Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 423/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2022 roku nr 136/2022 w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 kwietnia 2022 r., numer 136/2022, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - zwanej dalej: k.p.a., art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L z 23 grudnia 1995 r. Nr 312) - dalej zwane: Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z 20 grudnia 2013 r. Nr L 347, str. 549, ze zm.) - zwanego dalej: Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE z 31 lipca 2014 r., Nr L 227, str. 69 - zwanego dalej Rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 809/2014), art. 18 ust. 4, art. 21, art. 30 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 387) - dalej zwana: Ustawą PROW 2007-2013, § 2 ust. 1, § 4 ust. 2 i 3, § 3, § 7 ust. 3, § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) - dalej zwanym: Rozporządzeniem PRŚ, po rozpatrzeniu odwołania J. P. złożonego w sprawie z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał w mocy decyzję nr 0080-2021-001081 z 12 kwietnia 2021 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

W dniu 15 czerwca 2016 r. J. P. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na 2016 rok, deklarując kontynuację realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w pakiecie 5, w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000, na działkach rolnych o łącznej powierzchni 86,52 ha, oraz w pakiecie 4, w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, na działkach rolnych o łącznej powierzchni 106,00 ha (działka rolna BDA, położona na działce ewidencyjnej nr 85/1, o pow. 40,00 ha, która w treści wniosku została zadeklarowana w ramach wariantu 5.1 nie leży na obszarach Natura 2000, stąd stosownie do treści § 7 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego została zakwalifikowana do płatności w ramach wariantu 4.1).

W dniu 2 grudnia 2016 r. strona złożyła oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do zgłoszonych we wniosku działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 wskazując, iż tytuł prawny do przedmiotowych gruntów wynika z umowy nr PSN/191/BOM/2016 pomiędzy A. w [...] a B. Sp. z o.o. w [...] oraz umowy na świadczenie kompleksowej obsługi z dnia 1 lutego 2016 r. pomiędzy B. Sp. z o.o. i J. P..

Pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wskazując, że zadeklarowane we wniosku działki ewidencyjne nr 85/1, 92/1 i 97 znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i według stanu na dzień 31 maja 2016 r. działki te są dzierżawione, ale ich dzierżawcą jest podmiot inny niż wnioskodawca.

W odpowiedzi na wezwanie organu w dniu 28 czerwca 2017 r. strona złożyła formularz korekty wniosku wraz z kopią umowy użytkowania gruntów rolnych z 1 lutego 2012 r. zawartej pomiędzy J. P. a B. sp. z o.o. "Umowa ramowa na świadczenie kompleksowej obsługi" oraz kopię umowy nr PAN/191/BOM/2016 z 1 lipca 2016 r. zawartej pomiędzy A. (PAN) a B. sp. z o.o.

W dniu 18 lipca 2017 r. strona ponownie złożyła kopię umowy na świadczenie kompleksowej obsługi z dnia 1 lutego 2016 r. zawartej pomiędzy J. P. a B. Sp. z o.o.

Decyzją z 17 października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za realizację wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 117 436,40 zł oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków ze względu na brak potwierdzenia posiadania tytułu prawnego do działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W dniu 13 listopada 2017 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji.

Decyzją z 29 maja 2018 r. nr 217/18 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie.

W dniu 19 grudnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do A. oraz do B. sp. z o.o. wezwanie do przedstawienia dowodów i złożenia wyjaśnień dotyczących posiadania zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na 2016 działek ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1.

Pismem z 28 grudnia 2018 r. A. wyjaśniła, że w dniu 1 lipca 2016 r. PAN zawarła umowę z firmą B. Sp. z o.o. na jednokrotne skoszenie trawy na ww. działkach oraz odbiór ściętej biomasy. Przekazanie nieruchomości nastąpiło w dniu 4 lipca 2016 r., zaś w dniu 3 sierpnia 2016 r. nastąpił zwrot nieruchomości do PAN. Protokół zdania nieruchomości nie został podpisany przez spółkę B. Sp. z o.o., tym samym nastąpił odbiór jednostronny przez pracownika PAN.

Pismem z 9 stycznia 2019 r. spółka B. Sp. z o.o., udzielając odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 grudnia 2018 r., poinformowała, że przekazanie przez A. spółce B. Sp. z o.o. działek ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1 nastąpiło w dniu 2 lipca 2015 r., a kontynuacja nastąpiła w dniu 4 lipca 2016 r. Ponadto działki te zostały oddane w poddzierżawę J. P. Z przekazanych wyjaśnień wynika, że w 2016 r. na ww. działkach zabiegi pielęgnacyjne polegające na usuwaniu śmieci oraz kamieni, a także włókowanie, koszenie i wywóz siana, wykonywane były na zlecenie J. P. Do pisma dołączono: oświadczenia pracowników spółki B. Sp. z o.o., oświadczenie Wójta Gminy [...], oświadczenie Wspólnoty Gruntowej D., oświadczenie P.S. właściciela firmy C., ksero raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która została przeprowadzona w gospodarstwie w dniach od 10 do 18 kwietnia 2017 r. oraz umowę z 1 lipca 2016 r. nr PAN/191/BOM/2016 zawartą między A. a firmą B. Sp. z o.o. na jednokrotne skoszenie trawy na ww. działkach i uprzątnięcie skoszonej biomasy.

Decyzją z 26 lipca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie przyznał stronie płatność za realizację wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, w wysokości 116 587,00 zł oraz odmówił przyznania płatności w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

W dniu 9 sierpnia 2019 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.

Postanowieniem nr 31/2020 z dnia 19 marca 2020 r. organ odwoławczy dołączył do akt przedmiotowej sprawy umowę użytkowania gruntów zawartą w dniu 23 maja 2015 r. pomiędzy J. P. a B. Sp. z o.o. na okres od 23 maja 2015 r. do 30 grudnia 2016 r., a w dniu 19 marca 2020 r. wydał decyzję nr 118/2020 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z 26 lipca 2019 r.

Wyrokiem z 20 października 2020 r. WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr 118/2020 z 19 marca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z 26 lipca 2019 r. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 80 k.p.a.) w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W treści uzasadnienia zapadłego wyroku Sąd wskazał, że uznając, iż w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania płatności, organ powołał się na powiązania rodzinne skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami B. Sp. z o.o., jednak na potwierdzenie przyjętego stanowiska nie dołączył do akt sprawy jakiejkolwiek dokumentacji z KRS, wskazującej skład osobowy zarządu i udziałowców tej spółki. Tym samym zdaniem Sądu organ nie był w stanie wykazać, że rzeczywiście doszło do stworzenia, poprzez powiązania personalne, sztucznych warunków dla uzyskania płatności. Ponadto Sąd wskazał, że organ analizując treść umowy zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez J. P. z B. Sp. z o.o. na świadczenie kompleksowej usługi błędnie przyjął, że spółka ma zapłacić skarżącemu kwotę obliczoną na podstawie iloczynu powierzchni hektarów gruntów (PEG) wnioskowanych o przyznanie płatności, przemnożoną przez stawkę wynoszącą 200 złotych za czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 a), b), c) oraz kwotę obliczoną na podstawie iloczynu przeprowadzonych prac na powierzchni jednego hektara (PEG) wnioskowanego o przyznanie płatności pomnożonego przez stawkę wynosząca 500 zł za czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 e). Jak zauważył Sąd, zgodnie z § 4 umowy tak wyliczoną kwotę zobowiązał się zapłacić skarżący na rzecz B. Sp. z o.o. Kolejnym uchybieniem organu było zdaniem Sądu pominięcie okoliczności, iż przyjęta jako dowód w sprawie umowa użytkowania gruntów rolnych z dnia 23 maja 2015 r. (łącząca skarżącego z B. Sp. z o.o.) dotyczyła jedynie dwóch działek oznaczonych numerami 85/1 i 92/1, zaś wniosek o płatność dotyczył również działki nr 97. Z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego organ uznał, że dla tej działki także stworzono sztuczne warunki celem uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika BP ARiMR w Kutnie Sąd zobowiązał organy do uwzględnienia treści uzasadnienia wyroku, w szczególności uzupełnienia dokumentacji sprawy o wypis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące członków zarządu i udziałowców B. Sp. z o.o., przeprowadzenia dokładnej analizy treści umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez skarżącego z ww. spółką oraz ustalenia, czy ewentualne stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności może dotyczyć także działki nr 97, która nie została objęta zapisami umowy użytkowania gruntów zawartej w dniu 23 maja 2015 r. przez skarżącego z B. sp. z o.o.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 12 kwietnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie wydał decyzje nr 0080-2021-001081, na mocy której przyznał stronie płatność za realizację wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, w wysokości 116 587,00 zł oraz odmówił przyznania płatności w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Uzasadniając odmowę przyznania płatności w ramach wariantu 4.1 organ wskazał, iż w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowych. Realizując wskazania WSA w Łodzi, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dołączył do akt sprawy wypis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący członków zarządu i udziałowców B. Sp. z o.o. i w oparciu o dołączone dokumenty przedstawił w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia powiązania rodzinne i personalne pomiędzy stroną postępowania i członkami zarządu i udziałowcami B. Sp. z o.o. Organ przeprowadził również analizę treści umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez J. P. ze spółką B., w tym § 4 tej umowy oraz podkreślił, że stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności dotyczyło także działki nr 97, która co prawda nie została objęta zapisami umowy użytkowania gruntów rolnych zawartej w dniu 23 maja 2015 r., na mocy której B. Sp. z o.o. przekazała J. P. w użytkowanie działki ewidencyjne nr 85/1 i 92/1, ale podobnie jak pozostałe działki ewidencyjne była objęta umową pomiędzy B. Sp. z o.o. i PAN, a mechanizm kreowania pozorów jej posiadania przez J. P. był identyczny jak w przypadku działek ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1. Podobnie jak pozostałe działki ewidencyjne, działka ta była przedmiotem umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. pomiędzy J. P. a Spółką. Jak zauważył organ, umowa ta dotyczyła wszystkich gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016, a zatem również działki ewidencyjnej nr 97, na której to Spółka lub firma przez nią wynajęta, wykonywała prace. W opinii organu, działalnie polegające na oddaniu spornych gruntów przez B. Sp. z o.o., do których nie miała tytułu prawnego, w użytkowanie J. P. powiązanemu rodzinnie ze spółką, należy uznać za sprzeczne z celami wsparcia, co uprawnia do zastosowania sankcji z ort. 60 rozporządzenia 1306/2013, skutkujących pozbawieniem prawa do uzyskania płatności w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Ponadto, z całości materiału dowodowego wynika, że to nie J. P. zarządzał spornymi gruntami a spółka, która częściowo wykonywała na nich prace sama, częściowo zlecając je innym posiadaczom. W konsekwencji powyższego organ I instancji wydał decyzję, w której odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantu 4.1 na podstawie art. 4 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 i art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1306/2013.

