Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 10/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 2, ust.7, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 2 pkt 14, art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 15 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 559
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
article: art. 162 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 , art. 200 , art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. rzecz skarżącego I. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2, ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888) - dalej "ustawa o utrzymaniu czystości", nakazał G. B. i I. B. – właścicielom posesji przy ul. [...] w S. (dz. nr [...] obręb [...]) – przyłączyć użytkowaną nieruchomość do istniejącej sieci kanalizacyjnej Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S., poprzez wykonanie przyłącza do odrzutu kanalizacyjnego znajdującego się na terenie posesji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ, powołując się na ustalenia dokonane w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2021 r. wskazał, że przy ul. [...] w S. wykonana została sieć kanalizacji sanitarnej, która eksploatowana jest przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S.. Na wysokości budynku przy ul. [...] zlokalizowano kanał sanitarny i wykonano na granicy posesji odrzut kanalizacyjny dla umożliwienia podłączenia budynku.

Zdaniem Prezydenta, z uwagi na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości, na właścicielach wskazanej wyżej posesji ciąży obowiązek jej przyłączenia do wspomnianej sieci. Jedyny wyjątek zwalniający z tego obowiązku dotyczy sytuacji gdy nieruchomość wyposażona jest w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Skoro jednak na terenie nieruchomości taka oczyszczalnia nie znajduje się, zaś właściciele nieruchomości nie wykonali przyłącza kanalizacyjnego do sieci kanalizacji sanitarnej, zatem konieczne stało się wydanie decyzji nakazującej spełnienie tego obowiązku.

W odwołaniu od powyższej decyzji, I. B. podniósł, że "nie ma możliwości przyłączenia w/w budynku do kanału sanitarnego przy granicy działki ze względu na dużą różnicę poziomów między wylotem sanitarnym z budynku a kanałem sanitarnym wskazanym przez pracowników ZWiK w 2011 roku i w 2021 r. roku". Wymieniony zaznaczył, że kanał sanitarny budynku zlokalizowany jest około 1 metr niżej od kanału sanitarnego wyznaczonego dla nieruchomości położonej przy [...] Ponadto, ponownie wyznaczony odrzut sanitarny nie graniczy z jego nieruchomością, a budowa przyłącza wiązałaby się z zajęciem pasa drogowego.

Zdaniem skarżącego, żądanie budowy na jego koszt "jako dozbrojenia ulicy do granicy działki, stosując układ grawitacyjno-tłoczny" oraz wpięcia się do kanalizacji poniżej istniejącego odrzutu, który nie graniczy z jego nieruchomością jest pozbawione podstaw prawnych.

Dodatkowo wskazał, że w dniu [...] grudnia 2020 r. zgłosił budowę oczyszczalni przydomowej nie wymagającej pozwolenia na budowę. Brak odpowiedzi ze strony właściwej instytucji w terminie 30 dni od daty złożenia pisma uznał za zgodę na rozpoczęcie robót, które wdrożył.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości (w pkt 1.) oraz nakazało G. i I. B. przyłączenie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (działka nr [...], obręb [...]) do istniejącej sieci kanalizacyjnej (w pkt 2.).

Organ odwoławczy w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu w czystości wynika, iż przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia.

N. G. i I. B. posiada możliwość przyłączenia do istniejącej kanalizacji sanitarnej w postaci doprowadzonego do granicy działki przyłącza, nie została wyposażona w przydomowa oczyszczalnię ścieków i nie została przyłączona do sieci kanalizacji sanitarnej. Okoliczności te wynikają z treści pism Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S. z dnia [...] czerwca 2021 r. i [...] sierpnia 2021 r., kopii mapy zasadniczej dotyczącej inwentaryzacji powykonawczej sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej, ustaleń przeprowadzonych podczas oględzin nieruchomości w dniu [...] lipca 2021 r.

