Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 481/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2010-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na wniosek producentki M. Ż. o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, Kierownik Biura [...] ARiMR decyzją z dnia

14 grudnia 2010 r. nr [...] przyznał jej wsparcie na rok 2010 do upraw

w wariantach 2.2, 2.4 oraz 3.1 w łącznej kwocie [...]zł. Kwota pomocy została wypłacona 21 stycznia 2011 r. Tym samym producentka podjęła 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 15 marca 2010 r.

Na wniosek z dnia 16 maja 2011 r., organ I instancji decyzją nr [...], przyznał producentce pomoc na 2011 r. w pomniejszonej wysokości z uwagi na ustalone podczas kontroli administracyjnej wniosku zawyżenie o 0,12 ha powierzchni kwalifikującej się do płatności na działce rolnej K, deklarowanej do płatności w wariantach 2.4 i 4.6. w łącznej kwocie [...]zł (w tym koszty transakcyjne [...] zł) do wariantów: 2.2, 2.4, 3.1.1, 4.6, 4.10, 5.1, 5.6. Kwota pomocy została wypłacona 29 grudnia 2011 r.

Na wniosek z dnia 10 maja 2012 r., organ I instancji decyzją z dnia 27 lutego 2013r. nr [...], przyznał producentce wsparcie na 2012 r. do upraw

w wariantach 2.1, 2.3, 3.1.1, 4.6, 4.10, 5.1 oraz 5.6 w łącznej kwocie [...]zł.

Z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie to spełniało całkowicie żądanie rolnika, organ odstąpił od doręczenia decyzji producentce. Kwota pomocy została wypłacona

20 marca 2013 r.

Wnioskiem z dnia 14 maja 2013 r. producentka zwróciła się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w czwartym roku realizacji zobowiązania, deklarując uprawy w wariantach: 2.1, 2.3, 3.1.1, 4.6, 4.10, 5.1 oraz 5.6.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że grunt zlokalizowany na działce ewidencyjnej nr [...] obręb P., gmina B., powiat m. oznaczony we wniosku producentki jako działka rolna R o powierzchni 3 ha z zadeklarowaną realizacją wariantów 2.3 i 5.1, został zadeklarowany do płatności równocześnie przez innego rolnika. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające

i ustalił, że producentka nie była w 2013 r. posiadaczem działki nr [...] i nie użytkowała jej rolniczo. Ponadto organ I instancji ustalił, że faktycznie użytkowana powierzchnia działki rolnej K - zgłoszonej do wsparcia w wariantach 2.3 i 4.6 - o deklarowanym areale 23,36 ha, wynosi 23,14 ha.

W konsekwencji, organ I instancji decyzją z dnia 28 marca 2014 r. nr [...] przyznał producentce płatność na 2013 r. w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie [...]zł, Kwota pomocy została wypłacona 17 kwietnia 2014 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 15 lipca 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję ze względu na niewystarczająco zgromadzony i oceniony materiał dowodowy oraz skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy m.in. przesłuchując producentkę i jej pełnomocnika oraz inne osoby, w tym osobę dysponującą spornym gruntem. W konsekwencji ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym, organ I instancji decyzją z dnia 24 lutego 2015 r. nr [...], przyznał producentce wsparcie na rok 2013 w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie [...]zł do upraw w wariantach: 2.1, 2.3, 3.1.1, 4.6, 4.10, 5.1 oraz 5.6.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia

30 maja 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

Następnie, na wniosek z dnia 8 maja 2014 r. organ I instancji decyzją z dnia

8 stycznia 2015 r. nr [...], przyznał producentce płatność na 2014 r.

w pomniejszonej wysokości do upraw w wariantach: 2.1, 2.3, 3.1.1, 4.6, 4.10, 5.1 oraz 5.6 w łącznej kwocie [...]zł. Płatność została zmniejszona o 20% ze względu na stwierdzenie pomniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych (TUZ) o działkę ewidencyjną nr [...], w stosunku do areału, dla którego podjęte zostało zobowiązanie.

W dniu 3 września 2015 r., organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia producentce kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych

z uwagi na niedotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego w związku

ze zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych za lata 2010 - 2013.

Decyzją z dnia 14 września 2015 r. nr [...], organ I instancji ustalił producentce kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2013 w łącznej wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia

15 lipca 2016 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z powodu pominięcia zmniejszenia powierzchni zobowiązania działki rolnej K i zastosowania nieaktualnej podstawy prawnej.

