Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 372/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 64 ust 1 a i 2a
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. A. i U. A. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2016 r , nr [...]


UZASADNIENIE

= UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2016r. Nr [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) w związku z art. 64 ust. 1a i ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 469, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Pana M. A. i Pani U. A. z dnia 30 czerwca 2016 utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...].

Decyzją tą Marszałek Województwa [...], po rozpatrzeniu wniosku odwołujących i przeprowadzeniu postępowania dowodowego, odmówił nałożenia na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych [...] znajdujących się na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] należącej do wnioskodawców, w związku z odprowadzaniem do powyższych rowów wód opadowych i roztopowych pochodzących z terenu drogi [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że Pan M. A. i Pani U. A., reprezentowani przez adwokata zarzucili decyzji organu I instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.:

1. art. 7 i 8 kpa, w związku z art. 77 § 1 kpa, poprzez rozpoznanie sprawy i wydanie zaskarżonej decyzji pomimo niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niedokonania ustaleń w przedmiocie nazw rowów zlokalizowanych na nieruchomości skarżących, z których korzysta bez partycypacji w kosztach utrzymania GDDKiA Oddział w L. oraz nieustalenia we własnym zakresie kosztów utrzymania tych rowów;

2. art. 107 § 3 kpa, poprzez niewskazanie przyczyn, z powodu których organ odmówił mocy dowodowej danym przedłożonym przez skarżących w pismach stanowiących odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosków.

Organ odwoławczy po przeanalizowaniu sprawy wskazał, że Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] udzielił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie i likwidację urządzeń wodnych oraz odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oraz ścieków bytowo gospodarczych do środowiska w ramach budowy drogi [...] na odcinku od km [...] (odcinek [...]).

Pismem z dnia 17 marca 2014 r. Pan M. A. zawnioskował do Marszałka Województwa [...] o zobowiązanie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. do utrzymywania rowów melioracyjnych [...] na odcinku znajdującym się na terenie jego działki (nr [...]).

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], nałożył na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. obowiązek stałej konserwacji rowów melioracyjnych [...] na odcinku znajdującym się na działce o numerze ewidencyjnym [...] (obręb: [...]).

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej ww. uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Marszałek Województwa [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego polegającego m.in. na wezwaniu Pana M. A. o uszczegółowienie wniosku z dnia 17 marca 2014 r. oraz Pani U. A. o uszczegółowienie wniosku z dnia 8 sierpnia 2014 r., decyzją z dnia [...] maja 2015 r. zobowiązał Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. do stałej konserwacji rowu melioracyjnego [...] na odcinku [...] metrów poniżej wylotu wód opadowych i roztopowych pochodzących z odwodnienia drogi [...] w km [...] drogi, polegającej na: utrzymaniu swobodnego spływu wód, odmulaniu koryta rowu w zależności od stanu jego zamulenia oraz podkaszaniu skarp rowu dwa razy w roku wraz z usuwaniem krzewów zagrażających spójności skarp i utrudniających swobodny przepływ wody w rowie.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej ww. uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2015 r. i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2015 r. Prezes KZGW wskazał, iż organ I instancji nie dokonał ustalenia kosztów, o których mowa w art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, bowiem wnioskodawcy w ogóle ich nie przedstawili. Z uwagi na powyższe organ powinien ponownie wezwać wnioskodawców do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie kosztorysu niezbędnego do ustalenia partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych [...]:

Marszałek Województwa [...] pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. wystąpił do Pana M. A. i do Pani U. A. o uzupełnienie wniosku dotyczącego ustalenia na podstawie art. 64 ust. 1a, w związku z art. 64 ust. 2a Prawa wodnego, partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych znajdujących się na terenie ich działki, poprzez:

- przedstawienie ogólnych kosztów utrzymania przedmiotowych rowów jakie zostały poniesione w przeciągu ostatnich 5 lat w rozbiciu na poszczególne lata oraz wykonane prace,

- przedstawienie dowodów o ile wzrosły koszty utrzymania poszczególnych odbiorników wraz z podaniem zakresu prac jaki należy wykonywać w związku ze zwiększeniem tych kosztów spowodowanych odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych z drogi [...],

