Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 707/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: 145 par. 1 pkt 1 lit a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 24 ust. 1 a,
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności cukrowej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...].12.2009 r. co do odmowy przyznania płatności cukrowej; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia 11 marca 2010 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A.R. w części odmawiającej przyznania płatności cukrowej, jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 5 maja 2009 r. A.R. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2009, w tym: jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), oraz płatności cukrowej.

W dniu [...] grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. rozpoznając wniosek z dnia 5 maja 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił przyznania płatności cukrowej oraz przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2009 w wysokości 33.417,97 zł, w tym tytułem jednolitej płatności obszarowej kwotę 20.106,83 zł, tytułem uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych kwotę 10.416,05 zł, tytułem uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych kwotę 2.895,09 zł. W uzasadnieniu decyzji w zakresie płatności cukrowej organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania tej płatności określonych w art. 24 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. A.R. wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. w części dotyczącej odmowy przyznania płatności cukrowej. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, iż wraz z żoną (córką darczyńców) otrzymali umową darowizny całość gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wnioskowanej płatności, dlatego też jego zdaniem odmowa przyznania płatności ze wskazanego przez organ powodu jest nieuzasadniona. Podkreślono przy tym, iż w roku poprzednim płatność cukrowa została wnioskodawcy przyznana.

Rozpoznając odwołanie A.R. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał treść przepisów prawa dotyczących przyznawania płatności cukrowej. Organ odwoławczy powołując się na treść przepisu art. 143 ba ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wskazał, iż w przypadku dziedziczenia faktycznego lub przewidywanego oddzielna płatność z tytułu cukru jest przyznawana rolnikowi, który odziedziczył gospodarstwo, pod warunkiem, że kwalifikuje się on w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych. Wskazano także, iż w myśl art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność cukrowa przysługuje również w przypadku, gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacona rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową mógłby dziedziczyć przekazane gospodarstwo rolne z ustawy. W ocenie organu oznacza to, iż uprawnienie do płatności cukrowej przechodzi na rolnika – następcę w przypadku dziedziczenia przewidywanego i dotyczy takich stanów faktycznych, kiedy następca byłby uprawniony w przypadku śmierci spadkodawcy do dziedziczenia ustawowego. Zdaniem organu administracyjnego II instancji współmałżonek córki przekazującego gospodarstwo, będący współposiadaczem gospodarstwa rolnego, posiadający numer identyfikacyjny producenta rolnego, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności cukrowej nie jest uprawniony do przyznania tej płatności z uwagi na fakt, iż zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego nie jest on przewidywanym spadkobiercą i nie może dziedziczyć przekazanego gospodarstwa rolnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.R. zaskarżył decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w części odmawiającej przyznania płatności cukrowej, wnosząc o jej zmianę w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu skargi powołując się na przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące wspólności majątkowej małżeńskiej wyjaśnił, iż w jego ocenie zarówno on jak i jego żona są uprawnieni do prowadzenia wszelkich spraw, które mieszczą się w granicach zwykłego zarządu majątkiem wspólnym. W ocenie skarżącego nie ma zatem znaczenia czy wniosek o wypłatę płatności cukrowej podpisze on sam, czy też jego żona zwłaszcza, że numer gospodarstwa rolnego został nadany wspólnie na małżonków. Skarżący podkreślił, iż dokonana przez Agencję wykładnia przepisów jest błędna, bowiem zgodnie z wolą darczyńców w całości gospodarstwo przekazane zostało jemu i jego żonie. Wskazał także, iż z treści przepisu § 15 pkt 3 pptk 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika wprost, że w sytuacji o której mowa w art. 24 ust. 1 a pkt 3 ppkt 2 ustawy, jeżeli przekazane gospodarstwo rolne jest przedmiotem współposiadania, płatność cukrową przyznaje się temu współposiadaczowi co do którego współposiadacze wyrazili pisemną zgodę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż stan faktyczny ustalony w sprawie pozostaje pomiędzy stronami bezsporny. W dniu [...] marca 2006 r. W.K. zawarł z Krajową Spółką Cukrową S.A. z siedzibą w T. umowę kontraktacji buraków nr [...] na dostawy w kampanii cukrowniczej w 2006 roku. Następnie aktem notarialnym [...] W.K. i J.K. darowali swoje gospodarstwo rolne, celem uzyskania renty strukturalnej, córce oraz zięciowi tj. T. i A.R. Pismem z dnia 6 maja 2009 r., dołączonym do wniosku o przyznanie płatności cukrowej na rok 2009, T.R. oświadczyła, iż nie będzie wnioskować o przyznanie płatności cukrowej oraz wyraża zgodę na przyznanie tej płatności wnioskodawcy tj. jej mężowi A.R., który prowadząc wspólnie z żoną gospodarstwo rolne wpisany jest do ewidencji producentów rolnych pod nr [...].

