Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2251/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2021 r. sprawy ze skarg M. B. oraz J. B., B. K. i J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M.B. oraz odwołania B.K., J.B. i J.R., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. " [...]", w części stanowiącej część dz. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...].

Decyzja Wojewody wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] maja 2018 r. M.B. wniósł o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn, hip. nr "[...]", o powierzchni [...] m2, która objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 259). Kolejno tożsame przedmiotowo wnioski złożyli: J.B. ([...] lutego 2019 r.); B.K. ([...] lutego 2019 r.) oraz J.R. ([...] marca 2019 r.).

W następstwie przeprowadzonego postępowania Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., odmówił ustalenia na rzecz M.B., J.B., B.K. i J.R. odszkodowania, wskazując na niespełnieniu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości ustanowionej w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204) dalej: "u.g.n." przesłanki utraty możliwości faktycznego władania nią przez byłych właścicieli po dniu 5 kwietnia 1958 r., która obok przesłanki odnoszącej się do możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, warunkuje uzyskanie odszkodowania.

Jeśli chodzi o przesłankę planistyczną organy uznały, że została spełniona, gdyż obowiązujący w dacie wejścia w życie Ogólny Plan Zabudowania [...] przewidywał dla tego obszaru (znajdującego się strefie [...]) zabudowę grupową 4-kondygnacyjną i dopuszczał [...]% powierzchni zabudowania.

Co się zaś tyczy drugiej przesłanki, organ I instancji wskazał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje, iz utrata posiadania przez byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r. W tym kontekście powołał się m.in. na opinię z [...] kwietnia 2019 r. sporządzoną na zlecenie organu przez geodetę A.K., w której podano, że dawni właściciele zostali pozbawieni władztwa nad nieruchomością w 1951 r. wskutek przejęcia terenu, stanowiącego obecnie część działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...], przez Fabrykę [...] na [...]. Ponadto, świadczy o tym zebrana w sprawie archiwalna dokumentacja realizacji ww. inwestycji, tj. zaświadczenie lokalizacyjne Dyrekcji Nadzoru Urbanistycznego nr [...] z [...] lutego 1951 r. określające lokalizację szczegółową Fabryki [...] na terenie [...], o pow. około [...] ha, którego załącznik stanowił szkic granic lokalizacji; pismo Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego "Fabryka [...]" w [...] z [...] września 1950 r. dotyczące oczyszczenia terenu pod budowę [...].; wojskowe zdjęcia lotnicze wykonane w 1955 r. i w 1960 r. obejmujące obszar przedmiotowej nieruchomości. Poczynione przez Prezydenta ustalenia stanu faktycznego i wynikające z tego konkluzje podzielił Wojewoda. W zakresie interpretacji przesłanki utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością, przywołał pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z 9 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1828/16, gdzie podniesiono, że faktyczna możliwość władania odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości, przy tym nie chodzi w tym przypadku jedynie o efektywne korzystanie z nieruchomości, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie pozbawiony został realnej możliwości korzystania z gruntu.

W dalszej kolejności Wojewoda wskazywał, że w toku postępowania zgromadzono szereg dokumentów świadczących o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości pod realizację Fabryki [...]. Inwestycja ta została zapoczątkowana promesą z [...] grudnia 1948 r. znak [...], którą Zarząd Miejski [...] przyrzekł przekazanie Skarbowi Państwa - Fabryce [...] w [...] terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość. Następnie Oddział Planowania Miasta Wydziału Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w [...] wydał zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], znak [...], z [...] lutego 1951 r., wyrażające zgodę na lokalizację szczegółową obiektu Fabryka [...] na terenie [...] o pow. ca [...] ha, ograniczonym ul. [...], projektowaną [...], terenami kolejowymi, ozn. wg załączonego do zaświadczenia szkicu. Kolejno następowały dalsze etapy realizacji inwestycji, w tym m.in. eksmisja mieszkańców z domów znajdujących się na obszarze objętym inwestycją. Fakt ten potwierdziły strony postępowania wskazując, że eksmisji z domu jednorodzinnego przy ul. [...] dokonano w dniu [...] lutego 1953 r. Zdaniem Wojewody, bez znaczenia dla sprawy pozostaje niezgadzanie się skarżących ze znajdującą się w aktach sprawy opinią prawną konstatującą, że S.B. przejął spadek po swoim ojcu M.B. (przeddekretowym współwłaścicielu nieruchomości) w sposób nieformalny poprzez objęcie nieruchomości przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Opinia ta potwierdza tylko słuszność uznania za strony postępowania wnioskodawców, gdyż przedmiotem jej rozważań była wyłącznie możliwość uznania spadku po M.B. za tzw. wakujący, czyli podlegający spadkobraniu przez Skarb Państwa.

