Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 388/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 233/19 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na czynność materialno-techniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2018 r. nr 1261011/00/AU/2018/091215 w przedmiocie transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 233/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na czynność materialno-techniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie w przedmiocie transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

W wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2552/16, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie w dniu 12 grudnia 2018 r. dokonał czynności materialno-technicznej nr S.C. - 03.5353.524.2015 i przeniósł w drodze transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjski akt urodzenia wydany na nazwisko A. Z.. W podanym akcie urodzenia jako matkę wpisano I. Z., a pod pozycją rodzic wpisano A. B.. Czynności tej Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie dokonał na podstawie art. 104 § 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2224), zwanej dalej "p.a.s.c.".

Na powyższą czynność materialno-techniczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 104 ust. 1 i 2 i art. 107 pkt 3 p.a.s.c. przez przeniesienie w drodze transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjskiego aktu urodzenia wydanego na nazwisko A. Z. urodzony [...] w L., w którym jako matka widnieje I. Z., a w pozycji rodzic A. B. i oznaczeniu polskiego aktu urodzenia pod numerem [...], w sytuacji gdy organ winien odmówić transkrypcji jako sprzecznej z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

I. Z. w piśmie procesowym z 27 marca 2019 r. wniosła o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.

Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie procesowym z 29 marca 2019 r. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie wniósł kolejno o: zawieszenie postępowania; przedstawienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego; oraz odroczenie rozprawy do czasu podjęcia uchwały przez NSA w składzie siedmiu sędziów.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał postanowienia, którymi kolejno oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowego; oddalił wniosek o przedstawienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego oraz oddalił wniosek o odroczenie rozprawy do czasu wydania uchwały przez NSA w składzie siedmiu sędziów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 233/19, oddalając skargę, wskazał, że zaskarżona czynność dotyczyła interesu prawnego małoletniego A. Z. w imieniu, którego jako przedstawiciel ustawowy działa matka – I. Z.. Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego oznacza wierne wpisanie jego treści do polskiego rejestru stanu cywilnego (por. postanowienie SN z 8 maja 2015 r., III CSK 296/14, LEX nr 1712817); zaś art. 104 tej ustawy wyraźnie rozróżnia wpisanie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego, a więc jego transkrypcję, od zarejestrowania określonych zdarzeń, które nastąpiły za granicą. Istnieje zatem w sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego bezwzględny zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian w jego treści. Następnie Sąd wskazał na kwestie dotyczące obligatoryjności oraz fakultatywności transkrypcji. Z powołaniem się na art. 104 ust. 5 w zw. z art. 107 pkt 3 p.a.s.c. Sąd stwierdził, że ustawodawca celowo i świadomie wprowadził instytucję transkrypcji obligatoryjnej. Ma to zapobiec sytuacji, w której obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej nie zostałyby wydane dokumenty poświadczające tożsamość. W innym wypadku prowadziłoby to do uniemożliwienia realizacji praw związanych z posiadaniem obywatelstwa polskiego nabytego, jak w rozpoznawanej sprawie, z mocy prawa, w tym przypadku przez małoletniego (posiadania polskich dokumentów tożsamości, braku dostępu do systemu ochrony zdrowia, oświaty itp.). Ponieważ obowiązek transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego prowadzi w niniejszej sprawie przede wszystkim do potwierdzenia tożsamości dziecka i jego obywatelstwa, dlatego obowiązek dokonania transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego wpisuje się w szeroki system ochrony prawa dziecka ustanowiony w Konstytucji RP, Konwencji o prawach dziecka, czy też Konwencji o ochronie praw dziecka i podstawowych wolności. Sąd wskazał, że nieujawnienie dziecka w polskich księgach stanu cywilnego nie dość, że jest sprzeczne z interesem małoletniego, któremu ogranicza się prawa obywatelskie, to jest również sprzeczne z interesem Polski, gdyż faktycznie taka odmowa powoduje, że małoletni nie zostaje wykazany jako obywatel polski. Z powyższym koresponduje treść: art. 72 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka (chronione konstytucyjnie dobro dziecka); art. 24 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, który expressis verbis nakazuje uwzględnianie "najlepszego interesu dziecka"; art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, który wskazuje, że sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka; a także art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 tej Konwencji. Zdaniem Sądu, oceniając obowiązki Państwa wynikające z Konwencji na tle realiów rozpoznawanej sprawy można stwierdzić, że realizacja tych praw bezsprzecznie następuje przez obowiązek dokonania transkrypcji, tak aby małoletni mógł korzystać w pełni z praw obywatela. Na tym zaś tle drugorzędne znaczenie ma kto jest wpisany jako drugi rodzic małoletniego. Sąd odwołał się także do przepisów ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, które gwarantują wszystkim obywatelom prawo do posiadania dowodu osobistego; jak też ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych, które uzależniają prawo do otrzymania paszportu od posiadania obywatelstwa polskiego. Wynika z tego, że przeniesienie do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjskiego aktu urodzenia małoletniego A. Z. będącego obywatelem Polski (prawo krwi) było warunkiem koniecznym uzyskania przez niego dokumentu tożsamości potwierdzającego jego polskie obywatelstwo nabyte przecież z mocy samego prawa. W przedmiotowej sprawie, wcześniej odmówiono matce "wyrobienia" polskiego paszportu dla A. Z.. A zatem od momentu dokonania zgłoszenia do akt stanu cywilnego materializują się prawa małoletniego A. Z. jako obywatela.

