Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4082/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części, w tej części uchylono decyzje I i II instancji, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 94 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 134 § 1 i § 2, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 596/20 w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w części, w której uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji w zakresie przyznania D. Z. stypendium od [...] marca 2020 r. do [...] czerwca 2020 r., 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części, 3. odstępuje od zasądzenia na rzecz Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 596/20 po rozpoznaniu skargi D. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla niepełnosprawnych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...].

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. D. Z. wniosła do Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2019/2020. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2020 r. – według tego orzeczenia niepełnosprawność istnieje od [...]-go roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2019 r.

Decyzją Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...], odmówiono D. Z. przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych na kierunku wychowanie fizyczne, pierwszego stopnia, profil praktyczny w roku akademickim 2019/2020. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z § 3 ust, 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020, świadczenia, o których mowa w § 1 ust. 3 Regulaminu przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 4 ww. Regulaminu w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W ocenie organu pierwszej instancji skarżąca nie spełnia przesłanek umożliwiających otrzymanie stypendium na podstawie § 1 ust. 3 Regulaminu, gdyż upłynął okres 6 lat studiowania od momentu rozpoczęcia przez nią studiów po raz pierwszy. Nie mógł także znaleźć zastosowania § 3 ust. 4 regulaminu, ponieważ niepełnosprawność nie powstała w trakcie studiów.

Pismem z [...] marca 2020 r. D. Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując że w jej ocenie niepełnosprawność powstała w trakcie studiów.

Decyzją z [...] maja 2020 r., nr: [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] uchyliła zaskarżoną decyzję i przyznała skarżącej stypendium dla osób niepełnosprawnych od miesiąca marca 2020 r. do miesiąca czerwca 2020 r. w wysokości 350 zł. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że przyznał stypendium od marca do czerwca 2020 r. na podstawie zmiany wprowadzonej ustawą z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 oraz zarządzeniem nr 47/2020 Rektora Uniwersytetu [...] z [...] maja 2020 r. w sprawie szczególnych zasad dotyczących procedur stosowanych przy przyznawaniu świadczeń dla studentów i doktorantów. Organ wskazał także, że nie mógł przyznać stypendium za miesiące styczeń i luty 2020 r., ponieważ ww. przepisy stanowią, że ograniczenia dotyczącego 6 lat studiowania, w czasie których student uprawniony jest do pobierania stypendium, nie stosuje się dopiero w drugim semestrze roku akademickiego 2019/2020.

D. Z. wniosła skargą na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej świadczeń za okres przed miesiącem marcem 2020 r. Wskazała, że z wnioskiem do Komisji stypendialnej wystąpiła niezwłocznie po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności z [...] stycznia 2020 r. Z żadnego z powołanych przez organ przepisów nie wynika, iż upływ 6 lat studiowania pozbawia niepełnosprawnego studenta prawa do otrzymania stypendium. W ocenie skarżącej organ nie wyjaśnił, dlaczego utożsamia okres 6 lat studiowania z okresem 6 lat przysługiwania świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględniając skargę uznał, że organy administracji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.) zwanej dalej "u.p.s.w.n.", stanowiący, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat, należy rozumieć jako prawo studentów do pobierania ww. świadczeń przez okres 6 lat. Przepis ten nie odwołuje się do 6-letniego okresu studiowania, w którym student może ubiegać się o przyznanie świadczenia, a do okresu 6-lat, w którym świadczenia takie mu przysługują. O przysługiwaniu ww. świadczenia przesądza natomiast decyzja właściwego organu uczelni, konkretyzując przyznane świadczenie. W ocenie Sądu pierwszej instancji w ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do uzyskania stypendium ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Tymczasem organ nie wykazał, aby skarżąca pobierała wcześniej stypendium dla niepełnosprawnych przez jakikolwiek okres.

