Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 522/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 11, art. 75 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: 28 ust. 2 i ust 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. M. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej z 30 września 2019 r., wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm. dalej "u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 dalej: r.s.z.u.), którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z 12 lipca 2019 r.

o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 193.357,62 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

J. M. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) wnioskiem z 12 kwietnia 2019 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na swoją ciężką sytuację rodzinną. Podał, że musiał zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej, która z uwagi na dużą konkurencję w branży nie przynosiła dochodów. Oboje z żoną starali się jak najdłużej prowadzić firmę, jednakże z uwagi na chorobę żony, konkurencję na rynku oraz wysokie koszty prowadzenia działalności zrezygnował z dalszej działalności. Obecnie poszukuje pracy oraz sprawuje opiekę nad ciężko chorą żoną, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga stałej opieki.

W wyniku rozpoznania tego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi decyzją z 12 lipca 2019 r. nr [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 193.357,62 zł, na którą to należność składały się:

I. ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2006 r. do września 2018 r., w kwocie ogółem 125.353,01 zł,,w tym z tytułu składek 83.083,82 zł, odsetek 42.276,00 zł, kosztów upomnienia 38,09 zł.,

II. ubezpieczenia zdrowotne za okres od listopada 2006 r. do września 2018 r. w łącznej kwocie 57.946,93 zł, w tym z tytułu składek 37.034,33 zł, odsetek 20.895,00 zł, kosztów upomnienia 17,60 zł.

III. Fundusz Pracy za okres od listopada 2006 r. do września 2018 r., w łącznej kwocie 10.057,68 zł, w tym z tytułu składek 6.795,68 zł, odsetek 3.262,00 zł.

Uzasadniając rozstrzygniecie organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

Nadto wnioskodawca nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na jego stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego ani też, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Według organu nie stwierdzono również, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucono organowi I instancji, że wydając decyzję nie wziął pod uwagę obecnej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, a w szczególności okoliczności, że jego żona jest osobą schorowaną, nie mogącą podjąć żadnego zatrudnienia i wymagającą stałej opieki. W listopadzie 2017 r. doznała [...] i od tej chwili ma stałe [...], a także problemy z [...]. Dodatkowo w listopadzie 2018 r., podczas zakupów [...] uległa wypadkowi, [...]. Od tego zdarzenia [...]. Ma stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności i jest niezdolna do pracy oraz wymaga długotrwałej opieki i pomocy innych osób. Obecnie uzyskuje wyłącznie świadczenie z pomocy społecznej, gdyż w chwili powstania niezdolności do pracy nie była objęta ubezpieczeniem społecznym, a zatem nie przysługują jej świadczenia z ZUS. Jedynym zatem źródłem utrzymania żony jest zasiłek pielęgnacyjny i zasiłek stały z GOPS w [...].

Z uwagi na stan zdrowia żony wnioskodawca sprawuje nad nią opiekę i z tego powodu nie pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy. Utrzymuje się z pracy na umowę zlecenie, wykonywanej u O. M., jednakże uzyskiwany z tego tytułu dochód w całości został zajęty przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], Nie może jednakże podjąć innej pracy, ponieważ żona wymaga stałej opieki, a to dyskwalifikuje go jako pracownika. Na co dzień w tej trudnej sytuacji materialnej korzysta z pomocy rodziny, tj. z pomocy jego mamy i mamy żony. Jedynym elementem majątku jaki posiada jest dom, w którym mieszka z żoną. Jego utrata spowoduje, że nie będą mieli gdzie mieszkać, bowiem nie stać ich na zakup mieszkania. W sytuacji gdy będą musieli spłacać zadłużenie z tytułu składek pozostaną bez środków do życia.

