Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1720/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. K. i B. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego solidarnie na rzecz skarżących A. K. i B. K. kwotę 1054 (jeden tysiąc pięćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018, poz. 2067 ze zm., dalej jako "u.o.z.o.z."), po ponownym rozpatrzeniu odwołania B. K. i A. K. (dalej jako "skarżący") od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako "organ I instancji", "organ konserwatorski" "[...] WKZ") z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] odmawiającej udzielenia pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie schodów zewnętrznych, powiększeniu otworu okiennego na otwór drzwiowy i wymianie stolarki okiennej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w O. – utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

B. K. złożył do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o wydanie pozwolenia na lokalizację schodów zewnętrznych do lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w O., zmiany jednego z okien na drzwi wejściowe oraz na "wymianę istniejącej skrzynkowej stolarki okiennej na stolarkę okienną o konstrukcji zespolonej, której podział i wykończenie będzie na wzór pierwotnej". Do wniosku dołączony został "Projekt budowlany - Budowa schodów zewnętrznych i wymiana stolarki okiennej", opracowany przez mgr. inż. arch. A. S. i mgr. inż. M. P., w maju 2014 r. oraz "Proponowany program prac konserwatorskich dotyczących [...] w O.", opracowany w 2014 r. przez mgr. J. D..

[...] WKZ decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmówił pozwolenia na to zamierzenie budowlane. Minister, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu zawierając wskazania co do dalszego postępowania.

[...] WKZ decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z., ponownie odmówił pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie schodów zewnętrznych, powiększeniu otworu okiennego na otwór drzwiowy i wymianie stolarki okiennej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w O.

Organ wskazał, że Budynek przy ul. [...] w O., objęty jest prawną ochroną konserwatorską w oparciu o art. 7 pkt. 1 u.o.z.o.z., na podstawie decyzji [...] WKZ z dnia [...] września 1988 r. i postanowienia tego organu z dnia [...] grudnia 1998r. wpisującej przedmiotowy budynek w granicach działki [...] i [...] do rejestru zabytków nieruchomych woj. [...].

Zdaniem organu I instancji przedmiotowy zakres inwestycji nie może zyskać aprobaty organu konserwatorskiego z powodu możliwości bezpowrotnej dewaluacji wartości zabytkowych obiektu historycznego i obniżenia jego autentyczności. Dobudowa, do istniejącego ryzalitu, współczesnych schodów i zmiana otworu okiennego na drzwiowy w elewacji jest działaniem negatywnie wpływającym na ekspozycję zabytkowej fasady. Ponadto, na wartości zabytkowe ujemnie wpłynie również planowana wymiana stolarki okiennej na tę wykonaną w konstrukcji zespolonej. Nie sposób zgodzić się z argumentacją wnioskodawcy, iż planowane działania przy i tak przekształconej już kondygnacji poprawią jej odbiór estetyczny. Wzmiankowana, w przedłożonej do wniosku dokumentacji konserwatorskiej, symetria rozwiązań nie znajduje odzwierciedlenia w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż istniejąca artykulacja elewacji i skrajne, obustronne zryzalitowanie trzech osi elewacji nie jest przykładem typowego rozwiązania z symetrycznym podziałem elewacji. Aspekt ten dodatkowo potęguje fakt, iż budynek zlokalizowany jest na terenie o dużym spadku. Sprawia to, iż ryzalit w obrębie którego planuje się przedmiotową inwestycję posiada znacznie wyższą część piwniczną i dobudowa schodów wiązałaby się z realizacją większej ilości stopni, powodując tym samym znacznie zaburzenie istniejącej ekspozycji elewacji i efekt jednostronnego "ciążenia" prawej strony fasady. Nieprzekształcony (o dobudowę schodów i powiększenie otworu okiennego) do tej pory ryzalit posiada wartość dokumentu, świadczącą o jego wartości historycznej i naukowej, której zachowanie leży w ogólnopojętym interesie społecznym.

Zdaniem organu konserwatorskiego planowana wymiana stolarki na drewnianą stolarkę wykonaną w konstrukcji zespolonej nie współgra ze względami ochrony konserwatorskiej konkretnego zabytku, w którym zachowana stolarka jest istotnym elementem zasobu autentyczności zabytku. Czas powstania przedmiotowego budynku wskazuje, iż stolarka okienna była kształtowana jako okna podwójne w konstrukcji skrzynkowej, dwupoziomowe z przesuniętym ku górze ślemieniem. Organ konserwatorski, nie kwestionując spostrzeżeń skarżącego odnośnie zmian, jakie zaszły w obrębie artykulacji i wyglądu fasady budynku nr [...] przy ul. [...] w O., podkreślił jednak, że istniejąca w przedmiotowym lokalu stolarka okienna jest już jednym z nielicznych śladów pierwotnych rozwiązań i technologii zastosowanych historycznie w kamienicy, tym samym zachowanie historycznych okien w lokalu nr [...] jest tym bardziej istotne.

