Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 395/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 8, art. 35 § 3, art. 40 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 § 1 pkt 1, art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Weiher po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 569/16 w sprawie ze skargi G.P. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 12 maja 2016 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G.P. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt: II SAB/Wa 569/16 oddalił skargę G.P. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 12 maja 2016 r.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 9 kwietnia 2016 r. G.P. drogą elektroniczną wezwał Komendanta Głównego Policji do usunięcia i poprawienia danych osobowych w systemie informatycznym Policji wnosząc jednocześnie o udzielenie informacji o administratorze bazy danych i informacji o tym kiedy, komu i w jakim celu udostępniano dane osobowe od dnia 1 stycznia 2008 r. W piśmie tym jednocześnie poinformował o ustanowieniu pełnomocnika, do którego należy kierować korespondencję.

Pismem z dnia 12 maja 2016 r. G.P. wniósł do Generalnego Inspektora Danych Osobowych skargę na bezczynność Komendanta Głównego Policji wskazując, że nie otrzymał jakiejkolwiek odpowiedzi.

Organ pismem z dnia 20 maja 2016 r. zwrócił się do G.P. o przesłanie w terminie siedmiu dni pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu, z uwagi na to, że udzielone pełnomocnictwo (wspomniane we wniosku do Komendanta Głównego Policji i stanowiące załącznik do wniosku) nie spełnia wymogów określonych w k.p.a. (brak uwierzytelnienia). Jednocześnie organ wezwał wnioskodawcę do uiszczenia opłaty skarbowej od czynności urzędowej Generalnego Inspektora Danych Osobowych, zakreślając siedmiodniowy termin do jej uiszczenia pod rygorem zwrotu skargi. Pismo to było dwukrotnie awizowane w dniu 24 maja 2016 r. i 1 czerwca 2016 r., a następnie zwrócone jako niepodjęte w terminie.

G.P. pismem z dnia 11 czerwca 2016 r. wniósł do Generalnego Inspektora Danych Osobowych zażalenie - wezwanie do usunięcia niezgodności z prawem, twierdząc, że w skardze wskazał pełnomocnika, któremu nie doręczono żadnej korespondencji w sprawie, a wobec upływu terminu na załatwienie sprawy jego skarga nie została rozpoznana, co po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, przy braku doręczenia decyzji do dnia 17 czerwca 2016 r. skutkować będzie złożeniem skargi na bezczynność.

Postanowieniem z dnia [..] czerwca 2016 r. znak: [..] Generalny Inspektor Danych Osobowych zwrócił skargę G.P. wobec nieuiszczenia w terminie należności tytułem opłaty skarbowej i wyjaśniając, że wezwanie z dnia 20 maja 21016 r. uznano za doręczone w wyniku przyjęcia domniemania doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.).

G.P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie pismem z dnia 25 czerwca 2016 r. zaprzeczając podstawom do uznania przesyłki za doręczoną.

Postanowieniem z dnia [..] sierpnia 2016 r., znak: [..] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [..] czerwca 2016 r.

Pismem z dnia 4 lipca 2016 r. G.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, z wnioskiem o nakazanie organowi niezwłocznego załatwienia sprawy i zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę uznał, że w sprawie jest bezsporne, że po otrzymaniu skargi z dnia 12 maja 2016 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia 20 maja 2016 r. wezwał skarżącego do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego R.K. pod rygorem pominięcia pełnomocnika i uiszczenia należnej opłaty skarbowej pod rygorem zwrotu skargi. Natomiast w dniu 21 czerwca 2016 r. Generalny Inspektor wydał postanowienie o zwrocie pisma, zawierającego skargę G.P., wobec nieuiszczenia w wyznaczonym terminie należności tytułem opłaty skarbowej. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 24 czerwca 2016 r., natomiast pismem z dnia 25 czerwca 2016 r. skarżący złożył "odwołanie od decyzji o zwrocie pisma", zaś pismem z dnia 4 lipca 2016 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu. W ocenie Sądu I instancji stan faktyczny sprawy nie pozwala na przyjęcie, że organ pozostawał w bezczynności, nawet przy uwzględnieniu uchybienia procesowego, jakim jest przesłanie korespondencji stronie zamiast jej pełnomocnikowi, co może być oceniane w postępowaniu, w którym organ podjął postanowienie o zwrocie skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł G.P. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi na bezczynność organu, a w konsekwencji na zaniechaniu zobowiązania organu do dokonania czynności i wydania w określonym terminie aktu, pomimo że organ przekroczył ustawowy termin na załatwienie sprawy,

