Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 450/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 450/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 6 grudnia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r., sprawy ze skargi W. Ł., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., z dnia [...] września 2016 r., nr [...], w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej, , uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., , , , , , ,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930), po rozpatrzeniu odwołania W.Ł., od decyzji wydanej przez działającą z upoważnienia Burmistrza Miasta P. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] lipca 2016 r., nr [...], o skierowaniu W. Ł. do Domu Pomocy Społecznej w J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że opisaną wyżej decyzją z [...] lipca 2016 r., skierowano W.Ł. do Domu Pomocy Społecznej w J. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżąca z powodu stanu zdrowia jest osobą wymagającą całodobowej opieki i wymaga opieki innych osób, a usługi opiekuńcze nie rozwiązują problemu. Stąd też zaistniała potrzeba skierowania do domu pomocy społecznej.

W. Ł. pismem z 8 sierpnia 2016 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu wyraziła niezadowolenie ze skierowania do Domu Pomocy Społecznej w J.

W piśmie z 12 sierpnia 2016 r. skierowanym bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. zainteresowana oświadczyła, że zadowoliłoby ją, gdyby w domu pomocy społecznej otrzymała pokój jednoosobowy. Natomiast w odpowiedzi na pismo organu odwoławczego z 23 sierpnia 2016 r. w piśmie z 30 sierpnia 2016 r. poprosiła jednak o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w J.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. rozpoznając sprawę zważyło, co następuje:

Przesłanki uprawniające do skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej, określone zostały w art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930). W myśl art. 54 ust. 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej. Na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z tych przepisów wynika więc, że prowadząc postępowanie w sprawie skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej organ administracji publicznej zobowiązany jest ocenić stan zdrowia tej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z usług opiekuńczych. Innymi słowy podstawą skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i opieka nie może być jej zapewniona w formie usług opiekuńczych. Podnieść przy tym należy, że prawo do skierowania do domu pomocy społecznej przysługiwać może nie tylko osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i wymagającej całodobowej opieki z powodu niepełnosprawności, ale również osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku lub z powodu choroby. Oznacza to tym samym, że organ pomocy społecznej prowadząc dane postępowanie powinien dokonać oceny wszystkich wskazanych wyżej przesłanek, por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 556/10, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1085/10.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że podaniem z 13 lipca 2016 r. W. Ł. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Z ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji, w tym z zaświadczenia lekarskiego z 17 lipca 2016 r., wynika, że W.Ł., urodzona [...] r., wymaga stale całodobowej opieki. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr [...] z 13 listopada 2008 r. W.Ł. została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy. W. Ł. ma swój własny dochód z tytułu renty w wysokości 787,23 zł miesięcznie, gospodaruje samodzielnie, a warunki, w jakich mieszka nie pozwalają na zaspokojenie jej potrzeb bytowych.

Powyższe ustalenia faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że odwołująca się nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, wymaga pomocy drugiej osoby i jest zgodne z jej interesem skierowanie do domu pomocy społecznej, o co zresztą wnosi.

W tych warunkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję wniosła W. Ł.

Podała, że:

Zaskarżoną decyzją została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Jest to niezgodne z prawem.

Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu.

Lekarz w zaświadczeniu z dnia 14 lipca 2016 r. wskazał profil domu opieki – dom pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych fizycznie.

Pisała, wyrażając swoje oburzenie i niezadowolenie ze skierowania do DSP w J., motywując go tym, że nie otrzyma 1 osobowego pokoju; opisywała jak zachowują się osoby przewlekle somatycznie chore.

Nie można wśród takich osób w jednym pokoju mieszkać.

Po drugie pracownicy Ośrodka rozmawiają ze skarżącą jakby była somatycznie chora.

Na pytania dotyczące np. windy – nie ma odpowiedzi tylko krzyki. Podobnie reakcja jest na pytanie o łazienkę i balustrady.

Śmiał się również dyrektor, później wyszedł z pokoju. Jeszcze tam nie mieszka a już ją nie szanują, co będzie później.

Nie chce zamieszkać w DPS w J. z dwóch powodów, że:

1) nie dostanie pokoju 1 osobowego,

2) "wydzierają się" na skarżącą gdy zadaje logiczne pytania – traktują ją jak głupią.

Ponadto oświadczyli, że przyjadą do domu aby zawieść skarżącą do DPS, teraz oświadczyli, że nie muszą.

Traktują skarżącą jak "śmiecia" a jest skarżąca "wyżej wykształcona od nich wszystkich".

Nie posiadają kultury osobistej, powinni wstydzić się swojego zachowania. Jest osobą samotną – dlatego "jeżdżą mi po głowie". Prosi o skierowanie do DPS "[...]" poza kolejką. Ludzie w tragicznych warunkach nie mieszkają, mogę poczekać. W DPS "[...]" są tylko 1 osobowe pokoje. Wniosła o uchylenie decyzji MOPS i skierowanie do DPS "[...]" w J. G.. "To nie przeszkadza, że nie jest z J. G., MOPS mogą się dogadać."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko powołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnieść z urzędu.

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych wyżej zasad daje podstawy do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 5 września 2016 r., która to utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. – Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] lipca 2016 r. [...], o skierowaniu W. Ł. do Domu Pomocy Społecznej w J.

Podstawę prawną powyższych decyzji stanowił art. 54 i art. 61 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.).

Pierwszy z wymienionych przepisów mówi, ż osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (ust. 1). Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania, osoby kierowanej z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba, że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2).

