Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2158/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1955 nr 18 poz 107
law: Dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. P. prowadzącego Kancelarie Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększoną o 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] września 1976r. dokonano przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania, jako nieruchomości opuszczonej, nieruchomości rolnej, niezabudowanej o pow. 0,66 ha, położonej we wsi N., należącej do J. i C. B.

Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, Wojewoda Kielecki decyzją z dnia [...] stycznia 1978r. zmienił decyzję Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] września 1976r. w zakresie powierzchni przejętego gospodarstwa rolnego - określając ją jako 0,5675 ha zamiast podanej powierzchni 0,66 ha, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. po rozpoznaniu wniosku C. B. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie art. 127 § 3 kpa, Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi decyzją z dnia [...] października 2000r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 1999r.

Na decyzję tę skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła C. B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2003r. wydanym w sprawie sygn. akt IVSA 3963/01 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2000r. i poprzedzającą ją decyzję tegoż Ministra z dnia [...] grudnia 1999r. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że dla oceny prawidłowości decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] stycznia 1978r., niezbędne było wykazanie, że przejęta nieruchomość należąca do J. i C. B. miała charakter rolny. Podkreślono, że w aktach sprawy znajduje się decyzja wydana na wniosek J. B. z dnia [...] sierpnia 1972r. o pozwoleniu na budowę domu, która to budowa domu miała być realizowana na działce objętej kwestionowaną decyzją. NSA wskazał, że zachodzi możliwość, iż przejęte gospodarstwo zostało wcześniej przeznaczone na cele budowlane i utraciło swój dotychczasowy charakter rolny.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] stycznia 1978r. C. B. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ nadzorczy i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2004r..

W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 120 ze zm.) uwzględnił przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2003r.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalił, że przejęta nieruchomość o pow. 0,5675 ha, położona we wsi N., stanowiąca działkę nr [...], zgodnie z zapisem w rejestrze gruntów sporządzonym w marcu 1980r. stanowiła niezabudowany użytek rolny klasy V. W związku ze zmianą granic administracyjnych miasta K., jaka miała miejsce w 1981r., od daty tej wieś N. znajduje się w granicach miasta K. Pierwszy miejscowy plan zagospodarowania dla gminy M. został zatwierdzony uchwałą Nr [...] w dniu [...] czerwca 1983r. i nie obejmował już wsi N. W 1976 roku gmina M. nie posiadała planu zagospodarowania przestrzennego. W tej sytuacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi ( t. jedn. Dz. U. z 1969r. Nr 27, poz. 216) istniała możliwość wyznaczenia terenów budowlanych. Zgodnie z art. 1 w/w ustawy budownictwo mieszkaniowe, zagrodowe i gospodarcze oraz budownictwo usługowe i administracyjne na obszarach wsi mogło być realizowane wyłącznie na terenach budowlanych wyznaczonych na ten cel. W przypadku braku zatwierdzonych planów zagospodarowania przestrzennego tereny budowlane wyznaczane były na podstawie ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi zgodnie z art. 2 ust. 3 tejże ustawy. Organ nadzorczy uznał, iż gospodarstwo rolne o pow. 0,5675 ha położone we Wsi N., oznaczone jako działka nr [...] miało charakter rolny. Świadczy o tym to, że jego powierzchnia znacznie przekraczała maksymalną powierzchnię / 900 m2/ ustaloną dla działki budowlanej w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej realizowanej ze środków własnych ludności, ponadto fakt otrzymania decyzji o pozwoleniu na budowę domu przez J. B. nie przesądza o zmianie dotychczasowego rolnego charakteru nieruchomości, gdyż z uwagi na przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów / Dz. U. Nr 27, poz. 249 / za grunty rolne służące bezpośrednio celom produkcji rolniczej uważa się także tereny rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym również zagrodowego.

