Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1012/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Protokolant: Pomocnik sekretarza Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za styczeń 2014 r. oddala skargę. A.Rz


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] r. odmawiającą Spółce z o.o. "A" umorzenia zaległego podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za styczeń 2014 r. w kwocie 48.716 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 93,00 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania.

W złożonym przez Spółkę wniosku o udzielenie pomocy de minimis w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za wskazany miesiąc, podniesiono, iż: 1) w latach 2008-2013 na prace naprawcze, konserwacyjne i adaptacyjne wykonane na obiekcie położonym w Z., Spółka poniosła nakłady o łącznej wartości blisko 2 mln zł, 2) zarządzanie obiektem przemysłowym w tak trudnym środowisku, jakim jest gmina Z., jest wyjątkowo skomplikowane, 3) na skutek nieprawidłowego użytkowania przez najemcę wynajmowanej powierzchni, we wrześniu 2012 r. spłonęła część obiektu, tj. hala o pow. 4.360 m2, a odbudowę oszacowano na ponad 5 mln zł, koszty pozostałe na ok. 1 mln zł (m.in. zabezpieczenie pogorzeliska, czasowe wyłączenie z eksploatacji).

Podatnik oświadczył, że w bieżącym roku budżetowym oraz w czterech poprzedzających go latach nie korzystał z żadnej pomocy de minimis. Wnioskowaną pomoc ma zamiar przeznaczyć na pokrycie kosztów prac remontowych związanych z pożarem oraz dalsze prace adaptacyjne obiektu, aby przyciągnąć kolejnych przedsiębiorców do Z.. Odnosząc się do sytuacji finansowo-ekonomicznej Spółki organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż oceny stanu majątkowego, źródeł jego finansowania, wielkości osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów dokonano na podstawie bilansów, rachunków zysków i strat za lata 2008-2013. Stwierdzono, iż w latach 2010-2012 kapitał własny Spółki wzrastał: na koniec 2010 r. wynosił 5.636.835,70 zł, na koniec 2011 r. - 6.868.474,68 zł, na koniec 2012 r. - 7.221.205,78 zł, a w bilansie sporządzonym na 30 września 2013 r. wykazano kapitał własny w kwocie 7.639.023,61 zł, natomiast na koniec 2013 r. – 7.576.575,77 zł.

W 2011 r. (w stosunku do 2010 r.) uległy zmniejszeniu zobowiązania i rezerwy na zobowiązania Spółki. Taka sama tendencja utrzymała się w 2012 r. Na dzień 30 września 2013 r. odnotowano wzrost zobowiązań krótkoterminowych (głównie wobec pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy). Według rachunku zysków i strat podatnik osiągnął dochód do opodatkowania: za 2010 r. - 1.015.218,41 zł, za 2011 r. - 1.472.013,03 zł, za 2012 r. - 501.052,60 zł, a za 2013 r. – 917.889,92 zł.

Ponadto w oświadczeniu z dnia 2 października 2013 r. Spółka poinformowała, że w okresie 1 stycznia do 30 sierpnia 2013 r. wystawione zostały faktury za najem/dzierżawę o łącznej wartości brutto 710.000 zł, a zadłużenie najemców na dzień 31 sierpnia 2013 r. wynosiło 552.000 zł.

W analizowanym okresie utrzymywana była tendencja rozwoju produkcji zbliżona do lat ubiegłych. Wszystkie zobowiązania budżetowe i w stosunku do pracowników płacone były terminowo.

Organ powołał następnie przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, tj. art. 67b § 1 oraz art. 67a § 1 pkt 3 i wyjaśnił pojęcia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.

Następnie po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ podatkowy stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika. Podniesiono, że spółka jest w stanie uregulować należności podatkowe, bowiem posiada majątek i generuje dochody przewyższające koszty.

