Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 734/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1258/19 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego 1. prostuje oczywistą omyłkę w rubrum zaskarżonego wyroku w ten sposób, że po słowach "w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku" dodaje słowo "rodzinnego"; 2. oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1258/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku [rodzinnego]: I. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]; II. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Po rozpoznaniu wniosku A.K. (dalej skarżąca) Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2017 r.) przyznał skarżącej: prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko – J.K. na okres od listopada 2017 r. do października 2018 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł w miesiącu wrześniu 2018 r.; prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko - M.K. na okres od listopada 2017 r. do października 2018 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł w miesiącu wrześniu 2018 r.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezydent wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] września 2017 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2019 r.) Prezydent Miasta [...]: 1. uchylił w całości decyzję z [...] września 2017 r.; 2. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletnich J.K. i M.K. na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 lipca 2018 r.; 3. przyznał prawo do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego J.K. na okres od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł w miesiącu wrześniu 2018 r.; 4. przyznał prawo do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego M.K. na okres od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł w miesiącu wrześniu 2018 r.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję z [...] kwietnia 2019 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu doręczono skarżącej dopiero wraz z zaskarżoną decyzją; nadto Prezydent nie umożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. [nr [...]] Prezydent ponownie wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] września 2017 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2019 r.) Prezydent, na podstawie art. 104, art. 105 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), art 1-15 i art. 24-26, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej uśr), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1497) i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 1466): 1. uchylił w całości decyzję z [...] września 2017 r.; 2. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletnich J.K. i M.K. na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 lipca 2018 r.; 3. przyznał prawo do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego J.K. na okres od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł w miesiącu wrześniu 2018 r.; 4. przyznał prawo do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego M.K. na okres od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł w miesiącu wrześniu 2018 r.

Prezydent wskazał, że wobec złożonych 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r. oświadczeń skarżącej, postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] o udzieleniu zabezpieczenia (dalej postanowienie z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] ) i wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2018 r. III RC [...] (dalej wyrok z [...] grudnia 2018 r. III RC [...] ), zgodnie z dyspozycją art. 7 pkt 5 uśr nie przysługiwało jej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletnich dzieci.

Prezydent powołując art. 365 § 1 kpc stwierdził, że jest związany powyższymi "wyrokami" [winno być "orzeczeniami"] sądu powszechnego. Spełnione zostały ustawowe warunki uprawniające do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletnich dzieci skarżącej na okres od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2019 r.) utrzymało w mocy decyzję z [...] sierpnia 2019 r.

Kolegium wskazało, że ze znajdującego się w aktach oświadczenia złożonego przez skarżącą w piśmie z 5 kwietnia 2019 r. wynika, że od lipca 2017 r. nie prowadzi ona wspólnie gospodarstwa domowego z ojcem dzieci L.S. i nie wychowuje wspólnie z nim dzieci. W oświadczeniu z 8 kwietnia 2019 r. skarżąca wskazała, że od lipca 2017 r. ojciec dzieci przebywa prawdopodobnie za granicą w Norwegii i nie utrzymuje z dziećmi kontaktu. Brak jest przesłanek dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony bądź zeznań świadka A.K. na okoliczność prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z konkubentem. Zdaniem Kolegium nie doszło do naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 kpa, bo stan faktyczny jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości, a inicjatywa dowodowa skarżącej zmierza jedynie do podważenia dotychczas składanych przez nią oświadczeń, których treść doprowadziła do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Z uzasadnienia postanowienie z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] wynika, że od lipca 2017 r. skarżąca nie mieszka z L.S., który w sierpniu 2017 r. wyjechał do Norwegii. Historyczna część uzasadnienia ww. postanowienia nie może być traktowana jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, jednak zgodnie z art. 75 § 1 kpa jest dowodem z dokumentu, a zatem może być wykorzystana w sprawie. Sąd wydając postanowienie o zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych opiera się jedynie na uprawdopodobnieniu istnienia roszczenia na podstawie twierdzeń powoda. Składając pozew wraz wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia skarżąca opisała stan faktyczny w zakresie wspólnego gospodarowania z L.S. i jego kontaktów z dziećmi. Ta część uzasadnienia postanowienia generalnie jest spójna z oświadczeniami skarżącej z 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r., a zatem potwierdza prawdziwość tych oświadczeń. Kolegium nie dało wiary twierdzeniu skarżącej, że treść oświadczeń powstała w wyniku groźby urzędnika, bo nie miałby on żadnego interesu, by zmuszać skarżącą do złożenia oświadczeń o tej treści. Skarżąca wie z jaką osobą rozmawiała, miała możliwość ustalenia personaliów tej osoby celem powołania jej na świadka. Obowiązek organu polegający na zebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego nie może być odczytywany jako poszukiwanie bliżej nieokreślonej osoby, jeśli skarżąca ma realną możliwość ustalenia tożsamości tej osoby.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 3 pkt 17a uśr. L.S. od lipca 2017 r. nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą, nie wychowywał wspólnie z nią dzieci i nie utrzymywał kontaktów z dziećmi. Wspólne wychowywanie nie polega jedynie na tym, że drugi z rodziców partycypuje finansowo w kosztach utrzymania wspólnego dziecka, bez znaczenia dla sprawy są więc znajdujące się w aktach potwierdzenia przelewów środków pieniężnych na dzieci. Prezydent prawidłowo przyjął, że od lipca 2017 r. skarżąca była osobą samotnie wychowującą dziecko, której świadczenie nie przysługiwało z uwagi na art. 7 pkt 5 uśr. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia wydano [...] sierpnia 2018 r. , zatem prawidłowo Prezydent przyznał prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz [każdego z] małoletnich od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r.

Odnosząc się do zasadności zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa Kolegium wskazało, że zastosowanie tego przepisu wymaga łącznego zaistnienia czterech wymogów by: 1. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody były istotne dla sprawy; 2. były one nowe; 3. istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; 4. nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji może być również wynikiem przeprowadzenia dowodów w okresie późniejszym. Takimi dowodami są oświadczenia z 5 [kwietnia 2019 r.] i 8 kwietnia 2019 r., i odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] . Treść tych dokumentów potwierdza, że występowały nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, które nie były organowi znane - że od lipca 2017 r. skarżąca była osobą samotnie wychowującą dziecko.

W ustawowym terminie skarżąca złożyła skargę na decyzję z [...] września 2019 r. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że wraz z L.S. w 2017 r. żyli w nieformalnym związku, z którego mają dwoje dzieci: J.K. i M.K. Latem 2017 r. konkubent skarżącej wyjechał za granicę, z tym że wyjazd ten miał charakter tymczasowy i zarobkowy. W tamtym okresie skarżąca nie wiedziała ani nie przypuszczała, że jej partner ostatecznie opuści ją i dzieci. Sytuacja ta nastąpiła dopiero w 2018 r. W ocenie skarżącej w chwili złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na małoletnich synów, nie była osobą samotnie wychowującą dzieci. L.S. kontaktował się telefonicznie z rodziną, łożył na dzieci i respektował swoje obowiązki wynikające z rodzicielstwa. Okoliczności te potwierdzają dowody w postaci przelewów bankowych.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku II SA/Rz 1258/19. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i art. 209 ppsa (na koszty złożyło się wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie [Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.]).

Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja z [...] września 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] sierpnia 2019 r. wydaną w postępowaniu wznowieniowym o uchylenie decyzji własnej z [...] września 2017 r. [o] odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na rzecz małoletnich dzieci skarżącej za okres od 1 listopada 2017 r. do 31 lipca 2018 r. oraz o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na rzecz małoletnich dzieci skarżącej od [...] sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r.

Podstawą wydania tych decyzji było ustalenie, że od lipca 2017 r. skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem małoletnich J. i M.K. – L.S., który wyjechał za granicę i od tego czasu nie utrzymuje z dziećmi kontaktu. W tym zakresie organy oparły się na oświadczeniach skarżącej z 5 kwietnia 2019 r., 8 kwietnia 2019 r. i uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia w sprawie o alimenty z powództwa małoletnich J. i M.K. reprezentowanych przez skarżącą jako przedstawicielkę ustawową przeciwko L.S. W ocenie organów w tym stanie faktycznym zastosowanie winien znaleźć art. 7 pkt 5 uśr.

Sąd I instancji uwzględnił skargę, bo uznał że kwestionowana nią decyzja i decyzja I instancji, naruszają przepisy prawa normujące tryb i zakres zbierania i oceny dowodów w sprawie - art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa.

Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 uśr zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka... (art. 4 ust. 2 uśr).

Negatywne przesłanki przyznania prawa do zasiłku rodzinnego określone zostały w art. 7 uśr. Zgodnie z powołanym przez organy art. 7 pkt 5 uśr, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka, e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Zgodnie z art. 3 pkt 17a uśr przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu przyjęcie przez organy obu instancji, że skarżąca od lipca 2017 r. jest osobą samotnie wychowującą dzieci jest co najmniej przedwczesne.

Jest niekwestionowane w sprawie, że skarżąca złożyła 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r. oświadczenia, że ojciec J. i M.K. od lipca 2017 r. prawdopodobnie przebywa za granicą i od tego czasu nie utrzymuje kontaktu z dziećmi. WSA stwierdził, że dokonując ustaleń w sprawie nie można było oprzeć się w głównej mierze na treści tych oświadczeń, bo skarżąca w składanych odwołaniach i w oświadczeniach w toku postępowania konsekwentnie zaprzeczała treści powyższych oświadczeń i składała wnioski dowodowe na poparcie swego stanowiska, w szczególności wnosiła o dopuszczenie dowodów z potwierdzeń dokonywanych przez L.S. regularnych comiesięcznych przelewów kwot po 1.000 zł na utrzymanie dzieci w okresie od października 2017 r. do 16 maja 2018 r.; z zeznań skarżącej jako strony i świadka A.K. - na okoliczność prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z L.S.. Z uzasadnień zaskarżonej decyzji, a także decyzji I instancji wynika, że organy nie dokonały weryfikacji twierdzeń skarżącej, naruszając tym samym art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa. Sąd zwrócił uwagę, że w aktach administracyjnych brak jest oświadczenia skarżącej o uchyleniu się od skutków złożenia oświadczeń z 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r., które jak wynika z treści odwołania z 14 maja 2019 r., zostało załączone wraz z tym odwołaniem. Okoliczność ta wymaga wyjaśnienia.

Zasady wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, nie wykluczają prezentowanej przez skarżącą wersji, że fakt wyjazdu konkubenta w lipcu 2017 r. za granicę nie oznaczał automatycznie rozkładu pożycia od tej daty. Wyjazd jednego z małżonków w celach zarobkowych za granicę w obecnych realiach nie jest niczym nadzwyczajnym. Skarżąca wnosiła o dopuszczenie dowodów w celu wykazania, że wraz z L.S. wspólnie wychowywali małoletnich, prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, zaś podczas pobytu za granicą L.S. regularnie łożył na utrzymanie małoletnich. W świetle tych okoliczności Sąd stwierdził, że odmawiając przeprowadzenia wnioskowanych dowodów organy obu instancji naruszyły zasadę wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Organy dokonując ustaleń faktycznych w sprawie oparły się również na uzasadnieniu postanowienia z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] . Z [uzasadnienia] postanowienia tego wynika, że skarżąca uzasadniając wniosek o zabezpieczenie roszczenia podała, że L.S. od lipca 2017 r. nie zamieszkuje ze skarżącą, w sierpniu 2017 r. wyjechał do Norwegii, natomiast od września 2017 r. zaprzestał kontaktować się z małoletnimi dziećmi. W ocenie Sądu okoliczności przytoczone przez skarżącą na użytek postępowania przed Sądem Rejonowym nie przesądzają o tym, że skarżąca od lipca 2017 r. samotnie wychowuje małoletnich. Wskazanie faktu oddzielnego zamieszkiwania ojca małoletnich miało na celu wyłącznie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia o alimenty. Nie można z tego oświadczenia wyciągnąć wniosku, że skarżąca potwierdziła tym samym fakt samotnego wychowywania dzieci od lipca 2017 r.

Pojęcie wspólnego wychowania w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr zakłada wspólne zaspokajanie różnorodnych potrzeb dziecka, mieszczących się w pojęciu jego wychowania. Zaspokajanie tych potrzeb nie musi wiązać się z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego. Nie kwestionując przy tym stanowiska wyrażonego w przytoczonym przez Kolegium wyroku NSA z 22.11.2017 r. I OSK 329/16 [Lex 2456054], że wspólne wychowywanie nie może polegać wyłącznie na tym, że drugi z rodziców partycypuje finansowo w kosztach utrzymania wspólnego dziecka, to jednak Sąd zauważył, że nie można również automatycznie przyjmować, że sam fakt wyjazdu jednego z rodziców za granicę w celach zarobkowych jest wystarczający do uznania drugiego z rodziców, który sprawuje faktyczną pieczę nad dzieckiem za osobę samotnie wychowującą dziecko, a w szczególności już od daty tego wyjazdu, tak jak to przyjęły organy w niniejszej sprawie. Twierdzenia skarżącej, że rozkład pożycia nastąpił między lipcem 2017 r. a sierpniem 2018 r. należało zweryfikować, także przez przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy był niewystarczający do jednoznacznego przyjęcia, że skarżąca już od lipca 2017 r. była osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę Sądu, uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym zakresie, a następnie podjąć rozstrzygnięcie i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.

Skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], reprezentowane przez r. pr. P.D., które zaskarżając w całości wyrok II SA/Rz 1258/19, zarzuciło wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 kpa przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu I i II instancji z uwagi na naruszenie tych przepisów postępowania w sytuacji, w której nie było podstaw do takiego uchylenia, ponieważ organ nie naruszył art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 kpa; Sąd I instancji błędnie uznał, że doszło do naruszenia zasady wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego uzasadniając to tym, że organy oparły się na oświadczeniu strony z kwietnia 2019 r. i odmówiły przeprowadzenia innych zawnioskowanych dowodów; w ocenie Kolegium stan faktyczny w tej sprawie jest dokładnie wyjaśniony i nie istnieje potrzeba przeprowadzania żadnych dodatkowych dowodów; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uwzględnieniem skargi.

Kolegium wniosło o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.

Do skargi kasacyjnej dołączono kserokopię oświadczenia A.K. z 13 maja 2019 r., którym skarżąca uchyliła się od skutków prawnych oświadczenia z 5 kwietnia 2019 r. Pełnomocnik Kolegium wyjaśnił, że oświadczenie to znajduje się w kopii akt jakie pozostały w Kolegium; prawdopodobnie na skutek jakiegoś przypadku nie znalazło się ono w aktach przesłanych Sądowi. Sąd mógł zatem - co nieraz czynił w innych sprawach - zwrócić się do Kolegium o przesłanie brakującego dokumentu. Do skargi kasacyjnej dołączono przedmiotowe oświadczenie - celem uzupełnienia akt administracyjnych (s. 5 skargi kasacyjnej, k. 47 i 49 akt II SA/Rz 1258/19).

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła A.K., reprezentowana przez adw. A.J., która wniosła o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 kpa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że choć Kolegium zaskarżyło wyrok II SA/Rz 1258/19 w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), to ocena, czy w istocie organy błędnie przeprowadziły postępowanie administracyjne (art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 kpa) uzależniona jest od przepisów prawa materialnego, które wyznaczają zakres obowiązków procesowych.

Kolegium utrzymuje, że w lipcu 2017 r. skarżąca stała się osobą samotnie wychowującą dzieci (art. 3 pkt 17a uśr). Skarżącej nie przysługiwał zatem - od lipca 2017 r. - zasiłek rodzinny, gdyż zaszły przesłanki określone w art. 7 pkt 5 uśr (zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd; w sprawie nie zaszły wyjątki wskazane w dalszej części przepisu). Osią sporu pozostaje, czy skarżąca w okresie od lipca 2017 r., w szczególności zaś od 1 listopada 2017 r. do 31 lipca 2018 r. była osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu ww. przepisu.

Stanowisko autora skargi kasacyjnej zasadza się na założeniu, że im bardziej lapidarne oświadczenia skarżącej, nawet złożone po 21 miesiącach od lipca 2017 r., tym większa swoboda organów w ustaleniach stanu faktycznego ("wyjazd bez poinformowania swojej partnerki do jakiego kraju się wyjeżdża i pod jakim adresem mieszka - jest jednoznaczny"; s. 4 akapit 1 skargi kasacyjnej) i większa dowolność w akcie subsumcji. Stanowisko to jest nietrafne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną słusznie podniesiono, że skarżąca nigdy w toku postępowania administracyjnego ani sądowoadministracyjnego nie wskazywała, że nie wie gdzie wyjechał jej konkubent i gdzie zamieszkał. A.K. w lipcu 2017 r. wiedziała, że konkubent wyjechał do Norwegii i będzie mieszkał u swej siostry. Zgodne jest z doświadczeniem życiowym, że po upływie wielu miesięcy, wobec rozluźniających się relacji konkubentów, skarżąca nie mogła być pewna, gdzie faktycznie mieszkał L.S.

Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 457 nb 2). W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa), stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. To prawo strony ma kapitalne znaczenie dla ochrony interesu prawnego, oznacza bowiem czynny udział w ustaleniu stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania (E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, W. Pr. 1970 - dalej E. Iserzon, Komentarz 1970, s. 164, uw. 1). Znaczenie tego prawa zostało podkreślone przez wprowadzenie konstrukcji prawnej zasady ogólnej prawdy obiektywnej, obok zasady oficjalności w ustalaniu stanu faktycznego sprawy również zasady rozporządzalności w ustaleniu stanu faktycznego - prawa strony do składania wniosków (art. 7 kpa; B. Adamiak - op. cit., s. 456-457, nb 1). W piśmiennictwie przyjmuje się, że sformułowania z art. 78 § 2 kpa "jeżeli żądanie dotyczy okoliczności już stwierdzonej innymi dowodami" nie należy rozumieć dosłownie jako zakazu uwzględniania żądania strony dotyczącego dowodu na obalenie tezy - zdaniem organu - już udowodnionej. Oznaczałoby to, że strona będąca w zwłoce nie może dowodzić swojej tezy dowodowej, jeżeli zdaniem organu została już udowodniona odmienna teza. Byłaby to kara za zwłokę, której stosowanie byłoby uzależnione od poglądu organu na dotychczasowy wynik postępowania dowodowego (M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Zakamycze 2005, s. 504; B. Adamiak - op. s. 458-460, nb 3). Postanowienie z [...] września 2019 r. rażąco narusza art. 78 § 1 i 2 kpa, bowiem pozbawiło skarżącą możliwości dowodzenia okoliczności istotnej, mającej znaczenie dla sprawy, a wniosek dowodowy nie dotyczył okoliczności już stwierdzonej innymi dowodami i nie był spóźniony.

Uwzględniając realia życiowe i powszechne wyjazdy zarobkowe Polaków za granicę (wynikające bądź z braku możliwości znalezienia odpowiedniej pracy na miejscu, bądź z lepszych możliwości zarobkowych) - co w praktyce wiąże się w większości przypadków z czasową rozłąką członków rodzin - trudno zakładać jak uczyniły to organy w rozpoznawanej sprawie, że fakt wyjazdu konkubenta skarżącej w lipcu 2017 r. za granicę wiązał się automatycznie z rozkładem wszelkich relacji partnerskich i rodzinnych. Gdyby tak było, nielogiczne byłoby wykazywanie go przez skarżącą jako członka rodziny w złożonym 3 sierpnia 2017 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (w następstwie czego decyzją z 22 sierpnia 2017 r. Prezydent przyznał skarżącej w odrębnej sprawie świadczenie wychowawcze; prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 lutego 2020 r. II SA/Rz 1216/19, cbosa; art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 228 § 2 kpc), a tym bardziej kilkumiesięczne zwlekanie z wystąpieniem przeciwko konkubentowi z powództwem o zasądzenie na rzecz dzieci alimentów, czy o zawieszenie jego władzy rodzicielskiej (władza rodzicielska L.S. zawieszona została postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2018 r. III Nsm [...], z jednoczesnym ustaleniem pobytu dzieci przy matce A.K.; postanowienie to uprawomocniło się 14 sierpnia 2018 r., co zbiegło się w czasie z zabezpieczeniem roszczenia na czas trwania postępowania o alimenty postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] ). Istotne znaczenie mają wykazane wydrukami potwierdzeń przelewy bankowe na kwoty po 1.000 zł miesięcznie przekazywane skarżącej przez L.S. w okresie od października 2017 r. do 16 maja 2018 r., w których tytułach widnieje zapis "pieniądze na dzieci".

