Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 622/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o. o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku A. Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. w [...] z dnia [...] października 1950 r., nr [...] (w zakresie gruntów stanowiących własność [...]), którym to orzeczeniem odmówiono B. i H. małż. H. prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] pod nazwą hip. [...].

W dniu 30 lipca 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek A. Sp. z o.o. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] kwietnia 2014 r. Spółka jako podstawę wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., argumentując, iż przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się z jej powództwa postępowanie o zobowiązanie [...] do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] z obrębu [...], której Spółka jest posiadaczem. Postępowanie powyższe toczy się od 14 lutego 2000 r., a więc w okresie, kiedy wszczęto postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kolegium wskazało, że w oparciu o zdarzenie przyszłe i niepewne, jakim jest rozpoznawane roszczenie Spółki o zobowiązanie [...] do złożenia oświadczenia woli o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu nie można uznać, iż ma ona interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1950 r.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosła Spółka z o.o. A. We wniosku podniosła argumenty prezentowane we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Wskazała, że wbrew twierdzeniem Kolegium ma interes prawny a nie faktyczny oraz podniosła, że podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 1950 r. było wyłącznie ustalenie, że orzeczenie powoływało się na projekt planu, a nie plan obowiązujący. Inne przesłanki nie były przedmiotem kontroli, co oznacza, że powinny podlegać ocenie w obecnym postępowaniu. Do takich okoliczności należy m.in. brak aktu notarialnego nabycia nieruchomości przez małżonków H., a jedynym dowodem własności miałoby być zaświadczenie o zapisie w repertorium notariusza o sprzedaży przez A. B. działek o obszarze [...] ha [...] m2 wraz z budynkiem. Na tej podstawie nie można także ustalić, jaka faktycznie część nieruchomości została zbyta, o ile akt notarialny faktycznie został sporządzony. Ponadto w księdze wieczystej nieruchomości brak jest wpisu o przeniesieniu własności na rzecz małżonków H. Powoduje to, że wnioskodawcy nie mają legitymacji do ubiegania się o ustanowienie użytkowania wieczystego. Jednocześnie Spółka zwróciła uwagę na wątpliwości co do zachowania terminu wynikającego z dekretu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ww. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 151 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że decyzja o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego może być wydana wówczas, gdy z takim żądaniem wystąpi osoba nie będąca stroną w sprawie, osoba będąca stroną złożyła wniosek po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. i termin ten nie został jej przywrócony lub gdy wniosek pochodzi od osoby nie mającej zdolności do czynności prawnych, a działającej bez przedstawiciela ustawowego. O ile jednak stwierdzenie przez organ, że wniosek został złożony przez osobę niebędącą stroną w postępowaniu skutkuje odmową wznowienia postępowania, to w przypadku oparcia wniosku o wznowienie na zarzucie pominięcia strony w postępowaniu, badanie to ma miejsce dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Jak wskazał organ odwoławczy, postanowienie o wznowienie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie zostało wydane w dniu [...] listopada 2014 r. Następnie Kolegium podkreśliło, że przymiot strony skarżącej organy winny ocenić, po wznowieniu postępowania, wyłącznie w oparciu o art. 28 k.p.a. Przy czym istnienia interesu prawnego, w rozumieniu tego przepisu, wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny. Zatem, jak wskazało Kolegium, badaniu w niniejszym postępowaniu podlega kwestia zaistnienia podmiotowej przesłanki wznowienia, tj. ustalenia, czy Spółka jest stroną w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego. Następnie organ powołał art. 7 dekretu z dnia 25 listopada 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wskazując, że w przypadku postępowań o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej w trybie tego przepisu interes prawny mają jedynie byli właściciele nieruchomości dekretowej i ich następcy prawni, a także każdy inny podmiot, który wykaże, że w dacie wydawania orzeczenia legitymował się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości objętej postępowaniem. Decyzja podejmowana w tym przedmiocie dotyczy bowiem stosunków własnościowych między tymi podmiotami i organem gminy będącej właścicielem gruntu. One też są w związku z tym stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że przez prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości należy rozumieć wyłącznie własność i użytkowanie wieczyste gruntu.

Wobec powyższego Kolegium podkreśliło, że nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, do których osiągnięcia dąży, a więc takimi, które nastąpią dopiero w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym. Ten zaś nie daje legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Organ podkreślił, że okoliczność, iż skarżąca jest posiadaczem części nieruchomości objętej decyzją z 1950 r. nie czyni Spółki legitymowaną. Posiadanie jest stanem faktycznym, który może jedynie uzasadniać interes faktyczny wnoszącego podanie, nigdy zaś interes prawny.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło, P. Sp. z o.o. Decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w konsekwencji nienależyte uzasadnienie przyczyn odmowy przyznania skarżącej przymiotu strony,

- naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez niezasadną odmowę przyznania skarżącej spółce statusu strony postępowania i w konsekwencji niezasadne pominięcie interesu prawnego, uzasadniającego wzięcie udziału w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...],

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji nr [...], w sytuacji gdy uchybienia organu miały istotny wpływ na wynik sprawy, co winno skutkować uchyleniem ww. decyzji i orzeczeniem co do istoty sprawy,

- naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę uchylenia decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2014 r.