Z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006r. nie zgodziła się C. B. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 500/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2004r. W ocenie Sądu, organ nadzorczy w celu ostatecznego przesądzenia czy przejęte gospodarstwo zostało wcześniej przeznaczone na cele budowlane i utraciło swój dotychczasowy charakter, winien poczynić starania celem ustalenia, czy przed wydaniem decyzji przez Wojewodę Kieleckiego z dnia [...] lipca 1978r Gminna Rada Narodowa w M. podjęła uchwałę -o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla wsi N., które obejmowałyby teren przedmiotowej nieruchomości.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2007r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] stycznia 1978 r. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku i C. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił stan faktyczny oraz prawny sprawy i wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż przejęta nieruchomość o pow. 0,5675 ha, położona we wsi N., stanowiąca działkę nr [...], zgodnie z zapisem w rejestrze gruntów sporządzonym w marcu 1980r. stanowiła niezabudowany użytek rolny klasy V (RV). Jednocześnie ustalono, że Urząd Miasta K. nie posiada dokumentów przedmiotowej nieruchomości pochodzących sprzed marca 1980r. Jak wynika z informacji uzyskanych z Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., udzielonych w piśmie z dnia 17 marca 2004r., oraz w piśmie z dnia 24 marca 2004r., sporządzonych w oparciu o informacje udzielone przez Urząd Gminy w M. i Urząd Miasta K., dokumenty dotyczące ewidencji gruntów wsi N. zostały w 1981r. przekazane do Urzędu Miejskiego w K. w związku ze zmianą granic administracyjnych miasta. Urząd Miasta K. nie posiada jednak dokumentów dotyczących tej nieruchomości sporządzonych przed marcem 1980r.

Jak wynika z pisma Urzędu Miasta w K. w dniu 6 września 1976r. obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Miasta K., zatwierdzony uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 1966r., który utracił moc w czerwcu 1977r. Urząd Gminy w M. wskazał natomiast, iż pierwszy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy M. został zatwierdzony uchwałą z dnia [...] czerwca 1983r., tj. po dacie przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W związku z tym, iż zmiana granic administracyjnych miasta K. (w wyniku której m.in. wieś N. weszła w skład miasta K.) nastąpiła dopiero w 1980r.. Organ uznał zatem, iż w dniu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa wieś N. znajdowała się poza granicami administracyjnymi miasta K., więc uchwała z dnia [...] kwietnia 1966r. nie mogła obejmować terenu tej wsi.

W związku z tym, iż pierwszy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy M. został zatwierdzony dopiero w dniu [...] czerwca 1983r., należy uwzględnić obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. Z 1969r. Nr 27, poz. 216), która w art. 1 wskazała, iż "budownictwo mieszkaniowe, zagrodowe i gospodarcze oraz budownictwo usługowe i administracyjne na obszarach wsi może być realizowane wyłącznie na terenach wyznaczonych na ten cel, zwanych w dalszym ciągu ustawy terenami budowlanymi". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy tereny budowlane określały plany zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w przypadku braku takich planów (tak jak we wsi N.) tereny budowlane wyznaczane były na podstawie przepisów art. 3-6 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi. Zgodnie z tymi przepisami projekt wyznaczenia terenów budowlanych dla obszaru danej wsi zatwierdzała gminna rada narodowa w formie uchwały. Jak wynika z informacji uzyskanej z Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., zarówno w Urzędzie Gminy w M. jak i w Archiwum Państwowym w K. nie odnaleziono takiej uchwały o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla Wsi N., w skład której wchodziłaby przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość.

Ponadto stosownie do przepisu 2 ust. 1 Zarządzenia nr 2 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 stycznia 1968r. w sprawie wskaźników zapotrzebowania terenów budowlanych na obszarach Wsi (Dz. Bud. Nr 3, poz. 12), wydanego na podstawie art. 28 i art. 35 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47) przy opracowywaniu projektów budowlanych na obszarach wsi oraz w toku ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych należy stosować wskaźniki zapotrzebowania terenów budowlanych przeznaczonych pod budownictwo realizowane dla potrzeb ludności wiejskiej jednostek osadniczych oraz dla potrzeb obsługi rolnictwa. Szczegółowa analiza przepisów zawartych w załączniku do zarządzenia nr 2 ww. zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych pt. "Wskaźniki zapotrzebowania terenów budowlanych na obszarach wsi", dotyczących zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej realizowanej ze środków własnych ludności (część B.l. pkt. 2) wskazuje, iż maksymalna wielkość działki budowlanej w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej realizowanej ze środków własnych ludności nie powinna przekraczać 900 metrów kwadratowych.