W ocenie Sądu na tle tak przedstawionego stanu faktycznego kwestia sporna pomiędzy stronami, stanowiąca przy tym istotę podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, dotyczy wykładni przepisu art. 24 ust. 1 a ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. nr 35 poz. 217) – zwanej dalej: "ustawą o płatnościach".

Organ administracyjny powołując się na ww. przepis ustawy o płatnościach prezentował bowiem stanowisko, iż współmałżonek córki przekazującego gospodarstwo, będący współposiadaczem gospodarstwa rolnego, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności cukrowej nie jest uprawniony do przyznania tej płatności z uwagi na fakt, iż zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego nie jest on przewidywanym spadkobiercą i nie może dziedziczyć przekazanego gospodarstwa rolnego z ustawy. Natomiast zdaniem strony skarżącej, bez znaczenia dla zasadności przedmiotowego wniosku pozostaje, kto spośród małżonków zwrócił się o przyznanie płatności, bowiem każde z nich uprawnione jest w ramach wiążącej ich wspólności majątkowej do podejmowania czynności w sprawie. Skarżący podkreślił przy tym, iż na skutek wspólnego oświadczenia jedynie on jest uprawniony do podejmowania czynności urzędowych w zakresie wspólnego gospodarstwa rolnego.

Zważywszy zatem, iż strony postępowania wskazując zasadniczo na te same uregulowanie prawne prezentują odmienne, wzajemnie sprzeczne konkluzje, celem rozstrzygnięcia sprawy należało dokonać wykładni obowiązujących w sprawie przepisów prawa w przedmiotowym zakresie.

Zdaniem Sądu, co do zasady uzasadnione jest stanowisko prezentowane przez skarżącego, natomiast wykładnia przepisów prawa prezentowana przez organ administracyjny jest błędna.

Uzasadniając słuszność racji strony skarżącej w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 1a pkt 3) powoływanej wyżej ustawy, płatność cukrową przyznaje się również w przypadku, gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową mógłby dziedziczyć przekazane gospodarstwo rolne z ustawy.

Wyjaśnić tutaj należy, iż w ocenie Sądu zasadności stanowiska skarżącego nie uzasadnia jednak powoływany przepis art. 36 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Należy mieć, bowiem na uwadze, iż generalnie w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej nie można wyprowadzać obowiązującej normy prawnej z przepisów prawa prywatnego (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt GSK 1092/08 www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując natomiast wykładni regulacji prawnych odnoszących się do przyznawania płatności cukrowej w przedmiotowej sprawie przede wszystkim należy mieć na uwadze treść przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10 poz. 76) – zwanej dalej ustawą "o systemie ewidencji". Zgodnie z treścią tego przepisu jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów rolnych małżonkom nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę. Wyjaśnić przy tym należy, iż przynależność producenta rolnego w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej nie jest obligatoryjna. Uczestnictwo w omawianych programach wymaga, bowiem zawsze akceptacji ze strony zainteresowanego producenta rolnego. Może to nastąpić w formie, czy to poprzez złożenie przez rolnika odpowiedniego wniosku o wpis do ewidencji producentów, czy też pozostawanie w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane takie prawo.