W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1 kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkiwania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (ust. 2a).

Powołany wyżej art. 61 ustawy o pomocy społecznej określa opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Ponieważ w tym zakresie nie ma żadnych kwestii spornych, Sąd pomija powyższy przepis.

Istotny jest natomiast dla powstałego w sprawie sporu art. 56 i art. 56a powołanej ustawy.

Pierwszy z nich określa rodzaje domów pomocy i mówi, że w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na następujące typy domów dla:

1) osób w podeszłym wieku;

2) osób przewlekle somatycznie chorych;

3) osób przewlekle psychicznie chorych;

4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie;

5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie;

6) osób niepełnosprawnych fizycznie.

Art. 56a u.p.s. określa funkcję domu pomocy społecznej i stanowi, że może być on prowadzony w jednym budynku łącznie dla:

1) osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych;

2) osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób niepełnosprawnych fizycznie;

3) osób w podeszłym wieku oraz osób niepełnosprawnych fizycznie;

4) osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie (ust. 1).

ust. 2. Typy domów pomocy społecznej mogą być łączone w inny sposób niż określony w ust. 1 pod warunkiem usytuowania każdego z nich w odrębnym budynku.

ust. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, dom pomocy społecznej świadczy usługi na poziomie obowiązującego standardu odpowiednio do każdego typu domów.

Skarga a także odwołanie zawierają dwa zarzuty. Jeden odnoszący się do – według skarżącej – niewłaściwego zachowania się personelu domu opieki, do którego skarżąca została skierowana, drugi dotyczy typu domu, do którego została skierowana i warunków jakie są w tym domu. W związku z tym ostatnim zarzutem zainteresowana zgłasza zarzut braku windy, łazienki przy pokoju, twierdzi, że przybywają tam osoby somatycznie chore rozumiejąc pod tym pojęciem – jak wynika z kontekstu tych pism – osoby chore psychicznie, niepełnosprawne intelektualnie, i wnosi o przyznanie – przydzielenie pokoju jednoosobowego.

Jeśli idzie o pierwszy zarzut należy stwierdzić, że szczególnie w domach opieki społecznej, w których znajdują się osoby starsze, chore, niepełnosprawne wymagane jest zrozumienie, cierpliwość i szacunek ale kontrola w tym przedmiocie należy do odpowiednich władz sprawujących nadzór nad domem opieki społecznej.

Sąd nie ma również wpływu i nie może decydować, gdyż nie daje mu do tego podstawy żaden przepis o tym, czy pensjonariusz otrzyma pokój jednoosobowy czy też musi zamieszkać z inną osobą, jak również, nie ma możliwości określać standardu domów opieki.

Organizację i świadczenie usług przez te ośrodki określa między innymi art. 55 ustawy o pomocy społecznej. Mówi on, że domy pomocy społecznej świadczą usługi bytowe, opiekuńcze wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających.

Organizacja domu opieki społecznej, zakres poziomu świadczonych usług uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.

Jak wynika z powyższego przepisu domy opieki społecznej powinny z definicji być odpowiednio wyposażone i odpowiadać odpowiednim standardom, niezbędnym dla potrzeb osób, które w nim przebywają.

Z tej to między innymi przyczyny ustawodawca w art. 56 i art. 56a mówi o rodzajach domów pomocy i możliwości ich prowadzenia w jednym budynku.

W tym też zakresie zaistniała wątpliwość w jakim domu opieki została umieszczona skarżąca.

Wprawdzie w aktach sprawy administracyjnej znajduje się decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., z której wynika, że skarżąca została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych – ale skarżąca zarzuca, że od lekarza opiniującego otrzymała skierowanie do domu opieki dla osób niepełnosprawnych fizycznie. Dołączone do akt administracyjnych zaświadczenie lekarskie z dnia 14 stycznia 2016 r. potwierdza powyższe oświadczenie zainteresowanej. Zgodnie z tym zaświadczeniem skarżąca winna być skierowana do domu opieki dla osób niepełnosprawnych fizycznie.

Każdy rodzaj domu opieki ma swoje właściwości, specyfikę dostosowaną do schorzeń pensjonariuszy.

W tej kwestii – umieszczenia skarżącej w Domu Opieki Społecznej w J., który jest domem dla osób przewlekle chorych ani organ I instancji ani II instancji nie podał żadnych wyjaśnień.

Nie wyjaśniono również w odpowiedzi na skargę – dlaczego skarżącą umieszczono we wskazanym wyżej Ośrodku.

We wskazanych okolicznościach należało zatem uznać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zapadła z uchybieniem art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Należy również dodać, że gdyby nawet miała miejsce sytuacja o której mowa w art. 54 ust. 2a to umieszczenie osoby zainteresowanej powinno nastąpić jak wynika z powyższego przepisu w domu pomocy społecznej danego typu.

Powyższe daje podstawę do uznania, że wydając zaskarżoną decyzję organy naruszyły powołany wyżej art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W tych okolicznościach przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę orzeczenie lekarskie, które zostało sporządzone na okoliczność skierowania skarżącej do domu opieki społecznej i okoliczności oraz warunki określone w art. 54 ust. 2 i ust. 2a.

Odpowiadając na wnioski skargi Sąd jednocześnie wyjaśnia, że nie posiada uprawnień do kierowania osób potrzebujących do domów opieki. Takie uprawnienia posiada Gmina (art. 17 u.p.s.).

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak wyżej.

H.B. 2.01.2017 r.