Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 314/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 190
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019r. Burmistrz Miasta B. odmówił przyznania B. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad babcią R. P.. W motywach decyzji podano, że wnioskodawca nie spełnia wymogu kreślonego w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. przepisu tego wynika, że osobom o których mowa w ust. 1 pkt. 3 innym, niż spokrewnionym w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki przysługuje świadczenie w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika , że R. P. ma dwie córki T. Ł. i G. M.. Pierwsza z nich mieszka w Z., pobiera świadczenie emerytalne, legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Według złożonego oświadczenia nie jest w stanie sprawować opieki nad matką z uwagi na zły stan zdrowia i zamieszkiwanie w innej miejscowości. Z kolei G. M. od 2006r. mieszka i pracuje za granicą, jest w wieku przedemerytalnym i zgodnie ze złożonym oświadczeniem także nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Ze złożonych do akt sprawy dokumentów nie wynika, aby legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu to właśnie dzieci powinny sprawować opiekę nad mamą, co w dalszej kolejności wyklucza wnuka z możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zwrócił również uwagę, że według orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności znaczny stopień niepełnosprawności R. P. datuje się od 1992r., co oznacza, że jej niepełnosprawność powstała później, niż do ukończenia 18 roku życia i nie w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia. Tymczasem z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później, niż do ukończenia 25. roku życia.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Również organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca będąc wnukiem R. P., nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności. Przyznanie takiej osobie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe jedynie w sytuacji spełnienia łącznie warunków wymienionych w przepisie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Warunek wymieniony w pkt 2 tego przepisu, zgodnie z którym przyznanie świadczenia jest możliwe, jeżeli nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie został spełniony. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 128 i 129 ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Z ustaleń organu pierwszej instancji oraz wyjaśnień samego skarżącego wynika, iż córki R. P. T. Ł. oraz G. M. nie są w stanie sprawować nad nią opieki. T. Ł. ze względu na stan zdrowia i inne miejsce zamieszkania, a G. M. z powodu pobytu od 2006r. w Londynie i przedemerytalnego wieku. Z dokumentacji medycznej i zaświadczeń lekarskich przedłożonych w toku postępowania wynika, że T. Ł. cierpi na chorobę wieńcową, jest po przebytym kilka lat temu zawale serca i po zabiegu angioplastyki wieńcowej. Z jej oświadczenia wynika, że w 2010r. doznała także urazowego złamania prawej ręki, a od 2016r. ma problemy okulistyczne, które są przeciwwskazaniem do wykonywania czynności wymagających wysiłku fizycznego. Dysponuje orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym 23 marca 2016r. na okres do 23 marca 2021r. Zdaniem organu w rodzinie są więc osoby, których obowiązek alimentacyjny względem R. P. wyprzedza obowiązek alimentacyjny B. Ł.. Osoby te nie dysponują orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2019 r. ( I OSK [...] ) tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. Organ zaznaczył ponadto, że obowiązek alimentacyjny nie musi być realizowany przez sprawowanie osobistej opieki nad członkiem rodziny, lecz także poprzez sfinansowanie takiej opieki, a świadczenie pielęgnacyjne jest środkiem pomocy w skrajnych sytuacjach życiowych osób i rodzin, kiedy to, aby zrealizować obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego członka rodziny, zmuszone są do rezygnacji z pracy zarobkowej. W istniejących realiach prawnych, w tym ze względu na regulację art. 17 ust. 1 i 17 ust. 1a, świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako proste wynagrodzenie za sprawowanie osobistej opieki, wynikające jedynie z faktu, że taka osobista opieka jest sprawowana.