2) art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi na bezczynność organu, a w konsekwencji na zaniechaniu zobowiązania organu do dokonania czynności i wydania w określonym terminie aktu, pomimo że organ nie doręczył skutecznie wezwania prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi, w związku z czym nie nastąpiło podjęcie jakichkolwiek czynności skutecznych w sprawie względem skarżącego, wskutek czego organ naruszył zasady praworządności i pogłębionego zaufania do władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono podstawę wskazanych wyżej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że nie pozostawał w bezczynności, a także - w jego ocenie - nie uchybił regułom procesowym kierując pisma do strony, skoro przedstawione pełnomocnictwo nie mogło być uznane za skuteczne. Jednocześnie organ zgodził się z rozstrzygnięciem, że kwestia prawidłowości doręczenia mogłaby być badana w postępowaniu ze skargi na postanowienie organu z dnia [..] sierpnia 2016 r., a skargi takiej nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, a jej istota koncentruje się na zarzucie błędnego oddalenia skargi w sytuacji, gdy według skarżącego kasacyjnie organ pozostawał w bezczynności w sprawie.

Rozpatrując skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

W ocenie skarżącego kasacyjnie doszło do naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) przez dokonanie nienależytej kontroli działalności administracji publicznej, skoro Sąd nie uznał zaistnienia bezczynności organu i nie zobowiązał organu do wydania aktu, czym naruszył art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 35 § 3, art. 40 § 2, art. 6 i art. 8 k.p.a.

Zarzut ten nie jest uzasadniony.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. generalnie określa kompetencje Sądu w przypadku uwzględnienia skargi, do czego w niniejszej sprawie nie doszło. Podstawą podjętego rozstrzygnięcia był przepis art. 151 p.p.s.a., którego w skardze kasacyjnej nie powołano. Zauważyć zaś należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z dnia 8 września 2017 r., I OSK 3080/15). Należy się do tego poglądu przychylić z tym zastrzeżeniem, że nie dyskwalifikowałoby zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna jednak nie spełnia.

Na marginesie jednak wskazać należy, że nawet przy uwzględnieniu treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, w której zarzuca się błędne oddalenie skargi, jej zarzuty wobec rozstrzygnięcia Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie mogły być skuteczne. Prawidłowo bowiem Sąd ocenił działania organu jako nieuzasadniające postawienie mu zarzutu bezczynności, skoro organ ten na skutek pisma z dnia 12 maja 2016 r. podjął działania w sprawie i niezwłocznie pismem z dnia 20 maja 2016 r., wobec zaistniałych braków formalnych, wezwał G.P. do nadesłania uwierzytelnionego pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu R.K. oraz do uiszczenia opłaty skarbowej. Także dalsze działania organu w sprawie, a więc wydanie postanowienia z dnia [..] czerwca 2016 r. o zwrocie pisma oraz następne z dnia [..] sierpnia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [..] czerwca 2016 r. przeczą pozostawaniu przez organ w bezczynności w niniejszej sprawie.

W orzecznictwie wskazuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lecz także wówczas, gdy prowadził postępowanie w sprawie i nie zakończył go wydaniem stosownej decyzji lub postanowienia. O bezczynności organu można mówić wówczas, gdy pomimo istnienia obowiązku i możliwości, nie załatwia on w określonej prawnie formie i określonym w prawie czasie sprawy, co do której jest właściwym i kompetentnym. W sprawie ze skargi na bezczynność sąd bada terminowość i koncentrację podejmowanych czynności, a ewentualnej ich oceny dokonuje jedynie pod katem ustalenia, czy nie są to tzw. czynności pozorowane.

W niniejszej sprawie organ podjął działania zmierzające do załatwienia sprawy i nie naruszył przepisu art. 35 § 3 k.p.a. ani art. 6 i 8 k.p.a. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych m.in. w § 3 tego przepisu nie wlicza się m.in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności. Zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. nie mógł być uwzględniony, gdyż jego naruszenie mogłoby być badane w sprawie ze skargi na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [..] sierpnia 2016 r. Ubocznie stwierdzić należy, że naruszenie tego przepisu nie stanowiłoby podstawy do uznania bezczynności organu. Wreszcie pozbawione jest podstaw domaganie się zobowiązania organu przez Sąd I instancji wydania aktu w sprawie, skoro akt taki, tj. postanowienie z dnia [..] czerwca 2016 r. znak: [..] został wydany, a skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, w wyniku czego zapadło postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [..] sierpnia 2016 r., znak: [..].

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną niemającą usprawiedliwionych podstaw oddalił w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.