- zaproponowanie podziału kosztów utrzymania odbiornika pomiędzy wszystkie osoby, bądź instytucje które odnoszą korzyści z przedmiotowych urządzeń wodnych,

- uzasadnienie zaproponowanego podziału kosztów utrzymania urządzeń wodnych, o których mowa we wniosku,

- wyjaśnienie w jakich obowiązkach w zakresie utrzymania rowów melioracyjnych [...] winne uczestniczyć instytucje bądź osoby prywatne odnoszące korzyści z powyższych urządzeń wodnych.

W piśmie z dnia 12 stycznia 2016 r. pełnomocnik stron poinformował, iż wszelkie urządzenia wodne znajdujące się na nieruchomości należącej do Państwa A. zostały wybudowane przez poprzedniego właściciela przed rokiem 1998 ("dotyczy to również betonowej zastawki przepływowej na rowie [...]"). Po nabyciu nieruchomości wnioskodawcy przystąpili do prac porządkowych w zakresie istniejących urządzeń wodnych mających na celu zabezpieczenie nieruchomości przed zalewaniem, koszt tych prac wyniósł kwotę [...] zł. "Wykorzystując istniejącą zastawkę na rowie [...] małż. A. mieli możliwość utrzymania urządzeń wodnych w postaci rowów w należytym stanie, poprzez ich wykaszanie oraz odmulanie. Koszt tych prac wynosił kwotę około [...] zł rocznie". W piśmie tym podniesiono również, iż to organ powinien powołać biegłych z zakresu m.in. hydrologii, stosunków wodnych oraz melioracji wodnych, którzy wypowiedzą się w pisemnej opinii co do możliwości zapewnienia właściwej konserwacji urządzeń wodnych znajdujących się na terenie nieruchomości należącej do wnioskodawców, jak również czy istniejące rozwiązania gwarantują ochronę przed zalaniem przedmiotowej nieruchomości wodami opadowymi i roztopowymi z drogi ekspresowej S-8.

Na podstawie przekazanych informacji w powyższej formie Marszałek Województwa [...] uznał, iż Państwo A. nie zastosowali się do wezwania z dnia 28 grudnia 2015 r., dlatego też ponownie wystąpił do wnioskodawców o przedstawienie stosownych wyjaśnień i informacji (pismo z dnia 21 stycznia 2016 r.). Organ podkreślił, iż wyszczególnione w wezwaniu dane powinny odnosić się do rowów melioracyjnych znajdujących się na działce o numerze ewidencyjnym [...] (obręb [...]), a więc do rowów o nazwach [...].

W konsekwencji powyższego wezwania adw. A. N. w piśmie z dnia 9 lutego 2016 r. poinformowała, iż nie jest możliwym przedstawienie informacji w zakresie utrzymania rowów [...], gdyż według wiedzy wnioskodawców i stanu faktycznego na działce nr [...] w obrębie [...] znajdują się rowy [...] i to do nich odprowadzane są wody opadowe pochodzące z drogi [...]. Pełnomocnik wnioskodawców wniosła zatem o przeprowadzenie wizji lokalnej na działce nr [...], celem ustalenia czy wody opadowe pochodzące z drogi [...] odprowadzane są do rowów [...] (jak twierdzi organ), czy do rowów [...] (tak jak wskazują właściciele działki nr [...]).

Ustosunkowując się do powyższych informacji organ I instancji w piśmie z dnia 26 lutego 2016 r. podkreślił, iż od czasu złożenia wniosku przez małż. A. we wszelkiej korespondencji wskazywali oni, że na należącej do nich działce nr [...] obręb [...] znajdują się rowy o nazwie [...]. Dlatego też organ zwrócił się do wnioskodawców o przedstawienie stosownych dokumentów potwierdzających nagłą zmianę nazwy tych rowów, a także o przesłanie stosownych uzupełnień, o które organ wnosił w piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r.

