Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 214/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 61
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.), Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2021 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2021 r. nr 299/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie funkcjonowania oraz nielegalnej budowy i użytkowania kotłowni oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej jako DWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie (PINB) nr 6/2021 z dnia 28 stycznia 2021 r., którym odmówiono A. K. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie funkcjonowania oraz nielegalnej budowy i użytkowania kotłowni zlokalizowanej przy ul. [...] w J.

Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 18 lutego 2020 r. do PINB wpłynęło pismo A. K. w którym wnosiła ona o "uporządkowanie sprawy budowy i eksploatacji lokalnej kotłowni" znajdującej się w budynku przy ul. [...] w J., wskazując, że funkcjonuje ona bez decyzji o warunkach zabudowy, bez decyzji o zmianie sposobu użytkowania pomieszczenia i bez decyzji o pozwoleniu na budowę (która została wyeliminowana z obrotu prawnego). Na jej funkcjonowanie nie wyrazili również zgody mieszkańcy (współwłaściciele budynku) w którym znajduje się kotłownia. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że kotłownia stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców (przekraczając znaczenie normy hałasu) a ponadto obiekt znajduje się w złym stanie technicznym.

PINB postanowieniem z dnia 28 stycznia 2020 r. wydanym na podstawie art. 61 a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie funkcjonowania, nielegalnej budowy oraz użytkowania kotłowni zlokalizowanej w J. przy ul. [...].

Uwzględniając dotychczasowy materiał aktowy odnoszący się do przedmiotowej kotłowni oraz mając na uwadze treść wniosku, organ stwierdził, że w chwili obecnej postępowanie dotyczące kotłowni, w trybie administracyjnym zostało zakończone. Obiekt funkcjonuje na podstawie decyzji Starosty Oławskiego z dnia 11 kwietnia 2001 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie kotłowni osiedlowej na gaz ziemny - w związku z tym nie można mówić o nielegalności obiektu. Wnioskodawczyni nie przedstawiła natomiast faktów potwierdzających, że rzeczony obiekt stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub znajduje się w złym stanie technicznym. PINB zauważył także, że sprawa funkcjonowania przedmiotowej kotłowni była przedmiotem postępowań prowadzonych przez prokuraturę, sądy powszechne a także policję, straż pożarną, służby sanitarne, ochronę środowiska i organy te nie dopatrzyły się nieprawidłowości w funkcjonowaniu kotłowni i nie wszczęły postępowania. Nadto wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r. Sąd Rejonowy w Oławie oddalił w całości powództwo skarżącej przeciwko użytkownikowi kotłowni.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. zarzuciła, że PINB błędnie odmówił jej przymiotu strony w sprawie. Nie zgodziła się z twierdzeniem, że nie uzasadniła złego stanu technicznego obiektu i tego, że stwarza on zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. W piśmie z dnia 18 lutego 2020 r. podała bowiem dużo informacji świadczących o naruszeniu przepisów Prawa budowlanego, co potwierdzają dowody i wnioski zawarte w opinii biegłego sądowego. Skala naruszeń powoduje, że od dnia uruchomienia kotłowni lokatorzy narażani są na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia. Piec funkcjonuje w pomieszczeniu, które nie jest przystosowane do celów kotłowni, generuje hałas, drgania i wibracje. Jej zdaniem, powinny być zlecone badania akustyczne. Wnioskodawczyni stwierdziła, że pismo z dnia 18 lutego 2020 r. dotyczyło uprządkowania nieprawidłowości w stanie budowy i eksploatacji budynku. Wystąpiła o przeprowadzenie przez PINB kontroli, gdyż na ścianie budynku pojawiła się szczelina która nadal się pogłębia. Skarżąca obawia się, że drgania i wibracje wytwarzane przez urządzenia kotłowni od ponad 20 lat przenoszone na konstrukcję budynku i ściany mieszkań mogły je uszkodzić. PINB nie podjął jednak czynności dla sprawdzenia stanu budynku i urządzeń, naruszając art. 7 k.p.a. Nie wiadomo zatem jak ustalił stan faktyczny sprawy i na jakiej podstawie odmówił wszczęcia postępowania. Zdaniem strony organ naruszył też art. 11 k.p.a. gdyż nie wyjaśnił dlaczego nie przeprowadził własnych dowodów – w tym kontroli - kontroli w związku z pęknięciem ściany. Żaląca się podniosła także, że Polska Norma nie dopuszcza sytuowania kotłowni gazowej o mocy kotła powyżej 60 Kw na najniższej kondygnacji budynku mieszkalnego o liczbie większej niż 4 kondygnacje (budynek ma zaś 6 kondygnacji).

