Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 243/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-06-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2  pkt 2 i  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 2 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku od gier za luty 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka w skardze na oznaczoną w komparycji niniejszego postanowienia decyzję, wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych, w drodze decyzji administracyjnych została pozbawiona majątku, zamknięte zostały salony gier należące do spółki, a znajdujące się w nich automaty do gier wraz z gotówką – zabezpieczone.

W oświadczeniu od majątku i dochodach podała strona skarżąca, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi – 4.000.000 zł, wartość jej środków trwałych – 5.841.741,70 zł, wartość jej straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 4.341.561,56 zł, natomiast na jej rachunkach bankowych nie ma żadnych środków pieniężnych.

Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że za 2012 r. spółka uzyskała przychody netto w kwocie 209.445.238,25 zł i poniosła stratę w kwocie 4.341.563,56 zł, zaś tylko w kwietniu 2013 r. z tytułu wpłat do automatów uzyskała kwotę 5.373.658,70 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w lutym 2014 r. skarżąca spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 220.000 zł, 35.200 zł, 22.000 zł oraz 24.000 zł. Strona uzyskuje przychody, poza branżą gier losowych, także ze sprzedaży walut w kantorze i z najmu lokali. Spółka ma liczne niezapłacone zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, jak i publicznym. Zobowiązania w podatku od gier są egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym przez zajęcie rachunków bankowych i rzeczy ruchomych, tj. automatów do gier. Mimo wezwania, strona nie przedłożyła zeznań dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych oraz wydruków historii posiadanych rachunków bankowych.

Zarządzeniem z dnia 14 lutego 2014 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 1.583 zł.

Postanowieniem z dnia 5 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w żądanym zakresie.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów. Podniosła, że Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie skarżącej zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Mimo, iż decyzje o ich cofnięciu nie stały się ostateczne, jak i nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier. W efekcie skarżąca nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Skarżąca zwróciła też uwagę na wzrost stawki podatku od gier, wskutek którego jej działalność stała się nieopłacalna. Podkreśliła, że nową stawkę wprowadzono z naruszeniem wymaganych procedur notyfikacyjnych. Skarżąca liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, w związku z czym posiadała środki na ten cel. Nie miała jednak żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier na podstawie niewykonalnych decyzji wydanych w I instancji. W rezultacie skarżąca nie posiada obecnie oszczędności, ani realnego majątku do sprzedaży pozwalającego na uregulowanie wpisów sądowych. Mimo zamknięcia salonów gier musiała bowiem zapłacić wynagrodzenia pracownikom, a także uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych.

Skarżąca wskazała, iż poniosła znaczne nakłady na inwestycje w pomieszczenia salonów gier, które wynajmowała od kontrahentów. Nakładów tych nie da się odsprzedać, zaś posiadane automaty są bezwartościowe. Próby ich spieniężenia przyniosły zaledwie kilka tysięcy złotych.

Skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie dla oceny możliwości finansowych spółki należało przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego - 25.801.177,15 zł, krótkoterminowe zobowiązania w kwocie kilkunastu milionów złotych oraz stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (1.239,20 zł w dniu 31 marca 2013 r.) czy wreszcie stratę netto w kwocie 3.600.963,04 zł (na dzień 31 marca 2013 r.).

Do sprzeciwu strona załączyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 11 czerwca 2013 r. (II Kp 134/13) o uchyleniu postanowienia prokuratora o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu. Również do sprzeciwu nie załączyła natomiast żądanych przez referendarza wydruków z posiadanego rachunku bankowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych.

W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Prawo pomocy, według art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Podkreślić przede wszystkim należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego, a ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zdobycia i czy dokładając należytej staranności podjęła wszelkie działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.

Nadto obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych. Zatem koszty sądowe winny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (postanowienie NSA z 21 marca 2006 r., II FZ 196/06). Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13).

Istotne jest również, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, LEX nr 1319081). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższych przesłanek Sąd doszedł do wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Wskazać należy, że skarżąca Spółka jeszcze do końca 2012 r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Z jej sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2012 r. wynika bowiem, że przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły 209.445.238,25 zł. Skarżąca posiada kapitał zakładowy w kwocie 4.000.000 zł, aktywa trwałe o wartości 7.388.635,16 zł, w tym budynki i lokale - 1.316.268,79 zł oraz środki trwałe w budowie - 311.442,96 zł i inwestycje długoterminowe w nieruchomości w kwocie 1.204.205,34 zł. Na koniec 2012 r. skarżąca posiadała ponadto aktywa obrotowe w wysokości 2.608.180,22 zł, zaś na dzień 30 czerwca 2013 r. w wysokości 332.693,37 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w lutym 2014 r. skarżąca spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 220.000 zł, 35.200 zł, 22.000 zł oraz 24.000 zł.

