Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1413/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 i art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 95 ust. 4, art. 96 ust. 1 , art. 97 ust 4
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 14 ust. 2 i 2a
journal: Dz.U. 2010 nr 206 poz 1367
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Bożena Popowska sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A. G. i A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 732/13 w sprawie ze skargi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz A. G. i A.G. po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 732/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...]i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia 18 listopada 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że na wniosek Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, Prezydent W., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], zatwierdził podział nieruchomości położonej w W. przy ul. M., którą stanowi działka gruntu nr ew. [...] o pow. [...] ha w obr. [...] na działki: nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow[...] ha wykazane na mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] z projektem podziału do rewindykacji i w sporządzonym do tej mapy wykazie zmian danych ewidencyjnych dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] grudnia 2009 r. za nr ewidencyjnym [...], stanowiącymi załącznik do tej decyzji, pod warunkiem zapewnienia projektowanej do wydzielenia w obrębie [...] działce nr [...] dostępu do drogi publicznej w przypadku zbycia projektowanych do wydzielenia działek, przez ustanowienie odpowiednich służebności gruntowych. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa, która pozostaje we władaniu Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Układ przestrzenny tej nieruchomości został wpisany do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. pod nr [...]. Celem podziału przedmiotowej nieruchomości jest wydzielenie części gruntów dawnej nieruchomości hip. [...] dla realizacji roszczeń wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Jest to projektowana do wydzielenia działka gruntu nr [...] o pow. [...] ha. Prezydent wskazał przy tym, że na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) podział nieruchomości w tym celu może nastąpić niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wyjaśnił, że stosownie do art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, Stołeczny Konserwator Zabytków, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., zezwolił na podział tej nieruchomości.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że podział przedmiotowej nieruchomości miał na celu realizację roszczeń do części nieruchomości, a wydanie decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. zostało poprzedzone uzyskaniem decyzji Stołecznego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2010 r. o zezwoleniu na podział tej nieruchomości. Przepis art. 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367, ze zm.), będący przepisem szczególnym, nadaje dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji szczególne uprawnienia - uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Niemniej Kolegium wskazało, że zasady, sposoby i formy gospodarowania nieruchomościami określone są w Dziale II ustawy o gospodarce nieruchomościami - zatytułowanym: "Gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego". Sposobami i formami gospodarowania nieruchomościami są: sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste (rozdział 3 i 4 Działu II), oddawanie nieruchomości w trwały zarząd (rozdział 5 Działu II), przekazanie nieruchomości na cele szczególne (rozdział 6 Działu II), ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych (rozdział 7 Działu II), ustalanie cen, opłat i rozliczenia na nieruchomości (rozdział 8 Działu II). Wykonywanie przez Agencję w imieniu Skarbu Państwa prawa własności i innych praw rzeczowych, na podstawie art. 14 ust. 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest ograniczone do katalogu form i sposobów gospodarowania nieruchomościami określonych w Dziale II ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kompetencje do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, posiada wójt, burmistrz albo prezydenta miasta (a więc organ samorządowy).

