Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 558/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Lasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D., II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. na rzecz skarżącego [...] kwotę 64 zł (sześćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2006 roku lekarz laryngolog kierując Z.C. na badania do Poradni Chorób Zawodowych zgłosił podejrzenie choroby zawodowej (obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego, spowodowanego hałasem ) wskazując, iż podejrzenie schorzenia zawodowego wiąże się z zatrudnieniem w narażeniu na hałas w latach 1969 -1991 w zakładzie rolnym w charakterze traktorzysty i w latach 1996 -2005 jako kierowcy autobusu szkolnego. Pismem z dnia [...] września 2006 roku lekarz Gabinetu Laryngologicznego Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ( dalej jako: PPIS ) o ocenę narażenia zawodowego. Na polecenie PPIS Zespół Wychowawczo- Oświatowy i Gospodarstwo Nadzoru i Administrowania Zasobem nadesłały informacje o przebiegu zatrudnienia Z.C.. W dniu [...] listopada 2006 roku organ sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u Z.C., przesyłając ją do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. W karcie wskazano, iż Z.C. w narażeniu na hałas pracował 30 lat, 8 miesięcy i 10 dni w tym jako jako traktorzysta ( 1969 -1971) i kierowca ( 1971-1991 ) w zlikwidowanych już PGR- ach i jako kierowca autobusu ( 1996 do [...] marca 2005 roku ) w Zespole Wychowawczo- Oświatowym. W toku badania wstępnego w 1996 roku i w toku badań okresowych w latach 1998, 1999, 2001, 2002, 2003 i 2004 nie stwierdzono przeciwwskazań do pracy w charakterze kierowcy. Orzeczeniem lekarskim Nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Gabinet Laryngologiczny Chorób Zawodowych ( dalej jako: WOMP ) orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 21 w wykazie chorób zawodowych tj. obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż na podstawie kilkukrotnych badań audiometrycznych wykonanych w tej jednostce stwierdzono całkowitą głuchotę ucha prawego oraz niedosłuch ucha lewego typu odbiorczego. Wskazano, iż badany przedstawił dwie karty informacyjne z leczenia szpitalnego w oddziale laryngologicznym w latach 2003 i 2004 z rozpoznaniem całkowitej nagłej głuchoty ucha prawego i zawrotów głowy oraz szumów usznych obustronnych i niedosłuch ucha lewego typu odbiorczego. W ocenie jednostki medycznej fakt rozpoznania całkowitej głuchoty ucha prawego powstałej nagle i niedosłuchu ucha lewego typu odbiorczego wyklucza charakter zawodowy schorzenia. Pismem z dnia [...] grudnia 2006 roku jednostka wydająca orzeczenie nr [...] zwróciła się do Instytutu Medycyny Pracy o "ustalenie ostatecznego orzeczenia w odwoławczej sprawie Z.C.".

Orzeczeniem lekarskim Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 roku Instytut orzekł o braku podstaw do rozpoznania u Z.C. choroby zawodowej. wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych tj. obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. W uzasadnieniu Instytut wskazał, iż przeprowadzone kompleksowe badanie audiologiczne, zweryfikowane audiometrią obiektywną z uwzględnieniem audiometrii słownej pozwoliły na rozpoznanie u badanego całkowitej głuchoty ucha prawego oraz obustronnego niedosłuchu odbiorczego typu ślimakowego o wielkości 43,3 dB, zawrotów głowy i szumów usznych. Wielkość stwierdzonego uszczerbku słuchu w uchu lewym oraz fakt wystąpienia nagłej głuchoty ucha prawego ( wg. karty informacyjnej leczenia szpitalnego) wykluczają powstanie choroby zawodowej narządu słuchu, która powstaje wskutek wieloletniego narażenia na hałas w środowisku pracy i niedosłuch nasila się stopniowo, najbardziej w ciągu pierwszych 10 lat pracy. Załączony do dokumentacji audiogram z [...] lutego 2002 roku wykazał średnie ubytki słuchu dla ucha prawego 38,3 dB, a ucha lewego 25 dB, które nie spełniały wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej podobnie jak tych kryteriów nie spełnia aktualnie stwierdzona głuchota prawostronna i lewostronne upośledzenie słuchu typu ślimakowego o wielkości 43,3 dB.