Skargę kasacyjną złożyła Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], zaskarżając wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z:

1. art. 93 ust. 2 pkt 1 oraz art. 94 ust. 1 i 2 u.p.s.w.n. przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie tj. uznanie, iż w przypadku świadczenia pomocy materialnej jakim jest stypendium dla niepełnosprawnych ograniczenie jego przyznania może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy student pobierał stypendium przez okres 6 lat, podczas gdy należyta wykładnia i zastosowanie tych przepisów nakazują uznać, że okres 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 oznacza okres, w którym studentowi przysługiwała możliwość ubiegania się o to świadczenie w ramach studiów,

2. art. 79 ust. 5 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 695) oraz § 1 ust. 2 zarządzenia Nr 47/2020 Rektora Uniwersytetu [...] z [...] maja 2020 r. w sprawie szczególnych zasad dotyczących procedur stosowanych przy przyznawaniu świadczeń dla studentów i doktorantów przez uznanie, że nie mają w sprawie zastosowania z uwagi na zastosowanie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n.

Zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256) oraz art. 153 p.p.s.a. wskutek przyjęcia błędnego ustalenia stanu sprawy, a tym samym uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, w tym w zakresie którego skarżąca nie skarżyła, a nadto także decyzji organu I instancji, która już w obrocie prawnym nie funkcjonuje, bo została uchylona zaskarżoną decyzją organu II instancji (co najmniej w zakresie przyznania świadczenia od marca 2020 r.), co ma istotny wpływ na wynik sprawy, w tym dalsze działania organu przy ewentualnym ponownym rozpoznaniu sprawy - powyższe uniemożliwia organowi ponowne prawidłowe rozpatrzenie sprawy (w kontekście ustalenia prawidłowej instancji do ponownego rozpoznania sprawy i zakresu ponownego rozpatrzenia sprawy).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Komisja wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 listopada 2020 r. i oddalenie skargi D. Z. z [...] czerwca 2020 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 listopada 2020 r. w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniosła się o zasądzenie od skarżącej D. Z. na rzecz Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. Z. wniosła o jej oddalenie. W jej ocenie zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 93 ust. 2 pkt 1 i art. 94 ust. 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej jako u.p.s.w.n.). Skarżący kasacyjnie organ nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu sprowadzającym się do tego, że w przypadku świadczenia pomocy materialnej jakim jest stypendium dla niepełnosprawnych, ograniczenie jego przyznania (wynikające z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n.) może nastąpić dopiero w sytuacji gdyby studentka pobierała stypendium przez okres 6 lat. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). W myśl art. 89 tej ustawy stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Stosownie do art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zdaniem organu, w świetle art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. stypendium dla niepełnosprawnych nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Skoro skarżąca posiadała status studenta przez okres ponad 6 lat, w którym mogła otrzymywać stypendium, to jej uprawnienie do uzyskania stypendium wygasło, co skutkowało zastosowaniem ograniczenia z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. i wydaniem decyzji odmownej za okres do miesiąca lutego 2020 r. Z powyższym stanowiskiem, nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem NSA, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa. Sąd podziela sposób wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. zaprezentowany przez K. Leweckiego w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), który przyjmuje, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem.

Wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium dla niepełnosprawnych), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n. warunki stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to skarżący kasacyjnie organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd prezentowany jest w przytłaczającej większości orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych (częściowo jeszcze nieprawomocnych), np. w wyrokach: WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20, WSA w Olsztynie z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 107/20, WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po 773/20; WSA w Krakowie z 25 stycznia 2021 r. sygn. akt 394/20, WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1223/20, WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20 - pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl.

Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie zasadnym jest zauważyć za sądem pierwszej instancji, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania.

Nie można, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy uniwersytetu, wiązać początku tego okresu 6 letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium, do sześcioletniego okresu o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. wliczyły cały okres studiowania przez skarżącą, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej. W konsekwencji powyższego, przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym, że odmowa przyznania skarżącej stypendium była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.

