Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 654/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Referent Natalia Kopiś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki muru granicznego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] sierpnia 2019 r., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: L. WINB), po rozpatrzeniu odwołania M. Ż. (dalej jako: skarżąca), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) [...] z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki, w części dotyczącej terminu wykonania rozbiórki

i wyznaczył nowy termin, w pozostałej części utrzymując w mocy decyzję organu

I instancji.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Na wniosek skarżącej PINB [...] wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego muru granicznego zlokalizowanego pomiędzy działkami o nr ew. [...] i [...]0 przy ul. [...] w C.. Skarżąca jest współwłaścicielką działki nr [...].

Z ustaleń poczynionych przez organ w toku trzykrotnie przeprowadzonych oględzin wynika, że pomiędzy działkami nr [...] usytuowany jest mur graniczny budowany metodą tradycyjną z opoki i cegły. Mur ma liczne ubytki i spękania, wychylony jest od pionu o ok. 15 cm w kierunku zachodnim. Stan techniczny muru jest zły i grozi zawaleniem. Przy murze od strony działki o nr [...] znajdują się ankry w ilości 6 sztuk. Całkowita długość muru pomiędzy wynosi 23,67 m, jego wysokość jest zmienna. Fragment zagrożonego zawaleniem muru znajduje się na odcinku o długości 7,13 m.

Decyzją z [...] lipca 2018 r. PINB [...] nakazał współwłaścicielom działek nr [...] i nr [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] poprzez wykonanie robót budowlanych w postaci rozbiórki fragmentu muru tego budynku na odcinku o długości 7,13 m. W wyniku odwołania skarżącej, decyzją z

[...] września 2018 r. L. WINB uchylił decyzję PINB [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na brak jednoznacznego ustalenia właścicieli granicznego muru (żaden z właścicieli spornych działek nie przyznaje się do jego posiadania. Zdaniem WINB rozstrzygnięcie i uzasadnienie decyzji organu I instancji pozostają ze sobą w sprzeczności, organ nie rozważył zastosowania właściwej podstawy rozstrzygnięcia, ponadto PINB wadliwie ustalił krąg stron postępowania, pomijając jednego ze współwłaścicieli działki nr [...] (miasto [...]).

W toku ponownego rozpatrywania sprawy PINB [...] postanowieniem z [...] listopada 2018 r. nałożył na skarżącą obowiązek dostarczenia oceny technicznej fundamentu i muru grożącego zawaleniem, stanowiącego tylną ścianę budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...]. Skarżąca przedłożyła ocenę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Z przedłożonej oceny technicznej wynika, że stan techniczny spornego muru jest zły oraz zalecana jest jego rozbiórka.

Na podstawie powyższych ustaleń PINB [...] decyzją z 18 stycznia 2019 r. nakazał skarżącej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] poprzez przemurowanie spękań i uzupełnienie ubytków muru granicznego, stanowiącego jednocześnie zachodnią ścianę budynku gospodarczego. W wyniku odwołania skarżącej L. WINB decyzją z [...] marca 2019 r. uchylił decyzję PINB [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem PINB, że sporny mur stanowi integralną część budynku gospodarczego. Z materiału dowodowego, w tym z oceny technicznej wynika, że ściany poprzeczne budynku nie są trwale połączone ze ścianą graniczną, więźba dachowa nie opiera się na murze, a fundamenty muru i ściany poprzecznej nie stanowią jednej bryły, są wykonane z różnych materiałów

i posadowione na różnych wysokościach. W związku z tym mur graniczny oraz budynek gospodarczy powinny stanowić przedmiot odrębnych postępowań. Organ odwoławczy wskazał również, że adresatami decyzji dotyczącej muru granicznego, znajdującego się pomiędzy działkami nr [...] powinni być wszyscy współwłaściciele obydwu działek.

Kierując się wytycznymi zawartymi w decyzji organu odwoławczego, decyzją z [...] czerwca 2019 r. PINB [...] odmówił nałożenia na skarżącą nakazu usunięcia nieprawidłowości budynku garażu zlokalizowanego na działce nr [...] przy granicy z działka nr [...].