Organ zaznaczył, iż w związku z zaistniałym zdarzeniem losowym, tj. pożarem z września 2012 r., w wyniku którego spłonęła część hali, na bieżąco korygowana była wysokość należnego podatku. Hala o powierzchni użytkowej 4.189,00 m2, która spłonęła, została całkowicie "zdjęta" z opodatkowania, natomiast budynki, na czas ich wyłączenia z użytkowania, opodatkowane były niższą stawką podatkową. W związku z powyższym kwota należnego podatku za 2012 rok pomniejszyła się o 47.236 zł, co również nie pozostało bez znaczenia dla budżetu gminy. Stwierdzono, że mimo ww. pożaru do września 2013 r. nie odnotowano żadnych trudności w regulowaniu należności podatkowych – wszystkie raty były wpłacane terminowo. Organ zaznaczył przy tym, że przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowych jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji o umorzeniu, a nie zdarzenia wcześniejsze z okresu prowadzenia działalności gospodarczej.

Zdaniem organu w sprawie nie występuje też przesłanka interesu publicznego.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że wszelkie odstępstwa od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania muszą być uzasadnione szczególnymi względami nawet, gdy sytuacja podatnika jest trudna. W interesie publicznym jest dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, co zapewnia stałe dochody gminy i możliwość realizacji zadań ogólnospołecznych oraz zaspokojenie potrzeb społeczności lokalnej.

W ocenie organu podatkowego pierwszej instancji, wskazana we wniosku okoliczność dotycząca funkcjonowania na przedmiotowej nieruchomości ponad 20 przedsiębiorców zatrudniających blisko 100 osób, nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowych. Planowany wzrost zatrudnienia, czy też umożliwienie prowadzenia działalności kolejnym podmiotom stanowi część strategii działalności Spółki i cele te, choć niewątpliwie słuszne, nie powinny być finansowane należnymi Gminie podatkami.

Wyjaśniono również, że mając na uwadze "interes podatnika" i "interes publiczny" Burmistrz Z. umorzył Spółce zaległy podatek od nieruchomości wraz z należnymi odsetkami za miesiące styczeń - czerwiec 2008 r. w łącznej kwocie 283.248 zł i w tej sytuacji ponowne wspieranie tego samego podatnika poprzez umorzenie zaległości podatkowych stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów regulujących swoje zobowiązania.

Dalej wskazano, że uzasadnieniem dla zastosowania ulgi nie może być argument dotyczący trudności w zarządzaniu obiektem, gdyż wszyscy przedsiębiorcy działający na terenie gminy mają jednakowe warunki do prowadzenia działalności gospodarczej. Niepowodzenia działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu (profesjonalisty) na państwo i społeczeństwo. Na gruncie przedmiotowej sprawy bezzasadne byłoby uznanie, że zadłużenie najemców wobec Spółki stanowi przesłankę do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległego podatku. Pomimo nieuregulowanych przez najemców należności, podatnik posiada środki z innych źródeł dochodu, z których może dokonać zapłaty podatku.

Przez zaniechanie poboru należności podatkowych nie może być również rekompensowana niska kwota ubezpieczenia, nieadekwatna do poniesionych kosztów. Ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciąża bowiem wyłącznie prowadzącego i nie może odbywać się kosztem Gminy, której obowiązkiem jest realizacja zadań ustawowych.

Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. w pierwszej kolejności wyjaśniło, że materialnoprawną podstawą do udzielania ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.).

Powołując się na powyższy przepis podkreślono, iż w każdym przypadku ubiegania się podatnika o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, podstawą ich udzielenia jest istnienie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a rozstrzygnięcia w tym przedmiocie dokonuje się poprzez analizę sytuacji konkretnego, indywidualnego podatnika. Dopiero po wnikliwym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy i stwierdzeniu, że występują powyższe przesłanki, przemawiające za udzieleniem ulgi podatkowej, organ podatkowy rozpatruje wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy nie może udzielić ulgi podatkowej osobie prowadzącej działalność gospodarczą, o ile nie zachodzą łącznie przesłanki udzielenia takiej ulgi określone w przepisach art. 67a i art. 67b Ordynacji podatkowej. Brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia udzielenie wnioskowanej ulgi. W razie stwierdzenia przez organ podatkowy w postępowaniu, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", traci sens ustalanie czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną.