Uchylając decyzje organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Ze stosownym wnioskiem może więc wystąpić przede wszystkim właściciel nieruchomości. Każdy inny podmiot może domagać się podziału nieruchomości, jeśli wykaże istnienie po swojej stronie interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o podział, w rozumieniu art. 28 kpa , a więc konkretnej normy prawnej, która w sposób bezpośredni wskaże ten interes. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa wskutek objęcia we władanie składników mienia skarbowego na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wstąpiła w prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do Skarbu Państwa i osób trzecich. W zakres gospodarowania nieruchomościami, o jakim mowa w art. 14 ust. 2 i 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wchodzi również ustanawianie użytkowania wieczystego, na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Właściwość organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w tym zakresie oparta jest na prawie własności Skarbu Państwa, którego wykonywanie zostało jej powierzone. Na takiej samej zasadzie, opartej na prawie własności gruntu, swoją właściwość, jako organ uprawniony do rozpatrywania wniosków dekretowych, zarówno co do gruntu skarbowego jak i komunalnego, posiada Prezydent W. (z uwagi na art. 4 pkt 9 i 9b1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Organy te w ramach prowadzonych przez siebie postępowań uprawnione są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ich zakończenia w ramach obowiązujących przepisów prawa. W tym zawiera się także ich uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie geodezyjnego podziału nieruchomości, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, jeśli podział ten jest niezbędny dla potrzeb wydania decyzji w sprawie. Brak więc było uzasadnionych podstaw do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. M. przez Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Organ ten nie jest bowiem właściwy do rozpoznania wniosku dekretowego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, a co za tym idzie nie posiada interesu prawnego w złożeniu wniosku o podział nieruchomości. Brak więc było zatem uzasadnionych podstaw do wydania decyzji podziałowej w oparciu o art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, że w przypadku podziału dokonywanego dla potrzeb zrealizowania roszczeń do części nieruchomości (art. 95 ust. 4) podziału można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, albo zarządu powiatu lub zarządu województwa. Przepis ten, zdaniem Sądu, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy podział nieruchomości następuje w konsekwencji realizacji roszczenia dekretowego, do którego rozpoznania kompetentny jest organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. To ten organ rozpoznając wniosek dawnych właścicieli nieruchomości władny jest dokonać oceny istnienia lub nieistnienia potrzeby dokonania jej ewentualnego podziału, a co za tym idzie zgłoszenia stosownego wniosku w tym przedmiocie. Organ drugiej instancji bezzasadnie uznał za wydaną w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r., skoro decyzja ta zapadła z naruszeniem art. 97 ust.1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 14 ust. 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Ponadto, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokumentuje, że decyzja organu pierwszej instancji nie zapadła z urzędu, lecz na wniosek Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku A. G. zarzuciła naruszenie:

- art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. Nr 91 poz. 578, ze zm.) w zw. z art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) poprzez ich pominięcie w sprawie pomimo, że stanowią samoistną podstawę ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy,

- art. 14 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił zbrojnych RP w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez dokonanie błędnej jego wykładni i uznanie, że norma ta modyfikuje właściwość organu do rozpoznania wniosku dekretowego (stanowi lex specialis) i na tej podstawie przyznaje się kompetencje do rozpoznania tegoż wniosku organowi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej,

- art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że Prezydent W. nie jest uprawniony do złożenia wniosku o podział nieruchomości na potrzeby realizacji roszczeń dekretowych, gdzie w istocie jest on jedynym uprawnionym podmiotem do złożenia takowego wniosku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że przedmiotowa sprawa stanowi de facto sprawę incydentalną w stosunku do sprawy dotyczącej realizacji roszczeń zgłoszonych w trybie art. 7 ust. 4 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przez spadkobierców Z. G. Stąd kluczowym zagadnieniem jest ustalenie jaki organ: Prezydent W. czy Dyrektor Regionalnego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jest kompetentny do rozpoznania wniosku dekretowego, w przypadku gdy nieruchomość pozostaje we władaniu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sąd niesłusznie powiązał ową kompetencję z prawem własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy M., pomijając przy tym unormowania odrębne regulujące tę kwestię w sposób samoistny i wyłączny. Przepisy dekretu warszawskiego nie regulują postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego i nie wskazują tego, który organ administracyjny jest właściwy do wydania decyzji w sprawie. Źródeł właściwości organów należy więc upatrywać w aktach prawnych regulujących postępowanie administracyjne i przyznających określonym organom administracyjnym określone kompetencje. Z dniem 27 maja 1990 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 34, poz. 198) właściwym do rozpoznania wniosku dekretowego w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa został Kierownik Urzędu Rejonowego w W. Od dnia 1 stycznia 1999 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną tym organem był Starosta Powiatu W. W dniu 27 października 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy i stosownie do art. 1 tej ustawy m. st. Warszawa stało się gminą mającą status miasta na prawach powiatu oraz zlikwidowany został związek gmin w. w W. W konsekwencji tej zmiany organem właściwym do wydawania decyzji dekretowej, zarówno w odniesieniu do gruntów Skarbu Państwa, jak i gruntów stanowiących mienie komunalne, stał się Prezydent W. Kompetencja Prezydenta W. do rozpoznania wniosku dekretowego nie wynika więc z przymiotu właściciela nieruchomości, ale z normy kompetencyjnej art. 92 ust 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym w zw. z art. 94 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zatem Prezydent W. w ramach prowadzonego postępowania dekretowego, jako organ właściwy, zatwierdził plan podziału nieruchomości celem realizowania roszczeń co do części przedmiotowej nieruchomości, wynikających z ustaw odrębnych (tj. art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy). Prezydent W. wskazał, że decyzja została wydana w wyniku wykonania zadań z zakresu administracji rządowej. O ile więc art. 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stanowi lex specialis do ustawy o gospodarce nieruchomościami, to literalne brzmienie samego przepisu wyłącza uprawnienia dotyczące wywłaszczania nieruchomości. To uprawnienie bowiem zostało uregulowane w sposób odrębny i odmienny. Prawodawca w art. 14 ust 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyłączył spod kompetencji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stosowanie wszelkich unormowań ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostających w związku z zagadnieniem wywłaszczeń nieruchomości, w których to unormowaniach jako jedyny organ właściwy do orzekania we wszystkich wyszczególnionych wyżej sprawach wskazywany jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa natomiast, jak wynika z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w ramach powierzonego jej przez Skarb Państwa wykonywania w jego imieniu i na jego rzecz prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do nieruchomości tegoż Skarbu Państwa, gospodaruje tymi nieruchomościami w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwzględnieniem innych wyłączeń ustawowych.

