Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1738/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2016 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1211 m2 uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...]-[...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] (składającej się z dawnych działek nr [...] i [...]), utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta [...] złożył do Wojewody [...] dokumentację inwentaryzacyjną mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmującą przedmiotową nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], wnosząc o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.).

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto [...] prawa własności opisanej wyżej zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze złożonej dokumentacji inwentaryzacyjnej sporządzonej przez Komisję Inwentaryzacyjną Rady Miejskiej w [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa, jednak wobec zapisu w karcie inwentaryzacyjnej, że władającym przedmiotową nieruchomością w dniu 27 maja 1990 r. był Kombinat Maszyn [...] "[...]" w [...], organ I instancji zlecił sporządzenie przez Konsorcjum G. opracowania geodezyjnego. Z treści tego opracowania wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. działka nr [...] pozostawała w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] "[...]" w [...] na podstawie zaświadczenia Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic m. [...] z dnia [...] maja 1986 r., nr [...]. W tej sytuacji Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość objęta była prawem zarządu i nie znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wykluczyło możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Nie zgadzając się z tą decyzją, Prezydent Miasta [...] wniósł odwołanie, podnosząc, że wbrew stanowisku organu I instancji zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] maja 1986 r. nie stanowi dokumentu potwierdzającego prawo zarządu dla Kombinatu Maszyn [...] "[...]", gdyż takim dokumentem może być tylko decyzja, zezwolenie lub umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i wyjaśnił, że Wojewoda [...] nie w pełni wykorzystał zebrany materiał dowodowy, uznając na podstawie opracowania sporządzonego przez Konsorcjum G., że podstawowymi dowodami przemawiający za odmową stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przedmiotowej zabudowanej nieruchomości przez Miasto [...] jest zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic m. [...] z dnia [...] maja 1986 r. świadczące o tym, że działka ta pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] "[...]". W ocenie organu II instancji zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic m. [...] z dnia [...] maja 1986 r., wedle którego działka nr [...] pozostawała w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] "[...]", nie przesądzają jednoznacznie, że w dniu 27 maja 1990 r. wskazana nieruchomość pozostawała w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] "[...]". Dowodem takim jest natomiast stan księgi wieczystej i ujawnione w nim prawa. Zgodnie z księgą wieczystą nr [...] wedle stanu na 27 maja 1990 r. działka [...] stanowiła własność Skarbu Państwa w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] "[...]" w [...]. Krajowa Komisja wskazała, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. z 2013 r. Dz. U. poz. 707, ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 7 tej ustawy rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu; prawu dożywocia; służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej; służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia; służebnościom przesyłu. Wyłączenie to nie znajduje zastosowania do komunalizacji z mocy prawa w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zdaniem organu odwoławczego kwestia, czy powołane zaświadczenie ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego stanowiło wystarczającą podstawę do ujawnienia prawa zarządu Kombinatu Maszyn [...] "[...]" w [...] przedmiotową nieruchomością Skarbu Państwa, podlegała ocenie sądu wieczystoksięgowego. W postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. organ administracji publicznej nie jest natomiast władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości, niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła gmina Miasto [...], zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.).