Decyzją Nr [...] PPIS z dnia [...] lutego 2007 roku PPIS orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z.C. choroby zawodowej o jakiej mowa w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

W wyniku odwołania Z.C. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 roku uchylił decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania i uznając, iż zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczną ocenę pracy zawodowej Z.C.. Wskazał na potrzebę uzupełnienia oceny narażenia zawodowego Z.C. na hałas z uwzględnieniem wyników pomiaru natężenia hałasu w okresie 30-letniej pracy zawodowej oraz wyjaśnienia wielkości ubytku słuchu stwierdzonego u pracownika przez lekarza dokonującego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz ustalonym przez WOMP i porównanie ich z ubytkiem stwierdzonym przez Instytut Medycyny Pracy. Zwrócił uwagę na fakt, iż ani lekarz zgłaszający podejrzenie choroby zawodowej ani WOMP nie podali jaki ubytek słuchu został w wyniku ich badania stwierdzony. Podkreślił, iż to właśnie wielkość ubytku w uchu lepiej słyszącym ( 43, 3 dB ) przesądziła o negatywnym orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy. Uznał, że konieczne jest również wyjaśnienie czy czynnikiem wykluczającym chorobę zawodową jest fakt całkowitej głuchoty prawostronnej, czy nagłość utraty słuchu, co zakwestionował w odwołaniu skarżący.

W związku z uchyleniem decyzji przez organ odwoławczy WOMP zwrócił się do PPIS o uzupełnienie oceny narażenia zawodowego w okresie zatrudnienia od lipca 1969 do września 1991 roku , a z związku z zatrudnieniem od sierpnia 1996 do marca 2005 roku w Zespole Wychowawczo – Oświatowym o uwzględnienie dokonywanych pomiarów hałasu lub ich aktualne dokonanie w autobusie który był obsługiwany przez pracownika. W dniu [...] czerwca 2007 roku w siedzibie organu I instancji został odebrany na temat przebiegu zatrudnienia i warunków pracy wywiad od Z.C., który przedłożył karty informacyjne leczenia szpitalnego z lat 2003 i 2005 oraz audiogram z [...] lutego 2006 roku. PPIS wezwał też lekarza zgłaszającego podejrzenie choroby zawodowej do oraz WOMP do nadesłania wyników badań słuchu przeprowadzonych u pracownika. Wystąpił też do Szpitala Wojewódzkiego o wskazanie przyczyn rozpoznania u Z.C. nagłej utraty słuchu podczas leczenia w styczniu 2003 roku, a także do Gabinetu Medycyny Pracy oraz prywatnej praktyki lekarskiej o nadesłanie dokumentacji dotyczącej zgłaszanych przez pracownika problemów ze strony narządu słuchu. W wyniku tych działań organ uzyskał dokumentację lekarską m.in. w postaci audiogramów [...] lutego 2002 roku, z [...] grudnia 2005 roku, z [...] marca 1996 roku, i z [...] maja 2001 roku, audiometr z Pracowni Audiometrycznej WOMP z dnia [...] kwietnia 2006 roku oraz informację o wykonywanych badaniach słuchu z Gabinetu Medycyny Pracy, jak też wyjaśnienie lekarza leczącego ze Szpitala Wojewódzkiego, iż z wywiadu pacjenta wynikało, iż nagła utrata słuchu w uchu prawym nastąpiła na dwa dni przed przyjęciem do szpitala w dniu [...] stycznia 2003 roku. Z nadesłanej przez lekarza zgłaszającego podejrzenie choroby zawodowej dokumentacji medycznej pod datą [...] stycznia 2006 roku znajduje się zapis, iż pacjent " źle słyszy od dłuższego czasu. bad. audiom. UP 75-95 dB, UL 35-75 dB". W nadesłanej dokumentacji brak wskazanego wyniku badania. W dniu [...] września 2007 roki na zlecenie PPIS Oddział Badań Środowiska Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wykonane zostały pomiary poziomu hałasu na stanowisku kierowcy autobusami typu San i Jelcz należącymi do Zespołu Wychowawczo –Oświatowego. W omówieniu wyników pomiaru hałasu wskazano, iż na badanym stanowisku pracy poziom ekspozycji na hałas w odniesieniu do 8-godzinnego dnia pracy był niższy od 0,1 wartości dopuszczalnej tj. 75dB (A). Maksymalny poziom hałasu i szczytowy poziom dźwięku nie został przekroczony. W wyniku interwencji Z.C. WOMP w dniu [...] października 2007 roku nadesłał organowi opinię specjalisty audiologa. Powołując się na wyniki badań przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2008 roku specjalista audiolog stwierdził w uchu lewym ubytek słyszenia dla częstotliwości 1,2,3 KHz - 50 dB . Wskazał, iż pacjent nadal nie spełnia kryteriów orzeczniczych do rozpoznania choroby zawodowej bowiem z definicji przewlekłego urazu akustycznego wynika, iż niedosłuch spowodowany hałasem ma charakter stopniowo postępujący zatem nagłej głuchoty ucha prawego rozpoznanej w trakcie hospitalizacji w 2003 roku nie można uznać za pohałasową. Z kolei dalsze pogorszenie słuchu w uchu lewym w stosunku do badania z dnia [...] stycznia 2007 roku, po ustaniu ekspozycji na hałas w środowisku pracy, wskazuje, iż niedosłuch ten może mieć przyczynę inną niż uraz akustyczny i wynikać np. ze zmian naczyniowych. Wskazał, iż hałas nie uszkadza narządu równowagi i nie powoduje zawrotów głowy, co również stwierdzono podczas hospitalizacji w 2003 roku.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeksu postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako Kpa ), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity: Dz. U. z 2006 roku, Nr 122, poz. 851 ze zm. ) w związku z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. z 2002 roku, Nr 132, poz. 1115 – dalej jako: rozporządzenie ) orzekł o braku podstaw do rozpoznania u Z.C. choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz – wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w /w rozporządzeniu.