W dniu 4 maja 2021 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od decyzji Kierownika BP ARiMR w Kutnie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przedstawienie stanu faktycznego sprawy i opisanie jej z pominięciem istotnych faktów, przez co organ stworzył obraz sztucznych warunków gospodarowania w relacjach pomiędzy podmiotami wymienionymi w decyzji, co nie miało miejsca w rzeczywistości.

2) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, jak również pominięcie analizy subiektywnego i obiektywnego komponentu zarzutu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności - skutkujące zupełnie bezzasadnym przyjęciem, iż strona skarżąca dopuściła się stworzenia sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania płatności PROW, z zupełnym pominięciem uwzględnienia samodzielności kierowniczej i ekonomicznej gospodarstwa rolnego skarżącego, jak również celów poszczególnych systemów wsparcia;

3) art. 36 lit. a ppkt IV i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez brak ich zastosowania w stosunku do skarżącego, a co za tym idzie, brak przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności we wnioskowanej części, pomimo iż skarżący był w posiadaniu gospodarstwa rolnego, utrzymywał go w dobrej kulturze rolnej oraz zarządzał nim i prowadził w nim aktywną gospodarkę rolną.

Ponadto, kwestionując stanowisko organu dotyczące braku posiadania przez J. P. działek zgłoszonych do objęcia płatnościami, pełnomocnik strony podniósł, iż samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego, nie oznacza, że wszystkie prace należy wykonywać samodzielnie. Zauważył, że wielu rolników zleca wykonanie prac podmiotom zajmującym się tego typu działalnością lub osobom, które posiadają sprzęt rolniczy. Alby prowadzić gospodarstwo rolne nie ma obowiązku posiadania sprzętu maszynowego. Ważne jest, aby to rolnik podejmował decyzję o dokonywanych pracach, nie musi wykonać ich samodzielnie. Podkreślił, iż skarżący samodzielnie podejmował wszelkie decyzje dotyczące gruntów, uprawiał grunty, zgłaszał grunty do płatności już w 2014 roku. Jego zdaniem, organ sam wskazuje, że podmioty nie muszą się osobiście angażować we wszystkie etapy - nie muszą samodzielnie wykonywać wszystkich prac, ale muszą się angażować i podejmować decyzję. Nie można więc skarżącemu zarzucić, że nie prowadził samodzielnie gospodarstwa oraz że nie był w posiadaniu działek rolnych, w sytuacji w jakiej w toku postępowania przedstawił szereg dokumentów wykazujących niezależność.

Dodatkowo odnosząc się do umowy, jaka była zawarta z PAN w zakresie wskazanych działek rolnych pełnomocnik strony podniósł, iż umowa ta wprawdzie wskazywała na usługę wykaszania gruntu, jednak stała się jednocześnie podstawą, dla której gruntem władał skarżący. To wyłącznie skarżący wykonywał na działkach rolnych prace agrotechniczne, ponosił ich koszt i ryzyko. Płatności rolnośrodowiskowe zaś są przeznaczone dla użytkowników i posiadaczy gruntów rolnych (niezależnie od podstawy faktycznej czy prawnej takiego posiadania), nie zaś dla właścicieli tychże gruntów, którzy nie użytkują działek rolnych. Właściciel nie decyduje o prawie do ich przyznania.

W dalszej części odwołania pełnomocnik strony powołując się na zapisy art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i wykładnię tego przepisu zawartą w wyrokach TSUE z dnia 21 lutego 2006 r., w sprawie C-255/02 oraz z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, podniósł, że wykazane w sprawie więzi personalne pomiędzy podmiotami, choć są obiektywnie do zweryfikowania, nie stanowią wystarczającej przesłanki do uznania tej okoliczności za tworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności. Zdaniem pełnomocnika strony, skoro nawet powiązani ekonomicznie i prawnie małżonkowie mogą być odrębnymi producentami rolnymi (i to niezależnie od tego, czy pozostają we wspólności majątkowej, czy też istnieje między nimi rozdzielność majątkowa), o ile posiadają odrębne gospodarstwa rolne, to tym bardziej odrębnymi producentami rolnymi mogą być niezależne od siebie ekonomicznie spółki prawa handlowego, o ile posiadają i prowadzą (a to zostało już udowodnione) odrębne gospodarstwa rolne.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności stwierdził, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013. Organ powołując następnie treść § 2 ust. 1 § 3 § 4 ust. 2 i ust. 3, § 23 ust. 2, art. 24 rozporządzenia wskazał następnie, iż kwestionowana przez pełnomocnika strony decyzja organu I instancji jest uzasadniona i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a na zmianę stanowiska organów nie mogą wpłynąć argumenty podniesione w odwołaniu. W opinii organu w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania wsparcia z funduszy unijnych co uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1306/2013 i odmowy przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantu 4.1 na gruntach położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97.

Uzasadniając powyższe w pierwszej kolejności organ powołał treść art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1306/2013, wyjaśniając, że problematyka tworzenia sztucznych warunków była przedmiotem orzekania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). W związku z powyższym zastosowanie sankcji wynikającej z art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1306/2013 i pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia (element obiektywny). W ocenie organu odwoławczego ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie są wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane powyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych na rok 2016 r., o które wystąpiła strona postępowania.

W pierwszej kolejności organ podniósł, iż przez pojęcie sztucznie stworzonych warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (vide: M. Godlewska "Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I)" w: Europejski Przegląd Sądowy, 2011 r., nr 6 (69), s. 25-26). Organ powołał się przy tym na wyrok TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 oraz § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRŚ, a także załącznik nr 3 do Rozporządzania PRŚ dotyczący wymogów wspólnych dla pakietu 4 i wskazał, że realizacja ww. wymogów, jak również przestrzeganie ustanowionych w tych przepisach zakazów, wymaga od rolnika ciągłości posiadania zgłoszonych do płatności gruntów rolnych przez cały okres trwania tego zobowiązania. Program rolnośrodowiskowy zobowiązuje rolnika do ponadprzeciętnej dbałości o posiadane grunty, a za brak realizacji podjętego zobowiązana, nieprzestrzeganie planu działalności rolnośrodowiskowej czy nieprzestrzeganie wymogów ustanowionych dla poszczególnych wariantów, przewiduje konsekwencje w postaci zwrotu całości bądź części pobranych płatności (por. § 39 i § 39a Rozporządzenia PRŚ). Organ II instancji zaznaczył, że "posiadanie" w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Pojęcie "posiadania działek rolnych" w rozumieniu przepisu art. 7 Ustawy nie może być utożsamiane wyłącznie z posiadaniem w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy organ zważył, iż ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 o łącznej powierzchni 106 ha, wnioskujący o przyznanie takiego wsparcia rolnik musiał wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności powierzchni i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi mu realizację wskazanych powyżej założeń programu przez cały okres trwania tego zobowiązania.

