Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1090/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.61a par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1, 2, 3a, art. 30
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 roku sprawy ze skargi F. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm. ) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016r., poz. 963 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, wynikających decyzji nr (...) z dnia (...) o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania "A" Sp. z o.o., Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału Ł. z dnia (...), nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr (...) przenoszącą na F. J. odpowiedzialność za zobowiązania "A" Sp. z o.o. z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11.2011r. do 05.2014r.

Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2016r. F. J. wystąpił o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek za okres od 11.2011r. do 05.2014r. w tym na ubezpieczenie społeczne w wysokości 197 944,00 zł, na ubezpieczenie zdrowotne wysokości 53 988,00 zł oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 16 091,00 zł.

W dniu (...), Zakład wydał decyzję nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.), odpowiednio:

1) na podstawie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawie umorzenia nieopłaconych składek, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek na:

- ubezpieczenia społeczne: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012 r.

do 04.2014r. w wysokości 64 763,95 zł,

- ubezpieczenie zdrowotne: za okres od11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012 r.

do 05.2014r.w wysokości 39 545,92 zł,

2) na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników na:

ubezpieczenia społeczne: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012r. do 04.2014r. w wysokości 145 955,36 zł,

ubezpieczenie zdrowotne: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012r. do 05.2014r. w wysokości 39 545,92 zł,

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012r. do 06.2013r. w wysokości 11 730,68 zł,

odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, naliczonych na dzień 10.11.2015r., na:

ubezpieczenia społeczne w wysokości 48 337,00 zł,

ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 13 147,00 zł,

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 3 852,00 zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nadal rozpatrywany jest wniosek strony w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w części finansowanej przez płatnika składek.

Wnioskiem z dnia 7 września 2016r., który strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr (...). F. J. podniósł, że w dniu 3 sierpnia 2016r. złożył wniosek o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek wynikającego z decyzji nr (...) z dnia (...) przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania "A" Sp. z o.o. Wobec czego, w jego ocenie decyzja nr (...) jest przedwczesna, gdyż rozstrzygnięcie nierozpatrzonego wniosku o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek przerzuconych na niego ze spółki z o.o. "A" mocą decyzji nr (...) z dnia (...) jest istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej nr (...).

Decyzją z dnia (...) ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) o odmowie wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ, mając na uwadze sposób finansowania składek oraz podstawy prawne mające zastosowanie w przypadku wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu składek, powołał treść art. 28 ust. 1 i ust. 2, art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarza należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003r. nr 141, poz. 1365).

ZUS wskazał, że stosownie do postanowień art. 30 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 tejże ustawy, co oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez pracowników, nie mogą być umarzane.

Ponadto organ wskazał, że na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r.nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, gdyż przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących działalność gospodarczą.

ZUS powołał treść art. 61a K.p.a. i wskazał, że wobec powyższego z mocy prawa odmówiono wszczęcia postępowania odpowiednio na podstawie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawie umorzenia nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek oraz na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników.

Do akt sprawy została załączona decyzja ZUS z dnia (...) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, wydana m.in. na podstawie art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca wskazała, że zadłużenie powstało w związku z prowadzeniem firmy A sp. z o.o. P.. Otwarcie likwidacji firmy rozpoczęło się w dniu 19 listopada 2014 r. Przyczyną likwidacji była sytuacja finansowa firmy (brak zamówień, brak płynnych środków na surowce, energię i in.). Wygaszanie firm produkcyjnych trwa dłużej, podobnie rozwiązywanie umów o pracę. Środki ze zbycia środków trwałych zużyto na pokrycie wynagrodzeń pracowników, energię i należności komornicze. Zastój w firmie rozpoczął się w roku 2012. W chwili obecnej on i żona pracują w ramach stosunku pracy. Ma dwoje dzieci (wieku szkolnym (lat 7 i 14) – spłaca z żoną kredyty, pomagają w chorobie rodzicom (teściowa na utrzymaniu małżonka-rencisty i teść - rencista o dochodzie 1862,39 zł brutto).

