Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2749/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędziowie NSA Edyta Anyżewska NSA Elżbieta Rischka (spr.) Protokolant Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1998-2001 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 16 sierpnia 2002 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 75,20 (słownie: siedemdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu wpisu, 3. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 2749/02

U z a s a d n i e n i e

"A" Spółka Akcyjna z siedzibą w S. wystąpiła do organu pierwszej instancji o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1998-2001 i zaliczenie tej nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Uzasadniając wniosek strona powołała się na przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31), zgodnie z którym zwolnione od podatku od nieruchomości są m.in. budowle dróg publicznych.

Organ pierwszej instancji – załatwiając powyższy wniosek – decyzją z dnia 16 sierpnia 2002 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, podnosząc w uzasadnieniu decyzji, iż instalacje oświetlenia dróg to nie są budowle dróg publicznych i tym samym nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka Akcyjna "A" wniosła o jej uchylenie i wydanie orzeczenia zgodnie z wnioskiem. Strona zarzuciła, iż decyzję podjęto

z naruszeniem art. 7 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne uznanie, iż instalacje oświetlenia drogowego, których strona jest właścicielem, nie podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości.

Strona podniosła, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegają nie tylko "budowle dróg publicznych", ale także grunty zajęte pod te drogi wraz z pasami drogowymi.

Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 71 z 2000 r., poz. 838 z późn. zm.) i w świetle tej definicji instalacje oświetleniowe jako położone w pasie drogowym i ściśle związane z ruchem drogowym i jego zabezpieczeniem, podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów podniesionych w odwołaniu i zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Kolegium powołało m.in. art. 13 § 1 pkt 3,

art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84).

Kolegium stwierdziło w uzasadnieniu decyzji, iż problem, czy instalacje oświetlenia drogowego zwolnione są z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy

o podatkach i opłatach lokalnych sprowadza się do kwestii, czy instalacje te stanowią część pasa drogowego.

Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, według którego droga lub pas drogowy to wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, planami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Przytoczona definicja pasa drogowego obejmuje urządzenia techniczne związane

z zabezpieczeniem ruchu. Należy rozważyć – stwierdziło Kolegium – czy pojęcie to – jak twierdzi strona – zawiera w sobie również oświetlenie drogi, mając przy tym na uwadze obowiązki zarządcy drogi. Do zadań zarządcy drogi należy m.in. utrzymanie urządzeń zabezpieczających ruch (art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych). Tymczasem instalacje oświetlenia drogowego stanowią własność "A" S.A. i przez niego są utrzymywane. Ponadto oświetlenie to służy właścicielowi do prowadzenia działalności gospodarczej (sprzedaży energii elektrycznej), a nie zabezpieczeniu ruchu drogowego. Tak więc instalacje oświetlenia drogowego znajdują się w pasie drogowym, ale nie stanowią jego części, podobnie jak np. reklamy.

Oświetlenie – zdaniem Kolegium – służyć może poprawie bezpieczeństwa na drodze publicznej, a nie na zabezpieczeniu ruchu na niej. Wbrew wywodom strony oświetlenie drogi nie pełni takiej samej roli, jak znaki drogowe, zapory czy też bariery oddzielające pasy ruchu.

Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż jakkolwiek instalacje oświetlenia drogowego znajdują się w pasie drogowym, to nie są to urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu i w konsekwencji nie korzystają ze zwolnienia podatkowego, ustanowionego w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "A" S.A. w S. złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając, iż decyzję tę podjęto z naruszeniem art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r.).

Zarzucając powyższe strona podtrzymuje twierdzenie, że instalacje oświetlenia drogowego są usytuowanym w obrębie pasa drogowego "urządzeniem technicznym związanym z zabezpieczeniem ruchu", które to urządzenie obejmuje definicja "pasa drogowego" zawarta

w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i tym samym podlegają one zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Instalacje oświetlenia drogowego – wywodzi strona – podobnie jak znaki drogowe, zapory, bariery oddzielające pasy ruchu itp. – mają na celu usprawnienie ruchu, w szczególności ruchu pieszych. Jeżeli znak drogowy jest urządzeniem technicznym związanym z zabezpieczeniem ruchu, to nie ma powodu, aby charakteru takiego urządzenia odmawiać instalacjom oświetleniowym. Instalacje są budowlą, tyle że nie są budowlą drogi publicznej. Są jednak elementem pasa drogowego, a pas drogowy to nie tylko grunt, ale również różnorakie obiekty. Dalej strona wywodzi, że Spółka płaci podatek od nieruchomości od instalacji oświetleniowych znajdujących się w parkach, na placach, w portach. Jeżeli jednak instalacje te znajdują się

w pasie drogowym, to z mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu nie podlegają.