Z uwagi na powyższe zrealizowane zostały ustawowe przesłanki uzasadniające nałożenie w drodze decyzji na G. i I. B. obowiązku, o którym mowa w treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości, tj. przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Nakaz ukonstytuowany tym przepisem i konkretyzowany w odniesieniu do właścicieli nieruchomości, w drodze decyzji organu, ma na celu potwierdzenie istnienia takiego obowiązku dla wskazanej osoby, jednak nie określa szczegółowych warunków wykonania przyłączy. Z tego względu, brak było podstaw do wskazania w zaskarżonej decyzji sposobu realizacji przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Konieczne stało się zatem uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie przez Kolegium we własnym zakresie.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez stronę, organ wskazał, że jedyny wyjątek od zasady podłączania nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej stanowi sytuacja gdy nieruchomość wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków. Wyjątek ten odnosi się jednak do przypadku gdy nieruchomość jest już w tę oczyszczalnię wyposażona a nie gdy jej właściciel ma dopiero zamiar wyposażenia nieruchomości w tego typu urządzenie. Normą wynikającą z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie są przy tym objęte okoliczności dotyczące warunków ekonomicznych i organizacyjnych wykonania przyłącza (takie jak np. niekorzystnie zlokalizowane studzienki i zwiększone koszty wynikające z konieczności zastosowania określonej technologii budowy przyłącza) oraz inne trudności.

I. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie jej pkt 2. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego ww. normy, a co za tym idzie brak wydania decyzji w pierwszej instancji, stwierdzającej jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stałą się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie strony, w sytuacji kiedy niewątpliwie taka przesłanka zachodzi na gruncie niniejszego postępowania, bowiem z uwagi na fakt milczącej zgody na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków w nieruchomości skarżącego, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji jako bezprzedmiotowej leży w jego interesie,

2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a skutkiem tego błędne przyjęcie, że z uwagi na brak spełnienia przesłanki skarżący ma obowiązek przyłączenia swojej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, pomijając w tym zakresie kwestię milczącej zgody na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, co jest przesłanką niweczącą nakazanie ww. obowiązku,

3. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w stanie faktycznym, że skarżący w drodze tzw. milczącej zgody organu uzyskał możliwość wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków do czego w najbliższym czasie zamierza przystąpić, co z kolei doprowadzi do unicestwienia przesłanki, na której oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję.

Skarżący podobnie jak w odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2021 r., podniósł, że [...] grudnia 2020 r. dokonał zgłoszenia robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżący wystosował wniosek o wydanie zaświadczenia o milczącym załatwieniu sprawy. Po jego otrzymaniu niezwłocznie przystąpi do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, co z kolei spowoduje, że zaskarżona decyzja stanie się bezprzedmiotowa, bowiem wyeliminowana zostanie przesłanka, która umożliwia nakazanie właścicielowi nieruchomości przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, co notabene jest na gruncie niniejszego stanu faktycznego niemożliwe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r. (sygn. akt II SZ/Sz 10/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona nie uzasadniła swojego wniosku o wstrzymanie wspomnianej decyzji, nie przywołała jakichkolwiek okoliczności, z których wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla niej istotną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Sądu, samo istnienie możliwości wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji nakazującej wykonanie przyłącza. Skarżący nie przywołał żadnych okoliczności wskazujących na podjęcie konkretnych działań zmierzających do wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków, w tym w szczególności w zakresie poniesionych na ten cel kosztów.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2022 r. skarżący wskazał, że od wydania zaskarżonej decyzji doszło do zmiany okoliczności faktycznych sprawy, bowiem wybudowana została przydomowa oczyszczalnia ścieków na należącej do niego nieruchomości. Strona ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, a nadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Do pisma dołączone zostały: karta gwarancyjna przydomowej oczyszczalni ścieków, fotografia przedstawiająca wybudowaną oczyszczalnię ścieków, a także wyciąg z dokumentacji techniczno-ruchowej przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków SOFT SBR RLM 1-8.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 10/22) wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, we wniosku z dnia [...] marca 2022 r. skarżący wskazał na nowe okoliczności, świadczące o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla niego istotną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Przedstawione przez niego dokumenty wskazują, że planowana budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie nieruchomości należącej do G. i I. B. została zrealizowana w związku z czym poniesione zostały znaczne koszty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, chociaż nie wszystkie argumenty w niej podnoszone zasługują na uwzględnienie.