Na decyzję Wojewody [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli M.B. oraz J.B., B.K. i J.R..

J.B., B.K. i J.R. zarzucili decyzji naruszenie:

1. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez wywiedzenie z materiału dowodowego wniosku z niego niepłynącego jakoby poprzednicy prawni skarżących zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania - w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n - przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., pomimo iż:

a) z dokumentów w postaci promesy z [...] grudnia 1948 r. znak [...] oraz zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...], znak [...] nie wynika ani fakt, ani data faktycznego objęcia przez Fabrykę [...] przedmiotowej nieruchomości we władanie, ani fakt pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością przez dawnych właścicieli, zaś z treści ww. zaświadczenia wynika, iż nawet ówczesne plany co do granic terenu, który miał być przeznaczony pod dalszą część [...] były jeszcze niesprecyzowane i miały być ustalone po akceptacji szkicu koncepcyjnego zagospodarowania terenu, zaś szkic ze wstępnymi granicami terenu mający być załącznikiem do zaświadczenia nie znajduje się w aktach sprawy,

b) z dwóch zdjęć lotniczych z 1955 r. i 1960 r. nie wynika, jaki był stan nieruchomości na dzień [...] kwietnia 1958 r., w szczególności nie wynika, że w tej dacie poprzedni właściciele nie mieli dostępu do tej nieruchomości, przy czym na zdjęciu z 1955 r., do którego wyraźnie odwołuje się organ nie ma żadnych budynków/śladów robót/ maszyn wskazujących na obecność przedstawicieli [...] na tym terenie, zaś stan ze zdjęcia z 1960 r. z uwagi na datę jego powstania nie powinien mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i dodatkowo jest na tyle nieczytelny, że bez opinii biegłego z zakresu interpretacji zdjęć lotniczych jest niemożliwy do odtworzenia, przez co organ naruszył również art. 84 § 1 k.p.a.,

2. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia czy i kiedy [...] faktycznie przejęło we władanie poszczególne części przedmiotowej nieruchomości, pomimo iż z pisma na k. [...] z [...] września 2019 r. z Archiwum Państwowego w [...] wynika, iż podmiot ten jest w posiadaniu materiałów archiwalnych dot. [...],

3. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania skarżących dla wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z władaniem przez ich poprzedników prawnych nieruchomością, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnej oceny stanu faktycznego, polegającego na ustaleniu, jakoby poprzednicy prawni Skarżących zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r.,

4. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustalenia co do daty pozbawienia dawnych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością w oparciu o opinię z [...] kwietnia 2019 r. geodety mgr inż. A.K., pomimo, iż ustalenie takiej okoliczności wykracza poza kompetencję biegłej z zakresu geodezji i zostało przez nią poczynione wyłącznie w oparciu o zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z [...] lutego 1951 r., z którego nie wynika fakt ani data przejęcia terenu przez [...],

