Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1103/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 i 7
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków skargę oddala


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] kwietnia 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora zabytków z dnia [...] listopada 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że kontrolowaną decyzją Wojewódzki organ konserwatorski wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...], kamienicę (budynek frontowy wraz z oficynami), wzniesioną w latach 1893-1894, położoną w [...] przy ul. [...]- wraz z terenem posesji. W decyzji tej wskazał, iż do rejestru zabytków wpisano nieruchomość budynkową, w granicach oznaczonych na załączniku graficznym kolorem czerwonym, a także teren posesji tj. działkę nr ewid. [...]obręb [...], w granicach oznaczonych na ww. załączniku kolorem zielonym. Powyższy załącznik graficzny stanowi integralną część decyzji nr [...] z dnia [...].11.2013 r.

Ponownie rozpatrując sprawę, uwzględniając zarzuty odwołania organ odwoławczy podkreślił, że w jego ocenie kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem.

W ocenie organu drugiej instancji nie ulega wątpliwości, że omawiany budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa. Zatem w toku postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków, niezależnie od procentowego stopnia zachowania jego oryginalnej substancji budowlanej, a także ewentualnych planów inwestycyjnych, czy użytkowania tej nieruchomości przez właścicieli, rozpatrywane były przesłanki, czy w zachowanej formie obiekt ten posiada wartości zabytkowe - co w omawianym przypadku zostało dostatecznie udowodnione przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora i Zabytków. Organ podkreślił, że postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków przedmiotowej kamienicy zostało wszczęte z urzędu. Rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na wyimkach z historycznych materiałów kartograficznych i zdjęć lotniczych z lat 1935-1960, archiwalnym materiale zdjęciowym z 1947 r., współczesnym materiale zdjęciowym oraz karcie ewidencyjnej (tzw. karta biała) opracowanej dla kamienicy H. K. przy ul. [...]w [...] przez A. S. w październiku 2009 r. (zawierającej również wskazania akt archiwalnych i źródeł ikonograficznych, a także bibliografię). W toku ww. postępowania organ pierwszej instancji udostępnił stronie akta sprawy do wglądu oraz przeprowadził oględziny zabytku z jej udziałem. Pełnomocnik strony wniósł do akt sprawy dwie opinie opracowane przez prof. nadzw. dr hab. M. L. Instytut Sztuki PAN w [...]: "Opinię dot. projektu prac przebudowy i rozbudowy kamienicy H. K. przy ul. [...]w [...]" z kwietnia 2011 r. oraz "Opinię dot. wartości zabytkowych kamienicy H. K. przy ul. [...]w [...] z maja 2013 r. W ocenie organu odwoławczego [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania działał zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, która obowiązuje organ aby stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stan faktyczny został ustalany na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a zgodnie z przepisem art. 80 Kpa, organ pierwszej instancji ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, z tym że stosownie do przepisu art. 81 Kpa, okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 Kpa. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie uchybił ww. przepisom.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków na ocenę wartości zabytkowych budynku ww. kamienicy wraz z oficyną oraz terenem posesji, które przesądziły o wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków. W tym miejscu należy stwierdzić, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych lub naukowych, a zatem nie mają obowiązku - orzekając wpisie danego obiektu do rejestru zabytków - uwzględniać dowodu z opinii biegłych na okoliczność, czy obiekt ten jest czy nie jest zabytkiem. Właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie

wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników jest w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - czy obiekt posiada walory zabytkowe.

Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że wpisanie do rejestru zabytków budynku kamienicy (budynku frontowego wraz z oficynami), wzniesionej w latach 1893-1894, położonej w [...] przy ul. [...]– wraz z terenem posesji, jest w pełni uzasadnione. Jednocześnie wskazał, iż organ pierwszej instancji właściwie ustalił stan faktyczny i prawny sprawy, odnosząc się do wszystkich jej okoliczności.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Definicja legalna zabytku nieruchomego zawarta w przepisie art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazuje, iż jest to nieruchomość, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zatem w postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisania zabytku do rejestru koniecznym jest wskazanie jakie samoistne wartości zabytkowe posiada obiekt, aczkolwiek wskazane wyżej wartości muszą występować łącznie.