2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj.:

- art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie okoliczności, iż skarżąca legitymuje się ekspektatywą prawa do nieruchomości i od kilkunastu lat na drodze postępowania cywilnego ubiega się o zobowiązanie właściciela do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste i w konsekwencji błędne uznanie, iż Spółka nie posiadała interesu prawnego niezbędnego do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym prowadzonym pod nr [...],

- art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z art 156 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], nr [...] rażąco naruszyła powyższe przepisy i jako taka zasługiwała na wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 200 p.p.s.a. strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowi art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 1 k.p.a. Zgodnie z tym pierwszym przepisem organ administracji publicznej odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Skoro więc według ustaleń Kolegium, po wznowieniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdzono, że wnioskodawcy nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. - to postępowanie organ powinien zakończyć decyzją wydaną na podstawie ww. przepisu, odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na brak podstawy do jej uchylenia określonej w art. 145 § 1 k.p.a. Tak też i postąpiło Kolegium w przedmiotowej sprawie.

Istota sprawy sprowadza się więc do ustalenia, czy Kolegium prawidłowo oceniło, że A. Sp. z o.o. nie ma interesu prawnego w postępowaniu nadzorczym, zakończonym wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2014 r., którym odmówiono B. i H. małż. H. prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] pod nazwą hip. [...].

Niekwestionowane jest to, że interes prawny będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie i mieć odzwierciedlenie w przepisach prawa materialnego. Interes prawny musi mieć charakter konkretny i realny. Niesporne jest i to, że stronami w postępowaniu dekretowym są nie tylko podmioty wskazane w art. 7 ust. 2 wyżej powołanego ale i te, które wykażą się tytułem prawnorzeczowym do gruntu będącego przedmiotem wniosku.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z 1950 r. nie wskazano jakie aktualnie oznaczone działki ewidencyjne wchodzą w skład dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] pod nazwą hip. [...]. Jednakże, przy piśmie Urzędu [...] z dnia 25 września 2013 r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (w związku z jego wystąpieniem z dnia 4 września 2013 r. o wypis i wyrys dotyczące ww. nieruchomości dekretowej wraz z zaznaczeniem jej granic) – przesłano dokumenty, w tym dotyczące m.in. działki nr [...] z obrębu [...] oraz poinformowano, że nie odnaleziono mapy z granicami nieruchomości "[...] oraz mapy z naniesionymi granicami [...].

Z akt sprawy wynika, że A. Spółka z o.o. jest władającą nieruchomością Miasta [...], oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...], położoną przy aktualnej ulicy [...]. Poza tym, pozwem z dnia 14 lutego 2000 r. Spółka wniosła do Sądu Okręgowego w [...] o zobowiązanie Gminy [...] do ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntu z nieodpłatnym przeniesieniem własności budynków w zakresie nieruchomości położonej przy ulicy [...], obejmującej działki nr: [...] – w obrębie [...], wpisanej do księgi wieczystej KW [...]. Pismem z dnia 17 września 2011 r. Spółka zmodyfikowała powództwo w sprawie - precyzując treść oświadczenia woli, którego złożenia się domaga, m.in. poprzez określenie gruntu jako nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...].

Zakładając więc, że ww. działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] wchodzi w skład nieruchomości dekretowej, której dotyczyło orzeczenie z 1950 r., prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że skarżąca Spółka jako władająca ww. gruntem posiada tylko interes faktyczny w domaganiu się wznowienia postępowania nadzorczego związanego z kontrolą orzeczenia dekretowego z 1950 r. Decyzja nadzorcza dotycząca orzeczenia Prezydium odnosi się do stanów własnościowych. Prawnorzeczowy tytuł to własność i użytkowanie wieczyste. Takim tytułem nie jest posiadanie.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, prawidłowo organy administracji uznały, że wykazanie posiadania ekspektatywy nabycia prawa użytkowania wieczystego nie stanowi także o interesie prawnym Spółki, albowiem z samej istoty ekspektatywa taka ma charakter przyszły i niepewny.

W konsekwencji nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, do których osiągnięcia dąży. A więc takimi, które ewentualnie nastąpią dopiero w przyszłości.

Tym samym, zarzuty podniesione w skardze nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.