Po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego (skierowania do poradni [...] z 3 stycznia 2019 r. historii choroby z Oddziału [...] z 2 listopada 2019 r., zaświadczenia lekarskiego z 3 lipca 2019 r., dokumentacji medycznej z 7 lipca 2019 r. i 10 lipca 2019 r., wyników badań dodatkowych z [...] Szpitala [...] w [...] z 2 stycznia 2019 r., skierowania do Poradni [...] z 20 grudnia 2018 r., zaświadczeń lekarskich z 15 listopada 2018 r., 29 listopada 2018 r., 24 stycznia 2019 r., 10 lipca 2019 r., skierowania do szpitala z 18 kwietnia 2018 r., historii choroby z Oddziału [...] z 14 listopada 2017 r., 22 listopada 2017 r., kart leczenia szpitalnego z 11 grudnia 2017 r., zajęcia wierzytelności z 8 lipca 2019 r., notatek służbowych ZUS z 4 lipca 2019 r. i z 10 czerwca 2019 r., obliczenia dochodu za okres od stycznia do grudnia 2018 r., zeznań podatkowych PIT - 36, PIT/b za 2018 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 13 listopada 2018 r., decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego z 26 listopada 2018 r., decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z 4 grudnia 2018 r., oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 1 kwietnia 2019 r. i 15 maja 2019 r.) organ odwoławczy wskazaną na wstępie decyzją z 30 września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia zalęgłości składkowych strony.

Na wstępie czynionych rozważań organ stwierdził, że ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek nie mogłoby stanowić pomocy de minimis.

Odnosząc się z kolei do podstaw prawnych umorzenia należności składkowych, ponieważ wnioskodawca nie wskazał podstawy prawnej zgłoszonego żądania umorzenia składek, przyjęto, że wniosek należy rozpatrzeć w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

Analizując w pierwszej kolejności przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. nie stwierdzono wystąpienia w niniejszej sprawie żadnej z nich. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, co nie było sporne, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z pkt 1-4a (śmierć dłużnika, oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenie postępowania upadłościowego, niezaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym czy też umorzonym postępowaniu upadłościowym, oraz że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym).

Z kolei odnośnie dwóch pozostałych przesłanek całkowitej nieściągalności z pkt 5 i 6 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazano, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] nadal prowadzi postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego. Wprawdzie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], który prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych umorzył na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne, uznając że z powodu braku składników majątkowych mogących być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego, a w szczególności nie posiadania przez dłużnika ruchomości przedstawiających wartości handlowej, nieruchomości wolnych od obciążeń przysługujących innym wierzycielom, papierów wartościowych, wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych, środków na rachunku bankowym, kosztowności, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, to jednakże, jak zwrócono uwagę, pomimo powyższych ustaleń Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] nadal na podstawie postanowienia sygn. akt [...] prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne z umowy zlecenia. W związku z powyższym, zdaniem ZUS, nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne.

Wnioskodawca jest też właścicielem nieruchomość gruntowej dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], położonej w [...], na której ZUS dokonał wpisu na hipotekę, celem zabezpieczenie należności składkowych. Powyższa nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co skutkuje uznaniem go za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia.

Wskazano, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA oz. w Katowicach z 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 14/99). Zatem, według organu, dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

Brak zaistnienia w sprawie przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwił organowi pozytywne rozpatrzenie wniosku strony na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ nie stwierdził również podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 r.s.z.u. zgodnie z którymi należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, przeciwnie było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Dalej zważono, że stosując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań. Trudna sytuacja materialna, uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.

Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. M. Osiąga przychód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 123,97 zł netto, który w całości podlega zajęciu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Jego żona z tytułu orzeczenia o niepełnosprawności pobiera z GOPS zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł oraz zasiłek stały w wysokości 645,00 zł. Dodatkowo wnioskodawca wskazał na otrzymane wsparcie finansowe od rodziny, jednakże tego faktu nie udokumentował.

Jako stałe wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wykazano wydatki z tytułu czynszu 100,00 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 450,00 zł oraz inne wydatki w wysokości 200,00 zł. Nie wykazano innych zobowiązań z tytułu kredytów bankowych lub podatków oraz zadłużeń u osób fizycznych.

Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w [...] o pow. 0,0410 ha zabudowanej domem o pow. 100 m2, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Na nieruchomości tej ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego spłaty należności z tytułu składek.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej stanu zdrowia jego żony i konieczności sprawowania nad nią opieki, organ zauważył, że istnieje możliwość ubiegania się przez niego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna osoby niepełnosprawnej w kwocie 1.583,00 zł, co pozwoliłoby na lepsze funkcjonowanie jego rodziny.