W związku z powyższym organ zauważa, że nawet gdyby hipotetycznie założyć, że na przejmowanej nieruchomości była wydzielona działka budowlana to powierzchnia przejętej nieruchomości rolnej - 0,5675 ha, znacznie przekraczała maksymalną powierzchnię (900 m2) ustaloną dla działki budowlanej w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej realizowanej ze środków własnych ludności. Należy więc przyjąć, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] (w dacie 06.09.1976r.) nie mogła być położona na terenie wyznaczonym zgodnie z ustawą z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych jako teren budowlany. Gdyby na nieruchomości przejmowanej była wydzielona działka budowlana w trybie przepisów ustawy z 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, to posiadałaby ona odrębny numer co z kolei spowodowałoby również zmianę numeru zasadniczego [...]. W związku ze wskazaną przez NSA możliwością, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 1972r. o pozwoleniu na budowę domu w miejscowości Ł., wydana na wniosek J. B. może potwierdzać tezę, że przejęte grunty zostały wcześniej przeznaczone na cele budowlane i utraciły swój dotychczasowy charakter rolny, należy zauważyć, iż otrzymanie ww. decyzji nie przesądza o zmianie dotychczasowego rolnego charakteru nieruchomości, ponieważ należy uwzględnić przepisy które obowiązywały w dacie jej wydania, tj. przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów ( Dz. U. z 1971r. Nr 27, poz. 249). Stosownie zaś do przepisu art. 1 ust. 2 pkt. 3 ww. ustawy za grunty rolne służące bezpośrednio celom produkcji rolniczej uważa się także "tereny rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym również zagrodowego". W związku z powyższym nie można uznać, iż wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę domu świadczy o wcześniejszej zmianie przeznaczenia terenu, a tym samym o utracie jego charakteru rolnego. Powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wskazuje na możliwość realizowania na tym terenie rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym, również zagrodowego, które zgodnie z ustawą z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane, również wymagało udzielenia stosownego pozwolenia na budowę.

Ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż część nieruchomości stanowiąca własność J. i C. B. (działka nr [...] o pow. 734 m2 została w dniu 13 stycznia 1975r. zbyta w drodze umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego (nr rep. [...]). Z treści § 2 ww. aktu notarialnego wynika, iż strony przedłożyły decyzję Naczelnika Powiatu z dnia [...] grudnia 1974r., znak: [...]. Decyzją tą zatwierdzony został plan zagospodarowania działki nr [...], a więc plan konkretnej nieruchomości, sprzedanej następnie A. K. Decyzja dot. zatwierdzenia planu zagospodarowania działki nr [...] jako działki budowlanej nie świadczy o zmianie przeznaczenia działki nr [...], wskazuje jedynie, iż nastąpiła zmiana przeznaczenia, a tym samym zmiana rolnego charakteru nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż wydane w niniejszej sprawie orzeczenia nie zostały naruszają art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, w sposób rażący.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. B., zażądała uchylenia powyższej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z dnia [...] lipca 2007r.. Zarzuciła, iż rozstrzygnięcia organu są sprzeczne z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2006r, bowiem organ nie dokonał właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez wykazanie, czy przed wydaniem decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] lipca 1978r. Gmina w M. podjęła uchwałę o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla wsi N., które obejmowały teren przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżącej samo stwierdzenie, iż uchwały takie nie odnaleziono w archiwach nie przesądza jeszcze o tym, iż jej nie było. Rozstrzygnięcie w tym względzie jej zaś o tyle istotne, iż w sąsiedztwie spornej nieruchomości powstało budownictwo osiedlowe a nie zagrodowe oraz obiekty przemysłowe i magazynowe, co spowodowało włączenie tych terenów do miasta K. Organ zaś zamiast uznania tych oczywistych faktów na korzyść skarżącej prowadzi dywagacje sięgając do przepisów z lat 50 i 60 ubiegłego stulecia. Tymczasem w sprawie doszło do zdekompletowania dokumentacji, jak również zdaniem skarżącej do fałszu (w ostatnich latach) niektórych dokumentów przez urzędników szczebla Wojewódzkiego, w celu doprowadzenie do niemożliwości stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy i Wojewody Kieleckiego, jako rażąco naruszających prawo.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 120 ze zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, dwukrotnie orzekały już sądy administracyjne; Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2003r. wydanym w sprawie sygn. akt IV S.A. 3963/01, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006r. w sprawie sygn. akt IV SA/ Wa 500/06 . Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody Kieleckiego z dnia [...] stycznia 1978r., została wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym / Dz. U. Nr 39, poz. 174 zm. Dz. U. z 1961r. Nr 32, poz. 161 / oraz 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm./. Zgodnie z tymi przepisami gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Mimo, że w/w akty prawne posługują się pojęciem gospodarstwa rolnego, to same nie zdefiniowały tego pojęcia. W tym zakresie w w/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 8 sierpnia 2003r. wydanym w sprawie sygn. akt IV S.A. 3963/01 wskazano, iż należało w sprawie zastosować definicję zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych / jedn. t. Dz. U. 1972r. Nr 31, poz. 215 ze zm. /. Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 tego rozporządzenia nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Natomiast § 1 ust. 2, 3 i 4 tegoż rozporządzenia określa przypadki, w których nieruchomość rolna traci dotychczasowy charakter. Wśród tych przypadków wymienione zostały nieruchomości należące do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekracza 0,5 ha lub te, które w trybie przepisów o planach realizacyjnych zostały przeznaczone na cele nie związane bezpośrednio z produkcją rolną.

Zgodnie z wytycznymi zawartymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2006r. w celu ostatecznego przesądzenia, czy przejęte gospodarstwo rolne zostało wcześniej przeznaczone na cele budowlane i utraciło swój charakter, organ winien był poczynić starania w zakresie ustalenia, czy przed wydaniem decyzji przez Wojewodę Kieleckiego z dnia [...] lipca 1978r. Gminna Rada Narodowa w M. podjęła uchwałę o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla wsi N., które obejmowały teren przedmiotowej nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy organ podjął czynności w celu dokonania ustaleń w zakresie wskazanym przez Sąd. W celu zbadania czy przed wydaniem decyzji przez Wojewodę Kieleckiego z dnia [...] lipca 1978r. Gminna Rada Narodowa w M. podjęła uchwałę o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla wsi N., które obejmowały teren przedmiotowej nieruchomości, organ wystąpił ze stosownym zapytaniem do Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego, w K. -pismo z dnia 7 marca 2007r. Urząd ten następnie skierował stosowne zapytania do Wójta Gminy w M. -pismo z dnia 23 marca 2007r. oraz do Archiwum Państwowego w K.-pismo z dnia 17 kwietnia 2007r.

Z przekazanej przez Świętokrzyski Urząd Wojewódzki w K. odpowiedzi pismo z dnia 31 maja 2007r. wynika zaś, że zarówno w Urzędzie GminyM., jak i w Archiwum Państwowy, które dokonało kwarendy w zespołach archiwalnych: Gminna Rada Narodowa w M. z lat 1973-1990, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z lat 1945, 1950-1973 oraz Urzędu Powiatowego w K. z lat 1973-1976, nie odnaleziono uchwały o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla wsi N.

W konsekwencji organ opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym wykazał, iż w sprawie brak jest podstaw do uznania, iż w dacie wydania kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym rozstrzygnięcia Wojewody Kieleckiego, sporna nieruchomość posiadała inny niż rolny charakter.