Decyzją z dnia 12 września 2016 r. nr [...], organ I instancji ustalił producentce kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2013 w łącznej wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia

31 stycznia 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na to, że brak było analizy przesłanek wskazujących na wystąpienie siły wyższej w gospodarstwie oraz na konieczność wyjaśnienia powierzchni faktycznie użytkowanej na działce rolnej K w oparciu o dostarczony przez producentkę dowód.

Decyzją z dnia 29 marca 2017 r. nr [...], Kierownik Biura P. M. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w D. ustalił producentce kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2013 w łącznej wysokości [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia

4 września 2017 r. nr [...] uchylił ww. decyzję organu I instancji i orzekł o ustaleniu nowej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

W wyniku rozpatrzenia skargi od ww. decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny

w S. wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018r. I SA/Sz [...] uchylił zaskarżoną decyzję.

W ocenie sądu, organ odwoławczy naruszył art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. oraz art. 8 § 1 k.p.a.

i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia kwestii zaliczenia ustalonej należności do kwot nienależnie pobranych płatności, brak wskazania czy wszczęcie postępowania

w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 - 2013 nastąpiło w odpowiednim czasie przed przedawnieniem dochodzenia tych kwot i zgodnie z jakimi przepisami, a także brak analizy kwestii przedawnienia

w świetle istniejących przepisów prawnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z dnia 7 maja 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura P. M. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w D. z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] i ustalił nową kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że producentka rozpoczęła swoje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe 15 marca 2010 r. w wariantach 2.2., 2.4. i 3.1. W 2011 r. producentka dodała nowe warianty 4.6, 4.10, 5.1 i 5.6, które zostały objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W kolejnych latach producentka składała wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej kontynuując swoje zobowiązanie. W 2013 i 2014 r. organ I instancji, podczas weryfikacji wniosku stwierdził, że producentka zmniejszyła areał trwałych użytków zielonych (TUZ) w wariantach 3.1, 2.3, 4.6 i 5.1. Producentka nie zgłosiła we wniosku na 2014 r. działki ewidencyjnej nr [...] objętej zobowiązaniem w wariancie 2.3 i 5.1 oraz zmniejszyła areał działki rolnej K w wariancie 3.1, 2.3 i 4.6.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, organ odwoławczy stwierdził,

że producentka nie wypełniła warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. W konsekwencji, konieczne było ustalenie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 -2013.

I tak, na podstawie art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2017r. poz. 1856 ze zm.) – dalej: "u.w.r.o.w."

oraz § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2013 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r. poz. 361 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe" organ odwoławczy wyliczył kwoty do zwrotu uzyskanych wcześniej płatności rolnośrodowiskowych w związku ze zmniejszeniem areału trwałych użytków zielonych w wariantach 2.4./2.3, 3.1, 5.1. i 4.6.

W wariantach 2.4/2.3 za lata 2010-2012 różnica pomiędzy areałem stwierdzonym (38 ha) a areałem zadeklarowanym (41,22 ha) wynosiła 3,22 ha, tj. zmniejszenie na poziomie 7,811741%. Przy czym, dla TUZ w 2010 r. w wariancie 2.4 przyjęto powierzchnię zobowiązania 41,22 ha z 2011 r., ponieważ w 2010 r. zadeklarowano powierzchnię 41,34 ha, a więc zmniejszenie powierzchni o 0,12 ha było mniejsze niż 3% lub 2 ha (wyniosło 0,29%), w związku z czym płatność w tym zakresie nie podlegała zwrotowi. Łączna kwota zwrotu za ww. okres w tym wariancie wyniosła [...] zł.

W wariancie 3.1. za 2010 r. różnica pomiędzy areałem stwierdzonym (23,14 ha) a areałem zadeklarowanym (26,36 ha) wynosiła 3,22 ha. Przy czym dla działki rolnej K przyjęto powierzchnię zobowiązania 23,36 ha z 2011 roku, ponieważ w 2010 r. zadeklarowano powierzchni 23,48 ha, a więc zmniejszenie powierzchni o 0,12 ha było mniejsze niż 3% lub 2 ha (0,51%), w związku z czym płatność w tym zakresie nie podlega zwrotowi. Łączna kwota zwrotu za ww. okres w tym wariancie wyniosła [...] zł

W wariancie 5.1. za 2011 i 2012 r. różnica pomiędzy areałem stwierdzonym

(8,26 ha) a areałem zadeklarowanym (11,26 ha) wynosiła 3 ha, zmniejszenie na poziomie 26,642984%. Łączna kwota zwrotu za ww. okres w tym wariancie wyniosła [...] zł.