W świetle powyższego, jak podnosi SKO, nie znajduje uzasadnienia stanowisko Spółki, iż winna być jej udzielona pomoc de minimis, bowiem spełnione są przesłanki do udzielenia tej pomocy wynikające z przepisów unijnych.

Ponownie podkreślono, że aby można było udzielić wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, muszą wystąpić przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcia w tym przedmiocie dokonuje się poprzez analizę sytuacji podatnika, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego. W każdym przypadku przy rozpatrywaniu wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych, organ musi dokonać oceny wskazanych przez podatnika oraz ustalonych w toku postępowania okoliczności, czy mogą one być uznane i stanowiące o ważnym interesie podatnika lub interesie publicznym.

Nadmieniono przy tym, że "interes podatnika", to w głównej mierze sytuacje niezawinione przez podatnika, niezależne od sposobu jego postępowania i pozostające poza sferą, na którą mógł mieć wpływ. Są to sytuacje wyjątkowe, gdy podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, a także, gdy zapłata tych zaległości może powodować trudne do odwrócenia skutki w prowadzonej działalności gospodarczej. Ważnego interesu podatnika nie można natomiast utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej.

Analizując kwestię "interesu publicznego", wskazano, że organy podatkowe każdorazowo powinny brać pod uwagę takie ogólne kryteria, jak równość czy sprawiedliwość. Każde rozstrzygnięcie wymaga analizy skutków, biorąc pod uwagę te wartości. Interes publiczny oznacza dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, to dbałość o interes Skarbu Państwa lub gminy, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych oraz zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnej.

Wskazano, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił Spółce umorzenia zaległego podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę stwierdzając, iż nie znalazł wystarczających przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi, przywołując dane wynikające ze znajdujących się w aktach sprawy rachunku zysków i strat za rok 2011, 2012 i 2013, z których wynika, iż lata te kończyły się zyskiem.

Powołano się również na bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz sprawozdanie Zarządu Spółki "A" o działalności jednostki w roku obrotowym 2012, z których wynika, iż Spółka rozwijała działalność produkcyjną, kładąc największy nacisk na poprawienie zyskowności oferowanych wyrobów, jak też rozwój firmy. Wskazano, że w stosunku do roku poprzedniego nastąpił wzrost wartości rzeczowych aktywów trwałych brutto o 335.191,34 zł (na dzień 31.12.2013 r. wynosi ona 8.664.187,66 zł), co wynikało głównie z zakupu gruntu w Z., dwóch samochodów osobowych, sprężarki, pompy, rozbudowy monitoringu, a także zakupu urządzeń technicznych i biurowych. Podniesiono, że w stosunku do roku ubiegłego nastąpił spadek stanu zapasów, co podyktowane było zrealizowaniem konkretnych zamówień.

Na dzień 30 września 2013 r. nastąpił wzrost zobowiązań krótkoterminowych, wobec pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy. Wskazano, że w analizowanym okresie utrzymana była tendencja rozwoju Spółki, wzrosła wartość rzeczowych aktywów trwałych, coś świadczy o nowych inwestycjach. Zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników regulowane były terminowo.

Podkreślając, że umorzenie zaległości podatkowej jest sytuacją wyjątkową organ odwoławczy wskazał, że nie podważa argumentów strony, że pożar hali spowodował straty dla Spółki i konieczność poniesienia dużych nakładów na odbudowę hali, ale trudno uznać za przekonywujące twierdzenia Spółki, iż zdarzenie to w znacznym stopniu zaważyło na kondycji Spółki. Wskazano, że mimo pożaru i poniesionych strat Spółka nadal rozwija się, inwestuje, powiększając kapitał własny.