Jednocześnie organ zauważył, że w sytuacji gdy cały obecny przychód z umowy zlecenia podlega egzekucji, zasadnym zdaje się twierdzenie, że wnioskodawca osiąga też inny dochód, którego nie wykazał w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, gdyż nie można egzystować nie posiadając środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tym bardziej, że jak dalej wskazano nie ubiegał się on o zasiłki okresowe czy celowe np. na zakup żywności, opału, odzieży czy zakup leków, należne osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej z GOPS. Według organu podjęcie starań o uzyskanie środków z pomocy społecznej mogłoby stanowić potwierdzanie faktu, iż strona skarżąca nie jest w stanie we własnym zakresie zrealizować potrzeb minimum egzystencji (sygn. akt III SA/GI 613/09).

Dodatkowo zauważono, że równolegle z obecnym wnioskiem o umorzenie zaległości, w dniu 12 kwietnia 2019 r. do ZUS Oddziału ZUS w [...] wpłynął także - pozytywnie zaopiniowany przez ZUS - wniosek strony o rozłożenie należności z tytułu zaległości składowych na 120 rat. Składając wniosek o układ ratalny skarżący wyraził chęć spłaty zadłużenia w formie dogodnych rat, co oznacza, że jest on w stanie zabezpieczyć środki finansowe na ten cel. Tym bardziej, że nie wyrejestrował on działalności gospodarczej, a jedynie zawiesił jej prowadzenie, co umożliwia wznowienie jej prowadzenia i dalsze uzyskiwanie z tego tytułu dochodów, będących źródłem utrzymania dla jego rodziny.

Zwrócono przy tym uwagę, że z przedłożonej dokumentacji medycznej żony skarżącego wynika, że wprawdzie jej [...] to pozostaje ona w [...], ([...]), co według organu świadczy o tym, że pomimo swojej znacznej niepełnosprawności nie jest ona całkowicie zależna od pomocy męża.

W związku z tak dokonanymi ustaleniami organ uznał, że ponieważ odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych, jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości, w chwili obecnej nie zaistniały przesłanki do udzielenia skarżącemu pomocy w formie umorzenia zaległości składkowych.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając jej zarówno naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy uzasadniających uwzględnienie jego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, mimo iż ze względu na jego sytuację majątkową i rodzinną opłacenie tychże należności pociągnęłoby dla jego rodziny zbyt ciężkie skutki, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z art. 32 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 r.s.z.u. skutkujące odmową umorzenia należności.

W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przywołał okoliczności dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej jego rodziny. Według skarżącego nie sposób uznać, jak uczynił to ZUS, że w jego przypadku nie wystąpiły określone przepisami prawa przesłanki umorzenia zaległości. Tym bardziej, że przesłanki te mają jedynie charakter przykładowy, ze względu na użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". Oznacza to, że każdy przypadek powinien być analizowany indywidualnie, z uwzględnieniem jego specyfiki oraz sytuacji majątkowej i rodzinnej konkretnego podmiotu, co wymaga dokładnego i szczegółowego, a nie jedynie pobieżnego i bezrefleksyjnego jej rozważenia, jakie to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zwrócił uwagę na stwierdzony u jego żony znaczny stopień niepełnosprawności i jej niezdolność do pracy oraz konieczność sprawowania nad nią długotrwałej opieki i pomocy z jego strony (potrzebuje pomocy w [...] itp.).

Dodatkowo podał, iż od listopada 2019 r., właśnie ze względu na konieczność stałej opieki nad żoną, nie zawarto ze nim kolejnej umowy zlecenia, wobec czego obecnie nie uzyskuję już żadnych dochodów. Ponadto uważa, że wszelkie zarzuty organu dotyczące rzekomego nie wykazania przez niego wszystkich dochodów w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy oraz są dla niego krzywdzące. Nie sposób również wykluczyć, iż ze względu na postępującą chorobę żony oraz konieczność stałej nad nią opieki i rehabilitacji, zawieszona obecnie działalność gospodarcza zostanie wyrejestrowana, bowiem niemożliwym jest jej dalsze prowadzenie (już obecnie z tego tytułu nie są uzyskiwane żadne dochody).