Przemawia to za daniem wiary konsekwentnie prezentowanemu stanowisku skarżącej, że składając oświadczenia 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r. miała faktycznie na uwadze zapoczątkowany w lipcu 2017 r. wyjazdem partnera rozpad związku, czego wtedy nie przewidywała, a do czego faktycznie doszło w roku 2018, w toku prowadzonych postępowań sądowych skutkujących zawieszeniem władzy rodzicielskiej L.S. postanowieniem z [...] lipca 2018 r. i zasądzeniem od niego wyrokiem z [...] grudnia 2018 r. alimentów na rzecz dzieci. Samo wystąpienie z powództwem o alimenty i wydanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia na czas trwania postępowania w tym przedmiocie - aczkolwiek pośrednio z pewnością wskazuje na pogorszenie relacji między partnerami - wcale nie oznacza, że już wtedy doszło do zerwania wszelkich więzi skarżącej i jej dzieci z ich ojcem, a mogło wynikać z braku dostatecznego łożenia przez niego na ich utrzymanie i związanych z tym obaw skarżącej na przyszłość. Skarżąca dopiero 18 maja 2018 r. podjęła pracę (wniosek skarżącej z 3 lipca 2018 r.).

O tym, że skarżąca od lipca 2017 r. - w związku z wyjazdem L.S. do Norwegii - samotnie wychowywała małoletnie dzieci a ich ojciec nie utrzymywał z nimi kontaktu, nie przesądzało powołanie przez nią tych okoliczności po wielu miesiącach w uzasadnieniu wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia w sprawie z powództwa o alimenty, na co wskazał Sąd Rejonowy w [...] w uzasadnieniu wydanego [...] sierpnia 2018 r. postanowienia III RC [...] , a co wykorzystały następnie organy w argumentacji na poparcie wydanych decyzji.

Przyjmując nawet, że wniosek ten został złożony wraz z pozwem o alimenty (a więc prawdopodobnie w styczniu 2018 r. wobec zasądzenia od 1 lutego 2018 r. alimentów wyrokiem z [...] grudnia 2018 r.), to nie wykluczając jednak jego złożenia w okresie późniejszym (mając na uwadze wydanie postanowienia o zabezpieczeniu dopiero [...] sierpnia 2018 r. ) - czego organy nie badały, w żaden sposób nie przesądza to o tym, że skarżąca już od lipca 2017 r. samotnie wychowuje dzieci. Wydając postanowienie o zabezpieczeniu Sąd Rejonowy nie weryfikuje zresztą tych okoliczności, co uzasadnia potraktowanie ich jako przytoczonych wyłącznie na użytek postępowania przed tym Sądem, a co w efekcie - prócz ewentualnie samego faktu zabezpieczenia - przemawia przeciwko ich wiążącemu wykorzystaniu przez organy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (w tym zakresie wiążący organy charakter ma wyłącznie sentencja tego postanowienia). Nietrafnie Kolegium uznało, że "historyczna część uzasadnienia w/w postanowienia nie może być traktowana jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, to jednak zgodnie z art. 75 § 1 kpa jest dowodem z dokumentu..." (s. 2 decyzji z [...] września 2019 r.). W doktrynie trafnie wskazuje się, że kontrowersyjne jest znaczenie dowodowe uzasadnienia wyroku. Błędne jest podejście do tego problemu w taki sposób, jak gdyby uzasadnienie wyroku stanowiło samodzielny dokument, a kwestia jego mocy dowodowej - samodzielny problem. Skoro wyrok (czyli sentencja wyroku) jest dokumentem urzędowym (art. 244 § 1 kpc; T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Wolters Kluwer 2016, s. 342, uw. 23-25), to eo ipso także jego uzasadnienie jest dokumentem urzędowym. Uzasadnienie wyroku jest niewątpliwie sporządzone w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania. W uzasadnieniu tym sąd niczego nie zaświadcza. Celem uzasadnienia jest przedstawienie przebiegu i wyników oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Sąd analizuje wiarygodność poszczególnych dowodów i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia (art. 328 § 2 kpc). Skoro uzasadnienie wyroku niczego urzędowo nie zaświadcza, to uzasadnienie będąc formalnie dokumentem nie ma samodzielnie żadnej merytorycznej wartości dowodowej i jako dowód jest po prostu bezprzedmiotowe. Wszelkie walory dowodowe łączą się jedynie z sentencją wyroku. Do ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku nie ma zastosowania art. 233 § 1 kpc (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów SN z 22.10.1974 r. III PZP 20/74, OSNC 1975/2/17). Nie można traktować uzasadnienia wyroku lub jego fragmentów jako dokumentu ze wszystkimi skutkami procesowymi, jakie kpc wiąże z dokumentami urzędowymi (art. 244 i 252 kpc; wyrok SN z 6.3.1974 r. II CR 46/74, OSPiKA 1975/2/63, aprobowany przez E. Wengerka, Przegląd orzecznictwa SN z zakresu procesu cywilnego (rok 1975), NP 1976/7-8/1126 i W. Siedleckiego, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego (Prawo procesowe cywilne - I półrocze 1975), PiP 1976/5/120; K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 92-93). W zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, art. 76 § 1 kpa jest odpowiednikiem art. 244 § 1 kpc; art. 80 kpa jest odpowiednikiem art. 233 § 1 kpc.

O ile należy zgodzić się z twierdzeniem, że wspólnego wychowywania dziecka przez oboje rodziców nie można sprowadzać tylko do finansowej partycypacji w kosztach jego utrzymania przez jedno z nich, to także nie oznacza to bezwzględnej konieczności wspólnego zamieszkiwania czy prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjazd jednego z rodziców za granicę w celach zarobkowych - nawet na dłuższy okres - nie powoduje automatycznie uznania rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem za osobę samotnie wychowującą dziecko, tym bardziej, że w okolicznościach sprawy do zawieszenia ojcu dzieci władzy rodzicielskiej doszło dopiero po prawie roku od jego wyjazdu w następstwie stopniowego rozkładu pożycia między rodzicami, który to skutek należało wprawdzie wiązać z tym wyjazdem, ale co jednak bynajmniej nie oznacza, że nastąpił on już z momentem wyjazdu, skoro od października 2017 r. (a więc przed wytoczeniem przeciwko niemu powództwa o alimenty) do 16 maja 2018 r. L.S. dobrowolnie, regularnie co miesiąc przesyłał po 1000 zł łącznie na rzecz obojga dzieci. Z samego faktu jego wyjazdu za granicę w lipcu 2017 r. nie można wnioskować, że już wtedy ustały łączące go ze skarżącą i dziećmi więzi rodzinne, i że doszło do zaprzestania kontaktów między nimi, co uzasadniałoby uznanie statusu skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dzieci.