Stwierdzono także, iż otrzymanie niskiej, nieadekwatnej do poniesionych strat kwoty odszkodowania nie może być rekompensowane kosztem budżetu Gminy. Argumentację zawartą w odwołaniu, iż zdarzenie losowe w postaci pożaru, związane było (i jest nadal) z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednego z najemców (przetwórstwo odpadów), wymagającą zezwolenia organów administracji publicznej, można też odnieść do samej Spółki, która zdecydowała się zawrzeć umowę najmu z tą firmą. Zawierając umowę z najemcą, który jest przetwórcą odpadów, Spółka musiała liczyć się z różnymi konsekwencjami i zagrożeniami związanymi z tego rodzaju działalnością.

Zdaniem organu to, że Spółka poniosła straty z tytułu nieprawidłowego gospodarowania przez najemcę wynajmowaną powierzchnią nie może przemawiać za umorzeniem należności podatkowych. Podatnik nie może oczekiwać, iż straty spowodowane przez działanie jego kontrahenta i związane z tym koszty (zabezpieczenie pogorzeliska, prace remontowe, odbudowa hali) będzie pokrywał budżet gminy poprzez udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Ryzyko związane z doborem kontrahentów (najemców) nie może być przenoszone na organ podatkowy i odbywać się kosztem należności budżetowych Gminy.

Podniesiono, że trudności finansowe związane z nieterminowym regulowaniem należności przez odbiorców towarów czy usług (najemców), w realiach gospodarki rynkowej nie są zjawiskiem wyjątkowym i szczególnym. Z tym problemem boryka się wiele podmiotów. Okoliczność ta nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Zauważono także, iż zmniejszenie dochodów Gminy z racji umorzeń zaległości podatkowych, powoduje zmniejszenie środków przeznaczanych na realizację potrzeb zbiorowych społeczeństwa.

W opinii organu przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych nie może też stanowić "nagrody" dla podatnika z tytułu inwestycji prowadzonych na terenie Gminy. Ponosząc nakłady inwestycyjne związane z modernizacją i remontem obiektów położonych na terenie Gminy Z., Spółka działała głównie w swoim interesie, bowiem miało to przyciągnąć najemców i zwiększyć jej przychody. Ponoszenie nakładów w celu osiągnięcia zysku jest wyznacznikiem każdej działalności gospodarczej i nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych.

Końcowo, odnosząc się do zarzutu odwołania, iż sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 k.p.a, nie wskazano też przyczyn zwłoki, ani nowego terminu załatwienia sprawy, czym naruszono słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.), wyjaśniono, że nie zasługuje on na uwzględnienie, a postępowanie podatkowe normują przepisy Ordynacji podatkowej i nie mają do niego zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniesiono, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy.

Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T., w której podniosła zarzut naruszenia: 1) art 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego"; 2) art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie i uznaniem, że w sprawie nie występują przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego"; 3) art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób rzetelny i budzący zaufanie do organów podatkowych, w szczególności poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, co skutkowało przyjęciem, że brak jest podstaw do umorzenia zaległego podatku od nieruchomości; 4) art. 120 w zw. z art. 125, 139 i 140 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie doszło do przekroczenia ustawowych terminów do załatwienia sprawy, które to przekroczenie w konsekwencji naraziło stronę na dodatkowe koszty w postaci odsetek naliczonych od zaległości podatkowych.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji dokonując analizy zagadnienia wystąpienia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" popełniły szereg błędów pojęciowych. Zdaniem strony błędne jest stanowisko organów w zakresie utożsamiania interesu publicznego z interesem Skarbu Państwa. Przesłanka umorzenia zobowiązań podatkowych jest interes ogólnospołeczny, a nie interes Skarbu Państwa.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia w sprawie "interesu publicznego" wskazano, iż skarżąca Spółka jest podmiotem gospodarczym z kilkudziesięcioletnią tradycją, funkcjonującym w przemyśle z niemałymi sukcesami zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Pokreślono, że Spółka dokonując zakupu przedmiotowej nieruchomości stworzyła wiele miejsc pracy. Nie ma przy tym znaczenia fakt tak wyraźnie podkreślany przez organy, że Spółka zatrudnia we własnym zakresie tylko, a może aż 20 osób. W obiekcie zarządzanym przez Spółkę zatrudnienie znalazło już prawie 100 osób, co w obliczu problemu, jakim w Gminie Z. jest problem bezrobocia, jest ilością niebagatelną.