Na wstępnie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w związku z wystąpieniem przesłanek wymienionych w tym przepisie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021, poz. 137 ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną decyzji zapadłych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888 ze zm.), zwanej dalej ustawą "o utrzymaniu czystości".

Zgodnie z treścią przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez m.in. przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Z kolei w myśl art. 5 ust. 7 wspomnianej ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.

W rozpoznawanej sprawie, Prezydent Miasta S., po ustaleniu w trakcie wizji lokalnej w dniu [...] lipca 2021 r., że przy ul. [...] w S. wykonana została sieć kanalizacji sanitarnej, zaś właściciele posesji przy ul. [...] nie wykonali przyłącza kanalizacyjnego do tej sieci, jak również nie wyposażyli jej w przydomową oczyszczalnię ścieków, wydał decyzję o jakiej mowa w cytowanym wyżej przepisie – nakazującą właścicielom działki nr [...] obręb [...], przyłączenie użytkowanej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej poprzez wykonanie przyłącza do odrzutu kanalizacyjnego znajdującego się na terenie posesji.

Organ odwoławczy samo nakazanie przyłączenia do wspomnianej sieci uznał za prawidłowe, jednak w jego ocenie brak jest podstaw do wskazania w decyzji sposobu realizacji tego przyłączenia. Z tego względu Kolegium uchyliło decyzję z dnia [...] września 2021 r. (w punkcie 1. decyzji) i orzekło o nakazaniu G. i I. B. przyłączenie nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...], obręb [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej (w punkcie 2. decyzji).

W sprawie bezspornym jest, że w S. przy ul. [...] istnieje sieć kanalizacyjna Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S., jak również i to, że nieruchomość należąca do skarżącego nie została do tej sieci przyłączona.

W ocenie Sądu, nie ulega też wątpliwości, że z uwagi na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości, właściciel nieruchomości ma obowiązek przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, ewentualnie jeżeli taka sieć nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wówczas ma obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych.

W przypadku nieruchomości należącej do strony, zachodzi pierwszy z wymienionych przypadków, bowiem sieć kanalizacyjna została wybudowana, a w dacie wydania decyzji przez organy I i II instancji, nieruchomość skarżącego nie była wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Jednakże, w ocenie Sądu, nakazanie stronie przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w realiach sprawy, nastąpiło przedwcześnie, bez zweryfikowania rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 559) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym m.in. w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę a także w zakresie kanalizacji należy do zadań własnych gminy. Nie ulega zatem wątpliwości, że to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kwestie dotyczące realizacji urządzeń kanalizacyjnych uregulowane zostały w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U. z 2020 r., poz. 2028).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1. W myśl art. 2 pkt 14 tej ustawy, pod pojęciem urządzeń kanalizacyjnych należy rozumieć - sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków.

Podzielając w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt II SA/Gl 1108/21) należy wskazać, że budowa sieci, w tym również tej części, która pozwala na instalację przyłącza należy do przedsiębiorstwa wodociągowego. Natomiast na odbiorcy usługi spoczywa obowiązek wybudowania przyłącza kanalizacyjnego, a więc odcinka przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt. 5 ustawy). Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Jeżeli na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a tą studzienką, natomiast dalsza część przewodu do rury głównej stanowi już element sieci. Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci ( wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2021 r., II SA/Wr 619/20).

