Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 378/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 stycznia 2010 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działając z upoważnienia Burmistrza L., odmówił skierowania A. P. do domu pomocy społecznej, ponieważ ubiegający się o taką formę pomocy przy udziale córki M. M. i usług opiekuńczych jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku.

Decyzją z dnia 24 lutego 2010 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działając w trybie art. 132 k.p.a., na podstawie art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), uchylił własną decyzję z 26 stycznia 2010 r. i skierował A. P. do Domu Pomocy Społecznej nr [...] w L. na pobyt stały. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskujący ze względu na swój wiek i stan zdrowia spełnia przesłanki kwalifikujące go do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Deklarowane w toku postępowania administracyjnego zażeganie konfliktu z córką M. M. nie nastąpiło.

Wnioskiem z dnia 8 października 2010 r., złożonym w siedzibie organu w dniu 15 października 2010 r., M. M. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 24 lutego 2010 r., nr [...].

We wniosku zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez skierowanie A. P. do domu pomocy społecznej pomimo braku przesłanek ku temu, a w szczególności nieuwzględnienie faktu, że istnieje realna możliwość zapewnienia mu niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, które zadeklarowała wnioskująca jako córka. Nadto, wskazała na rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 4 k.p.a., polegające na wydaniu kwestionowanej decyzji bez uprzedniego prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym w szczególności z uwagi na całkowite pominięcie przy rozstrzygnięciu dowodu z zeznań córki A. P. – M. M., która deklarowała świadczenie usług opiekuńczych na rzecz swego ojca oraz brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do tego dowodu. Wskazała na rażące naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w związku z art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a., a także przepisu art. 61 § 4 k.p.a., poprzez nieuznanie jej za stronę postępowania w sprawie umieszczenia jej ojca A. P. w domu pomocy społecznej, pomimo tego, że przedmiotowa decyzja wywołała skutki bezpośrednio jej dotyczące, gdyż w wyniku jej wydania M. M. została częściowo obciążona kosztami pobytu ojca w domu pomocy społecznej w wysokości 250 zł miesięcznie. Wnioskująca zarzuciła również naruszenie art. 132 k.p.a., poprzez wydanie przez organ I instancji decyzji w następstwie odwołania, podczas gdy nie wszystkie strony wniosły odwołanie.

Decyzją z dnia 9 grudnia 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji.

W uzasadnieniu organ uznał, że postępowanie zainicjowane wnioskiem M. M. podlega umorzeniu, ponieważ nie ma ona w sprawie przymiotu strony. Kolegium zważyło, że zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, co zobowiązuje do ustalenia, czy występująca o stwierdzenie nieważności decyzji osoba posiada przymiot strony. W ocenie Kolegium M. M. nie spełnia warunków niezbędnych dla uznania jej za stronę w świetle art. 28 k.p.a., albowiem o umieszczeniu w domu pomocy społecznej ubiegał się jej ojciec A. P., który posiada pełną zdolność do czynności prawnych i który nie mieszkał z córką, nie utrzymywał z nią więzi ekonomicznych i nie korzystał ze wsparcia z jej strony. Przyczyną tego był ostry konflikt, którego nie udało się rozwiązać nawet przy pomocy pracowników socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. A. P. w sposób wyraźny w toku postępowania I instancji oświadczył, że nie widzi żadnych możliwości wspólnego zamieszkania z córką i korzystania z jej opieki. Zgromadzone w aktach sprawy dowody, w tym wywiad środowiskowy, jednoznacznie wskazują, że umieszczenie A. P. w domu pomocy społecznej, zapewniającym całodobową opiekę, było w pełni zgodne z jego wolą. W tak ustalonym stanie faktycznym wnioskująca nie miała interesu prawnego w żądaniu odmowy umieszczenia ojca w domu pomocy społecznej, ani też w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji o umieszczeniu ojca w domu pomocy. Ponadto decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej bezpośrednio nie nakłada na nią żadnego obowiązku. Nałożony inną decyzją obowiązek pokrywania przez nią części kosztów pobytu ojca w tej placówce pozostaje wprawdzie w związku z pobytem w domu pomocy społecznej, ale nie zmienia to faktu, że wynika on z innej decyzji, opartej na innej podstawie prawnej. Obowiązek ponoszenia części kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej wynika nie tylko z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ale także z ogólnej reguły zawartej w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, nakazującej alimentację osób bliskich w sytuacjach, gdy taka potrzeba występuje (art. 129 tej ustawy).