Zdaniem Sądu, w art. 104 p.a.s.c. mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem instytucji prawnej zgłoszenia urodzonego dziecka, w tym przypadku urodzonego za granicą, obywatela polskiego do akt stanu cywilnego. Zatem logicznie rozumując mamy do czynienia z oczywistą obligatoryjnością dokonania transkrypcji tego aktu urodzenia.

Następnie za Naczelnym Sądem Administracyjnym Sąd I instancji powtórzył, że w żadnym wypadku obowiązek transkrypcji wskazany w art. 104 ust. 5 p.a.s.c., realizowany wyłącznie w celu ochrony praw dziecka poprzez umożliwienie mu poświadczenia jego tożsamości i zmaterializowania jego praw jako obywatela nie stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z 10 października 2018 r., II OSK 2552/16). Ponadto w wyrokach TSUE wielokrotnie podkreślano, że porządek publiczny może być jedynie przywołany w przypadku realnego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 czerwca 2016 r., Bogendorff von Wolffersdorff, C-438/14, EU:C:2016:401, pkt 67); a także z dnia 13 lipca 2017 r., E, C-193/16, EU:C:2017:542, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo). W ocenie Sądu, to właśnie niewpisanie dziecka do polskich ksiąg stanu cywilnego i niedokonanie transkrypcji aktu urodzenia naruszyłoby podstawowy porządek prawny i dorowadziłoby do sytuacji, w której obywatel polski nie mógłby otrzymać dokumentów potwierdzających jego tożsamość, a tym samym nie doszłoby do materializacji jego praw podmiotowych.

Sąd wspomniał również, że rację ma Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie, jak również Rzecznik Praw Obywatelskich, że w istocie skarga Prokuratora stanowi niczym nieuzasadnioną, a przede wszystkim prawnie niedozwoloną polemikę z prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2552/16. Strona skarżąca zdaje się nie zauważać, a przynajmniej nie brać pod uwagę podstawowych praw rządzących całym postępowaniem sądowoadministracyjnym i przepisów stanowiących jego trzon, tj. treść art. 153 i art. 170 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". Organ administracji był związany prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i przedstawioną w jego uzasadnieniu oceną prawną. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał na obligatoryjny charakter transkrypcji aktu urodzenia, a zatem organ nie mógł postąpić inaczej jak tylko dokonać owej transkrypcji. Sąd podkreślił również, że w zaistniałym w niniejszej sprawie, szczególnym przypadku zgłoszenia dziecka do polskich ksiąg stanu cywilnego, ustawodawca przewidział obligatoryjność transkrypcji. W żadnym wypadku nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa takie działanie, aby poprzez próbę zastosowania klauzuli porządku publicznego odmawiać transkrypcji i pozbawiać obywatela polskiego jego podstawowych praw publicznych.

Przy piśmie z dnia 11 czerwca 2019 r. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił swój udział w sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Prokurator Okręgowy w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa postępowania, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku prokuratora: odmowę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt III SA/Kr 233/19 ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie na ww. czynność materialno-techniczną pomimo tego, że rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, zawisłego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym o sygn. akt II OSK 1330/17, w toku którego postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2019 r. Sąd ten przedstawił składowi 7 sędziów do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne tożsame względem zagadnienia prawnego zaistniałego w postępowaniu III SA/Kr 233/19, zaś uchwała 7 sędziów podjęta w sprawie II OSK 1330/17, będzie mieć charakter wiążący w przedmiotowej sprawie, przy jednoczesnym stwierdzeniu, iż wskazane naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną (pismo z 26 listopada 2019 r.) Helsińska Fundacja Praw Człowieka wniosła o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 388/20, Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił Fundację Instytut na rzecz kultury prawnej Ordo luris z siedzibą w Warszawie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2019 r. I. Z. i A. B., działające imieniem małoletniego A. Z., przedstawiły swoje stanowisko w sprawie.

