Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 721/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 stycznia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-181/2021/GD w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania I. K., decyzją z 25 stycznia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-181/2021/GD utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 7 grudnia 2021 r. nr NW/XIII/7725/2562/04 umarzającą I. K., J. K.i A. M., jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], wszczęte wnioskiem, który wpłynął 22 maja 1948 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Starosta [...] protokołem zdawczo-odbiorczym przekazał 23 marca 2004 r. Wojewodzie Śląskiemu wniosek E. B. skierowany do Komisji Osadnictwa Nierolniczego przy Starostwie Powiatowym w [...] o przekazanie nieruchomości nierolniczej, wraz z załączoną dokumentacją, który wpłynął 22 maja 1948 r. W aktach ww. przekazanej sprawy znajdują się: 1. karta z napisem: "B. E. W/w nie wniósł żadnego podania o zaliczenie mienia, ponadto nie podał aktualnego adresu zamieszkania. 20.1.1971 r." podpis nieczytelny, 2. wniosek E. B. (adres: [...]) do Komisji Osadnictwa Nierolniczego przy Starostwie Powiatowym w [...], o przekazanie nieruchomości nierolniczej (data wpływu: 22 maja 1948 r.), 3. pismo E. B. (adres: [...]) do Komisji Osadnictwa Nierolniczego przy Starostwie Powiatowym w [...] o oszacowanie pozostawionego za granicą RP mienia nieruchomego oraz ustalenie prawa do zarachowania jego wartości przy nabyciu nieruchomości nierolniczej, 4. orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Katowicach z 14 września 1946 r. nr L.dz. 11643/46/P.858/3/46, wydane na nazwisko E. B., s. [...], ur. [...] stycznia 1893 r., 5. pismo Urzędu Miasta w [...] z 2 września 1991 r. nr GiGG-V-8229/5/91 skierowane do E. B. (brak adresu zamieszkania) - 2 egz. pisma.

W toku postępowania przed Wojewodą Śląskim w aktach przedmiotowej sprawy zgromadzono m. in. następujące dokumenty: 1. uwierzytelnioną kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] czerwca 2021 r. sygn. akt [...] zgodnie z którym spadek po E. B., s. [...], zmarłym [...] sierpnia 1947 r. w [...] nabyli: B. B. w 2/8 części, E. B. w 3/8 części i H. K. w 3/8 części; spadek po B. B. zmarłej 8 grudnia 1975 r. nabyli: E. B. i H. K., 2. wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z 10 lutego 2021 r. Rep. A nr [...] zgodnie z którym spadek po E. B., s. [...], zmarłym 7 kwietnia 1986 r. nabyły M. B. i A. M., po 1/2 części każda z nich, 3. wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z 21 lutego 2014 r. Rep. A nr [...] zgodnie z którym spadek po H. K., zmarłej 31 stycznia 2014 r. nabyły: J. K. i I. K. po 1/2 części każda z nich, 4. kopia wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia z 10 lutego 2021 r. Rep. A nr [...] zgodnie z którym spadek po M. B. zmarłej 4 grudnia 2014 r. nabyła A. M..

Wojewoda Śląski pismami z 24 września 2021 r. wystąpił, z negatywnym skutkiem, do Archiwum Państwowego Oddział w [...], Urzędu Miejskiego w [...], Starostwa Powiatowego w [...] oraz do pozostałych wojewodów z zapytaniem, czy przed tamtejszymi organami toczy lub toczyło się postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z wniosku E. B. lub jego spadkobierców.

Wojewoda Śląski decyzją z 7 grudnia 2021 r. umorzył I. K., J. K. i A. M., jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. B., s. [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], wszczęte wnioskiem, który wpłynął 22 maja 1948 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się jedynie wniosek E. B. skierowany do Komisji Osadnictwa Nierolniczego przy Starostwie Powiatowym w [...] o przekazanie nieruchomości nierolniczej, który wpłynął 22 maja 1948 r.

