Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 917/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33-1 ust. 3, art. 33-9 ust. 3,
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi F. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego F. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

F. R. wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L., którą to decyzją Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2008 r. F. R. (dalej jako skarżący) przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L.. Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego skarżącego na 189 punktów. Komisja Egzaminacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 331 ust. 1, art. 339 ust. 3 i art. 3310 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 190 punktów, a zatem uzyskana przez F. R. liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu.

Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2008 r. złożył odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości. Wniósł o jej uchylenie w całości oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie, że na omawianym egzaminie uzyskał wynik pozytywny. Wskazał, iż niektóre z pytań testowych zostały sformułowane niejednoznacznie lub wymagały wiedzy wykraczającej poza zakres znajomości aktów prawnych, a co za tym idzie, by udzielić na nie odpowiedzi, trzeba było sięgać w wielu wypadkach do poglądów, wyrażonych w doktrynie lub judykaturze.

Wskazał, iż wadliwe były pytania nr 99, 157, 193 i 232.

Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej z dnia [...] września 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, z późn. zm.). Ponowna analiza testu wraz z kartą odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazała zaś, że wynik egzaminu konkursowego F. R. został ustalony prawidłowo, a zatem uzyskał on z egzaminu 189 punktów. Organ podkreślił przy tym, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza bowiem, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił zarzutów skarżącego w zakresie zakwestionowanych w odwołaniu pytań.

Pierwsze z nich o numerze 99 miało następującą treść:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, merytorycznie niezasadny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji w sprawie o rozwód, sąd:

A. oddala na posiedzeniu niejawnym,

B. odrzuca na posiedzeniu niejawnym,

C. oddala na rozprawie."

Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A".

Zgodnie z kluczem prawidłowa była odpowiedź "C" oparta na art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c., skarżący zaznaczył zaś odpowiedź "A".

Skarżący w odwołaniu wskazał, że w jego ocenie z literalnej wykładni przepisu art. 168 § 1 k.p.c., - zgodnie z którym sąd postanawia o przywróceniu terminu na posiedzeniu niejawnym, nie wynika, że sąd oddala wniosek obligatoryjnie na rozprawie. Ponadto skarżący zarzucił, że podana w kluczu odpowiedź nie wynika z przepisów, ale z orzecznictwa, co świadczy o wątpliwościach związanych z tym zagadnieniem prawnym. Skarżący podniósł, że zamieszczanie pytań w teście egzaminacyjnym, na które odpowiedź nie wynika wprost z przepisów prawa jest sprzeczne z wymogami konstruowania pytań egzaminacyjnych i wniósł o zaliczenie udzielonej przez niego odpowiedzi.

Organ podniósł, iż zarzuty skarżącego są chybione. Wskazał, że zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W jego ocenie wykładnia gramatyczna art. 168 § 1 k.p.c. jednoznacznie wskazuje tylko na możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu na posiedzeniu niejawnym. Brak jest natomiast przepisu, który pozwalałby oddalić wniosek o przywróceń e terminu na posiedzeniu niejawnym.

Według art. 148 § 1 k.p.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Tak więc w świetle art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c. w ocenie organu nie sposób przyjąć takiej wykładni, przy której sąd także na posiedzeniu niejawnym mógłby oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji i to w sprawie rozwodowej, która podlega rozpoznaniu na rozprawie.

Organ zaznaczył, że brak jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego odmiennej wykładni tych przepisów. Okoliczność, że w sprawie tego zagadnienia wypowiedział się Sąd Najwyższy, nie oznacza sama w sobie, że instytucja jest kontrowersyjna.

Kolejne zakwestionowane pytanie przez skarżącego, było oznaczone numerem 157 i miało następującą treść:

"Zgodnie z Kodeksem pracy, jeżeli zastosowanie kary porządkowej nagany nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, pracownik który wniósł sprzeciw, może w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia go o odrzuceniu tego sprzeciwu wystąpić do sądu pracy o:

A. unieważnienie zastosowanej wobec niego kary,

B. uchylenie zastosowanej wobec niego kary,

C. uznanie zastosowanej wobec niego kary za niebyłą."

Skarżący udzielił na pytanie odpowiedzi "C", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "B", oparta na art. 112 § 2 Kodeksu pracy.