W uzasadnieniu organ I instancji, przedstawił przebieg postępowania administracyjnego opisując zgromadzoną dokumentację lekarską i wydane w sprawie orzeczenia lekarskie. Wskazał, iż w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2006 roku Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz na podstawie orzeczenia nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydanego przez Instytut Medycyny Pracy nadesłanego [...] stycznia 2007 roku organ wydał w dniu [...] lutego 2007 roku decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej, która została uchylona przez organ II instancji. PPIS przedstawiając przebieg ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie i zgromadzone dowody w jego toku dowody wskazał w szczególności na uzyskaną w wyniku polecenia WOMP opinię lekarską lekarza otolaryngologa - specjalisty audiologa opisującą stan audiologiczny Z.C. i stwierdzającą, iż badany nie spełnia kryteriów do orzeczenia choroby zawodowej. Organ wskazał, iż analizując materiał dowodowy sprawy stwierdził brak podstaw do rozpozna choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji Z.C. domagał się jej zmiany i stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu wywodził, iż jest ona niezgodna ze stanem faktycznym bowiem przez 30 lat pracował w warunkach przekraczających dopuszczalne normy hałasu przy rozładunku wagonów, jako kierowca ciągnika i ostatnio przez 10 lat jako kierowca autobusu. Kwestionował rzetelność pomiaru hałasu przeprowadzonego jego zdaniem w warunkach innych niż te w jakich on faktycznie wykonywał pracę kierowcy autobusu.

Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ( dalej jako: PWIS ), działając na podstawi art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz § 2 ust. 1 i § 8 ust.1 rozporządzenia, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 roku utrzymał w mocy zaskarżony akt. Przedstawiając przebieg postępowania w sprawie organ II instancji stwierdził, iż nie rozpatrywał zarzutów skarżącego co do sposobu przeprowadzenia pomiaru hałasu w którym nie uczestniczył ponieważ uzyskane wyniki nie miały wpływu na wydanie decyzji negatywnej.