Na tej podstawie stwierdzono w decyzji Kolegium, że skoro M. M. nie spełnia warunków do uznania jej za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, to nie może ona skutecznie żądać na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. wszczęcia takiego postępowania. Wyjaśniono też, że brak u niej przymiotu strony nie był zupełnie oczywisty, zatem dla ustalenia jej statusu niezbędne było przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego. Efektem przeprowadzenia postępowania i czynności wyjaśniających było wydanie decyzji o jego umorzeniu.

Kolegium Odwoławcze zasygnalizowało także brak celowość wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji.

Pismem z dnia 3 stycznia 2011 r. M. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że Kolegium pominęło rażące naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdyż jej ojciec został skierowany do DPS w L. mimo braku przesłanek określonych w tym przepisie, a w szczególności faktu, że istnieje realna możliwość zapewnienia mu niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, które zadeklarowała wnioskująca. Zarzuciła również rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 75 § 1. art. 80 i art. 107 § 4 k.p.a., polegające na wydaniu przedmiotowej decyzji bez uprzedniego prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym w szczególności całkowite pominięcie przy rozstrzygnięciu dowodu z zeznań córki A. P. – M. M., która deklarowała świadczenie usług opiekuńczych na rzecz swego ojca oraz brak odniesienia w uzasadnieniu decyzji do tego dowodu.

Nie zgadzając się z decyzją Kolegium wnioskodawczyni podtrzymała argumentację wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej umieszczenie A. P. w DPS. W szczególności wnioskodawczyni kwestionuje odmowę uznania jej za stronę postępowania i umorzenie sprawy. W tej części wskazuje na częściowe obciążenie jej opłatami za pobyt ojca w DPS.

Rozpatrujące ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 9 grudnia 2010 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że zajmując się wnioskiem M. M. po raz pierwszy prawidłowo przeprowadzono postępowanie zmierzające do wyjaśnienia sprawy. W tym celu pismem z dnia 9 listopada 2010 r.. zawiadamiając wnioskodawczynię, wystąpiono do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o akta sprawy. Weryfikacja nadesłanych dokumentów potwierdziła, że wnioskodawczyni nie mogła być stroną tego postępowania. Taki stan rzeczy skutkował umorzeniem wszczętego postępowania w oparciu o art. 105 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie wszczyna się na żądanie strony, bądź z urzędu.

Kolegium podtrzymało stanowisko, że każdorazowo, gdy weryfikacja okoliczności danej sprawy potwierdza stwierdzenie, że wnioskodawca nie jest stroną, zasadnym jest umorzenie postępowania. W przeciwnym razie należało, z tych samych przyczyn, odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. Takie rozstrzygnięcie ma miejsce, gdy już z treści wniosku wynika, że dana osoba nie jest stroną postępowania i nie może wnosić o stwierdzenie nieważności danej decyzji. W niniejszej sprawie nie było to możliwe bez weryfikacji okoliczności faktycznych sprawy.