Na podstawie zebranego materiału organ stwierdził, że kamienica przy ul. [...]w [...] wraz z oficynami, pomimo przekształceń, m. in. skucia tynków i detali z elewacji oraz wprowadzenia wtórnych podziałów w lokalach mieszkalnych, zachowała podstawowe elementy wyrazu architektonicznego, które przesadzają o wyjątkowym charakterze tego obiektu oraz stanowią o jego zabytkowej wartości. Budynek ten zachował bowiem niezmieniony obrys planu, dobrze czytelną bryłę, zachowana zastała również zasada kompozycji elewacji. We wnętrzach czytelny jest oryginalny układ przestrzenny wraz z rzadkim rozwiązaniem układów klatek schodowych. Częściowo zachowany jest detal wystroju wnętrz. Pomimo degradacji użytkowych walorów budynków zachowały one w pełni autentyczną substancję budowlaną. Ponadto, zauważył, iż działka nr ewid. [...], którą wypełnia ww. zabudowa zachowała się w pierwotnym kształcie i sposobie zagospodarowania. Wprawdzie organ pierwszej instancji uznał, iż omawiany zabytek nie posiada wybitnych wartości historycznych i artystycznych, niemniej jednak nie oznacza to, że jest ich zupełnie pozbawiony. Dostrzec je można w walorze typologicznym obiektu, który przesądza o jego wartości zabytkowej, w szczególności w sytuacji, gdy taki zabytek dokumentuje w znacznej mierze niezachowany sposób zabudowy danego obszaru. Zubożona, lecz istniejąca, wartość historyczna oraz artystyczna omawianego budynku z oficynami wyrażona jest poprzez walor reprezentatywny miejskiej zabudowy mieszkalnej, wzniesionej w latach 80 i 90. XIX wieku, co determinuje zarówno artykulację architektoniczną bryły, skalę i kompozycję architektoniczną budynku oraz układ kompozycyjny jego elewacji. W świetle powyższego trzeba podkreślić, że omawiana nieruchomość (zabudowa wraz z parcelą) ma przede wszystkim wyjątkową wartość naukową. Wartość ta znajduje potwierdzenie w całym materiale dowodowym, zgromadzonym w omawianej sprawie. Rejon dawnej ulicy [...] (na odcinku [...]) został rozparcelowany w 1876 r., zabudowano go w latach 80. i 90. XIX wieku czterokondygnacyjnymi kamienicami o jednakowej wysokości i eklektycznej dekoracji fasad. Budynki znajdując się na działce nr ewid. [...]przy ul. [...], nie zostały wyburzone podczas budowy [...]Mieszkaniowej ([...]) na początku lat 50. XX wieku i znalazły się na zapleczu pierzei zachodniej [...] (centralnego punktu [...]) - zatem "ma ogromną wartość poznawczą dla zrozumienia zmian dokonanych w rejonie [...], w tym zniekształcenia biegu ulicy [...]". Jednocześnie ww. nieruchomość jest niezwykle istotna jako dokument zmian tkanki miejskiej tego rejonu [...], a także jako jedyny przykład niezachowanej, historycznej zabudowy pierzei ul. [...] w jej układzie i skali. Ponadto, we wnętrzu omawiany budynek posiada sprzężony układ klatek schodowych, który zachował się sporadycznie na terenie [...] i obecnie należy go już zaliczyć do rzadkości. Tym samym omawiana nieruchomość, wpisana do rejestru zabytków stanowi świadectwo epoki minionej, którego zachowanie i ochrona prawna jest konieczna, wobec posiadanych walorów dokumentacyjnych i naukowych.