W kolejnej skardze kasacyjnej, złożonej przez A. G., zarzucono naruszenie:

- art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, jako przepisu postępowania, poprzez nieoddalenie skargi, w efekcie błędnego przyznania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej legitymacji skargowej w niniejszej sprawie, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż to organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest właściwy do wydania w niniejszej sprawie decyzji, zaś z utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego,

- art. 14 ust. 2 oraz 2a pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez niedopuszczalne wyjście poza zakres sprawy o poddział geodezyjny i tym samym jego błędną wykładnię, która doprowadziła do całkowicie błędnego uznania, iż w zakres gospodarowania nieruchomościami przez Wojskową Agencję Mieszkaniową, o jakim mowa w art. 14 ust. 2 powołanej ustawy wchodzi również ustanawianie użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, podczas gdy Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM, w ramach przysługujących mu uprawnień starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej przy gospodarowaniu powierzonymi Agencji nieruchomościami Skarbu Państwa, nie posiada kompetencji do prowadzenia postępowań administracyjnych i orzekania w przedmiocie zwrotu niegdyś wywłaszczonych (oraz w inny sposób znacjonalizowanych), aktualnie administrowanych przezeń nieruchomości,

- art. 142 ust. 1 w zw. art. 11 ust. 1, art. 4 pkt. 9 oraz 9b ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że Prezydent W. nie jest uprawniony do rozpatrywania wniosków złożonych na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, podczas gdy ze wskazywanych przepisów wynika, iż organem właściwym w zakresie orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa (dotyczy to także gruntów przejętych na podstawie dekretu o gruntach warszawskich) - jest starosta (prezydent miasta) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a więc w tym przypadku Prezydent W.,