W odniesieniu do podnoszonej przez organ możliwości sprzedaży nieruchomości, do której jego schorowana żona jest wyjątkowo przywiązana, skarżący powołał się na orzecznictwo sądowe wskazujące na to, że potencjalna sprzedaż nieruchomości w przyszłości nie jest i nie może być wykładnikiem zaspokojenia potrzeb na dzień wydania decyzji [...]" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 320/19).

Dom, w którym obecnie mieszka, jest jedynym miejscem, w którym żona czuje się bezpiecznie a zmiana miejsca zamieszkania mogłaby odbić się negatywnie na jej stanie zdrowia psychicznego. W czasie trwającej obecnie - już [...] lata - rehabilitacji przebywanie żony w znanym jej miejscu jest niezbędne dla zapewnienia jej poczucia bezpieczeństwa, koniecznego by nie doszło u niej do załamania psychicznego i uwstecznienia osiągniętej poprawy stanu jej zdrowia. Poza tym, [...] żona [...].

Według skarżącego, znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja potwierdza opisaną wyżej sytuację zdrowotną żony, która determinuje życie całej rodziny. Nie jest przy tym prawdziwe twierdzenie organu, że w przyszłości sytuacja rodzinna i finansowa się poprawi lub może się poprawić, gdyż żona nigdy nie odzyska sprawności i zawsze będzie wymagała opieki. Świadczy o tym fakt, że 7 listopada 2019 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] orzekł, iż od 23 listopada 2017r. żona jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Końcowo skarżący, odnosząc się do argumentacji organu dotyczącej złożonego przez niego wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, wskazał, że wniosek ten świadczył jedynie o próbie jakiegokolwiek poprawienia jego beznadziejnej sytuacji majątkowej i nie należy go interpretować jako oświadczenia o możliwości spłaty należności, o których umorzenie obecnie wnioskuje. Dokonana przez organ interpretacja tego wniosku jest zbyt daleko idąca, podobnie jak ocena zwartej w tym wniosku informacji o poszukiwaniu pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W uzupełnieniu skargi, ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego, podtrzymując w całości podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, dodatkowo wskazał na naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, co przejawia się w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, którego istotne elementy nie odpowiadają okolicznościom wynikającym z zebranych dowodów, a także przekroczenie granic uznania administracyjnego, wskutek czego zaskarżona decyzja stała się decyzją dowolną, a co za tym idzie - decyzją wydaną z naruszeniem zasady budzenia zaufania z art. 8 § 1 k.p.a. oraz zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.

W kolejnych pismach procesowych z 19 i 23 czerwca 2020r. pełnomocnik zawarł wnioski dowodowe dotyczące dopuszczenia na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.], dowodów z orzeczeń lekarza orzecznika ZUS z 7.05.2020r. ustalającego trwałą całkowitą niezdolność do pracy M. M. i z 7.11.2020r. stwierdzającego jej trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, a także dowodu z decyzji ZUS z 26.11.2019r przyznającej jej świadczenie uzupełniające.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu przeprowadzonej, na wniosek obu stron postępowania, w trybie uproszczonym, poddana została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 września 2019 r. dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 193.357,62 zł.

W ocenie Sądu dokonana przez ZUS ocena stanu faktycznego pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia należności składkowych narusza zarówno zasadę uznania administracyjnego, jak i wykracza poza reguły swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem Sądu nie sposób uznać, że uznaniowy charakter takiej decyzji ("może umorzyć") oznacza pełną swobodę organu w stosowaniu omawianej ulgi, sprowadzającą się do odmowy jej zastosowania, w sytuacji gdy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonana na obecnym etapie rozpoznania sprawy, w odniesieniu do części istotnych w sprawie okoliczności ma charakter dowolny, naruszając tym samym reguły postępowania przewidziane w art. 80 k.p.a., co w konsekwencji prowadziło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady budzenia zaufania z art. 8 § 1 k.p.a. oraz zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.

Wyjaśnić należy, że decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a., działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego.

Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.). Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań, jak i tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Bez wątpienia przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22.05.2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18, dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Stwierdzić bowiem należy, że o ile brak zaistnienia w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności dochodzonych należności na postawie przesłanek z art. 28 ust. 2 pkt 1-4a u.s.u.s. nie budzi zastrzeżeń, to odmiennie przedstawia się już sytuacja w stosunku do oceny organu o braku zaistnienia przesłanek z pkt 5 i 6 tego przepisu.

Zgodnie z tymi obiema regulacjami całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5) oraz gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

Jak wynika z akt sprawy, prowadzone wobec skarżącego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Zakład tytułów wykonawczych zostało w dniu 13 czerwca 2019 r. umorzone na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak bowiem stwierdził organ egzekucyjny, z powodu braku składników majątkowych mogących być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego, a w szczególności nieposiadania przez dłużnika ruchomości przedstawiających wartości handlowej, nieruchomości wolnych od obciążeń przysługujących innym wierzycielom, papierów wartościowych, wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych, środków na rachunku bankowym, kosztowności - w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jednakże według organu okoliczność ta nie miała znaczenia dla oceny ewentualnej całkowitej nieściągalności zaległych należności, gdyż jak zauważono, pomimo powyższych ustaleń Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], równolegle prowadzone było przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] skuteczne postępowanie egzekucyjne z dochodów skarżącego z umowy zlecenia, co w ocenie organu było już wystarczające do uznania, że w sprawie nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne.,

Odnosząc się do tej argumentacji organu Sąd zauważa, że istotnie z akt sprawy wynika, co nie było zresztą negowane przez skarżącego, że całość jego dochodów z umowy zlecenia wynoszących miesięcznie 123,97 zł netto, podlega zajęciu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] (sygn. akt [...] z dnia 8.07.2019r.). Jednakże powyższe postępowanie egzekucyjne dotyczy nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy [...] w [...] w elektronicznym postępowaniu upominawczym, a wynikająca z niego należność wynosi 815 zł (oraz odsetki 1.756,32 zł i koszty procesu 230 zł, koszty zastępstwa egzekucji 225 zł i opłata egzekucyjna 273 zł).

Zajęcie tej wierzytelności u dłużnika nastąpiło 5 lipca 2019r. (już po wydaniu decyzji organu I instancji), co oznacza, że w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] 13 czerwca 2019 r., dochody skarżącego z tytułu umowy zlecenia nie podlegały jeszcze egzekucji. Pomimo tego stwierdzono, że nie są one wystarczające do uzyskania w tym postępowaniu kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż dla wykluczenia możliwości zastosowania przesłanki całkowitej nieściągalności z pkt 6 art. 28 ust. 2 u.s.u.s. konieczne jest uprzednie dokonanie porównania wysokości ewentualnych wydatków egzekucyjnych z wysokością dochodów mających podlegać zajęciu, czego jednakże nie uczyniono. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wysokość wydatków egzekucyjnych jest uzależniona od wielu czynników związanych z podejmowanymi w danej egzekucji czynnościami egzekucyjnymi i w ocenie Sądu dużym uproszczeniem było uznanie, że skoro Komornik Sądowy prowadzi wobec skarżącego skuteczne czynności egzekucyjne obejmujące zajęcie całego jego dochodu z umowy zlecenia w kwocie 123,97 zł miesięcznie, to już sam ten fakt miałby wskazywać na realną możliwość uzyskania również w egzekucji administracyjnej kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.

Kwestia ta wymaga zatem pełnego wyjaśnienia w ponownym postępowaniu.

Odnosząc się do możliwości zaspokojenia swoich wierzytelności ZUS wskazywał także na okoliczność ich zabezpieczenia w ramach hipoteki ustanowionej na nieruchomości skarżącego położonej w [...].