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) utrzymująca w mocy decyzję z dnia (...) o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.) – dalej K.p.a., odpowiednio:

1) na podstawie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawie umorzenia nieopłaconych składek, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek na:

- ubezpieczenia społeczne: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012 r.

do 04.2014r. w wysokości 64 763,95 zł,

- ubezpieczenie zdrowotne: za okres od11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012 r.

do 05.2014r.w wysokości 39 545,92 zł,

2) na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników na:

ubezpieczenia społeczne: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012r. do 04.2014r. w wysokości 145 955,36 zł,

ubezpieczenie zdrowotne: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012r. do 05.2014r. w wysokości 39 545,92 zł,

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: za okres od 11.2011r. do 10.2012r., od 12.2012r. do 06.2013r. w wysokości 11 730,68 zł,

odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, naliczonych na dzień 10.11.2015r., na:

ubezpieczenia społeczne w wysokości 48 337,00 zł,

ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 13 147,00 zł,

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 3 852,00 zł.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniom na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 963) - dalej u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego.

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to zatem wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Szczegółowe zaś zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365). Z mocy § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Umorzenie może również nastąpić z powodu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i 3).

Wskazana powyżej regulacja, ze względu na treść art. 30 u.s.u.s., nie ma jednak zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek.

Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.

Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych.

Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy bowiem interpretować w sposób ścisły, tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11).

Zasadnie więc ZUS w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek odmówił wszczęcia postępowanie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie bowiem z 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd za nieprawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w stosunku do należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników (w części finansowanej przez płatnika składek) na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników na dzień 10 listopada 2015 r., na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organu powołał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s.m który ma zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia.

Zauważyć jednak należy, że jednocześnie organ prowadził postępowanie w przedmiocie umorzenia tych samych należności, w części finansowanej przez płatnika składek, na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., a w konsekwencji wydał decyzję z dnia (...) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek, w tym z tytułu: składek, odsetek i kosztów egzekucyjnych; - ubezpieczenie zdrowotne w postaci odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek oraz kosztów egzekucyjnych; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w tym z tytułu składek oraz odsetek i kosztów egzekucyjnych, a więc w stosunku do tych samych składek rozstrzygnął sprawę co do istoty.

Wobec powyższego, nie budzi wątpliwości, że w odniesieniu do ww. składek zastosowanie ma art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., a organ oceniał wniosek w tym zakresie. W związku z powyższym ZUS nie był uprawniony do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w stosunku do tych samych niepłaconych należności.

Sąd stwierdza, że organ odmawiając wszczęcia postępowania (prowadzonego na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika i odsetek należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, naruszył także przepis art. 61a § 1 K.p.a. Odmówił bowiem wszczęcia postępowania, które posiadało przedmiot tego postępowania, było prowadzone i zakończyło się wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/GL 674/16, z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 763/16).

Zaznaczyć także należy, że nie ma przeszkód prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania chociażby w sprawie umorzenia odsetek od nieuregulowanych składek na ubezpieczenia w części finansowanej przez pracowników. Niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi bowiem przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów z tytułu składek (tak też wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009r.). Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W przepisie tym ustawodawca posłużył się terminem "należności" (w liczbie mnogiej), a nie "należność", co oznacza, że wszystkie elementy, takie jak: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, są należnościami z tytułu składek. Poszczególne należności zaliczane do "należności z tytułu składek" nie tworzą nowego, odrębnego bytu w postaci jednej "należności z tytułu składek", która obejmuje łącznie wszystkie wymienione w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności. Pojęcie należności obejmuje zatem różnego rodzaju świadczenia o odrębnym statusie, które ze względów redakcyjno-legislacyjnych określono wspólnym mianem "należności z tytułu składek" (por.: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 240/05, nie publ.). A zatem wszędzie tam, gdzie ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Interpretując przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należy zatem przyjąć, że dopuszcza on umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty, w tym odsetek finansowanych przez płatnika składek. Na gruncie tego przepisu taka też ukształtowała się praktyka orzecznicza organów administracji i sądów.

Przewidziany zatem w art. 30 u.s.u.s. wyjątek od dopuszczalności umorzenia należności jest ściśle określony i nie obejmuje on umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, a tym, bardziej odsetek finansowanych przez płatnika składek. Wyjątki zaś muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. Ustawodawca nie wyłącza więc dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 u.s.u.s. wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek").

Z zaskarżonej do sądu decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS o odmowie wszczęcia postępowania wynika natomiast wprost, że odmowa wszczęcia postępowania dotyczy odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek. Zostały w tych decyzjach podane kwoty odsetek należnych od nieopłaconych składek na poszczególne ubezpieczenia w takiej samej wysokości i na ten sam dzień jak w decyzji z dnia (...) o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek, a więc rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Powyższe okoliczności, przemawiają za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ podejmie rozstrzygnięcie, eliminując z postępowania opisane wyżej uchybienia.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

B.K.