Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 565/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-08-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: Art. 243 par. 1 oraz art. 252 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. H. – Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc maj 2004 r. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.

Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że w jego skład wchodzi 82 metrowe mieszkanie. Swoje miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 954,74 zł. Uzasadniając swe starania zaakcentował, że należy do niego samochód osobowy marki Volkswagen Passat z 2000 r. wartości ok. 10 tys. zł obciążony zastawem oraz wzmiankowane mieszkanie, które obciąża hipoteka zabezpieczająca wierzytelność banku z tytułu udzielonego skarżącemu i małżonce kredytu na kwotę 413.336,72 zł. Skarżący powiada, że na posiadanych rachunkach bankowych nie ma żadnych wolnych środków pieniężnych. Ponadto jego należności przeterminowane na dzień 30 kwietnia 2009 r. wynoszą 292.448,93 zł a zobowiązania przeterminowane 195.335,86 zł. Większość z wymienionych należności na chwilę obecną jest nieściągalnych (kopie postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wraz z tytułami wykonawczymi). Wedle relacji skarżącego wszczęta egzekucja administracyjna zmusiła go do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Do wniosku dołączył kopię odpisu księgi wieczystej lokalu, oświadczenie o stanie zobowiązań, wysokości należności i zobowiązań przeterminowanych, kopię wniosku do ewidencji działalności gospodarczej z informacją o zawieszeniu od dnia 11 maja 2009 r. jej wykonywania na okres 24 miesięcy, kopie deklaracji PIT-37 i PIT-36 L za rok 2008.

Wezwany o wyjaśnienie powodów braku ujęcia żony w rubryce 6 formularza PPF podniósł, że pozostaje z małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej (dowód: kopia intercyzy). Potwierdził jednak, że miejsce zamieszkania małżonki jest tożsame z miejscem jego zamieszkania. Wyjaśnił, że małżonka jest wspólnikiem i od czerwca br. Prezesem spółki B sp. z o.o., wcześniej natomiast była tam Dyrektorem Handlowym. Z tytułu zajmowanego stanowiska i sprawowanej funkcji uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 5.645,41 zł. (dowód: odpis KRS; uchwała o powołaniu, kopia umowy o pracę wraz z aneksem). Należy do niej nieruchomość w R. P. zabudowana domem jednorodzinnym, którą obciąża hipoteka kaucyjną do sumy 377.811,90 zł na rzecz Banku [...] SA (dowód: odpis z księgi wieczystej). Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Skarżący zamieszkując u żony nie płaci za mieszkanie natomiast opłaty za prąd wyniosły łącznie za pierwsze pięć miesięcy bieżącego roku 224,64 zł a prognozowane na okres od maja do początku listopada wynoszą łącznie 1550,64 zł (dowód: rachunki). Wydatki na gaz w rozliczeniach dwu miesięcznych wynosiły ostatnio 280,74 zł a wcześniej 578,03 zł. Do tego dochodzi jeszcze wydatki na telewizję (vide: wyciąg) oraz telefon 50 zł i Internet 59 zł za. Roczny koszt podatku od nieruchomości to 388 zł. Skarżący nie ma problemów z terminowym regulowaniem wymienionych należności.

Przy ubieganiu się o udzielenie kredytu hipotecznego skarżący wraz małżonką deklarowali dochód w wysokości około 15.000 zł. Obecnie miesięczna rata kredytu waha się w granicach pomiędzy 2500-3000 zł w zależności od wartości kursu franka szwajcarskiego. Skarżący nie miał problemów z bieżącym regulowaniem rat kredytu.

Skarżący posiada trzy rachunki bankowe. Z dwóch w banku [...] SA jeden jest firmowy a drugi prywatny .Współwłaścicielką prywatnego jest żona. Małżonkowie posiadają także wspólny rachunek bankowy w banku [...] SA (dowód: wyciągi wraz historią obrotów). Skarżący podniósł, że rachunek firmowy nie został zamknięty ze względu na konieczność spłaty zadłużenia debetowego sięgającego aktualnie kwoty 138000 zł gdyż bank zgodził się rozłożyć skarżącemu spłatę tego zadłużenia na dwa lata przy czym wysokość miesięcznych spłat ustalana będzie każdorazowo, pod koniec każdego miesiąca. Małżonka skarżącego, nie posiada innych rachunków prócz tych których jest współwłaścicielką (dowód: oświadczenie małżonki).

Skarżący nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna czy poszukująca pracy gdyż jest zatrudniony w spółce B na stanowisku Dyrektora Handlowego (dowód: umowa o pracę). Nie korzystał z pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Stosownie do art. 243 §1 w związku z art. art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3ppsa) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przez który to stan należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach (art. 252 ppsa). Dokładność owych danych stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Realia niniejszej sprawy nie stwarzają wystarczającej podstawy do takich ustaleń.

