Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1436/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska, Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2007 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i kwotę 340,00 (trzysta czterdzieści) złotych na rzecz strony skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1436/06

UZASADNIENIE

Państwo J. i B. D. w dniu 8 czerwca 2000 r. zawarli ze Stowarzyszeniem – A z siedzibą w Ł. przy ul. [...] umowę najmu, na mocy której wynajęli temu Stowarzyszeniu lokal mieszkalny położony w Ł. przy ul. [...] o powierzchni 167,25 m2 z przeznaczeniem na prowadzenie biura.

W dniu [...] Prezydent Miasta Ł., powołując się na przepisy art. 207 w związku z art. 254 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa i art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, wydał decyzję, którą zmienił swoją wcześniejszą decyzję z dnia 25 lutego 2002 r. w sprawie ustalenia Państwu B. i J. D. podatku od nieruchomości na rok 2002 w kwocie 86,50 zł i ustalił nowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 2.427,- zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał adres nieruchomości podlegającej opodatkowaniu (Ł. ul. [...]) oraz wyszczególnił powierzchnię budynku i gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej (167,25 m2 i 50,29 m2) , okres za jaki ustalono podatek, stawkę tego podatku (14,85 zł i 0,60 zł) i wysokość podatku (2.427,- zł).

Pełnomocnik Pani J. D. złożył odwołanie (pismo z dnia 5 kwietnia 2006 r.) od powyższej decyzji podatkowej, wnosząc o jej uchylenie w trybie art. 226 Ordynacji podatkowej, ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, albo uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną interpretację,

2. przepisów normujących postępowanie podatkowe, tj. art. 122 w zw. z art. 187 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez:

- niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego istniejącego w sprawie, skutkiem czego niewłaściwie dokonano subsumcji stanu faktycznego do stanu prawnego - w szczególności nie wyjaśniono, czy budynki zajmowane były na prowadzenie działalności gospodarczej przez Stowarzyszenie, któremu mieszkanie, w okresie którego dotyczy decyzja, było wynajmowane,

- brak uzasadnienia faktycznego oraz prawnego zaskarżonej decyzji - w szczególności brak określenia dlaczego wyliczono podatek przy zastosowaniu wyższej stawki, jak dla nieruchomości zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej.

Pełnomocnik strony, wskazując na przepisy art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 lit. b) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zarzucił, iż organ podatkowy nie przeprowadził żadnego postępowania zmierzającego do ustalenia tego, czy w niniejszym stanie faktycznym mieszkanie było wykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej - czy Stowarzyszenie taką działalność prowadziło, co było niezbędne dla zastosowania wyższej stawki, a także w jakiej części mieszkanie ewentualnie było wykorzystywane - co decydowałoby o rozmiarze świadczenia podatkowego. Z tych względów uznano, iż decyzja jest wadliwa, gdyż narusza zasadę wszechstronnego i wyczerpującego zbadania stanu faktycznego w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia 8 czerwca 2006 r., w oparciu o przepisy art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, stwierdziło o uchybieniu terminowi do wniesieni odwołania. Organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżoną decyzję doręczono stronie w dniu 17 marca 2006 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 31 marca 2006 r., natomiast przedmiotowe odwołanie wniesiono w dniu 5 kwietnia 2005 r., o czym świadczy pieczęć pocztowa na kopercie nadawczej złożonego odwołania. Dlatego też uznano, iż pełnomocnik Pani J. D. uchybił terminowi do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że terminy w postępowaniu administracyjnym, w tym termin do wniesienia odwołania, są terminami zawitymi, a ich niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe. Z upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, a niedotrzymanie tego terminu powoduje utratę prawa do wniesienia odwołania.

Na powyższy akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik Pani J. D. złożył skargę o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 145 § 1, art. 149 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez:

- uznanie za skuteczne doręczenie decyzji, zaadresowanej na nazwisko skarżącej, Pani A. N. w sytuacji, gdy nie była ona ani pełnomocnikiem skrzącej, ani też nie zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 149 Ordynacji podatkowej – odbierający nie mieścił się w kręgu osób uprawnionych do odbioru korespondencji, ani też nie przyjął na siebie zobowiązania do oddania decyzji adresatowi,

- uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona skarżącej.

W związku z tym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż strona stępowania podatkowego nie była reprezentowana przez pełnomocnika, a zatem wszelka przeznaczona dla niej korespondencja powinna być kierowana bezpośrednio do niej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. została doręczona Pani A. N.- zamieszkałej pod adresem, na który została przesłana decyzja – jednakże nie była ona ani pełnomocnikiem skarżącej, ani też nie została ustanowiona jej pełnomocnikiem do doręczeń (nie posiadała pełnomocnictwa pocztowego do odbioru korespondencji skarżącej). Doręczenie decyzji Pani A. N. nie spełniło także przesłanek doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej – nie była ona dorosłym domownikiem (współlokatorem skarżącej), ponieważ skarżąca nie zamieszkuje w lokalu Pani N., nie była ona także sąsiadem ani dozorcą domu, w którym zamieszkuje skarżąca.