Kolegium nie podzieliło natomiast stanowiska organu I instancji co do spełniania przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczących momentu powstania niepełnosprawności R. P.. Organ odwoławczy wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. w sprawie sygn. akt K 38/13 w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym i dla prawidłowego, to jest zgodnego z wzorcem konstytucyjnym, stosowania normy prawnej zawartej w przepisie uznanym, w pewnym tylko zakresie, za niekonstytucyjny nie jest wymagana ingerencja ustawodawcy, co w praktyce potwierdziło orzecznictwo sądów administracyjnych. Badanie, czy ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odbywa się przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny, to jest z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności (tak. m. in. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017r. sygn. akt I OSK 2920/16 i z dnia 21 lutego 2018r. sygn. akt I OSK 2758/17). Według organu odwoławczego z uwagi na jasną i jednoznaczną treść art. 17 ust. 1 pkt. 4 oraz art. 17 ust.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych niezasadny jest zarzut niezbadania przesłanek dotyczących możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego, wynikających z art. 132 k.r.o. Obowiązkiem organu w tym zakresie było w istocie ustalenie okoliczności wskazanych w przepisie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i takich niezbędnych ustaleń organ dokonał. Postępowanie dowodowe wykazało, że osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności nie dysponują orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i ta okoliczność okazała się przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. Ł. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego niezgodność z obowiązującymi przepisami i wykładnią prawa. Stwierdził, że wobec niemożności sprawowania opieki nad babcią R. P. przez jej córki, jest osobą zobowiązaną do tej opieki i rzeczywiście sprawuje ją od 2016 r., rezygnując jednocześnie z pracy zawodowej. Zwrócił uwagę, że od listopada 2016 roku do 31 października 2019 r. otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy, najpierw w kwocie [...]zł zaś przez ostatni rok w kwocie [...]zł. Do 2016 roku babcią opiekowała się jego matka T. Ł., ale w 2015 roku w związku z zawałem serca jaki przeszła, zaczęła coraz bardziej zapadać na zdrowiu i kiedy w lutym 2016 roku doznała odwarstwienia siatkówki lewego oka musiała zrezygnować z opieki ratując własne zdrowie. Na dzień dzisiejszy nie widzi zupełnie na lewe oko, jest pod ścisłą kontrolą Zakładu Okulistyki w L.. Ma przy tym dużą wadę prawego oka i bardzo poważne i duże męty spowodowane wylewem do oka prawdopodobnie z powodu leków jakie bierze w związku z chorobą niedokrwienną serca i dławicą piersiową. Dwukrotnie już poddawała się leczeniu laserem z uwagi na przedarcie siatkówki prawego oka. W tej sytuacji ma zaburzenia widzenia i zakaz wykonywania jakichkolwiek prac wymagających wysiłku fizycznego. Od lutego br. leczy się na nadczynność tarczycy, która to choroba jest bardzo trudna zarówno dla niej jak i dla otoczenia. Ponadto od 2010 roku ma uraz prawej ręki od palców, aż po bark z niemożnością unoszenia ręki i z tego powodu ma ustalony stopień niepełnosprawności. W tej sytuacji, pomimo braku orzeczenia o znacznej niepełnosprawności nie ma obiektywnych możliwości opiekować się swoją matką, zwłaszcza, że sama jest chora i ma 70 lat. Ona sama potrzebuje opieki i pomocy. W ocenie skarżącego stanowisko organów jest w tej kwestii niesprawiedliwe i niezgodne zarówno z obowiązującymi przepisami jak i wolą ustawodawcy. Jeśli chodzi o drugą z córek G. M. skarżący zaznaczył, że od 17 lat mieszka w Londynie wraz z całą rodziną i tam jest jej centrum życiowe. Skończyła 65 lat, ale wciąż musi pracować żeby się utrzymać bo nie ma prawa do emerytury ani w Polsce, ani w Anglii. Jest także osobą cierpiącą na wiele dolegliwości i zarówno odległość, jak też jej osobista sytuacja życiowa nie dają możliwości, żeby zaopiekować się babcią. Zdaniem skarżącego biorąc pod uwagę treść art. 132 kro. który ma zastosowanie w niniejszej sytuacji, należałoby stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, iż osoby zobowiązane w bliższej kolejności nie są w stanie z przyczyn obiektywnych uczynić zadość swemu obowiązkowi i uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków, w tym przypadku opieki, nie jest możliwe bądź też połączone z nadmiernymi trudnościami. W jego ocenie wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji, wyłącznie w sytuacji gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art.2 Konstytucji RP) a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji). Wykładnia art. 17 ust.1 pkt.4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniająca w/w zasady konstytucyjne ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ( wyroki z dnia 15 listopada 2006 r.. P 23/05 i 18 listopada 2014 r. SK 7/11 i 21 października 2014 r. K 38/13 ). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1062/14, z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1286/14, z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/16, z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 328/16, z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/17, z dnia 27 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1939/18 ). W ocenie skarżącego przyjęcie przez organy, iż sam fakt spokrewnienia w pierwszym stopniu R. P. z T. Ł. i G. M. przesądza o możliwości sprawowania opieki nad matką i zdolności do wykonywania przez nie tej opieki - w oparciu tylko o kryterium pierwszeństwa zobowiązania do alimentacji - ocenić należy za całkowicie teoretyczne, zaś wymóg legitymowania się przez nie wyłącznie orzeczeniem o znacznej niepełnosprawności po to tylko, aby opiekujący się babcią od przeszło trzech lat wnuk mógł uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest całkowicie niezgodne z wolą ustawodawcy i nie zasługuje na ochronę prawną.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wiosło o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Trafne jest stanowisko Kolegium uznające za błędne stanowisko organu I instancji upatrujące odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r, o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2020r. poz. 111 ). Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., (K 38/13 ) orzekł, że przepis ten, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (co ma miejsce w niniejszej sprawie), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Rzeczywiście Trybunał stwierdził, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, czy wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Na tle tej tezy w orzecznictwie wykształcił się pogląd, zgodnie z którym jest ona elementem rozstrzygnięcia, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że na skutek wyroku nie ma miejsca zmiana sytuacji prawnej osoby ubiegającej się o świadczenie (tak NSA w wyrokach z dnia 10 lutego 2015r., I OSK 2926/14 i 15 października 2015r., I OSK 519/14 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Obecnie jednak dominujący jest pogląd odmienny, wielokrotnie przecież już powtarzany, w którym przede wszystkim zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zaś art. 190 ust. 3 Konstytucji stanowi, że wchodzą one w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W powołanym wyżej wyroku Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej wspomnianego art. 17 ust. 1b ustawy. Wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wobec tego uznać należy, że wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia. Stąd też oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji (tak NSA w wyrokach z dnia 16 kwietnia 2020r. I OSK 1192/19, 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16, 2 marca 2017 r. I OSK 2407/16 i 4 listopada 2016 r. I OSK 1578/16 opubl. w CBOSA, czy wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze). Zatem okoliczność powstania niepełnosprawności R. P. nie stanowiła przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W przeciwieństwie do Kolegium nie można jednak podzielić jego przekonania o niespełnieniu pozostałych przesłanek stanowiących warunek przyznania wspomnianego świadczenia. Rzeczywiście według art. 17 ust.1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak zatem przyjęło również Kolegium treść tego przepisu wskazuje, że w sytuacji, gdy są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki w tym przypadku troje jej dzieci, wnuk może uzyskać prawo do świadczenia wówczas, gdy wykażą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pogląd ten, na co uwagę zwrócił również organ, jest wyrażany również w orzecznictwie co obrazuje powołany w decyzji organu odwoławczego wyrok NSA z 21 lutego 2019r. ( I OSK 3804/18, tak też NSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 2020r. OSK 915/20 opubl. w CBOSA ), według którego tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym, niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. W rozpoznawanej sprawie, co nie jest kwestionowane, żadna z córek R. P. takim orzeczeniem się nie legitymuje, co mogłoby utwierdzać w