Wobec zarzutu skarżącej dotyczącego zbyt ogólnego odniesienia się do przedłożonych przez stronę skarżącą dwóch opinii prof. nadzw. dr hab. M. L., organ wskazał, że treść zaskarżonej decyzji w większej części potwierdza ocenę stanu faktycznego zawartą w ww. opiniach. Zatem nie można stwierdzić, aby [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków nie rozpatrzył całości posiadanego materiału dowodowego. Sporna jest natomiast ocena wartości zabytkowych omawianej nieruchomości, niemniej przedłożone przez stronę opinie zostały poddane krytycznej ocenie w toku postępowania w treści uzasadnienia administracyjnego organu pierwszej instancji, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji. W drodze wyjaśnienia organ dodał, iż opinie te zawierają tożsame ustalenia w odniesieniu do "oceny wartości zabytkowych budynku według ustawowych kryteriów" – zatem nie było potrzeby odnosić się do ww. opinii z osobna. Ocena wartości zabytkowych została dokonana przez autorkę na podstawie systematyki [...] ("Pojęcia i kryteria wartościowania zabytków", [...] 1966), a jej wynikiem było stwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomość przy ul. [...] me posiada wartości artystycznych, historycznych i naukowych. W odniesieniu do ww. metody organ wskazał, iż stan wiedzy z zakresu ochrony zabytków stale się rozwija i obejmuje coraz szersze zjawiska oraz konteksty ochrony dziedzictwa narodowego, zatem podjętą przez autorkę ocenę wartości zabytkowych należy uznać za wycinkową w stosunku do całości tego zagadnienia. Nie bierze ona pod uwagę np. rozleglejszej metodologii opracowanej przez Michała Tadeusza Witwickiego Tpor. "Kryteria oceny wartości zabytkowej obiektów architektury jako podstawa wpisu do rejestru zabytków", Ochrona Zabytków 2007, nr 1) lub zagadnień z zakresu ekonomiki kultury (por. Monika Murzyn-Kupisz "Spojrzenie na wartości obiektów zabytkowych z perspektywy ekonomiki kultury" w: "Wartościowanie w ochronie i konserwacji zabytków" praca pod red. Bogusława Szmygina, Warszaw-Lublin 2012). Ponadto w treści ww. opinii zawarto sformułowanie, iż "obiekt nie został zakwalifikowany jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23.07.2003, czyli objęty wpisem do rejestru zabytków", przy jednoczesnym wskazaniu, że "został objęty Gminną Ewidencją Zabytków Miasta [...]pod numerem [...]". W tym kontekście podkreślił, że fakt włączenia przedmiotowej nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków świadczy o dokonaniu przez organ konserwatorski wstępnej, pozytywnej oceny jej wartości zabytkowej. Nie istnieje również przesłanka do stwierdzenia, iż "obiekt nie został zakwalifikowany jako zabytek (...)", bowiem przed wszczęciem omawianego postępowania administracyjnego, nie było prowadzone żadne inne postępowanie, którego celem był "kwalifikacja" nieruchomości do wpisania jej do rejestru zabytków. Trzeba też wskazać, iż opinie prof. nadzw. dr hab. M.L. są wyrazem jej poglądów z perspektywy prowadzonej pracy naukowej. Tym samym reprezentują stanowisko jedynie w zakresie wyznaczonym dziedziną, w której działa autorka omawianych opinii.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż organy ochrony zabytków obu instancji zobowiązane są strzec dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2.04.1997 r. Organy te w przedmiotowej sprawie działają zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 pkt. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wedle, którego organy administracji publicznej sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3). Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej przewiduje ograniczenie prawa własności ujętego zapisem art. 21 Konstytucji RP, w art. 64 § 3 mówiącym, że "własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Ograniczenie własności strony, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowej nieruchomości wynika z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem jest prawnie dopuszczalne (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.03.1993 r., IV SA 883/96, publ. Lex 43333; z dnia 2.06.1999 r., IV SA 818/97, niepubl.). Fakt wpisania do rejestru zabytków omawianej nieruchomości, powoduje dla właściciela ograniczenia w rozporządzaniu swoją własnością w postaci konieczności m.in. zachowania zabytkowej kamienicy oraz uzgadniania planowanych przy niej prac z wojewódzkim konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ww. ustawy (w Warszawie kompetencja te, co do zasady, zostały przekazane [...] Konserwatorowi Zabytków). Jednakże nie wyklucza użytkowania ww. nieruchomości zgodnie z jej funkcją, nie wkracza także w zakres istoty prawa własności, prawa majątkowego, czy prawa do dziedziczenia. Wykazana wyżej zasadność wpisania omawianej nieruchomości do rejestru zabytków, wypełnia także wymóg jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości oceny jej wartości zabytkowych, co odpowiada sentencji wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22. 09. 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 324/06).