Organ podał, że z analizy poprzednich regulacji prawnych dotyczących prawa do rekompensaty, a obowiązujących w okresie, w którym złożony był ww. wniosek (tj. w 1948 r.) nie wynika, aby jakiekolwiek postępowania wszczęte na jego podstawie miały, w przypadku braku zakończenia sprawy, swoją "automatyczną" kontynuację po zmianie stanu prawnego. Organ wskazał, że brak wniosku na podstawie którego Wojewoda Śląski mógłby prowadzić postępowanie według przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje tym, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, na skutek czego postępowanie należało umorzyć.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosła I. K..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 25 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 7 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097) – dalej zwana "ustawą". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r.

Jednocześnie stosownie do art. 27 ustawy postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie w aktach sprawy znajduje się jedynie wniosek E. B. skierowany do Komisji Osadnictwa Nierolniczego przy Starostwie Powiatowym [...] o przekazanie nieruchomości nierolniczej, który wpłynął 22 maja 1948 r. W związku z powyższym konieczne jest rozstrzygnięcie, czy wniosek złożony w latach 40-tych XX w. mógł być rozpatrywany w oparciu o przepisy ustawy.

W kwestii ewentualnej kontynuacji postępowania wszczętego pod rządami dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska Minister stwierdził, że żadna ustawa nie przewidywała, aby jakiekolwiek wszczęte na podstawie ww. dekretu postępowania miały, nawet w przypadku braku zakończenia sprawy, swoją "automatyczną" kontynuację po zmianie stanu prawnego. Przepis zakładający kontynuację postępowania w zakresie rekompensaty za mienie zabużańskie został zawarty dopiero w wydanym, na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości oraz w późniejszych przepisach regulujących kwestie rekompensat za to mienie, tj. w ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego oraz w obowiązującej ustawie.

Zatem - w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji - kontynuowane mogą być wyłącznie postępowania o rekompensatę za mienie zabużańskie, które zostały wszczęte najpóźniej w momencie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. od 1 sierpnia 1985 r. i które nie zostały zakończone.

Tym samym ewentualne wnioski złożone w okresie obowiązywania aktów prawnych wydanych w latach powojennych, przed 1985 r., najpóźniej z chwilą uchylenia ich mocy obowiązującej, traciły byt prawny.

Organ I instancji przeprowadził kwerendę zwracając się do właściwych organów i archiwum z zapytaniem, czy toczyło się lub toczy postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z wniosku E. B. lub jego spadkobierców, która dała wynik negatywny.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że matka wnioskodawczyni nie posiadała wiedzy na temat terminu składania wniosku o rekompensatę, a jednocześnie Wojewoda Śląski od 2004 r., tj. od otrzymania akt przedmiotowej sprawy, nie ustalił jej miejsca zamieszkania, natomiast pierwsze pismo w przedmiotowej sprawie do H. K. organ skierował 30 stycznia 2013 r. Minister wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Postępowanie przewidziane w ustawie ma więc charakter wnioskowy i jest wszczynane tylko i wyłącznie na wniosek strony. Tym samym strony postępowania nie mogą przerzucać na organ konsekwencji dokonanych przez swoich poprzedników prawnych wyborów, czy też skutków prawnych własnych zaniechań.

Dodatkowo Minister podał, że przepisy ustawy nie kreowały po stronie organów wojewódzkich żadnych obowiązków w zakresie informowania potencjalnych osób uprawnionych o konieczności oraz terminie złożenia wniosku o potwierdzenia prawa do rekompensaty na podstawie tej ustawy.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku do 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu stanowi zatem dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego prawa.

W przedmiotowej sprawie wystąpił brak stosownego wniosku złożonego w trybie ustawy lub w trybie do którego ustawa ma zastosowanie.

W związku z tym Minister uznał, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku rnaterialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie. Ustalenie przez organ publiczny zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, zobowiązuje go do umorzenia postępowania bowiem brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, co do istoty, a dalsze prowadzenie w takiej sytuacji postępowania stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny i prawny Minister stwierdził, że decyzja Wojewody Śląskiego z 7 grudnia 2021 r. była prawidłowa.

Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 stycznia 2022 r. I. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o cofnięcie zaskarżonej decyzji. Podała, że podjęta przez Ministra SWiA decyzja jest dla niej niezrozumiała i krzywdząca, gdyż pisemnie wyjaśniła przyczynę niemożliwości złożenia wymaganego wniosku, który jest co prawda zgodny z prawem, lecz powód niezłożenia go w terminie jest wynikiem tragicznego losu jej rodziny, ale również niedbalstwa i ignorowania sprawy przez urzędników Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. W uzasadnieniu podniosła, że w 1946 r. jej dziadek E. B. po przybyciu do [...] złożył wszystkie dokumenty jakie były potrzebne w celu zarejestrowania informacji o pozostawionych nieruchomościach poza granicami Polski (obecna [...]). Złożone dokumenty niepodważalnie świadczyły o posiadanym majątku m.in. dokument potwierdzony przez świadków jakim jest spisany protokół nr 5/VIII/46 w obecności Naczelnika Pow. Oddziału w [...] . Cały zestaw dokumentów był w posiadaniu Gminy w [...]. Dopiero protokołem zdawczo-odbiorczym Starosta [...] przekazał 23 marca 2004 r. dokumenty Wojewodzie Śląskiemu, na podstawie art. 5 ust. 1 oraz 9 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. O istnieniu tych dokumentów dowiedziała się po raz pierwszy matka skarżącej w 2013 r. z listu poleconego wysłanego z Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, krótko przed śmiercią. Wszystkie dokumenty składał jej ojciec w 1946 r. a po jego śmierci w 1947 r. (zginął w wypadku samochodowym pod [...]) uzupełniał je matki brat, a wuj skarżącej w 1948 r. Oni jedynie zajmowali się tą sprawą. Babka skarżącej jedynie wiedziała, że wszystkie dokumenty są złożone w gminie. Taką informację skarżąca uzyskała od swojej matki. Nikt z rodziny nie pilnował tej sprawy gdyż zarówno dziadek, jak i wuj skarżącej byli bardzo sumienni i dokładni, jak chodzi o sprawy urzędowe. W 1975 r. zmarła babka skarżącej, a w 1986 r. w [...] zmarł nagle w szpitalu wuj skarżącej, który zajmował się tą sprawą po śmierci swojego ojca. Do jego śmierci nie było potrzebne żadne uzupełnienie dokumentów w związku z jakimiś zmianami ustawowymi dotyczącymi mienia zabużańskiego. Wuj przed śmiercią nie przekazał żadnej informacji w tej sprawie, ani swojej matce, ani swojej siostrze, nawet swojej żonie.

Skarżąca wskazała, że ustawa weszła w życie 8 lipca 2005 r.i dotyczyła złożenia wniosku w gminie o tym skarżąca dowiedziała się dopiero kiedy przedstawiła postanowienie sądowe w Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach w 2021 r., które otrzymała na podstawie złożonego w [...] wniosku o ustanowieniu spadkobierców. Cała czynność rozpoczęła się dopiero w wyniku otrzymanego pisma z Urzędu Wojewódzkiego w 2013 r.

Reasumując skarżąca podała, że od 2005 r. Urząd Wojewódzki w Katowicach, będąc w posiadaniu dokumentów dotyczących sprawy rodziny w związku z pozostawionym mieniem na terenach obecnej [...] nie dostosował się do Kodeksu Postępowania Administracyjnego i nie powiadomił matki skarżącej od 2005 r. do 2008 r., że jest w posiadaniu tych dokumentów, zasłaniając się, że nie posiadał adresu zameldowania. Przez trzy lata nie mógł go ustalić, np. w biurze meldunkowym tym bardziej, że matka była zameldowana na stałe w Katowicach od 1954 r. gdzie Urząd Stanu Cywilnego również posiada taką informację. Niezależnie od tego matka była przez kilkadziesiąt lat, aż do emerytury, pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach i tam również muszą posiadać dane pracowników zatrudnionych w Urzędzie Wojewódzkim natomiast w 1991 r. przeszła na emeryturę, czyli w 2005 r. pobierała emeryturę w ZUS, to znaczy że tam również można było uzyskać informację o meldunku.