W ocenie Sądu wbrew stanowisku strony skarżącej orzekający w sprawie organ słusznie przyjął, iż skoro zmiana granic administracyjnych miasta K. (w wyniku której m.in. wieś N. weszła w skład miasta K.) nastąpiła jak wynika z materiału dowodowego dopiero w 1980r. a pierwszy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy M. został zatwierdzony dopiero w dniu [...] czerwca 1983r., w sprawie należało uwzględnić obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. Z 1969r. Nr 27, poz. 216), która w art. 1 wskazała, iż "Budownictwo mieszkaniowe, zagrodowe i gospodarcze oraz budownictwo usługowe i administracyjne na obszarach wsi może być realizowane wyłącznie na terenach wyznaczonych na ten cel, zwanych w dalszym ciągu ustawy terenami budowlanymi". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy tereny budowlane określały plany zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w przypadku braku takich planów (tak jak we wsi N.) tereny budowlane wyznaczane były na podstawie przepisów art. 3-6 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi. Zgodnie z tymi przepisami projekt wyznaczenia terenów budowlanych dla obszaru danej wsi zatwierdzała gminna rada narodowa w formie uchwały. Tymczasem jak wskazano powyżej kwarenda archiwalna przeprowadzona w sprawie wykazała, iż zarówno w Urzędzie Gminy w M., jak i w Archiwum Państwowym w K. nie odnaleziono takiej uchwały o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych dla Wsi N., w skład której wchodziłaby przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość. Wskazać także należy, iż w aktach sprawy brak jest również dokumentu który pośrednio wskazywałby na istnienie takiej uchwały. Dokumentem takim nie może być również, na co słusznie zwrócił uwagę organ -decyzja Naczelnika Powiatu z dnia [...] grudnia 1974r.. Ze zgromadzonych dokumentów wynika bowiem, iż część nieruchomości stanowiąca własność J. i C. B. (działka nr [...] o pow. 734 m2 została w dniu 13 stycznia 1975r. zbyta w drodze umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego (nr rep. [...]). Z treści § 2 ww. aktu notarialnego wynika, iż strony przedłożyły decyzję Naczelnika Powiatu z dnia [...] grudnia 1974r., znak: [...]. Decyzją tą zatwierdzony został plan zagospodarowania działki nr [...], a więc plan konkretnej nieruchomości, sprzedanej następnie A. K. Decyzja dot. zatwierdzenia planu zagospodarowania działki nr [...] jako działki budowlanej nie świadczy zatem o zmianie przeznaczenia będącej przedmiotem niniejszego postępowania działki nr [...]. Wskazuje ona jedynie, iż nastąpiła zmiana przeznaczenia, a tym samym zmiana rolnego charakteru nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Ponadto, jak słusznie wskazał organ, otrzymanie ww. decyzji nie przesądzało jeszcze o zmianie dotychczasowego rolnego charakteru tej nieruchomości, ponieważ należy uwzględnić przepisy które obowiązywały w dacie wydania decyzji, tj. przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów ( Dz. U. z 1971r. Nr 27, poz. 249). Stosownie do przepisu art. 1 ust. 2 pkt. 3 ww. ustawy za grunty rolne służące bezpośrednio celom produkcji rolniczej uważa się także "tereny rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym również zagrodowego". Zgodnie zaś z przytoczonym w zaskarżonej decyzji wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 1981r. sygn. akt I S.A. 2435/81, publ. ONSA 1981/2/131, "przeznaczenie terenu na cele rolnicze, choćby nawet było przewidziane miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego mającym moc powszechnie obowiązującą, nie uzasadnia odmowy udzielenia przez organ administracji pozwolenia na budowę obiektów gospodarczych, w tym również zagrodowych, z powołaniem się na art. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), ponieważ w myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 27, poz. 249 z późn. zm.) tereny rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym również zagrodowego, są gruntami rolnymi służącymi bezpośrednio celom produkcji rolniczej. Nie można odrywać bowiem produkcji rolnej od urządzeń tej produkcji służących, a za takie urządzenia ustawodawca uważa również budownictwo gospodarcze i zagrodowe". Tymczasem powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wskazuje na możliwość realizowania na tym terenie rolniczego budownictwa gospodarczego, w tym, również zagrodowego, które zgodnie z ustawą z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane, również wymagało udzielenia stosownego pozwolenia na budowę.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do uznania, iż orzekający w sprawie organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyrokach sądów administracyjnych jakie zapadły w sprawie.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Sądu właściwie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazać bowiem należy, iż dokonanie oceny zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem, poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa). Przepis art. 156 § 1 kpa. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r. Wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r.) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