W wariancie 4.6 za 2011 i 2012 r. różnica pomiędzy areałem stwierdzonym (23,14 ha) a areałem zadeklarowanym (23,36 ha) wynosiła 0,22 ha, zmniejszenie

na poziomie 0,94178%. Łączna kwota zwrotu za ww. okres w tym wariancie wyniosła [...] zł.

Łącznie kwota do zwrotu za zmniejszenie areału TUZ w ww. wariantach wyniosła [...] zł.

Ponadto na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011

z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie nr 65/2011" w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organ odwoławczy wyliczył płatność rolnośrodowiskowa przyznaną w latach wcześniejszych podlegającą odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu, stosując zmniejszenie na poziomie 20% płatności wypłaconych w latach wcześniejszych.

I tak, w 2011 r. różnica pomiędzy wypłaconą płatnością rolnośrodowiskową [...] kwota do zwrotu za zmniejszoną powierzchnię upraw [...] zł) wynosiła [...] zł, zatem kwota zwrotu wyniosła [...] zł (20% tej różnicy).

W 2012 r. różnica pomiędzy wypłaconą płatnością rolnośrodowiskową [...] zł), kwota do zwrotu za zmniejszoną powierzchnię upraw [...] zł) wynosiła [...] zł, zatem kwota zwrotu wyniosła [...] zł (20% tej różnicy).

W 2013 r. wypłacona płatność rolnośrodowiskowa wynosiła [...] zł , zatem kwota zwrotu wyniosła [...] zł (20% tej kwoty).

Łączna kwota do zwrotu z ww. tytułu wyniosła [...] zł.

W konsekwencji, organ odwoławczy ustalił całkowitą kwotę do zwrotu

w wysokości [...] zł. Mając zatem na uwadze, że w decyzji organu I instancji została błędnie ustalona kwota do zwrotu [...] organ odwoławczy decyzji ustalił poprawną kwotę.

Jednocześnie, organ odwoławczy stwierdził, że w decyzji organu I instancji zostały prawidłowo ustalone elementy stanu faktycznego.

Organ odwoławczy podkreślił, że na wydanie decyzji miały wpływ ustalenia zawarte w decyzjach z dnia 24 lutego 2015 r. i z dnia 8 stycznia 2015 r. o przyznaniu producentce płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości odpowiednio na 2013 i 2014.

W toku postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej

na rok 2013 ustalono bowiem, że producentka nie zawarła żadnej umowy dzierżawy czy też użyczenia działki ewidencyjnej nr [...], obręb P., gmina B..

Nie posiadała żadnego tytułu prawnego do jej użytkowania i do podjęcia

5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Była jedynie bezumownym użytkownikiem tej działki. W ocenie organu, producentka zaryzykowała więc rozpoczynając realizację 5-letniego programu rolnośrodowiskowego na działce

nr [...], zdając sobie sprawę, że w każdej chwili posiadacz samoistny lub zależny tej działki, będzie chciał na niej prowadzić swoją działalność rolniczą lub ją sprzedać.

W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku producentki nie wystąpiły okoliczności wskazane w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie nr 1974/2006". Nie jest bowiem dopuszczalne przyjęcie, że utrata posiadania przedmiotowej działki przed upływem zobowiązania rolnośrodowiskowego stanowi okoliczność niemożliwą do przewidzenia. Producentka mogła z jakichś względów liczyć na to, że jej posiadanie nie zostanie zakłócone do końca okresu trwania programu, jednak nie mogła sobie nie zdawać sprawy z tego, że ryzyko tego rodzaju istnieje. Dlatego też organ nie stwierdził wystąpienia siły wyższej czy też nadzwyczajnych okoliczności w związku z utratą działki ewidencyjnej nr [...], z uwagi na to, że jej prawowity posiadacz zaczął ją użytkować w 2013 r. Ponadto producentka nie zgłosiła w ustawowym terminie żadnych przypadków wystąpienia w roku 2013 siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności

w gospodarstwie.

