Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 965/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.163 par.2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M.Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej . z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 355,00 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA / Go 965 / 06

U Z A S A D N I E N I E

Skarżący M.Ś. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , Ośrodek Zamiejscowy Z dnia 25.04.2006 roku, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].02.2006 roku odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji.

Z akt sprawy wynika że :

Decyzją z dnia [...].11.2005 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącemu umorzenia w / w zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

Decyzję powyższą odebrała matka skarżącego pod adresem zamieszkania skarżącego w dniu 21.11.2005 roku.

Skarżący w dniu 6.12.2005 roku złożył odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...].01.2006 roku Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy stwierdził iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.

W związku z powyższym skarżący złożył w dniu 20.01.2006 roku wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący wskazał iż decyzja nie została odebrana przez niego osobiście, a przez jego matkę. Ze względu na swój wiek i stan zdrowie nie odnotowała ona prawidłowo daty odbioru decyzji, i przekazując ją kilka dni później skarżącemu błędnie określiła datę jej odbioru na dzień 22.11.2005 roku. To z kolei spowodowała uchybienie terminowi do wniesienia odwołani, które nastąpiło bez winy skarżącego.

Tak więc skarżący złożył odwołanie w dniu 6.12.2005 roku będąc przekonanym iż zostało ono złożone prawidłowo, a o uchybieniu terminowi dowiedział się z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].01.2006 roku, które to odebrała również jego matka, a które otrzymał dnia 13.01.2006 roku.

Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy postanowieniem z dnia [...].02.2006 roku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał że skarżący odebrał decyzję w dniu 21.11.2005 roku przez domownika skarżącego - jego matkę W.Ś., tak więc doręczenie było skuteczne, a termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 5.12.2005 roku.

Zdaniem organu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe gdy uchybienie nastąpiło bez winy składającego wniosek. Przy dokonywaniu czynności procesowych strony są zobowiązane do szczególnej staranności przy ich dokonywaniu, a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy natomiast można przyjąć gdy strona nie mogła przyczyny uchybienia terminu usunąć mimo użycia największego wysiłku.

W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć zdaniem organu iż uchybienie nastąpiło bez winy strony.

Jednocześnie strona została pouczona o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej - Ośrodek Zamiejscowy w terminie 7 dni od daty doręczenia.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu podnosząc argumenty które już przywołał w wniosku o przywrócenie terminu. Nadto w uzasadnieniu podniósł iż uchybienie terminu nastąpiło z winy matki skarżącego która nie jest stroną postepowania, a nie została ustanowiona pełnomocnikiem skarżącego ani też jego pełnomocnikiem do doręczeń. Jego zdaniem organ podatkowy winien ponosić konsekwencje pozostawienia przesyłki bez zgody i wiedzy skarżącego. Nadto organ podatkowy nie wykazał iż to skarżący ponosi winę, bowiem z chwila powzięcia wiadomości o rozstrzygnięciu organu w terminach zakreślonych terminami dokonał czynności.

Postanowieniem z dnia [...].04.2006 roku organ podatkowy, Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał że w przypadku nie zastania adresata pod wskazanym adresem, pismo doręcza się stosownie do art. 149 ordynacji podatkowej pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Zdaniem organu nie ulega wątpliwości iż matka skarżącego W.Ś. jest osobą pełnoletnią, dorosłym domownikiem oraz że odebrała w dniu 21.11.2005 roku przesyłkę zobowiązując się do jej oddania.

Nadto organ podniósł iż zarówno odwołanie jak i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało wniesione po terminie, a termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest terminem prekluzyjnym nie i nie podlega przywróceniu.

Od powyższego postanowienia skarżący wniósł skargę w dniu 14.06.2006 roku zaskarżając w całości w / w postanowienie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia [...].04.2006 roku i orzeczenia zwrotu skarżącemu kosztów postępowania w tym kosztów sądowych i kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej w wysokości 480,0 złotych.

W skardze skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa procesowego :

- art. 162 § 2 i 3 ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie że 7 dniowym termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu biegł od dnia upływu terminu do wniesienia odwołania, więc od dnia 5.12.2005 roku, a nie od dnia dręczenia skarżącemu postanowienia.

- art. 217 § 2 i art. 210 § 4 ordynacji podatkowej w związku z art. 219 ordynacji podatkowej poprzez brak rozpoznania merytorycznej treści zażalenia skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumenty wskazane już w postępowaniu przed organem podatkowym, a nadto wskazał iż stosownie do art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ordynacji podatkowej w uzasadnieniu postanowienia należy przytoczyć fakty które organ uznał za udowodnione , dowodów którym dał wiarę, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Organ podatkowy zdaniem skarżącego natomiast nie odniósł się do twierdzeń i zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu na wcześniejsze postanowienie.

