Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 579/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk – Sadowski, Sędzia WSA /del./ Hanna Kamińska (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Rafała D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Bk 428/04 w sprawie ze skargi Rafała D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 października 2004 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Rafała D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2005 r. I SA/Bk 428/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Rafała D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 października 2004 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg sprawy Sąd podał, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30 lipca 2004 r. (...), umarzającą postępowanie w przedmiocie przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej, wydaną na podstawie art. 208 par. 1 ustawy z dnia 29 września 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Organy podatkowe stwierdziły, że złożony przez podatnika wniosek dotyczył przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług, a więc terminu wynikającego z prawa materialnego. Taki termin nie podlega przywróceniu, stosownie do postanowień art. 162 par. 4 Ordynacji podatkowej, dlatego postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 208 par. 1 tej ustawy.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał za niezasadny zarzut podatnika dotyczący naruszenia przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej. Przepis ten zobowiązuje organy podatkowe do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w toku postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie podatkowe, gdyż dotyczyła ona złożenia w Urzędzie Skarbowym niezbędnych dokumentów w związku z zamierzonym przez podatnika rozpoczęciem działalności gospodarczej. Organ odwoławczy przyznał, że sprawa nie została załatwiona pierwszej instancji w ustawowym terminie, jednakże uchybienie przepisom art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na wynik sprawy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Rafał D. zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisów: art. 6, 7, 8 i 77 Kodeksu Postępowania administracyjnego oraz art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej, wywodząc, iż organy administracji państwowej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby w pierwszej kolejności informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz udzielać im niezbędnych wyjaśnień, jak również pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę - wskazał, że zgodnie z art. 9 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy, o których mowa w art. 5, są zobowiązani przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 2, złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne, zastrzeżeniem ust. 3. Dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R jest czynnością techniczną, a termin dokonania zgłoszenia rejestracyjnego jest terminem instrukcyjnym, który powoduje dla zgłaszającego skutki materialnoprawne, przewidziane w art. 25 ust. 3, sprowadzające się do wyłączenia możliwości obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego. Zatem termin zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R jako wywołujący dla strony skutki materialnoprawne jest terminem materialnym. Zgodnie z art. 162 par. 4 ustawy Ordynacja podatkowa przepisy art. 162 par. par. 1-3 stosuje się do terminów procesowych. Przywróceniu, zatem mogą podlegać wyłącznie terminy procesowe. Termin, którego przywrócenia domaga się skarżący jest terminem prawa materialnego, wobec tego organy podatkowe zasadnie uznały, że postępowanie o przywrócenie takiego terminu jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej. Sąd powołał się w tej kwestii na wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r. SA/Kr 1230/94.

Sąd podzielił także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w B., iż uchybienie przepisom art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na wynik sprawy, a naruszenie przepisów art. 121 i 122 tej ustawy nie miało miejsca.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Rafała D. wniósł o uchylenie kwestionowanego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego:

- art. 6, 7, 8 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, a tym samym nie uwzględnienie społecznego i słusznego interesu skarżącego, co skutkowało oparciem orzeczenia na niepełnym materiale dowodowym;

- art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na powielaniu błędnych ustaleń organu pierwszej instancji i oparciu zaskarżonego wyroku na argumentach przytoczonych przez Dyrektora Izby Skarbowej w B., niepoddanych żadnej weryfikacji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 Kpa zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy.

Autor skargi kasacyjnej, powodując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzi, iż organy administracji państwowej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby w pierwszej kolejności informować strony o okolicznościach faktycznych i prawych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i udzielać im niezbędnych wyjaśnień, jak również pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

Co do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając wyrok uznał jedynie słuszność argumentów przedstawionych przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. Zdaniem skarżącego należało ponownie przeanalizować konieczność obowiązku poinformowania strony przez organy państwowe, ponieważ błąd, który powstał w decyzji z dnia 7 października 2004 r. rzutował na dalszy tok postępowania. Obowiązek informowania strony przez organ administracji o okolicznościach faktycznych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, ciąży na organach administracji państwowej, zwłaszcza w takich sprawach, w których strona po raz pierwszy zetknęła się z danym problemem faktycznym i prawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią przepisu art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, wymienionej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacz to, iż postawy i wnioski skargi kasacyjnej mają dla sądu charakter wiążący.

Skargę kasacyjną, jak stanowi art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem jest zgodnie z art. 176 p.p.s.a. jednym z elementów prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej, a ich brak niesie za sobą konieczność jej odrzucenia. Zauważyć przy tym należy, iż prawidłowo sformułowane podstawy kasacyjne powinny wskazywać, jakiego rodzaju naruszenie prawa strona skarżąca zarzuca orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego tj. wskazanie, który dokładnie przepis prawa materialnego lub procesowego został naruszony. Natomiast z uzasadnienia skargi powinno wynikać, na czym owo naruszenie polegało.