Z ww. przyczyn, organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie 1122/2009". Fakt utraty działki nr [...] przez producentkę wyszedł na jaw dopiero podczas kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie dopłat na rok 2013, gdy okazało się, że na ww. działkę starał się o dopłaty również inny producent rolny. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie była ona w posiadaniu spornej działki. Producentka nie poinformowała organu na piśmie, dlatego też należy przyjąć, że podanie tej działki do dopłat w 2013 r. przez producentkę nie było nie zamierzone.

Odnośnie zarzutów dotyczących art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE)

nr 65/2011, organ odwoławczy stwierdził, że wbrew stanowisku producentki ma on zastosowanie w sprawie, co wynika z treści art. 35 tego rozporządzenia. Skoro, producentka podjęła swoje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2010 czyli przed wejściem w życie rozporządzenia nr 65/2011, wskazany przepis ma zastosowanie tylko do spraw prowadzonych w latach 2011-2014. Natomiast dla wniosków złożonych w roku 2015 i kolejnych latach ma zastosowanie rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48).

Jednocześnie, odnosząc się do zastosowania w sprawie art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011, organ odwoławczy podkreślił, że podczas kontroli administracyjnej wniosku o dopłaty wykryto niezgodność dotyczącą zmniejszenia powierzchni TUZ objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym poprzez utratę przez producentkę posiadania działki ewidencyjnej nr [...] obręb P.. Nieprawidłowości polegające na zmniejszeniu powierzchni TUZ w czwartym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego, potwierdzają, że cele tego programu nie zostały osiągnięte do całej powierzchni upraw trwałych użytków zielonych zgłoszonych we wniosku w 2010 r., z powodu utraty posiadania ww. działki ewidencyjnej. W konsekwencji, wsparcie finansowe wypłacone do tej działki w latach poprzednich zostało zaprzepaszczone, ponieważ nowy posiadacz działki nie kontynuuje programu rolnośrodowiskowego. Producentka nie zabezpieczyła pod względem prawnym posiadanie i użytkowanie działki nr [...] na okres 5 lat realizacji programu rolnośrodowiskowego. Dlatego też w decyzji z dnia 8 stycznia 2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości organ zastosował obniżkę płatności o 20% na podstawie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Producentka nie odwołała się od ww. decyzji, która stała się ostateczna. W związku z czym wywołuje określone skutki prawne, między innymi stanowi podstawę do przeprowadzenia niniejszego postępowania.

Jednocześnie, w związku z tym, że działka nr [...] była objęta zobowiązaniem, zaś jej użytkowanie przez skarżącą odbywało się bez jakiejkolwiek umowy, organ odwoławczy wskazał, że wbrew zarzutom odwołania w sprawie nie miał zastosowania § 38 ust. 9 ww. rozporządzenia.

Organ odwoławczy podkreślił, że ewentualne zarzuty odnoszące się do decyzji wydanej w sprawie przyznania płatności na rok 2013, tj. dotyczące postępowania wyjaśniającego, który z producentów rolnych faktycznie władał działką ewidencyjną nr [...] zgłoszoną do dopłat, podnoszone w ramach obecnego postępowania nie mieszczą się w zakresie tego postępowania.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących działki rolnej K, organ odwoławczy wskazał, że w decyzji organu I instancji dokładnie wyjaśniono, na której działce ewidencyjnej wchodzącej w skład tej działki nastąpiło zmniejszenie powierzchni upraw objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zmniejszenie to nastąpiło na działce ewidencyjnej nr [...], a nie – jak twierdzi producentka - na działce nr [...].

Tym samym żądanie ponownego wymierzenia TUZ na działce nr [...] nie miało uzasadnienia.

Ponadto organ odwoławczy sprawdził czy w sprawie nie upłynął termin przedawnienia ustalenia nienależnie pobranych należności, wskazując, że w sprawie kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności regulują art. 3 ust. 1 w związku

z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1122/2009 – dla wniosków złożonych w 2010 r. oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia

nr 65/2011 - dla wniosków złożonych w 2011 roku i w następnych latach.