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji DWINB stwierdził, że podstawę dla odmowy wszczęcia postępowania stanowił art 61a § 1 k.p.a. w zakresie w jakim wskazuje na inne uzasadnione przyczyny. Organ wyjaśnił, że chodzi tu o przeszkody natury przedmiotowej takie jak: brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym; wniesienie żądania po upływie terminu określonego do dochodzenia praw; sytuacji, gdy żądanie dotyczy sprawy która nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej albo, gdy wniesiono je w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji.

Wskazując na powyższe DWINB wyjaśnił, że wniosek A. K. z dnia 18 lutego 2020 r. jest kolejnym wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przedmiotowej kotłowni przy ul. [...]. Uprzednio PINB postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r. (nr 18/2018 ) odmówił wszczęcia postępowania naprawczego a DWINB utrzymał to rozstrzygniecie w mocy (postanowienie z dnia 17 maja 2018 r. nr 620/2018). Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 539/18 oddalił natomiast skargę A. K. na powyższe postanowienie. W nawiązaniu do tych orzeczeń DWINB ponownie wskazał, że sporna kotłownia funkcjonuje na podstawie decyzji Starosty Oławskiego z dnia 11 kwietnia 2001r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie, w związku z tym funkcjonuje legalnie. Istnienie w obrocie prawnym decyzji o użytkowaniu determinuje postawę organów nadzoru budowlanego w kwestii ewentualnego prowadzenia procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Istnienie w obrocie prawnym decyzji o zezwoleniu na użytkowanie jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego, którego to pozwolenie dotyczy. Nie można zatem prowadzić postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny. Jest to sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności - art. 6 i art. 7 kpa - i podważa zaufanie do organów państwa. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 k.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, że może on prawnie korzystać z wybudowanego w sposób legalny obiektu (patrz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24.01.2018r., sygn. akt II SA/Gd 560/17, wyrok NSA z dnia 18.01.2018r" sygn. akt II OSK 807/16, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9.01.2018r., sygn. akt II SA/Rz 921/17).

Co do stanu technicznego organ zauważył, że wydał postanowienie z dnia 19 listopada 2015r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Oławie z dnia 27 maja 2015r., o odmowie wszczęcia na wniosek A. K. postępowania w sprawie utrzymania i użytkowania przedmiotowej kotłowni gazowej. Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2016r., o sygn. akt II SA/Wr 46/16 WSA we Wrocławiu oddalił skargę na to postanowienie. W związku z powyższym organ ponownie wskazał, że art. 61 i art. 66 Prawa budowlanego odnoszą się do obiektów budowlanych, a nie pomieszczeń (lokali) znajdujących się w tych obiektach. Nakazy określone w art. 66 Prawa budowlanego mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu, co nie wyklucza wprawdzie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w pomieszczeniu (lokalu) wchodzącym w skład tego obiektu budowanego, jednakże chodzi tu jednak o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z niewłaściwym stanem technicznym obiektu budowlanego, tj. budynku przy ul. [...] w J. (por. art. 3 pkt 1 Prawa budowalnego). Za obiekt budowlany nie można natomiast uznać - jak określa to skarżąca - kotłowni gazowej, gdyż pomieszczenie, w którym się ona znajduje stanowi część wspólną ww. budynku. Zatem tylko stwierdzenie, że budynek jako całość jest w nieprawidłowym stanie technicznym mogłoby doprowadzić do wszczęcia postępowania. Taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. DWINB zauważył także, że w przedmiotowym budynku funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa zatem w sprawach sądowych, w zakresie w jakim obowiązki odnoszą się do części wspólnych obiektu, przymiotem właściciela legitymuje się tylko wspólnota mieszkaniowa. Z informacji z rejestru gruntów znajdującej się w aktach sprawy wynika natomiast, że budynek przy ul. [...] w J. objęty jest współwłasnością. Oznacza to, że stroną w ewentualnym postępowaniu prowadzonym w stosunku do niego w trybie art. 66 Prawa budowlanego może być tylko wspólnota mieszkaniowa, natomiast A. K. nie ma przymiotu strony w sprawie objętej wnioskiem.