Sporne działki ewidencyjne nr 85/1, 92/1 i 97, wchodzące w skład Zasobu Skarbu Państwa, są przedmiotem użytkowania wieczystego przez PAN. Na podstawie zapisów umowy z dnia 1 lipca 2016 r., zawartej pomiędzy PAN (Zleceniodawcą) a B. Sp. z o.o. (Zleceniobiorcą), PAN zleciła B. Sp. z o.o. czynności związane z jednokrotnym skoszeniem trawy na nieruchomościach wskazanych w Załączniku nr 1 do tej umowy, w tym działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 oraz odbiór od zleceniodawcy ściętej biomasy (§ 1). Zapisy przedmiotowej umowy zobowiązały Spółkę do zrealizowania przedmiotu umowy w terminie do dnia 31 lipca 2016 r. (§ 2). Zgodnie z § 6 przedmiotowej umowy, Spółka zobowiązana była wykonać przedmiot zlecenia osobiście, a gdy na skutek szczególnych okoliczności okaże się to niemożliwe, została zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym Zleceniodawcy. Wówczas za pisemna zgodą Zleceniodawcy Zleceniobiorca może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej zaakceptowanej przez Zleceniodawcy. Ponadto w zapisach § 7 pkt 2 przedmiotowej umowy wskazano, że "Zleceniodawca nie wyraża zgody by niniejsza umowa była podstawą do złożenia wniosku o dofinansowanie do Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa".

Organ zaznaczył, iż w świetle zasad przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zapisów umowy z 1 lipca 2016 r. pomiędzy PAN (Zleceniodawcą) a B. Sp. z o.o. (Zleceniobiorcą), w przypadku złożenia przez Zleceniobiorcę (B. Sp. z o.o.) wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie byłaby ona w stanie wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności działek i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Przedmiotowa umowa czyni bowiem ze Zleceniobiorcy wyłącznie wykonawcę zlecenia jednokrotnego wykoszenia trawy na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 i odebrania zebranej biomasy, a po drugie zakazuje Zleceniobiorcy ubiegania się o przyznanie płatności z tytułu wykonywanego zlecenia pod rygorem rozwiązania umowy oraz zakazuje Zleceniobiorcy zlecenia wykonania prac innemu podmiotowi za wyjątkiem wystąpienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających realizację zlecenia i przy zastrzeżeniu niezwłocznego zawiadomienia o tym fakcie Zleceniodawcy i uzyskania od niego zgody na powierzenie wykonania prac innemu podmiotowi. Na podstawie przedmiotowej umowy Zleceniobiorca był jedynie dzierżycielem działek w okresie wykonywania zlecenia tj. od dnia 4 lipca 2016 r. (por. protokół przekazania nieruchomości do umowy nr PAN 1/91/BOM/2016) do 3 sierpnia 2016 r. (por. protokół zwrotu nieruchomości i odbioru biomasy do umowy nr PAN /191/BOM/2016). Ponadto składając wniosek o przyznanie płatności Zleceniobiorca naruszyłaby zapisy § 7 pkt 2 przedmiotowej umowy i naraziłaby się na jej rozwiązanie, co mogłoby rzutować na możliwość otrzymania zlecenia w latach następnych i tym samym kontynuację realizacji ewentualnych zobowiązań wynikających z pobierania funduszy unijnych. W związku z powyższym, w "normalnym" układzie rzeczy, Zleceniobiorca (B. Sp. z o.o.) nie spełniłby warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowych i nie mógłby podjąć się realizacji wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i uzyskać z tego tytułu korzyści finansowych w postaci środków unijnych.

Organ II instancji wskazał dalej, że uchylając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w wyroku z dnia 20 października 2020 r. WSA w Łodzi nakazał organom uzupełnienie dokumentacji sprawy o wypis z KRS dotyczącego członków zarządu i udziałowców B. Sp. z o.o. na potwierdzenie stwierdzonych przez organ powiązań rodzinnych skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami Spółki. Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji wypełnił zalecenia sądu dołączając do akt sprawy wypis z Krajowego Rejestru Sądowego B. Sp. z o.o. oraz szczegółowo przedstawił w treści uzasadnienia wydanej decyzji powiązania rodzinne i personalne pomiędzy skarżącym a członkami zarządu i udziałowcami B. Sp. z o.o.. Jak wskazał organ I instancji wspólnikami i udziałowcami B. Sp. z o.o. są:

- A.Z. - wspólnik i prezes zarządu w okresie od 25 marca 2003 r. do 14 marca 2011 r.,

- D. P. – żona D.a P. (pełnomocnika strony) - wspólnik i członek zarządu w okresie od 14 marca 2011 r. do 7 marca 2014 r.,

- A. P. – żona J. P. - wspólnik i prezes zarządu w okresie od 7 marca 2014 r. do 11 maja 2016 r.,

- R.D. - wspólnik i prezes zarządu w okresie od 11 maja 2016 r. do chwili obecnej,

- D. P. - pełnomocnik J. P. - prokurent od 7 marca 2014 r. do chwili obecnej.

Powyższe znajduje potwierdzenie w dołączonym do aktach sprawy wypisie z KRS B. Sp. z o.o. oraz danych dostępnych organowi z urzędu zgromadzonych w prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 poz. 203) ewidencji producentów i gospodarstw rolnych (w aktach sprawy znajdują się wydruki z systemu informatycznego ARiMR, z których wynika, że żoną J. P. jest A. P., żoną D.a P. jest D. P., D. P. jest pełnomocnikiem J. P.).

W ocenie Dyrektora ŁOR ARiMR, powyższe niewątpliwie potwierdza powiązania rodzinne i personalne pomiędzy J. P. a B. Sp. z o.o. W okresie od 7 marca 2014 r. do 11 maja 2016 r. wspólnikiem i prezesem zarządu Spółki była żona J. P. - A. P., zaś od 7 marca 2014 r. do chwili obecnej prokurentem Spółki jest D. P. - pełnomocnik strony. Organ wskazał przy tym ponownie, że wnioskujący o przyznanie wsparcia z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego rolnik musi wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności powierzchni i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi mu realizację wskazanych powyżej założeń programu przez cały okres trwania tego zobowiązania, zaś sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć jako sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Występując z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016 i dowodząc istnienia zakwestionowanych przez organ uprawnień wnioskodawcy do ubiegania się o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97, J. P. złożył do akt sprawy umowę na świadczenie kompleksowej obsługi zawartą w dniu 1 lutego 2016 r. z B. Sp. z o.o.. Zgodnie z zapisami przedmiotowej umowy J. P. (Zleceniodawca) zleca B. Sp. z o.o. (Zleceniobiorca) świadczenie usług doradczych i eksperckich w zakresie: pozyskiwania gruntów z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej, prowadzenia dokumentacji gospodarstwa rolnego, oceny gruntów i przygotowania ekspertyz botanicznych i ornitologicznych, bieżącej kontroli nad pozyskiwaniem gruntów, utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, z zachowaniem wymogów ochrony środowiska i wykonywania prac z zakresu koszenia i zbioru biomasy, przy czym zakres przedmiotowych usług został szczegółowo przestawiony w § 2 umowy. Ponadto, w dniu 12 stycznia 2019 r., w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania działek ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1 B. Sp. z o.o. złożyła pismo, w którym wyjaśniła, że działki te zostały oddane w poddzierżawę J. P., a wszelkie prace wykonywane przez pracowników B. sp. z oo. odbywały się na zlecenie i pod nadzorem J. P.. W 2016 roku, na zlecenie J. P. pracownicy B. wiosną 2016 roku przeprowadzili zabiegi pielęgnacyjne polegające na usuwaniu śmieci oraz kamieni. Na działkach był przeprowadzany zabieg włóknowania (marzec 2016) a następnie koszenie i wywóz siana (wrzesień 2016). Wraz z przedmiotowym pismem Spółka przedstawiła:

- oświadczenie Wspólnoty Gruntowej D. o treści: "Zgodnie z posiadaną wiedzą informujemy, że firma B. w okresie od 05.2015 r. do 11.2016 r. prowadziła prace na gruntach należących do A. w obrębie [...]. Prace te polegały na: koszeniu i uprzątnięciu biomasy, wywozie śmieci, odkrzaczaniu";

- informację z Urzędu Gminy w E. o treści: "Urząd Gminy E. informuje, że w okresie od maja 2015 do końca roku 2016 firma B. sp. z Warszawy wykonywała prace na terenie gminy polegające na koszeniu i zbiorze biomasy, usuwaniu naleciałości krzewów, usuwaniu zalegających śmieci oraz inne prace agrotechniczne. Wspomniane prace były prowadzone w obrębie [...] na gruntach będących we władaniu A.";

- oświadczenie P.S. właściciela firmy C., zgodnie z którego treścią: "Oświadczam, że od kwietnia 2015 roku do grudnia 2016 moja firma wykonywała usługi na zlecenie firmy B. Sp. z o. o. na terenie Gminy E. obręb [...] na działkach A.. Harmonogram prac był dostosowany do przekazanych mi ekspertyz przygotowanych przez certyfikowanego eksperta botanika. Prace te dotyczyły ręcznego usuwania nalotów roślinności krzewiastej jak i traw z terenów objętych ekspertyzą i dotyczyły różnych/niepełnym powierzchni w ramach tych samych działek ewidencyjnych w roku 2015 i 2016";

- oświadczenie pracowników B. Sp. z o.o., zgodnie z którego treścią: "My niżej podpisani oświadczamy że w latach 2014-2016 wykonywaliśmy zabiegi polowe (koszenie w terminie sierpień-wrzesień oraz wiosenne przygotowanie łąk - zbieranie kamieni przegląd gruntów) jako pracownicy firmy B. s.p. z o. o. która wykonywa wszystkie zabiegi na zlecenie Pana J. P.. Oświadczamy że ww. zabiegi były wykonywane m.in. na działkach 92/1 i 85/1 (woj. mazowieckie, pow. legionowski, gm. [...], ob. [...])".