Przede wszystkim skarżący zdaje się nie dostrzegać, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie świadczy ani przesądza o prowadzeniu przez skarżącego samodzielnego gospodarstwa domowego. Umowa ta jedynie kształtuje stosunki majątkowe istniejące w małżeństwie skarżącego. Jeśli zaś pomiędzy małżonkami funkcjonuje taki układ, że wspólnie zamieszkują pod jednym adresem, oboje uczestniczą w wydatkach związanych z utrzymaniem domu (vide: adresat rachunków), mają wspólne rachunki bankowe, podejmują uzgodnione decyzje kredytowe, mogą wzajemnie liczyć na swą pomoc (vide: umowy o pracę zawierane przez małżonków ze sobą nawzajem) a wszystko uzupełnia cecha stałości to wbrew przyjmowanej przez skarżącego wersji nie prowadzą dwóch odrębnych gospodarstw domowych lecz jedno. W konsekwencji na próbę dokonania sztucznego rozdziału trudno spoglądać inaczej jak tylko przez pryzmat przyjętej taktyki procesowej. Trzeba też pamiętać, że nawet w razie istnienia rozdzielności majątkowej małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wyraźnego podkreślenia wymaga bowiem, że póki małżeństwo trwa, istnieje stosunek prawny z którego wynika taki obowiązek. Wzmiankowany obowiązek nie wyczerpuje się zaś w powinności dostarczenia środków żywności. Jest znacznie szerszy. Obejmuje także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04). Stwierdził to zresztą wcześniej na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy formułując w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r. (sygn. I CZ 37/67) tezę która zachowuje aktualność także na kanwie rozstrzyganego przypadku, że "mąż ma obowiązek pomocy wobec żony także w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych i zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy". Oczywistym pozostaje, że drugostronnie odnosi się to do żony. W sytuacji więc, gdy do małżonki skarżącego należą udziały w spółce B o łącznej wartości 180.000 zł (vide: odpis KRS) obiektywnie ma ona określone możliwości wspomożenia męża.

Po wtóre dokonanego w maju przez skarżącego czasowego zawieszania prowadzonej działalności gospodarczej (vide: formularz EDG rubryka 21) nie należy utożsamiać z upadłością przedsiębiorcy. Zarazem nie sposób nie zauważać roszady na stanowiskach menadżerskich w spółce B pomiędzy skarżącym a małżonką (por.: umowy o pracę).

Z kolei zwrócenia uwagi wymaga, iż realne dochody gospodarstwa domowego skarżącego odbiegają jednak od deklarowanych i szacować je należy na poziomie odpowiadającym co najmniej podawanemu przez małżonków przed bankiem przy ubieganiu się o kredyt. Przemawiają za tym następujące argumenty. Po pierwsze zauważyć trzeba, że w myśl §5 ust. 3 pkt. 1 umowy kredytowej w przypadku zmiany sytuacji osobistej i majątkowej obowiązkiem kredytobiorcy jest niezwłoczne zawiadomienie banku o takiej zmianie, z wyjaśnień skarżącego wynika zaś, że jak dotąd nie miał problemów z bieżącym regulowaniem rat tego kredytu. Szkopuł w tym, że przy wykazywanej "stracie" (vide: PIT 36L), niewielkich dochodach z działalności wykonywanej osobiście przez skarżącego i małżonkę (vide: PIT-y 37 za 2008 i 2007 r.), przedstawionych kosztach utrzymania domu (vide: rachunki) i wskazywanych długach w innych bankach (oświadczenie) skarżący nie miałby wystarczających środków by podołać takiemu obciążeniu. Po drugie podawane obecnie zarobki skarżącego i jego małżonki (vide: umowy o pracę) nie tłumaczą w jaki sposób małżonkowie na przestrzeni tylko nieco ponad dwóch miesięcy tj. od początku czerwca do początku sierpnia bieżącego roku byli w stanie zasilać swe prywatne konto w banku [...] SA znacznymi wpłatami własnymi na łączną sumę około 100.000 złotych (vide: wyciąg z rachunku nr [...]) nie licząc innych przelewów. Ubocznie zwrócenia uwagi wymaga, iż stwierdzenie skarżącego, że na posiadanych rachunkach bankowych nie posiada obecnie żadnych wolnych środków też jest o tyle nieprecyzyjne, że przedstawione wyciągi z jednej strony ilustrują, iż na dzień 5-08-09 r. na prowadzonym w Banku [...] SA rachunku prywatnym skarżący dysponował ponad 7.500 zł dostępnych środków zaś w banku [...] SA miał do wykorzystania prawie 5500 zł z przyznanego limitu, z drugiej natomiast strony uwidaczniają przepływy znacznych środków pieniężnych przez te rachunki.

Wreszcie, nie można zapominać, że do skarżącego należy 82 metrowe mieszkanie położone w bardzo atrakcyjnej dzielnicy K. przy ul. [...]. Mieszkanie to jest co prawda obciążone hipoteką jednak przy aktualnych cenach metra kwadratowego w mieście wysokość tej hipoteki (vide: odpis z księgi wieczystej [...]) jest mniejsza aniżeli wartości rynkowa tego mieszkania (źródło Internet). Także więc i drogą ewentualnych rozporządzeń tym składnikiem swego majątku skarżący jest w stanie pozyskać odpowiednie środki na prowadzenie swych spraw i to bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że mimo iż dom w R. P. należy do małżonki skarżącego, to skarżącemu przysługuje dożywotnia służebność osobista polegająca na prawie zamieszkiwania przez niego w całym budynku mieszkalnym na dotychczasowych warunkach z prawem korzystania z budynku garażowego, oraz obejścia wokół zabudowań (vide: odpis z księgi wieczystej Kw [...]).

Podsumowując wszystko co zostało powiedziane należy stwierdzić, że jeśli wyjaśnienia skarżącego nie są wolne od sprzeczności i nadinterpretacji a jednocześnie posiada on wystarczającą zdolność majątkową do opłacenia skarg we wszystkich dziewięciu sprawach i nadto obiektywnie rzecz biorąc może liczyć na pomoc żony w tym zakresie, to przerzucenie ciężaru kosztów procesu skarżącego na Skarb Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).