Istotne, zdaniem organu II instancji jest także to, że powiatowy organ nadzoru budowlanego nie stwierdził istnienia zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi, nie stwierdziły tego także, w toku prowadzonych przez siebie postępowań, prokuratura, sądy powszechne, policja, straż pożarna, służby ochrony środowiska oraz służby sanitarno-epidemiologiczne. W świetle powyższych rozważań argumentacja zawarta w zażaleniu pozostaje, zdaniem organu, bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie, tym bardziej, że stanowi powielenie argumentacji podnoszonej w poprzednich wnioskach Skarżącej i wielokrotnie była już wyjaśniana przez organy nadzoru budowlanego, a także sądy administracyjne. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił wszczęcia ww. postępowania.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła A. K. zarzucając, że organ II instancji pominął podniesione w zażaleniu zarzuty a skoncentrował się na wykazaniu jej braku przymiotu strony. Z taką oceną skarżąca się nie zgadza. Uważa, że posiada przymiot strony na co wskazują przywołane przez nią wyroki oraz postanowienia sądów administracyjnych i wieczystoksięgowych. Źródłem jej interesu prawnego jest przysługujący jej udział we współwłasności gruntu i części wspólnych budynku w którym znajduje się sporna kotłownia. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że przedmiotowa kotłownia funkcjonuje leganie. W tym względzie strona powołała się na wyrok WSA z 17 sierpnia 2006 r. (II SA/Wr 427/05) podnosząc, że cały czas trwa stan samowoli budowlanej. Zakwestionowała także twierdzenie organu, że nie występuje niewłaściwym stanem technicznym obiektu budowlanego. Zainstalowanie kotła o mocy większej od dopuszczalnej spowodowało w ścianie piwnicy dużą szczelinę która się pogłębia. Organy nie zleciły wykonania ekspertyzy ustalającej, czy w związku z tym nie zagraża katastrofa budowlana, ignorując jej zgłoszenia nieprawidłowości stanu technicznego budynku. Strona zarzuciła także, że organ niezgodnie z prawdą podał, że zamieszkuje ona we wspólnocie mieszkaniowej. Absurdalna jest także informacja, że PINB nie stwierdził zagrożenia dla życia i zdrowia pomimo, że od 2004 lub 2005 r. nie przeprowadził w budynku żadnej kontroli. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, że nie wniosła żadnych nowych argumentów i dowodów, gdyż jej argumenty od lat są ignorowane przez organy i pomijane milczeniem.

W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje i wywody prawne zawarte w kwestionowanym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 31 maja 2021 r. skarżąca przedstawiła argumentację polemiczną wobec stanowiska organu i uzupełniającą skargę, podtrzymując jej zasadnicze wnioski i twierdzenia. Skarżąca poinformowała także, że PINB przeprowadził w budynku kontrolę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a") wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a Podstawę kontrolowanych postanowień stanowi przepis art. 61a § 1 k.p.a. który stanowi, że gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści art. 61a § 1 kpa wynika, zatem, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Organ zobowiązany jest bowiem przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku, a więc okoliczność określonych w art. 61a k.p.a.

W ramach unormowań ww. przepisu ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. tzw. przesłankę podmiotową i przesłankę przedmiotową, stanowiące oczywiste przeszkody wszczęcia postępowania, czyli takie które można stwierdzić po wstępnej analizie wniosku, bez potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pierwsza z tych przesłanek ma miejsce w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, tj. od osoby, która nie ma legitymacji materialnej do złożenia wniosku (przesłanka podmiotowa). Druga z przesłanek natomiast dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z "innych uzasadnionych przyczyn" (przesłanka przedmiotowa). Pomimo, że przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, to w orzecznictwie i doktrynie ustalono, że do takich innych uzasadnionych przyczyn należy zaliczyć sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny i niewątpliwy stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, gdy sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ w drodze decyzji administracyjnej - ma charakter cywilnoprawny lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (tak m.in. NSA w wyrokach: z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17 i z 3 sierpnia 2017 r. II OSK 2962/15 - CBOSA).