W dniu 2 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę o sygn. akt II OPS 1/19, zgodnie z którą "Przepis art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2014 r. poz. 1741, ze zm.) w związku z art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 1792) nie dopuszcza transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci".

W piśmie procesowym z dnia 18 października 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

W piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2021 r. Prokuratura Krajowa przedstawiła stanowisko odnośnie argumentacji wskazanej w ww. piśmie RPO.

W piśmie procesowym z dnia 10 maja 2021 r. Instytut na rzecz kultury prawnej Ordo Iuris przedstawiła swoje stanowisko w sprawie i zawnioskowała o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku. Fundacja w pełni poparła i zgodziła się ze stanowiskiem Prokuratury Krajowej. Fundacja nie zgodziła się z twierdzeniami oraz nie podzieliła stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich. Fundacja nie zgodziła się z twierdzeniami oraz nie podziela stanowiska uczestniczek postępowania – I. Z. oraz A. B..

W piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2023 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka podtrzymała swój dotychczasowy wniosek procesowy o oddalenie skargi kasacyjne oraz przedstawiła swoją dodatkową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał jedyny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w tak wyznaczonym zakresie skargi kasacyjnej, który ogranicza się wyłącznie do oceny, czy przed wydaniem zaskarżonego wyroku istniała prawna przeszkoda do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego i zawieszenia postępowania, nie mieści się merytoryczna ocena dotycząca legalności zaskarżonej czynności materialno-technicznej także w zakresie tego czy Sąd I instancji oparł się na prawidłowej wykładni stosownych przepisów prawa materialnego. Wbrew stanowisku wszystkich stron postępowania, które w postępowaniu kasacyjnym w złożonych pismach procesowych i ustnie wygłoszonych stanowiskach na rozprawie, wskazywały na kwestie merytoryczne dotyczące oceny legalności transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jej ramy wyznaczają zarzuty. W okolicznościach niniejszej sprawy skarga kasacyjna, choć niewadliwie sformułowana, nie mogła skuteczne prowadzić do podważenia merytorycznej oceny zawartej w zaskarżonym wyroku odnośnie legalności transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia, w którym jako rodzice widnieją osoby tej samej płci. Taka konkluzja wynika z tego, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano odpowiedniego zarzutu naruszenia prawa materialnego, o jakim mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., lecz poprzestano w niej wyłącznie na sformułowaniu zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zaś "na marginesie", a więc tylko w ramach dodatkowej argumentacji skargi kasacyjnej, zakwestionowano w skardze kasacyjnej merytoryczną ocenę Sądu I instancji. Taka sytuacja zgodnie z uchwałą NSA o sygn. akt I OPS 10/09 oznacza, że "przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny nie może za stronę domyślać się o jakie naruszenie prawa stronie chodziło. Takiej kompetencji Sądu nie można wywieść na podstawie obowiązujących przepisów, a wręcz odwrotnie – sformalizowanie skargi kasacyjnej oznacza, że to na stronie spoczywa odpowiednie jej skonstruowanie także w zakresie stawianych zarzutów; co jednak, w świetle ww. uchwały o sygn. akt I OPS 10/09, nie zwalnia Naczelnego Sądu Administracyjnego od odniesienia się do podniesionej w skardze kasacyjnej, a więc i w jej uzasadnieniu argumentacji. Dlatego w pierwszej kolejności należało stronom postępowania wyjaśnić, jaki skutek procesowy rodzi oparcie skargi kasacyjnej tylko na zarzucie naruszenia prawa procesowego w odniesieniu do akcentowanej w sprawie merytorycznej oceny Sądu I instancji, która to ocena opierała się na określonej wykładni przepisów prawa materialnego wynikłej także z mocy wiążącej prawomocnego wyroku NSA o sygn. akt II OSK 2552/16. Poniekąd zaistnienie tego rodzaju skutków, a wynikających z tak sformułowanej skargi kasacyjnej, potwierdza przywołana przez Prokuratora w piśmie z 27 stycznia 2021 r. uchwała NSA o sygn. akt I FPS 1/08. Po pierwsze, zasada wynikające z tej uchwały nie miała i nie mogła znaleźć zastosowania do zaskarżonego wyroku, także w kontekście ewentualnego wystąpienia przed Sądem I instancji przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dotyczy ona bowiem działalności NSA, a nie – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto jeśli mowa o mocy wiążącej uchwały, to o takiej mocy można