Charakter skargi kasacyjnej jako środka wszczynającego kontrolę instancyjną orzeczenia sądu I instancji powoduje, iż wskazanych w niej naruszeń prawa - przywołanych w podstawach kasacyjnych - dopuścić się musi wojewódzki sąd administracyjny, bowiem to jego orzeczenie podlega kontroli instancyjnej /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., FSK 80/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 12/. Z tych względów formułowane zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego nie mogą dotyczyć postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć organów administracji. Podkreślić przy tym należy, iż sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez sąd przepisów obowiązujących w postępowaniu przed organami administracji skutkuje jej oddaleniem /por. w tym zakresie wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., FSK 1022/04, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2005 r., FSK 1341/04 - nie publ./.

W świetle treści powyżej wymienionych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor powołał się na drugą podstawę kasacyjną tj. zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego.

Uchybienie przepisom prawa procesowego miało polegać, według autora skargi kasacyjnej, na naruszeniu przez Sąd przepisów art. 6, 7, 8 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Taki sposób przedstawienia zarzutów należy uznać za wadliwy. Trzeba podkreślić, iż przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną jest wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie decyzja organów podatkowych. Zatem zarzut oparty na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skierowany być musi przeciwko wyrokowi sądu, a nie przeciwko decyzji organu podatkowego. Dlatego też, tak postawiony zarzut nie mógł zostać uwzględniony, bowiem postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji uregulowane zostało wyżej wymienioną ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym miejscu należy dodać, że organy administracji publicznej, właściwe do załatwiania spraw podatkowych stosują przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Decyzja Izby Skarbowej w B. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie została wydana na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, - co wynika z jej komparacji i uzasadnienia. A zatem, także i z tego względu, niezależnie od związania Sądu kasacyjnego granicami skargi, w sprawie nie mogło dojść do ich naruszania. Sąd administracyjny rozpoznając skargi na decyzje organów podatkowych ocenia stosowanie przez te organy m.in. obowiązujących je przepisów postępowania /por. 145 par. 2 w zw. z par. 1 p.p.s.a./ na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powyższych względów kontroli Sądu Kasacyjnego mógł zostać poddany drugi z powołanych zarzutów naruszenia prawa procesowego. W tej kwestii zauważyć należy, iż art. 134 par. 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka konstrukcja prawna oznacza, że sąd administracyjny pierwszej instancji może i powinien - zgodnie z postanowieniami art. 134 par. 1 - wyjść poza granice skargi wyznaczone przez zawarte w skardze konkretne podstawy zaskarżenia /zarzuty skarżącego w stosunki do zaskarżonego rozstrzygnięcia/, nie przekraczając jednocześnie granic rozpoznania, określonych w art. 1 par. 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zgodność z prawem spełnia na tej płaszczyźnie funkcje granic, w jakich następuje rozpoznanie skargi. Nie ulega wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał kontroli działalności administracji publicznej - organów podatkowych - pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów, np. słuszności czy celowości. Skarżący zarzut naruszenia powołanego przepisu, art. 134 motywuje tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jedynie słuszność argumentów przedstawionych przez Dyrektora Izby Skarbowej w B., natomiast nie ustosunkował się do zarzutu braku poinformowania strony przez organ podatkowy o okolicznościach faktycznych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona po raz pierwszy zetknęła się z danym problemem. Jednakże tego rodzaju argumentacji nie można uznać za wystarczającą do stwierdzenia naruszenia omawianego przepisu. Przepis ten określa, bowiem przedmiotowe granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny oraz niezwiązanie tego sądu wnioskami skarżącego zawartymi w skardze.

Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Raz jeszcze należy podkreślić, iż sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może wykraczać swoimi ocenami poza sprawę, która jest przedmiotem danego postępowania administracyjnego oraz wydanej w niej decyzji. Nie ulega wątpliwości, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że przepis ten nie został naruszony przez Sąd orzekający w pierwszej instancji. Sąd rozpoznał sprawę, której przedmiotem jest umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług. Stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, wskazując jednocześnie przepisy, które znalazły zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Natomiast ogólny zarzut skarżącego o nie poinformowaniu strony przez organy podatkowe o jej prawach i obowiązkach nie ma związku z rozpoznawaną sprawą. Z par. 2 art. 121 Ordynacji podatkowej wynika zasada udzielania przez organ podatkowy informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, związanych z przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego. W rozpoznawanej sprawie nie toczyło się postępowania podatkowe, ponieważ podatnik złożył w urzędzie skarbowym dokumenty niezbędne do rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R z dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Z powyżej przedstawionych względów, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.