słuszności zajętego przez organy stanowiska. Powołana wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest jednak jedyna. W orzecznictwie prezentowane jest zapatrywanie odmienne, podane zresztą w skardze, że również obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. W wyroku z dnia 16 kwietnia 2020r. (I OSK 1115/19, tak również w wyroku z 7 maja 2020r. I OSK 2831/19 i podane tam orzecznictwo opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pozbawienie krewnych wyższego stopnia świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z udokumentowanych i obiektywnych powodów opieki takiej nie mogą sprawować osoby bliżej spokrewnione, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji). Literalna wykładnia omawianych przepisów prowadzi do pozbawienia osób faktycznie sprawujących opiekę, a zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności (siostra), prawa do świadczenia alimentacyjnego. Zwraca się uwagę, że akceptacja takiej wykładni prawa naruszałaby wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu prowadziłoby w okolicznościach konkretnej sprawy do sytuacji, w której pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny, który chce i potrafi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny zostałaby ona tej opieki pozbawiona. Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela powyższe stanowisko. Nie można zatem odmówić racji skarżącemu, który właśnie brakiem możliwości sprawowania opieki nad babcią ze strony własnych dzieci, spowodowanych obiektywnymi przeszkodami uzasadnia swoje uprawnienie do uzyskania świadczenia. Ocena ta powinna mieć jednak podstawę w okolicznościach faktycznych uwzględniających przede wszystkim stan zdrowia osoby zobowiązanej do sprawowania opieki, przy jednoczesnym jednak rozważeniu również stanu zdrowia niepełnosprawnej np. możliwości samodzielnego poruszania się, przygotowania i spożywania posiłków, pobierania lekarstw, utrzymania higieny osobistej czy sprzątania mieszkania, które to okoliczności determinują przecież zakres opieki. Z dokumentacji medycznej i zaświadczeń lekarskich, przedłożonych w toku postępowania, przytoczonych zresztą przez organ wynika, że T. Ł. cierpi na chorobę wieńcową, jest po przebytym kilka lat temu zawale serca i po zabiegu angioplastyki wieńcowej. Według zaświadczenia lekarskiego z dnia 26 lutego 2019r. w związku z urazem górnej kończyny prawej wymaga kolejnej operacji, oraz rehabilitacji. Nie kwalifikuje się do wykonywania żadnej pracy, ma utrudnione wykonywanie podstawowych czynności, a inwalidztwo ma charakter trwały Z jej oświadczenia z 30 października 2019r. wynika, że od 2016r. ma problemy okulistyczne, które są przeciwwskazaniem do wykonywania czynności wymagających wysiłku fizycznego. Podała, że widzi tylko na prawe oko, które jest jednak słabe z powodu wysokiej krótkowzroczności ( - 7 dioptrii ) i nieusuwalnych mętów. W kwietniu musiała poddać się laseroterapii siatkówki tego oka. Karty informacyjne leczenia szpitalnego potwierdzają wykonywanie zabiegów związanych z odwarstwieniem siatkówki oka lewego. Organ powinien zatem rozważyć, czy wskazane w sprawie okoliczności rzeczywiście uzasadniają opinię skarżącego. Powyższa ocena powinna dotyczyć także możliwości sprawowania opieki z uwagi na miejsce zamieszkania T. Ł. w Z. , innego niż matka, zamieszkująca w B.. W orzecznictwie wprawdzie uznaje się, że wspólne mieszkanie osoby niepełnosprawnej i tej, która się nią opiekuje, nie jest warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ( tak NSA w wyroku z dnia 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18 opubl. w CBOSA) to wydaje się oczywiste, iż w razie gdy odległość pomiędzy miejscami zamieszkania powyższych osób jest zbyt duża, wówczas rzeczywiście - mając na uwadze zgromadzony w sprawie określony materiał dowodowy można przyjąć, że uniemożliwia to sprawowanie opieki. W powyższym sensie jest oczywiste, że opieki nie może udzielić druga z córek R. P. przebywająca poza granicami kraju. Nawet akceptując co do zasady refleksję organu, według którego obowiązek sprawowania opieki nad osobą najbliższą może być realizowany również w postaci opłacenia stosownych usług, to przecież wymaga to ustalenia możliwości finansowych osób zobowiązanych. Nie można również założyć, że osoba wymagająca opieki ma obowiązek oczekiwania na uregulowanie tej kwestii między najbliższymi, w sytuacji, gdy są inne osoby, niż spokrewnione w pierwszym stopniu, które zgłaszają możliwość jej sprawowania.

Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. a ) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta B..