dopiero mówić w sytuacji gdy dana uchwała została już podjęta (w niniejszej sprawie uchwała NSA o sygn. akt II OPS 1/19 zapadła 2 grudnia 2019 r., a więc pół roku po wydaniu zaskarżonego wyroku). Po drugie, mając na względzie zasadę prawną wynikającą z uchwały NSA o sygn. akt I FPS 1/08, zgodnie z którą "Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej obowiązany jest – w związku z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – odstąpić od zastosowania art. 190 tej ustawy, z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa, odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny" – należy wskazać, że w ogólności dla możliwości zastosowania przez NSA ww. zasady ma znaczenie, czy stworzono w skardze kasacyjnej możliwość dokonania oceny w zakresie błędnej wykładni prawa materialnego. Skoro w niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej nie sformułowano odpowiedniego zarzutu dotyczącego błędnej wykładni przepisów prawa, brak jest aktualnie podstaw do dokonywania merytorycznej oceny Sądu I instancji, który uznał zaskarżoną czynność materialno-techniczną jako legalną i odpowiadającą wskazaniom zawartym w prawomocnym wyroku NSA o sygn. akt II OSK 2552/16, zgodnie z którym "Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, odnosząc się wyłącznie do realiów niniejszej sprawy, że obowiązek transkrypcji wskazany w art. 104 ust. 5 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, realizowany wyłącznie w celu ochrony praw dziecka poprzez umożliwienie mu poświadczenia jego tożsamości nie stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (zasadami porządku publicznego) – /podobnie TSUE w wyroku z 5 czerwca 2018 r. w sprawie C-673/16 Coman/". Odnosząc się zaś do argumentacji skargi kasacyjnej w omawianym zakresie należy stwierdzić, że stanowisko tam zawarte, a dotyczące kwestii merytorycznych, opiera się na błędnych założeniach. W niniejszej sprawie nie można nie uwzględnić, że kwestia dokonania transkrypcji była wynikiem prawomocnego i wiążącego na podstawie art. 170 p.p.s.a. ww. wyroku NSA, dlatego organ administracyjny działał na podstawie i w granicach prawa. Ponadto kwestionowanie w niniejszej sprawie zaskarżonej czynności materialno-technicznej – transkrypcji przez jej niedokonanie, przeczy istocie instytucji prawnej jaką jest transkrypcja. Ta bowiem polega na wiernym wpisaniu danych z zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego, z czym wiąże się bezwzględny zakaz wprowadzenia jakichkolwiek zmian, co także zostało w sprawie prawnie przesądzone ww. prawomocnym wyroku NSA. A zatem nawet jeżeli w skardze kasacyjnej sformułowanoby odpowiedni zarzut naruszenia prawa materialnego, i tak tego rodzaju argumentację należałoby uznać za niezasadną, a więc prowadzącą do stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy wskazać, że już z przedstawionego powyżej wywodu rysuje się ocena, która przemawia za stwierdzeniem, iż zarzut ten nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. A mianowicie, w ogólności wiedza Sądu I instancji, że przed wydaniem zaskarżonego wyroku zostało w innej sprawie (postanowienie NSA z 17 kwietnia 2019 r., II OSK 1330/17) przedstawione składowi siedmiu sędziów następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: Czy przepis art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2014 r. poz. 1741 ze zm.) w związku z art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 1792), dopuszcza transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci – nie miała znaczenia dla zaistnienia przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a tym samym dla legalności odmowy zawieszenia postępowania przez Sąd I instancji postępowania do czasu wydania uchwały przez NSA. Szczególność zaistniałych w sprawie okoliczności czyni, że Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że brak jest podstaw do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zawieszenia postępowania. A mianowicie Sąd I instancji związany był oceną prawną zawartą w ww. wyroku NSA o sygn. akt II OSK 2552/16, a odstąpić mógł od tej oceny ewentualnie tylko wtedy gdyby w dniu orzekania mógłby powołać się na stosowną uchwałę NSA, co więcej prezentującą inną wykładnię niż wynikająca z wiążącego wyroku (nie chodzi tu więc o samą okoliczność podjęcia uchwały). Jeżeli takiej uchwały nie było w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd I instancji nie miał więc podstaw do odstąpienia od mocy wiążącej wyroku NSA o sygn. akt II OSK 2552/16. Ponadto sama przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie dość, że fakultatywna, a więc do dyskrecjonalnego uznania danego składu orzekającego sądu administracyjnego, nie jest w zakresie