Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 2952/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję własną z dnia [...], Nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt l lit. a w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. – zwaną dalej ustawą), pozbawiono uprawnień kombatanckich J. W. przyznanych z tytułu działalności w Ruchu Oporu w okresie od stycznia 1942r. do lutego 1944r. oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od maja 1947r. do kwietnia 1949r. W uzasadnieniu wskazano, że J. W. otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z w/w tytułów, na podstawie oświadczeń świadków i zaświadczenia AIOT z dnia 17 grudnia 1968r. Organ podniósł, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, na podstawie pisma OISW we W. z dnia 9 lutego 2000r, że w okresie od 1 lutego 1951r. do 31 sierpnia 1951r. J. W. był zatrudniony jako młodszy referent działu specjalnego w więzieniu w K. Natomiast w opracowaniu H. "Dominiczaka Organy Bezpieczeńsntwa PRL 1944-1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW" - Warszawa 1997, s. 72-73 stwierdzono, iż Działy Specjalne zajmowały się tworzeniem agentury wśród więźniów.

W myśl art. 25 ust.2 pkt l lit. a w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. b ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości RP, zaś zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują takim osobom z żadnych tytułów.

Po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w myśl art. 138 § l pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., art. 25 ust. 2 pkt l lit. a oraz art. 21 ust.2 pkt.4 1it."b" ustawy, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

Organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 4 lipca 2000r. nie zmienił stanowiska w sprawie, a odwołujący się nie nadesłał żadnych nowych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia decyzji w myśl art. 21 ust. 3 ustawy. Stwierdził, że postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującą ustawą. W postępowaniu weryfikacyjnym zastosował art. 10 i 73 k.p.a.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W. podniósł, iż nigdy nie był żadnym "funkcjonariuszem służb bezpieczeństwa i aparatu przymusu". Służbę w Straży Więziennej pełnił do końca 1952 r., skąd zwolnił się na własną prośbę, gdyż nie chciał być kojarzony z tym resortem. Nie mógł jako człowiek o określonych wartościach moralnych wyniesionych ze "służby Polsce Walczącej" przyglądać się nieprawością panującym w ówczesnym aparacie bezpieczeństwa.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt. 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1).

Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1).

W myśl art. 21 ust 2 pkt 4 lit. b ustawy, na podstawie której rozstrzygnięto niniejszą sprawę uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, m. in. w służbie więziennej.

Kwestią wymagającą rozważenia jest ustalenie, czy organ, powołując się na opracowanie H. Dominczyka stwierdzające, iż Działy Specjalne w więzieniu zajmowały się tworzeniem agentury wśród więźniów udowodnił w tej sprawie , że J. W. zatrudniony jako młodszy referent tego działu w K. stosował represję wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawodawca w zacytowanym przepisie wymaga spełnienia się przesłanki "stosowania represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" w związku z zatrudnieniem, służbą, funkcją.", m. inn. w służbie więziennej, zatem organ administracji powinien wykazać, iż ta okoliczność dotyczy skarżącego.

Stosując prawo w indywidualnych sprawach organ obligowany jest, ustalić stan faktyczny sprawy, następnie określić normę prawną, w oparciu o którą powinna zostać rozstrzygnięta, po myśli obowiązującego prawa, jak też wskazania, jakim elementom normy odpowiadają ustalone fakty w załatwianej sprawie.

W zaskarżonej decyzji podniesiono, iż w sprawie zachodzi przesłanka zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy. Z przepisu tego wynika, że dotyczy on "osób zatrudnionych, pełniących służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej". Ustawa wymienia, w jakich jednostkach stosowanie represji ma nastąpić, wskazując m.in., że dotyczy to służby więziennej. Organ orzekający, przeto musi wskazać, czy w sprawie chodzi o zatrudnienie, służbę, czy funkcję, czy działanie to było prowadzone w ramach "jednostki organizacyjnej", czy "na stanowisku", a przede wszystkim konieczne jest wskazanie, jakie okoliczności mieszczą się w pojęciu "stosowania represji", czy ogólne stwierdzenie z powołanej publikacji o "tworzeniu agentury wśród więźniów" można uznać za stosowanie represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości RP, tym bardziej, że faktem powszechnie znanym jest, iż wówczas w więzieniu znajdowały się osoby nie tylko podejrzane lub skazane za w/w działalność. Organ, w niniejszej sprawie, nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie. Tymczasem przepis ten wymaga oceny organu i udowodnienia, że w ramach jego hipotezy mieści się stan faktyczny rozpatrywanej sprawy. Wywody prawne dotyczące omawianego przepisu, należy odnieść do rozpatrywanego stanu faktycznego sprawy. W ocenie składu orzekającego, należy przyporządkować poszczególne okoliczności ustalonego stanu faktycznego do poszczególnych elementów przepisu mającego zastosowanie w omawianej sprawie.

Nie można także zgodzić się z wywodem organu, że to strona powinna przedstawiać dowody, wskazujące na rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Stosownie do treści art. 7 i 77 k.p.a. rzeczą organów administracji publicznej jest przestrzeganie zasady praworządności i przeprowadzenia dokładnego postępowania wyjaśniającego, mając na względzie interes społeczny, jak też słuszny interes strony. W niniejszej sprawie nie sprawdzono, czy skarżący stosował represję wobec w/w osób, a tego wymaga prawidłowa wykładnia art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy.

Wskazanie do dalszego postępowania przez organ, w niniejszej sprawie wynika wprost z powyższych rozważań prawnych.

Reasumując działanie organów orzekających w przedmiotowej sprawie musi być poczytane za naruszenie wymogów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., jak też art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy i uzasadnia uchylenie decyzji, podjętych w postępowaniu administracyjnym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).