Ponadto strona skarżąca wskazywała, iż nie ma w zwyczaju korzystania z instytucji pomocowych, dotacji i innych instrumentów umożliwiających pozyskanie środków na finansowanie swojej działalności, a sytuacja, w której znalazła się Spółka w związku z prowadzoną na terenie gminy działalnością, jest niewątpliwie sytuacją nadzwyczajną i uzasadnia sięgnięcie po pomoc ze strony lokalnych organów.

Odnosząc się do argumentacji organu w zakresie kondycji finansowej Spółki, uznano, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, nie dokonał analizy z należytą starannością i obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Wyjaśniono, że trudna sytuacja Spółki jest bieżąca, a konsekwencje związane z pożarem, uciążliwym najemcą oraz najemcami nieregulującymi należności czynszowych jak najbardziej istnieją w chwili obecnej. Zdaniem autora skargi organ dokonując oceny rzeczonego wniosku winien dokonywać analizy z należytą starannością i kierować się nie tylko literalnym brzmieniem przepisów, ale i doświadczeniem życiowym oraz szeroko rozumianą logiką. Zdarzenie, które miało miejsce we wrześniu 2012 r. jest przyczyną ogromnych strat i to nie tylko w sferze materialnej. Ocena dokonana przez organ, iż zdarzenie to (pożar) powstałe w 2012 r. nie ma znaczącego wpływu na kondycję finansową Spółki świadczyć może jedynie o ignorancji organu i braku rzetelnej analizy problemu.

Jednocześnie wskazano, że wbrew twierdzeniom organu w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. przekroczenia terminów załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy drugiej instancji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W głosie do protokołu rozprawy z dnia 13 stycznia 2015 r. strona skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę, strona skarżąca nie traktuje przedmiotowego umorzenia jako "rekompensaty" zbyt niskiego odszkodowania od ubezpieczyciela. W ocenie strony skarżącej, sytuacja w jakiej znalazła się spółka wypełnia jednak przesłanki do udzielenia jej pomocy de minimis w postaci umorzenia podatku od nieruchomości z uwagi na zaistniałe zdarzenie losowe i poniesione w tym zakresie straty nie tylko finansowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną wydanych w tej sprawie decyzji jest m.in. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 894 ze zm.), dalej o.p. Przepis ten przewiduje możliwość, na wniosek podatnika, umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Ponieważ skarżąca jest przedsiębiorcą, zastosowanie do udzielenia wnioskowanej przez nią ulgi ma przepis art. 67b Ordynacji podatkowej, określający warunki udzielenia ulg stanowiących pomoc publiczną, nie stanowiących tej pomocy oraz będących tzw. pomocą de minimis. Podkreślić jednakże należy, że bez względu na uregulowania ww. przepisu, w każdym przypadku organ udzielający ulgi powinien stwierdzić, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli ważny interes podatnika lub interes publiczny nie występują w sprawie, organ podatkowy nie może udzielić ulg w spłacie należności, nawet jeżeli pomoc taka byłaby dopuszczalna na gruncie odrębnych przepisów, w tym art. 67b Ordynacji podatkowej.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zatem wydana w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Interpretacja powyższego przepisu i jego prawidłowe zastosowanie musi uwzględniać ten podstawowy fakt, że przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy. Z istoty zaś uznania administracyjnego wynika, że organ podatkowy ma swobodę wyboru określonego rozwiązania (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/2001, ONSA 2003/3 poz. 105 wydany na tle analogicznego unormowania zawartego wcześniej w art. 67 o.p. oraz aprobującą glosę do tego orzeczenia M. Jaśkowskiej, zamieszczoną w OSP 2003/9 poz. 112). Zatem nawet ustalenie istnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p., nie wiąże organu podatkowego, to znaczy organ podatkowy nie musi podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może (w ramach swego uznania) zadecydować o odmowie przyznania ulgi, nawet wówczas, gdy istnieje "ważny interes podatnika", czy też "interes publiczny".