Powołując się na dyspozycję art. 54 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wskazano, że w przypadku, gdy osoba skierowana do domu pomocy społecznej jest w stanie samodzielnie wyrazić własną wolę i nie ma przedstawiciela ustawowego (chociażby z powodu częściowego ubezwłasnowolnienia), trudno przyjąć, aby inne osoby w tym członkowie rodziny mogli być stroną takiego postępowania. Powyższe przepisy nie dają takiego uprawnienia. Weryfikacja akt przez Kolegium w kwestionowanej decyzji potwierdza, że A. P. nie ma ograniczonej zdolności do podejmowania czynności prawnych we własnym imieniu, w tym uznawanych przez niego za korzystne. Kolegium uznało, że o odmowie przyjęcia do DPS nie może decydować wola innych osób niż samego zainteresowanego. Byłoby to ze szkodą dla osoby korzystającej z takiego prawa.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazano, że skoro postępowanie umorzono z powodu braku przymiotu strony M. M., Kolegium nie miało podstaw do merytorycznej oceny zarzutów wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji z dnia 24 lutego 2010 r.

Podkreślono jednak, w odniesieniu do zarzutów wnioskodawczyni dotyczących wad postępowania organu pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi rozpatrzenia sprawy w trzeciej instancji i kwestia dotycząca oceny materiału dowodowego (wad postępowania wyjaśniającego), do czego w istocie sprowadzają się zarzuty wnioskującej, sama w sobie nie może stanowić podstawy do unieważnienia danego rozstrzygnięcia. Kolegium wyjaśniło, że nie widzi podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu.

W ocenie Kolegium zasadności umorzenia postępowania nie zmienia upatrywanie interesu prawnego wnioskodawczyni w obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS. Zasadnie według Kolegium wyjaśniono, że decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej bezpośrednio nie nakłada na M. M. żadnego obowiązku. Obowiązek pokrywania części kosztów pobytu ojca w tej placówce pozostaje wprawdzie w związku z pobytem w domu pomocy społecznej, lecz wynika on z innej podstawy prawnej, odnoszącej się do przepisów art. 61 i art. 103 ust. 2 oraz 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dotyczących zasad ponoszenia opłat przez zstępnych oraz Gminę i będzie przedmiotem oddzielnego rozpatrzenia. Przepisy te stanowią samoistną podstawę prawną ponoszenia tychże kosztów.

Skargę na powyższą decyzję złożyła M. M. formułując ponownie zarzuty pod adresem decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 24 lutego 2010 r. tożsame co do treści z zarzutami wniosku o stwierdzenie nieważności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 maja 2011 r. skarżąca uzupełniła skargę zaskarżając w całości kwestionowaną decyzję i zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji wobec uznania, że skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej umieszczenia A. P. w domu pomocy społecznej pomimo tego, że rozstrzygnięcie w tej sprawie dotyczy interesu prawnego i obowiązków skarżącej, gdyż decyzja o skierowaniu A. P. do domu opieki społecznej wywołała po stronie skarżącej obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania uprawnionego w domu pomocy społecznej. Skarżąca podkreśliła, że jeżeli może inicjować postępowanie o umieszczenie ojca w domu pomocy społecznej, to może być również jego stroną, a także stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Nadto, skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 7, 75 i 77 k.p.a., poprzez niedołożenie należytych starań przez organy administracji w celu wyczerpującego zbadania okoliczności mogących mieć wpływ na ustalenie interesu prawnego skarżącej w przedmiotowym postępowaniu oraz naruszenie art. 157 § 2 w związku z art. 156 k.p.a., poprzez brak wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej z urzędu wobec oczywistych ku temu podstaw.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca wskazała przede wszystkim, że należy do kręgu stron postępowania o umieszczenie ojca w domu pomocy społecznej i jako osoba posiadająca interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. winna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu zakończonym umieszczeniem w domu opieki społecznej, jak również może skutecznie doprowadzić do weryfikacji takiej decyzji w trybie nadzwyczajnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżone decyzje zostały podjęte w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, po dokonaniu przez organy administracji ustaleń faktycznych na podstawie rzetelnie i wszechstronnie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, w oparciu o poprawnie dokonaną subsumcję ustalonych okoliczności do obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym przypadku do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Przedmiotem rozstrzygnięcia kontrolowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji była zasadność wniosku M. M. o stwierdzenie nieważności decyzji o umieszczeniu jej ojca A. P. w domu pomocy społecznej. Wnioskodawczyni dążyła do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., wydanej w oparciu o art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W następstwie wniosku skarżącej organ administracji w pierwszej kolejności podjął czynności zmierzające do weryfikacji interesu prawnego wnioskodawczyni do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, mając na względzie, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz - jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze - również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności (vide m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1411/09; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32).