Skarżąca uważa, że jedynie w wyniku niedbalstwa pracownicy Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach Wydziału Nadzoru Właścicielskiego w latach 2005 r.- 2008 r. są winni pozbawienia skarżącej możliwości uzyskania rekompensaty za pozostawione przez jej dziadka mienie na obecnych terenach [...]. W wyniku nieprzekazania informacji o posiadanych dokumentach uniemożliwiono skarżącej w okresie od 2005 r. do 2008 r. złożenie wniosku, zgodnie z ustawą.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając negatywną decyzje jedynie powołał się na ustawę, a nie wziął pod uwagę przyczyny niezłożenia wniosku w latach 2005 r.-2008 r. gdzie dokładnie jest opisane w dokumentach przekazanych z Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, z których jednoznacznie można wywnioskować, że niedostosowanie się do Kodeksu Postępowania Administracyjnego i nieprzekazanie informacji rodzinie przez Urząd Wojewódzki o posiadanych dokumentach było główną przyczyną niezłożenia w terminie wymaganego wniosku w urzędzie.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Trzeba zacząć od tego, że wniosek E. B. z 22 maja 1948 r. o przekazanie wnioskodawcy nieruchomości nierolniczej położonej w [...] przy ul. [...] został złożony na podstawie dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 71, poz. 389 ze zm.). Zgodnie z art. 9 tego dekretu osobom, które w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. pozostawiły mienie nieruchome na tych terenach Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach przedwojennych, które nie weszły w skład obecnego obszaru Państwa, jeżeli osoby te stale zamieszkiwały na tych terenach przed 1 września 1939 r., jak również osobom, które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo Polskie mają otrzymać ekwiwalent w zamian za mienie pozostawione za granicą – zarachowywało się na pokrycie ceny nabycia lub czynszu dzierżawnego za mienie przekazane im w trybie przepisów tego dekretu wartość pozostawionego mienia nieruchomego. Zarachowanie przewidziane w ustępach poprzedzających uzależnione było od warunku stałego zamieszkania nabywcy lub dzierżawcy na obszarze Ziem Odzyskanych.

Dekret powyższy przewidywał zatem tzw. prawo zarachowania wartości pozostawionego mienia nieruchomego na pokrycie ceny nabycia lub czynszu dzierżawnego za mienie przekazane im w trybie przepisów tego dekretu.

Na mocy art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 20 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz.U. Nr 49, poz. 326) dekret z 1946 r. przewidujący tzw. prawo zarachowania wartości pozostawionego mienia utracił moc 23 grudnia 1952 r. Przy czym dekret ten nie zawierał przepisów przejściowych przewidujących, że dotychczasowe postępowania zainicjowane wnioskami o zarachowanie wartości pozostawionego mienia, złożonymi przed wejściem w życie dekretu z 1952 r. prowadzi się na podstawie dotychczasowych lub też nowych przepisów (dekretu z 1952 r.).

Dekret z 1952 r. wprowadził natomiast w art. 14 nową instytucję tzw. prawa zaliczenia wartości pozostawionego mienia. Zgodnie z tym przepisem na pokrycie ceny nabycia lub czynszu za państwowe mienie nierolnicze przydzielone na podstawie dotychczasowych przepisów albo odstąpione w trybie niniejszego dekretu osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach przedwojennych nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, jeżeli osoby te zamieszkiwały na tych terenach przed dniem 1 września 1939 r. - zaliczało się wartość pozostawionego za granicą mienia nieruchomego. Przepisy te stosowało się również do osób, które na mocy umów międzynarodowych, zawartych przez Państwo polskie, miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą.

Z tym, że na podstawie § 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 26 kwietnia 1954 r. w sprawie zasad, warunków i trybu odstępowania nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz.U. Nr 25, poz. 101) wnioski o sprzedaż lub dzierżawę złożone przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, dotychczas niezałatwione, należało uważać za wnioski o dzierżawę, chyba że wnioskodawca ponowił swój wniosek o sprzedaż.

Zatem jeszcze pod rządami dekretu z 1952 r. możliwe było rozpoznanie nieponowionych wniosków złożonych na podstawie dekretu z 1946 r. jako wniosków o dzierżawę nieruchomości z zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionych na poczet czynsz dzierżawnego.