Poddając ocenie ustalony stan faktyczny, organ odwoławczy zważył, iż zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby zawodowe określone w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy - zwanych narażeniem zawodowym. Wywiódł, iż zgodnie z § 8 ust 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Wskazał, iż organy inspekcji zawodowej mogą stwierdzić istnienie choroby zawodowej jedynie w wypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek tj. orzeczenia lekarskiego rozpoznającego chorobę zawodową i wyników dochodzenia epidemiologicznego wskazującego na istnienie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy. PWIS wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z obu orzeczeń lekarskich uzupełnionych opinią lekarza audiologa wynika, iż okolicznością wykluczającą stwierdzenie choroby zawodowej u Z.C. było stwierdzenie w 2003 roku nagłej utraty słuchu w uchu prawym i towarzyszące temu zawroty głowy oraz pogarszanie się słuchu w uchu lewym po zaprzestaniu pracy zawodowej w 2005 roku. Organ II instancji uznał za wiarygodne stanowisko wyrażone przez Instytut Medycyny Pracy oraz specjalistę otolaryngologa- audiologa, iż dynamika niedosłuchu wyraźnie odmienna dla ucha prawego ( głuchota ) i niedosłuch ucha lewego ( 43,3 dB do 50 dB ), postępujący niedosłuch ucha lewego po zaprzestania narażenia na hałas przemawiają za tym, że niedosłuch u Z.C. ma przyczynę inną niż zawodowa. Za przekonywujący uznał również wywód, iż hałas nie uszkadza narządu równowagi i nie powoduje zawrotów głowy, co miało miejsce w 2003 roku. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie nie ustalono związku schorzenia z warunkami pracy a wykazano, iż przyczyną choroby są czynniki pozazawodowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.C. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie u niego choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego warunkami pracy. W uzasadnieniu wywodził, iż decyzja utrzymująca w mocy orzeczenie organu I instancji jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Wskazywał, iż podczas pobytu w szpitalu skarżył się na ból głowy i miał wykonane badanie rezonansu w wyniku którego nie stwierdzono żadnych innych schorzeń zatem nieuzasadnione jest wykluczenie w niego choroby zawodowej na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzającego całkowitą głuchotę ucha prawego powstałą nagle. Podkreślał ponownie, iż przez 30 lat pracował w warunkach przekraczających dopuszczalne normy hałasu, co świadczy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż jego głuchota nie powstała nagle, ale schorzenie słuchu jest spowodowane warunkami pracy .

W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Postępowanie w sprawie niniejszej pozostawało zawieszone z uwagi na pytanie prawne, skierowane do Trybunału Konstytucyjnego postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie III SA/Kr 125/06. Sąd ten wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie czy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach i przepis art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks Pracy ( Dz. U. z 1998 roku, Nr 21 poz. 94 ze zm. ) na podstawie którego wydano powołane rozporządzenie zgodne są z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Postępowanie w sprawie zostało podjęte po ogłoszeniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 19 czerwca 2008 roku w sprawie P 23/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Skarga podlegała uwzględnieniu.

1. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności. Oznacza to, iż kontrola sprawowana przez sąd administracyjny dokonywana jest jedynie z punktu widzenia zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga zatem merytorycznie o zgłoszonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego żądaniach, nie jest bowiem uprawniony do zastępowania organów administracji publicznej w rozstrzyganiu indywidualnych spraw administracyjnych. Stwierdzając, iż zaskarżony skargą akt administracyjny ( np. decyzja ) wydany został przez organ z naruszeniem prawa procesowego lub materialnego mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy sąd administracyjny uchyla go, co skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracyjny. Wskazać też należy na treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej jako: ppsa), w świetle którego sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny winien objąć zakresem kontroli zgodność z prawem zaskarżonego aktu w kontekście całokształtu mających zastosowanie w sprawie regulacji procesowych i materialnoprawnych, a nie tylko ograniczać się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze.

2. Pojęcie choroby zawodowej definiuje art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy ( tekst jednolity Dz.U. z 1998 roku, Nr 21, poz. 94 ze zm.), jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Urzędowy spis chorób zawodowych zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania

w sprawach zgłaszana podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz. 1115, dalej jako: rozporządzenie ). Konstytucyjność przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wskazanego rozporządzenie była przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w związku z pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczącym ich zgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 roku w sprawie P 23/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu Pracy w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, uznając iż są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie w części II wyroku Trybunał stwierdził, że powyższe przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Sentencja wyroku została ogłoszona dnia

2 lipca 2008 roku w Dzienniku Ustaw Nr 116, poz. 740. Odnosząc się do wpływu powołanego wyroku na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy Sąd uznał, iż nie uzasadniał on uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. b ppsa w związku z art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego. Odraczając termin utraty mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów, zgodnie z normą art. 190 ust. 3 Konstytucji RP Trybunał wskazał, że przepisy te są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej tych przepisów ma pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych i jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych.