Odwołanie od tej decyzji złożyli B. K. i A. K. (dalej jako "skarżący"). Podnieśli, że organ I instancji powołuje się na nieudokumentowaną i iluzoryczną wartość historyczną i estetyczną budynku (nie jest wzmiankowany w żadnym z dostępnych opracowań o O., nie wiąże się z żadnym wydarzeniem historycznym ani z żadną postacią historyczną, nie został przedstawiony na żadnej z dostępnych widokówek ani fotografii), wielokrotnie przebudowywanego (m.in. dwukrotnie zmieniono usytuowanie wejść zewnętrznych do lokali, dostawiono schody zewnętrzne, wybudowano współczesną , nie pasującą architektonicznie witrynę aluminiową którą następnie obłożono płytkami gres, swobodnie dokonywano wymiany stolarki okiennej, w latach 60 wykonano całkowicie nowe tynki skutecznie przysłaniając wszystko co mogłoby ewentualnie zasługiwać na uwagę. Skarżący zarzucili także:

- uporczywe pomijanie dołączonych do wniosku opracowań, których opracowanie i dołączenie do wniosku organ sam zalecił, w tym konserwatorskiej inwentaryzacji rysunkowo-pomiarowa A. W.

- działanie a priori na niekorzyść wnioskodawcy i tym samym, znajdującego się w bardzo złym stanie technicznym obiektu poprzez odrzucenie w całości Programu prac konserwatorskich oraz zignorowanie prośby zawartej w piśmie z dnia [...] listopada 2014 a wyrażającej gotowość skarżącego do współpracy z organem w wypracowaniu kompromisowego rozwiązania

Zarzucono organowi konserwatorskiemu rozmazywanie problemu poprzez szafowanie ogólnikowymi stwierdzeniami, których organ nie próbuje definiować ani wykazać ich prawdziwości np. kolizja planowanej inwestycji z interesem społecznym,

dewaluacja wartości zabytkowych obiektu historycznego i obniżenia jego autentyczności, ujemny wpływ na ekspozycję zabytkowej fasady.

Skarżący podkreślili, że zaprojektowane schody zewnętrzne oraz powiększenie otworu okiennego na otwór drzwiowy, nawiązują wprost do schodów zewnętrznych dobudowanych w budynku przy ul. [...] w 2006 r., na podstawie decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2006 r. [...] grudnia 2005r., znak [...]. Zdaniem skarżącego planowana dobudowa schodów zewnętrznych, nawiązująca do schodów dobudowanych w 2006 r. zniweluje efekt "ciążenia" Umieszczenie schodów z stalową barierą nawiązującą swoim wyglądem do zachowanych balustrad balkonów (na tle jednolitego i wysokiego cokołu) może jedynie poprawić wygląd elewacji oszpeconej (za zgodą organu konserwatorskiego) przebudową punktu gastronomicznego zlokalizowanego w podpiwniczeniu ryzalitu wschodniego.

Ponadto skarżący wskazali, że zaprojektowana stolarka okienna, swoim zewnętrznym wyglądem, materiałem, kształtem, kolorem jest zgodna z dotychczasową. Różnica polega jedynie na technice wykonania. Różnica ta z zewnątrz nie będzie a właściwie już obecnie nie jest widoczna, bowiem budynek posiada zarówno okna oryginalne jak i wymienione współcześnie o konstrukcji identycznej jak uwzględniona we wniosku skarżącego. Obecnie stolarka w lokalu nr [...] (parter przy ruchliwej wylotowej z miasta ulicy) - z uwagi na stopień zniszczenia - jej stan techniczny, nie spełnienia żadnych kryteriów estetycznych ani funkcji użytkowych (w tym ochrony cieplnej, akustycznej, zabezpieczenia przed włamaniem), nie nadaje się do renowacji. Wykonanie zaprojektowanej stolarki okiennej będzie ruchem w kierunku zachowania zabytku we właściwym stanie, wstrzymującym jego niszczenie (stałe zawilgocenie i przemarzanie ściany zewnętrznej poniżej okien powoduje odpadania tynku).

