Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 807/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: ary. 64§1 pkt 4 i §6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 207 §2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. [...] w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. na rzecz skarżącej P.[...] w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. P. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie obciążenia P. kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec P. P.-U.-H. B. spółka z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]

Z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela obejmującego należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w wysokości [...] zł i [...] zł.

W toku postępowania organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany nie posiada majątku ruchomego ani praw majątkowych, z których można by przeprowadzić skuteczną egzekucję, dlatego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność egzekucji, a zawiadomieniem z dnia [...] maja 2019 r. powiadomił wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych ([...] zł).

W związku z wnioskiem wierzyciela o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r nr [...], wydanym na podstawie art. 64c § 4 i § 7 ustawy z dnia 7 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.); dalej: "u.p.e.a.", obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł, na które składają się m.in.: opłata manipulacyjna - [...] zł oraz opłata egzekucyjna za zajęcie rachunku bankowego - [...] zł.

W zażaleniu na to postanowienie, wierzyciel zarzucił naruszenie:

- art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i bezpodstawne ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego, pomimo że nie doszło faktycznie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, bowiem w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego nie doszło do zajęcia wierzytelności, gdyż zajęcia okazały się nieskuteczne w związku z brakiem jakichkolwiek środków pieniężnych, co oznacza, że organ - nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej zobowiązanemu wobec [...] S.A. - nie miał podstawy prawnej do naliczenia kosztów w wysokości [...] zł;

- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy określona w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. opłata - 5% i w art. 64 § 6 u.p.e.a. opłata - 1% egzekwowanej należności nie znajdują odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach, a obciążenie wierzyciela obowiązkiem poniesienia tych kosztów w wysokości [...] zł (opłata egzekucyjna) i [...] zł (opłata manipulacyjna) jest sprzeczne z podstawowym celem egzekucji i stanowi w stosunku do wierzyciela funkcję represyjną, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt 31/14, stwierdzając niezgodność ww. przepisów z prawem w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości opłat;

- art. 107 § 3 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się organu pierwszej instancji do motywów, jakimi kierował się nakładając na wierzyciela koszty bezskutecznej egzekucji, poprzez ograniczenie się wyłącznie do przytoczenia przepisów prawa, sposobu obliczenia kosztów bezskutecznego postępowania egzekucyjnego i, w konsekwencji - rozstrzygnięcie na niekorzyść wierzyciela.

Organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nadzoru wyjaśnił, że uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji (i to zarówno na korzyść jak i na niekorzyść organu). Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Ponadto, z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

Wskazując następnie na przywoływany przez wierzyciela wyrok Trybunału Konstytucyjnego, organ wskazał m.in., że z uwagi na brak określenia maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, realizują one w nadmiernym stopniu funkcję represyjną, jednak Trybunał wskazał, iż funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu przynajmniej częściowego zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów za podjęcie których opłaty te są naliczone.

Organ przywołał dalej brzmienie art. 64 §1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. i wyjaśnił, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych zostały skutecznie doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności, tj. [...] S.A. oraz [...] S.A. [...] stycznia 2019 r. Banki potwierdziły, że zobowiązany posiada rachunki bankowe, co uprawniało organ egzekucyjny do naliczenia opłaty egzekucyjnej, a skoro ustawodawca uznał, iż przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż [...] zł, to uzasadnione jest, w związku z brakiem ustawowych regulacji, przyjęcie, że przy mniej skomplikowanej czynności dla stawki 5% (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego) z zachowaniem proporcji od tej maksymalnej stawki, ustalenie górnej granicy opłaty na poziomie [...] zł. Analogicznie, maksymalna wysokość opłaty manipulacyjnej, której stawka wynosi 1%, nie może przekraczać kwoty [...]zł.

Zdaniem organu nadzoru, zróżnicowanie stawek procentowych i zróżnicowanie górnego limitu poszczególnych opłat według przestawionego mechanizmu jest wypełnieniem wymogu miarkowania, bowiem równoważy interes fiskalny, zapewniając finansowanie organu egzekucyjnego (przynajmniej częściowo) i daje podmiotom ochronę przed nadmiernym fiskalizmem, tak aby opłaty te nie sprowadzały się do swoistej kary. Zatem, po zakreśleniu górnego progu opłaty manipulacyjnej na poziomie [...] zł, a za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej na poziomie [...] zł, organ stwierdził, że określenie opłaty manipulacyjnej w wysokości [...] zł oraz opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości [...] zł, nie przekracza kwoty granicznej, a nawet jest od niej znacznie niższa.

Odnosząc się do wskazanego przez wierzyciela sposobu określenia wysokości opłat, zgodnie z projektem ustawy o zmianie u.p.e.a. oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3379 z dnia 2 kwietnia 2019 r.), organ przyznał, że w projekcie tym przewidziano maksymalną wysokość opłaty manipulacyjnej w kwocie 40 zł (względnie 100 zł), natomiast w egzekucji należności pieniężnej przewidziano pobieranie opłaty egzekucyjnej w wysokości 10 % wyegzekwowanych środków pieniężnych (nie więcej niż 40 000 zł), jednak dopóki ustawa ta nie wejdzie w życie, dopóty niemożliwe jest naliczanie opłat wbrew obowiązującym przepisom prawa.

Odnosząc się z kolei do zarzutu bezpodstawnego obciążenia wierzyciela opłatą egzekucyjną za dokonanie czynności z uwagi na to, że wskutek wystosowanych przez organ zawiadomień o zajęciach nie doszło o zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności, gdyż na zajętym rachunku bankowym brak było środków pieniężnych, organ stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że dłużnik zajętej wierzytelności po otrzymaniu odpisu zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2019 r. przekazał informację, iż na rachunku bankowym zobowiązanego znajdują się środki pieniężne, a w odpowiedzi na realizację zajęć dłużnik zajętej wierzytelności wskazał na zaistniały zbieg egzekucji oraz na fakt, iż na rachunku zobowiązanego brak jest wystarczających środków aby zrealizować otrzymane zajęcia. Zatem, do zajęcia wierzytelności doszło i dlatego - na mocy art. 64 §9 pkt 2 u.p.e.a. - obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Organ nadzoru nie podzielił również podniesionych w zażaleniu zarzutów naruszenia prawa procesowego, w konsekwencji - uznając, że organ egzekucyjny prawidłowo określił rodzaj opłat, podstawy prawne ich naliczenia oraz wskazał kwoty poszczególnych kosztów egzekucyjnych.

W skierowanej do sądu skardze na ww. postanowienie skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - zarzuciła naruszenie:

- art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie skarżącej opłatą egzekucyjną w maksymalnej wysokości [...] zł oraz opłatą manipulacyjną w maksymalnej wysokości [...] zł jest zgodne z prawem i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłaty;

- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez organ nadzoru, że przepisy u.p.e.a. przewidują opłatę egzekucyjną za posiadanie przez zobowiązanego rachunku bankowego, podczas gdy - zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - podstawa prawna naliczenia opłaty egzekucyjnej zachodzi wyłącznie w wypadku zajęcia istniejących wierzytelności pieniężnych, a tym samym, ponieważ w sprawie na żadnym etapie nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnej, nie zaistniała podstawa prawna do naliczania opłaty egzekucyjnej;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważnie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nieuwzględnienie wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niezgodne z prawem przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r.;

- art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że budowanie przy ustaleniu kosztów paraleli do wymiarkowanych kosztów na podstawie art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. uzasadnia zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a., zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w konsekwencji - nieuprawnione potraktowanie interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego jako znajdującego zastosowanie w sprawie, podczas gdy argumentacja Trybunału Konstytucyjnego nie koreluje ze stanem faktycznym sprawy, w konsekwencji - naruszenie wskazań wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania i zaufania do władzy publicznej;

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a., art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. i art. 64c § 7 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji gdy organ wobec posiadania dostępu do systemów takich jak : "JPK", "e-ORUS", "Egapoltax", "Poltax", w które standardowo wyposażone są organy egzekucyjne, mógł przez prostą czynność materialnotechniczną ustalić, że zobowiązany nie posiada majątku, w konsekwencji - naruszenie zasady odpowiedzialnego wszczynania i prowadzenia egzekucji, wyrażonej w art. 29 § pkt 2 u.p.e.a., której celem jest racjonalizowanie kosztów, tak aby postanowienie w sprawie kosztów nie było nacechowane jedynie chęcią uzyskania wyłącznie opłat egzekucyjnych;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego

z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła obszerną argumentację odnoszącą się do każdego z podniesionych zarzutów oraz zawnioskowała o dopuszczenie dowodu z dokumentu: "Ocena Skutków Regulacji Projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 15.10.2018 r." na okoliczności powołane w skardze.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca złożyła wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu wydane w sprawie obciążenia wierzyciela, tj. skarżącego, kosztami postępowania egzekucyjnego, przeprowadzonego wobec zobowiązanego P. P.-U.-H. B. spółka z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł obejmujące: [...] zł opłaty manipulacyjnej (1% kwoty egzekwowanej), [...] zł opłaty egzekucyjnej z tytułu zajęcia rachunku bankowego (5% egzekwowanej należności). Z uzasadnienia skargi wynika, że rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy opłata egzekucyjna i opłata manipulacyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. mogą być pobrane wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, czy też ich pobranie dopuszczalne jest także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było środków finansowych.

Mając na uwadze taką istotę sporu należy wskazać na uregulowania prawne znajdujące zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i pkt 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Na podstawie natomiast art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 693/15, we właściwym odczytaniu przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wystarczające jest zastosowanie wykładni językowej. Zasadniczy prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie, w tym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. W doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianej regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat, a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327).

Skład orzekający w sprawie w pełni akceptuje pogląd wyrażony w przywołanym wyroku i przyjmuje go za własny.

Wskazywane postulaty - po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał stwierdził, że: "Art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP" - dostrzeżone zostały przez ustawodawcę, bowiem w art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), która wejdzie w życie 20 lutego 2021 r. [z wyjątkami wskazanymi w art. 15 pkt 1 i pkt 2] przewidziano w zmienionym art. 64 § 4 maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych (...) nie więcej niż 40 000 zł, natomiast w zmienionym przepisie art. 64 § 6 (po zmianie, w innej jednostce redakcyjnej) przewidziano, że opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji [...] 100 zł. W art. 64 § 2 i § 3 uregulowano także szczególne sytuacje związane z poborem opłaty manipulacyjnej. Zatem, to nie samo zajęcie rachunku bankowego, lecz wysokość "wyegzekwowanych środków pieniężnych" będzie stanowić o należnym organowi egzekucyjnemu wynagrodzeniu, uzależnionym od swego rodzaju "skuteczności" podejmowanych czynności egzekucyjnych. Także wysokość opłaty manipulacyjnej została znacznie zredukowana.

Powyższa nowelizacja - według składu orzekającego w sprawie - ma charakter uściślający, a więc służący czytelnemu interpretowaniu przepisów obowiązujących dotychczas i potwierdza, że także przed wejściem jej w życie, przepis art. 64 § 4 u.p.e.a. należy odczytywać jako odnoszący się do "wyegzekwowanych środków pieniężnych". Także, opłata manipulacyjna, pobierana na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a., powinna wiązać się ze swego rodzaju "skutecznością" podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Zaprezentowanego rozumienia omawianych przepisów nie zmienia analiza brzmienia przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zajęcie, o którym mowa w § 1 art. 80, obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednak, w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego bankach, tj. w . [...] S.A. oraz [...] Polska S.A., jednakże w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności nie uzyskano żadnej kwoty. Inne czynności egzekucyjne nie doprowadziły również do wyegzekwowania zaległości. Z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego - na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., stanowiącego, że wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego - organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W przepisie tym nie wskazano przyczyn niemożliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, nie rozróżniono także powodów faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji, wierzyciel nie tylko nie odzyskuje od zobowiązanego dochodzonej należności, ale jest obciążany kosztami bezskutecznej egzekucji. Dlatego też, oprócz wskazania podstawy prawnej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, organ egzekucyjny winien był wziąć pod uwagę, czy w sprawie w ogóle wyegzekwowano jakąkolwiek należność.

Według składu orzekającego w sprawie, ww. okoliczności organ egzekucyjny i organ nadzoru nie wzięły pod uwagę, dlatego też należało ocenić, że organ egzekucyjny - bez należytego rozważenia - obciążył wierzyciela opłatami wyliczonymi na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Nie można bowiem uznać, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności, ponieważ od momentu wszczęcia egzekucji do jej zakończenia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego na zajętych rachunkach bankowych nie było środków pieniężnych. Skoro więc przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje opłaty za samą czynność zajęcia rachunku bankowego, to dopóki nie dojdzie do faktycznego zajęcia wierzytelności na tym rachunku i chociażby częściowego wyegzekwowania należności, dopóty nie ma podstaw prawnych do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nadto, także opłata manipulacyjna, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., powinna być powiązana ze skutecznością czynności egzekucyjnych.

Także w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 1092/17, z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 529/18 i z dnia 21 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 893/18 składy orzekające nie podzieliły poglądu organu nadzoru, jakoby dla "dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające było doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi", bowiem - uchylając zaskarżone postanowienia i poprzedzające je postanowienia w przedmiocie obciążenia wierzycieli kosztami egzekucyjnymi - wskazały organom na konieczność badania rzeczywistych kosztów egzekucyjnych poniesionych przez organ egzekucyjny i ich stosownego miarkowania.

Sąd stwierdził także, że - wobec uchwalenia przywołanych zmian do u.p.e.a. - brak było podstaw do dopuszczenia jako dowodu z dokumentu dołączonej do skargi "Oceny Skutków Regulacji Projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 15.10.2018 r.".

Z powołanych powodów, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." - orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd wskazuje, aby organy w dalszym postępowaniu uwzględniły ww. wykładnię prawa przedstawioną w wyroku i dokonały badania rzeczywistych kosztów egzekucyjnych poniesionych przez organ egzekucyjny i dokonały ich stosownego miarkowania.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie 597 zł sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325). Zasądzona kwota obejmuje: uiszczony wpis stały od skargi w kwocie 100 zł (ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącego w kwocie 480 zł z tytułu zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym oraz kwotę 17 zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa.

Mając na uwadze także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii wysokości należnych kosztów zastępstwa procesowego w analogicznych sprawach (por. postanowienia z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt I GZ 11/20; z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt I GZ 268/19; z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt I GZ 32/19), skład orzekający w sprawie nie podziela poglądu w nich wyrażonego, iż w sprawach takich wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego powinno być ustalane od wartości stosunkowej przedmiotu sporu, tj. od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem - na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zamiast na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, tj. jak przy wpisie stałym od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem - według składu orzekającego - ten ostatni przepis pozostaje w relacji do pierwszego z przywołanych przepisów jak przepis szczególny do przepisu ogólnego.

Niezależnie od ww. oceny, nawet gdyby przyjąć, że w sprawie wynagrodzenie pełnomocnika powinno być ustalane od wartości przedmiotu sporu, to w tej sprawie, sama strona skarżąca określiła, że należny wpis jest wpisem stałym i wynosi 100 zł (w takiej też kwocie uiściła wpis przy skardze). Nadto, wobec tego, że skarżąca w wielu analogicznych sprawach (m.in. sygn. akt: I SA/Sz 1009/18; I SA/Sz 222/18; I SA/Sz 807/19) podnosiła podobne zarzuty i przedstawiała analogiczną argumentację, to zachodziła by podstawa do miarkowana - na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. - kosztów zastępstwa, bowiem nakład pracy na powielenie tożsamych skarg należałoby wycenić na kwotę nie wyższą niż 480 zł.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.