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2019 r. odmawiającej przyznania skarżącym odszkodowania wskutek dokonania błędnego ustalenia jakoby dawni właściciele będący poprzednikami prawnymi skarżących utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy okoliczność ta nie wynika z materiału dowodowego, w szczególności ze zdjęć lotniczych tj. ze zdjęcia z 1955 r., kiedy to ze zdjęcia wynika brak faktycznego korzystania przez [...] z przedmiotowej nieruchomości, ani ze zdjęcia z 1960 r., które jest nieczytelne i pochodzi z okresu po 5 kwietnia1958 r., nadto okoliczność taka nie wynika z promesy z [...] grudnia 1948 r. ani z zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...], które dotyczą jedynie niesprecyzowanych definitywnie planów inwestycyjnych i nie może wynikać z opinii biegłego geodety, w którego kompetencjach nie leżą tego rodzaju ustalenia, wobec czego Wojewoda [...] powinien był wydać decyzję uchylającą w całości decyzję organu I instancji oraz orzekającą co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie złożonych przez Skarżących wniosków o odszkodowanie w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] i zasadzenie na ich rzecz solidarnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wnioskowali nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

1. protokołu zdawczo-odbiorczego z 1960 r. w celu wykazania daty zawarcia umowy najmu ze S.B. lokalu nr [...] oraz daty jego przekazania.

2. informacji ze strony: [...] w celu wykazania faktu systematycznego przejmowania terenów [...] przez [...] dopiero od 1959 r.

M.B. zakwestionował stanowisko organu, jakoby jego poprzednicy prawni (byli właściciele) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., podnosząc, ze miało to miejsce po tej dacie. Podważał również możliwość oparcia rozstrzygnięcia na opinii geodety, gdzie ten, na podstawie zdjęć lotniczych stwierdza, że była budowana [...] przed ww. datą, choć nie jest ekspertem od czytania tego rodzaju zdjęć. Zwracał nadto uwagę, że w związku z decyzją z [...] grudnia 1952 r. o usunięciu S. i A.B. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...], przydzielony im wówczas lokal zastępczy protokolarnie przekazany został dopiero [...] sierpnia 1960 r. Stąd sama decyzja eksmisyjna nie może być, jego zdaniem, podstawą juznania, że nieruchomości przy ul. [...] została przejęty na potrzeby budowy Fabryki przed 5 kwietnia 1958 r. Podnosił również, że jego babka (A.B.) [...] listopada 1958 r. zwracała się do Prezydium Rady Narodowej w [...] o wydanie zaświadczenia o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie Dyrekcji Fabryki [...] na [...], które to podanie pozostało bez odpowiedzi. Wobec czego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do dostarczenia pełnej dokumentacji dotyczącej tylko gruntu nieruchomości przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji.

Postanowieniem z 29 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2252/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył sprawy objęte ww. skargami do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Postanowieniem z 3 września 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2251/20 Sąd dopuścił jako dowód w sprawie protokół zdawczo-odbiorczy z [...] sierpnia 1960 r., a oddalił zgłoszone przez skarżących żądanie przeprowadzenia dowodu w pozostałej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skargi są niezasadne.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie były rozstrzygnięcia organów podjęte w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunt nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Materialnoprawną podstawę podjętej w tej sprawie decyzji stanowił zaś art. 215 ust. 2 u.g.n.

Przepis ten przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Zgodnie zatem z nim przyznanie odszkodowania uwarunkowane zostało, w odniesieniu do działki (a tego dotyczyło postępowania zakończone zaskarżoną decyzją), kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) objęcia nieruchomości (działki) działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., 2) możliwości przeznaczenia jej przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, 3) pozbawienia poprzedniego właściciela (jego następcy prawnego) faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Brak spełnienia choćby jednej z nich powodował brak podstaw do odszkodowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07, Lex nr 463539). Przy czym należy mieć na względzie, że przesłanka możliwości przeznaczenie działki pod budownictwo jednorodzinne, odnosi się do prawnej możliwość pobudowania domu jednorodzinnego, a nie faktycznej jej zabudowania tego rodzaju obiektami. W konsekwencji zatem oceniać ją należało co do zasady przez pryzmat obowiązującego w przeddzień wejścia w życie dekretu na terenie [...] planu ogólnego zabudowania, a także obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Z kolei "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje więc – jak wyjaśniły organy i z czym skarżący nie polemizują - sytuację, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny miał realną możliwość korzystania z nieruchomości (działki), choćby tego nie czynił. Przez samo natomiast pojęcie "działki" rozumieć należy z kolei geodezyjnie wyodrębniony ciągły obszar gruntu, co odpowiada aktualnemu pojęciu działki ewidencyjnej, z tym że odnosić to należy do stanu z przed wejścia w życie dekretu. Innymi słowy chodzi w tym przypadku o utratę możliwości władania oznaczoną częścią powierzchni ziemskiej, stanowiącej w przeddzień wejścia w życie dekretu jedno ciało geodezyjne.