Zakres sprawowanej przez Sąd kontroli decyzji uznaniowych jest znacznie ograniczony. Sprowadza się on zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury. Prawidłowe zastosowanie art. 67a o.p. wiąże się bowiem z obowiązkiem ustalenia przez organ podatkowy, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W konsekwencji organ podatkowy powinien w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie, by na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Jest zatem obowiązany dokładnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy (art. 122 o.p.), a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.) oraz wszechstronnie i wnikliwie rozważyć całokształt tego materiału (art. 191 o.p.). Dopiero po ustaleniu w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy może dokonać prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67a o.p.

Oceniając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów podatkowych. Organy podatkowe zebrały i oceniły materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej spółki. Ponadto umożliwiono stronie czynny udział w postępowaniu wzywając do złożenia informacji o jej sytuacji finansowej oraz materialnej, a także informując o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału. Nie doszło zatem do naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego.

Mając na uwadze treść ww. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zasadnie organy podatkowe skoncentrowały się na ocenie, czy sytuacja skarżącej spółki uzasadnia przyjęcie, że za wnioskowanym przez nią umorzeniem zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za wskazany na wstępie okres rozliczeniowy wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przemawia istnienie jej ważnego interesu lub interesu publicznego.

Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie pogląd o wyjątkowym charakterze ulgi, jaką jest umorzenie należności podatkowych. Ulga ta oznacza w istocie rezygnację z wpływów do budżetu państwa i stanowi - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego - to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania.

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu strony decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu lub nie - zaległości podatkowej. Podkreśla się przy tym, iż ważnego interesu strony nie można utożsamiać z jej subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości. Ponieważ instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy (zasadą jest bowiem płacenie podatków), uzasadnieniem jej zastosowania będzie wystąpienie względów nadzwyczajnych i okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu wnioskującego o ulgę (zob. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004; s. 253).

Również "interes publiczny", o jakim mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe właściwie oceniły sytuację skarżącej spółki i okoliczności podnoszone przez nią w toku postępowania, uznając w rezultacie, iż brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych z uwagi na nie wystąpienie w sprawie niezbędnych do tego przesłanek. Dotyczy to zarówno przesłanki ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego.

W sytuacji skarżącej spółki brak jest okoliczności o opisanym wyżej, szczególnym charakterze.

Zdaniem Sądu, powyższa ocena jest swobodna i przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak też uwzględnia przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Wynik powyższej oceny, mimo że niezgodny z oczekiwaniami skarżącej nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach, których uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organ odmówił wnioskowanego umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

Odwołując się do zebranych w sprawie dowodów podnieść należy, że z rachunku zysków i strat (wariant kalkulacyjny) za rok 2011, 2012 i 2013, wynika, iż lata te kończyły się dla skarżącej zyskiem. I tak rok 2012 zakończył się zyskiem netto 352.731,10 zł, a dochód do opodatkowania za ten rok wyniósł 501.052,60 zł. Rok 2013 zakończył się zyskiem netto 766.817,71 zł, a dochód do opodatkowania za ten rok wyniósł 917.889,92 zł. Z kolei z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 r. wynika, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.713.821,26 zł (na początek roku wynosiły 3.610.371,25 zł), w tym z tytułu dostaw i usług 2.213.453,54 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 2.242.291,95 zł (na początek roku wynosiły 3.436.452,78 zł), w tym z tytułu dostaw towarów i usług 1.379.142,62 zł. W roku 2012 ogólnie zmniejszyła się wartość aktywów trwałych, które na początek tego roku wynosiły 2.942.459,03 zł, a na koniec roku wynosiły 2.936.360,71 zł, ale wzrosła wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto, która na koniec roku wynosiła 8.664.187,66 zł (wartość na początek roku to 8.328.996,32 zł). Aktywa obrotowe wynosiły na koniec 2012 r. 6.527.137,02 zł, a zapasy 1.249.228,54 zł. Kapitał własny Spółki to 7.221.205,78 zł (na początek roku wynosił 6.868.474,68 zł). Ze sprawozdania Zarządu Spółki o działalności jednostki w roku obrotowym 2012 wynika, iż Spółka rozwijała działalność produkcyjną, kładąc największy nacisk na poprawienie zyskowności produkowanych wyrobów, jak też rozwój firmy. W stosunku do roku ubiegłego nastąpił wzrost wartości rzeczowych aktywów trwałych brutto o 335.191,34 zł (na dzień 31.12.2012 r. wynosi ona 8.664.187,66 zł), co wynikało głównie z zakupu gruntu w Zelowie, dwóch samochodów osobowych, sprężarki, pompy, rozbudowy monitoringu, a także zakupu urządzeń technicznych i biurowych. W stosunku do roku ubiegłego nastąpił spadek stanu zapasów, co podyktowane było zrealizowaniem konkretnych zamówień.

Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. wynika, iż kapitał własny Spółki wynosi 7.576.575,77 zł. Aktywa trwałe Spółki na koniec 2013 r. wynoszą 2.223.752,40 zł, a aktywa obrotowe 6.960.715,84 zł, zaś wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto wynosi 8.045.019,84 zł. Wartość zapasów to 1.448.829,55 zł. Należności krótkoterminowe wynoszą 2.363.654,55 zł, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynoszą 1.607.892,47 zł. W analizowanym okresie utrzymana była tendencja rozwoju Spółki, ponoszone były nakłady inwestycyjne. Zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników regulowane były terminowo.

Jak wskazał organ II instancji, w dniu 3 października 2013 r. Spółka złożyła oświadczenie dotyczące obiektu położonego w Zelowie i okresu rozliczeniowego od 1 stycznia do 30 sierpnia 2013 r., w którym wskazała, iż wystawiła najemcom faktury za najem/dzierżawę o łącznej wartości brutto 710.000 zł, a zadłużenie najemców na dzień 31 sierpnia 2013 r. wynosiło 552.000 zł. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że w tym okresie Spółka zapłaciła podatek od nieruchomości w kwocie 384.000 zł.

Z przywołanych dowodów i wynikających z nich danych wynika, że sytuacja finansowa spółki była dobra, zatem wnioski organów podatkowych prowadzące do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji są, zdaniem Sądu, właściwe i zasługują na aprobatę.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej o nieuwzględnieniu przez organy podatkowe zdarzenia losowego z września 2012 r., tj. pożaru hali, który spowodował straty dla Spółki i konieczność poniesienia przez nią dużych nakładów na odbudowę hali, wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej organy nie kwestionowały podnoszonych przez spółkę ww. okoliczności, mimo to uznały za nieprzekonywujące twierdzenia Spółki, iż zdarzenie to w znacznym stopniu zaważyło na jej kondycji. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych w tym zakresie. Zdaniem Sądu, zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że mimo pożaru i poniesionych strat, jak wynika z zebranych w sprawie dowodów, Spółka rozwija się, inwestuje, powiększając kapitał własny. Wynika to choćby ze sprawozdania Zarządu Spółki z działalności jednostki w roku obrotowym 2012, w którym wskazano na wzrost wartości aktywów trwałych brutto o 335.191,34 zł i rozwój firmy w kierunku innych gałęzi przemysłu niż przemysł lekki. Natomiast nie wskazano w nim na zdarzenie losowe - pożar hali w Z., które w znacznym stopniu zaważyłoby na sytuacji finansowej Spółki, a które jest jednym z głównych motywów uzasadniających wniosek o umorzenia zaległości podatkowych. Ponadto, jak wskazuje SKO w zaskarżonej decyzji, mimo ww. pożaru (który miał miejsce we wrześniu 2012 r.) do września 2013 r. nie odnotowano żadnych trudności w regulowaniu należności podatkowych – wszystkie raty były wpłacane terminowo.