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie przyjęła, że wpis do księgi wieczystej stanowi dowód potwierdzający istnienie w dniu 27 maja 1990 r. prawa zarządu Kombinatu Maszyn [...] "[...]". Z opracowania wykonanego przez Konsorcjum Geodezyjne wynika bowiem, że wyżej wymieniony wpis dokonany został w tej księdze na podstawie zaświadczenia z dnia [...] maja 1986 r., nr [...]. Zgodnie z ówcześnie obowiązującą ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.) zaświadczenie Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...]-[...] nie potwierdza prawa zarządu dla Kombinatu Maszyn [...] "[...]". Strona skarżąca podniosła, że sąd wieczystoksięgowy, rozpoznając wniosek ówczesnego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...]-[...], badał jedynie jego treść i formę dołączonych dokumentów i zapisy ujawnione w księdze wieczystej (art. 6268 kpc). Z tego nie wynika, że sąd dokonywał jakichkolwiek ocen prawa zarządu dla Kombinatu Maszyn [...] "[...]", gdyż nie należało to w tamtym czasie do obowiązków ówczesnego Państwowego Biura Notarialnego w [...]. W zaskarżonej decyzji Krajowa Komisja wskazuje tylko na domniemanie, że prawa jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a w postępowaniu komunalizacyjnym organy publiczne są zobowiązane do jednoznacznego ustalenia stanu prawnego oraz faktycznego istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. We wszystkich wcześniej obowiązujących przepisach, dotyczących ustanawiania odpłatnego prawa użytkowania oraz zarządu, był wymóg rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Było to przedmiotem wyjaśnień Trybunału Konstytucyjnego, na przykład w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. U. 6/99 (OTK 1999/7/159), w którym szczegółowo opisano zbiór przepisów prawnych będących podstawą do podejmowania takich rozstrzygnięć. Na poparcie zasadności tego stanowiska strona skarżąca przywołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego. Równocześnie strona skarżąca podniosła, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 27 maja 1990 r. władający nieruchomością Kombinat Maszyn [...] "[...]" legitymował się tylko decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia- [...] grudnia 1986 r. w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd, która była podstawą do uwłaszczenia ww. jednostki organizacyjnej, podczas gdy z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że taka decyzja nie stanowi dowodu uzasadniającego odmowę stwierdzenia komunalizacji mienia Skarbu Państwa nabytego z mocy prawa przez gminę. Zdaniem strony skarżącej, z tych względów sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co wynika z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, i dlatego podlegała ona z mocy prawa komunalizacji na rzecz gminy Miasta [...]. W tej sytuacji skarżąca gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Poddane kontroli sądowej postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie zaś z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli:

1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,

2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14,

3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.

Istotą rozpatrywanej sprawy było zatem ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie, czy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, czyli w dniu 27 maja 1990 r., sporne działki stanowiły mienie ogólnonarodowe (państwowe) i należały do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej, czy też stanowiły mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstwa (pozostawały w jego zarządzie lub użytkowaniu) i z tego tytułu są na mocy powołanej ustawy wyłączone z komunalizacji.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym komunalizacja oparta na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy ustawy z dniem 27 maja 1990 r. w odniesieniu do mienia państwowego należącego w tym dniu do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Wydawana w tej sprawie decyzja ma charakter deklaratywny, ponieważ komunalizacja następuje z mocy prawa, i potwierdza jedynie skutek wynikający wprost z tej ustawy. Przy komunalizacji w trybie powołanej ustawy znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Do organu orzekającego należy więc zbadanie, czy mienie mające podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy w tym czasie należało ono do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są więc wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminą w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2001 r., sygn. akt I SA 694/00, niepubl.).

Z analizy akt administracyjnych wynika, że ustalenia, które poczyniły organy w rozpatrywanej sprawie, są prawidłowe i sprowadzają się do stwierdzenia, że sporne działki, jako pozostające w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] "[...]" w [...], nie spełniały warunku należenia do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i dlatego nie mogły podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej [...]. Fakt pozostawania przedmiotowych działek w zarządzie (użytkowaniu) Kombinatu Maszyn [...] "[...]" potwierdzają zebrane w sprawie dokumenty, czyli:

- sporządzone przez Konsorcjum G. opracowanie geodezyjne,

- zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic miasta [...] z dnia [...] maja 1986 r., nr [...] (k-49 akt adm.),

- zaświadczenie nr [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...]-[...] wspólnego dla wszystkich Dzielnic miasta [...] nr [...], odnośnie działki [...] będącej przedmiotem powołanego opracowania, wykazanej na mapie [...] (k-48 akt adm.),

- decyzja Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] czerwca 1992 r., nr [...] o nabyciu przez Kombinat Maszyn [...] "[...]" w [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego (k-47 akt adm.),

- decyzja Urzędu Dzielnicowego [...]-[...] z dnia [...] grudnia 1986 r. nr [...] w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd (k-45 akt adm.),

- wpisy w księdze wieczystej KW [...] oraz KW nr [...] wedle stanu na 27 maja 1990 r.,

- archiwalne wypisy z rejestru gruntów.

Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że decydujące znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma fakt wpisu do księgi wieczystej potwierdzającego istnienie w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) prawa zarządu do spornej nieruchomości na rzecz Kombinatu Maszyn [...] "[...]". Zwrócić przy tym należy uwagę, że przedstawiony w skardze spór dotyczący wpisu prawa zarządu widniejącego w dacie 27 maja 1990 r. w księdze wieczystej nie może być rozstrzygnięty przez organy administracyjne. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] działał bowiem jako organ administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 5 § 2 pkt 3 kpa, a przedmiotem niniejszej sprawy było stwierdzenie, w świetle przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy, możliwości nabycia przez Gminę Miasta [...] (wnioskodawcę) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności przedmiotowych nieruchomości. Wobec tego w kompetencji organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne nie leżało rozstrzyganie wskazanego wyżej sporu o prawo wpisane do księgi wieczystej, który jest sporem z zakresu prawa cywilnego (art. 1 w zw. z art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Takie stanowisko zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z dnia: 28 stycznia 2005 r., sygn. akt I OSK 1064/04; 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 579/07; 22 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1823/11; 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 499/11).

Z treści art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 707, ze zm., dalej ukwh) wynika domniemanie prawne, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to działa na korzyść osoby wpisanej do księgi wieczystej. Obalenie tego domniemania mogłoby nastąpić w postępowaniu cywilnym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ukwh). Wówczas to domniemanie z art. 3 ust. 1 ukwh mogłoby upaść z chwilą prawomocnego wykreślenia zarządu Kombinatu Maszyn [...] "[...]" z księgi wieczystej. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że wpis prawa zarządu widniejący od 1986 r. w księdze wieczystej był w dacie 27 maja 1990 r. prawomocnym orzeczeniem sądowym (art. 49 ukwh) i w związku z tym orzekający organ administracji publicznej jest nim związany (art. 365 § 1 Kpc), biorąc pod uwagę to, że dla komunalizacji z mocy samego prawa (art. 5 ust. 1) znaczenie ma stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wejścia w życie ustawy. Zatem powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej było środkiem prawnym, który mógłby obalić podstawę materialnoprawną wpisu prawa zarządu do księgi wieczystej i sam wpis tego prawa do księgi wieczystej. W postępowaniu sądowym sąd byłby właściwy badać, czy Kombinat Maszyn [...] "[...]" legitymował się prawem zarządu w dacie wpisu do księgi wieczystej i czy w związku z tym wpis prawa zarządu do księgi wieczystej był prawidłowy.

Oznacza to, że Wojewoda [...] przy ustalaniu przesłanki "należenia" spornej nieruchomości, o której mowa w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy, trafnie oparł się na wpisie zarządu zawartym w księdze wieczystej, istniejącym w dacie 27 maja 1990 r. W tej sytuacji zasadna była odmowa komunalizacji na rzecz Gminy Miasta [...], ponieważ grunty państwowe oddane w zarząd Kombinatu Maszyn [...] "[...]", dla którego organem założycielskim był naczelny organ administracji państwowej (Minister Przemysłu), nie należały w sensie prawnym do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 5 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) i skutkiem tego nie podlegały komunalizacji. Przyjęcie stanowiska strony skarżącej prowadziłby do podważenia sensu instytucji ksiąg wieczystych jako publicznego rejestru urzędowego i skutków prawnych wpisów tam ujawnionych. Obalenie przewidzianego w art. 3 ukwh domniemania jest bowiem możliwe tylko na drodze sądowej w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a także w każdym innym postępowaniu sądowym, w którym kwestia ta jest przesłanką rozstrzygnięcia (por. postanowienie SN z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt III CSK 146/10, LEX nr 785276).

Podkreślić należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie uważa, że nie można wykorzystywać postępowania komunalizacyjnego do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wszelkie spory o prawa do rzeczy nieruchomej wpisane w księdze wieczystej (w tym w dacie 27 maja 1990 r.) pozostają poza przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. W postępowaniu komunalizacyjnym organ jest związany prawomocnym wpisem w księdze wieczystej czy też prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu uzgodnieniowym z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Sąd powszechny prowadzący postępowanie uzgodnieniowe jest natomiast związany ewentualną ostateczną decyzją komunalizacyjną.

Odnosząc się do zarzutów skargi, że w ustawodawstwie obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r. i we wcześniejszych przepisach prawa prawo użytkowania i zarządu państwowych jednostek organizacyjnych potwierdzała decyzja administracyjna lub umowa cywilnoprawna, a nie zaświadczenie lub decyzja ustalająca opłaty za zarząd, nie można pominąć okoliczności, że podstawą wpisu prawa zarządu Kombinatu Maszyn [...] "[...]" było zaświadczenie potwierdzające przekształcenie z mocy samego prawa (art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) użytkowania w prawo zarządu. Podstawą prawną tegoż zaświadczenia nie był przepis art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości czy przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które rzeczywiście wymagały do ustanowienia prawa użytkowania lub zarządu wydania decyzji administracyjnej. Sąd zwraca uwagę, że niejednokrotnie zaświadczenie było dokumentem potwierdzającym nabycie prawa do nieruchomości z mocy samego prawa. Tak było np. w przypadku przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej (art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, Dz. U. Nr 39, poz. 233, ze zm.), czy nabycia nieruchomości w trybie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich (art. 7 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska, Dz. U. Nr 66, poz. 410, ze zm.). W orzecznictwie sądowym dopuszczono, co do zasady, możliwość potwierdzenia na wniosek osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia stanu prawnego wynikającego z posiadanych przez organ danych (art. 217 § 2 pkt 2 w zw. z art. 218 § 1 kpa), nawet gdy określony podmiot nabywał prawo do rzeczy z mocy samego prawa, a właściwe przepisy prawa materialnego nie przewidywały w sposób wyraźny, że potwierdzenie stanu prawnego winno nastąpić poprzez wydanie zaświadczenia (uchwała SN z dnia 20 września 1994 r., sygn. akt III CZP 102/94; uchwała SN z dnia 20 września 1994 r., sygn. akt III CZP 108/94; postanowienie SN z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I CSK 677/10). Potwierdzenie określonego stanu prawnego zaświadczeniem miało miejsce w przypadku istnienia niewątpliwego stanu prawnego nieruchomości. W sytuacji późniejszego ujawnienia się sporu o prawo rzeczowe nabyte z mocy prawa, gdy ustawa nie przewidywała potwierdzenia tego zdarzenia decyzją administracyjną, właściwą drogą ustalenia tego prawa była droga procesu cywilnego. Nie można zatem z góry wykluczyć, jeżeli chodzi o zastosowaną formę działania organu administracji, potwierdzenia w 1986 r. stanu prawnego przedmiotowego gruntu, wynikającego z przepisu art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w oparciu o zaświadczenie wydane przez osobę upoważnioną w imieniu kierownika wydziału urzędu dzielnicowego jako terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami (art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych, Dz. U. Nr 41, poz. 185 ze zm., w związku z art. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości).

Podsumowując: ujawniony w księdze wieczystej stan prawny nieruchomości istniejący w dacie 27 maja 1990 r. wskazuje, że sporna nieruchomość znajdowała się w zarządzie wskazanego tym wpisem podmiotu. Domniemanie to nie zostało obalone przez stronę skarżącą przez przeciwstawienie jakiegokolwiek dowodu przeciwnego temu wpisowi. Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i przepisy prawa materialnego, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.