Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 21/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata J. K.-L. kwotę brutto 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym VAT 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2004 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. przyznał Pani T. M. (dalej skarżąca) płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 uwzględniając w całości jej żądanie wyrażone w złożonym wniosku.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. organ wydał postanowienie w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją

z [...] października 2004 r. Jako przesłankę wznowienia wskazano wyjście na jaw,

w związku z uzyskaniem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B.

[...] Wydział Karny z [...] listopada 2011 r. sygn. akt [...], nowych nieznanych organowi okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżąca nie użytkowała zgłoszonych do płatności gruntów rolnych.

Po rozpatrzeniu sprawy w decyzji z [...] sierpnia 2012 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. stwierdził, że decyzja z [...] października 2004 r. została wydania z naruszeniem prawa.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.

Decyzją z [...] listopada 2012 r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ wskazał, że w sprawie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W dniu 6 kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wszedł w posiadanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z [...] listopada 2011 r. w sprawie [...] K 803/11 dotyczącego skarżącej. Treść wyroku wskazywała, iż skarżąca ubiegając się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 nie użytkowała działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Wobec ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych należało wznowić postępowanie zakończone decyzją ostateczną [...] października 2004 r. Nowe okoliczności faktyczne istniały w chwili wydania tej decyzji, nie były jednak znane organowi. Organ odwoławczy podniósł, iż w świetle orzecznictwa okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu należy uznać za udowodnione, są one wiążące dla organu administracji publicznej. Dalej wskazał, że określony w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U.

z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) warunek posiadania gruntów rolnych należy rozumieć, jako ich rolnicze użytkowanie. W sprawie, zdaniem organu, były podstawy do uznania, że skarżąca nie użytkowała, jako posiadacz, zadeklarowanych we wniosku działek rolnych A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L i Ł, w konsekwencji nie spełniała przesłanek do przyznania płatności. Nie zachodziły również przesłanki do zastosowania art. 68 rozporządzenia Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz. 11). Złożony wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a skarżąca nie wykazała, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. W związku z tym, że upłynął 5 letni termin wskazany w art. 146 k.p.a., organ I instancji prawidłowo rozstrzygnął o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] października 2004 r.

z naruszeniem prawa.

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca nie zgodziła się z decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. Podkreśliła, że jest właścicielką działek zgłoszonych do płatności i musi z tego tytułu ponosić ciężary związane z opłatą podatków i składek ubezpieczeniowych. Sąd Rejonowy nieprawidłowo uznał, że skarżąca w 2004 r. przekazała działki w użytkowanie. Podniosła także, że nie jest w stanie zwrócić otrzymanych środków pieniężnych.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Skarga dotyczy decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania. Jest to instytucja procesowa stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania

i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością.

W postępowaniu administracyjnym wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną możliwe jest jeżeli zachodzą przyczyny enumeratywnie wyliczone

w art. 145 k.p.a. Jedną z takich okoliczności, zgodnie z 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone.

Analiza kontrolowanej sprawy wskazuje, że organ administracji właściwie ocenił konieczność wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] października 2004 r.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji w dniu 6 kwietnia 2012 r. wszedł

w posiadanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z [...] listopada 2011 r. w sprawie [...]. W wyroku tym Sąd uznał skarżącą za winną tego, że w okresie od [..] czerwca 2004 r. do [...] maja 2010 r. działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej,

w miejscowym biurze Powiatowym P. Oddziału Regionalnego ARiMR

w M. jako producent rolny złożyła wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych o nr ewidencyjnych [...] (obręb wsi B.M. W.), [...] (obręb wsi W.), [...] (obręb wsi W.) zawierając w nich nieprawdziwe informacje

o użytkowaniu rolniczym przez siebie ww. gruntów rolnych tj. informacje mające istotne znaczenie dla przyznania i wypłacenia dotacji do gruntów rolnych, czym wyłudziła nienależne jej dotacje za lata 2004-2010. Wyrok ten jest prawomocny.

Okoliczności wynikające z przywołanego orzeczenia nie były znane organowi wydającemu decyzję przyznającą płatności na rok 2004, istniały w dniu jej wydania, są też niewątpliwie istotne dla sprawy.

Otóż zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Rację ma organ administracji, że określony w cytowanych przepisach warunek posiadania gruntów rolnych dla celów przyznania płatności należy rozumieć, jako ich rolnicze użytkowanie. W myśl art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo,

z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dla przymiotu posiadania istotne jest zatem faktyczne władanie rzeczą. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę na to, że dla prawa do otrzymania płatności liczy się faktyczne korzystanie z gruntów. NSA w wyroku z 18 października 2011 r., II GSK 1034/10 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wskazał, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć. Sąd zauważył, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników

i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Także WSA w Warszawie w wyroku

z 16 listopada 2010 r., V SA/Wa 1062/10 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wskazał, że istotą płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Sąd orzekający w tej sprawie zaprezentowane wyżej poglądy w pełni podziela.

W ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że skarżąca nie użytkowała działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004. Rozstrzyga o tym wprost wskazany powyżej wyrok Sądu Rejonowego w B.

Jak wskazał NSA w wyroku z 21 czerwca 2007 r., II GSK 58/07 (LEX nr 33967), mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a. okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym organ administracji publicznej obowiązany jest traktować jako udowodnione. Ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym. Nadto trzeba podkreślić, że art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z 12 lutego 2009 r., II GSK 727/08 (LEX nr 515971) przepis ten rozumieć należy w ten sposób, że zakazuje on podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń zgodnych

z ustaleniami wyroku skazującego.

Z tych względów, mając na uwadze wyrok Sądu Rejonowego w B. organ był zobowiązany przyjąć, że skarżąca we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2004 r. zawarła nieprawdziwe informacje o użytkowaniu rolniczym przez siebie zgłoszonych gruntów rolnych. W sprawie zachodziła zatem podstawa do wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych

w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa

w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W związku z tym, że w sprawie upłynął wskazany

5-letni termin, organ I instancji w swojej decyzji prawidłowo rozstrzygnął o wydaniu decyzji przyznającej płatności na rok 2004 z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że organy nie kwestionowały, że skarżąca jest właścicielką działek zgłoszonych do płatności. Jednakże z punktu widzenia przepisów regulujących zasady przyznawania płatności bezpośrednich, płatności takie mogą być przyznane jedynie osobie, która faktycznie użytkuje grunty rolne, niezależnie od tego, czy jest ich właścicielem. Kwestię tę już szczegółowo powyżej omówiono.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie może wziąć pod uwagę podnoszonych przez skarżącą kwestii dotyczących faktycznej niemożliwości zwrotu otrzymanych płatności. Nie była ona bowiem przedmiotem rozstrzygania w kontrolowanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak

w sentencji.

O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).