Stwierdzić też należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ podatkowy, iż otrzymanie niskiej, nieadekwatnej do poniesionych strat (powstałych w wyniku pożaru) kwoty odszkodowania nie może być rekompensowane kosztem budżetu Gminy. Poza tym słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, iż poniesienie przez Spółkę straty z tytułu nieprawidłowego gospodarowania przez jednego z jej najemców wynajmowaną powierzchnią nie może przemawiać za umorzeniem należności podatkowych. Podatnik nie może oczekiwać, iż straty spowodowane przez działanie jego kontrahenta i związane z tym koszty (zabezpieczenie pogorzeliska, prace remontowe, odbudowa hali) będzie pokrywała ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Ryzyko związane z doborem kontrahentów (najemców) nie może być przenoszone na organ podatkowy.

Również trudności finansowe związane z nieterminowym regulowaniem należności przez odbiorców towarów czy usług (najemców), w realiach gospodarki rynkowej nie można uznać za zjawisko wyjątkowe i szczególne, jak słusznie wskazało SKO. Okoliczność ta nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Zasadnie przy tym zauważono także, iż zmniejszenie dochodów Gminy z racji umorzeń zaległości podatkowych, spowoduje zmniejszenie środków przeznaczanych na realizację potrzeb zbiorowych społeczeństwa.

Przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych nie może też stanowić dla Spółki swoistego rodzaju wynagrodzenia z tytułu inwestycji prowadzonych na terenie Gminy, ponoszenie nakładów w celu osiągnięcia zysku jest bowiem wyznacznikiem każdej działalności gospodarczej i nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych.

Sąd podziela również wynikający z uzasadnienia decyzji pogląd organów podatkowych, który należy odnieść do oceny istnienia "interesu publicznego" w sprawie, że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego, w sytuacji gdy skarżąca spółka skorzystała już z ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń-czerwiec 2008 r. w kwocie 283.248 zł, tym bardziej, że Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie na raty zaległości podatkowej.

Reasumując stwierdzić należy, że sytuacja skarżącej dotycząca przyczyn powstania spornej zaległości, na które powoływała się w swoim wniosku, przy jednoczesnej korzystnej sytuacji finansowej skarżącej umożliwiającej zapłatę przedmiotowych zaległości podatkowych, nie jest sytuacją, która ze względu na swoją wyjątkowość uzasadniałaby udzielenie wnioskowanej ulgi. Organy podatkowe przeanalizowały sytuację finansową skarżącej w oparciu o dane wynikające z przywołanych w zaskarżonej decyzji dowodów i zasadnie podnosiły, że dowody te świadczą o dobrej kondycji finansowej strony. Wobec powyższego uznać należy, że wbrew zarzutom skarżącej, organy podatkowe rozpatrując jej wniosek zasadnie wzięły pod uwagę wszystkie przesłanki udzielenia ulgi wymienione w przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej, biorąc pod uwagę z jednej strony sytuację finansową i możliwości płatnicze strony skarżącej, a z drugiej strony obowiązki publicznoprawne i zasady nimi rządzące. Sam fakt wystąpienia pożaru jako zdarzenia nadzwyczajnego sam w sobie nie stanowi uzasadnienia dla zastosowania ulgi, szczególnie gdy nie powoduje takiego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącej spółki, żeby nie mogła ona zapłacić spornej zaległości.

W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego" i odniosły się do wszystkich argumentów strony podniesionych zarówno we wniosku jaki i w toku postępowania.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi, iż sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 139 ordynacji podatkowej, podnieść należy, że zgodnie z § 1 tego przepisu, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Do terminów określonych w § 1 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie, według SKO nie nastąpiło przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy, natomiast według strony przeciwnie. SKO wskazało w zaskarżonej decyzji, że wniosek Spółki o udzielenie pomocy de minimis w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości wpłynął do Urzędu Miejskiego w Z. w dniu 7 lutego 2014 r. W dniu [...] r. (w terminie 2 miesięcy) organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą Spółce umorzenia zaległości podatkowych, zatem nie nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy.

Biorąc powyższe po uwagę, Sąd nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przepisów wskazanych w skardze.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez skarżącą przyczyny, dla których domagała się ona umorzenia zaległości podatkowych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

E.J.