Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 671/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 kwietnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 kwietnia 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 11 i pkt 21, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2020 r. poz. 111 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1466 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. H. z dnia 16 listopada 2020 r. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2020 r., nr [...], odmawiającej przyznania Z. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem J. H., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...], odmówił przyznania Z. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem J. H., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz przebieg postępowania. Wskazano, że zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy, a w szczególności decyzja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informująca, iż Z. H. ma ustalone prawo do świadczenia w formie emerytury, pozwala przyjąć, iż nie spełnia ona przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy i tym samym nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem J. H. Uprawnienie osoby sprawującej opiekę do emerytury stanowi według ustawodawcy pierwszą negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Od zaskarżonej decyzji odwołanie wniosła Z. H., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy przez pominięcie wykładni systemowej i celowościowej tegoż przepisu i w konsekwencji błędne zastosowanie, naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 32 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie art. 6, 8, 9, 77 § 1, 7 w zw. z 80 k.p.a. przez niezobowiązanie odwołującej się do usunięcia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy – przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wniesiono o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] 2020 r. i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odwołującej się. W uzasadnieniu odwołania przytoczono stan faktyczny i prawny sprawy. W szczególności wskazano na kształtujące się orzecznictwo sądów administracyjnych pozwalające na odejście od literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy. Wskazano również, że organ I instancji zaniechał poinformowania odwołującej się, że ma ona możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego. Organ I instancji nie poinformował jej o prawie do zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwał jej do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Powyższe zaś skutkowało, zdaniem odwołującej się, przedwczesną odmową przyznania odwołującej się wnioskowanego świadczenia.

Działając na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 6 kwietnia 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – i wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że J. H. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 31 stycznia 2019 r., zgodnie z którym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 listopada 2018 r. (J. H. miał wtedy 15 lat), a niepełnosprawność istnieje od urodzenia, czyli spełniona została przesłanka wyrażona w art. 17 ust. 1b ustawy. Z przywołanego orzeczenia wynika również, że J. H. jest niezdolny do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto, bezspornym jest, że o świadczenie pielęgnacyjne stara się matka J. H., Z. H., sprawująca nad nim opiekę i nie podejmująca z tego powodu zatrudnienia (otrzymująca emeryturę), czyli spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy. Spornym zatem jest, czy osoba posiadająca ustalone prawo do emerytury, w kwocie niższej niż przysługująca z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego, może skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu nie podejmowania zatrudnienia z powodu stałej opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych, w świetle którego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwie na rzecz osoby, która ma ustalone prawo do emerytury – a następnie podkreślił, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy (w tym kontekście organ odwoławczy przytoczył tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20). Jednakże w przedmiotowej sprawie nie doszło do zawieszenia prawa do emerytury strony. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest właściwym twierdzenie zawarte w odwołaniu, iż organ I instancji zaniechał swoich obowiązków, nie informując odwołującej się o możliwości wyboru świadczenia. Organ I instancji zawiadomieniem z dnia 9 października 2020 r. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin od otrzymania zawiadomienia na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz zgłoszenie uwag i wniosków. Strona nie skorzystała z tego prawa, a był to czas, gdy mogła by poznać stanowisko organu I instancji i ewentualnie powziąć informację o przysługujących jej wariantach. Zdaniem organu odwoławczego, nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Powoduje to, że organy nie mają obowiązku informowania o takiej możliwości, a jest to jedynie utarty dobry obyczaj administracyjny. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w przedmiotowej sprawie odwołująca się jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na którym ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań na korzyść swojej klientki i informowania jej o wszelkich możliwych wariantach załatwienia sprawy z jak największą dla niej korzyścią i wina za ewentualne uchybienie tym obowiązkom na pewno nie leży po stronie organów administracyjnych. Z treści odwołania w sposób jednoznaczny wynika, że strona posiada wiedzę o możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, w tym również o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, ale jednocześnie brak w odwołaniu jakichkolwiek informacji choćby o zamiarze zawieszenia przez stronę prawa do emerytury, a tym bardziej brak jakichkolwiek dowodów w tym zakresie. W końcowej części uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy pouczył stronę o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i ponownego złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli strona uzna, że jest to wariant dla niej względniejszy.

Pismem z dnia 11 maja 2021 r. Z. H. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; nadto z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła organowi w kontekście w/w zarzutu: – naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia; – naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego; 2) ewentualnie, naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej, o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącą emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy trafnie ustalił, że J. H. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 31 stycznia 2019 r., zgodnie z którym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 listopada 2018 r. (J. H. miał wtedy 15 lat), a niepełnosprawność istnieje od urodzenia, czyli spełniona została przesłanka wyrażona w art. 17 ust. 1b ustawy. Z przywołanego orzeczenia wynika również, że J. H. jest niezdolny do pracy oraz wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto, bezspornym jest, że o świadczenie pielęgnacyjne stara się matka J. H., Z. H., sprawująca nad nim opiekę i nie podejmująca z tego powodu zatrudnienia (otrzymująca emeryturę), czyli spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Organ odwoławczy trafnie zauważył też, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest znaczenie – z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – okoliczności, że Z. H. ma ustalone prawo do emerytury. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zaprezentował w tej mierze prawidłowy pogląd, a mianowicie: 1) posiadanie prawa do emerytury i czynienie z niego użytku przez pobieranie świadczenia emerytalnego wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na negatywną przesłankę opisaną w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy; 2) zawieszenie prawa do emerytury eliminuje wspomnianą przesłankę negatywną i otwiera możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Obecnie dominuje pogląd o potrzebie uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy i zastosowania także dyrektyw wykładni funkcjonalnej i systemowej. "Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów" (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2021 r., II SA/Łd 794/20, CBOSA).

W związku z powyższym w orzecznictwie ukształtowały się dwa poglądy: pierwszy zakłada, że osoba mająca ustalone prawo do emerytury traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nie w całości, lecz tylko do wysokości otrzymywanej emerytury, drugi natomiast zakłada umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego (zob. powołany wyrok WSA w Łodzi oraz cytowane tam orzecznictwo). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą uznaje za trafny ten drugi pogląd. Osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna zatem mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (emerytury). Wybór ten może zostać zrealizowany poprzez złożenie do odpowiedniego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Zreferowany pogląd – jak już wyżej wspomniano – został też zaprezentowany przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Natomiast strona skarżąca – jak wynika zarówno z odwołania, jak i ze skargi – ma świadomość możliwości ewentualnego zawieszenia prawa do emerytury, jednak traktuje to rozwiązanie jako dopiero "trzecią" możliwość. Skarżąca stoi na stanowisku, że można łączyć pobieranie emerytury i pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego (tak wynika z zarzutu 1a odwołania i skargi), a "z ostrożności procesowej" wskazuje na możliwość przyznania różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalnym. Dopiero w dalszej kolejności skarżąca nawiązuje do możliwości wyboru wyższego świadczenia i podnosi, że ewentualnie powinna być zobowiązana przez organ do usunięcia negatywnej przesłanki art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy.

Mając na uwadze powyższe, powstaje pytanie, czy organ rzeczywiście powinien był przedłużać postępowanie i zobowiązywać stronę do usunięcia negatywnej przesłanki art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy, czy też powinien był rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem jej aktualnego stanu. Zdaniem Sądu, bacząc na ogół okoliczności, organ postąpił prawidłowo. Decyzja odmowna – podjęta zgodnie z zasadą szybkości postępowania – w istocie zawiera autorytatywne rozstrzygnięcie (negatywne) co do preferowanych przez skarżącą rozwiązań (pobieranie obu wchodzących w rachubę świadczeń, pobieranie różnicy między świadczeniami). Jednocześnie decyzja ta w żaden sposób nie narusza prawa skarżącej do dokonania wyboru świadczenia wyższego – co wyraźnie organ zaznaczył w zaskarżonej decyzji. Jeżeli skarżąca dokona takiego wyboru, będzie to nowa, relewantna okoliczność, która pozwoli na ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, organowi nie można zarzucić naruszenia obowiązków informacyjnych wobec strony; organ umożliwił stronie zapoznanie się z aktami, uczynił też zadość wymogowi z art. 79a k.p.a., wskazując na jedną przesłankę negatywną – tę z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy (pismo z dnia 9 października 2020 r.). Nie ulega wątpliwości, że strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, miała wiedzę co do możliwości zawieszenia prawa do emerytury, jednak nie czyniła tego w przekonaniu, że możliwa jest i taka wykładnia przepisów, w świetle której zawieszenie prawa do emerytury nie jest konieczne (takie stanowisko skarżąca co do zasady podtrzymuje również w skardze). Organ takiej wykładni nie podzielił, Sąd też jej nie podziela. Prawo skarżącej do wyboru świadczenia – co warto jeszcze raz podkreślić – pozostaje jednak wciąż aktualne.

Na marginesie należy dodać, że Sąd podziela stanowisko organu także co do tego, że udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie jest okolicznością całkowicie pozbawioną procesowego znaczenia. Gdy chodzi o pouczenia wyraźnie prawem przewidziane, to kodeks postępowania administracyjnego – inaczej niż przepisy regulujące postępowania sądowe – nie rozróżnia strony działającej samodzielnie i strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, wobec czego powinny one być formułowane za każdym razem. Natomiast pozostałe obowiązki informacyjne organu z istoty rzeczy aktualizują się w zależności od uwarunkowań konkretnego przypadku i konkretnej sytuacji procesowej. Zdaniem Sądu, udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika do tych uwarunkowań również przynależy.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.