W związku z tym należy zwrócić dodatkowo uwagę na same oświadczenia skarżącej z 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r., z wyraźnym podkreśleniem, że 5 kwietnia złożyła ona dwa oświadczenia. W pierwszym z nich (na którym widnieje prezentata Urzędu) wniosła o przeanalizowanie swojej sytuacji dochodowej i rodzinnej celem ustalenia świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 w związku ze "zmianą składu rodziny" - wykluczeniem z niej partnera L.S., z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Dopiero w drugim oświadczeniu z tego dnia wskazała, że wspólnego gospodarstwa domowego nie prowadzi i nie wychowuje dzieci wspólnie z L.S. od lipca 2017 r., zaś w trzecim z 8 kwietnia 2017 r., że od lipca 2017 r. prawdopodobnie przebywa on za granicą w Norwegii i od tego czasu nie utrzymuje kontaktu z dziećmi.

W ocenie Naczelnego Sądu, kluczowe dla sprawy pozostaje pierwsze z oświadczeń, w którym skarżąca zwróciła uwagę jedynie na zmianę składu rodziny w aktualnym w dacie jego złożenia okresie świadczeniowym, tj. 2018/2019, a nie w poprzedzającym go i objętym decyzją z [...] sierpnia 2017 r. okresie 2017/2018. Mimo że jak już wskazano, brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez oboje rodziców nie musi oznaczać uznania rodzica pod którego faktyczną opieką pozostają dzieci za osobę samotnie wychowującą, z oświadczenia tego wynika, że jako "zmiany składu rodziny" skarżąca nie traktowała wyjazdu L.S. za granicę w lipcu 2017 r. i nie wiązała tej "zmiany" z rozpoczynającym się 1 października 2017 r. okresem świadczeniowym 2017/2018.

W tym kontekście wiarygodności nabierają jej twierdzenia, że kolejne oświadczenia zostały złożone niejako "pod dyktando" osoby prowadzącej sprawę, która z oceny zawartych w nich informacji wyciągnęła zupełnie inne wnioski, niż przypisywała im skarżąca (jest o tyle prawdopodobne, że za nietypową należy uznać sytuację, że skarżąca z własnej inicjatywy jednego dnia składa dwa odrębne oświadczenia a po trzech dniach kolejne, mimo że mogła to zrobić jednym pismem).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - oparty na oświadczeniach skarżącej (w szczególności na drugim oświadczeniu z 5 kwietnia 2019 r. i kolejnym z 8 kwietnia 2019 r.) i uzasadnieniu postanowienia o zabezpieczeniu alimentów należy uznać za niewystarczający do przyjęcia, że skarżąca już od lipca 2017 r. była osobą samotnie wychowującą dzieci. Dla prawidłowej oceny wskazanych dwu oświadczeń kluczowa jest perspektywa czasowa w jakiej zostały złożone. Nie można wykluczyć, że stwierdzenie w nich przez skarżącą, że już od lipca 2017 r. ojciec nie przebywał z rodziną i nie utrzymywał kontaktów z dziećmi mogło wynikać z błędnej oceny przez nią skutków zapoczątkowanych jego wyjazdem za granicę dokonywanej z perspektywy zakończonych już przed Sądem Rejonowym w [...] postępowań sądowych, gdy tymczasem obiektywna ocena tych zdarzeń z chwili ich zaistnienia jawi się zupełnie odmiennie.

Wobec braku dokładnego rozeznania skarżącej co do znaczenia jej oceny tych zdarzeń dla prowadzonych postępowań administracyjnych, zwłaszcza wobec konsekwentnego podnoszenia argumentów ewidentnie przemawiających za odmienną oceną oświadczeń, koniecznym było przeprowadzenie przez Prezydenta dowodów zawnioskowanych dnia 2 lipca 2019 r. (art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1 kpa).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 17.3.1986 r. III SA 1160/85, ONSA 1996/1/19, aprobowany przez Zespół pod red. A. Wróbla w: Kodeks postępowania administracyjnego orzecznictwo piśmiennictwo, Zakamycze 2002, s. 413, uw. 5 i A. Wróbla w: M. Jaśkowska, M. Wilbrand-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2020 - dalej A. Wróbel, Komentarz, uw. 10 do art. 78). A contrario - odmowa przeprowadzenia dowodu dla wyjaśnienia okoliczności, która nie została bezspornie wyjaśniona, stanowi naruszenie art. 78 § 1 kpa. Słusznie Sąd I instancji uznał, że taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie. Kolegium nietrafnie uznało, że "w niniejszej sprawie wszystkie fakty, które miały istotne znaczenie, zastały przez organy prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy. Obecne twierdzenia zawarte w odwołaniu o prowadzeniu wspólnie gospodarstwa domowego z Panem L.S. w okresie objętym decyzją są sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i składane tylko ze względu na fakt wydania wobec strony niekorzystnej dla niej decyzji... Kolegium nie uznaje za zasadne przeprowadzenie żądanych dowodów, bowiem okoliczność na jakie miałyby być przeprowadzone została już ustalona w sposób jednoznaczny" (s. 2 postanowienia z [...] września 2019 r.).

Taki pogląd Kolegium pozostaje w sprzeczności z dorobkiem orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pominięcie dowodu wobec dostatecznego wyjaśnienia okoliczności spornych dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy okoliczności, na które dowód został powołany, są wyjaśnione z takim wynikiem, który jest zgodny z twierdzeniami strony powołującej dowód. Tylko wtedy przeprowadzenie dalszych dowodów jest zbędne, skoro zmierzają one do tego samego rezultatu, który został już osiągnięty (np. orzeczenie SN z 3.10.1950 r. C 223/50, OSN 1951/III/72; wyrok SN z: 18.9.1969 r. II CR 308/69, OSNC 1970/7-8/130; 12.10.1972 r. II CR 388/72, Lex 7153). Do naruszenia art. 227 kpc dochodzi wówczas, gdy sąd oddala wnioski dowodowe zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (orzeczenie SN z 7.3.2001 r. I PKN 299/00, OSNAP 2002/23/573, aprobowane przez T. Erecińskiego - op. cit., s. 281-282, uw. 15).

Pogląd ten pozostaje aktualny na tle art. 78 § 1 i 2 kpa. "Postanowienia art. 72 § 2 [art. 78 § 2 kpa - A.W.] należy [...] czytać w następujący sposób: jeżeli strona zgłasza dowód, którego nie zgłaszała w toku postępowania dowodowego, organ może nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony, która dowód zgłasza; ale jeżeli strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy, ponieważ jest zgłoszony na tezę odmienną, dowód powinien być dopuszczony" (E. Iserzon, Komentarz 1970, s. 166, uw. 2 in fine i akceptowane przez E. Iserzona orzeczenie SN z 26.10.1966 r. II CR 314/66, OSNC 1967/2/39; W. Siedlecki, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego, PiP 1968/3/486; A. Wróbel, Komentarz, uw. 8 do art. 78).

Przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 78 § 1 kpa), a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji może nie uwzględnić żądania strony, jeśli nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy tylko w przypadku, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Jeśli natomiast dowody, których żąda strona, mają znaczenie dla sprawy, to spóźnione żądanie nie powinno być oddalone (art. 78 § 2 kpa; wyrok NSA/OZ w Lublinie z 15.12.1995 r. SA/Lu 507/95, Lex 27107). Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie (wyrok NSA z 4.8.2017 r. I OSK 1607/16, Lex 2345355). Niedopuszczalna jest odmowa dopuszczenia dowodów tylko z tego względu, że z innych, przeprowadzonych w sprawie, wynikają odmienne fakty, decydujące o ostatecznym wyniku (wyrok NSA z 15.9.2017 r. I OSK 3412/15, Lex 2463230). Bezpodstawna odmowa uwzględnienia żądania strony przeprowadzenia określonego dowodu stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa; A. Wróbel, Komentarz, uw. 8-10 do art. 78). Trafnie Sąd I instancji uznał, że taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie.

Żaden dowód w postępowaniu administracyjnym nie ma absolutnej mocy w takim sensie, który wyłączałby obalenie lub kwestionowanie wniosków, jakie z niego wynikają, wykluczając możność badania jego rzetelności. Organ administracyjny nie może czuć się zwolniony z obowiązku przeprowadzenia swobodnej oceny każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, i to w kontekście pozostałego materiału dowodowego, jak i twierdzeń stron, które zawsze muszą być z tym materiałem skonfrontowane. Obowiązek ten można wyinterpretować z treści art. 77 § 1 i art. 80 kpa (wyrok NSA z 25.3.2015 r. I OSK 2271/13, akceptowany przez B. Adamiak - op. cit., 455-456, nb 10).

Trafnie podkreśla E. Iserzon (Komentarz 1970, s. 163, uw. 1), że "zasada śledcza, nakładająca na organ obowiązek najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego oraz stosowania wszelkich środków nie zakazanych przez prawo celem wykrycia prawdy co do stanu faktycznego, w niczym nie ogranicza uprawnień strony w tym samym zakresie". Oznacza to, że strona może przedstawiać twierdzenia i dowody na ich poparcie, a organ administracji publicznej winien przeprowadzić wskazane przez stronę dowody, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W ujęciu proceduralnym jest to zatem uprawnienie strony do żądania przeprowadzenia przez organ administracji publicznej dowodów zarówno przedłożonych przez stronę, jak i dowodów, którymi strona nie dysponuje (A. Wróbel, Komentarz, uw. 1 do art. 78). Nietrafny jest pogląd autora skargi kasacyjnej, w realiach kontrolowanej sprawy, że "to strona dysponuje wiedzą z jaką osobą, kiedy i gdzie (w jakim konkretnie pokoju) rozmawiała, zatem to strona ma faktyczną możliwość ustalenia personaliów tej osoby celem zawnioskowania jej na świadka. Obowiązek organu polegający na zebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego nie może być odczytywany jako poszukiwanie bliżej nieokreślonej osoby, jeśli strona ma realną możliwość ustalenia tożsamości tej osoby, a tego nie czyni" (s. 3 akapit 2 skargi kasacyjnej). W rzeczywistości to na obu drukach oświadczenia z: 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r., po słowach "Własnoręczność podpisu stwierdzam:" znajdują się własnoręcznie wpisane przez tego samego pracownika daty - odpowiednio: "5.04.2019" bądź "8.04.2019" i złożony czytelny podpis przyjmującego oświadczenie; ten sam podpis znajduje się na prezentacie "Dział Świadczeń Społecznych 08 - 04 - 2019"; na klauzuli "Za zgodność z oryginałem [...], dnia 8.04.2019" i na prezentacie wniosku o ponowne przeanalizowanie sytuacji dochodowej i rodzinnej: "Dział Świadczeń Społecznych 05 - 04 - 2019" nr [...] (k. 17-19 akt Prezydenta). Dla organów obu instancji ów pracownik MOPR Działu Świadczeń Społecznych w [...] był zatem w pełni zidentyfikowaną osobą, którą zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa miał obowiązek przesłuchać z urzędu w charakterze świadka, dla ustalenia w jakich okolicznościach zostało złożone każde z tych oświadczeń, czy pracownik udzielał skarżącej pouczeń i jakiej treści, czy skarżąca miała jakieś wątpliwości co do tego, co w oświadczeniach winno się znaleźć.

Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (B. Adamiak - op. cit., s. 457, nb 2; A. Wróbel, Komentarz, uw. 3 do art. 78).

Obowiązek szczególnie wnikliwej oceny zgłoszonego wniosku dowodowego podkreślił NSA z wyroku z 12.10.2016 r. II GSK 735/15:... sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy w sytuacji, gdy już w swoich pierwszych wyjaśnieniach po przeprowadzeniu kontroli skarżący podnosił, że przyczepka została podłączona do samochodu ciężarowego z powodu "samowoli" kierowcy, zaś sam samochód ciężarowy bez przyczepki nie podlegał przepisom utd, jedynie zespół pojazdów z przyczepką podlegał przepisom tejże ustawy. W konsekwencji okoliczności, w jakich podłączono przyczepkę mają decydujące znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej strony. ...nie można się zgodzić z zaakceptowaniem przez Sąd I instancji sposobem działania organu polegającym na odrzuceniu możliwości skorzystania przez stronę skarżącą kasacyjnie z dowodu z zeznań A. M., który był pracownikiem A. Sp. z o.o. firmy współpracującej z M. G., i który - jak zeznał kierowca K. W. - wydał mu polecenie przewiezienia koparki i bębna kablowego. Niesporna w sprawie była okoliczność, że dołączona do samochodu przyczepka stanowiła własność firmy A. Sp. z o.o. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego już sam fakt, że kierowca będący pracownikiem M. G. wykonywał polecenie wydane przez osobę z innej firmy winien zostać poddany ocenie na etapie postępowania administracyjnego... z uzasadnienia decyzji II instancji (s. 7) wynika, że organ potraktował A. M. jako pracownika firmy M. G., co nie zostało odpowiednio zweryfikowane przez Sąd I instancji. Kwestia ta została także podniesiona w skardze kasacyjnej, w której strona zwraca uwagę, że A. M. był pracownikiem innego podmiotu (firmy A. Spółki z o.o.), co jest okolicznością istotną dla sprawy.

Odrzucając te dowody a limine bez zbadania ich znaczenia dla sprawy Sąd I instancji nie dostrzegł, że oparcie się tylko i wyłącznie na zeznaniach kierowcy odebranych podczas kontroli drogowej może okazać się niewystarczające dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ. Potwierdzeniem tego toku rozumowania i konieczności przeprowadzenia innych dowodów był wyrok Sądu Rejonowego [...] z [...].9.2014 r. III W [...], z którego wynika, że skarżący M. G. został uniewinniony od zarzutu popełnienia czynu z art. 92 ust. 3 utd. Wyrok ten został dopuszczony przez Sąd I instancji w trybie art. 106 ppsa ale w ocenie Sądu I instancji nie podważał on ustaleń faktycznych w sprawie dokonanych przez organ.