Na podstawie powyższych przepisów organ odwoławczy wskazał,

że w sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez beneficjenta należy uznać dzień 14 maja 2013 r. tj. dzień złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku na rok 2013. Przy czym z uwagi na to, że program rolnośrodowiskowy realizowany przez producentkę jest programem wieloletnim, okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu - tj. do 31 grudnia 2015 r. Jednocześnie, w sprawie przedawnienie zostało przerwane poprzez doręczenie w dniu 4 września 2015 r. na skutek zawiadomienia producentki o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w programie rolno-środowiskowym za lata 2010 - 2013 z dnia 3 września 2015 r. Tym samym, skoro doszło do przerwania okresu przedawnienia, to przedawnienie biegnie najpóźniej do upływu 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, czyli w sprawie do dnia 14 maja 2021 r. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie doszło do upływu terminu przedawnienia ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

Organ odwoławczy wskazał również że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia

nr 1122/2009 - dla wniosków złożonych w 2010 roku oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 - dla wniosków złożonych w 2011 roku i następnych latach. Płatności rolnośrodowiskowe zostały bowiem prawidłowo wypłacone na wniosek producentki i nie wynikały z błędu organu.

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie ma możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej

na podstawie art. 28a u.w.r.o.w., ponieważ ustalone łączne kwoty do zwrotu za lata 2010-2013 przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro.

Reasumując, w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego organ odwoławczy ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości łącznie [...] zł. Organ odwoławczy nie dopatrzył się błędów w prowadzeniu postępowania jak i ustaleniu stanu faktycznego sprawy mających wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. Niemniej jednak organ I instancji błędnie wyliczył kwotę podlegającą zwrotowi. Celem wyeliminowania powyższej nieprawidłowości organu odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie nowej kwoty nienależnie pobranych płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. producentka M. Ż. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów poniesionych przez stronę postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Jednocześnie skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu

z wymiarowania działki K składającej się z działek nr [...] na okoliczność zgodności pomiędzy deklarowanym a rzeczywistym areałem.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.:

1. art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 u.w.r.o.w. - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli skarżącej, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności

i wątpliwości na niekorzyść skarżącej oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia stanu faktycznego, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie

w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów,

z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady,

brak rozważań dotyczących art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011, braki

w materiale dowodowym, brak wskazanie zasad prowadzenia pomiarów,

2. § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez brak jego zastosowania,

3. § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania,

4. art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 oraz § 45 rozporządzenia rolno-środowiskowego, poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącej sankcji, mimo wystąpienia siły wyższej

i okolicznościach nadzwyczajnych, niezalanych od skarżącej, należycie wypełniającej program rolnośrodowiskowy,

5. art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącej obniżki płatności, w sytuacji gdy nie ponosi ona odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości,

a ponadto wskazywała na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie

w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych,

6. art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1267 ze zm.) – dalej: "k.p.a." polegające na zaniechaniu zebrania i wnikliwej analizy pełnego materiału dowodowego znajdujących się w posiadaniu organu skutkujące stwierdzeniem - w ramach postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2013, że stanowiska pracowników organu I instancji znane są organowi odwoławczemu z ich pisemnych oświadczeń, tym samym pominięcie tak istotnego dla sprawy dowodu jak bezpośrednie przesłuchanie tych pracowników oraz umożliwienie zadania im pytań przez skarżącą (czego została pozbawiona), bezpodstawne ustalenie, że wsparcie wypłacone finansowe działki nr [...] w [...] zostało zaprzepaszczone, ponieważ nowy posiadacz działki nie kontynuuje programu rolnośrodowiskowego, natomiast skarżąca sporną działkę w 2013 i 2014 r. faktycznie uprawiała w sposób prawidłowy, a w 2014 r. w ogóle organ nie ustalał czy program jest tam realizowany, ponadto powołanie się na ostateczną decyzję nr [...] dotyczącą programu objętego nowym okresem 5-letnim, celem ustalenia zmniejszenia działki K w poprzednim programie (powierzchni TUZ) składającej się fizycznie z 3 działek

nr [...], [...], [...] o deklarowanym areale 23,36 ha, który zdaniem organu wynosi 23,14 ha, co miał potwierdzić właśnie wniosek z 2015 r.

7. art. 78 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodu

z przesłuchania pracowników organu I instancji.