Natomiast na mocy art. 20 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz.U. Nr 31, poz. 132 ze zm.) 11 czerwca 1957 r. został uchylony dekret z 1952 r. Przy czym dekret ten nie zawierał przepisów przejściowych przewidujących, że dotychczasowe postępowania zainicjowane wnioskami o dzierżawę nieruchomości, złożonymi przed wejściem w życie ustawy z 1957 r. prowadzi się na podstawie dotychczasowych lub też nowych przepisów (ustawy z 1957 r.).

Z kolei z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 1957 r. w sprawie sposobu zaliczania na pokrycie ceny nabywanych od Państwa nieruchomości wartości pozostawionego za granicą mienia nieruchomego oraz sposobu ustalania wartości tego mienia (Dz.U. Nr 44, poz. 205 ze zm.) wynikało, że osoba ubiegająca się o zaliczenie na pokrycie ceny nabywanej od Państwa nieruchomości wartości pozostawionego za granicą mienia nieruchomego musiała zgłosić wniosek innego rodzaju - wniosek o sprzedaż nieruchomości.

Takiego wniosku (o sprzedaż nieruchomości w [...] przy ul, [...] 4) nie składali spadkobiercy E. B. s. [...].

Zatem możliwość uzyskania przez spadkobierców E. B. s. [...] tzw. prawa zaliczenia wartości pozostawionego mienia w [...], na skutek wniosku złożonego w 1948 r. przez E. B., a więc jeszcze pod rządem dekretu z 1946 r., a następnie z mocy prawa przekształconego w 1954 r. we wniosek o dzierżawę, ustała definitywnie z dniem wejścia w życie ustawy z 1957 r.

Trafnie wskazał Minister SWiA w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dopiero wnioski o prawo zaliczenia wartości mienia pozostawionego za granicą złożone pod rządem art. 81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) miały swą kontynuację i mogły być rozpatrywane w 2005 r. na podstawie ustawy (obecnie obowiązującej), jako wnioski o przyznanie prawa do rekompensaty, co wynika z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32 ze zm.), art. 15 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.), art. 27 ustawy.

Skoro zatem wniosek złożony w 1948 r., już w 1957 r. utracił podstawę prawną i nie mógł być merytorycznie rozpoznany, natomiast nie został złożony do 31 grudnia 2008 r. (jak tego wymaga art. 5 ust. 1 ustawy) odrębny wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za pozostawienie przedmiotowego mienia, czy wcześniej wniosek o prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to postępowanie o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez E. B. w miejscowości [...], wszczęte na skutek wniosku z 22 maja 1948 r. należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe, w oparciu o art. 105 § 1 kpa, co też Wojewoda Śląski prawidłowo uczynił wydając decyzję z 7 grudnia 2021 r., a jego decyzję zasadnie zaakceptował Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzji z 25 stycznia 2022 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że dla niniejszej sprawy nie miały znaczenia okoliczności dotyczące tego która osoba spośród członków rodziny skarżącej prowadziła po śmierci E. B. s. [...] sprawę o uzyskanie prawa do zaliczenia wartości mienia pozostawionego w miejscowości [...] oraz w jaki sposób czuwała nad tym, aby sprawie tej nadany był właściwy bieg. Tego rodzaju kwestie należały do wewnętrznych spraw rodzinnych skarżącej. To w interesie spadkobierców E. B. s. [...] było, aby w odpowiednim czasie domagać się od organu rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione w miejscowości [...]. W tego rodzaju sprawie organy administracji publicznej nie miały własnego interesu prawnego.

Rację ma Minister twierdząc, że Wojewoda Śląski nie miał obowiązku poszukiwania potencjalnych, przyszłych stron postępowania, a następnie informowania ich o możliwości złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przed terminem, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. To, czy konkretne osoby będą składać tego rodzaju wniosek zależy od ich suwerennej decyzji. Jeżeli dane osoby nie orientowały się w tej materii miały możliwość zasięgnięcia porady prawnej u zawodowego prawnika (radcy prawnego, adwokata), aby następnie podjąć decyzję co do dalszych działań.

Mając powyższe na uwadze i uznając zarzuty skargi za nieskuteczne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.