Wskazanie okoliczności stanowiącej przyczynę odmowy wszczęcia postępowania należy do organu, który decydując się na zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a zobligowany jest wyjaśnić motywy takiego rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie na wniosek A. K. z dnia 18 lutego 2020r. PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie funkcjonowania oraz nielegalnej budowy i użytkowania kotłowni. Jak bowiem wynika z treści pisma skarżącej, wystąpiła ona w nim o "uporządkowanie sprawy budowy i eksploatacji lokalnej kotłowni" zarzucając, że kotłownia funkcjonuje bez wymaganych prawem decyzji tj - decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zmianie sposobu użytkowania pomieszczenia, decyzji o pozwoleniu na budowę - a więc nielegalnie. Co do eksploatacji kotłowni, skarżąca wskazywała na naruszenie przepisów związanych z ochroną środowiska (przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu) oraz na pogorszenie stanu technicznego pomieszczenia piwnicznego w którym znajduje się kotłowania ze względu na pojawienie się spękań ścian i szczelin.

Treść podniesionych we wniosku skarżącej zarzutów wskazuje na trafność oceny organów, że zawiera on żądanie wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej, zmiany sposób użytkowania pomieszczenia kotłowni bez wymaganych pozwoleń oraz niewłaściwego stanu technicznego pomieszczenia kotłowni.

Wobec daty złożenia wniosku skarżącej wskazać należy, że stanowisko organów o odmowie wszczęcia postępowania w zakreślonych wyżej przedmiotach oceniać należało w świetle przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w wersji sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r. Jak bowiem wynika z art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą - Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 19 września 2020 r.), przepisy ww. ustawy stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zauważyć zatem należy, że przepisy przywołanej ustawy – w stanie prawnym dotychczas obowiązującym - nie normowały kwestii trybu wszczęcia tego postępowania (w sprawach dotyczących samowoli budowalnej jak też dotyczących stanu technicznego obiektu), w szczególności zaś, nie ograniczały dopuszczalności jego prowadzenia wyłącznie z urzędu. W takim stanie rzeczy nie można wykluczyć dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej (na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego) lub nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu na wniosek strony. Należy bowiem podzielić wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie stanowisko, że jeśli przepis prawa nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, to wyprowadzenie ograniczenia co do wszczęcia postępowania wyłącznie z urzędu nie jest dopuszczalne. Brak jest bowiem uzasadnionych podstaw do wyłączenia dopuszczalności wszczęcia postępowania na żądanie strony poprzez przyjęcie wyłącznie zasady oficjalności. Zaznaczyć należy, że w razie gdy jednostka żąda wszczęcia postępowania ze względu na swój interes prawny, to nie można jej tego prawa pozbawić wywodząc o dopuszczalności wszczęcia postępowania jedynie z urzędu (zob. np. wyroki NSA: z dnia 18 grudnia 2019 r., II OSK 3310/18; z dnia 21 czerwca 2017 r., II OSK 1936/16 – CBOSA).

Mając na względzie poczynione wyżej uwagi uznać należy, że stanowisko organu odwoławczego o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej jest w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione. Przeszkodę dla wszczęcia postępowania na żądanie skarżącej stanowią bowiem nie tylko przesłanki o charakterze podmiotowym ale także przedmiotowym.