Takie rozstrzygnięcie Trybunału i jego uzasadnienie oznacza, że do czasu uchwalenia nowych przepisów, jednak nie dłużej niż do 2 lipca 2009 roku przepisy rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych obowiązują i mogą stanowić podstawę orzekania, także w niniejszej sprawie. Oznacza to również, że Trybunał wykluczył możliwość orzekania w sprawie chorób zawodowych w tym okresie na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364 ), które zostało uchylone przez rozporządzenie z 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych ( § 11). W przeciwnym razie odraczanie terminu utraty mocy obowiązującej ocenianego przez Trybunał rozporządzenia byłoby zbędne, gdyż nie groziłoby powstaniem luki w prawie w tym istotnym z punktu widzenia ochrony praw pracownika zakresie. Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż Trybunał zakwestionował nie merytoryczną treść rozporządzenia, lecz wadliwość upoważnienia ustawowego do jego wydania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażona przez Trybunał ocenę, iż przedmiotowe rozporządzenie nie modyfikuje przepisów Kpa i obowiązującej na jego gruncie zasady swobodnej oceny dowodów, lecz jedynie uszczegóławia i stanowi funkcjonalne uzupełnienie regulacji ustawowej pod kontem specyfiki spraw administracyjnych tego rodzaju. Z tych powodów Sąd nie znalazł podstaw do pominięcia przy rozpoznawaniu sprawy w przepisów niekonstytucyjnego aktu, co do którego domniemanie konstytucyjności upadło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji, skoro w dacie orzekania przez organy oraz Sąd omawiane unormowania zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść.

3. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Katalog chorób zawodowych, stosownie do § 1 rozporządzenia ustalono w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Aby więc określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa wyżej, a po drugie schorzenie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie ( vide: wyrok NSA z 9 stycznia 2007 roku w sprawie II OSK 1039/06 - LEX nr 315105, wyrok NSA z 7 czerwca 2006 roku w sprawie II OSK 388/06 - LEX nr 266357) .

4. Regulacja przepisów rozporządzenia prowadzi do wniosku, iż postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej ma dwa etapy. Jeden w którym organ administracji ( PPIS ) dokonuje oceny narażenia zawodowego w tzw. wywiadzie epidemiologicznym oraz drugi w którym wypowiada się jednostka orzecznicza właściwa do rozpoznawania choroby zawodowej. W postępowaniu o rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowej orzeczenia jednostek orzeczniczych o których mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia traktowane są jako opinie biegłych. Muszą być one zatem w aspekcie medycznym umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających oraz dla sądu kontrolującego decyzje administracyjne wydawane na ich podstawie. W ramach jednostek orzeczniczych o których mowa w § 5 ust. 2 właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są zatrudnieni w nich lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych. W myśl § 6 ust. 1 właściwy lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Właściwy lekarz ma zatem udzielić odpowiedzi na pytanie jaka choroba jest źródłem objawów, które spowodowały zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, czy stwierdzona choroba jest w wykazie chorób zawodowych i czy istnieje zależność przyczynowo - skutkowa między warunkami pracy i chorobą zawodową.

Obowiązkiem organu administracji właściwego do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej jest zatem zgromadzenie, przed skierowaniem pracownika na badania lekarskie we właściwej jednostce orzeczniczej, dokumentacji o jakiej mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1 § 6, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji.

5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w świetle art. 7 i 77 Kpa postępowanie administracyjne zakończone decyzją utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenie choroby zawodowej nie zostało przeprowadzone w sposób w pełni prawidłowy, zaś wskazane decyzje merytoryczne wydane zostały w oparciu o nienależycie zgromadzony i oceniony materiał dowodowy. Wskazać zwłaszcza należy, iż organy orzekające o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej wydały swe rozstrzygnięcia, przyjmując za ich podstawę w zasadzie wyłącznie orzeczenia lekarskie I i II instancji, wydane w następstwie przeprowadzonych badań specjalistycznych, ale bez oceny całości dokumentacji, która powinna być przedmiotem oceny lekarzy wydających orzeczenia medyczne w sprawie.

6. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji uchylając decyzję PPIS z dnia [...] marca 2007 roku zasadnie zwrócił uwagę na wady postępowania przed organem I instancji wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o ocenę narażenia zawodowego skarżącego, o wyniki badań słuchu przeprowadzonych w WOMP, których brak w aktach sprawy i wykonanych przez lekarza zgłaszającego podejrzenie choroby zawodowej, który dokonując zgłoszenia nie wskazał stwierdzonego ubytku słuchu. W związku z uchyleniem tej decyzji Poradnia Chorób Zawodowych WOMP wystąpiła też o uzupełnienie oceny narażenia zawodowego oraz o nadesłanie wyników pomiarów hałasu wykonywanych w ostatnim zakładzie pracy skarżącego, a w przypadku braku takich pomiarów o ich przeprowadzenie. W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji zgromadził dodatkową dokumentację medyczną skarżącego z placówek służby zdrowia i gabinetów prywatnych w tym i dokumentacje medyczna dotycząca stanu narządu słuchu m.in. kilka wyników badań słuchu, których brak było w dotychczasowych aktach sprawy i nie były one w większości ( jak wynika z treści orzeczeń WOMP i Instytutu Medycyny Pracy) przedmiotem analizy jednostek orzeczniczych. Organ I instancji uzyskał np. dokumentację lekarską w postaci audiogramów z [...] lutego 2002 roku, z [...] grudnia 2005 roku, z [...] marca 1996 roku, i z [...] maja 2001 roku, audiometr z Pracowni Audiometrycznej WOMP z dnia [...] kwietnia 2006 roku oraz informację o wykonywanych badaniach słuchu z Gabinetu Medycyny Pracy, jak też wyjaśnienie lekarza leczącego ze Szpitala Wojewódzkiego. Uzyskane zostały również wyniki pomiaru hałasu w dwóch typach autobusów którymi jeździł skarżący w ostatnim miejscu pracy. Istotne znaczenie przypisać też należy opinii wydanej przez lekarza - specjalistę audiologa wraz z wynikami badania słuchu. Mimo jednak zgromadzenia już po wydaniu orzeczeń przez WOMP i Instytut medycyny Pracy nowej w sprawie dokumentacji o jakiej mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia nie została ona przekazana lekarzom właściwym obu jednostek orzeczniczych w celu wydania nowych orzeczeń ( opinii ) lub co najmniej uzupełnienia tych już wydanych w celu odniesienia się w nich do nowo uzyskanych dokumentów. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym organy inspekcji sanitarnej związane są rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5-6 rozporządzenia i jednoczenie nie mają podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Owo związanie wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów i zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1 oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zatem organ przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia

o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego ( § 8 ust. 2). Nawiązując do wcześniej wyrażonego poglądu, iż orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego podkreślenia wymaga, iż oprócz konkluzji powinno ono zawierać merytoryczne uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny. Orzeczenie lekarskie jest dowodem,

o którym mówi art. 84 § 1 Kpa i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a zgodnie z art. 80 Kpa podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną. Orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych musi być przekonywające i czytelne, pozostawać w zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim uzasadnione w taki sposób, by wyjaśnić wszelkie medyczne wątpliwości z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę. W szczególności zaś musi być wynikiem analizy pełnej dokumentacji o jakiej mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej, wydanej w oparciu o niepełny materiał dowodowy sprawy. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone.

7. Z powyżej wskazanych względów uznać należało, iż przeprowadzone postępowanie administracyjne w sprawie narusza wynikającą z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej obligującą organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Organy inspekcji sanitarnej wydające w sprawie decyzje oparły swoje rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, w tym wymagających wyjaśnienia i uzupełnienia opiniach biegłych, czym naruszyły wynikający z zasady prawdy materialnej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie. W ocenie Sądu powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania ( obejmujących zwrot wydatków skarżącego na dojazd do sądu ) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 ppsa .

8. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji powinny podjąć kroki zmierzające do uzupełnienia występujących w sprawie opinii biegłych oraz wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej wątpliwości co do ich treści. Organ wydając decyzje w sprawie powinien bazować nie tylko na wskazanych opiniach, ale odnieść się również do pozostałego materiału dowodowego ( np. pomiarów poziomu hałasu) w sprawie i oprzeć rozstrzygnięcie na jego wnikliwej i wszechstronnej analizie.