Z uwagi na powyższe, wydany na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy nakaz przyłączenia nieruchomości do sieci oznacza w istocie nakaz wybudowania przyłącza kanalizacyjnego spełniającego wymogi wynikające z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ludności w wodę. Wobec tego stworzenie realnych warunków do przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wymaga doprowadzenia sieci do granic nieruchomości albo do studzienki kanalizacyjnej.

Kwestia ta, a więc to, czy zostały stworzone tak rozumiane warunki przyłączenia nieruchomości nie została przez organy wyjaśniona. Z - nie w pełni czytelnej (z uwagi na brak niezbędnych opisów), załączonej do akt sprawy mapy inwentaryzacji powykonawczej, może wynikać, że odrzuty, do których miałoby zostać wykonane przyłącze znajdują się poza terenem nieruchomości skarżącego, w pewnej odległości od jej granicy (wyliczenie odległości jest utrudnione z uwagi na brak jednoznacznego oznaczenia linii stanowiącej granicę działki). Mogłoby to sugerować, że połączenie nieruchomości należącej do skarżącego z siecią główną wymagałoby wybudowania dodatkowego odcinka sieci, doprowadzającej ją do granicy nieruchomości. Dodatkowo, jak wskazuje skarżący – a czemu nie przeczy organ – kanał sanitarny budynku zlokalizowany jest około 1 metr niżej niż kanał sanitarny wyznaczony dla nieruchomości położonej przy ul. [...].

Z uwagi na powyższe, sposób podłączenia grawitacyjny nie jest możliwy, konieczne może okazać się wybudowanie przepompowni ścieków. Tymczasem przepompownie ścieków – w myśl cytowanego wcześniej art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, są urządzeniami kanalizacyjnymi, których budowa nie należy do obowiązków osoby zobowiązanej do przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.

W sytuacji gdy właściciel nieruchomości zgłaszał, że nie jest możliwe grawitacyjne odprowadzenie ścieków, obowiązkiem organów było dokonanie stosownych ustaleń w tym zakresie i zweryfikowanie czy może zachodzić konieczność budowy w tym wypadku np. przepompowni ścieków. Tymczasem organy błędnie zinterpretowały twierdzenia skarżącego jako wskazania co do trudności ekonomicznych związanych z budową przyłącza kanalizacyjnego.

Nie czyniąc powyższych okoliczności przedmiotem ustaleń organy w konsekwencji w rozpoznawanej sprawie nie rozważyły całokształtu stanu faktycznego sprawy i nie wyjaśniły okoliczności istotnych w sprawie z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do wydania decyzji określonej w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości, tj. przesłanek przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Jak już wcześniej zaznaczono, obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki podłączenia do sieci i dotyczy wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może zaś obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, której wykonanie należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst Dz. U. z 2019 r., poz. 506) i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 906/10, LEX nr 752997). Obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, które spełniają przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przypadku braku technicznej możliwości podłączenia, nie można właściciela nieruchomości obciążać takim obowiązkiem, który nie jest możliwy do wykonania bez rozbudowy sieci.

Zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie wszczęte w celu nałożenia na skarżącego obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, narusza zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej. Z uchybieniem przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie zgromadzono w wyczerpujący sposób całego niezbędnego do orzekania materiału dowodowego i na podstawie takiego niekompletnego materiału podjęto rozstrzygnięcie, które w tej sytuacji jest co najmniej przedwczesne. Nie zweryfikowano bowiem rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. do wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej.

Wskazane uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Konsekwencją zaś niepełnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego jest też wadliwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 7 ustawy. Tylko bowiem do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie właściwej normy prawa materialnego (jego subsumcja). Organy obu instancji przedwcześnie ustaliły istnienie wobec skarżącego obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Ponadto, w niniejszej sprawie zaszły dodatkowe okoliczności, które mogą być istotne dla rozstrzygnięcia, co do których organy winne będą poczynić stosowne ustalenia.

