposiadaniu grilli.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 76 § 1 kpa poprzez bezzasadne nieuznanie dowodu w postaci dokumentów urzędowych sporządzonych przez inspektorów reprezentujących [...] WIIH. Zgodnie z art. 76 § 1 kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W protokole z kontroli oraz w sprawozdaniu z badań organoleptycznych inspektorzy reprezentujący [...][...] stwierdzili, że przebadali grill [...], ale również wskazali, że do tego grilla została dołączona instrukcja montażu i użytkowania grilla o modelu [...] i właśnie ten model widniał na opakowaniu (a nie model "[...]"). Ponadto Inspektorzy reprezentujący [...][...] w toku kontroli przeprowadzonej w czerwcu 2015 r. uznali grille [...] i [...] za inne produkty (ustalenia te zostały zawarte również w dokumentach urzędowych). W świetle powyższego należy uznać, że grill [...] (którego dotyczy skarga) oraz grill [...] nie są tym samym produktem. Oba grille były pakowane w różne opakowania (grill [...] posiada fabrycznie wpisany model "[...]", a grill [...] posiada fabrycznie wpisany model "[...]") oraz posiadały inne instrukcje ich montażu i użytkowania. Ponadto, okres wprowadzania obu grilli na rynek częściowo się pokrywa - grill [...] był wprowadzany na rynek od grudnia 2013 r., podczas gdy sprzedaż grilla [...] została wstrzymana w marcu 2014 r. Praktyka polegająca na dołączaniu - do tego samego produktu - innych oznaczeń, instrukcji montażu i użytkowania oraz jednoczesnego ich wprowadzania na rynek pod innymi symbolami, jest raczej niespotykana w realiach rynkowych. Z tych też względów sam fakt odręcznego dopisania litery "[...]" na opakowaniu (w innym miejscu niż model "[...]") grilla znajdującego się w siedzibie spółki, nie może przesądzać, że produkt ten jest grillem [...]. Jak słusznie wskazuje organ w swoich wywodach skarżąca opiera się na błędnym przekonaniu, że grill [...] (będący przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z [...] listopada 2014 r.), który został wycofany z rynku w 2014 r. i - po wydaniu powyższej decyzji - ponownie wprowadzony na rynek, nie może posiadać paleniska o prawidłowej głębokości. Tymczasem, jeśli przedsiębiorca podejmie działania naprawcze wobec produktu niebezpiecznego (np. wymieni wadliwe elementy na spełniające wymagania bezpieczeństwa), nie ma przeszkód, aby ponownie wprowadzał go na rynek.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 8 kpa poprzez niekonsekwentne uwzględnianie dokumentów urzędowych sporządzonych przez inspektorów Inspekcji Handlowej. W toku całego postępowania administracyjnego Prezes UOKiK podzielał ocenę bezpieczeństwa grilla [...] dokonaną przez inspektorów reprezentujących [...][...]. Organ nadzoru nie kwestionował również ustaleń inspektorów reprezentujących [...][...], że grill przebadany w siedzibie spółki jest produktem bezpiecznym. Prezes UOKiK wskazał natomiast na wątpliwości, czy produkt ten rzeczywiście był grillem [...].

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez nieposzanowanie w zaskarżonej decyzji uzasadnionego interesu przedsiębiorcy Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Prezes UOKiK realizując swoje ustawowe kompetencje był zobligowany do podjęcia środków mających na celu odwrócenie niebezpieczeństwa stwarzanego przez grill [...], które były adekwatne do zagrożenia stwarzanego przez ten produkt. Wykonując swoje zadania, w szczególności w zakresie nadzoru i kontroli, organ dział wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, z poszanowaniem uzasadnionych interesów przedsiębiorcy. Zasada unormowana w art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stanowi ograniczenia kompetencji organów administracji publicznej, lecz odnosi się jedynie do sposobu realizacji ich zadań. Zadaniem organu nadzoru jest jak najszybsza reakcja na informacje o prawdopodobieństwie niespełnienia przez konkretny produkt ogólnych wymagań bezpieczeństwa i dobór odpowiednich środków - przewidzianych w ustawie o ogólnym bezpieczeństwie produktów - w celu eliminacji stwarzanych przez niego zagrożeń. Reagowanie przez organ nadzoru jedynie na skutek znanych mu skarg czy wypadków, mających miejsce w związku z używaniem jakiegoś produktu wypaczałoby cel ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, która uprawnia Prezesa UOKiK do podejmowania działań w celu odwrócenia niebezpieczeństwa oraz zapewnienia ochrony zdrowia i życia konsumentów. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że działania organu nadzoru powinny mieć w pierwszym rzędzie charakter prewencyjny, a nie następczy.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykazał, że grill [...] nie jest produktem bezpiecznym, a zatem prawidłowo organ nałożył na skarżącą obowiązki zakazu wprowadzania produktu na rynek oraz nakazu jego wycofania z rynku i ostrzeżenia konsumentów o zagrożeniu stwarzanym przez ten produkt na stronie internetowej. Ponadto nałożona kara pieniężna jest adekwatna do stopnia i okoliczności naruszenia przez skarżącą obowiązków, wynikających z przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Mając na uwadze, iż w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.