W piśmie z dnia 23 marca 2016 r. adw. A. N. wskazała, iż ustalenie aktualnych nazw rowów melioracyjnych stanowiących odbiornik wód opadowych i roztopowych pochodzących z drogi [...] nie jest możliwe, bowiem Gminna Spółka Wodna w R. nie jest w posiadaniu aktualnych map. Pełnomocnik wnioskodawców podkreśliła również, że zgodnie z treścią art. 7 kpa, to organ administracji publicznej z urzędu podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywatela.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił strony o zebraniu w całości materiałów i dowodów w przedmiotowym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z nimi. Jak wynika z akt sprawy zarówno przedstawiciel GDDKiA Odział w L., jak i Pan M. A. z powyższego prawa skorzystali.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r., odmówił nałożenia na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych [...] znajdujących się na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż niemożność ustalenia objętej wnioskiem wielkości partycypacji wynikała z braku przedłożenia przez Państwa A. wymaganych uzupełnień, pomimo, że organ wielokrotnie o nie występował zarówno do wnioskodawców, jak i do pełnomocnika.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu organ wskazał, iż postępowanie w sprawie ustalenia i podziału kosztów utrzymania rowów melioracyjnych zlokalizowanych na działce [...] obręb [...] (o nazwie [...] w związku z odprowadzaniem do nich wód opadowych i roztopowych pochodzących z drogi [...] zostało przeprowadzone na wniosek Państwa A., tj. właścicieli tej działki. Podkreślił, iż we wniosku z dnia 17 marca 2014 r. Pan M. A. wyraźnie zaznaczy, że na terenie jego posesji znajdują się rowy melioracyjne [...]. Do wniosku załączona została- opinia opracowana na zlecenie Pana A. z której wynika, że wody opadowe pochodzące z odwodnienia drogi [...], za pośrednictwem rowów przydrożnych doprowadzane są do rowów melioracyjnych [...], przechodzących przez grunty należące do Państwa U. i M. A. Pan A. wniósł zatem o zobowiązanie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w L. do utrzymywania znajdujących się na jego działce rowów melioracyjnych [...]. Również Pani U. A. w piśmie z dnia 8 sierpnia 2014 r. wskazała, iż na działce nr [...] zlokalizowane są rowy melioracyjne [...] i wniosła o nałożenie w trybie art. 64 ust. 1a Prawa wodnego na każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej na działce nr [...] w całości obowiązku stałej konserwacji, remontów tych rowów melioracyjnych tj. [...], jak również stałej konserwacji, remontów stawu rybnego stanowiącego odbiornik wód z rowu [...] "na koszt Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L., jako podmiotu odpowiedzialnego za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu drogi [...] do w/w rowów".

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Definicję "zainteresowanych właścicieli gruntów" zawarto wart. 74 ust. 2 tej ustawy wskazując, że chodzi o właścicieli gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ. W art. 73 ust. 1 ustawodawca do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zaliczył m.in. rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, jeżeli służą one celom, o których mowa wart. 70 ust. 1, a mianowicie regulują stosunki wodne w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz służą ochronie użytków rolnych przed powodziami.

Definicja urządzenia wodnego znajduje się wart. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a cyt. ustawy, zgodnie z którym rozumie się przez to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy. Rowami zaś zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 13 cyt. ustawy są sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu. Zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. W kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego (ust. 1a). Przepis ust. 1a stosuje się także w przypadku wprowadzania ścieków lub odprowadzania wód do urządzeń wodnych.

W przedmiotowej sprawie rolą organu orzekającego było zatem ustalenie kto i w jakim stopniu odnosi korzyści z tytułu położenia i funkcji rowu i kto powinien partycypować w kosztach jego utrzymania.