Ponadto w aktach sprawy znajduje się złożona przez stronę w toku postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2015, dołączona do akt niniejszej sprawy postanowieniem nr 31/2020 z dnia 19 marca 2020 r., umowa użytkowania gruntów rolnych z dnia 23 maja 2015 r. zawarta na okres od 23 maja 2015 r. do 30 grudnia 2016 r. pomiędzy J. P. (Użytkownikiem) a B. Sp. z o.o. (Właścicielem), na mocy której Właściciel oddał Użytkownikowi do używania i pobierania pożytków nieruchomość rolną położoną na działkach ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1, oraz pismo PAN z dnia 28 grudnia 2018 r., znak BOM.DNZ.221.4.2018.RG, BOM.114.2018, w treści którego PAN potwierdza, że w 2016 r. na podstawie umowy nr PAN/191/BOM/2016 z dnia 1 lipca 2016 r. przeprowadzone zostało przez B. Sp. z o.o. jednokrotne koszenie traw i wywóz ściętej biomasy na działkach objętych umowa, w tym na działkach ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1. Zgodnie z przedmiotowym pismem grunty zostały wydane Spółce w dniu 4 lipca 2016 r., zaś ich zwrot na podstawie jednostronnego odbioru przez pracowników PAN nastąpił 3 sierpnia 2016 r.

W ocenie organu odwoławczego przedstawiony powyżej materiał dowodowy potwierdza, że w sprawie stworzone zostały sztuczne warunki, które umożliwiły użytkownikom działek ewidencyjnych stanowiących własność Skarbu Państw,

a będących przedmiotem wieczystego użytkowania przez PAN, w tym działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97, spełnienie warunków przyznania płatności i uzyskanie korzyści z funduszy unijnych wynikających z uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. Umowa nr PAN/191/BOM/2016 z dnia 1 lipca 2016 r. nie dawała Zleceniobiorcy podstaw do ubiegania się o przyznanie płatności do działek objętych tą umową, w tym działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97, a to ze względu na zawarty w § 7 ust. 2 tej umowy zapis, zgodnie z którym Zleceniodawca nie wyraża zgody by umowa ta była podstawą do złożenia wniosków o dofinansowanie do ARiMR oraz zakres tej umowy wskazany w § 1, który obejmował jedynie jednokrotne skoszenie trawy na działkach będących przedmiotem tej umowy, w tym działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97, i odbiór biomasy, czyniąc ze Zleceniobiorcy jedynie dzierżyciela działek w okresie wykonywania tego zlecenia. Natomiast umowa z dnia 1 lutego 2016 r. na świadczenie kompleksowej obsługi, którą wnioskodawca przedstawił jako potwierdzającą jego uprawnienie do ubiegania się o przyznanie płatności, kreuje J. P. na posiadacza zgłoszonych we wniosku działek, na zlecenie którego grunty zostały pozyskane od PAN i były uprawiane przez Spółkę. Wykorzystując powiązania rodzinne i personalne wykreowano J. P. na posiadacza działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97, na zlecenie którego Spółka przeprowadzała zabiegi agrotechniczne na gruntach objętych umową z PAN z niekorzystnym dla Zleceniobiorcy zapisem dotyczącym zakazu występowania z wnioskiem o dofinansowanie do ARiMR do gruntów objętych tą umową. W opinii organu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że gruntami położonymi na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97 zarządzała Spółka, która częściowo wykonywała na nich prace samodzielnie, częściowo zaś zlecała ich wykonanie innym podmiotom. Organ podniósł, iż za wyjątkiem oświadczenia Prezesa Zarządu Spółki - R.D., zawartego w treści pisma z dnia 9 stycznia 2019 r. oraz oświadczenia pracowników Spółki, żaden z podmiotów nie potwierdził, że prace były wykonywane na działkach na zlecenie J. P.. Z treści oświadczenia Wspólnoty Gruntowej oraz informacji z Urzędu Gminy w E. wynika jedynie, że w okresie od maja 2015 roku do końca 2016 roku to Spółka wykonywała prace na gruntach, których wieczystym użytkownikiem jest PAN, położonych w gminie E., obręb ewidencyjny [...]. W treści pisma z dnia 28 grudnia 2018 r. PAN zaprzecza jakoby podpisywała z J. P. jakąkolwiek umowę najmu, dzierżawy czy świadczenia usług. Zgodnie z przedmiotowym pismem: "w 2016 roku A. zawarła umowę z firmą B. Sp. z o.o. umowa nr PAN/191/BOM/2016 z dnia 1 lipca 2016 roku na jednokrotne skoszenie trawy na nieruchomościach wskazanych w załączniku nr 1 do umowy oraz odbioru od Zleceniodawcy tj. A. ściętej biomasy". Przedmiotowy załącznik obejmował między innymi działki nr 85/1 i 92/1 z obrębu [...]. Nieruchomości w tym działki nr 85/1 i 92/1 zostały wydane protokołem przekazania nieruchomości w dniu 4 lipca 2016 roku Firmie B. Sp. z o.o., a protokół przejęcia podpisał Prezes Zarządu w/w Spółki. Protokół zwrotu nieruchomości i odbioru biomasy po wykonaniu usługi koszenia i wywozu biomasy do A. nastąpił 03.08.2016 r. W 2016 roku było przeprowadzone koszenie jednorazowe trawy i wywóz biomasy z działek o nr ew. 85/1 i 92/1 które zostały wykonane przez Firmę B. sp. z o.o. w w/w terminach na podstawie umowy nr PAN/191/BOM/2016. Dodatkowo z zapisu zawartego w § 7 ust. 2 w/w umowy wynikało wprost, iż "Zleceniodawca nie wyraża zgody by niniejsza umowa była podstawą do złożenia wniosku o dofinansowanie do Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa". Za wykonanie usługi koszenia i usunięcia biomasy z działek objętych niniejszą umową Firma B. sp. z o.o. miała zapłacić A. 43.636,06 brutto.

Zdaniem organu, za wyjątkiem oświadczenia Prezesa Spółki powiązanej ze stroną personalnie oraz rodzinnie, oraz pracowników tej Spółki, żaden obiektywny dowód nie potwierdza zatem, że to J. P. był faktycznym użytkownikiem gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97, i tym samym jest uprawniony do uzyskania wsparcia unijnego. Dyrektor ŁOR ARiMR powtórzył za organem I instancji, że J. P. nie dysponował zapleczem maszyn, który umożliwiłby mu przeprowadzenie prac zgodnych z wymogami programu na tak dużym areale, i okoliczność ta pozostaje bezsporna, gdyż potwierdza ją pełnomocnik strony w odwołaniu. Ponadto przedmiotowe grunty są położone w gminie [...]y, w powiecie legionowskim, w województwie mazowieckim, czyli ponad 130 km od gospodarstwa J. P. znajdującego się w województwie łódzkim, w powicie kutnowskim, w miejscowości F.. Strona nie posiadała również zwierząt, które mogłaby wypasać lub karmić paszą zebraną z przedmiotowych gruntów. Ponadto zgodnie z zapisami umowy na świadczenie kompleksowej obsługi z dnia 1 lutego 2016 r. wszelkie pożytki z przedmiotowych gruntów przypadały Spółce.