8. art. 8 kpa poprzez działanie w sposób nie pogłębiający zaufania w stosunku do organu administracji,

Ponadto, skarżąca zarzuciła dokonanie oceny dowodów pod z góry ustaloną tezę, poprzez powołanie się na jako dowód na sporządzone przez pracowników organu I instancji oświadczenia bez udziału skarżącej, a także nieuprawnione uwzględnianie interesu faktycznego organu z jednoczesnym nieuzasadnionym ograniczeniu uprawnień skarżącego. Nadto skarżąca podniosła, że organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż w trakcie programu zmniejszyła ona powierzchnię upraw, gdy jedynie utraciła posiadanie co do tej powierzchni w latach 2013-2014, przy jednoczesnym wykonywaniu przez skarżąca w latach 2013-2014 na spornej działce wymaganych programem zabiegów pielęgnacyjnych.

Skarżąca zarzuciła również, że w sprawie doszło do przedawnienia dochodzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm.), ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U z 2017 r. poz.1856 ze zm.), rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L nr 25 poz. 8), oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.).

Zgodnie z treścią art.29 ust.7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art.29 ust.7 wymienionej ustawy do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin,

o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.

Zgodnie z treścią § 2 ust.1 pkt.3 i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

2) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 6 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na:

1.) zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, lub zmniejszeniu tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

1a) jednorazowym zmniejszeniu w drugim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane, do powierzchni równej powierzchni, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa

w ramach poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8;

2) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 6;

3) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7;

4) zmianie:

a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub miejsca uprawy truskawki lub poziomki, lub maliny w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, z tym że taka zmiana

w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawki, lub poziomki, lub maliny uprawianych w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub truskawkę, lub poziomkę, lub malinę, które mogą być uprawiane w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawka, lub poziomka, lub malina

w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4

ust. 1 pkt 2

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie;

5) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach wariantu pierwszego, drugiego lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 realizowanych na gruntach ornych, jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i bez względu na zmianę wielkości obszaru, na którym to zobowiązanie jest realizowane;

5a) zmianie:

a) miejsca uprawy roślin w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu w ramach tego pakietu, lub

b) rośliny uprawianej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach tego pakietu, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny wariant tego pakietu, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej;

6) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem

w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem

15 marca 2011 r.;

8) zmianie wariantu pierwszego lub drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 realizowanych na gruntach rolnych, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z bobowatymi drobnonasiennymi, na wariant trzeci lub czwarty tego pakietu, jeżeli grunty rolne, na których są uprawiane te mieszanki, stały się trwałymi użytkami zielonymi;

Stosownie do treści § 38 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni:

1) trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym

w ramach tego pakietu, lub

2) gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Z ust. 8 § 38 wynika natomiast, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%

w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Stosownie do § 38 ust. 9 przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych

w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie sią objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Zgodnie natomiast z treścią § 39 ust.1 wymienionego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W myśl § 39 ust.2 pkt.2a rozporządzenia z 13 marca 2013r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant;

Zgodnie z treścią art.5 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną

o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

W myśl art.18 ust.1 rozporządzenia nr 65/2011 pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b)

ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych,

a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa

w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Zgodnie z treścią art.18 ust.2 cytowanego rozporządzenia państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy,

w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności.

Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

Należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. który wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie I SA/Sz [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W wymienionym wyroku sąd uznał, że organ naruszył w sprawie przepisy postępowania art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2007-2013 oraz art. 8 § 1 Kpa, art. 107 § 3 Kpa przez niewyjaśnienie kwestii zaliczenia pobranych płatności do kwot nienależnie pobranych oraz ram czasowych umożliwiających prowadzenie postępowania w zakresie zwrotu pobranych płatności. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest wyjaśnić i uzasadnić ww. kwestie. Wskazał także, że dalszą kolejnością jest ustalenie okoliczności wyłączających zwrot pobranych płatności, w tym na skutek okoliczności nadzwyczajnych oraz obliczenie kwot do zwrotu za poszczególne lata ze wskazaniem i wyjaśnieniem przepisów.

Zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że decyzją z dnia 24 lutego 2015 r. organ I instancji przyznał producentce wsparcie na 2013 rok w pomniejszonej wysokości w związku z ustaleniem, że grunt zlokalizowany na działce ewidencyjnej

nr [...] obręb P., gmina B. , powiat m. oznaczony we wniosku producentki jako działka rolna R o powierzchni 3 ha z zadeklarowaną realizacją wariantów 2.3 i 5.1, został zadeklarowany do płatności równocześnie przez innego rolnika. Z przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego wynikało, że producentka nie była w 2013 r. posiadaczem działki nr [...] i nie użytkowała jej rolniczo. Ponadto organ I instancji ustalił, że faktycznie użytkowana powierzchnia działki rolnej K - zgłoszona do wsparcia w wariantach 2.3 i 4.6 - o deklarowanym areale 23,36 ha, wynosi 23,14 ha. Po rozpatrzeniu decyzją z dnia 30 maja 2015 r. odwołania producentki wniesionego od powyższej decyzji organ drugiej instancji utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy, decyzja organu II instancji nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Ponadto wskazać należy, że producentka w istocie nie kwestionuje faktu braku uprawy na działce R ani też zawyżenia faktu deklarowanej powierzchni na działce K.

W związku z powyższym rozważenia wymaga kwestia czy nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2013 r., brak realizacji zobowiązania na działce R stanowiącej działkę ewidencyjną [...] oraz zmniejszenie powierzchni użytkowej działki K skutkują koniecznością ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w latach poprzednich (tzn. w okresie 2010-2013).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym,

iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. W cytowanym powyżej przepisie § 39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego użyto sformułowania "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi" i brak jest w nim zastrzeżenia, że zwrot ten dotyczy tylko roku w którym stwierdzono uchybienie. W przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zobowiązania w określonym roku to do wypłaty za ten rok albo w ogóle nie dochodzi albo płatność jest zmniejszona. Zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie pięciu lat. Pogląd taki wyraził NSA w wyrokach z 5 maja 2016r. w sprawie II GSK 2710/14 i z 21 października 2016r. w sprawie II GSK 2115/16, WSA w G. w wyroku z 4 stycznia 2017r. w sprawie I SA/Gd 673/16, WSA w R. w wyroku z 8 listopada 2016r. w sprawie I SA/Rz 686/16, WSA w K. w wyroku z 25 stycznia 2017r. w sprawie I SA/Kr 1403/16 oraz WSA w Ł. w wyroku z 19 kwietnia 2018 r. w sprawie III SA/Łd 15/18. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie z ustaleń organów wnika, że skarżąca w 2013r. zmieniła zobowiązanie rolnośrodowiskowe na łącznej powierzchni 3,2219 ha. Oznacza to, że nie zrealizowała tego zobowiązania na takiej powierzchni przez okres pięciu lat. Okoliczność ta z kolei Skutkuje to obowiązkiem zwrotu płatności rolnośrodowiskowej pobranej od 2010r. do powierzchni na której to zobowiązanie nie jest realizowane stosownie do brzmienia przepisu § 39 ust.2 pkt.2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z treścią tego przepisu zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach pakietu/wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru na którym powinien być realizowany ten wariant.

Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2013 to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na kartach 9-11 przedstawiono szczegółowe wyliczenie w tym zakresie z odniesieniem do poszczególnych wariantów. Sąd w obecnym składzie podziela prawidłowość tego wyliczenia. Wyliczenie nienależnie pobranych płatności w latach 2010-2013 nastąpiło zgodnie z treścią § 39 ust.2 pkt.2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W ocenie sądu brak było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z uwagi na treść art.3 ust.7 rozporządzenia Rady (UE) nr 1290/2005 gdyż każda płatność przekraczała równowartość 100 euro.

Nie zaistniały także przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art.5 ustr.3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 gdyż przyznane nienależnie płatności nie wynikały z pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Brak jest również podstaw do uznania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu płatności określone w art.28 ust.4 ustawy z 7 marca 2007r. gdyż skarżąca nie zgłaszała zdarzeń o charakterze siły wyższej ani okoliczności nadzwyczajnej. Za zdarzenie o charakterze siły wyższej nie może być bowiem uznana okoliczność braku zapewnienia posiadania gruntu zgłoszonego do płatności przez cały czas trwania zobowiązania. Zdarzenie takie nie mieści się także w katalogu z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

W sposób prawidłowy także organy rozważyły wyjątki od stosowania zmniejszeń lub wykluczeni o jakich mowa w art. 73 rozporządzenia 1122/2009, wskazując, że fakt utraty działki nr [...] przez producentkę wyszedł na jaw dopiero podczas kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie dopłat na rok 2013, kiedy gdy okazało się, że na tę samą działkę starał się o dopłaty również inny producent rolny, w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie była ona w posiadaniu spornej działki. Producentka nie poinformowała organu na piśmie, dlatego też słusznie organy przyjęły, że podanie tej działki do dopłat w 2013 r. przez producentkę nie było nie zamierzone.