Zdaniem skarżącego pytanie było nieprecyzyjnie sformułowane, a prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A" i "B" łącznie, gdyż uchylenie kary przez sąd jest jedynie formą, którą na gruncie prawa procesowego sąd nadaje uznaniu kary za niebyłą. Skarżący powołał się na poglądy przedstawicieli doktryny, którzy zwracają uwagę na ścisły związek tych instytucji, bowiem w razie uwzględnienia sprzeciwu przez pracodawcę lub wydania przez sąd orzeczenia o uchyleniu kary, uważa się ją za niebyłą. Ze względu na powyższe wniósł o uznanie udzielonej przez niego odpowiedzi za prawidłową.

W ocenie organu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ, przytaczając treść art. 112 Kodeksu pracy, podniósł, iż treść pytania została skonstruowana prawidłowo i nie może być wątpliwości, iż jedyną prawidłową odpowiedzią jest wskazana w kluczu odpowiedzi. Zakwestionowane pytanie dotyczyło roszczenia, jakie służy pracownikowi, jeśli nie zgadza się z nałożoną na niego karą porządkową. Występując do sądu pracownik jednak nie może bezpośrednio żądać "uznania kary za niebyłą". Roszczeniem, jakie mu służy jest wystąpienie do sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary.

Następne kwestionowane pytanie nr 193 miało treść:

"Zgodnie z ordynacją podatkową, wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje:

A. w formie postanowienia,

B. w formie zawiadomienia,

C. bez zachowania formy procesowej z chwilą dokonania pierwszej czynności w sprawie."

Skarżący udzielił odpowiedzi "C", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "A", oparta na art. 165 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

W odwołaniu skarżący podniósł, że z przepisu art. 165 Ordynacji podatkowej nie wynika jasno reguła wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia. Skarżący stwierdził, że ustawa zgodnie z art. 165 § 5-7 Ordynacji podatkowej przewiduje odstępstwa od zasady wszczynania postępowania podatkowego z urzędu w formie postanowienia. Zdaniem skarżącego, skoro postępowanie podatkowe może być wszczęte przez nieokreślone ustawą działanie organu, w sposób "domyślny", gdyż obok wniosku strony oraz wszczęcia postępowania z urzędu w drodze postanowienia, postępowanie podatkowe może

być wszczęte z urzędu bez wydawania postanowienia i zawiadamiania strony o jego wszczęciu, to prawidłową odpowiedzią na tak sformułowane pytanie testowe była także odpowiedź "C". Skarżący podniósł również, że odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a z podglądów doktryny i powołał się na jej przedstawicieli, którzy wskazują na możliwość wszczynania postępowania z urzędu bez wydawania postanowienia.

W ocenie organu stanowisko skarżącego jest niezasadne. Wskazał, iż z treści art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej wynika, że wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje w formie postanowienia. W dalszej treści art. 165 § 5-7 Ordynacji podatkowej przewidziane zostały wyjątki od tej zasady.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, iż pytanie dotyczyło wyłącznie formy wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu jako zasady. Wprawdzie art. 165 § 5-7 Ordynacji podatkowej przewiduje cztery wyjątki od tej zasady, to żaden z tych wyjątków nie został uwzględniony w pytaniu i nie dotyczy go żadna z sugerowanych odpowiedzi.

Ponadto skarżący stwierdził, że zamieszczanie pytania z zakresu prawa podatkowego wykraczało poza zakres egzaminu, gdyż prawo podatkowe stanowi odrębną gałąź prawa, której nie można zaliczyć do prawa finansowego i powołał się na stanowisko niektórych przedstawicieli doktryny.

Odnosząc się do powyższego zarzutu organ stwierdził, że zgodnie z art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Zakres egzaminu określają przepisy ustawowe poprzez enumeratywne wyliczenie zakresów prawa. Wbrew zarzutowi skarżącego, iż prawo podatkowe jest elementem składowym prawa finansowego, organ wskazał, iż zdecydowana większość naukowców zajmuje jednak stanowisko, iż omawiana dziedzina prawa wchodzi w skład prawa finansowego.