W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem jest, że nieruchomość położona przy dawnej ul. [...] w [...] objęta była działanie dekretu i stanowiła wówczas jedno ciało geodezyjne (działkę) o pow. [...] m.2. W odniesieniu do niej nie został złożony w trybie art. 7 dekretu wniosek przyznanie prawa własności czasowej. Nie kwestionowaną okolicznością jest również, że w dacie wejścia dekretu w życie mogła ona być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, co wynika z treści obowiązującego dla tego ternu Ogólnego Planu Zabudowania [...] zatwierdzonego [...] sierpnia 1931 r., wedle którego teren ów znajdował się w strefie [...], gdzie przewidziana była zabudowa grupowa czterokondygnacyjna przy dopuszczalnej powierzchni zabudowania [...]%. Bezsporne jest także następstwo prawne skarżących po byłych jej właścicielach (tj. A. i M. małż. B..) Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu i znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Spełnione zostały zatem pierwsze dwa warunki, o których mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n.

Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia, czy w odniesieniu do części tej nieruchomości o pow. [...] m2 (do odrębnego postępowania wyłączono bowiem sprawę odszkodowania za pozostałe [...] m2 dawnej nieruchomości hipotecznej), wchodzącej obecnie w skład działki nr [...] z obrębu [...], pozostającej w użytkowaniu wieczystym Fabryki [...], utrata faktycznej możliwości władania przez dawnych właścicieli - w związku z jej przejęciem po wojnie na potrzeby powstającej Fabryki [...] na [...] - nastąpiła przed wskazaną w przepisie datą. Takie bowiem ustalenia stanu faktycznego legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do tego aspektu sprawy zgodzić się przyjdzie z organami, że w świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach, utrata faktycznej możliwości władania gruntem wchodzącym aktualnie w skład działki nr [...] nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r. Z dokumentów tych wynika bowiem, że tereny na których powstała Fabryka [...], objęte były zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z [...] listopada 1950 r.(k-[...]). Z planu sytuacyjnego dla lokalizacji (k. [...]) wynika, że nieruchomość przy ul. [...] znajdowała się w strefie oznaczonej w nim lit. [...]. Ten zaś obszar przeznaczony był do przejęcia w pierwszym etapie powstawania fabryki, co z kolei wynika z treści pisma Biura Urbanistycznego [...] do Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1951 r. (k. [...]). Termin natomiast w jakim zaplanowano usunięcie lokatorów ze znajdujących się na tym obszarze budynków zakreślono na pierwszy kwartał 1951 r. (vide pkt 11 planu sytuacyjnego). Przy czym przygotowania do owego usunięcia czynione były już w 1950 r., o czym świadczy m.in. wystąpienie [...] września 1950 r. przez Fabrykę [...] do wydziału Polityki Budowlanej [...] o sporządzenie przez kompetentne ku temu władze imiennej listy osób zamieszkałych m.in. przy ul. [...] (k. [...]). Finalnie zaś do eksmisji z budynku przy ul. [...] zamieszkującej tam byłej jego właścicielki – A.B. i jej syna – S.B. (drugi przeddekretowy właściciel – M.B. wówczas nie żył) doszło – jak skądinąd przyznawali sami skarżący w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej - w dniu [...] lutym 1953 r. Co przy tym istotne, podawany przez nich moment eksmisji, koresponduje czasowo z wydaną w tym przedmiocie decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1952 r. nr [...] (k [...] akt sądowych). Przyjąć zatem wypada, że to owo przymusowe usunięcie z nieruchomości, jest tym momentem, który definitywnie prowadził do ustania możliwości władania nią przez byłych właścicieli. Dla uznanie go za miarodajny nie ma przy tym istotnego znaczenia to, że do protokolarnego przekazania eksmitowanym właścicielom przewidzianego ww. decyzją lokalu zastępczego doszło dopiero w 1960 r. - co wynika z przyjętego jako dowód w sprawie protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] sierpnia 1960 r. (k. [...] akt sądowych I SA/Wa 2252/20). To bowiem kiedy zdecydowali się oni formalnie zamieszkać w przydzielonym lokalu zależeć mogło od szeregu czynników, które z władaniem dawną nieruchomością nie mają związku. Potwierdza to poniekąd fakt, że A.B. na długo przed przyjęciem nowego lokalu mieszkalnego zamieszkiwała faktycznie pod innym niż ul. [...] adresem (przy ul. [...]), niebędącym jednocześnie tym, który przypisany był do przyznanego jej lokalu zastępczego (przy ul. [...]) – vide adres strony podany w piśmie do Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1958 r. i wydane w odpowiedzi na nie zaświadczenie z [...] maja 1959 r. nr [...] (k.[...] akt sądowych, k.[...] akt administracyjnych).