Z uwagi na przedstawione wyżej stanowisko, za nietrafny należy uznać również zarzut naruszenia art. 79 ust. 5 ustawy z 16 kwietnia 2010 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 oraz § 1 ust. 2 zarządzenia Nr 47/2020 Rektora Uniwersytetu [...] z [...] maja 2020 r. w sprawie szczególnych zasad dotyczących procedur stosowanych przy przyznawaniu świadczeń dla studentów i doktorantów. Skoro bowiem do skarżącej nie miało zastosowanie ograniczenie przyznania stypendium dla niepełnosprawnych wynikające z art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce także za okres od miesiąca marca 2020 r. do czerwca 2020 r., to w niekwestionowanym w sprawie stanie faktycznym, trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że brak było przesłanek do przyznania skarżącej stypendium na podstawie przepisów szczególnych. Skarżąca była bowiem uprawniona do otrzymania tego stypendium na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Tym niemniej to stanowisko Sądu nie mogło skutkować uchyleniem w całości zaskarżonych decyzji organów drugiej i pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji błędnie bowiem przyjął, że organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji (str. 3 uzasadnienia wyroku), w sytuacji gdy organ ten uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przyznał skarżącej stypendium, ale tylko od miesiąca marca 2020 r. do miesiąca czerwca 2020 r. Jednak, co jest najważniejsze, Sąd nie dostrzegł, że D. Z. w skardze zaskarżyła decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] tylko "w części dotyczącej odmowy przyznania jej świadczeń za okres przed miesiącem marcem 2020 r.". Zatem decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w części przyznającej skarżącej stypendium od miesiąca marca 2020 r. do miesiąca czerwca 2020 r. (korzystna dla niej) wobec jej niezaskarżenia stała się w tej części ostateczna i prawomocna. Zatem w tej części decyzja ta nie mogła być przedmiotem postępowania sądowego wszczętego przez skarżącą. Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1), i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Wniesienie skargi powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. W tym zakresie jest ono oparte na zasadzie kontradyktoryjności. Co prawda, nie będąc związany granicami skargi, Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Niemniej jednak, pamiętać należy, że skarżąca mogła przedmiotem skargi uczynić określony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej w całości lub tylko w części. Określony w ten sposób w skardze przedmiot zaskarżenia wyznacza jednocześnie granice sprawy rozpoznawanej przez sąd. Nie mógł więc Sąd uczynić przedmiotem swego rozpoznania decyzji w części, w jakiej nie została ona zaskarżona, ponieważ w tym zakresie nie doszło do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Zatem Sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji w częściach dotyczących stypendium dla niepełnosprawnych od miesiąca marca 2020 r. do miesiąca czerwca 2020 r. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w tej części uchylił zaskarżony wyrok (punkt 1). Ponadto, mając na uwadze wcześniejsze wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna w pozostałej części nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. w tej części ją oddalił (punkt 2).

Organ pierwszej instancji rozpoznając ponownie wniosek D. Z. o stypendium dla niepełnosprawnych za okres od listopada 2019 r. do lutego 2020 r., stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej i wskazań Sądu pierwszej instancji, uzupełnionych przez Sąd kasacyjny. Przy czym za oczywiście błędne i niezrozumiałe należy uznać stanowisko skarżącego kasacyjnie, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji uniemożliwi organowi ponowne rozpoznanie sprawy. Sąd pierwszej instancji wyraźnie podał, że także organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Dlatego uchylił też decyzję tego organu, ponieważ po uchyleniu decyzji drugiej instancji, bez względu na treść jej rozstrzygnięcia, w obrocie prawnym pozostałaby naruszająca prawo decyzja organu pierwszej instancji. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia Sądu stanowił przepis art. 135 p.p.s.a. a nie wskazany w skardze kasacyjnej art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, ponieważ częściowe uwzględnienie skargi kasacyjnej było wynikiem błędu Sądu pierwszej instancji, do którego nie przyczyniła się skarżąca, co należy uznać za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu.