Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1900/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 1a pkt 12a, art. 33
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. ("NUS", "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej P. Sp. z o.o., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres 12/2011 w kwocie należności głównej 271.970.00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

NUS, na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., zawiadomieniem z 24 listopada 2016 r. nr [...] dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. w W.

Bank poinformował, że nie prowadzi rachunków Spółki.

NUS, postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej, na podstawie przywołanego tytułu wykonawczego.

Skarżąca, pismem z 9 grudnia 2016 r., wniosła skargę na czynności egzekucyjne, w której zarzuciła na naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. ze względu na to, że obowiązek, w stosunku do którego jest prowadzona egzekucja nie jest wymagalny i tym samym niedopuszczalny. Skoro decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku została uchylona, to nie podlega wykonaniu i nie wywołuje skutków prawnych. Spółce nie zostało doręczone upomnienie, pomimo iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu.

NUS, postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, ponieważ brak było uchybień w sposobie dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych. Powołał się na zasadę niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżąca, w zażaleniu z 18 stycznia 2017 r. wskazała, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, została uchylona, nie podlega wykonaniu i nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nic jest jeszcze prawomocny. Dlatego egzekucja administracyjna nie powinna zostać wszczęta. Skoro obowiązek stal się niewymagalny w chwili, gdy decyzja będąca jego podstawą prawną została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to egzekucja stała się niedopuszczalna. Czynność egzekucyjna nie może funkcjonować w obrocie prawny m w sytuacji, gdy dochodzona wierzytelność nie jest wymagalna.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS"), postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 t.j., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] grudnia 2016 r" w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. DIAS wskazał, ze organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. w W., zatem zastosował zatem przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej Spółki z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. W myśl art. 80 § 2 ustawy egzekucyjnej, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r.. poz. 1339) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a W podjętych czynnościach brak jest, zdaniem DIAS, znamion wadliwości.

Zdaniem DIAS, w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialnoprawne stanowiące podstawy uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego., jak też kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 u.p.e.a. Stąd zarzuty niewymagalności obowiązku czy niedopuszczalności egzekucji, nie mogły zostać rozpatrzone przez NUS w trybie art. 54 u.p.e.a. – tym bardziej, że postępowanie zarzutowe jest w toku.

Spółka w skardze z 19 kwietnia 2017 r. zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. Uzasadniła to tym, że obowiązek, w stosunku do którego prowadzona była egzekucja nie był wymagalny i tym samym był niedopuszczalny. Wskazał także na naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie, mimo że NUS był zobowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., a także na podstawie wskazanych art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. W szczególności, decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, która została uchylona, zatem nie podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Nadto, zdaniem Skarżącej, postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe, ponieważ Spółce nie doręczono upomnienia, pomimo istnienia takiego obowiązku.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego

DIAS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należy oddalić.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.

Trafny jest pogląd organów administracji, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, iż w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Już ze wskazanego powyżej powodu nietrafione było oczekiwanie umorzenia postępowania z uwagi na treść art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz na podstawie wskazanych art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a

Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany niekiedy w orzecznictwie (por wyrok z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, CBOSA), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Powyżej poczynione uwagi mają te znaczenie dla sprawy, że błędny i niezrozumiały jest pogląd Skarżącej zgodnie z którym w każdym toczącym się z udziałem Spółki postępowaniu, kompleksowo rozstrzygane będą kwestie, które powinny być rozpoznawane w ściśle określonych trybach przewidzianych przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności, zarzuty niewymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji, braku doręczenia upomnienia, nie mogły zostać rozpatrzone przez NUS w trybie art. 54 u.p.e.a.: zwłaszcza, że jak wskazały organy, zaś Skarżąca nie zaprzeczyła temu stanowi rzeczy - Spółka skorzystała z przysługującego jej prawa i na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalne jest, by w ramach skargi na czynności egzekucyjne były rozpoznawane zarzuty, które mogą stanowić przedmiot odrębnych postępowań administracyjnych, w tym uruchamianych na podstawie art, 33 § 1 u.p.e.a.. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nie może zatem być podstawą uwzględnienia skargi fakt, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, została uchylona i nie podlega wykonaniu trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ – jak wskazano powyżej - w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował niewadliwie środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych. Podstawą prawną (próby – bezskutecznej) zajęcia pieniędzy był art. 80 § 1 u.p.e.a. Przedmiotem sporu jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce i dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 28 listopada 2016 r., zaś do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów1 stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone wart. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego. Dlatego, zdaniem Sądu, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Z tych powodów nie miało miejsca w sprawie naruszenie art. 34 § 4 i art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. a także - art. 54, art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4, art. 80 § 1 i § 2 i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych w zw. z art. 67 § 2 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł, jak w sentencji.