Kończąc Spółka podała, że pogląd ten potwierdza również Ministerstwo Finansów, o czym świadczy załączona do odwołania kopia pisma sporządzonego w tej kwestii przez ten organ.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje:

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości należnego od budowli instalacji oświetlenia drogowego, będących własnością strony skarżącej.

W sprawie nie stanowi sporu to, że instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą

w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.).

Budowlą – zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w art. 3 pkt 3 przywołanej powyżej ustawy – jest każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury. I do tak rozumianej budowli ustawodawca zaliczył m.in. wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne.

Skoro więc instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą w rozumieniu prawa budowlanego, to na stronie skarżącej, jako właścicielu tej budowli, ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84), bowiem niewątpliwie budowle te związane są z prowadzeniem przez stronę działalności gospodarczej innej niż rolnicza lub leśna.

Rozstrzygnięcia wymaga natomiast kwestia, czy budowle instalacji oświetlenia drogowego objęte są zwolnieniem przedmiotowym od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy podatkowej.

W celu rozstrzygnięcia tej kwestii niezbędne było dokonanie analizy regulacji dotyczących dróg publicznych.

W świetle art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem... .

Drogi publiczne, ze względu na funkcje w sieci drogowej, dzielą się na cztery kategorie (art. 2 ust. 1): 1) drogi krajowe, 2) drogi wojewódzkie, 3) drogi powiatowe i 4) drogi gminne.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych użyte w ustawie określenie "droga lub pas drogowy" oznacza wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Eliminując elementy składające się na drogę (pas drogowy) należy wskazać, że takie budowle, jak instalacje oświetlenia drogowego mogą być rozważane jako urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Pierwszym warunkiem jaki tego rodzaju urządzenia muszą spełniać (a wynika to z powyższej definicji drogi) jest położenie w ciągu pasa drogowego, drugim – powiązanie z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Pierwszy warunek wymaga w każdym przypadku ustaleń faktycznych, drugi natomiast należy wyjaśnić w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej

z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430), wydane na podstawie delegacji z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.

W rozporządzeniu tym urządzenia oświetleniowe (§ 109) zostały zaliczone do wyposażenia technicznego dróg. Dział IV "Wyposażenie techniczne dróg" obejmuje rozdziały 1) urządzenia odwadniające oraz odprowadzające wodę, 2) urządzenia oświetleniowe,

3) obiekty i urządzenia obsługi uczestników ruchu, 4) urządzenia techniczne drogi,

5) infrastruktura techniczna w pasie drogowym nie związana z drogą. Do tej ostatniej zaliczono (§ 140 ust. 2):

1) linie energetyczne wysokiego i niskiego napięcia oraz linie telekomunikacyjne, 2) przewody kanalizacyjne nie służące do odwadniania drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe,

3) urządzenia wodnych melioracji, 4) urządzenia podziemne specjalnego przeznaczenia,

5) ciągi transportowe.

Skoro zatem urządzenia oświetleniowe zostały zaliczone do wyposażenia technicznego dróg

(a nie wyłączone w ramach urządzeń nie związanych z drogą) do rozważenia pozostaje jedynie ich związek z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

W § 109 ww. rozporządzenia przewidziano, że droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa ruchu, określono miejsca, w których względy bezpieczeństwa ruchu drogowego wymagają oświetlenia.

Przepis ten reguluje ponadto usytuowanie słupów oświetleniowych w porównaniu do innych elementów drogi.

Z powyższych uregulowań wynika, iż budowle oświetlenia dróg jako urządzenia techniczne służące bezpieczeństwu ruchu na drogach stanowią element składowy drogi.

Podlegają zatem zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako budowle dróg publicznych.

Strona skarżąca uiszczając podatek od nieruchomości od budowli od tego podatku zwolnionych uiściła podatek nienależny.

Skoro wystąpiła nadpłata w podatku w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty narusza przepisy prawa materialnego: art. 73 § 1 (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002 r.) w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W związku z tym, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.