Sąd I instancji..., bez uzasadnionych podstaw, błędnie zaakceptował stanowisko organów transportu drogowego co do tego, że istotne okoliczności sprawy zostały ustalone w toku kontroli i nie ma żadnej potrzeby przeprowadzania innych dowodów. Nie sposób pominąć także wewnętrznej sprzeczności zachodzącej w toku rozumowania Sądu I instancji. Z jednej strony Sąd I instancji wywodzi, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na możliwość zastosowania przepisów art. 92c utd, zaś z drugiej strony uważa, iż zgłoszone przez stronę dowody nie mają znaczenia dla sprawy bowiem wszystkie istotne w sprawie okoliczności zostały już ustalone w toku kontroli.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej jeśli chodzi o zarzuty zawarte w pkt 2 lit. a do d petitum skargi kasacyjnej uznał, że są one zasadne. W szczególności chodzi tu o niewłaściwe zastosowanie art. 78 kpa. Przepis ten stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, natomiast organ administracji publicznej może nie uwzględnić powyższego żądania jedynie wówczas, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany rozpatrzeć taki wniosek dowodowy zgłoszony nawet po zakończeniu toku przeprowadzenia dowodów lub po zamknięciu rozprawy (wyrok NSA z 21.6.1988 r. SA/Lu 151/88, ONSA 1988/2/ 72).

Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami Kodeksu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, iż ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z 23.11.1994 r. III ARN 55/94, OSNAP 1995/7/83; aprobowany przez Zespół pod red. A. Wróbla, s. 418, uw. 4; A. Wróbel, Komentarz, uw. 9 do art. 80).

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 245 kpc, przeprowadził dowód z załączonego do skargi kasacyjnej oświadczenia skarżącej z 13 maja 2019 r.

Oświadczeniem z 13 maja 2019 r. skarżąca oświadczyła, że uchyla się od skutków oświadczenia z 5 kwietnia 2019 r.; wyjaśniła nadto, że "wyjazd L.S. latem 2017 r. nie był w tamtym czasie traktowany jako zerwanie więzi rodzinnych i nikt nie spodziewał się wtedy, że doprowadzi z biegiem czasu do rozpadu rodziny. L.S. utrzymywał kontakt z członkami rodziny, łożył na jej utrzymanie (w załączeniu potwierdzenia wpłat przekazywanych przez niego środków pieniężnych), udzielał mi dostępu do dokumentacji w tym podatkowej i dalej jak dotychczas żyliśmy w związku konkubenckim prowadząc wspólne gospodarstwo. Celem jego wyjazdu za granicę było podjęcie pracy dorywczej. W tamtym czasie tj. lipiec-październik 2017 jak i w kolejnych miesiącach nie traktowałam wyjazdu konkubenta jako zerwanie relacji rodzinnych. Wówczas nie uważałam, że doszło między nami do zmiany sytuacji rodzinnej. W tamtym czasie nadal traktowałam go jako konkubenta stąd też po rozmowie z urzędnikiem, który wysłuchał mnie szczegółowo na temat mojej sytuacji rodzinnej podczas składania wniosków o świadczenia L.S. został wpisany jako jej członek. W ocenie urzędnika nie było podstaw do tego, aby nie podawać L.S. jako członka rodziny. Z czasem doszło do pogorszenia relacji partnerskich, a dalej do ich trwałego rozpadu, który nastąpił dopiero w trakcie trwania postępowania w sprawie o alimenty lipiec-sierpień 2018 r. wówczas sytuacja rodzinna uległa zmianie, gdyż doszło do definitywnego i bezpowrotnego zerwania relacji. Władza rodzicielska L.S. wobec naszych małoletnich synów J. i M.K. została zawieszona nie w lipcu 2017 r., a dopiero z dniem 23 lipca 2018 r., a zatem rok później".

Uchylić się można jedynie od skutków prawnych oświadczenia woli (art. 88 § 1 i 2 kc, w warunkach doprecyzowanych w tych przepisach), gdy tymczasem skarżąca w oświadczeniu z 13 maja 2019 r. w istocie zaprzeczyła oświadczeniu wiedzy, utrwalonemu w oświadczeniu z 5 kwietnia 2019 r., wskazując okoliczności faktyczne istotne dla oceny prawdziwości tego oświadczenia wiedzy i fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Już z tego powodu na organie I instancji ciążył obowiązek przeprowadzenia zawnioskowanych dnia 2 lipca 2019 r. przez skarżącą dowodów w sprawie kontrolowanej wyrokiem II SA/Rz 1258/19 (k. 9 akt Prezydenta; art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1 kpa).

Być może oświadczenie skarżącej z 13 maja 2019 r., załączone do odwołania "prawdopodobnie na skutek jakiegoś przypadku nie znalazło się ono w aktach przesłanych Sądowi" (s. 5 akapit 2 skargi kasacyjnej). Nie sposób jednak pominąć tego, że z naruszeniem art. 107 § 3 kpa Kolegium nie odniosło się do oświadczenia z 13 maja 2019 r. ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani w uzasadnieniu postanowienia z [...] września 2019 r. Czyni to zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 kpa nieusprawiedliwionym.

Wersja przedstawiona przez skarżącą jest koherentna. Oświadczenie z 5 kwietnia 2019 r. należy uznać za podsumowanie relacji łączącej skarżącą z konkubentem, jednak dokonaną z perspektywy czasu (lipiec 2017 r. jest punktem granicznym w relacji skarżącej z konkubentem, nie oznacza to jednak, że od tego momentu przestali być oni rodziną w ujęciu art. 3 pkt 16 uśr). Wskazują na to przelewy wysyłane przez L.S., a także postępowania toczące się przed Sądem Rejonowym (alimenty zostały zasądzone od 1 lutego 2018 r., a władza rodzicielska L.S. została zawieszona 23 lipca 2018 r.). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 września 2020 r. I OSK 552/20 uznał, że od lipca 2017 r. do października 2017 r. skarżąca nie była osobą samotnie wychowującą dzieci (art. 3 pkt 17a uśr).

Nietrafnie skarżący kasacyjnie ocenia, że stan faktyczny w tej sprawie został dokładnie wyjaśniony i nie istniała potrzeba przeprowadzania żadnych dodatkowych dowodów. W sprawie kontrolowanej wyrokiem II GSK 735/15 Naczelny Sąd Administracyjny szczegółowo wskazał, że ograniczenie przez organy administracji obu instancji postępowania dowodowego jedynie do dowodów, ustalających że doszło do doczepienia przyczepki do pojazdu co skutkowało powstaniem zespołu pojazdu z przyczepką, który to zespół podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym - naruszało art. 7 i 77 § 1 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że oparcie się tylko i wyłącznie na zeznaniach kierowcy odebranych podczas kontroli drogowej może okazać się niewystarczające dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ. Okolicznościami istotnymi dla sprawy było to, że A. M. był pracownikiem innego podmiotu (firmy A. Spółki z o.o.), a kierowca dołączył przyczepkę do pojazdu na polecenie A. M. Za koniecznością przeprowadzenia innych dowodów przemawiał wyrok Sądu Rejonowego III W [...], z którego wynika, że skarżący M. G. został uniewinniony od zarzutu popełnienia czynu z art. 92 ust. 3 utd. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także na wewnętrzną sprzeczność rozumowania Sądu I instancji w sprawie kontrolowanej wyrokiem II GSK 735/15.