Strona skarżąca podkreśliła także, iż Pani A. N., odbierając korespondencję skierowaną do skarżącej, nie zobowiązała się do przekazania pisma adresatowi, o czym świadczy chociażby fakt, że nie uczyniła ona stosownej adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W konsekwencji tego nie można mówić o skutecznym doręczeniu skarżącej decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości, skutkującym rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest to, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. ostatecznie trafiła do rąk skarżącej (w dniu 26 marca 2006 r.), o czym świadczy wniesienie przez nią odwołania.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym nie doszło nigdy do właściwego doręczenia decyzji, niemożliwe jest przyjęcie odpowiednio propagowanej w orzecznictwie sądowym tezy, że strona ponosi odpowiedzialność za wadliwość działania swego pełnomocnika, ponieważ o zaistnieniu powyższej konsekwencji można mówić jedynie wtedy, gdy doszło do skutecznego doręczenia pisma (np. pełnomocnikowi), a jedynie na skutek błędu lub opieszałości osoby odbierającej nie doszło do właściwego przekazania pisma adresatowi. Skoro decyzja organu pierwszej instancji nigdy nie została skarżącej doręczona oraz nigdy nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, to wniesienie przez skarżącą odwołania od wskazanej decyzji w dniu 5 kwietnia 2006 r. nie może zostać uznane za wniesione z przekroczeniem terminu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Podkreślono ponadto, iż organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przepisanym terminie. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od organu odwoławczego, gdyż taki obowiązek wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie tego terminu obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Uruchomienie natomiast postępowania odwoławczego następuje jedynie w przypadku złożenia odwołania w ustawowym terminie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 144 Ordynacji podatkowej, uznało, iż zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń wszelkie doręczanie pism odbywa się za pokwitowaniem przez pocztę, przez pracowników organu lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przedmiotowej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło przez pocztę, a rzeczywiste jej otrzymanie przez stronę nie może zmienić terminu doręczenia decyzji, wynikającego ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, od którego jest liczony ustawowy – czternastodniowy – termin do wniesienia odwołania. Wskazano przy tym, że skarżąca nie udowodniła, ani nie uprawdopodobniła wskazanych w skardze okoliczności obalających domniemanie prawidłowości doręczenia.

Zdaniem organu odwoławczego, rozpatrzenie w administracyjnym toku instancji odwołania, wniesionego po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, możliwe jest tylko w jednym przypadku, a mianowicie w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podniesione przez skarżącą okoliczności mogłyby być rozpatrywane, gdyby skarżąca wraz z odwołaniem wniesionym po upływie ustawowego terminu jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Bez złożenia w ustawowym trybie i terminie takiego wniosku, podniesione przez skarżącą okoliczności nie mogą powodować przywrócenia ustawowego terminu do wniesienia odwołania, który już upłynął, a co za tym idzie rozpatrzenia odwołania wniesionego z uchybieniem temu terminowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy, w postępowaniu wstępnym jest zobligowany do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy odwołanie spełnia wymagania co do treści.

Przepis art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z póź. zm.) przewidując czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został zachowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Badanie przez organ odwoławczy warunków zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego upływał termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia decyzji stronie. Aby zatem wniesienie odwołania było skuteczne musi zostać zachowany termin do dokonania tej czynności. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.

Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa – art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Decyzję podatkową, podobnie jak wszelkie pisma w postępowaniu podatkowym, doręcza się podatnikowi będącemu osobą fizyczną w jego miejscu zamieszkania lub pracy (art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej). Pisma te mogą być też doręczane w siedzibie organu podatkowego, a także w miejscu pracy - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub na wskazany adres poczty elektronicznej (art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej). W razie niemożności doręczenia pisma w którykolwiek z określonych wyżej sposobów, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej). Zasady te niewątpliwie dotyczą wszystkich podmiotów będących osobami fizycznymi, a więc stron, pełnomocników, przedstawicieli ustawowych czy uczestników postępowania.

Organ odwoławczy, wydając postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, powinien wyjaśnić, czy wszystkie przesłanki wymienione w art. 148 § 2 Ordynacji zostały spełnione, aby można było uznać, iż pismo zostało skutecznie doręczone podatnikowi będącemu osobą fizyczną. Ma to decydujący wpływ na określenie początkowego terminu od którego należy liczyć czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji.

Z akt podatkowych przesłanych do Sądu wynika, iż decyzja, od której wniesiono odwołanie, została doręczona Pani A. N.– pełnomocnikowi na adres Ł. ul. [...]. Jednakże w postępowaniu pierwszoinstancyjnym podatnicy nie byli reprezentowani przez pełnomocnika (brak takiego pełnomocnictwa w aktach sprawy), nie wynika też aby strony podały inny adres do doręczeń korespondencji, niż adres zamieszkania.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium odwoławcze w Ł. w ogóle nie odniosło się do treści art. 145 i art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej i nie wyjaśniło, czy decyzja z dnia [...]została doręczona prawidłowo, tj. osobie uprawnionej. Przyjmując jako fakt, iż zaskarżoną decyzję doręczono prawidłowo w dniu 17 marca 2006 r. - co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie wyjaśniono także, czy mieszkanie nr 17 położone przy ul. [...] w Ł. należy do strony – jest "jej mieszkaniem", a osoba odbierająca decyzję była jedną z osób wymienionych w art. 149 Ordynacji podatkowej, czy też, jak sama się określiła Pani A. N.– pełnomocnikiem strony. Tym samym organ odwoławczy naruszył przepis art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej.

Sąd stwierdza jednak, iż po wyjaśnieniu okoliczności doręczenia przedmiotowej decyzji na adres – Ł. ul. [...], od której wniesiono odwołanie, może się okazać, iż doręczenie to było prawidłowe i strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, iż organ odwoławczy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinien uwzględnić fakt śmierci (w maju 2006 r.) jednego z podatników - Pana B. D..

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało uchylić zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 200 tej ustawy zasadzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.