W niniejszej sprawie oczywistym było, że skarżąca nie legitymowała się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności się domagała. Oznacza to, że legitymację w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społeczne opiera o własny interes prawny.

Organ administracji rozstrzygając w pierwszej instancji trafnie uznał, a organ ten działając jako odwoławczy to podtrzymał, że okoliczności przedmiotowej sprawy nie świadczą w sposób oczywisty o braku interesu prawnego M. M. w stwierdzeniu nieważności decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Z tego też względu organ zasadnie nie zastosował dyspozycji art. 157 § 3 k.p.a., ale dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a zwłaszcza oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie o umieszczenie A. P. w domu pomocy społecznej uznał, że M. M. nie ma własnego interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o umieszczeniu jej ojca w domu pomocy społecznej.

Wskazać należy, że niedopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych zachodzi wówczas, gdy występuje brak zdolności prawnej czy też oczywisty brak legitymacji po stronie wnioskodawcy. Przepis art. 157 § 3 k.p.a. ma zastosowanie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05, LEX nr 209119). Nie można bowiem prowadzić procesu wykładni zmierzającego do ustalenia istnienia interesu prawnego poza postępowaniem administracyjnym. Tym bardziej jest to uzasadnione w sytuacji, gdy przesłanki istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego wymagają dokonania szeregu ustaleń, obejmujących ustalenie ewentualnego wpływu decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawca, na sferę jego praw lub obowiązków.

Oceniając procedowanie organu administracji w powyższym zakresie Sąd w pełni podzielił zajęte przez nie stanowisko.

Weryfikując legalność ustaleń organów administracji poczynionych w odniesieniu do kwestii braku interesu prawnego M. M. we wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o umieszczeniu A. P. w domu pomocy społecznej Sąd uznał je za trafne.

Oceny okoliczności sprawy pod kątem istnienia interesu prawnego skarżącej należało dokonać w świetle dyspozycji przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę przyznania pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej.

W pierwszej kolejności przywołać trzeba treść przepisu art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powołany przepis określa sposoby wszczęcia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej oraz odwołuje się do strony tego postępowania. Pojęcie strony postępowania administracyjnego reguluje zaś art. 28 k.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy, kto żąda od organu czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tym kontekście stroną w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej będzie podmiot bezpośrednio zainteresowany przyznaniem świadczenia. Na tle ustawy o pomocy społecznej wyróżnić można sytuacje, w których adresatami świadczeń z pomocy społecznej są osoby fizyczne, mogą też być rodziny, o ile będzie to wynikało z konkretnego przepisu. Przedmiotowe świadczenie (art. 54 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej) ma charakter zindywidualizowany i nie jest skierowane jako pomoc świadczona rodzinie.

Powyższe nie potwierdza stanowiska skarżącej, która interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności wywodzi z możliwości wszczęcia postępowania w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej. Według skarżącej, jeśli prawo daje jej możliwość złożenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, to tym samym daje jej również możliwość kwestionowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie.