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie organy ochrony zabytków obu instancji działają w ramach wyżej cytowanych przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2.04.1997 r. Natomiast zarzuty podniesione w odwołaniu nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym, sprawy, zatem zostały uznane za nietrafne, a tym samym nie mogą stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji, a tym bardziej umorzenia postępowania w omawianej sprawie.

Reasumując organ odwoławczy podzielając stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną kamienicy (budynek frontowy wraz z oficynami), położonej w [...] przy ul. [...] - wraz z terenem posesji. Nieruchomość ta posiada bowiem wyżej wskazane

wartości zabytkowe,, a ich utrzymanie jest konieczne w dobrze pojętym interesie społecznym, zachowania dziedzictwa historycznego i kulturowego [...]dla przyszłych pokoleń.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił organowi:

1. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy poprzez nie uwzględnienie obowiązujących przepisów prawa miejscowego, mimo, że organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto, organ nie uwzględnił dostarczonych przez stronę skarżącą dowodów w sprawie w postaci dwóch opinii prof. nadzw. dr hab. M. L. i nie wskazał z jakich powodów odmawia im waloru wiarygodności,

2. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. a art. 40 § 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym w związku z niedoręczeniem decyzji organu I instancji pełnomocnikowi strony oraz niepoinformowaniem pełnomocnika strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego przed organem II instancji,

3. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego,

4. Naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 11 w zw. z art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nieuzasadnionej pod względem prawnym i pod względem faktycznym oraz niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

5. Naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 14 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skutecznej kontroli instancyjnej na skutek wadliwie sporządzonego uzasadnienia,

6. Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny nie wskazywał, że budynek wpisany do rejestru zabytków posiada wartość historyczną, artystyczną lub naukową uzasadniającą dokonany wpis.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i dziedzictwa Narodowego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą ostateczną decyzją organu administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

W tak ukształtowanym zakresie swojej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydana dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji tj. decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] kamienicy (budynek frontowy wraz z oficyną) wzniesionej w latach 1893-1894 w [...] przy ul. [...] wraz z terenem posesji.

W ocenie sadu kontrolowana decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. – o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003, nr 162, poz. 1568 z późn. zm.) jedną z form ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków.

W ocenie sądu prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie zachował zasady postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...].11.2013 r. organ pierwszej instancji pokrótce przytoczył historię obiektu, opisał budynek oraz wskazał jakie elementy i cechy przedmiotowe zostały zachowane. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków podkreślił również co wyróżnia przedmiotową nieruchomość i wskazał przesłanki, na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Organ ten wykazał jakie, okoliczności przesądzają o uznaniu, iż kamienica z oficynami i terenem posesji, przy ul. [...]w [...], posiada istotną wartość naukową/ Wskazać należy, iż organ pierwszej instancji odniósł się do wniesionych przez Stronę w toku postępowania opinii prof. nadzw. dr hab. M. L., częściowo uznając słuszność zawartych w nich ustaleń m.in. przyznając, iż przedmiotowa nieruchomość nie posiada wybitnych walorów artystycznych oraz historycznych. Jednocześnie stwierdził, że zaprzeczenie istnienia wartości naukowej omawianego obiektu stanowi "subiektywny pogląd Autorki". [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków przywołał też podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w komparycji, rozwijając ją w uzasadnieniu decyzji. Sentencja orzeczenia oraz uzasadnienie decyzji nr [...] z dnia [...].11.2013 r. są spójne z załącznikiem graficznym, na którym oznaczono zakres ochrony konserwatorskiej. Tym samym zaskarżona decyzja spełnia wymogi przepisu art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Nie ulega zatem wątpliwości, że objęcie określonej nieruchomości ochroną poprzez wpisanie jej do rejestru zabytków wymaga jednoznacznego wykazania, że jej zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną artystyczną lub naukową.

W ocenie sądu organ wskazał na cechy budynku wykazując, że posiada on walory naukowe tj. istotne informacje dla naszej wiedzy o budownictwie mieszkaniowym z okresu w którym powstał, czyli takie które zmieniałyby nasz obraz kultury architektury.