Skarżący podkreślili, że w historycznym założeniu budynek przy ul. [...] miał przeznaczenie usługowo- mieszkalne, usytuowany był w dzielnicy targowej, tym pozostawienie go w obecnym kształcie jest oddaniem jego pierwotnej funkcji.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że z konserwatorskiego punktu widzenia jedną z nadrzędnych wartości elementów architektury jest ich autentyzm, w tym wzajemne proporcje i wystrój zewnętrzny elewacji. Wskazał, że dobudowa do elewacji frontowej budynku schodów zewnętrznych wraz ze zmianą istniejącego okna na drzwi wejściowe zmieni znacząco wygląd zewnętrzny zabytkowego budynku, wpływając negatywnie na jego wartość historyczną i architektoniczną. Podkreślił, że w interesie społecznym leży ochrona budynku o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do zniszczenia historycznego wyrazu architektonicznego obiektu a wnioskowane zamierzenie nie spełnia w wystarczającym stopniu koniecznego warunku jak najmniejszej ingerencji w wystrój i plastykę elewacji obiektu.

W odniesieniu do argumentów przytoczonych w odwołaniu organ podkreślił, że wnioskowane zamierzenie nie może stanowić alternatywy dla remontu kamienicy, przeprowadzonego z poszanowaniem jej wartości zabytkowych. Zauważył również, że jak wynika z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, organ ten dokonał rewizji swego stanowiska w tym zakresie, bowiem doszedł on do przekonania, że działania polegające na dostawieniu schodów do elewacji frontowej zabytkowego budynku powodują znaczącą niekorzystną zmianę wyrazu architektonicznego i utratę wartości autentyczności obiektu. Zmiana stanowiska organu pierwszej instancji wynika zatem z doświadczenia i wiedzy zdobytej w zakresie wpływu takich działań na walory zabytkowe zabudowy, a nie z nierównego traktowania w tym zakresie wnioskodawców. Minister wskazał dodatkowo, że częściowe przekształcenia zabytkowego obszaru (zabytkowego obiektu), poprzez realizację kilku inwestycji o charakterze odbiegającym od historycznie ukształtowanego, nie uzasadniają zezwolenia na dokonywanie dalszych zniekształceń. Strona postępowania nie może powoływać się skutecznie na naruszenie przez organ administracji zasady równości wobec prawa w sytuacji, w której ten organ, działający w ramach uznania administracyjnego uznaje – pod wpływem doświadczeń zebranych w toku wykonywania ustawowych kompetencji – że w danej kategorii spraw zachodzą podstawy do rygorystycznego zabezpieczenia interesu społecznego pomimo tego, że w przeszłości w tej samej kategorii spraw miały miejsce przypadki odstąpienia od egzekwowania tego rodzaju rygorów od innych podmiotów.

A. K. i B. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, jak również o przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym dowodów wymienionych w skardze.

Zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść decyzji organów obu instancji, a wyrażające się w nieprzeprowadzeniu dowodów wnioskowanych przez inwestorów, naruszeniu zasady równości obywateli wobec prawa, zaniechaniu realizacji wytycznych zawartych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. odnośnie do udostępnienia inwestorom pełnej dokumentacji dotyczącej budynku położonego w O. przy ul. [...].

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1443/15 oddalono skargę.

Sąd podzielił stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu powyższej decyzji, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego, jak i zastosowanych przepisów prawa. Sąd wskazał, że przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami u.o.z.o.z. pozwala na prowadzenie określonych prac czy robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków – po uzyskaniu zezwolenia, jednakże nie pozwala na podejmowanie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku, o czym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 11 tej ustawy. W ocenie Sądu planowana inwestycja w istocie doprowadziłaby do takiego naruszenia substancji i do zmiany wyglądu zabytku.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo wskazał, że skoro z konserwatorskiego punktu widzenia jedną z nadrzędnych wartości elementów architektury jest ich autentyzm, w tym wzajemne proporcje i wystrój zewnętrzny elewacji, to bez wątpienia dobudowa do elewacji frontowej budynku schodów zewnętrznych wraz ze zmianą istniejącego okna na drzwi wejściowe zmieni znacząco wygląd zewnętrzny zabytkowego budynku wpływając negatywnie na jego wartość historyczną i architektoniczną. Dobudowanie schodów do elewacji frontowej zabytkowego budynku spowoduje nie tylko istotną niekorzystną zmianę wyrazu architektonicznego, ale przede wszystkim utratę wartości autentyczności obiektu. Słusznie również organ uznał, że ochrona budynku o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do zniszczenia historycznego wyrazu architektonicznego obiektu leży w interesie społecznym. Dodał, że nie uzasadnia akceptacji proponowanych prac również okoliczność, że uprzednio takie zezwolenia były wydawane. Zdaniem Sądu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Skarżący złożyli skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1926/16 uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...].