Organ podkreślił, że zakres wniosku o którym mowa w art. 64 ust. 1a Prawa wodnego dotyczy wyszczególnienia urządzeń w utrzymywaniu których ma uczestniczyć podmiot odnoszący z nich korzyści oraz propozycji podziału kosztów utrzymywania i uzasadnienia wielkości proponowanego udziału. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 64 ust. 1a Prawa wodnego organ wydaje decyzję o udziale w kosztach utrzymania urządzenia wodnego na podstawie złożonego przez właściciela tego urządzenia wniosku, który musi być poparty konkretnie poniesionymi wydatkami na utrzymanie tego urządzenia wodnego. W sytuacji, gdy pomimo wezwań wniosek nie zostanie uzupełniony o poniesione przez właściciela urządzenia wodnego koszty jego utrzymania (wniosek jest niekompletny), organ powinien odmówić wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

Z taką sytuacją w ocenie organu mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Marszałek Województwa [...] wielokrotnie wzywał małż. A. oraz ich pełnomocnika o skonkretyzowanie wniosku i przedstawienie m.in. kosztorysu niezbędnego do ustalenia partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych [...]. Wnioskodawcy jednak nie zastosowali się do tych wezwań i nie udostępnili danych wyszczególnionych w tych wezwaniach. Marszałek Województwa [...] nie mógł zatem dokonać ustalenia kosztów, o których mowa w art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, bowiem wnioskodawcy w ogóle ich nie przedstawili. W związku z powyższym nie można zgodzić się z odwołującymi, iż organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 3kpa.

Jednocześnie organ odniósł się do kwestii naruszenia przez organ I instancji, zdaniem odwołujących, przepisów art. 7 77 i kpa, poprzez niedokonanie przez organ ustaleń w przedmiocie nazw rowów zlokalizowanych na nieruchomości odwołujących, oraz nieustalenie we własnym zakresie kosztów utrzymania tych rowów. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa organ, realizując zasadę prawdy obiektywnej, jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), niemniej jednak oznaczają, że podmiot zainteresowany powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 27 lipca 2011 r. sygn. akt: IIOSK 1560/10). W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy poinformowali organ, iż według ich wiedzy na należącej do nich działce nr [...] zlokalizowane są rowy o innej nazwie, niż te wobec których toczyło się przedmiotowe postępowanie, nie przedstawili jednak żadnych dowodów, które byłyby pomocne organowi w ustaleniu stanu faktycznego.

Reasumując organ stwierdził, iż decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2016 r. jest prawidłowa, a zarzuty odwołujących nie zasługują na uwzględnienie.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Państwo M. i U. A., zarzucając jej iż wydana została z naruszeniem ich interesu prawnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 §1 kpa poprzez rozpoznanie sprawy i wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy , a w szczególności nie dokonania ustaleń w przedmiocie nazw rowów zlokalizowanych na naszej nieruchomości, z których korzysta bez partycypacji w kosztach utrzymania GDDKiA Oddział w L. oraz nie ustalenia kosztów utrzymania tych rowów wobec braku przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżących.

Skarżący wskazali, że naruszenie ich interesu prawnego wynika z faktu, iż Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wyżej wymienioną decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną przez M. A. i U. A. decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] dotyczącej nałożenia obowiązku na GDDKiA w W. oddział w L. partycypacji w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych znajdujących się na działce należącej do skarżących .

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu ( art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77§1 kpa) stwierdził, że strona jest zobowiązana do lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, w szczególności powinna ona dostarczać informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz udostępniać dowody znajdujące się w jej posiadaniu. Organ uznał, iż obowiązek ten nie został przez stronę dopełniony, co stanowiło przyczynę utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

W przekonaniu skarżących wszelkie znane im informacje na temat stanu faktycznego oraz dowody zostały przekazane, jak również zostały zgłoszone stosowne wnioski dowodowe umożliwiające pozyskanie żądanych informacji co do kosztów utrzymania przedmiotowych rowów jak również ich nazewnictwa. Strony nie uzupełniły wniosku na żądanie organu z powodu braku wiedzy na dany temat oraz braku możliwości fachowego sporządzenia kosztorysu , do którego sporządzenia wymagana jest specjalistyczna wiedza.