Organ podkreślił, iż płatności mogą zostać przyznane rolnikowi, który faktycznie uprawia grunty rolne, decyduje o rodzaju upraw i zabiegów agrotechnicznych, podejmują działania organizacyjne, kierownicze, zarządcze, i choć nie musi osobiście i bezpośrednio angażować się w tę produkcję, niezbędne jest dokonywanie przez nie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. W opinii organu odwoławczego powyższe wskazuje, że grunty rolne objęte umową, którą B. Sp. z o.o. zawarła z PAN, faktycznie były we władaniu Spółki, zaś rola J. P. sprowadzała się do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności do ich powierzchni i udzielania Spółce wszelkich wyjaśnień konicznych do wykonywanych prac, zapewnienia dostępu do niezbędnych do pracy dokumentów, przekazywania korespondencji z ARiMR, niezwłocznego informowania Zleceniobiorcy o zapowiedzianych kontrolach w gospodarstwie rolnym oraz zapewnienia wglądu do protokołów z kontroli prowadzonych przez ARiMR i inne jednostki związane z pozyskiwaniem i wypłatą Funduszy Unijnych (por. § 3 umowy z dnia 1 lutego 2016 r. na świadczenie kompleksowej obsługi). Wszelkie obowiązki związane z opracowywaniem wniosków o przyznanie płatności, prowadzeniem rejestru działalności rolnośrodowiskowych i kontrolą realizacji zobowiązań związanych z pozyskiwaniem Funduszy Unijnych, oceną gruntów i wykonywaniem ekspertyz botanicznych i ornitologicznych, a także czynności związane z obsługa i kontrolą gruntów, planowaniem celów i sposobów ich realizacji w odniesieniu do zachowania gruntów w stanie niepogarszającym jego rozwoju oraz wszelkie czynności związane z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej, z zachowaniem wymogów ochrony środowiska i wykonywanie prac z zakresu zbioru i wywozu biomasy, w tym koszenie i usuwanie okrywy roślinnej co najmniej raz w roku w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (por. § 2 umowy z dnia 1 lutego 2016 r. na świadczenie kompleksowej obsługi), wykonywała Spółka samodzielnie, lub zlecając wykonanie prac osobom trzecim.

Dyrektor ŁOR ARiMR zaznaczył, iż na podstawie zapisów umowy z dnia 23 maja 2015 r., którą J. P. zawarł z B. Sp. z o.o. na użytkowanie gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1, strona miała zapłacić Spółce czynsz w wysokości 41 500 zł, płatne z góry za cały rok użytkowania. Z powyższego wynika zatem, że za wyjątkiem korzyści finansowych, które wynikałyby z uzyskania wsparcia unijnego, strona nie czerpała żadnych korzyści z użytkowania przedmiotowych gruntów.

Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności. Wykorzystując powiązania rodzinne i personalne wykreowano J. P. na posiadacza działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97, na zlecenie którego Spółka przeprowadzała zabiegi agrotechniczne na gruntach objętych umową z PAN z niekorzystnym dla Zleceniobiorcy zapisem dotyczącym zakazu występowania z wnioskami o dofinansowanie do ARiMR do gruntów objętych tą umową. Spółka czerpała faktyczne korzyści z użytkowania spornych gruntów, spółka wykaszała grunty i pożytkowała biomasę oraz otrzymywała od J. P. wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej wysokości dopłat. Zdaniem Dyrektora ŁOR ARiMR pierwsza z wymienionych przesłanek zastosowania sankcji wynikającej z art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1306/2013 została zatem w sprawie spełniona. W sprawie wykreowano takie warunki, w których przesłanki przyznania płatności zostaną spełnione przez J. P., co pozwoli Zleceniobiorcy umowy nr PAN/191/BOM/2016 z 1 lipca 2016 r. na uzyskanie korzyści z funduszy unijnych bez naruszania przepisów tej umowy. W opinii organu przedstawiona powyżej argumentacja niewątpliwie potwierdza także, iż celem wykreowania sztucznych warunków było w niniejszej sprawie uzyskanie korzyści finansowych z funduszy unijnych poprzez zgłoszenia działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 do programu rolnośrodowiskowego pomimo niekorzystnych zapisów umowy nr PAN/191/BOM/2016. Korzyść finansowa, jaką można było uzyskać ze zgłoszenia przedmiotowych gruntów do objęcia płatnością rolnośrodowiskową za realizację wariantu 4.1 to 127 200,00 zł w jednym roku realizacji programu.

Organ zaznaczył, iż ostatnią przesłanką zastosowania sankcji wynikającej z art. 60 Rozporządzenia Nr 1306/2013 i pozbawienia danego podmiotu płatności jest wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Celem programu rolnośrodowiskowego jest natomiast poprawa środowiska rolnego i obszarów wiejskich oraz wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Realizacja tych celów ma w sposób trwały wpływać na zrównoważony i wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich, w tym rozwój gospodarstw rolnych uczestniczących w tym programie. W związku z powyższym uczestnictwo w programie rolnośrodowiskowych i jego realizacja na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 oraz pozyskane z tego tytułu wsparcie miało przyczynić się nie tylko do poprawy środowiska naturalnego, ale również rozwoju gospodarstwa wnioskodawcy oraz obszarów wiejskich, na których to gospodarstwo jest położone. W ocenie organu odwoławczego działania strony nie wypełniały celów programu, gdyż korzyści z użytkowania gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 i to zarówno korzyści finansowe tj. wynagrodzenie, które na podstawie podpisanych umów J. P. był zobowiązany zapłacić Spółce, jak i pożytki naturalne z tych gruntów, przypadały B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Ponadto czynności na tych gruntach wykonywali pracownicy B. Sp. z o.o. lub firmy C. z siedzibą w G. na zlecenie Spółki. J. P., poza ewentualnymi środkami z funduszy unijnych, nie czerpał żadnych korzyści z użytkowania gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97. Trudno zatem przyjąć by jego działalność mogła przyczynić się do rozwoju jego gospodarstwa, bądź wpływać korzystnie na rozwój obszarów wiejskich, skoro korzyści z użytkowania gruntów przypadały Spółce B. Sp. z o.o., której przeważającym przedmiotem działalności (zgodnie z wypisem z KRS) jest handel energią elektryczną.

Dyrektor ŁOR ARiMR zaznaczył ponadto, iż poza sporem pozostaje wysokość przyznanej stronie płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 5.1. Strona nie kwestionuje rozstrzygnięcia organu I instancji w tym zakresie, zaś organ odwoławczy nie dostrzegł jakichkolwiek uchybień organu I instancji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie - w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków do działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 - złożył J. P., zarzucając organowi naruszenie następujących przepisów prawa:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z § 7 ust, 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 (dalej jako płatność OB) i uznanie, że skarżący sztucznie stworzył warunki do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, pomimo, iż w 2016 roku skarżący był rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym i spełniał wszelkie przewidziane prawem krajowym i unijnym warunki do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) art. 80 k.p.a. w zw. z art 3 ust 2 pkt 1 oraz ust 3 ustawy, poprzez wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia w oparciu o ocenę dokonaną na podstawie materiału dowodowego, z którego nie wynika (nie została udowodniona) postawiona przez organ teza o stworzeniu przez skarżącego tzw. sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemem danego wsparcia;

3) art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię, jak również pominięcie jakiejkolwiek analizy subiektywnego i obiektywnego komponentu zarzutu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności skutkujące zupełnie bezzasadnym przyjęciem, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w sytuacji zarzucanego stworzenia sztucznych warunków;

4) naruszenie art. 8 i art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania, które powoduje utratę zaufania skarżącego do organów administracji. Postępowanie to dotyczy wniosku strony złożonego w 2016 r., zaś w każdym kolejnym rozstrzygnięciu sprawy organ upatruje innej podstawy do odmowy przyznania płatności, co sprawia, że strona traci zaufanie do bezstronności organu. W początkowym etapie postępowania organ odmówił stronie przyznania płatności powołując się na brak - zdaniem organu - istnienia tytułu prawnego skarżącego do działek rolnych o nr ew. 85/1, 92/1 oraz 97, a w wyniku postępowania odwoławczego organ do tezy o braku tytułu prawnego dołączył zarzut stworzenia sztucznych warunków gospodarowania bez żadnego większego uzasadnienia takiego stanowiska. W wyniku postępowania ze skargi do sądu administracyjnego, organ porzucił już twierdzenia o braku posiadania przez skarżącego tytułu prawnego, na podstawie którego mógłby uzyskać płatność, lecz zmienił całkowicie ocenę stanu faktycznego, gdzie zagadnienie tytułu prawnego organ zaakceptował, lecz wyciągnął zupełnie inne wnioski oskarżając skarżącego o stworzenie sztucznych warunków opisując to zdarzenie z zupełnie nowej perspektywy. Przy jednoczesnym braku pojawienia się jakiś nowych dokumentów czy okoliczności sprawy. Takie działanie organu sprawia, że strona czuje się zdezorientowana i ma obawy, czy nawet w wyniku potencjalnego uchylenia decyzji organów ARiMR przez tutejszy Sąd, organ nie przedstawi kolejnych tez, innego charakteru i treści, mających na celu odmowę przyznania płatności. Powyższe obrazuje, w jaki sposób organ narusza art. 6 i art. 8 k.p.a. w prowadzonym postępowaniu.

W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie w zaskarżonej części decyzji nr 136/2022 wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 22 kwietnia 2022 r. oraz uchylenie w takim samym zakresie decyzji nr 0080-2021-001081 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z 12 kwietnia 2021 r. Ponadto strona wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów powstępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2021 r., poz. 137 t.j.).

Sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 i 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 22 kwietnia 2022 r., nr 136/2022, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kutnie z 12 kwietnia 2021 r. nr 0080-2021-001081 w sprawie przyznania J. P. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 dla wariantu 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 w łącznej w kwocie 116 587 zł oraz odmowie przyznania stronie płatności do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

Skargą objęta została część powyższej decyzji, tj. w zakresie odmowy przyznania J. P. płatności do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy skarżący wspólnie z B. sp. z o.o. w [...] sztucznie stworzyli warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie do dochodzonej w roku 2016 przez skarżącego, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, dla działek o nr ewidencyjnych: 85/1, 92/1 i 97, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ I i II instancji, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Łodzi wyrokiem z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 442/20 decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 19 marca 2020 r. nr 118/2020 oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kutnie z 26 lipca 2019 r.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, a według art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu prawomocnego wyroku obejmuje nie tylko wykładnię przepisów prawa, tj. wyjaśnienie ich treści, lecz również sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (por. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 654). Związanie oceną prawną oznacza zakaz formułowania przez organy i sąd nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązanie do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna może dotyczyć m.in. stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu. Ocena prawna dotyczy tym samym całokształtu dotychczasowego postępowania organów w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19, Lex nr 2769344).

W świetle powyższego, ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi nie mógł odstąpić od oceny prawnej dokonanej przez WSA w Łodzi w wyroku z 20 października 2020 r., III SA/Łd 442/20.

Jak wynika natomiast z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 442/20, Sąd ten uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, wskazując, iż organ uznając, że w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania płatności, powołał się na powiązania rodzinne skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami B. Sp. z o.o., jednak na potwierdzenie przyjętego stanowiska nie dołączył do akt sprawy jakiejkolwiek dokumentacji z Krajowego Rejestru Sądowego, wskazującej skład osobowy zarządu i udziałowców tej spółki. Tym samym zdaniem Sądu organ nie był w stanie wykazać, że rzeczywiście doszło do stworzenia, poprzez powiązania personalne, sztucznych warunków dla uzyskania płatności. Ponadto Sąd wskazał, że organ analizując treść umowy na świadczenie kompleksowej usługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez J. P. z B. Sp. z o.o., błędnie przyjął, że spółka ma zapłacić skarżącemu kwotę obliczoną na podstawie iloczynu powierzchni hektarów gruntów (PEG) wnioskowanych o przyznanie płatności, przemnożoną przez stawkę wynoszącą 200 złotych za czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 a), b), c) oraz kwotę obliczoną na podstawie iloczynu przeprowadzonych prac na powierzchni jednego hektara (PEG) wnioskowanego o przyznanie płatności pomnożonego przez stawkę wynosząca 500 zł za czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 e). Sąd zważył, że zgodnie z § 4 umowy tak wyliczoną kwotę zobowiązał się zapłacić skarżący na rzecz B. Sp. z o.o.

Kolejnym uchybieniem organu było, zdaniem Sądu, pominięcie okoliczności, iż przyjęta jako dowód w sprawie umowa użytkowania gruntów rolnych z dnia 23 maja 2015 r. (łącząca skarżącego z B. Sp. z o.o.) dotyczyła jedynie dwóch działek oznaczonych numerami 85/1 i 92/1, zaś wniosek o płatność dotyczył również działki nr 97. Z uzasadnienia decyzji nr 118/2020 nie wynikało natomiast, dlaczego organ uznał, że w 2016 roku dla tej działki także stworzono sztuczne warunki celem uzyskania płatności rolnośrodowiskowej.

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie, Sąd zobowiązał organy do uwzględnienia treści uzasadnienia wyroku, w szczególności uzupełnienia dokumentacji sprawy o wypis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące członków zarządu i udziałowców B. Sp. z o.o., przeprowadzenia dokładnej analizy treści umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez skarżącego z ww. spółką, w tym § 4 tej umowy oraz ustalenia, czy ewentualne stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności może dotyczyć także działki nr 97, która nie została objęta zapisami umowy użytkowania gruntów zawartej w dniu 23 maja 2015 r. przez skarżącego z B. sp. z o.o.

Organ odwoławczy w wyniku uchylenia decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 442/20 oraz uzupełnienia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie materiału dowodowego w zakresie wynikającym z wytycznych Sądu, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony, ponownie przyjmując, że skarżącemu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa do działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 w ramach wariantu 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków wchodzących, gdyż stanowiłaby korzyść uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków.

Przypomnieć w tym miejscu należy na podstawy prawne przyznawania wnioskowanych przez skarżącego płatności.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. 6 rozporządzenia nr 1307/2017 gospodarstwo rolne oznacza jednostkę wykorzystywaną do działalności rolniczej i zarządzaną przez rolnika, a sama działalność rolnicza obejmuje m. in. uprawę produktów rolnych

i utrzymywanie użytków rolnych w stanie nadającym się do uprawy.

Kontrolując zasadność zastosowania przez organ odwoławczy klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa, zwrócić należy uwagę na to, że klauzula ta ujęta została w przepisach unijnych. Stosownie zwłaszcza do art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa (v. także art. 11 ust. 4 oraz art. 41 ust. 7 rozporządzenia 1307/2013).

Problematyka obchodzenia prawa stanowiła przedmiot rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (v. wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, który odnosi się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku, zob. także wyrok TSUE z 21 lipca 2005 r., w sprawie C-515/03. Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Nie można jednak odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (pkt 42, zob. także wyrok TSUE z 21 lutego 2006 r., w sprawie C-255/02.

W celu uzasadnienia odmowy przyznania płatności dla skarżącego organ II instancji był zatem zobowiązany do przedstawienia w uzasadnieniu swojej decyzji szczegółowych rozważań dotyczących całego procesu tworzenia sztucznych warunków i opisu działania podmiotów zaangażowanych w ten proces. Odnośnie przeprowadzonego postępowania należy powtórzyć za poprzednim składem orzekającym w sprawie, że postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących przyznania płatności cechuje się istotnymi odmiennościami, które korespondują z wymogami prawa europejskiego, co do weryfikacji uprawnień do otrzymania płatności rolniczych.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1856 - dalej: ustawa PROW 2007-2013), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Ustęp 2 i 3 ww. przepisu stanowi, iż w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównane przepisu art. 21 ust. 1-3 ustawy PROW 2007-2013 z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że obowiązek organu ograniczony został do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80 k.pa. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem sądu, wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem przez organ administracji publicznej materiału dowodowego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 k.p.a., nie naruszając również przepisu art. 80 k.p.a., zaś motywy rozstrzygnięcia zostały uzasadnione zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, organ uwzględnił wszystkie aspekty wiążącej oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 442/20, przez co w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a.

Przede wszystkim organ II instancji zgodnie z zaleceniami Sądu wydanymi w sprawie III SA/Łd 442/20 załączył do akt administracyjnych wypis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika skład osobowy członków zarządu i udziałowców B. Sp. z o.o. Dokument ten potwierdza powiązania rodzinne skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami B. Sp. z o.o. W ocenie Sądu poczynione w tym zakresie ustalenia organów uzasadniały przyjęcie, że w niniejszej sprawie rzeczywiście doszło do stworzenia, poprzez powiązania personalne sztucznych warunków dla uzyskania płatności. Organ w sposób bardzo szczegółowy przedstawił powiązania rodzinne i personalne pomiędzy skarżącym a członkami zarządu i udziałowcami B. Sp. z o.o. oraz wyjaśnił mechanizm, który umożliwiał skarżącemu wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przy wykorzystaniu omawianych powiązań.

Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że wspólnikami i udziałowcami B. Sp. z o.o. są: - A.Z. - wspólnik i prezes zarządu w okresie od 25 marca 2003 r. do 14 marca 2011 r., - D. P. – żona D.a P. (pełnomocnika strony) - wspólnik i członek zarządu w okresie od 14 marca 2011 r. do 7 marca 2014 r., - A. P. – żona J. P. - wspólnik i prezes zarządu w okresie od 7 marca 2014 r. do 11 maja 2016 r., - R.D. - wspólnik i prezes zarządu w okresie od 11 maja 2016 r. do chwili obecnej, - D. P. - pełnomocnik J. P. - prokurent od 7 marca 2014 r. do chwili obecnej. Wskazać należy, że organ odwoławczy dokonując powyższych ustaleń oparł się nie tylko na wypisie z Krajowego Rejestru Sądowego B. Sp. z o.o. ale także na danych dostępnych organowi z urzędu zgromadzonych w prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 poz. 203) ewidencji producentów i gospodarstw rolnych, wskazując, że w aktach sprawy znajdują się wydruki z systemu informatycznego ARiMR, z których wynika, że żoną J. P. jest A. P., żoną D.a P. jest D. P., D. P. jest pełnomocnikiem J. P.. Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższe ustalenia potwierdzają powiązania rodzinne i personalne pomiędzy J. P. a B. Sp. z o.o. W okresie od 7 marca 2014 r. do 11 maja 2016 r. wspólnikiem i prezesem zarządu Spółki była żona J. P. - A. P., zaś od 7 marca 2014 r. do chwili obecnej prokurentem Spółki jest D. P. - pełnomocnik strony.