- art. 97 ust. 4 w zw. z art. 95 pkt. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że Prezydent W. - jako organ wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej - nie jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń co do jej części, wynikających z odrębnych przepisów, podczas gdy Prezydent W., jako organ właściwy w zakresie rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, jest również właściwy do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń co do jej części - a de facto jest to działanie tego organu z urzędu, gdyż podziału nieruchomości dokonuje ten sam organ (prowadzący sprawę dekretową oraz sprawę podziału geodezyjnego) w ramach swoich kompetencji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą uzasadniać zgłoszone zarzuty kasacyjne stwierdzając m.in., że w ocenie Sądu ten sam podmiot - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa - uznana została zarówno za organ administracji właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji, jak i za stronę domagającą się ochrony swoich praw w tej samej sprawie poprzez wniesienie skargi do Sądu pierwszej instancji. Tymczasem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualne w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego ani legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Skoro w art. 14 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP spod kompetencji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w zakresie gospodarowania nieruchomościami, ustawa wyraźnie wyłącza kwestie dotyczące wywłaszczania nieruchomości - przez co należy rozumieć zarówno przepisy odnoszące się do samego wywłaszczania, jak również te dotyczące zwrotu nieruchomości wadliwie przejętych na podstawie dekretu warszawskiego - to z pewnością nie można się zgodzić z poglądem wyrażonym przez Sąd pierwszej instancji, że Dyrektor Regionalnej Oddziału WAM jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 7 powołanego dekretu. Dekret był aktem o charakterze ekspropriacyjnym (a więc typowo wywłaszczeniowym), na mocy którego doszło do wywłaszczenia nieruchomości warszawskich. Tak więc postępowanie zainicjowane wnioskiem "dekretowym" jest de facto postępowaniem zmierzającym do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i bez wątpienia ma związek z wywłaszczeniem nieruchomości. Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyłącza spod kompetencji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stosowanie wszelkich unormowań pozostających w związku z zagadnieniem wywłaszczeń nieruchomości, w których to unormowaniach jako jedyny organ właściwy do orzekania wskazywany jest starosta (prezydent miasta) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Przyjęcie innego - proponowanego przez Sąd w zaskarżonym wyroku - stanowiska prowadziłoby do kuriozalnej sytuacji, w której WAM stałaby się organem właściwym do wydania w niniejszej sprawie decyzji, a także stroną postępowania, skoro w księdze wieczystej figuruje jako właściciel nieruchomości Skarb Państwa - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Taka podwójna łączona rola procesowa WAM z oczywistego względu nie jest do zaakceptowania. W konsekwencji rodziłaby bowiem każdorazowo potrzebę wyłączania od prowadzenia postępowania administracyjnego Dyrektora Regionalnego Oddziału WAM władającego w imieniu Skarbu Państwa w całości lub w części nieruchomości podlegającą zwrotowi, co jest nie do pogodzenia z zasadą racjonalnego ustawodawcy, która nakazuje wykluczyć, iż ustawodawca mógł wprowadzić unormowanie wywołujące w praktycznej jego realizacji takie skutki. Skoro zatem Prezydent W. jest w niniejszej sprawie organem wyłącznie właściwym w przedmiocie rozpatrzenia wniosku "dekretowego", to nie do podważenia są kompetencje tego samego organu w zakresie wystąpienia z wnioskiem (de facto działania z urzędu) o dokonanie podziału geodezyjnego nieruchomości, której wniosek dotyczy, w celu realizacji roszczeń co do jej części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu prawnego w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości przez pryzmat przepisów normujących dopuszczalność wszczęcia postępowania o wydanie takiej decyzji.

W sprawie nie jest kwestionowane, że decyzja z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], o zatwierdzeniu podziału nieruchomości wydana została przez Prezydenta W., jako organ właściwy w sprawie. Właściwość ta wynika bowiem z art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział.

Sporne jest natomiast, czy powołana decyzja mogła zostać wydana na wniosek Prezydenta W., jako organu wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej w ramach reprezentacji Skarbu Państwa.

W zaskarżonym wyroku dopuszczalność wnioskowania o wydanie omawianej decyzji na potrzeby rozpatrzenia wniosku o ustanowienie praw na przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. błędnie została powiązana z wykonywaniem uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa powierzonych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Takie założenie doprowadziło bowiem Sąd pierwszej instancji do uznania, że decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości mogła zostać wydana jedynie na wniosek organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jako właściwych – zgodnie z art. 14 ust. 2 i 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP – do rozpatrzenia wniosku o przyznanie praw na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Tymczasem, z art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu m.in. w przypadku określonym w art. 95 pkt 4 powołanej ustawy, tj. w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw. Sporną decyzją organu pierwszej instancji zatwierdzono zaś podział nieruchomości w celu wydzielenia jej części dla realizacji roszczenia rozpatrywanego z wniosku o przyznanie praw do nieruchomości na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

W niniejszej sprawie nie ma więc znaczenia okoliczność, który organ jest właściwy do rozpatrzenia sprawy na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nie jest to bowiem przedmiotem decyzji poddanych ocenie w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Kluczową pozostaje okoliczność, że omawiana decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości mogła być wydana przez Prezydenta W. także z urzędu, niezależnie od sformułowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny, jakoby zgromadzony materiał dowodowy wykluczał uznanie wydania tej decyzji z urzędu. Jeżeli bowiem zaistniała w niniejszej sprawie ustawowa przesłanka do wydania z urzędu decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, w postaci konieczności rozpatrzenia wniosku o ustanowienie praw do nieruchomości na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, to Prezydent W., jako organ ustawowo właściwy do orzekania w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości, był również uprawniony do wydania stosownej decyzji także z urzędu. Przepis art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wyklucza bowiem wydania decyzji przez wspomniany organ także z urzędu, o ile spełniony zostanie ustawowo określony cel jej wydania, polegający na wydzieleniu części nieruchomości objętej wnioskiem o przyznanie praw na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, co w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości.

W związku z powyższym, na podstawie art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.