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa (dalej jako "NID") o wykonanie opinii w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] stycznia 2019 r., przy udziale pracownika NID Oddział w O., dokonano oględzin omawianej nieruchomości, a w dniu [...] lutego 2019 r. do organu wpłynęła opinia NID z dnia [...] lutego 2019 r. dotycząca dopuszczalności konserwatorskiej inwestycji polegającej na budowie schodów zewnętrznych, powiększeniu otworu okiennego na otwór drzwiowy oraz wymianie stolarki okiennej w lokalu nr [...] w zabytkowym budynku przy ul. [...] w O..

Decyzją z dnia [...]. maja 2019 r. znak: [...]. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ponownie utrzymał w mocy decyzji [...] WKZ z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Minister wskazał, że w otrzymanej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] lutego 2019 r. stwierdzono, że kamienica przy ul. [...] w O., została wybudowana w latach 1910-1912, z charakterystycznymi dla architektury secesyjnej elementami elewacji i detalami wystroju (m. in. płynne wykroje szerokiego szczytu i nerkowatego nadświetla nad drzwiami wejściowymi, spłaszczone luki szerokich okien w parterze ryzalitów, wewnętrzne drzwi sieni, kompozycja elewacji ryzalitów, z potrójnymi wąskimi, prostokątami okien górnych kondygnacji). Kamienica uniknęła zniszczeń w 1945 r., niemniej w latach późniejszych była przebudowywana i remontowana. Usunięta lub zatarta została dekoracja architektoniczna. Następnie w 2006 r. na potrzeby lokalu gastronomicznego zaadaptowano mieszkanie po lewej stronie parteru - do fasady dobudowano wtórne schody, a jeden z otworów okiennych przekształcono w drzwi wejściowe. Mieszkanie po prawej stronie parteru, tj. będący przedmiotem opinii lokal nr [...], zostało ok. 2013-2014 r. zaadaptowane na gabinety lekarskie. W tym czasie została też zlikwidowana zabytkowa stolarka w przedmiotowym lokalu - bez uzyskania pozwolenia konserwatorskiego. Pozostało jedno oryginalne okno w części fasady przynależnej do tego lokalu (trzecie od lewej). Jednocześnie w opinii wyraźnie wskazano, że kamienica zachowała autentyczne formy rzutu i bryły, lecz fasada oraz układ otworów okiennych zostały naruszone przez niezgodne z historyczną funkcją wtórne schody zewnętrzne i przekształcenie okna w drzwi w lewej części parteru, dawnej reprezentacyjnej kondygnacji mieszkalnej. Zachowana jest kompozycja pozostałej powierzchni fasady wraz z układem i kształtem otworów.

Zwrócono także uwagę, że w przedstawionym przez skarżących "Proponowanym programie prac konserwatorskich dotyczących elewacji frontowej zabytkowego budynku z 1905 r., mieszczącego się przy ul. [...] w O.", opracowanym przez mgr. J.D., błędnie stwierdzono, że w kamienicy tej lokale użytkowe (zakład szewski oraz pralnia) mieściły się na parterze budynku, a w konsekwencji wadliwy jest wniosek o zasadności adaptacji parteru na funkcje użytkowe, jako powrót do funkcji historycznej parteru omawianej kamienicy. Tymczasem usługi znajdowały się w suterenie i w odrębnej zabudowie w podwórzu, a tym samym wniosek ten został oparty na błędnej przesłance.

We wnioskach końcowych NID jednoznacznie stwierdził, że z punktu widzenia konserwatorskiego niedopuszczalna jest budowa schodów zewnętrznych i powiększenie otworu okiennego na otwór drzwiowy w lokalu nr [...] omawianej kamienicy. Ukształtowanie fasady, oś głównego wejścia, pierwotna kompozycja i kształt otworów okiennych oraz autentyczna stolarka otworowa są nośnikiem wartości artystycznych, historycznych i naukowych - wskazują na styl, w jakim wzniesiono kamienicę oraz na jej główną funkcję mieszkalną. Niedopuszczalna konserwatorsko jest także wymiana pozostałego, pojedynczego okna w rzeczonym lokalu, o oryginalnej konstrukcji skrzynkowej, zachowanego z czasów budowy kamienicy. Zważywszy, że w większości stolarka okienna została samowolnie wymieniona na drewniane okna jednoramowe z szybami zespolonymi, okno to podlega ochronie jako przykład historycznej konstrukcji, element autentycznej struktury budowlanej, ważny dla plastycznego wyrazu elewacji.

W ocenie organu odwoławczego, opinia NID wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wymagające wiadomości specjalnych, jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona, logiczna, zupełna i wiarygodna. Przedmiotowy dowód w postaci ww. opinii nie został zakwestionowany, a dokonanym ustaleniom faktycznym w sprawie nie można postawić zarzutu sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału.

