Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 727/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6304 Zwolnienia celne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2a, art. 120, art.122, art. 187 par.1, art.148 par.1, art.149, art. 162, art. 191
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 7, art. 77 par.1, art.80, art.81a par.1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga D S. (dalej: "strona" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. (dalej: "organ odwoławczy" lub "DIAS") odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Z akt spraw wynika, że decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego w O. (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "NUCS") wydał wobec strony decyzję określającą podatek akcyzowy w wysokości 3.772 zł oraz podatek od towarów i usług w wysokości 5.531 zł w związku z procedurą dopuszczenia do obrotu pojazdu marki "[...]" bez zwolnienia z należności przywozowych.

Decyzja została doręczona w dniu 9 lipca 2018 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (ZPO) widnieje podpis małżonki strony.

W dniu 25 lipca 2018 r. strona złożyła odwołanie od decyzji, dołączając do niego wniosek z dnia 24 lipca 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku strona wskazała, że niedotrzymanie terminu jest skutkiem błędnej informacji przekazanej przez małżonkę, która odebrała korespondencję podczas nieobecności strony. Przekazując list zapomniała poinformować stronę, że odebrała go 2 dni wcześniej, co spowodowało przekonanie strony, że termin do wniesienia odwołania upływa w dniu 25 lipca 2018 r., a nie w dniu 23 lipca 2018 r.

DIAS w dniu "[...]" wydał postanowienie nr "[...]" stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Następnie w dniu "[...]" organ ten wydał zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wskazując na art.162 Ordynacji podatkowej (dalej: "Op") organ stwierdził, że przywrócenie terminu możliwe jest na wniosek osoby zainteresowanej, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy oraz w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia złoży wniosek o przywrócenie terminu i jednocześnie dopełni czynności, dla której określony był termin.

Organ wskazał, że z ZPO wynika, iż decyzję NUCS odebrała małżonka strony w dniu 9 lipca 2018 r., oświadczając, że zamieszkuje razem z adresatem. Zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 23 lipca 2018 r. Wobec tego wniesienie odwołania w dniu 25 lipca 2018 r. niewątpliwie nastąpiło z uchybieniem terminowi.

Organ wyjaśnił, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminowi doszło bez winy strony. Przy czym należy oceniać okoliczności sprawy z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem organu przywrócenie terminu możliwe jest tylko wówczas, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, np. w przypadku klęski żywiołowej, katastrofy, przerwy w komunikacji, choroby wymagającej hospitalizacji czy innej nagłej i obłożnej choroby uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się w tym celu osobą trzecią. Niedołożenie zaś należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw ma ten skutek, że nie można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tzn. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

DIAS stwierdził, że w jego ocenie strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania strona wskazała, że przyczyną jego uchybienia było niepoinformowanie przez żonę o terminie, w którym dokonała odbioru przesyłki pocztowej zawierającej decyzję NUCS. Organ zauważył, iż z wyjaśnień strony wynika, że nie zapytała żony, kiedy odebrała przesyłkę, co wskazuje na brak podjęcia przez stronę stosunkowo prostej czynności w celu uniknięcia przeszkody do zachowania terminu, wymagającej niewielkiego wysiłku. Nadto, gdyby żona nawet nie pamiętała, kiedy odebrała przesyłkę, to znając jej numer, nadawany przez operatora pocztowego każdej przesyłce poleconej (naklejka na kopercie) oraz korzystając z opcji śledzenia przesyłek na stronie internetowej Poczty Polskiej SA, strona mogła łatwo ustalić termin jej doręczenia. W ocenie organu, strona nie podjęła nawet podstawowych i prostych kroków zmierzających do zachowania terminu do wniesienia odwołania. Nie zostały więc spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Od ww. postanowienia złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucono organowi naruszenie w istotny sposób przepisów postępowania, tj. art.7, art.77 §1 w związku z art.80 i art.81a §1 Kpa poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, bez uwzględnienia słusznego interesu społecznego, a nadto błędną ocenę całości materiału dowodowego z pominięciem okoliczności korzystnych dla skarżącego i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 162 Op w sytuacji gdy, skarżący co najmniej uprawdopodobnił, że niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania, nastąpiło bez jego winy.