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie było oznaczone numerem

232 i miało następującą treść:

"Zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym, stosunek służbowy sędziego Sądu Najwyższego nawiązuje się:

A. po doręczeniu mu aktu mianowania,

B. po doręczeniu mu aktu powołania,

C. z chwilą objęcia stanowiska."

Skarżący wskazał jako poprawną odpowiedź "A", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "B" oparta na art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2002 r. nr 240, poz. 2052 ze zm.). Skarżący zarzucił, że w przepisach regulujących pragmatyki służbowe ustawodawca często posługuje się terminem "powołanie" w znaczeniu technicznym, mając na myśli kreowanie zupełnie innego stosunku służbowego najczęściej mianowania. Odwołujący powołał się na przedstawicieli doktryny, którzy za przykład takiego stosunku służbowego wskazują właśnie "mianowanie" sędziów. W związku z powyższym wniósł o uznanie odpowiedzi "A" i "B" za prawidłowe i przyznanie mu punktu za udzieloną odpowiedź na to pytanie.

Zdaniem organu powyższe zarzuty były chybione. Organ podniósł, iż zgodnie z powołanym wyżej art. 26 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, stosunek służbowy sędziego Sądu Najwyższego nawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania, tak więc odpowiedź na powyższe pytanie wynika wprost z cytowanego przepisu. Zdarzeniem, które skutkuje nawiązaniem stosunku służbowego sędziego Sądu Najwyższego jest więc doręczenie aktu powołania, a nie aktu mianowania, na co powołuje się skarżący, podnosząc, że "powołanie" i "mianowanie" to terminy tożsame, zaś pojęcie "powołanie" używane jest często tylko w znaczeniu technicznym. Już choćby Kodeks pracy wyraźnie rozróżnia powołanie od mianowania, co wprost wynika m.in. z art. 2 oraz z odrębnego uregulowania stosunków pracy na podstawie powołania (Oddział 1 w Rozdziale III) oraz na postawie mianowania (Oddział 3 w Rozdziale III).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., wnosząc o uchylenie jej oraz uchwały I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego:

- art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez błędne uznanie pytań testowych nr 99, 157, 193 oraz 232 za spełniające ustawowe kryteria określone w art. 339 ust. 1 cyt. ustawy, a tym samym stwierdzenie, iż nie uzyskał wymaganego limitu 190 punktów z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską;

art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez umieszczenie w teście egzaminacyjnym pytań z prawa podatkowego, które nie zostało uwzględnione w zakresie egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

2. naruszenie przepisów postępowania:

art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, wskutek zaniechania przez organ obowiązków polegających na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, dokonaniu wszechstronnej analizy całokształtu zgromadzonego i przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego oraz poprzez nieustosunkowanie się organu do wszystkich przedstawionych zarzutów;

art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wskutek nieprzestrzegania wymogu rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie korzystnych dla niego okoliczności, pominięcie wskazanego przez skarżącego materiału dowodowego i obarczenie go skutkami błędnej interpretacji przepisów prawa;

-art. 11 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania, wskutek niedołożenia przez organ szczególnej staranności w celu uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia w stosunku do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów,

- art. 12 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania, wskutek opieszałego działania przy rozpatrywaniu odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości.

Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, nie znajdując jednocześnie podstaw do uznania zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cyt. dalej p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. o utrzymaniu w mocy uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. ustalającej negatywny wynik egzaminu konkursowego skarżącego.

Skarżący za egzamin pisemny uzyskał 189 punktów, co w efekcie dało negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Postępowanie związane z egzaminem konkursowym na aplikację radcowską regulują przepisy art. 331 - 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 331 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

Z kolei zgodnie z art. 339 ust. 3 ww. ustawy, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt (art. 339 ust. 1 cyt. ustawy).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

Pytania testowe na aplikację winny być testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

W nawiązaniu do treści wyżej zacytowanych przepisów oraz przytoczonego orzecznictwa Sąd uznał za trafny zarzut skarżącego polegający na wadliwym skonstruowaniu pytania nr 193. W tym pytaniu żadna z podanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, nawet wskazana przez organ odpowiedź "A", albowiem nie zawsze zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa, wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje w formie postanowienia. Okoliczność tę przyznał zresztą Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując, iż art. 165 § 5-7 Ordynacji podatkowej zawiera wyjątki od ww. zasady, lecz pytanie dotyczyło wyłącznie formy wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu jako zasady. Skoro organowi chodziło o tzw. zasadę, powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści pytania, np.: "Regułą jest, że zgodnie z ordynacją podatkową wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje...".