Twierdzenia te nie polegają na prawdzie, albowiem z powołanego przepisu art. 102 ust. 1 ustawy wynika prymat woli i aktywności samej osoby zainteresowanej przyznaniem świadczeń z pomocy społecznej. Inna osoba może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej wyłącznie za zgodą zainteresowanego. Zatem najważniejsza jest wola osoby zainteresowanej. Zindywidualizowany interes osoby zainteresowanej legitymizuje tylko ją do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej, do udziału w postępowaniu i uzyskania rozstrzygnięcia. Trzeba zwrócić uwagę, że przedmiotowe świadczenie w formie pomocy instytucjonalnej (umieszczenie w domu pomocy społecznej) stanowi prawo o charakterze podmiotowym, przysługujące konkretnej osobie fizycznej, a nie rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Zasadniczą rolę odgrywa sytuacja osobista osoby ubiegającej się o takie świadczenie, a w szczególności jej stan zdrowia i konieczność zapewnienia opieki wynikająca z sytuacji osobistej.

Ma to szczególne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania o umieszczenie w domu pomocy społecznej wynika, że pomiędzy A. P. a jego córką istnieje głęboki konflikt, którego potwierdzona przez pracowników socjalnych i w istocie niekwestionowana niemożność zażegnania skłoniła organ administracji do uchylenia wcześniejszej własnej decyzji o odmowie umieszczenia w domu pomocy społecznej i przyznania zainteresowanemu tej formy pomocy. Nie sposób wobec tego wywieść, ażeby działania podejmowane przez skarżącą były aprobowane przez A. P. i w jakikolwiek sposób świadczyły o jego stanowisku w sprawie. Materiał dowodowy sprawy, w szczególności wywiad środowiskowy, potwierdza brak zgody A. P. na zamieszkiwanie z córką. W postępowaniu administracyjnym toczącym się na wniosek A. P. i zakończonym kwestionowaną decyzją z dnia 24 lutego 2010 r. zainteresowany nie mieszkał z córką, lecz z inną osobą, wymagającą opieki, z którą nie prowadził wspólnego gospodarstwa (vide: wywiad środowiskowy w aktach administracyjnych I instancji). Okoliczność braku wspólnego zamieszkania z córką przed skierowaniem do domu pomocy społecznej potwierdził występujący na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej A. M. (vide: protokół rozprawy k. 46). Z chwilą rozpoczęcia starań o umieszczenie w domu pomocy społecznej skarżąca zaoferowała A. P. wspólne zamieszkanie. W wywiadzie zaznaczono, że zarówno zainteresowany, jak i jego córka podejmą próbę pogodzenia się, co jak wynika z późniejszej notatki pracownika socjalnego nie powiodło się.

W myśl art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę zainteresowaną kieruje się do domu pomocy społecznej po uzyskaniu jej zgody lub zgody jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w takim domu (ust. 2).

Z regulacji tej wynika po pierwsze, że na gminie spoczywa obowiązek umieszczenia opisanej w przepisie osoby w domu pomocy społecznej, jeżeli osoba ta wymaga całodobowej opieki, której nie można jej zapewnić w miejscu zamieszkania poprzez usługi opiekuńcze. Nadto, w sytuacji niczym nieograniczonej możliwości podejmowania działań prawnych, a zatem posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych, wola osoby zainteresowanej uzyskaniem tego świadczenia z pomocy społecznej, przy spełnieniu materialnych przesłanek jej uzyskania, ma znaczenie kluczowe. Żaden z przepisów prawa, a w nich należy upatrywać źródeł interesu prawnego, nie przyznaje uprawnienia do udziału w postępowaniu o przyznanie tego konkretnego świadczenia dla indywidualnego zainteresowanego członka jego rodziny. Nadto odwołując się do pojęcia "rodziny" zdefiniowanego na potrzeby ustawy o pomocy społecznej (art. 6 pkt 14 ustawy określający, że są to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące) należy zauważyć, że A. P. przed skierowaniem do domu opieki nie przebywał w środowisku "rodziny" w rozumieniu ustawy, prowadził odrębne, samodzielne gospodarstwo. Mimo zatem, że skarżąca jako osoba spokrewniona pozostaje dla A. P. rodziną w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to w sytuacji braku wspólnego zamieszkania i gospodarowania jej wola, pozostająca w sprzeczności z wolą wnioskodawcy, jest prawnie obojętna dla oceny materialnych przesłanek udzielenia przedmiotowego świadczenia. Tym samym ani z przepisu art. 102 ani art. 54 ustawy o pomocy społecznej skarżąca w ocenie Sądu nie może wywieść swego interesu prawnego do kwestionowania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.