Zdaniem organu odwoławczego, obecnie zostało bez wątpliwości dowiedzione, że wnioskowane zamierzenie w wyniku jego realizacji wpłynęłoby negatywnie na zachowane jeszcze wartości zabytkowego budynku, indywidualnie wpisanego do rejestru zabytków. Tym samym należy uznać za zasadne merytorycznie stanowisko organu pierwszej instancji, wyrażone w zaskarżonej decyzji, odnośnie do wszystkich elementów planowanych robót. Co do zasady, działania zmierzające do polepszenia warunków użytkowania pomieszczeń w zabytkowym budynku powinny być prowadzone z poszanowaniem istniejących wartości, przy jak najmniejszej ingerencji w zabytek. Tymczasem realizacja schodów zewnętrznych wraz ze zamianą obecnego otworu okiennego na otwór drzwiowy stanowiłaby nadmierną ingerencję w kształt zabytkowej elewacji frontowej przedmiotowej kamienicy, zwłaszcza, że zostało niezbicie wyjaśnione, iż planowane dobudowanie schodów nie stanowi powrotu do funkcji historycznej parteru omawianej kamienicy - wbrew tezom zawartym w zleconym przez skarżących opracowaniu (program prac konserwatorskich). Niedopuszczalna konserwatorsko jest także wnioskowana wymiana pozostałego, pojedynczego okna w rzeczonym lokalu, bowiem okno to, o oryginalnej konstrukcji skrzynkowej, zachowało się z czasów powstania kamienicy, stanowiąc przykład historycznej konstrukcji, ważny dla plastycznego wyrazu elewacji.

Odnosząc się natomiast do argumentów skarżących, dotyczących okoliczności uzyskania pozwolenia konserwatorskiego z dnia [...] grudnia 2005 r., wydanego przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w O., na wybudowanie schodów i powiększenie otworu okiennego w analogicznym ryzalicie na przeciwległym krańcu przedmiotowego obiektu, organ odwoławczy wskazał, że poprzednie pozwolenie nie oznaczało promesy na wybudowanie kolejnych schodów.

Skargę na powyższą decyzję złożyli A. K. i B. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez:

- niewykonanie wiążących zaleceń wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1926/16 wydanego w tej sprawie i nieustalenie stanu technicznego zachowanej oryginalnej stolarki okiennej w lokalu, nieodniesienie się od zarzutów odwołania, niedokonanie oceny dokumentów złożonych do akt sprawy przez strony, niedokonanie oceny wpływu na autentyczność obiektu wykonanych już legalnie robót, zwłaszcza w obszarze planowanej inwestycji (dolna część elewacji od frontu budynku i na ryzalicie wschodnim, okienka piwniczne);

- nieuwzględnienie obecnego sposobu użytkowania parteru budynku i lokalu nr [...] i uznanie, że inwestycja skarżących (dobudowanie schodów i zmiana okna na drzwi) nie może zmierzać do przywrócenia charakteru usługowego parterowi budynku, co jest sprzeczne z jego funkcją historyczną, podczas gdy parter budynku od lat dziewięćdziesiątych, a sam lokal nr [...] od 2014 r. pełnią już funkcje usługowe; natomiast cała kamienica od powstania pełniła funkcję usługową, jak cała ulica; wobec tego fakt, że wysoki parter pełnił niegdyś funkcję mieszkaniową nie ma obecnie żadnego znaczenia;

- nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i pominięcie ustaleń zawartych w "Konserwatorskiej inwentaryzacji rysunkowo - pomiarowej dla stolarki okiennej budynku przy ul. [...] w O." A.W. oraz Karty ewidencyjnej zabytków dla budynku na okoliczność braku technicznej możliwości renowacji okien przy jednoczesnym braku odniesienia się do stanu technicznego jedynego zachowanego okna w opinii sporządzonej na zlecenie organu przez NID;

- nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i pominięcie ustaleń zawartych w "Proponowanym programie prac konserwatorskich dotyczących elewacji frontowej zabytkowego budynku z 1905 r. mieszczącego się przy ul. [...] w O." J. D. na okoliczność dokonanych już wpływów na zabytek zwłaszcza w obszarze planowanej inwestycji (elewacja w dolnej części, okienka piwniczne, ryzalit wschodni) i uznanie, że inwestycja umniejszy walor autentyczności zabytku w tym obszarze, mimo że od lat 50. i 90. XX wieku zabytek w tej części nie jest już autentyczny;