Za zasadne i wyczerpujące wskazania z wyroku WSA w S. z dnia 18 stycznia 2018 r. I SA/Sz [...], sąd uznał rozważania organu w kwestii możliwości wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności ze względu na upływ czasu. przedawnienia.

W myśl art.29 ust.7 ustawy z 9 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z wyjątkami wymienionymi w punkcie 1 i 2 tego przepisu.

W myśl zaś art.3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia

18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE. L nr 312 poz.1 ze zm.) okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W ocenie sądu organy administracji prawidłowo uznały, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie regulują przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Podnosi się, że nie jest słuszne stanowisko, iż do płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, których warunki przyznania i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe. (por. wyroki WSA w W. z 22 marca 2017r. w sprawie VIII SA/Wa 582/16, z 5 stycznia 2017r. w sprawie VIII SA/Wa 10/16, i z 19 kwietnia 2018 r. w sprawie III SA/Łd 15/18). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie przepisy rozporządzenia nr 2988/95 są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych (Ordynacji podatkowej) i mają zastosowanie w zakresie terminu przedawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Termin ten wynosi cztery lata od dopuszczenia się nieprawidłowości przez którą należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art.1 ust.2 rozporządzenia nr 2988/85).

W rozpoznawanej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącą należy uznać dzień złożenia przez nią wniosku o przyznanie płatności na 2013r. tzn. 14 maja 2013r. W tym bowiem dniu producentka zgłosiła fakt dokonania zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce K oraz dokonała nieprawidłowego zgłoszenia do płatności działki R.

Zasadnie zatem wskazał organ, że ze względu na, że program rolnośrodowiskowy realizowany przez producentkę jest programem wieloletnim, okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu - tj. do 31 grudnia 2015 r. Jednocześnie, w sprawie przedawnienie zostało przerwane poprzez doręczenie w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia producentce o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w programie rolno-środowiskowym za lata 2010 - 2013 z dnia 3 września 2015 r. Skoro zatem doszło do przerwania okresu przedawnienia, to przedawnienie biegnie najpóźniej do upływu 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, czyli w sprawie do dnia 14 maja 2021 r.

W konsekwencji zatem nie można zatem uznać, że nastąpiło przekroczenie terminu przedawnienia, a organy administracji słusznie uznały, że nie doszło do przedawnienia w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 38 ust 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez jego niezastosowanie wskazać należy, że słusznie organy uznały, że przepis ten nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku, gdyż z przytoczonej powyżej treści tego przepisu wynika, że możliwość niezastosowania 20% zmniejszenia o jakim mowa we § 38 ust. 8 tego rozporządzenia dotyczy gruntów nieobjętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zatem skoro zmniejszenie powierzchni TUZ dotyczyło gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, to organ nie miał możliwości niezastosowania przepisu § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i zobowiązany był do dokonania zmniejszenia płatności o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone uchybienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w 2013 r. producentka nie była w posiadaniu działki R zadeklarowanej do płatności oraz, że na działce K nastąpiło zmniejszenie powierzchni upraw objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, a tym samym nie zostało zrealizowane na powierzchni [...] ha działki K i na działce R pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W związku z czym płatności w latach 2010-2013 były płatnościami częściowo nienależnymi. Organy administracji w sposób właściwy określiły kwotę nienależnie pobranych płatności.

Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wniosek skarżącej o dopuszczenie dowodu z wymiarowania działki K podlegał oddaleniu, gdyż stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji czy jakiejkolwiek innej specjalności przed sądem administracyjnym z mocy tego przepisy jest wyłączone. Jednocześnie jednak wskazać należy, że nie można skutecznie postawić organom administracyjnym zarzutu naruszenia przepisów postępowania poprzez brak przeprowadzenia takiego dowodu w postępowaniu administracyjnym, skoro producentka nie kwestionowała faktu zmniejszenia powierzchni działki K.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę jako niezasadną.