Jak wynika bowiem z pisma skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. oraz z załączonych do tego pisma dokumentów, strona wybudowała na terenie swojej nieruchomości przydomową oczyszczalnię ścieków. Organy obowiązane zatem będą, po sprawdzeniu czy spełnia ona wymagania określone w przepisach odrębnych zweryfikować, czy w tym wypadku nie zachodzi okoliczność o jakiej mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości, zwalniająca właściciela nieruchomości z obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Z tych względów, za słuszne należało uznać stanowisko strony, co do wadliwego zastosowania w sprawie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości.

Natomiast niezrozumiały okazał się podnoszony przez skarżącego argument dotyczący niezastosowania przez Kolegium art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 k.p.a.

Nie sposób stwierdzić w jaki sposób Kolegium miałoby zastosować w niniejszej sprawie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. skoro jest to przepis stosowany w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie zaś przed organami administracji. Podobnie nie jest jasne na czym miałoby polegać zastosowanie przez ten organ (II instancji) art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z powołanego przepisu można wprowadzić dwie normy prawne. Pierwsza z nich wskazuje, że organ (który wydał decyzję w I instancji) stwierdza wygaśnięcie mocy prawnej decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, i czyni to z wyraźnego nakazu przepisu prawa, zaś druga, że organ stwierdza wygaśnięcie mocy prawnej decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, a czyni to z uwagi na wymaganie interesu społecznego lub interesu strony. Wskazane w tych normach przesłanki muszą być spełnione łącznie tj. bezprzedmiotowości i istnienie przepisu nakazującego wygaszenie decyzji lub bezprzedmiotowości i istnienie interesu społecznego lub interesu strony.

Zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość decyzji, która powstała już po jej wydaniu. Pojęcie bezprzedmiotowości decyzji należy wiązać z brakiem podmiotu lub przedmiotu stosunku prawnego. Z sytuacją braku podmiotu stosunku administracyjnoprawnego będziemy mieli do czynienia np. w razie śmierci strony lub rozwiązania jednostki organizacyjnej będącej stroną, jak również w razie utraty przez stronę kwalifikacji do wykonywania uprawnień. Z brakiem przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego będziemy zaś mieli do czynienia np. wtedy, gdy w decyzji rozstrzygnięto odnośnie do praw lub obowiązków dotyczących rzeczy, co do których - w wyniku ich zniszczenia lub istotnego przekształcenia - prawa lub obowiązki nie mogą być dalej realizowane, albo wtedy gdy strona zrezygnowała z uprawnień (por. np. komentarz do art. 162 k.p.a. (w:) Prawo procesowe administracyjne pod red. Romana Hausera, Andrzeja Wróbla, Zygmunta Niewiadomskiego, Warszawa 2017).

Bezprzedmiotowość decyzji wynika więc z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę lub też na skutek zmiany stanu faktycznego, uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w wypadku, gdy powoduje ona taki skutek (por. B. Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 339; T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, s. 51-54).

Pomijając okoliczność, że Kolegium nie jest w tym wypadku organem wymienionym w art. 162 k.p.a., to zaznaczyć należy także, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji, o tak rozumianej bezprzedmiotowości nie mogło być mowy. Nie kwestionując twierdzeń skarżącego, że wyposażenie jego nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków zwalniałoby go z obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej należy podkreślić, że w dacie wydania wspomnianej decyzji nieruchomość w taką oczyszczalnię nie była wyposażona. Okoliczność planowanej budowy oczyszczalni nie może być utożsamiana z wyposażeniem nieruchomości w tę oczyszczalnię. Z tego względu nie może też być mowy o naruszeniu art. 29 ust. 1 pkt 5 i art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane.

Niezależnie jednak od powyższego, z przyczyn, o których była mowa wcześniej , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń w omawianym zakresie, w tym przede wszystkim co do spełnienia wszystkich wymogów z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości - przy uwzględnieniu powyższych rozważań Sądu.