- dowolną i wybiórcza ocenę opinii NID i uznanie, że zamierzenie budowlane narusza zachowanie wartości zabytkowych obiektu, podczas gdy z opinii tej wynika, że konieczne jest przeprowadzenie prac, które dopiero przywrócą autentyczność zabytkowi oraz że w zabytek dokonano w ubiegłych dziesięcioleciach ingerencji powodujących, że obszarze planowanej inwestycji zabytek nie posiada waloru autentyczności;

b) art. 8 i 11 k. p. a. poprzez nierozważenie zasady proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego a uzasadnioną ochroną interesu strony, nieuwzględnienie że inwestycja nie ma charakteru prywatnego, komercyjnego, lecz publiczny - zapewnienie dostępu do publicznej placówki zdrowia, nierozważenie kolizji między dobrem wspólnym w postaci ochrony wartości zabytkowych a dostępem do państwowej służby zdrowia 15.000 pacjentów rocznie, w tym osób niepełnosprawnych;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 3 pkt 1 i art. 4 pkt 1 i art. 36 u.o.z.o.z. poprzez niezasadne przyjęcie, że działania polegające na dobudowie schodów zewnętrznych spowodują zmianę wyrazu i charakter budynku, co z kolei pozbawi zabytek autentyczności, mimo wykazania przez wnioskodawców dokumentacją specjalistyczną, że możliwe jest takie przeprowadzenie prac, które spowoduje przywrócenie autentyczności zabytku oraz że autentyczność budynku obszarze inwestycji została już naruszona.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania administracyjnego.

Wskazać należy, że zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ponownie rozpoznając sprawę, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2014 r. odmawiającą pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie schodów zewnętrznych, powiększeniu otworu okiennego na otwór drzwiowy i wymianie stolarki okiennej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w O.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.

Z akt sprawy wynika, że budynek przy ul. [...] w O. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. z dnia [...] września 1988 r. nr [...]. Planowana inwestycja miała polegać na dobudowie do elewacji frontowej tego budynku schodów zewnętrznych, wraz ze zmianą istniejącego okna na drzwi wejściowe do lokalu, a także wymianie okien skrzynkowych na stolarkę w konstrukcji zespolonej.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy uwzględnić okoliczność, że sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1443/15 oddalono skargę B. K. i A. K. (dalej jako "skarżący") na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] odmawiającą udzielenia pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie schodów zewnętrznych, powiększeniu otworu okiennego na otwór drzwiowy i wymianie stolarki okiennej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w O.. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1926/16 uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r.

W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji, organ odwoławczy oraz orzekający aktualnie Sąd są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organy administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2016). W orzecznictwie podkreśla się, że rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych m.in. z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1350/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 332/13, oba orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).

Dodać ponadto należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tej regulacji polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit., Komentarz do art. 170).

Ani organ, ani sąd nie mogą inaczej i na nowo sformułować oceny prawnej, która już raz została sformułowana w sprawie i są zobowiązane podporządkować się jej w pełnym zakresie. Co więcej, sąd ponownie orzekający jest zobowiązany wskazać, czy organ do tej oceny się zastosował, co jest warunkiem legalności zachowania organu w sprawie. Natomiast niezastosowanie się przez sąd pierwszej instancji do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wydanym w tej samej sprawie orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa, tj. art. 153 p.p.s.a.

W przytoczonym wyżej i wiążącym Sąd wyroku NSA wskazał, że analiza uzasadnienia poprzedniej decyzji Ministra oraz kontrolowanego wyroku pozwala stwierdzić, że organ odwoławczy nie rozpoznawał w całości sprawy a Sąd pierwszej instancji naruszenia tego nie spostrzegł. Motywy zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji nie odnosiły się nawet w najmniejszym stopniu do kwestii możliwości wymiany stolarki okiennej z istniejącej skrzynkowej na zespoloną. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielił jedynie stanowisko [...] WKZ co do braku zgody na dobudowę do elewacji frontowej schodów zewnętrznych oraz zmiany istniejącego okna na drzwi wejściowe do lokalu. Tym samym trafny jest zarzut skarżących kasacyjnie co do tego, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, w tym m.in. w zakresie możliwości wymiany okien na okna zespolone. Sąd wojewódzki błędnie przyjął, że stan faktyczny w niniejszej sprawie został prawidłowo ustalony.