Jeśli przy tym uwzględnić, że niemal połowa dawnej nieruchomości hip. Nr [...] w jej północnowschodniej części już w roku 1955 zabudowana była budynkiem fabrycznym, a całość terenu, w granicach uwidocznionych w planie lokalizacyjnym fabryki, była wygrodzona – co obrazuje pochodzące z tego okresu zdjęcie lotnicze (k. [...]), oczywistym jawi się okoliczność, że byli właściciele w kluczowej dla możliwości uzyskania odszkodowania dacie byli pozbawieni faktycznej możliwości nią władania. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że nie jest oparty na prawdzie podnoszony w skardze J.B., B.K. i J.R. argument, jakoby w obszarze dawnej nieruchomości hipotecznej (uwidocznionym na wspomnianym zdjęciu) nie było żadnych budynków. Być może powodem takiego stanowiska stron jest błędne identyfikacja przez nich lokalizacji tej nieruchomości. Na zdjęciu bowiem nie zostały naniesione jej kontury. Jednakowoż prawidłowe jej umiejscowienie na zdjęciu, wobec charakterystycznego kształtu posadowionego na niej budynku fabrycznego, odwzorowanego także na sporządzonej przez geodetę uprawnionego mapie rozliczenia nieruchomości hip. [...] (k. [...]), nie nastręcza większych problemów.

Poczynionych w ten sposób ustaleń faktycznych co do momentu wejścia inwestora publicznego w obszar ww. nieruchomości (co wykluczało możliwość równoczesnego władania nią przez przeddekretowych właścicieli) nie podważa to, że pierwotne założenie co do obszaru niezbędnego dla powstającej Fabryki [...] były jeszcze niesprecyzowane i mogły podlegać korekcie. Istotne jest bowiem, że rzeczywiście do przejęcia tych terenów wówczas doszło i że miało to związek z budowaną w tym rejonie fabryką. Prawidłowa zatem była konstatacja organów, że wobec niespełnienia jednaj z materialnoprawnych przesłanek ustalenia na rzecz skarżących odszkodowania, przewidzianych w art. 215 ust. 2 u,g.n., nie mogło być ono im przyznane.