Z tych względów nieprawidłowe zredagowanie pytania nr 193 nie powinno obciążać skarżącego. W tym stanie rzeczy, według oceny Sądu, w przypadku omawianego pytania naruszona została zasada wynikająca z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, albowiem zgodnie z tym przepisem pytania testowe na aplikację radcowską powinny być tak sformułowane, aby spośród trzech propozycji istniała tylko jedna i niebudząca wątpliwości odpowiedź.

Jednocześnie Sąd działając w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. powziął istotne wątpliwości co do sformułowania pytania nr 100, które brzmiało:

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku".

Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130§1 k.p.c.

Według oceny Sądu ww. przepisy nie dają odpowiedzi na wskazane pytanie. Przepis art. 169 § 3 k.p.c. brzmi:

"Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej." Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zdanie 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym."

O tym, że niedołączenie apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań, przewidzianych w tym przepisie stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien zarządzić przewodniczący w trybie, przewidzianym w art. 130 § 1 k.p.c. (zob. 1CZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i 2CR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407).

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa (tak samo w wyroku WSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1008/09).

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, że ww. pytanie z zakresu prawa podatkowego wykraczało poza zakres egzaminu, gdyż prawo podatkowe stanowi odrębną gałąź prawa, której nie można zaliczyć do prawa finansowego, zgodzić się należy ze stwierdzeniem organu, iż do dziedziny prawa finansowego należy zaliczyć także prawo podatkowe. W ogólnym pojęciu prawa podatkowego mieszczą się bowiem takie dziedziny, jak np. prawo dewizowe, prawo budżetowe, prawo bankowe. Organ, posiłkując się podanymi w decyzji publikacjami, prawidłowo wskazał na istotny związek prawa podatkowego z prawem finansowym wyrażający się m.in. finansową działalnością publiczną Państwa w zakresie przychodów podatkowych, które są instrumentem zasilania budżetu.

W ocenie Sądu - jeśli chodzi natomiast o pytania nr 99, 157 i 232 - uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący, odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

I tak w pytaniu nr 99 nie zachodzi taka sytuacja, że żadna odpowiedź nie jest prawidłowa. Odpowiedź na to pytanie wynika z zestawienia dwóch przepisów Kodeksu postępowania cywilnego - art. 148 i art. 168 k.p.c., co oznacza, że poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C". Wątpliwości w orzecznictwie, na które wskazuje skarżący, wystąpiły w początkowym etapie obowiązywania zmienionego art. 168 k.p.c., w którym w § 1 z dniem 1 lipca 1985 r. dodano zdanie drugie odnoszące się do formy posiedzenia. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1987 r. (III CZP 4/87) wątpliwości te usunęło i od tej pory kwestia ta jest w orzecznictwie rozstrzygana jednolicie. Również pytanie nr 157 nie budzi wątpliwości Sądu. Pytanie to dotyczy roszczenia pracownika, a nie skutku wyroku sądu. Uznanie kary za niebyłą należy do pracodawcy a nie do sądu i następuje dopiero po prawomocnym orzeczeniu sądu pracy w przedmiocie uchylenia kary lub po uwzględnieniu sprzeciwu przez pracodawcę. Wbrew twierdzeniom skarżącego takie stanowisko wynika również jednoznacznie z przytoczonych przez niego poglądów doktryny.

W ocenie Sądu także pytanie nr 232 zostało sformułowane w sposób prawidłowy. Z treści art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym wprost wynika, iż stosunek służbowy sędziego Sądu Najwyższego nawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania.

Sąd jednocześnie podzielił słuszność zarzutu skarżącego co do niezachowania terminu załatwienia sprawy (odwołania), niemniej to naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie organu, zatem nie mogło być podstawą do uwzględnienia skargi.

Wobec tego, że uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., ustalony został wynik egzaminu konkursowego skarżącego na 189 punktów, a dwa z pytań, zdaniem Sądu, zostały sformułowane nieprawidłowo, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.