Zdaniem NSA słusznie również podnieśli skarżący kasacyjnie, iż – wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji – sprawa nie została należycie wyjaśniona także w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że organ odwoławczy w żaden sposób nie ocenił przedłożonych przez inwestorów dokumentów, w szczególności "Proponowanego programu prac (...)" sporządzonego przez mgr J. D.– konserwatora dzieł sztuki. W opracowaniu tym wskazano m.in., że istnieje możliwość przekształcenia otworu okiennego na otwór drzwiowy i dostawienie schodów do ryzalitu wschodniego i takie działanie jest szansą na przywrócenie pierwotnej historycznej funkcji parteru a także historycznego handlowego charakteru ulicy dawnego Dolnego Przedmieścia XX-wiecznego O. W innym miejscu powyższego opracowania podkreśla się – w odniesieniu do wskazań organu pierwszej instancji, że nie można twierdzić, że wykonane roboty obniżą autentyczność obiektu, biorąc pod uwagę wykonane już roboty, w tym przede wszystkim w obrębie okien wystawowych lokalu obecnie użytkowanego jako lokal gastronomiczny "Kebab". NSA przypomniał, że organy administracji odmówiły wyrażenia zgody na wnioskowane roboty wskazując przede wszystkim na konieczność zachowania autentyczności zabytku. Zdaniem NSA, pomimo założeń dokonanych przez organ administracji i potrzeby zachowania wartości zabytkowych obiektów objętych ochroną konserwatorską, jak też tego, że istniejące zniekształcenia, nawet dokonanie legalnie, nie mogą usprawiedliwiać, co do zasady, dalszych naruszeń historycznej elewacji obiektu, koniecznym jest wyjaśnienie przez organ administracji i przedstawienia w motywach rozstrzygnięcia, jaki stan obiektu organ przyjął za "punkt wyjścia" i w konsekwencji wyjaśnienie przyczyn, dla których nie można wyrazić zgody na realizację proponowanych robót. Organ sam przyznał, że działania zmierzające do polepszenia warunków użytkowania obiektu są możliwe, o ile dokonane zmiany nie wpłyną na uszczuplenie wartości zabytkowych. Tymczasem inwestorzy konsekwentnie twierdzili na różnych etapach postępowania, iż zamierzona przez nich inwestycja obejmować miała szereg robót, które miały być wzorowane na oryginalnych zachowanych elementach budynku. Argumenty strony zostały pominięte przez organy administracji. Zgodnie z doktryną i orzecznictwem wypracowanym na gruncie art. 7 k.p.a. rozstrzygnięcia uznaniowe wymagają szczególnej staranności organu w podejściu do materiału dowodowego i jego oceny, a przede wszystkim należytego uzasadnienia dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie to musi przekonać adresatów, że decyzja nie nosi cech arbitralności i dowolności. Rację mieli zatem skarżący kasacyjnie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy administracji, w szczególności organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem ww. zasad. Uzasadnienie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w najmniejszym stopniu nie pozwala na przyjęcie, że powyższe zasady postępowania administracyjnego zostały zachowane. Tym samym nie można odmówić słuszności zarzutom skarżących kasacyjnie, iż organy administracji naruszyły wskazane przepisy postępowania regulujące ogólne zasady działania organów administracji, a Sąd pierwszej instancji błędnie naruszenia te ocenił.

NSA zwróciło również uwagę na konieczność odniesienia się przez Ministra rozpoznającego odwołanie zarówno do zarzutów w nim zawartych, jak i oceny dokumentów złożonych przez wnioskodawcę, w tym m.in. do "Proponowanego programu prac (...)". Zadaniem organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem wyjaśnienie i przedstawienie w uzasadnieniu stanowiska co do tego, z uwagi na jakie elementy m.in. elewacji frontowej obiekt został objęty ochroną konserwatorską, a jeśli podtrzyma stanowisko o konieczności zachowania jej autentyczności – przedstawienie przyczyn takiej decyzji. Nie może przy tym organ pominąć w swojej ocenie wskazanych okoliczności związanych z robotami, które zostały dokonane przy budynku.