Wskazać przy tym należy, że wbrew temu co sugerują skarżący, to nie sporządzona w sprawie opinia autorstwa uprawnionego geodety A.K., była dokumentem, który przesądzał w sposób autorytatywny o momencie utraty możliwości władania nieruchomością (jak również poczynionym w tym aspekcie przez Wojewodę ustaleniom stanu faktycznego). Aczkolwiek faktem jest, że tego rodzaju stwierdzenia w niej zawarto, choć jak słusznie zwracano uwagę w obu skargach, nie leżało to w kompetencjach geodety. Godzi się jednak zauważyć, że organ wojewódzki, w odróżnieniu od Prezydenta [...], nie tyle powoływał się na tę opinię jako źródło wiedzy o stanie faktycznym sprawy, ale wyłącznie sygnalizował (na str. 6 uzasadnienia decyzji), że analogiczne jak jego konkluzje, wyprowadziła geodeta. Sam natomiast wywiódł je w oparciu o analizę dokumentacji archiwalnej. Stąd zarzut naruszenie skarżoną decyzją przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a., upatrywany w nieuprawnionym oparciu rozstrzygnięcia na tej opinii, nie jest zasadny.

W sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rekonstrukcji mających znaczenie relewantne okoliczności stanu faktycznego sprawy, zbędne także było w ocenie Sądu prowadzenie dodatkowego dowodu z przesłuchania stron. Przeprowadzenie takiego dowodu należy bowiem rozważyć – jak wynika to z art. 86 k.p.a. - gdy pozostały niewyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcie sprawy fakty, a jednocześnie wyczerpane zostały środki dowodowe lub jest ich brak. Taka zaś sytuacja w sprawie nie miała miejsca. Niezależnie od powyższego nie sposób nie dostrzec, że niemal wszystkie strony ubiegające się o odszkodowanie urodziły się w latach pięćdziesiątych ub. wieku. Zatem ich wiedza o okolicznościach towarzyszących opuszczeniu nieruchomości, za którą dochodzą obecnie odszkodowania, mogłaby być jedynie oparta na przekazach rodzinnych, a nie własnych obserwacjach. Już z tego tylko względu do przedstawionych przez nich informacji należałoby podchodzić z bardzo dużą ostrożnością, gdyż musiałyby by być one obarczone dużym ryzykiem zniekształceń. Zasadnie zatem w tych okolicznościach organy obu instancji tego rodzaju dowodu nie przeprowadzały. Sformułowany zaś na tym tle zarzut naruszenia tego przepisu, w powiązaniu z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw

Odnosząc się z kolei do przywoływanych przez część skarżących informacji z serwisu internetowego "[...]", dotyczących okoliczności powstawania Fabryki [...] na [...] i procesu przejmowania na ten cel nieruchomości, zauważyć należy, że są one podane w sposób na tyle ogólny, że nie sposób na ich podstawie wyprowadzać miarodajnych wniosków co do stanu faktycznego odnoszącego się do konkretnych nieruchomości (działek). Ponadto w serwisie brak jest wskazania źródło przedstawionych informacji, które byłoby obiektywnie weryfikowalne Wobec czego na podstawie umieszczonej tam lakonicznej informacji, wskazującej na wyburzenie domów znajdujących się m.in. przy ul. [...] w roku 1979 r. nie można było formułować wiarygodnych ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Z tych też względów, wniosek o dopuszczenie w sprawie w charakterze dowodu uzupełniającego informacji pochodzącej z tego serwisu, Sąd oddalił.

Skoro zatem, w świetle zgromadzonych w aktach dowodów, nie sposób wyprowadzić konkluzji, by byli właściciele nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (w granicach objętych postępowaniem) pozbawieniu zostali możliwości faktycznego nią władania po 5 kwietnia 1958 r., lecz uzasadnione jest twierdzenia, że miało to miejsce dużo wcześniej, to odmowa przyznania przewidzianego w art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowania na rzecz ich następców prawnych - o czym orzekł Prezydent [...] w decyzji z [...] czerwca 2020 r. - nie narusza prawa. Wobec czego nie narusza go również, utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja Wojewody [...], co czyni zarzut naruszenia nią art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. chybionym. Wbrew też temu co podnoszono w skargach organy obu instancji wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły zgromadzony w aktach materiał dowodowy, a jego oceny dokonały w sposób nienoszący znamion arbitralności. Nie uchybiły tym samym zasadom ustanowionym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Szczegółowo także wyjaśniły motywy jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu sprawy, czyniąc zadość wymaganiom ustalonym w art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy skargi jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegają oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r, poz. 2325 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).