Skarżący podniósł, że spełnił wszystkie przesłanki wskazane przez DIAS jako niezbędne do przywrócenia terminu, tj. wniósł podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz wniósł odwołanie od decyzji, a więc dopełnił czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. Ponadto uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie ulega wątpliwości, że złożył podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. O tym, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 23 lipca 2018 r., dowiedział się w dniu 25 lipca 2018 r. i w tym dniu wysłał pismo z prośbą o przywrócenie terminu. W kwestii drugiej przesłanki skarżący wskazał, że pismo o przywrócenie terminu nadał wraz ze stosownym odwołaniem. Skarżący uważa, że spełnił także trzecią przesłankę, tj. wykazał, iż do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. Jego zdaniem ustalenie organu w tym przedmiocie jest błędne i jest wynikiem nierozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a przede wszystkim wynika z pominięcia słusznego interesu społecznego oraz okoliczności korzystnych dla skarżącego. Okoliczność nieprzekazania przez małżonkę informacji dotyczących terminu odebrania korespondencji nie może wywierać niekorzystnych dla skarżącego skutków. Pozostawanie przez skarżącego w błędnym przekonaniu co do tego, kiedy upływa termin do złożenia odwołania nie powinno powodować przypisania mu jakiejkolwiek winy, ani umyślnej, ani jej lżejszej postaci, czyli niedbalstwa. Nie sposób bowiem osobie, która w swej świadomości jest przekonana, iż działa w ramach zakreślonego terminu, zarzucać braku staranności, jak również niepodjęcia żadnych czynności, by ustalić termin odebrania przesyłki poprzez zapytanie żony, czy też w placówce poczty lub poprzez śledzenie przesyłki poleconej na stronie internetowej Poczty Polskiej S.A, o której to możliwości do dnia otrzymania pisma od organu skarżący nie wiedział. Skarżący wskazał na podjęte przez siebie działania, gdy tylko powziął informację o tym, iż mogą być wątpliwości co do terminu odebrania przez jego żonę korespondencji.

Podkreślił skarżący, że z art.162 §1 Op wynika nakaz przywrócenia terminu, gdy wnioskodawca nie tyle wykaże, a tylko uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu. Dokonana przez organ w niniejszej sprawie ocena okoliczności sprawy, a zwłaszcza wywodzenie negatywnych dla skarżącego skutków z trwania w błędnym przekonaniu, stanowi naruszenie przywoływanego przepisu.

Podsumowując, skarżący stwierdził, że nie tylko uprawdopodobnił brak swojej winy w niedotrzymaniu terminu, a wręcz wykazał, iż zaistniała przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art.162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. DzU 2018, poz. 800 ze zm.).

Przepis ten określa trzy przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym. W razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (pierwsza przesłanka). Wymagane jest także, aby podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (druga przesłanka). Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (trzecia przesłanka). Do przywrócenia terminu wymagane jest, aby ww. przesłanki wystąpiły łącznie.

Sąd podziela w niniejszej sprawie stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, wskazujące na brak spełnienia pierwszej przesłanki, tj. nieuprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi. Z akt sprawy wynika, że decyzja podatkowa została odebrana nie przez skarżącego, lecz przez jego małżonkę, czyli dorosłego domownika, o którym mowa w art.149 Op. Przepis ten dopuszcza możliwość tzw. doręczenia zastępczego w postępowaniu podatkowym. Ma zastosowanie w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń. W takiej sytuacji pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Wymogu zawiadomienia o doręczeniu pisma nie przewidziano w przypadku doręczenia za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi. Pokwitowanie odbioru pisma przez dorosłego domownika jest równoznaczne z podjęciem się przez tegoż domownika oddania pisma adresatowi. Z punktu widzenia ww. przepisu decyzja NUCS została skutecznie doręczona w dniu 9 lipca 2018 r. małżonce skarżącego, co wynika z treści ZPO. Okoliczności doręczenia nie są przez skarżącego kwestionowane. Zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem 10 lipca 2018 r. i upłynął po 14 dniach, czyli w dniu 23 lipca 2013 r. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał takich okoliczności, które wskazywałyby na brak jego winy w uchybieniu terminowi. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że okolicznością taką jest to, że małżonka zapomniała poinformować go, kiedy w istocie odebrała decyzję. Kwitując odbiór decyzji, małżonka skarżącego zobowiązała się do oddania pisma adresatowi, czyli skarżącemu, co należy rozumieć nie jako zobowiązanie się do oddania pisma kiedykolwiek, lecz do oddania w taki sposób, aby skarżący dokładnie wiedział, kiedy nastąpił odbiór pisma. Na gruncie ww. przepisu art.149 Op, regulującego zasady doręczenia zastępczego osobom fizycznym pism w postępowaniu podatkowym, działanie małżonki skarżącego (odbiór decyzji) było działaniem na jego rzecz w tym sensie, że wywoływało takie same skutki, jakby nastąpiło do rąk skarżącego.