Powyższe ustalenia organu II instancji czynią zadość zaleceniom Sądu wyrażonym w wyroku z 20 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 442/20., a przy tym nie były kwestionowane przez skarżącego. Zarzuty strony sprowadzały się w tym zakresie jedynie do wykazania, że zlecenie wykonania prac Spółce, w której pracują lub pracowały osoby powiązane ze skarżącym rodzinnie nie oznacza działania pozornego. W ocenie strony skoro Spółka B. działa również na obszarze, na jakim znajdują się przedmiotowe działki, skorzystanie z ich usług nie jest żadnym działaniem nieracjonalnym. Skarżący stoi na stanowisku, że zadeklarowanie działek rolnych do płatności z uwagi na przekazanie posiadania tychże działek przez PAN na B. na podstawie umowy umożliwiającej B. wykonanie prac agrotechnicznych na działkach jest wystarczającą z punktu widzenia płatności PROW podstawą do otrzymania płatności, zaś następcze postępowanie z niewłaściwego wykonania umowy pomiędzy PAN, a B. nie należy do zakresu postępowania administracyjnego i powinno być rozpatrywanie na gruncie postępowania cywilnego.

Z powyższym stanowiskiem strony skarżącej nie można się zgodzić. Stanowi ono jedynie wyraz przyjętej linii obrony, która w żadnej mierze nie wpływa na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia organu. Przede wszystkim, o ile rację ma skarżący, że umowa nr PAN /191/BOM/2016 z 1 lipca 2016 r. zawarta przez B. Sp. z o.o. z PAN umożliwiała Spółce wykonanie prac agrotechnicznych na działkach będących przedmiotem umowy w tym działce nr 85/1, 92/1 oraz 97, to dotyczyła ona jedynie wykonania czynności polegających na jednokrotnym skoszeniu trawy na nieruchomości oraz odbiorze od Zleceniodawcy ściętej biomasy (§ 1 ust. 1 umowy). Zleceniobiorca zobowiązał się zrealizować przedmiot umowy w terminie do 31 lipca 2016 r. (§ 2 umowy). Jednocześnie strony ustaliły, że przekazanie nieruchomości Zleceniobiorcy odbędzie się na podstawie protokołu przekazania nieruchomości, a jej zwrot odbędzie się na podstawie protokołu zwrotu nieruchomości i odbioru biomasy (§1 ust. 3). Najistotniejszym zapisem, którego zdaje się nie dostrzegać strona skarżąca, a który ma istotne znaczenie dla oceny stworzenia przez skarżącego z B. Sp. z o.o. sztucznych warunków do uzyskania płatności, jest treść wskazana w § 7 ust. 2 umowy, z którego wynika, że Zleceniodawca (A.) nie wyraża zgody, by niniejsza umowa była podstawą do złożenia wniosków o dofinansowanie do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wskazać przy tym należy, że jak wynika akt sprawy, tytuł prawnych do działek o numerach ewidencyjnych 85/1, 92/1 oraz 97 położonych w województwie mazowieckim, powiecie legionowskim, gminie E., obręb [...] posiada A.. Działki te wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, warunkiem przyznania rolnikowi płatności bezpośredniej (jak również płatności rolnośrodowiskowej) do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest to, aby na dzień 31 maja danego roku, miał on do tej działki tytuł prawny. Treść zapisu wskazanego przepisu w powiązaniu z treścią § 7 ust. 2 umowy wprost wykluczała zatem możliwość przyjęcia, by zawarta pomiędzy stronami umowa stanowiła tytuł prawny uprawniający do wystąpienia z wnioskiem o jakiekolwiek dofinansowanie przez B. Sp. z. o.o.

Tym samym organ II instancji trafnie wskazał, że w przypadku złożenia przez B. Sp. z o.o. wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w zakresie działek objętych przedmiotem umowy z dnia 1 lipca 2016 r. nie byłaby ona w stanie wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności działek i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organy w sposób wnikliwy przeanalizowały treść zawartych w sprawie umów, zaś wyciągnięte wnioski nie budzą wątpliwości sądu. Strona nie wykazała natomiast błędów zarówno natury faktycznej i logicznej, przedstawiając jedynie własne stanowisko i ocenę stanu faktycznego sprawy, co nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że płatności przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania. Przysługują rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów i jest posiadaczem gruntów objętych obszarem zatwierdzonym o powierzchni, co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Pod pojęciem rolnika rozumie się osobę fizyczną (w tym wypadku), która prowadzi działalność rolniczą i posiada gospodarstwo rolne. Działalność rolnicza (w tym wypadku) oznacza uprawę produktów rolnych. Z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Zatem, aby w ogóle móc ubiegać się o płatności, konieczne jest posiadanie statusu posiadacza takich gruntów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jak wynika przy tym z wydruku informacji z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień 8 kwietnia 2021 r. przedmiotem przeważającej działalności B. Spółki z o.o. jest handel energią elektryczną. W związku z powyższym, sąd w pełni zgadza się z organ II instancji, że w "normalnym" układzie rzeczy, B. Sp. z o.o. nie spełniłaby warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowych i nie mogłaby podjąć się realizacji wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i uzyskać z tego tytułu korzyści finansowych w postaci środków unijnych. Wykonanie przez B. w 2016 roku usługi jednorazowego koszenia działek o nr ewid.: 85/1, 92/1 oraz 97 na zlecenie A. nie daje podstaw do uznania, iż spełniona została przesłanka posiadania tych działek w rozumieniu art. 366 k.c. kodeksu cywilnego, a w szczególności posiadania w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, które wiąże się z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, tj. w uprawie danego gruntu przez konkretnego producenta rolnego i utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej przez cały okres trwania zobowiązania. Dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r. II GSK 227/07, wyroki dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak bowiem wynika z regulacji unijnych i krajowych, istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Zatem ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest powiązana wprost z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale ma związek z faktycznym władztwem nad gruntem rolnym, co polega na jego rolniczym użytkowaniu. W związku z tym decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dacie składania wniosku (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2011 r. II GSK 1287/10). Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy (por. wyrok NSA z 7 marca 2012 r. II GSK 88/11). Pojęcie posiadania na gruncie ustawy o płatnościach należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Jak już wyżej podniesiono, jako posiadanie gruntów rolnych, w kontekście przyznania dopłat do gruntów, należy zatem rozumieć faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Istotą płatności obszarowych jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Chodzi tu o realne decydowanie o tym, co rolniczo na tym terenie dziać się powinno. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie.

W tym stanie rzeczy należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że samo tylko formalne posiadanie gruntów jest niewystarczające aby zostać beneficjentem pomocy. Powołane zatem przez B. Sp. z o.o. oraz J. P. umowy dotyczące działek o nr ewid.: 85/1, 92/1 oraz 97 były niewystarczające do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 4.1, a przy tym były one w istocie umowami pozornymi.

Na potwierdzenie tezy, że skarżący faktycznie nie posiadał działek zadeklarowanych do płatności i nie prowadził działalności rolniczej, a relacje pomiędzy skarżącym a B. Sp. z o.o. wskazują na sztuczne tworzenie warunków uprawniających do przyznania płatności, organy obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach swoich decyzji szereg ustaleń opartych na konkretnych źródłach dowodowych w postaci: umowy zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. pomiędzy J. P. a B. Sp. z o.o., umowy z 23 maja 2015 r. zawartej na okres od 23 maja 2015 r. do 30 grudnia 2016 r., pomiędzy J. P., a B. Sp. z o.o. na mocy której B. Sp. z o.o. jako właściciel oddał J. P. jako użytkownikowi do używania i pobierania pożytków nieruchomość rolną na działkach ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1, pisma PAN z 28 grudnia 2018 r., w którym potwierdzone zostało, że na podstawie umowy z 1 lipca 2016 r., przeprowadzone zostało przez Spółkę jednokrotne koszenie trawy i wywóz ściętej biomasy na działkach objętych umową, a przy tym grunty zostały zwrócone na podstawie jednostronnego oświadczenia przez pracowników PAN w dniu 3 sierpnia 2016 r., oświadczenia Wspólnoty Gruntowej D., informacji z Urzędu Gminy w [...], oświadczenia P.S. właściciela firmy C. oraz oświadczenia pracowników B. Sp. z o.o. Organ dokonał szczegółowej analizy zebranych w sprawie dowodów, z których wyprowadził słuszną tezę, że skarżący był fikcyjnym posiadaczem działek zadeklarowanych do płatności i nie prowadził samodzielnie działalności rolniczej.

Materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że skarżący posiadał decyzyjność jak, gdzie i kiedy wykosić łąki, komu i kiedy zlecić prace polowe, tj. że "zarządza gospodarstwem rolnym". Należało zgodzić się ze stanowiskiem organów, że z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że faktycznym użytkownikiem zgłoszonych przez skarżącego do wariantu 4.1 działek rolnych była Spółka B.. Organ trafnie dostrzegł również, że poza samym oświadczeniem Prezesa Spółki powiązanej ze stroną personalnie oraz rodzinnie oraz pracowników tej Spółki, żaden inny obiektywny dowód nie potwierdza, że skarżący był faktycznym użytkownikiem gruntów położonych na działkach ewidencyjnych 85/1, 92/1 i 97. Z prawidłowo poczynionych, a przy tym niekwestionowanych ustaleń organów wynika jednocześnie, że skarżący nie posiadał zaplecza maszyn. Nie bez znaczenia jest także fakt, że przedmiotowe grunty położone są ponad 130 km od gospodarstwa skarżącego, a nadto nie posiadał zwierząt, które mogłyby się tam wypasać, czy karmić paszą zebraną z gruntów. Organ dokonując analizy umowy z 1 lutego 2016 r. słusznie uznał, że rola skarżącego sprowadzała się jedynie do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności oraz udzielania Spółce informacji, w tym o zapowiedzianych kontrolach w gospodarstwie rolnym, wyjaśnień koniecznych do wykonywania prac, przekazywania korespondencji z ARiMR. Wszelkie czynności zmierzające do uzyskania płatności wykonywała Spółka samodzielnie lub zlecając wykonanie prac osobom trzecim, co znajduje potwierdzenie w oświadczeniu właściciela firmy C.. Organ dokonując również szczegółowej analizy umów z 1 lutego 2016 r. oraz z 23 maja 2015 r. trafnie wskazał, że za wyjątkiem korzyści finansowych wynikających z unijnego wsparcia, skarżący nie czerpał żadnych korzyści finansowych z użytkowania przedmiotowych gruntów. To Spółce przypadały wszelkie pożytki naturalne oraz otrzymywała od skarżącego wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej wysokości dopłat. Jak wynika bowiem z prawidłowo poczynionych ustaleń organu, łączna kwota wsparcia którą w 2016 r. J. P. uzyskałby w przypadku rozpoznania jego wniosku w zakresie gruntów 85/1, 92/1 i 97 to 127 200 PLN, co daje kwotę zbliżoną do kwot, które skarżący miał zapłacić Spółce na podstawie wskazanych umów. Sąd w pełni podziela stanowisko organu II instancji, że materiał dowodowy zebrany w sprawie i jego szczegółowa analiza daje podstawy do stwierdzenia, że w sprawie wykreowano warunki pozwalające bez naruszenia umowy z 1 lipca 2016 r., tj. § 7 umowy na uzyskanie przez Spółkę środków z funduszy unijnych.

W powyższych okolicznościach faktycznych rację ma organ II instancji, że działania skarżącego nie wypełniły celów programu rolnośrodowiskowego, jakim jest poprawa środowiska rolnego i obszarów wiejskich oraz wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Jak słusznie wskazał organ, pozyskane z tego tytułu sprawcie miało przyczynić się nie tylko do poprawy środowiska naturalnego, ale również rozwoju gospodarstwa wnioskodawcy oraz obszarów wiejskich, na których jest ono położone. Tymczasem, jak zostało wykazane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, korzyści z użytkowania gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97, i to zarówno korzyści finansowe tj. wynagrodzenie, które na podstawie podpisanych umów J. P. był zobowiązany zapłacić Spółce, jak i pożytki naturalne z tych gruntów, przypadały B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], a czynności na tych gruntach wykonywali pracownicy B. Sp. z o.o. lub firmy C. z siedzibą w G. na zlecenie Spółki. Skarżący, poza ewentualnymi środkami z funduszy unijnych, nie czerpał żadnych korzyści z użytkowania gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97. Trudno zatem przyjąć by jego działalność mogła przyczynić się do rozwoju jego gospodarstwa, bądź wpływać korzystnie na rozwój obszarów wiejskich, skoro korzyści z użytkowania gruntów przypadały Spółce B. Sp. z o.o., której przeważającym przedmiotem działalności (zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wypisem z Krajowego Rejestru Sadowego) jest handel energią elektryczną. Prawidłowo zatem organ ocenił, iż korzyść finansowa jaką uzyskałaby strona w wyniku pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku w zakresie gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 nie wypełniłaby celów programu.

Zdaniem Sądu, organ należycie wykazał, iż w sprawie doszło do wykreowania sztucznych warunków pomiędzy J. P. a B. sp. z o.o. poprzez powiązania personalne osób zasiadających we władzach spółki i samego J. P., gdyż nie byłoby możliwe, przy tak skonstruowanej umowie pomiędzy PAN a B. sp. z o.o., dysponowanie gruntami i wnioskowanie o przyznanie płatności pochodzących z sektorowego prawodawstwa rolnego UE, zarówno w ramach płatności rolnośrodowiskowych jak i w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. B. sp. z o.o. nie miała tytułu prawnego do spornych działek i możliwości ubiegania się o płatności. Wykorzystując powiązania rodzinne B. sp. z o.o. obeszła przepisy prawa w zakresie przyznawania płatności i podpisała umowę użytkowania gruntów rolnych z dnia 23.05.2015 r. z J. P. stwarzając pozory posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do działek 85/1, 92/1 (działka nr 97 nie wymieniona w umowie), bowiem w treści umowy spółka tytułuje się jako "właściciel" faktycznie nim nie będąc. Przyjąć za organem należy, iż B. sp. z o.o. wspólnie z J. P. sztucznie wykreowała pozory posiadania tytułu prawnego do spornych działek rolnych przez oddanie ich w użytkowanie, w celu stworzenia skarżącemu możliwości ubiegania się o dofinansowanie do przedmiotowych działek.

Na podstawie poczynionych ustaleń organ prawidłowo przyjął, iż działanie polegające na oddaniu spornych gruntów przez B. sp. z o.o., do których nie miała tytułu prawnego, w użytkowanie J. P. powiązanemu rodzinnie ze spółką, należy uznać za sprzeczne z celami wsparcia, co uprawnia do zastosowania sankcji z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, skutkujących pozbawieniem prawa do uzyskania płatności w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Ponadto, z całości materiału dowodowego wynika, że to nie J. P. zarządzał spornymi gruntami a spółka, która częściowo wykonywała na nich prace sama, częściowo zlecając je innym podmiotom.

Zebrane przez organ dowody pozwalają na stwierdzenie, iż wykorzystując powiązania rodzinne B. sp. z o.o. obeszła przepisy prawa w zakresie przyznawania płatności i podpisała umowę użytkowania gruntów rolnych z dnia 23.05.2015 r. z J. P. stwarzając pozory posiadania tytułu prawnego do działek nr 85/1, 92/1, faktycznie pozostających w użytkowaniu wieczystym PAN łącznie z działką nr 97. Inaczej nie mogłaby wykazać, że jest posiadaczem tychże gruntów i ubiegać się o płatności w ramach systemów wsparcia UE. Przez stworzenie sztucznych warunków, przyjmując w użytkowanie grunty od podmiotu nie posiadającego tytułu prawnego i jednocześnie zlecając tej samej spółce świadczenie szerokich usług, J. P. zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść finansową sprzeczną z celem wsparcia.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie zostało również zgodnie z zaleceniami Sądu wyrażonymi w wyroku z 20 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 442/20 wykazane, że stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności dotyczyło także działki nr 97. O ile działka ta nie została objęta zapisami umowy użytkowania gruntów zawartej w dniu 23 maja 2015 r. przez skarżącego z B. sp. z o.o., to była ona objęta umową zawartą pomiędzy B. sp. z o.o., a PAN, która mowa ta dotyczyła wszystkich gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016, a zatem również działki ewidencyjnej nr 97, na której to Spółka lub firma przez nią wynajęta wykonywała prace. Sam mechanizm kreowania pozorów pozostawania przez skarżącego posiadaczem działki nr ewid. 97 był podobny jak w przypadku dwóch pozostałych działek.

Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a. Przede wszystkim zarzuty te były przedmiotem rozpoznania przez Sąd w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 442/20, a skoro tak to sąd rozpoznający niniejszą skargę również jest tą oceną związany. Dodatkowo należy wyjaśnić, że zasada dwuinstancyjności byłaby naruszona, gdyby organ odwoławczy pominął rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia odwołania lub nie przeprowadził ponownego rozpatrzenia sprawy. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Organ odwoławczy ma obowiązek skontrolowania sprawy w jej całokształcie i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Podsumowując, ocena materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy była prawidłowa, a zarzuty sformułowane w treści skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Skarżący jedynie polemizuje z dokonaną przez organ oceną materiału dowodowego, która to polemika nie dowodzi naruszenia procedury administracyjnej.

Należy ponadto zaznaczyć, że poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje wysokość przyznanej stronie płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 5.1. Strona nie kwestionuje rozstrzygnięcia organu w tym zakresie, natomiast sąd nie dostrzega po stronie organów uchybień, które dawałyby podstawę do wyjścia poza granice wniesionej skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

R.T-M.