A zatem reasumując z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawa.

Dokonując zatem analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście zapadłych w sprawie wyroków Sądu, wiążących zarówno organ orzekający w sprawie, jak również Sąd, uznać należy, iż brak jest podstaw do przyjęcia, tak jak domaga się tego strona skarżąca, iż przed wydaniem kontrolowanej w postępowaniu decyzji sporna nieruchomość, posiadała inny niż rolny charakter.

Konkludując, w niniejszej sprawie nie można uznać, iż doszło do rażącego naruszenia prawa w tym przypadku art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym / Dz. U. Nr 39, poz. 174 zm. Dz. U. z 1961r. Nr 32, poz. 161 / oraz 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm./. polegającego na przyjęciu na własność Państwa nieruchomości posiadającej inny niż rolny charakter.

Kolejną przesłanką, która winna być spełniona zgodnie z powyższymi przepisami w celu przejęcia gospodarstwa na własność Państwa było także wykazanie, iż dana nieruchomość w dacie jej przejęcia stanowiła nie tylko nieruchomość rolną ale również była nieruchomością opuszczoną. W niniejszej sprawie żaden z orzekających w sprawie Sądów nie kwestionował ustaleń poczynionych w tym zakresie w toku postępowania przez organ. W prawdzie w zaskarżonej w sprawie decyzji organ nie przeprowadził w tym zakresie analizy, koncentrując się zgodnie z wytycznymi Sądu na ustaleniu charakteru spornej nieruchomości. Niemniej jednak w ocenie Sądu stanowi to naruszenie przepisów postępowania art. 107§ 3 kpa, nie mające istotnego wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, iż sporna nieruchomości przez okres ponad 5 lat poprzedzających wydanie decyzji o przejęciu jej na własność Państwa była nieuprawniona-stanowiła odłóg (patrz np. notatka służbowa z 6 września 1976r. -k-67 akt administracyjnych). Fakt jej odłogowania w tym okresie nie został w żaden sposób zakwestionowany Na powyższą ocenę nie może także wpłynąć okoliczność, iż po wszczęciu postępowania w sprawie współwłaściciel nieruchomości J. B., jak wynika z notatki sporządzonej w dniu 5 stycznia 1977r. wynajął osobę która w październiku 1976r. zaorała całości gruntów. Nie podważa to bowiem stwierdzenia, iż w okresie poprzedzającym tą jednokrotną czynność grunt był nieuprawiany, opuszczony. Również w okresie późniejszy właściciele nie prowadzili na spornym gruncie żadnych prac. Z akt sprawy wynika, iż od 1977r. na podstawie umowy dzierżawy podpisanej pomiędzy Urzędem Gmina a Z. Z. w dniu 9 listopada 1976r. uprawniany był on przez tą osobę.

Odnosząc się zaś do podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu rzekomego fałszu dokumentów przez pracowników urzędu wojewódzkiego wskazać należy, iż okoliczność ta jako niepotwierdzona prawomocnym orzeczeniem właściwych organów (prokuratury, sądów) nie może stanowić podstawy do kwestionowania na obecnym etapie zaskarżonych rozstrzygnięć.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w zakresie przyznania adw. G. P. wynagrodzenia ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydano na podsawie Art. 242 w/w ustawy.