Interes ten, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie wynika także z faktu obciążenia członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej odpłatnością za jej tam pobyt. Źródła interesu nie może zatem stanowić art. 61 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym obowiązani do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych (dzieci), pomimo związania z umieszczeniem osoby zainteresowanej w tym domu, stanowi przedmiot innej sprawy, rozstrzyganej w oparciu o odrębną od art. 54 ustawy o pomocy społecznej podstawę prawną i odrębne przesłanki. Nie istnieje podstawa prawna uzasadniająca dopuszczenie, ustawowo zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu osoby korzystającej z domu pomocy społecznej, do współdecydowania o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest wyłącznie zależne od zaistnienia warunków z art. 54 ust. 1 ustawy oraz od zgody samego zainteresowanego.

W postępowaniu o umieszczenie w domu pomocy społecznej argumenty finansowe podnoszone przez skarżącą przemawiają wyłącznie za jej interesem faktycznym, a nie prawnym, który zasługiwałby na ochronę przez prawo w tym postępowaniu. Zwalczanie decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej nie jest właściwą drogą do zwolnienia bądź ograniczenia odpowiedzialności z tytułu obowiązku pokrywania opłat za pobyt osoby zainteresowanej w domu pomocy społecznej.

W ramach postępowania o częściowe ponoszenie opłat za pobyt w domu pomocy społecznej skarżąca może skorzystać z uprawnień wynikających z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1. wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2. występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3. małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Roszczenia regresowe gminy w stosunku do skarżącej z powodu niewywiązywania się przez nią z ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej nie uzasadniają jej interesu prawnego w inicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.

Tym samym Sąd za nietrafne uznał zarzuty skargi oraz pisma uzupełniającego skargę odnoszące się do interesu prawnego skarżącej we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pomocy społecznej I instancji z dnia 24 lutego 2010 r. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez Kolegium przepisów art. 75, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, bowiem organ ten prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy pod kątem przyjęcia braku interesu prawnego strony, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza normy art. 107 § 3 kpa. Natomiast zarzuty skargi odnoszące się do kwestii merytorycznych związanych z prawidłowością rozstrzygnięcia z dnia 24 lutego 2010 r., nr [...] nie podlegają ocenie, gdyż decyzja ta nie pozostaje w granicach rozpoznawanej przez Sąd sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzyga w granicach danej sprawy. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli może być jedynie prawidłowość decyzji umarzającej postępowanie w sprawie nieważności decyzji z dnia 24 lutego 2010 r. podjętej wobec przyjęcia braku interesu prawnego po stronie podmiotu inicjującego postępowanie nieważnościowe. Nadto, zakres kognicji Sądu określony w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w powiązaniu z formami i sposobami orzekania przewidzianymi w art. 145 – 150 tej ustawy, nie pozwala na wydanie orzeczenia kasatoryjnego, z jednoczesnym nakazaniem organowi dokonania określonej czynności. Tak więc żądanie zawarte na stronie 5 pisma procesowego skarżącej z dnia 9 maja 2011 r. nie może zostać uwzględnione. Przywołany przy tym wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1995 r. sygn. akt IV SAB 88/94 nie znajduje zastosowania, wydany został w sprawie bezczynności organu administracji, to zaś nie jest przedmiotem kontrolowanej sprawy. Nietrafny jest w związku z powyższym zarzut naruszenia przez Kolegium art. 157 § 3 kpa, bowiem przepis ten nie stanowił podstawy kwestionowanego rozstrzygnięcia, zapadłego na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 28 kpa.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.