W ocenie Sądu, analiza sytuacji finansowej skarżącej w 2012 r., 2013 r. i 2014r. daje podstawę do przyjęcia, że z uwagi na wysokie przychody w 2012 r. oraz kontynuowanie w następnych latach działalności gospodarczej relatywnie znacznych rozmiarów, a także z uwagi na posiadanie majątku, w tym nieruchomości, skarżąca powinna dysponować środkami pozwalającymi jej na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza więc jeszcze utraty płynności finansowej (zob. postanowienia NSA z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; postanowienie NSA z 25 września 2012 r., I GZ 228/12). Nie bez znaczenia jest również fakt, że spółka, mimo trudnej sytuacji finansowej, na którą się powołuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Nie jest to już wprawdzie działalność o tak znacznych rozmiarach jak w 2012 r., niemniej jednak nie skłoniło to Spółki do jej zakończenia. W październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w lutym 2014 r. skarżąca spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 220.000 zł, 35.200 zł, 22.000 zł oraz 24.000 zł. Wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, nadal prowadzi więc działalność gospodarczą. Wskazać należy, iż z przedłożonego sprawozdanie finansowego wynika, że działalność w zakresie prowadzenia gier hazardowych, nie jest jedyną działalnością spółki. Spółka osiąga także wynik z tytułu działalności polegającej na sprzedaży walut w kantorze oraz z najmu lokali.

Sąd nie podziela także argumentacji strony wskazującej na brak możliwości płatniczych z uwagi na zajęcie całego majątku przez organy egzekucyjne. Z dokumentów, które zostały przedłożone wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązania podatkowe są egzekwowane poprzez zajęcie rachunków bankowych i automatów do gier. Skarżąca na wezwanie referendarza sądowego nie przedstawiła wydruków historii posiadanych rachunków bankowych. Sąd nie jest więc w stanie ocenić, czy w toku egzekucji administracyjnej są ściągane z rachunków wszystkie wpływy spółki.

Zauważyć także należy, iż z ust. IV przedłożonego sprawozdania finansowego wynika, że spółka własnymi decyzjami doprowadziła do egzekucji należności z tytułu podatku od gier. Ze sprawozdania wynika, że w październiku 2012 roku władze spółki w osobie pełnomocnika za zgodą właścicieli Spółki dokonały korekty podatku od gier za okres 2010 - 2012. Spółka regulowała płatności wynikające z tytułu podatku od gier częściowo do sierpnia 2012 roku. Dokonując korekt za okres 2010- 2012 wystąpiła z wnioskami o stwierdzenie nadpłat w powyższym podatku. Na koniec 2012 roku wartość dokonanych korekt wyniosła 43.351,9 tys. zł. Urzędy Celne nie zaakceptowały dokonanych korekt wydając odmowne decyzje. Spółka odwołuje się i do dnia sporządzenia sprawozdania finansowego nie nastąpiło ostateczne rozstrzygnięcie. Ze sprawozdania wynika, iż pomimo niekorzystnego stanowiska fiskusa, spółka w związku z dokonanymi korektami podatku od gier nie dokonywała płatności z tytułu podatku od gier.

W ocenie Sądu, strona już od października 2012 r. powinna spodziewać się, iż będzie zmuszona do zapłaty podatku wynikającego z decyzji, które zostaną wobec niej wydane, a następnie poniesienia kosztów sądowych sporu sądowoadministracyjnego ze Skarbem Państwa. Powinna i miała możliwość stworzenia na ten cel odpowiednich rezerw. Przypomnieć należy, iż w 2012 r. jej przychody wynosiły 209.445.238,25 zł. W ocenie Sądu, nie może więc obecnie żądać obciążenia pozostałych podatników kosztami prowadzonego przez siebie sporu.

W pierwszym rzędzie raz jeszcze należy jednak, w ocenie Sądu, powtórzyć, iż strona w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga przychody umożliwiające jej uiszczenie wpisu wyznaczonego zarządzeniem Przewodniczący Wydziału I z dnia 14 lutego 2014 r.

W opinii Sądu, argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jest bez znaczenia w sprawie, gdyż odnosi się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy. Także twierdzenia skarżącej dotyczące poniesionych nakładów inwestycyjnych są nieistotne. Podkreślić należy, iż dokonywanie inwestycji jest nieodłączną cechą prowadzenia działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje podstawę do uznania, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.