Sąd podziela stanowisko DWINB, że brak było podstaw do wszczynania postępowania w sprawie użytkowania kotłowni bez wymaganych pozwoleń, gdyż zachodziła "inna uzasadniona przyczyna" do odmowy wszczęcia postępowania. Pomimo bowiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej kotłowni w obrocie prawnym cały czas funkcjonuje ostateczna decyzja Starosty Oławskiego z dnia 11 kwietnia 2001 r. nr 18/2001 udzielająca H. SP. z o.o" pozwolenia na użytkowanie spornej kotłowni. Brak zatem uzasadniony podstaw do wszczynania postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania kotłowni. Co także istotne, wszczęte w trybach nadzwyczajnych postępowania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji przez stwierdzenie jej nieważności, jak też w drodze wznowienia postępowania nie przyniosły efektu i zostały zakończone prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych. I tak, decyzją z dnia 25 marca 2010 r. nr 378/2010 DWINB odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 maja 2010 r. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r. (sygn..akt VII SA/Wa 1278/10) oddalił skargę A. K. na powyższą decyzję. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2013 r. sygn..akt II OSK 2917/12 oddalił jej skargę kasacyjną na orzeczenie WSA. Prowadzone równolegle postępowanie wznowieniowe zakończone, w efekcie, zostało decyzją DWINB z dnia 2 października 2014 r. nr 1399/2014 w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie kotłowni z naruszeniem prawa i odmowy jej uchylenia ze względu na upływ okresu przedawnienia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn.akt II SA/Wr 800/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. K. na powyższą decyzję. Tym samym orzeczenie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jak też wydana w wyniku wznowionego postępowania decyzja odmawiająca jej uchylenia ze względu na upływ okresu przedawnienia stały się ostateczne i prawomocne. Powyższe okoliczności powodują, że wnioski skarżącej kwestionujące legalność użytkowania kotłowi nie mogą skutecznie wszcząć postępowania ze względu na inne uzasadnione przyczyny w postaci istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oraz prawomocnych wyroków wydanych w sprawie stwierdzenia jej nieważności i wznowienia postępowania. W szczególności – wobec prawomocnego wyroku NSA z dnia 1 lutego 2013 r. (sygn.akt I OSK 2917/12) brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, czego jak wynika ze skargi i z zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji cały czas domaga się skarżąca wskazując, że stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę "pociąga za sobą stwierdzenie nieważności decyzji o pozwolenie na użytkowanie. Nie ma innej możliwości". W związku z powyższym Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazać przy tym należy, że w przywołanym wyroku NSA przedmiotem oceny Sądu były konsekwencje prawne stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę odnoszone do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (w kontekście jej unieważnienia). NSA nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Skoro zatem kwestia ta została już prawomocnie przesądzona to nie może ona być ponownie badania, ani tym bardziej odmiennie oceniona przez organy administracji w następczych postepowaniach. Wypada także zauważyć, że skarżąca ma świadomość takiego stanowiska, gdyż okoliczność ta była jej szczegółowo wyjaśniona w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn.akt VII SA/Wa 616/20 oddalającym jej skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 stycznia 2020 r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania (na kolejny już wniosek skarżącej) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oławskiego o pozwoleniu na użytkowanie z 11 kwietnia 2001 r. Natomiast przywołany przez skarżącą wyrok z dnia 17 sierpnia 2006 r. II SA/Wr 427/05 dotyczący umorzenia postępowania w sprawie utrzymania i użytkowania kotłowni podjęty został w innym stanie prawnym - gdy w obrocie funkcjonowała jeszcze decyzja o pozwoleniu na budowę i nie odnosił się do powyższej kwestii. Przywołane przez skarżącą stwierdzenie Sądu miało tylko charakter informacyjny a co istotne wobec późniejszych orzeczeń kształtujących odmiennie stan prawny straciło na aktualności.

Trafne jest także stwierdzenie DWINB, że skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, to stanowi ona przeszkodę do wszczęcia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, co zostało potwierdzone wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2018 r. sygn.akt II SA/Wr 539/18. Jak zostało już wcześniej wskazane prawomocny wyrok podjęty w niezmienionym stanie prawnym i faktycznym wiąże organy i strony postępowania stanowiąc jednocześnie przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie postępowania naprawczego na podstawie przywołanych przepisów.