Podkreślił, iż budynek reprezentuje typowe rozwiązania i formy stosowane powszechnie w zabudowie warszawskiej XIX wieku, a więc zachowanie w/w budynku, stanowiącego świadectwo minionej epoki, leży w interesie społecznym.

W tej sytuacji należy uznać, iż kontrolowana decyzja nie narusza prawa, a organy konserwatorskie nie przekroczyły w swoich rozstrzygnięciach granice uznania administracyjnego. W tej sytuacji niezasadnym jest biorąc pod uwagę, że co do zasady wiedza urzędników organu powinna być wiedzą specjalistyczną popartą doświadczeniem konserwatorskim, dostateczną dla wydania decyzji w powyższym zakresie nieuwzględnienia przedstawionych przez skarżącego opinii.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej spółki naruszenia art. 40 § 2 kpa oraz art. 10 § 1 kpa należy podzielić ocenę organu, nie miały one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd podziela w tej kwestii ocenę organu, że jak wynika z rozdzielnika decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. została ona skierowana na adres korespondencyjny strony - firmy [...] Sp. z o.o., z pominięciem osoby pełnomocnika. Jednakże w aktach sprawy znajduje się wniosek pełnomocnika strony – radcy prawnego P. W., o doręczenie mu ww. decyzji oraz dowód tego doręczenia. Należy zatem stwierdzić, iż [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał skutecznego doręczenia omawianej decyzji pełnomocnikowi strony w dniu [...].01.2014 r. Umożliwiło to stronie, poprzez pełnomocnika podjęcie czynności procesowej w postaci skutecznego wniesienia dowołania od przedmiotowej decyzji.

W świetle powyższego trzeba zatem stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi okoliczność naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób skutkujący uniemożliwieniem stronie czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu lub skutecznego podejmowania czynności procesowych. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym na kanwie przepisu art. 40 § 2 Kpa, ukształtował się jednolity pogląd, że pominięcie pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, czy to w zakresie czynności, których strona nie musi dokonywać osobiście, czy to w zakresie doręczeń pism procesowych, rodzić może daleko idące skutki procesowe uzasadniające nawet wznowienie postępowania administracyjnego. Niemniej jednak naruszenie art. 40 § 2 Kpa samo przez się nie może mieć wpływu na ocenę możliwości pozostawienia w obrocie prawnym aktu administracyjnego, gdyż skutki tego naruszenia należy oceniać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Doręczenie pisma stronie postępowania z pominięciem jej pełnomocnika wywołuje taki skutek, że strona jest poinformowana o treści aktu administracyjnego, natomiast terminy procesowe do wykonywania przez nią czynności, w tym wnoszenia środków odwoławczych, należy liczyć od daty doręczenia pisma pełnomocnikowi. Wobec tego skoro w kontrolowanej sprawie pełnomocnik jednak otrzymał zaskarżoną decyzję i skutecznie wniósł odwołanie to należy stwierdzić, że pominięcie osoby pełnomocnika w rozdzielniku ww. decyzji nie może mieć decydującego wpływu na uchylenie tej decyzji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5.07.2013T7sygn. akt 1TSA7gT181/13).

W związku z powyższym również zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 Kpa, jest nietrafny. Wedle utrwalonego orzecznictwa naruszenie ww. przepisu prawa wiązać się musi bezpośrednio z wykazaniem, iż uchybienie takie uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.05.2006 r., sygn. akt. IIOSK 831/05).

Trzeba także wskazać, że w myśl obowiązującej zasady wyrażonej w przepisie art. 15 Kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zgodnie z tą zasadą strona ma prawo, aby jej sprawa była przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez dwa różne organy. Oznacza to, że organ odwoławczy winien rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie. Z zasady tej wynika ponadto, że organ odwoławczy może rozpoznać tylko sprawę, która była już wcześniej rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji - na podstawie tożsamego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Rozstrzygnięcia ww. organów mają formę decyzji administracyjnych. Tym samym zarzut strony skarżącej, iż [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków uniemożliwił skuteczną kontrolę instancyjną na skutek wadliwie sporządzonego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie znajduje podstaw w przepisach obowiązującego prawa. W tym kontekście zupełnie niezrozumiały jest też wskazany związek.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.