Organ pominął także okoliczność, iż wszelkie prace wykonywane przy konserwacji rowów były wykonywane systemem gospodarczym, a tym samym strona nie posiada dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków finansowych na wyżej wskazany cel. Uwadze organu uszła również okoliczność , iż po dokonaniu odprowadzenia wód opadowych z drogi [...] w sposób zasadniczy wzrósł koszt wykonywanych prac związanych z utrzymaniem rowów w należytym stanie. Mimo to organ uznał , że strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, jak również odmówił ustalenia okoliczności w oparciu o zgłoszone wnioski dowodowe, czym według skarżących naruszył art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa.

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej podnosi w uzasadnieniu· decyzji, iż skarżący odnoszą się do rowu o innym nazewnictwie niż wskazanym pierwotnie, co uniemożliwia prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Zdaniem skarżących to na organie spoczywa obowiązek zweryfikowania - czy okoliczności podawane przez stronę znajdują potwierdzenie w dokumentach źródłowych. To nikt inny jak organ jest w posiadaniu oraz ma dostęp do wszystkich dokumentów oraz map, z których jednoznacznie wynika o jakim nazewnictwie rowy znajdujące się na nieruchomości skarżących wykorzystywane są do odprowadzania wód z drogi [...].

Zdaniem Skarżących, to organ winien posiadać wiedzę , czy w trakcie budowy drogi [...] nie zmieniono przyjętego pierwotnie sposobu odprowadzania wód, a tym samym, czy nie są one odprowadzane rowami o innym nazewnictwie znajdującymi się na działce o numerze ewidencyjnym [...].

Podkreślono, że Skarżący dokonali we własnym zakresie pomiaru rowów znajdujących się na ich nieruchomości, którymi odprowadzane są wody z [...] i parametry tych rowów nie odpowiadają parametrom rowów wskazanych w decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej będącej przedmiotem zaskarżenia. Wyjaśnieniu tej okoliczności miał służyć między innymi wniosek skarżących o przeprowadzenie wizji lokalnej, która bacząc na datę zgłoszenia wniosku miała być przeprowadzona po dacie zakończenia budowy drogi [...] (zaznaczyć należy, iż poprzednia wizja miała miejsce w trakcie budowy drogi [...]).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja odmawiająca ustalenia podziału kosztów utrzymania urządzeń wodnych wydana w oparciu o art. 64 ust 1a i 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 469, z późno zm.). Wskazać należy, że w świetle artykułu 64 ust. 1 w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści, przy czym w związku z ust. 2a przepis ten stosuje się także w przypadku wprowadzania ścieków lub odprowadzania wód do urządzeń wodnych. Ustalenia i podziału kosztów utrzymania urządzeń wodnych (także w przypadku wprowadzania ścieków lub odprowadzania wód do urządzeń wodnych) dokonuje zaś na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego (ust. 1a).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że roszczenie o ustalenie i podział kosztów utrzymania urządzeń wodnych ma charakter cywilnoprawny, co potwierdzone zostało postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2009 r., V CSK 156/09 (OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 77). Jest to – jak stwierdził sąd – roszczenie między równorzędnymi podmiotami prawa cywilnego na tle korzystania z rzeczy stanowiącej własność jednego z nich (art. 1 k.p.c. oraz art. 1 k.c.), jednakże rozpoznaje je – na wniosek właściciela – organ administracyjny właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a droga sądowa w tym zakresie jest niedopuszczalna. Na podstawie art. 2 § 3 k.p.c. roszczenie, którego przedmiotem jest ustalenie i podział kosztów utrzymania urządzeń wodnych, zostało przekazane do rozpoznania organom administracyjnym właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego (art. 64 ust. 1a prawo wodne).

Roszczenie ograniczone jest zatem jedynie do zwrotu kosztów utrzymania urządzeń wodnych.

W świetle powyższego wskazać należy, że co do zasady ma rację organ, wskazując, że niezbędnym elementem wydania decyzji w oparciu o art. 64 ust. 1a ustawy prawo wodne jest określenie przez stronę wielkości kosztów utrzymania urządzeń wodnych.

Przenosząc jednak powyższy obowiązek na grunt rozpoznawanej, Sąd uznał, że zasadnie strony skarżące wskazują, że niezbędnym warunkiem wydania żądanej przez nich decyzji jest w pierwszej kolejności, poczynienie przez organ ustaleń w zakresie ustalenia w jakim zakresie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L., korzysta z urządzeń wodnych znajdujących się na ich działce. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] udzielił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie i likwidację urządzeń wodnych oraz odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oraz ścieków bytowo gospodarczych do środowiska w ramach budowy drogi [...] na odcinku od km [...] (odcinek [...]). W toku postępowania ustalono także, że pozwolenie to obejmuje również rowy melioracyjne znajdujące się na działce nr [...] tj. [...]. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w W., Oddział w L. korzysta zatem z w/w urządzeń wodnych, przy czym jak wynika z oświadczeń skarżących nie partycypuje w ich utrzymaniu. W ocenie skarżących korzysta także z rowu [...], który znajduje się na ich nieruchomość.

W ocenie Sądu, mając na uwadze, że w odniesieniu do GDDKiA zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, w okolicznościach niniejszej sprawy, żądanie skarżących, które jak wynika z akt sprawy dotyczyło nie tylko wydania decyzji w trybie art. 64 ust. 1 a ustawy ale również zobowiązania GDDKiA do partycypowania w utrzymaniu urządzeń wodnych, organ w pierwszej kolejności winien był rozważyć, wszczęcie z urzędu postępowania w trybie art. 77 ust. 2 prawa wodnego, jak również przeprowadzenie postępowania w zakresie weryfikacji prawidłowości odprowadzania przez GDDKiA wód opadowych i roztopowych oraz ścieków bytowo gospodarczych z S-8, na odcinku dotyczącym działki skarżących, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił.

Zdaniem bowiem Sądu ratio legis unormowania art. 77 § 2 Prawa wodnego polega na tym, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki, biorąc pod uwagę także treść pozwolenia wodnoprawnego. Wydanie niniejszego rozstrzygnięcia w sprawie jest w ocenie Sądu o tyle istotne, że określa ono obowiązki stron proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu z uwzględnieniem zakresu i terminu ich wykonania. Tym samym wydana w trybie art. 77 §2 prawa wodnego decyzja, stanowiłaby podstawę do ewentualnego określenia udziału w kosztach o których mowa w art. 65 ust. 1a. Czego jak wynika z jednolitego stanowiska skarżących nie mogą sami określić z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, jak również brak dostępu do stosownych dokumentów, informacji.

Oznacza to, że przy tak skomplikowanym stanie faktycznym jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie (wydanie pozwolenia wodnopranego, żądanie skarżących w zakresie utrzymania urządzeń wodnych przez GDDKiA, zarzut korzystania przez GDDKiA również z urządzeń wodnych co wymienionych w pozwoleniu wodnopranym), strony skarżące, słusznie podniosły, że nie miały możliwości spełnienia żądań organu w zakresie:

- przedstawienia dowodów o ile wzrosły koszty utrzymania poszczególnych odbiorników wraz z podaniem zakresu prac jaki należy wykonywać w związku ze zwiększeniem tych kosztów spowodowanych odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych z drogi [...],

- zaproponowania podziału kosztów utrzymania odbiornika pomiędzy wszystkie osoby, bądź instytucje które odnoszą korzyści z przedmiotowych urządzeń wodnych,

- uzasadnienia zaproponowanego podziału kosztów utrzymania urządzeń wodnych, o których mowa we wniosku,

- wyjaśnienia w jakich obowiązkach w zakresie utrzymania rowów melioracyjnych [...] winne uczestniczyć instytucje bądź osoby prywatne odnoszące korzyści z powyższych urządzeń wodnych.

Tym samym w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i 15 k.p.a., poprzez nie uwzględnienie całego żądania stron skarżących i w konsekwencji przerzucenia na stronę ciążącego na nich obowiązku rzetelnego wyjaśnienia sprawy.

W ocenie Sądu organy obu instancji nie przeprowadziły koniecznych czynności wyjaśniających co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec powyższego Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w wz. z art. 135 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy zobligowane będą uwzględnić wytyczne zawarte w niniejszym wyroku.