Jeżeli natomiast chodzi o żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego pomieszczenia technicznego kotłowni – ze względu na wskazywane przez skarżącą nowe rysy i spękania w pomieszczeniu piwnicznym – uznać należy, że w tym przypadku wystąpiła przeszkoda o charakterze podmiotowym. W tym względzie kluczowe znaczenie należy przypisać ocenie prawnej wyrażonej w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn.akt II SA/Wr 46/16. W wyroku tym Sąd oceniając możliwość wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej w oparciu o przepisy art. 61 i 66 Prawa budowlanego podzielił stanowisko organów, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w sprawie objętej jej wnioskiem (zakładając nawet, że chodziłoby w nim o stan techniczny budynku) zauważając, że nieprawidłowo organ drugiej instancji zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji rozważania dotyczące wspólnoty mieszkaniowej, która nie została utworzona dla budynku przy ul. [...] w J., gdyż budynek jest zarządzany przez spółdzielnię mieszkaniową. Uwzględniając tę różnicę w stanie prawnym Sąd stwierdził, że skoro nieprawidłowości użytkowania dotyczą kotłowni gazowej stanowiącej część wspólną wielorodzinnego budynku przy ul. [...] (pismo Spółdzielni z dnia 22 stycznia 2015 r.), która została wydzierżawiona, to wklucza to możliwość przypisania skarżącej przymiotu strony w sprawie utrzymania i użytkowania kotłowni gazowej (pomieszczenia z kotłownią gazową). Sąd wyjaśnił przywołując art. 28 k.p.a. że o tym, czy dany podmiot posiada przymiot strony w postępowaniu decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. W sprawie dotyczącej utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym takie prawa i obowiązki zostały określone w rozdziale 6 Prawa budowanego, które mogą zostać w drodze decyzji administracyjnej nałożone m.in. na podstawie powołanego wyżej art. 66 ust. 1. Adresatem decyzji wydawanej na podstawie w/w normy prawnej jest podmiot odpowiedzialny za stan techniczny i użytkowy obiektu budowlanego, a zatem jego właściciel lub zarządca. Wynika to z treści przytoczonego art. 61 Prawa budowlanego, który ustanawia obowiązek tych właśnie podmiotów użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym zgodnie z wymogami określonymi w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Stroną zatem postępowania w sprawie utrzymania w należytym stanie technicznym obiektu budowlanego z reguły jest właściciel lub zarządca tego obiektu. Sąd ocenił, że w niniejszej sprawie jest to spółdzielnia mieszkaniowa nie zaś jej członkowie i tym samym odmówił skarżącej przymiotu strony.

Mając na uwadze powyższe stanowisko oraz fakt, że wniosek skarżącej którego dotyczy zaskarżone postanowienia zawierał żądanie wszczęcia przez organ stosownego postępowania w sprawie stanu technicznego części tego samego budynku w którym znajduje ta sama sporna kotłowania, Sąd uznał, że zawarta w przywołanym wyroku ocena -wobec tożsamego stanu faktycznego i prawnego - na mocy art. 170 p.p.s.a pozostaje wiążąca.

W tym kontekście uznać należało, że wobec żądania skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie pogarszającego się stanu technicznego obiektu w związku z istniejącym sposobem użytkowania kotłowni zaistniała przeszkoda o charakterze podmiotowym w postaci braku legitymacji skarżącej do złożenia takiego żądania. Sąd zauważa, że powyższa ocena nie odnosi się legitymacji procesowej skarżącej w sprawie pozwolenia na użytkowanie czy samowoli budowlanej, która została przesądzona prawomocnymi orzeczeniami NSA ale do postępowania w przedmiocie stanu technicznego obiektu.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że fakt braku legitymacji procesowej skarżącej w sprawie dotyczącej stanu technicznego budynku nie zwalnia organu nadzoru budowlanego z obowiązku podjęcia z urzędu czynności kontrolnych mających na celu weryfikację stanu obiektu (także technicznego) w związku z jego użytkowaniem w każdym przypadku, gdy zachodzą ku temu uzasadnione przyczyny. Organy nadzoru budowlanego jako rodzaj inspekcji budowlanej mają obowiązek reagowania na każdy sygnał wskazujący nieprawidłowości w stanie obiektu i jego wyjaśnienie. W niniejszej sprawie jak wynika z pisma procesowego skarżącej z dnia 31 maja 2021 r. PINB podjął odpowiednie czynności kontrolne celem ustalenia stanu obiektu budowlanego w związku z funkcjonowaniem kotłowni.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał, skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.