NSA podkreślił, że rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie ocena, czy prace polegające na wymianie stolarki okiennej na okna zespolone mogą być z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej wykonane w obiekcie. Przy ocenie powyższego nie może ujść uwadze organu administracji, iż – jak sam podkreślił – objęcie obiektu ochroną konserwatorską nie oznacza braku możliwości wykonywania przy nim jakichkolwiek prac, tym bardziej w sytuacji, gdy mają one na celu m.in. ochronę przed techniczną dewastacją budynku. Organ wyjaśni zatem, czy słusznie skarżący kasacyjnie podnoszą, że okna te są w stanie "śmierci technicznej", a jeśli tak, to czy okoliczność ta ma wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie potrzeby ochrony konserwatorskiej.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o wykonanie opinii w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] stycznia 2019 r., przy udziale pracownika NID Oddział w O., dokonano oględzin omawianej nieruchomości, a w dniu [...] lutego 2019 r. do organu wpłynęła opinia NID z dnia [...] lutego 2019 r. dotycząca dopuszczalności konserwatorskiej inwestycji polegającej na budowie schodów zewnętrznych, powiększeniu otworu okiennego na otwór drzwiowy oraz wymianie stolarki okiennej w lokalu nr [...] w zabytkowym budynku przy ul. [...] w O.. Następnie wydano zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2019 r. nie odpowiada prawu. Organ odwoławczy nie uwzględnił w pełni oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1926/16. Minister, dysponując ww. opinią NID, wypełnił jedynie część zaleceń i wskazań zawartych w powyższym wyroku. Mianowicie, opierając się na treści opinii NID, wskazano, jakie zmiany nastąpiły w pierwotnym wyglądzie i stanie substancji kamienicy, szczególnie w okresie po II wojnie światowej, jak też pokrótce wskazano, jakie autentyczne elementy zostały zachowane. Odniesiono się także do zarzutu strony skarżącej dotyczącego zasadności adaptacji parteru budynku na funkcje użytkowe, jako powrót do funkcji historycznej parteru omawianej kamienicy. Tym razem Minister wskazał na niedopuszczalność wymiany stolarki okiennej w lokalu nr [...].

Jednakże organ ponownie, w sposób lapidarny, arbitralny i skrótowy, wskazał na konieczność zachowania autentyczności zabytku, odmawiając prowadzenia omawianych robót budowlanych, odnosząc się głównie do oddalenia zarzutu strony dotyczącego przywrócenia historycznej funkcji użytkowej parteru budynku. Należy powtórzyć za NSA, że inwestorzy konsekwentnie twierdzili na różnych etapach postępowania, iż zamierzona przez nich inwestycja obejmować miała szereg robót, które miały być wzorowane na oryginalnych zachowanych elementach budynku. Ponownie, wbrew zaleceniom NSA, nie odniesiono się do treści załączonego do wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie "Proponowanego program prac konserwatorskich dotyczących elewacji frontowej zabytkowego budynku z 1905 r., mieszczącego się przy ul. [...] w O.", opracowanego w 2014 r. przez mgr. J. D., a w szczególności do obszernych założeń konserwatorskich oraz proponowanego programu prac określającego zakres i sposób ich prowadzenia oraz wskazującego niezbędne do zastosowania materiały i technologie. Nie odniesiono się do części zarzutów zawartych w odwołaniu, a dotyczących m.in. poprzez dobudowanie nowych schodów zniwelowania efektu "ciążenia" spowodowanego dobudowaniem schodów w 2005 r., jak też kwestii występowania ewentualnego interesu społecznego (w ocenie skarżących dobudowanie schodów i zamiana okna na drzwi ułatwiłoby pacjentom wejście do przychodni lekarskiej znajdującej się na parterze budynku). Powyższe argumenty skarżących, a w szczególności treść ww. opracowania mgr. J. D. zostały pominięte przez organ odwoławczy.

Ponadto organ odwoławczy nie zastosował się do zalecenia NSA nakazującego mu wyjaśnienie, czy słusznie skarżący podnoszą, że okna te są w stanie "śmierci technicznej", a jeśli tak, to czy okoliczność ta ma wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie potrzeby ochrony konserwatorskiej. Ponownie, pomimo przeprowadzenia oględzin i wydania przez NID opinii, nie ustosunkowano się do stanu technicznego ostatniego autentycznego okna w lokalu nr [...]. Skarżący wskazując na zły stan techniczny okien powoływali się na zapisy w karcie ewidencyjnej zabytku oraz Konserwatorskiej inwentaryzacji rysunkowo - pomiarowej dla stolarki okiennej budynku przy ul. [...] w O." A. W. Organ nie ustosunkował się do wskazanego w omawianych dokumentach stanu technicznego okien. Podkreślić należy, że w nadesłanych do Sądu aktach administracyjnych sprawy brak jest tych dokumentów.

W ocenie Sądu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył art. 153 p.p.s.a. oraz art. art. 138 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Natomiast jako przedwczesne, a przez to nieuzasadnione, należało ocenić zarzuty naruszenia pozostałych przepisów określonych jako naruszenie przepisów prawa materialnego. Skoro bowiem organ administracji nienależycie wyjaśnił sprawę i nie zawarł w uzasadnieniu rozstrzygnięcia własnych ocen, które pozwalałyby Sądowi na prawidłowe zbadanie trafności decyzji, to przedwczesne jest odnoszenie się do prawidłowości zastosowania ww. przepisów prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zobligowany będzie do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i odniesienia się do powyższych kwestii.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s..a uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.