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że wobec skarżącego prowadzona jest egzekucja komornicza, której przedmiotem jest powyższa nieruchomość, zaś udział Zakładu w tym postępowaniu może zostać zainicjowany poprzez zgłoszenie należności do podziału kwot uzyskanych z egzekucji tej nieruchomości. Dalej wskazano, że do podziału kwot uzyskanych z egzekucji z tej nieruchomości wpisani są również inni wierzyciele, jednakże jedynym wpisem mającym pierwszeństwo przez wpisem hipotecznym dokonanym przez ZUS jest wpis dokonany na rzecz A, co według organu świadczy o możliwość odzyskania części należności. Z kolei ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (akta organu I instancji k.42) wynika że na ww. nieruchomości skarżącego ZUS dokonał dwóch wpisów hipotek na kwoty 11.935,50 i 5.302,10 zł (na miejscach 5 i 6 księgi wieczyste), zaś na miejscu 4 dokonano wpisu hipoteki na rzecz A w kwocie 134.425,76 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że figurujące na koncie skarżącego zaległości za okres od maja 2008 do lutego 2009r uległy przedawnieniu, jednakże z uwagi na zabezpieczenie ich spłaty poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości, nadal istnieje możliwość ich dochodzenia z przedmiotu hipoteki.

Odnosząc się do tej części argumentacji organów obu instancji Sąd zauważa, że w ramach wskazywanych wpisów hipotecznych na nieruchomości skarżącego dokonano zabezpieczenia - z łącznej kwoty zaległości wynoszącej 193.357,62 zł - jedynie kwoty 11.935,50 i 5.302,10 zł, a zatem około 1/10 całości obecnego zadłużenia.

W ocenie Sądu nieprzekonująca i dowolna jest również argumentacja organu o braku podstaw do umorzenia należności składowych na podstawie § 3 pkt 1 i 3 r.s.z.u, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na całkowicie nieuprawnione, w świetle zebranego materiału dowodowego, stwierdzenie organu II instancji, że z przedłożonej dokumentacji medycznej żony skarżącego wynika, że [...] ([...]), a zatem pomimo swojej znacznej niepełnosprawności nie jest ona całkowicie zależna od męża. To stwierdzenie pozostaje w sprzeczności z przedłożonym przez skarżącego orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o stopniu niepełnosprawności z 13 listopada 2018 r., z którego wprost wynika nie tylko niezdolność M. M. do pracy lecz również wskazuje na konieczność udzielania jej stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością jej samodzielnej egzystencji. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że również wydane (wprawdzie po zakończeniu niniejszego postępowania) orzeczenia lekarza orzecznika ZUS: z 7.05.2020r. ustalającego trwałą całkowita niezdolność do pracy M. M. i z 7.11.2020r. stwierdzającego jej trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji - potwierdziły w całości w obu tych kwestiach stanowisko Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...].

Tym samym, skoro w niniejszej sprawie doszło do stwierdzenia konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, to w tej sytuacji rolą organu nie było ocenianie, czy opieka taka jest potrzebna i celowa lecz dokonanie oceny, na ile zaistniała sytuacja spowodowała realne pozbawienie zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie chodzi przy tym w tej konkretnej regulacji o całkowite pozbawienie zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, ale dotyczy to dochodu w wysokości umożliwiającej opłacenie należności.

Nie jest zatem, jak wywodził organ sprzeczne z zapisem § 3 pkt 3 r.s.z.u, zawarte we wniosku skarżącego o rozłożenie na raty wskazanie o podejmowanej próbie podjęcia zatrudnienia, co według organu miało świadczyć o tym, że żona skarżącego pomimo jej znacznej niepełnosprawności nie jest jednak całkowicie od niego całkowicie zależna.

W tym miejscu Sąd zwraca jedynie uwagę, że w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z 12 kwietnia 2018r., na który to wniosek powoływały się organy obu instancji w swojej argumentacji, ZUS wyraził zgodę na rozłożenie całości zadłużenia na 12 miesięcznych rat. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy, ostatecznie nie doszło do zawarcia stosownej umowy, jednakże w świetle zawartych w obecnie rozpoznawanej sprawie decyzji o odmowie umorzenia stwierdzeń tego samego organu o wystąpieniu po stronie skarżącego trudnej sytuacji życiowej, nie można nie zwrócić uwagi na nierealność zaproponowanych warunków ratalnych, odnoszących się do tak znacznej kwoty zadłużenia.