Tak więc nie może skarżący powoływać się na to, że jego małżonka zapomniała przekazać pismo czy też że nie wskazała, iż odebrała je 2 dni wcześniej. Domniemanie skuteczności doręczenia pisma poprzez doręczenie dorosłemu domownikowi jest wzruszalne, lecz wymagałoby wykazania przez adresata pisma, że np. do doręczenia nie doszło lub że doszło do niego w innym terminie niż przyjęty przez organ. W rozpatrywanej sprawie nie były jednak podnoszone przez skarżącego okoliczności wskazujące na nieprawidłowość doręczenia decyzji NUCS, lecz przyczyny, dla których skarżący nie dochował terminu do wniesienia odwołania.

W kwestii skutków doręczenia pisma dorosłemu domownikowi oraz przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania wypowiadały się w licznych wyrokach sąd administracyjne. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r. II FSK 2821/15 (LEX nr 2426932) stwierdził, że:

"Doręczenie w trybie przewidzianym w art. 149 w zw. z art. 148 § 1 o.p. następuje w dacie doręczenia pisma za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a nie w dacie przekazania pisma przez tego domownika adresatowi.

Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności w postępowaniu podatkowym po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwiania własnych spraw).

Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy."

Natomiast w wyroku z dnia 13 marca 2018 r. I SA/Bk 14/18 sąd wskazał, że "okoliczność zaniechania lub zwłoki domownika w oddaniu przesyłki adresatowi nie ma wpływu na wykazanie przesłanki braku winy u adresata" (LEX nr 2466497).

Podobnie wypowiedziały się sądy w wyrokach: z dnia 16 stycznia 2019 r. I SA/Bk 665/18 ( LEX nr 2619449) i z dnia 23 lutego 2018 r. II FSK 430/16 (LEX nr 2454906).

Okoliczności wskazane przez skarżącego słusznie zostały ocenione przez organ jako nie potwierdzające braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi. Bowiem, nie odebrawszy osobiście decyzji, mógł, a nawet wręcz powinien, ze względu na krótki termin do wniesienia odwołania, upewnić się co do daty jej odbioru. Zaniechanie w tym zakresie jest niedbalstwem ze strony skarżącego. Dlatego DIAS miał podstawy faktyczne i prawne do odmówienia skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

W kwestii zarzutów naruszenia art.7, art.77 §1 w związku z art.80 i art.81a §1 Kpa wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy Ordynacji podatkowej. Wskazane przez skarżącego przepisy Kpa mają swoje odpowiedniki w Op, co pozwala Sądowi na odniesienie się do zarzutu ich naruszenia.

I tak, przepisy art.120 i art.122 Op zawierają zasady prawdy obiektywnej i legalizmu. Mówią, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa oraz że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Zgodnie z art. 187 §1 Op organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie, zgodnie z art.191 Op ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu organ nie naruszył żadnej z ww. norm. Zaskarżone postanowienie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach. Stan sprawy został wyjaśniony w stopniu, który pozwalał na podjęcie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Organ ustalił bowiem, zgodnie z treścią art.162 Op, kiedy i w jakich okolicznościach została doręczona decyzja NUCS, kiedy złożono wniosek o przywrócenie terminu, czy jednocześnie wniesiono odwołanie oraz jaka była przyczyna wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Ocena zebranego w ww. zakresie materiału dowodowego jest wyczerpująca, odnosi się do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i nie nosi znamion dowolności. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, czym kierował się organ, odmawiając przywrócenia terminu. Nie stwierdził Sąd, aby doszło do podnoszonego przez skarżącego wadliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj. aby organ dokonał tego w sposób niewyczerpujący, z pominięciem okoliczności korzystnych dla skarżącego. Zauważenia wymaga, że wskazywana przez skarżącego przesłanka słusznego interesu społecznego nie występuje w przepisie, w oparciu o który procedował organ, tj. nie została wskazana w art.162 Op. Zatem w rozpatrywanej sprawie nie mogło dojść do jej naruszenia.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Nie znalazł także potwierdzenia zarzut naruszenia art.2a Op. Przepis ten nakazuje organom podatkowym rozstrzygać na korzyść podatnika niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego. W rozpatrywanej sprawie wątpliwości co do treści przepisów nie było, natomiast sporna była ocena stanu faktycznego prawidłowo ustalonego przez organ.

Nie stwierdziwszy, aby zaskarżone postanowienie zawierało przypisywane mu wady, Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DzU 2018 poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.