Organ nie odniósł się do stanowiska iż uchybienie terminu nastąpiło z winy osoby trzeciej nie będącej strona postępowania, a skarżącemu nie można przypisać żadnej winy w tym zakresie. Natomiast późniejsza odpowiedź organu podatkowego w formie odpowiedzi na skargę nie może sanować powyższego uchybienia.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wskazał iż błędny jest pogląd skarżącego jakoby Dyrektor Izby Skarbowej przyjął że termin 7 dni do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od dnia upływu terminu do wniesienia odwołania,, a więc od dnia 5.12.2005 roku a nie od dnia doręczenia skrzącemu postanowienia o stwierdzeniu wniesienia odwołania po terminie.

Nadto niezasadny jest zarzut naruszenia art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ordynacji podatkowej bowiem ponowne rozstrzygnięcie wniosku nastąpiło w związku z zażaleniem z dnia 1.03.2006 roku. Strona nie wniosła nowych okoliczności dlatego też organ skarbowy przytoczył i podtrzymał argumenty jakie powołał w uzasadnieniu postanowienia wydanego w I instancji. Organ wyjaśnił szczegółowe dlaczego orzekł o odmowie przywrócenia terminu, czym się kierował podejmując takie rozstrzygnięcie przytoczył odpowiednie przepisy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 163 § 1 ordynacji podatkowej sprawie przywrócenia terminu postanawia właściwy w sprawie organ podatkowy.

Jednakże w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. z art. 163 § 2 ordynacji podatkowej

Natomiast zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie wydane w trybie art. 163 § 1 ordynacji podatkowej co oznacza iż od postanowienia wydanego w trybie art. 163 § 2 ordynacji podatkowej zażalenie nie przysługuje, bowiem jest to postanowienie ostateczne. Od powyższego postanowienia przysługuje jedynie skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W niniejszej sprawie właściwym w sprawie był organ podatkowy, Dyrektor Izby Skarbowej jako organ podatkowy właściwy do wydania postanowienia ostatecznego w niniejszej sprawie.

Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Izby Skarbowej wydając postanowienie działał w charakterze organu podatkowego I instancji, a następnie na skutek pouczenia o przysługującym zażaleniu, na skutek jego złożenia, rozpoznał powyższe zażalenie jako organ podatkowy II instancji.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.2 Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, lub w innych przepisach, do których należą przepisy ordynacji podatkowej

Zgodnie z art. 247 § 1 ordynacji podatkowej w związku z art. 219 ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność postanowienia ostatecznej, która:

1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) została wydana bez podstawy prawnej,

3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

5) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma

charakter trwały,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie

wskazanego przepisu prawa,

8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

Zdaniem Sądu organ podatkowy rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jako organ I instancji, a następnie rozpoznając zażalenie na to postanowienie naruszył rażąco art. 163 § 2 ordynacji podatkowej.

Stwierdzenie nieważności wywołuje naruszenie każdego rodzaju właściwości / rzeczowej, miejscowej i instancyjnej / przez organ podatkowy, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.

Treść postanowienia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu art. 163 § 2 ordynacji podatkowej bowiem naruszenie to powoduje, że postanowienie powyższe nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa / patrz wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r., III SA 1425/96, Temida (CD), Sopot 2002 /.

Tak więc zaszła podstawa do stwierdzenia nieważności postanowienia w oparciu art. 145 § 1 pkt. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 247 § 1 pkt.1 i 3 w zw. z art. 219 ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Sędzia WSA K. Skowrońska - Pastuszko Sędzia WSA S. Kowalczyk Asesor WSA B. Rennert

Skarżąca : M.Ś.

Zastosowanie art. 162 § 1 - 3 ordynacji podatkowej

odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy obowiązany jest ustalić, jaka była przyczyna uchybienia terminu, a w razie potrzeby, kiedy przyczyna ta ustała, ewentualnie wezwać podatnika, aby okoliczności te wykazał (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1998 r., I SA/Lu 958/97, Temida (CD), Sopot 2002).

Nie ma tu bowiem konieczności udowodnienia, że zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Prawdopodobieństwo jest środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 5 maja 1995 r., SA/Wr 2223/94, Temida (CD), Sopot 2002). Nie stosuje się zatem wówczas reguł postępowania dowodowego (wyrok NSA z dnia 27 lipca 1995 r., SA/Po 797/95, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002). Niekiedy zachodzą jednak i takie okoliczności, że podatnik może nie tylko uprawdopodobnić, ale także udowodnić brak winy. W takim przypadku może to uczynić za pomocą każdego dowodu. "Strona nie może być pozbawiona możliwości wykazania, że nadała pismo procesowe w urzędzie pocztowym w innym dniu, niż wynika ze stempla pocztowego" 75.

Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu fakt popełnienia omyłki przy wyliczaniu jego upływu. Nie negując, iż jest to fakt prawdopodobny, należałoby zakładać, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika.

Usprawiedliwia natomiast takie uchybienie niemożność usunięcia przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, Temida (CD), Sopot 2002; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1997 r., III SA 1581/95, Temida (CD), Sopot 2002).

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem szczególnej staranności (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., I SA/Po 495/97, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., SA/Sz 191/97, Temida (CD), Sopot 2002), choć orzecznictwu wystarczało także dochowanie należytej staranności (wyrok NSA z dnia 3 listopada 1996 r., I SA/Lu 176/96, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002), jeżeli przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu była niezależna od strony i istniała do czasu złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Nie stanowią natomiast o braku winy wszelkie takie sytuacje, w których zainteresowany powołuje się na przyczynienie się osoby trzeciej do powstania zwłoki, w szczególności na oczekiwanie pomocy radcy prawnego. To jego obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zlecił pomoc prawną (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95, Temida (CD), Sopot 2002).

Ciężar dowodu, iż środek odwoławczy złożony został w terminie, jak też że ewentualne spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Strona nie może przerzucać na organy administracji skutków własnych zaniedbań organizacyjnych, w tym braku dziennika wychodzącej korespondencji czy też zagubienia dowodu rzekomo nadanej przesyłki" (wyrok NSA z dnia 18 listopada 1997 r., I SA/Po 1868/96, Temida (CD), Sopot 2002).

stanie przyczyny uchybienia jest wielokrotnie trudne do ustalenia. Niekiedy zweryfikowanie tej daty nie jest w ogóle możliwe, a jedyną informacją na ten temat jest oświadczenie podatnika. Należy w związku z tym postulować duży liberalizm przy ocenie tego faktu. Swobodna ocena organu łatwo przekracza tu granice, poza którymi decyzja staje się arbitralna.

2005.06.22 wyrok NSA W-wa FSK 2587/04 LEX nr 173329

1. Nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony.

2. Skutek prawny doręczenia pisma osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej powstaje przez sam fakt jego odbioru dokonanego przez osobę upoważnioną i wobec tego doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Na jej ustalenie nie ma wpływu to, czy osoba ta przekazała następnie pismo osobom powołanym do dokonania czynności, których pismo dotyczyło.

3. W odniesieniu do osoby prawnej, uznanie braku winy do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie, wymaga uprawdopodobnienia braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. "Brak winy" należy w każdym przypadku pojmować w sposób obiektywny. Wynika stąd, że w razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, nie można dokonać przywrócenia uchybionego terminu.

2004.04.15 wyrok wsa III SA 2973/02 POP 2005/5/119

w Warszawie

glosa krytyczna: Miłosz M. GSP-Prz.Orz. 2006/2/4

Skoro strona nie była świadoma uchybienia terminu do wniesienia odwołania, termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu.

2002.04.12 wyrok NSA I SA/Gd 1676/99 POP 2002/6/148

w Gdańsku

Nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

1999.03.24 wyrok NSA I SA/Gd 1664/98 LEX nr 38681

w Gdańsku

Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie.

Otrzymał decyzję 12.11.2005 roku, i złożył odwołanie 6.12.2005 roku a więc po upływie 14 dniowego terminu spóźnił się o 1 dzień a w decyzji był pouczony co do terminu wniesienia odwołania w terminie 14 dni

Dnia 6.01.2006 roku otrzymał postanowienie o wniesieniu odwołania po upływie terminu

Wniosek o przywrócenie terminu został złożony dnia 20.01.2006 roku a więc w terminie 14 dni po otrzymaniu postanowienia co do stwierdzenia iż odwołanie zostało złożone po terminie

Zgodnie z art. 162 § 2 wniosek trzeba wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia

Postanowieniami kończącymi postępowania są: postępowanie o niedopuszczalności odwołania oraz o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a. oraz art. 228 § 71 o.p.), o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a. oraz art. 163 § 2 o.p.), a także przewidziane w art. 228 § 1 pkt 3 o.p. pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia.

PYTANIE :

Czy organ w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu po upływie 7 dni od dnia dowiedzenia się o przyczynie uchybienia winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe czy też rozpoznanć merytorycznie i odmówić przywrócenia terminu.