Sąd zauważa także pewnego rodzaju sprzeczność argumentacji organu w kwestii możliwości ubiegania się przez skarżącego o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla opiekuna osoby niepełnosprawnej w kwocie 1.583,00 zł,

Z jednej bowiem strony organ, pouczając skarżącego o możliwości ubiegania się świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, wskazuje, że świadczenie to przyznawane jest bez kryterium dochodowego i należy tylko złożyć oświadczenie, że nie podejmie się w tym okresie pracy zarobkowej oraz że musi być spełniony pkt 7 z orzeczenia o niepełnosprawności, z drugiej zaś strony, w sytuacji gdy skarżący powołuje się w obecnej sprawie na stwierdzoną w pkt 7 orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o stopniu niepełnosprawności z 13 listopada 2018 r., konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji żony skarżącego, ten sam organ zauważa w innym miejscu, że według niego z analizy przedłożonej dokumentacji medycznej żony skarżącego nie wynika, że pomimo swojej znacznej niepełnosprawności jest ona całkowicie zależna od pomocy skarżącego.

W obecnym stanie sprawy nieuprawnione są także twierdzenia organu, że skarżący osiąga dochód którego nie wykazał w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, gdyż jak dalej zauważono, nie można egzystować nie posiadając środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednakże porównując wykazane przez skarżącego stałe miesięczne wydatki rodziny w łącznej kwocie 750 zł (tj. z tytułu czynszu 100,00 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 450,00 zł oraz inne wydatki w wysokości 200,00 zł.) z wysokością pomocy otrzymywanej z GOPS w formie zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł oraz zasiłku stałego w wysokości 645,00 zł.- łącznie w kwocie 860,84 zł, dochody te pokrywają w całości wykazywane wydatki. Oczywistym jest, że do tego dochodzą jeszcze koszty bieżącego utrzymania, jednakże skarżący nie negował otrzymywania pomocy finansowej od członków najbliższej rodziny. Faktem jest, że tej pomocy nie udokumentował formalnymi dowodami, jednakże, z doświadczenia życiowego, nie można a priori zanegować, że taka pomoc nie jest mu faktyczne udzielana, tym bardziej w tak trudnej sytuacji zdrowotnej jego żony. Tym bardziej, nie można w sposób bezrefleksyjny wywodzić, że skoro pomocy ze strony rodziny nie udokumentował to musiał on uzyskiwać dochody z nieujawnionych źródeł. Można w tym miejscu zauważyć, że wobec skarżącego było prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], a z poczynionych przez ten organ ustaleń również nie wynika, aby zostały ujawnione jakiekolwiek dodatkowe źródła dochodu skarżącego. Wskazując na ewentualne uzyskiwanie przez zobowiązanego nieujawnionych źródeł dodatkowego dochodu, organ winien co najmniej uprawdopodobnić swoje twierdzenia o ich istnieniu.

Niewątpliwie przeprowadzona powyżej analiza wskazuje, iż zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych standardów, ma ona charakter dowolny, została wydana z naruszeniem art. 7, 11, art. 75 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której organ nie dokonuje oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyciąga wnioski, które z tego materiału dowodowego nie wynikają. Dlatego też obecna ocena organu w zakresie tego, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla skarżącego została dokonana w sposób niepełny, powierzchowny, z pominięciem istotnych dla sprawy ustaleń.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę.

Należy jednakże podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza o konieczności umorzenia zaległości składkowych. W ponowionym postępowaniu rzeczą organu będzie wyeliminowanie wskazanych powyżej uchybień dowodowych i argumentacyjnych oraz prawidłowe rozważenie wniosku na tle zindywidualizowanego i aktualnego stanu faktycznego. Przede wszystkim zadaniem organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia mogących mieć zastosowanie w sprawie. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 r.s.z.u. organ powinien mieć na względzie, że wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie.

W ramach ponownego rozpoznania sprawy, organ uwzględni również te okoliczności (dodatkowe dowody), które zaistniały już po wydaniu obecnie zaskarżonej decyzji, a które to z oczywistych powodów nie mogły podlegać ocenie Sądu na obecnym etapie rozpoznania sprawy.

Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych zaś w zakresie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnik skarżącego wniósł o ich niezasądzanie.