omawianego zagadnienia jednoznaczna, ponieważ na jej tle zarysowało się rozbieżne orzecznictwo, które znalazło swój finał w uchwale NSA o sygn. akt II FPS 4/08. Zgodnie z tą uchwałą "Artykuł 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Ponadto na tle tej uchwały zasygnalizowano problem prawny na temat możliwości zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na skierowanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia uchwały. W tym zaś zakresie wskazano, że kwestia ta nie jest jednolicie rozstrzygana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 18 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 746/06 oraz z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt I OZ 41/08, oba dostępne w CBOSA). Należy wskazać, że dotychczas tego problemu nie rozstrzygnięto stosowną uchwałą. Dlatego przy omówieniu tak zakreślonego zagadnienia prawnego należy uwzględnić ogólną regułę, zgodnie z którą zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, jako że ocena zasadności zawieszenia postępowania pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Ponadto art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kierując się ww. regułami oraz tym, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji związany był oceną prawną na mocy ww. prawomocnego wyroku NSA o sygn. akt II OSK 2552/16 – w związku z pytaniem prawnym zadanym w postanowieniu NSA z 17 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II OSK 1330/17 nie istniało zagadnienie wstępne, które wymagałoby wcześniejszego wyjaśnienia przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Za taką oceną w okolicznościach niniejszej sprawy przemawia także ekonomika procesowa (skuteczność) i celowość postępowania sądowoadministracyjnego oraz sprawiedliwość, jeśli zważy się, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się od 2015 r. i zapadł już wiążący wyrok NSA. Ponadto Sąd rozstrzygając o zawieszeniu postępowania powinien ocenić także wszelkie przesłanki w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma istotne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). Poza tym pomimo zadania ww. pytania prawnego i pomimo wydania przez Sąd I instancji zaskarżonego wyroku, przysługiwały wszystkim stronom postępowania sądowoadministracyjnego uprawnienia do kwestionowania merytorycznej zawartości zaskarżonego wyroku, a więc co do tego jaki powinien zostać nadany kierunek wykładni przepisów prawa materialnego. W tym miejscu należy wskazać, że walor uchwały NSA jest nie do przecenienia dla działalności orzeczniczej Sądów Administracyjnych, ponieważ prowadzi do ujednolicenia różnych poglądów orzeczniczych, co jest wartością samą w sobie. Niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy, tych celów uchwały NSA nie podważa w ogólności rozstrzygnięcie o odmowie zawieszenia postępowania przez Sąd I instancji, ponieważ, z uwagi na przysługujące stronom postępowania prawo do zaskarżenia zaskarżonego wyroku skargą kasacyjną, w dalszym ciągu mógł być zrealizowany tak zakreślony cel porządkujący uchwały NSA. To jednak w realiach niniejszej sprawy wymagało sformułowania w skardze kasacyjnej odpowiedniego zarzutu naruszenia prawa materialnego, czego zabrakło, o czym już wyżej była mowa. To strona postępowania jako jedyny dysponent swoich praw powinna zadbać o własne interesy procesowe celem uzyskania aprobowanego dla siebie rozstrzygnięcia. W innym wypadku Sąd Administracyjny nie jest władny w tym zakresie wyręczać stron postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie było więc niezbędne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu udzielenia przez NSA odpowiedzi na zadane pytanie prawne, co potwierdza niewadliwość podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia o odmowie zawieszenia postępowania. Dodatkowo należy wskazać, że co do zasady sformułowanie zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego wymaga wykazania, że wskazywane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (patrz art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Jednak fakultatywność zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyn wymienionych w art. 125 § 1 p.p.s.a. skutkuje tym, że nie można mówić o naruszeniu prawa procesowego mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy sąd administracyjny nie zawiesi postępowania sądowego, mimo wystąpienia przesłanki określonej przywołanym przepisem, na co wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki NSA: z 25 stycznia 2023 r., III FSK 1554/21; z 24 marca 2022 r., II OSK 562/21; z 22 października 2021 r., II OSK 3248/18; z 30 września 2014 r., II FSK 2381/12).

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.