Odnosząc ten sposób rozumowania do kontrolowanej sprawy, nie ulega wątpliwości, że relacje między dwojgiem partnerów i ich dwojga małoletnich dzieci, tworzących od wielu lat rodzinę w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr, są ze swej istoty dużo bardziej skomplikowane niż w zakresie dołączenia przyczepki stanowiącej własność innej firmy, przez kierowcę pojazdu pierwszej firmy, na polecenie pracownika owej innej firmy (badanych w sprawie kontrolowanej wyrokiem II GSK 735/15).

Oświadczenia z 5 kwietnia 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r. oraz wniosek z 5 kwietnia 2019 r. (k. 17-19 akt Prezydenta) składane były po upływie 21 miesięcy od lipca 2017 r., były nad wyraz skąpe w treści i nie zawierały twierdzeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie nie mogły stanowić całego materiału dowodowego, nawet przy uwzględnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. III RC [...] o udzieleniu zabezpieczenia i jego uzasadnienia, i wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2018 r. III RC [...] . Zebrany przez organy obu instancji materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący ani rozpatrzony w pełni, co Sąd I instancji trafnie uznał za inne naruszenie przepisów prawa, mogące mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa).

Dowolna i nieoparta na żadnym z zebranych dowodów jest supozycja autora skargi kasacyjnej, że partner wyjechał do innego kraju nie wskazując, do jakiego kraju wyjeżdża i pod jaki adresem zamieszka (s. 4 skargi kasacyjnej). Z oświadczenia z 8 kwietnia 2019 r. wynika jedynie, że w dacie składania oświadczenia skarżąca (po 21 miesiącach od lipca 2017 r.) nie zna adresu zamieszkania ani adresu pobytu oraz jego miejsca pracy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną trafnie podniesiono, że skarżąca nigdy w toku postępowania administracyjnego ani sądowoadministracyjnego nie wskazywała, że nie wie gdzie wyjechał jej konkubent i gdzie zamieszkał. A.K. a w lipcu 2017 r. wiedziała, że konkubent wyjechał do Norwegii i będzie mieszkał u swej siostry. Zgodne jest z doświadczeniem życiowym, że po upływie wielu miesięcy, wobec rozluźniających się relacji konkubentów, skarżąca nie mogła być pewna, gdzie faktycznie mieszkał L.S.

Organy obu instancji obowiązane były przeprowadzić dowód z zeznań świadka A.K. (art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 kpa), odpisów dokumentów - przelewów kwot po 1.000 zł miesięcznie "na dzieci" w okresie od października 2017 r. do 16 maja 2018 r. (art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 kpa), zeznań strony - A.K. (art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 86 kpa). Stanowisko organów obu instancji jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony organy wywodzą, że "brak jest przesłanek dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony bądź zeznań świadka A.K. na okoliczność prowadzenia wspólnie z konkubentem gospodarstwa domowego", a gdzie faktami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy są fakty wskazujące na to, do kiedy skarżąca z konkubentem i małoletnimi synami stanowili rodzinę (art. 3 pkt 16 uśr) i wspólnie wychowywali wspólne dzieci (art. 3 pkt 17a uśr); z drugiej strony nietrafnie podnoszą, że "bez znaczenia dla sprawy są znajdujące się w aktach potwierdzenia przelewów środków pieniężnych na dzieci" (s. 2, 3 decyzji z [...] września 2019 r.) bądź nieznane organom okoliczności – w materii istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy - o których chce zeznać skarżąca i o których może zeznać wnioskowany przez skarżącą świadek. Tymczasem dla oceny, czy skarżąca wespół z konkubentem wychowują dzieci, jest ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, do których należą w szczególności: czy decyzja o wyjeździe konkubenta do pracy w Norwegii została podjęta przez oboje konkubentów czy przez jedno z nich za wiedzą i zgodą albo przy sprzeciwie drugiego; czy celem wyjazdu konkubenta było poprawienie sytuacji dochodowej rodziny bądź zerwanie bezpośredniej więzi konkubentów; czy wyjazd nastąpił w lipcu 2017 r. (oświadczenie skarżącej z 8 kwietnia 2019 r.) czy w sierpniu 2017 r. (s. 2 akapit 1 decyzji z [...] września 2019 r.); czy do chwili wyjazdu konkubenta oboje zamieszkiwali razem i czy mieszkanie w którym zamieszkiwały ich dzieci było dla obojga centrum spraw życiowych obojga konkubentów; do kiedy partner współuczestniczył w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących ich wspólnych dzieci; kiedy ustały telefony konkubenta do skarżącej i do dzieci. Wszystkie te okoliczności, wespół z partycypowaniem konkubenta w utrzymaniu dzieci, pozwalają na dokonanie ustaleń, do kiedy trwała więź rodzinna między wszystkimi czworgiem członami rodziny (art. 3 pkt 16 uśr) oraz czy i od kiedy można uznać, że skarżąca stała się osobą samotnie wychowującą dzieci (art. 3 pkt 17a uśr). W tym zakresie organ winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, w tym dowód z przesłuchania świadka A.K. w celu ustalenia do kiedy skarżąca i L.S. stanowili rodzinę, o co wnosiła skarżąca i z przesłuchania skarżącej w charakterze strony, a co błędnie nie spotkało się z aprobatą organu (postanowienie Kolegium z [...] września 2019 r. nr [...]).

Twierdzenia skarżącej, że do rozkładu więzi rodzinnych doszło stopniowo, dopiero po wyjeździe konkubenta za granicę, co do zasady zgodne są z doświadczeniem życiowym. Sąd I instancji trafnie uznał, że przyjęcie przez organy obu instancji, że skarżąca od lipca 2017 r. jest osobą samotnie wychowującą dzieci, jest co najmniej przedwczesne.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znany jest z urzędu prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z 27 lutego 2020 r. II SA/Rz 1216/19, którym Sąd uwzględnił skargę A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Prezydent zbędnie wydał postanowienie z [...] lipca 2019 r. nr [...], ponownie wznawiając postępowanie w sprawie, bowiem do skutecznego wszczęcia postępowania wznowieniowego doszło postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...].

O sprostowaniu oczywistej omyłki w rubrum zaskarżonego wyroku orzeczono na podstawie art. 156 § 3 ppsa.

Przeprowadzając ponownie postępowanie organ uwzględni wykładnię i wskazówki co do dalszego postępowania zawarte w wyrokach II SA/Rz 1258/19 i I OSK 734/20, a także będzie miał na uwadze normatywną treść art. 81a § 1 kpa.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 ppsa, należało orzec jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.