Z kolei w wyodrębnionej sprawie dotyczącej muru granicznego organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w której uczestniczył mąż skarżącej oraz jeden ze współwłaścicieli działki nr [...]. Podczas rozprawy potwierdzono, że stan techniczny muru granicznego jest zły. Ustalono również, że remont tego muru jest nieuzasadniony ekonomicznie i należy go rozebrać. Obecni podczas rozprawy podkreślili jednak, że koszty rozbiórki przedmiotowego muru granicznego powinni ponieść właściciele działki nr [...].

W związku z tym, że przedmiotowy mur graniczny znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej, organ I instancji zwrócił się do L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zajęcie stanowiska w sprawie rozbiórki fragmentu muru. W odpowiedzi udzielonej pismem z 10 czerwca 2019 r. organ nadzoru konserwatorskiego poinformował że sporne działki zlokalizowane są w obszarze zabytkowego układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków województwa lubelskiego pod nr [...] Natomiast sporny mur nie jest wpisany do rejestru zabytków województwa lubelskiego, nie jest również włączony do wojewódzkiej bądź gminnej ewidencji zabytków. Rozbiórka muru jest akceptowalna ze stanowiska konserwatorskiego. Konserwator dopuścił wykonanie tymczasowego ogrodzenia pomiędzy nieruchomościami na okres kilku lat oraz wskazał na konieczność wygrodzenia nieruchomości zrekonstruowanym (odbudowanym) murem, w celu wygrodzenia kwater - podwórek śródmiejskiej zabudowy.

Na podstawie powyższych ustaleń PINB [...], działając na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.; dalej jako: P.b.), decyzją z [...] lipca 2019 r. nakazał M. Ż., K. Ż., S. Ż., P. M. i [...] rozbiórkę muru granicznego, zlokalizowanego pomiędzy działkami nr [...] na odcinku o długości 7,13 m oraz określił termin przystąpienia do tych robót na dzień: 2 września 2019 r. a ich zakończenia na dzień: 14 września 2019 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca, podnosząc, że nie ustalono przyczyny destrukcji muru i nie ustalono winnego, który doprowadził do destrukcji muru granicznego między działkami nr [...] Stwierdziła, że proces odchylania ściany granicznej zaczął się z chwilą rozbiórki budynku gospodarczego, znajdującego się na działce o nr [...], którego dwie ściany połączone były pod kątem 90° z murem granicznym. Ponadto skarżąca podniosła, że niewłaściwie została ustalona granica pomiędzy spornymi działkami.

Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z 30 sierpnia 2019 r. L. WINB uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin przystąpienia do ww. robót budowlanych na dzień: 4 listopada 2019 r. i ich zakończenia na dzień: 18 listopada 2019 r. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że w sprawie ziściły się przesłanki wydania nakazu rozbiórki spornego muru, określone w art. 67 ust. 1 P.b. Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym oględzin oraz oceny technicznej) wynika, iż mur graniczny jest w tak złym stanie technicznym, że grozi zawaleniem, a tym samym stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Z oceny technicznej opracowanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wynika, że mur graniczny został wykonany z materiału o niskich parametrach nośności, a zważywszy na wiek materiału zdolność do jakiekolwiek nośności została utracona. Okres trwałości konstrukcji został przekroczony (wiek muru powyżej 100 lat). Ponadto obciążenie wiatrem, wody opadowe, wiek muru, korozja materiału muru (zarówno bloków wapiennych jak

i zaprawy), przewężenia grubości muru, skutkują powolnym jego odchylaniem się od pionu i utratą stateczności. W zaleceniach oceny technicznej została wskazana rozbiórka przedmiotowego muru. Konkluzje oceny technicznej pokrywają się z uwagami zgłoszonymi przez samą skarżącą, która wskazywała, że wobec uszkodzeń muru istnieje realna groźba jego runięcia, a jedynym właściwym rozwiązaniem jest rozbiórka spornego muru.

W ocenie L. WINB organ I instancji prawidłowo skierował obowiązek wykonania rozbiórki spornego muru granicznego znajdującego się pomiędzy działkami nr [...], do właścicieli obydwu działek. Użyte w przepisie art. 67 ust. 1 P.b. pojęcie "właściciela" należy interpretować wedle norm Kodeksu cywilnego. O ile zatem nieruchomość, a co za tym idzie obiekt budowlany na niej posadowiony, objęta jest taką współwłasnością (a z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż wskazany odcinek ww. muru podlegający rozbiórce znajduje się na granicy ww. działek), to dla prawidłowego zastosowania nakazu rozbiórki niezbędne jest skierowanie go do wszystkich współwłaścicieli tych nieruchomości, pomiędzy którymi się znajduje.

Organ odwoławczy wskazał również, że PINB prawidłowo wydał decyzję po uzgodnieniu L. Konserwatorem Zabytków. L. WINB zauważył jednak, że organy nadzoru budowlanego nie mogą po ewentualnym wykonaniu rozbiórki przedmiotowego muru granicznego nakazać budowy tymczasowego ogrodzenia, czy też odbudowy muru, gdyż nie mogą zastępować inicjatywy inwestycyjnej podmiotów, które są do tego uprawnione. Ponadto organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. do nakładania na inwestora obowiązku wykonania kolejnej inwestycji wymagającej uprzedniej zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, czy też wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Organ odwoławczy uznał za niezasadne zarzuty dotyczące braku ustalenia przyczyny destrukcji muru granicznego oraz winnego, który doprowadził do jego destrukcji. Orzekający na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. organ nie ma uprawnień do badania przyczyn, które doprowadziły do tego, że obiekt jest w złym stanie technicznym zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, czy przyczyn jego nieodpowiedniego użytkowania. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Z kolei odnosząc się do kwestii ewentualnego niewłaściwego ustalenia granicy pomiędzy działkami nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że zagadnienia związane z rozgraniczeniem i sprawy dotyczące przekroczenia granic przy wykonywaniu robót budowlanych i realizacji obiektów budowlanych, podlegają rozstrzyganiu w toku postępowania rozgraniczeniowego, w dalszej kolejności przez sądy powszechne.

W ocenie organu odwoławczego zachodziła natomiast konieczność ustalenia nowego terminu wykonania obowiązku określony w skarżonej decyzji, dlatego w tym zakresie uchylono decyzję organu I instancji i wskazano nowy termin.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego M. Ż. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenia te wyrażały się zdaniem skarżącej w braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy. W szczególności organy nie wyjaśniły, kto jest właścicielem granicznego muru, zważywszy na to, że żaden z właścicieli działek nie przyznaje się do jego posiadania twierdząc, że stanowi on własność właścicieli działki sąsiedniej. Organy w wadliwy sposób oceniły opinię techniczną, co doprowadziło do pominięcia istotnych okoliczności, wskazujących na to, że mur graniczny jako wykonany z opoki, czyli takiego samego materiału jak komórki gospodarcze znajdujące się na działce o nr [...] (już nieistniejące), które stanowiły integralną część muru (jak wynika z materiałów archiwalnych załączonych do opinii technicznej). Ponadto nie wyjaśniono, na podstawie jakiego dokumentu właściciel działki nr [...] rozebrał murowany budynek gospodarczy, którego ściany połączone były z murem granicznym oraz w jaki sposób rozbiórka oddziaływała na mur graniczny. Zdaniem skarżącej doszło do naruszenia zasady ochrony obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie kilku odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 P.b., poprzez dokonanie błędnej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, będącego wynikiem błędnego przyjęcia, że przepis ten odnosi się do właściciela działki o nr [...], podczas gdy powinien być adresowany do właściciela działki nr [...]. Ponadto naruszenie wyrażało się w niezastosowaniu wobec właściciela działki nr [...] przepisu art. 61 ust. 2 P.b., który nakłada na właściciela obiektu budowlanego obowiązek zapewnienia, dochowując należytej staranności, bezpiecznego użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

W odpowiedzi na skargę L. WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii nakazu rozbiórki muru granicznego zlokalizowanego pomiędzy działkami o nr ew. 449 i 450 przy ul. [...] w [...]. Należy przy tym zauważyć, że ustalenia faktyczne w kwestii stanu technicznego muru oraz ich ocena prawna nie jest sporna. Strony zgadzają się co do tego, że konieczne jest rozebranie fragmentu muru. Spór dotyczy tego, na kogo ten obowiązek ma zostać nałożony.

Dla uporządkowania dalszego wywodu należy przypomnieć, że zasadniczą podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 67 ust. 1 P.b. W świetle tego przepisu, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Nakazu rozbiórki, w oparciu o analizowany przepis nie można wydać w odniesieniu do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków (art. 67 ust. 2 P.b.). Z kolei w stosunku do obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o nakazie rozbiórki po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, przy czym wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w terminie 30 dni. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za uzgodnienie (art. 67 ust. 3 i 4 P.b.).

Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania ustaleń faktycznych i oceny prawnej w zakresie spełnienia podstawowej przesłanki nakazu rozbiórki. Ustalenia poczynione w toku kilkukrotnych oględzin oraz spostrzeżenia i wnioski zawarte w opinii technicznej, sporządzonej przez A. G., posiadającego aktualne uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, bezspornie wskazują, że fragment muru objęty rozstrzygnięciem organu jest w takim stanie technicznym, który nie pozwala na jego remont i wymaga rozbiórki, ze względu na realną groźbę zawalenia się.

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru budowlanego zwrócił się również o zajęcie stanowiska do organu konserwatorskiego, z uwagi na to, że sporny obiekt nie jest wprawdzie wpisany do rejestru zabytków, ale obszar, na którym się znajduje podlega ochronie konserwatorskiej na podstawie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ponadto sporne działki zlokalizowane są w obszarze zabytkowego układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków województwa lubelskiego pod nr [...]). Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z 10 czerwca 2019 r. stwierdził, że rozbiórka przedmiotowego muru granicznego jest akceptowalna ze stanowiska konserwatorskiego. W powoływanym art. 67 ust. 3 P.b. mowa jest o uzgodnieniu decyzji o nakazie rozbiórki z organem konserwatorskim. W ocenie Sądu sposób wyrażenia stanowiska przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pozwala na uznanie, że wymóg uzgodnienia został spełniony.

Odnosząc się do zasadniczego problemu stanowiącego istotę sporu, Sąd nie podziela zarzutów skargi i stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo nałożyły obowiązek rozbiórki fragmentu muru granicznego na wszystkich współwłaścicieli działek nr [...], na których granicy jest umiejscowiony mur.

Po pierwsze, z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że sporny obiekt stanowi mur graniczny, położony na granicy obydwu działek, jest również wykorzystywany przez właścicieli obydwu działek, w tym również działki nr [...], będącej współwłasnością skarżącej, stanowi bowiem jedną ze ścian budynku gospodarczego umiejscowionego na tej działce. Oceny tej nie zmieniają powołane przez skarżącą okoliczności w postaci braku powiązania murarskiego pomiędzy ścianami bocznymi budynku gospodarczego

i spornym murem, ani fakt, że ściany boczne powstały na innym fundamencie niż sporny mur graniczny (co potwierdza opinia techniczna sporządzona w sprawie). Brak więzi murarskich i wspólnego fundamentu różnych ścian budynku gospodarczego nie podważa niezaprzeczalnego faktu, że sporny mur pełni funkcję tylnej (zachodniej) ściany budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...]. Podobnie oceny powyższej nie zmienia przedstawiony na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. dowód w postaci reprodukcji archiwalnego aktu notarialnego z 1946 r. Wbrew argumentom pełnomocnika skarżącej dokument ten wcale nie dowodzi, że mur jest wyłącznie częścią budynku gospodarczego znajdującego się niegdyś na działce o aktualnym numerze 449. Opis stanu zagospodarowania działek w 1946 r. trudno odnosić do stanu, jaki jest miarodajny dla wydania decyzji w 2019 r. Zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami rzeczoznawcy sporny mur graniczny przebiega na całej granicy pomiędzy działkami nr [...] Nie sposób zakwestionować, że jego fragment stanowił ściany zarówno budynku gospodarczego położonego na działce nr [...] (aktualnie rozebranego), jak i istniejącego budynku gospodarczego na działce nr [...]. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że brak więzi murarskich i wspólnego fundamentu nie podważa funkcjonalnego związku. W przeciwnym razie trzeba będzie dojść do kuriozalnego

i sprzecznego z doświadczeniem życiowym wniosku, że budynek gospodarczy na działce nr [...] od strony zachodniej nie ma w ogóle ściany.

Po drugie, nic w poczynionych w sprawie ustaleniach nie wskazuje, aby mur leżał w całości w granicach jednej z działek. Wręcz przeciwnie, ze wspomnianej wyżej opinii technicznej wynika, że granica (wyznaczona orientacyjnie) przebiega skosem przez mur. Skarżąca podnosiła w toku postępowania zastrzeżenia, z których wynikało, że granica między działkami jest wytyczona błędnie. Należy jednak podkreślić, że do kompetencji organów nadzoru nie należy ani rozstrzyganie sporów co do własności nieruchomości, ani weryfikacja prawidłowości przebiegu granic między działkami. Organ nadzoru budowlanego bazuje na takim stanie, jaki aktualnie da się ustalić. Rozstrzygnięcie sporu co do przebiegu granicy między działkami należy do organów właściwych zgodnie z przepisami ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (starosta, ewentualnie w dalszej kolejności – sąd powszechny). Jeżeli zdaniem skarżącej granice pomiędzy działkami stały się sporne lub też istnieje wątpliwość co do właściwego wyznaczenia znaków granicznych, skarżąca może żądać wszczęcia przez właściwe organy stosownego postępowania, czy to rozgraniczeniowego, czy o odnowienie znaków granicznych. Biorąc pod uwagę specyfikę postępowania prowadzonego na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. organ nadzoru, nie mając kompetencji do rozstrzygania sporów co do własności czy co do przebiegu granic między działkami, musi opierać się na aktualnym stanie, jaki udało mu się ustalić. Jest to tym bardziej zasadne, że nakaz rozbiórki wydaje się w sytuacji zaistnienia tak złego stanu technicznego obiektu, że nie wchodzi w grę jego remont. Oczekiwanie na ewentualne wszczęcie na żądanie jednej ze stron odrębnych postępowań w celu rozstrzygnięcia potencjalnego sporu co do przebiegu granicy czy co do prawa własności, wypaczałoby sens podejmowania interwencji przez organ nadzoru budowlanego, a nawet groziło niebezpieczeństwem dla życia i zdrowia ludzkiego lub dla mienia, z uwagi na ryzyko samoistnego zawalenia się obiektu znajdującego się w nader złym stanie technicznym.

Należy przy tym odnotować trafny pogląd podnoszony w orzecznictwie, zgodnie z którym w razie niemożności ustalenia podmiotu faktycznie władającego nieruchomością, na której znajduje się budynek w stanie technicznym stanowiącym zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, przy jednoczesnej pilnej konieczności rozebrania tego obiektu, zasadnym jest nałożenie obowiązków rozbiórkowych na znanego właściciela (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 maja 2018 r., VII SA/Wa 1871/17).

Nie znaczy to oczywiście, że kwestia ustalenia przebiegu granicy jest pozbawiona znaczenia w całym szerokim sporze między właścicielami działek nr [...]

i 450. Trzeba jednak jeszcze raz podkreślić, że rozstrzyganie sporów granicznych nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego, zatem w zakresie własności spornego muru organy musiały opierać się na takich ustaleniach, jakie wynikały aktualnie z zebranego w sprawie materiału.

W dalszej kolejności trzeba podkreślić, że wbrew argumentom skarżącej, bez znaczenia jest kwestia tego, kto doprowadził do takiego stanu muru granicznego, w którym zachodzi konieczność jego rozbiórki, w szczególności, czy jest to następstwem rozebrania budynku gospodarczego przez właściciela działki nr [...] (wskutek czego mur graniczny stracił oparcie z jednej strony). Przede wszystkim w regulacji zawartej w art. 67 ust. 1 P.b. nie ma mowy o ustalaniu osób winnych złego stanu technicznego obiektu budowlanego. Jest to tym bardziej zasadne, jeśli uwzględni się cel tego przepisu, jakim jest dążenie do likwidacji obiektów budowlanych, których stan techniczny nie pozwala na racjonalne korzystanie (obiekt nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia). W interesie publicznym leży rozbiórka takiego obiektu, w możliwie szybkim czasie. Sprzeczne z interesem publicznym byłoby uzależnianie wydania nakazu rozbiórki od ustalenia, kto doprowadził do złego stanu obiektu, jeżeli wymagałoby to prowadzenia długotrwałego postępowania. W związku z tym ustalenie osoby odpowiedzialnej nie ma znaczenia dla wskazania osób, na które nakładany jest w trybie art. 67 ust. 1 P.b. nakaz rozbiórki, ponieważ nie wynika to ani z wykładni językowej, ani funkcjonalnej tego przepisu. Ustalenie osoby odpowiedzialnej, podobnie jak wyżej analizowana kwestia istnienia i rozstrzygnięcia ewentualnego sporu o przebieg granicy między działkami, mogą mieć natomiast znaczenie dla ewentualnych rozliczeń kosztów wykonania nakazu rozbiórki i ewentualnych sporów prawnych na tym tle, które to spory należą jednak do zakresu kognicji sądów powszechnych, a nie administracyjnych.

Takie poglądy wyrażane są również w orzecznictwie sądowym. Przykładowo w wyroku z 9 marca 2017 r. (II SA/Lu 1006/16) WSA w Lublinie wskazał, że przepis art. 67 ust. 1 p.b. nie uzależnia sankcji rozbiórki obiektu budowlanego od zawinienia osoby, na którą ten obowiązek jest nakładany. Przesłanki zastosowania art. 67 ust. 1 p.b. mają charakter wyłącznie przedmiotowy (obiekty budowlany nieużytkowany lub niewykończony nienadający się do remontu, odbudowy lub wykończenia). Podobnie, w wyroku 18 października 2011 r. (II SA/Wr 510/11) WSA we Wrocławiu stwierdził, że unormowania zawarte w Prawie budowlanym nie uzależniają możliwości orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. od tego, czy właściciel jest odpowiedzialny za doprowadzenie do złego stanu technicznego obiektu budowlanego, ale jedynie od tego, czy dany obiekt jest w stanie nie nadającym się do remontu, odbudowy lub wykończenia - niezależnie od tego, czy właściciel miał jakikolwiek wpływ na zaistniały stan obiektu. Jeżeli zły stan techniczny został spowodowany przez osoby trzecie, właściciel może korzystając z przysługujących mu uprawnień na drodze postępowania cywilnego dochodzić od nich stosownych roszczeń, co jednak nie zwalnia go z obowiązków wynikających z p.b.

Poglądy te, w pełni podzielane przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, potwierdzają niezasadność argumentacji skarżącej.

W tej sytuacji niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym (w tym zasady prawdy materialnej – art. 7 k.p.a.), gdyż stan faktyczny sprawy został przez organy nadzoru budowlanego ustalony prawidłowo, w granicach wyznaczonych im kompetencji, a ocena tego stanu faktycznego również nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia prawdy materialnej czy swobodnej oceny dowodów.

Nietrafne są również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z powyższych rozważań wynika, że organy prawidłowo zastosowały art. 67 ust. 1 P.b.

Z kolei, skoro z tych rozważań wynika, że sporny mur graniczny należy uznać za współwłasność właścicieli obydwu działek, nie sposób dopatrzeć się naruszenia art. 61 pkt 2 P.b. Obowiązek zapewnienia bezpiecznego użytkowania muru granicznego spoczywa na właścicielach obydwu działek.

W ocenie Sądu chybiony jest również zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania (art. 8 k.p.a.). Oczywiście, skarżąca ma rację, że w sprawie były wydawane zmienne rozstrzygnięcia, ale wydawał je organ I instancji, natomiast organ odwoławczy zasadnie uchylał te rozstrzygnięcia. Nie ma zatem żadnych podstaw do twierdzenia, że L. WINB naruszył zasadę ochrony zaufania jednostki wydając zmienne rozstrzygnięcia w tym samym stanie fatycznym sprawy.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).