W przedmiotowej sprawie skarżący oraz jego żona wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne. W świetle art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji istotnym jest, iż to skarżący, za zgodą żony, uzyskał wpis w ewidencji producentów, a tym samym żona skarżącego upoważniła go do prowadzenie wszelkich spraw w zakresie posiadanego gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu wpis do ewidencji producentów jest bowiem rodzajem pełnomocnictwa, które uprawnia wyznaczonego małżonka do podejmowania czynności w imieniu rodziny. Podkreślić tutaj należy, iż wbrew twierdzeniom organu administracyjnego, celem pozytywnego rozpoznania wniosku, nie było w tej sprawie wymogu szczegółowego doprecyzowania przez ustawodawcę obowiązujących przepisów prawa. Skoro bowiem zdaniem organu wyłącznie żona skarżącego była uprawniona do otrzymania wnioskowanej płatności cukrowej, to w świetle umocowania swojego męża w oparciu o treść przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, jedynie skarżący jako producent rolny o nr identyfikacyjnym [...] mógł zwrócić się do organu ze stosownym wnioskiem. Wskazać należy, iż zgodnie z dokonaną przez organ wykładnią przepisów dotyczących płatności cukrowej żona skarżącego, jako osoba, która przekazała swoje uprawnienia na rzecz małżonka (tj. nie posiada wpisu do rejestru ewidencji producentów) pozbawiona byłaby całkowicie możliwości uzyskania płatności cukrowej. W świetle przedstawionej powyżej regulacji ustawy o systemie ewidencji małżonek, który nie posiada numeru ewidencyjnego, celem podejmowania czynności w zakresie swojego gospodarstwa, musi być bowiem reprezentowany przez osobę upoważnioną.

Wskazać także należy, iż zdaniem Sądu zasadne są również wywody skarżącego, w których opiera swoje stanowisko na treści przepisu § 15 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40 poz. 326) – w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku, o którym mowa w ww. art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach, jeżeli przekazane gospodarstwo rolne jest przedmiotem współposiadania, płatność cukrową przyznaje się temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. W przedmiotowej sprawie jak słusznie wskazywał skarżący, występuje sytuacja określona treścią przepisów: § 15 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. oraz art. 24 ust. 1 a pkt 3. Nadto dokonując wykładni ww. przepisów prawa dotyczących kwestii płatności ze środków unijnych, pamiętać także należy o uznawanej w judykaturze generalnej zasadzie zgodnie z którą, wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach obejmują również współmałżonka rolnika wspólnie prowadzącego gospodarstwo rolne (vide Naczelny Sąd Administracyjny w ww. orzeczeniu z dnia 8 lipca 2009 r.).

Reasumując, zatem, wbrew twierdzeniom organu administracyjnego, w ocenie tut. Sądu, A.R. był umocowany do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności cukrowej, dlatego też zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy przyznania płatności cukrowej należało uchylić z uwagi na błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie art. 24 ust. 1 a pkt 3 ustawy o płatnościach oraz pominięcie mającego zastosowanie w sprawie art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji oraz paragrafu 15 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Organ administracyjny dokonując zaskarżonej oceny pominął znaczenie szczególnych przepisów prawa administracyjnego odnoszących się do przedmiotowej sytuacji i ograniczył swoje rozważania jedynie do zawężonej literalnej wykładni przepisu art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach. Podkreślić należy, iż bezpośrednim skutkiem uzyskania przez skarżącego wpisu do ewidencji producentów rolnych w przedmiotowej sprawie jest upoważnienie go do prowadzenia wszystkich spraw w zakresie wniosku o uczestnictwo w programach unijnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu kosztów postępowania sądowego, z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego.