Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1812/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4 ust. 1 a
journal: Dz.U. 2002 nr 147 poz 1229
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zakazu eksploatacji budynku skargę oddala


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009r. Nr 12, poz. 68, zwanej dalej ustawą o PSP) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), w związku ze stwierdzeniem podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych naruszenia przepisów przeciwpożarowych, ze względu na występowanie warunków stwarzających zagrożenia dla życia ludzi i bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru, zakazał P. S.A. ul. [...], [...] eksploatacji budynku zamieszkania zbiorowego mieszczącego się przy ul. [...] w W. do chwili uzyskania zgody na użytkowanie oraz zapewnienia wymaganych prawem warunków ochrony przeciwpożarowej w zakresie budowlanym i instalacyjnym.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że budynek zamieszkania zbiorowego zlokalizowany przy ul. [...] w W., w którym znajduje się 195 miejsc noclegowych, eksploatowany jest bez zgody na użytkowanie oraz bez stosownych zabezpieczeń. W szczególności dotyczy to:

-braku wyposażenia ewakuacyjnych klatek schodowych w samoczynne urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące do usuwania dymu, w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych (pkt 1),

-braku wyposażenia poziomych dróg ewakuacyjnych (oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym) w budynku w instalację oświetlenia awaryjnego (pkt 2),

-występowania na drodze ewakuacyjnej (korytarz na I kondygnacji) wykładziny podłogowej z materiału łatwo zapalnego (pkt 3),

-niekompletnego wyposażenie szafek hydrantowych zlokalizowanych w budynku w węże hydrantowe oraz prądownice (pkt 4),

-braku oznakowania poziomych dróg ewakuacyjnych oraz wyjść ewakuacyjnych na poziomie parteru (pkt 5),

-braku instrukcji bezpieczeństwa pożarowego opracowanej dla przedmiotowego budynku (pkt 6),

-braku protokołów z badań instalacji odgromowej potwierdzających jej sprawność techniczną (pkt7),

-braku protokołów z badań instalacji elektrycznej, potwierdzających jej sprawność techniczną (pkt8),

-braku protokołów z badań instalacji wodociągowej ppoż. w postaci hydrantów 25 (pkt 9).

Organ do każdego z powyższych naruszeń przepisów przeciwpożarowych powołał w uzasadnieniu decyzji podstawę prawną z której wynika, konieczność spełnienia określonych wymagań.

Odwołanie od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej W. z dnia [...] czerwca 2009 r. wniosły P. S.A. Odział G. w W.

W odwołaniu podniosły, że "Z uwagi na brak możliwości przez P. S.A. zagospodarowania budynku byłego hotelu pielęgniarek w w/w lokalizacji, przedmiotowy budynek został wydzierżawiony komercyjnie. Na w/w budynek bez zmiany przeznaczenia w dniu 26.03.2008 r. na okres 5 lat z mocą od dnia 01.04.2008 r. do dnia 31.03.2009 r. została zawarta umowa najmu Nr [...] z Panem J. W. R.. (...) Zgodnie z zapisami w/w umowy, a w szczególności postanowieniami w § 8 ust. a".

Rozpoznając odwołanie [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, w nawiązaniu do odwołania z dnia 1 lipca 2009 r. od decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., wezwał P. S.A. Oddział G. w W. do nadesłania potwierdzonych za zgodność z oryginałem następujących dokumentów powołanych w argumentacji strony w przedmiotowym odwołaniu, tj. umowy cywilnoprawnej najmu (dzierżawy) budynku zawartej z obecnym dzierżawcą obiektu (lub innego pisemnego potwierdzenia) wskazującej jednoznacznie zakres odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa pożarowego przedmiotowego budynku, w rozumieniu art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1229 ze zm.) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

Powyższe wezwanie doręczono P. S.A. Oddział G. w W. w dniu 4 sierpnia 2009 r. W zakreślonym terminie P. S.A. Oddział G. w W. nie przedłożyły żądanych dokumentów.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...], na podstawie art. 27 ustawy o PSP w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. Odział G. w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kwestie odpowiedzialności za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej budynku, innego obiektu budowlanego lub terenu reguluje art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229, z późn. zm.), wskazując sytuacje, w których obowiązki w przedmiotowym zakresie spoczywają na podmiocie władającym, innym niż właściciel, jak zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. Przepis ten stanowi również, iż w przypadku, gdy taka umowa nie została zawarta odpowiedzialność za realizację przedmiotowych obowiązków spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

W aspekcie cytowanych przepisów odpowiedzialnym za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, może być zatem wyłącznie podmiot posiadający zakres władania umożliwiający ich realizację.

Przywołana umowa dzierżawy Nr [...] zawarta pomiędzy P. S.A. a J. W. R. (w formie przedstawionej przez stronę w odwołaniu) nie zawiera jednoznacznych zapisów ustanawiających taki zakres władztwa dzierżawcy, który umożliwiałby mu samodzielną realizację wszystkich obowiązków oznaczonych w zaskarżonej decyzji. Obowiązki te dotyczą w szczególności występowania w wydzierżawionym obiekcie warunków stwarzających zagrożenia dla życia ludzi oraz bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru - wiązane są w części swojego zakresu (pkt.1, 2) z koniecznością ingerencji w materię budowlaną, jak również swoim zakresem obejmują realizację prac konserwacyjnych (bądź naprawczych) instalacji, urządzeń technicznych przeciwpożarowych (pkt. 4, 7, 8, 9).

Organ odwoławczy zaznaczył, że przytoczony w "§ 8 ust. a" wspomnianej umowy obowiązek przestrzegania przez najemcę przepisów przeciwpożarowych nie nakłada na niego dodatkowych szczególnych obowiązków niż wynikające wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, odnoszących się w kontekście wskazanych nieprawidłowości do: usunięcia z dróg ewakuacyjnych materiałów palnych, oznakowania dróg ewakuacyjnych, opracowania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Zapisy umowy (w formie przedstawionej przez stronę w odwołaniu) nie wskazują również najemcy jako odpowiedzialnego za uzyskanie stosownego pozwolenia na użytkowanie wydanego przez właściwe organy nadzoru budowlanego (co wynika z decyzji) - ograniczając jego kompetencje jedynie zakresu określonego powszechnie obowiązującym prawem.

Organ odwoławczy kierując się powyższą argumentacją stwierdził, że stroną właściwą do realizacji obowiązków oznaczonych w zaskarżonej decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej W. są P.S.A, będące właścicielem rozpatrywanego obiektu, a więc i podmiotem faktycznie władającym obiektem, posiadającym zakres władania umożliwiający dostosowanie go do wymagań przepisów techniczno-budowlanych do których wspominane obowiązki się odnoszą, jak również uprawnionym do wszczęcia i przeprowadzenia wszelkich procedur zmierzających do uzyskania pozwolenia na użytkowanie wobec organów nadzoru budowlanego.

P. S.A. Odział G. w W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi zarzuciły, że zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 55,poz. 1095 ze zm.) przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska. Ponieważ w budynku przy ul. [...] w W. usługi hotelowe świadczy W. R. - a nie P. S.A. — zatem obowiązkiem najemcy jest spełnienie wymagań ochrony przeciwpożarowej.

W § 11 pkt. 1 umowy najmu łączącej P. S.A. z J. W. R. strony umowy zamieściły postanowienie, że koszty przystosowania przedmiotu najmu do prowadzonej działalności obciążają najemcę. Zapis § 8 pkt. a i 11 pkt 1 umowy najmu z uwzględnieniem treści art. 18 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny przesądzają, iż decyzja Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej W. z dnia [...] czerwca 2009 r. powinna być skierowana do najemcy budynku przy ul. [...] w W. - a nie do P. S.A., która nie świadczy usług hotelowych w budynku. Natomiast najemca nie kwestionuje konieczności zapewnienia przez niego ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z zapisami łączącej go z P.S.A. umowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialno - prawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. nr 12, poz. 68, zwanej dalej ustawą o PSP) i ustawy z dnia 24 sierpnia o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229 ze zm., zwanej dalej ustawą o OP) oraz rozporządzenie do niej wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 80, poz.563).

Ustawa o OP zobowiązuje w art. 3 ust. 1 osoby fizyczne, osoby prawne, organizacje lub instytucje korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu do zabezpieczenia ich przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem, wskazując jednocześnie, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych ponoszą: właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu (art. 3 ust. 2)..

Zgodnie z art. 4 ust. 1 a ustawy o OP odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1 (przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno – budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w osób gwarantujących ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej; zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi, ustalić sposoby postępowania a wypadek pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia), stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje – w całości lub w części – ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. W aspekcie art. 4 ust. 1 a ustawy o OP odpowiedzialnym za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej może być wyłącznie podmiot posiadający zakres władania, umożliwiający ich realizację.

Skarżący, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, wywodzi, że podmiotem odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa pożarowego oraz realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej jest J. W. R., na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej nr [...], powołując się na treść zawartej umowy. Jednakże, mimo pisemnego wezwania [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, P. S.A. Odział G. w W. nie przedłożyły powoływanej w odwołaniu umowy cywilnoprawnej lub innych dokumentów, określających jednoznacznie podmiot odpowiedzialny za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z przepisami ustawy o PSP.

Treść § 8 ust. a oraz § 11 pkt. 1 przywołanej umowy cywilnoprawnej nr [...] zawartej pomiędzy P. S.A. a J. W. R. (w formie przedstawionej przez stronę w odwołaniu oraz w skardze) nie nakłada na J. W. R., poza przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych, dodatkowych szczegółowych obowiązków. Podkreślić bowiem należy, że te dodatkowe szczegółowe obowiązki dotyczą w szczególności występowania w wynajmowanym obiekcie warunków stwarzających zagrożenia dla życia ludzi oraz bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru - wiązane są w części swojego zakresu (pkt.1, 2) z koniecznością ingerencji w materię budowlaną jak również swoim zakresem obejmują realizacje prac konserwacyjnych (bądź naprawczych) instalacji, urządzeń technicznych i przeciwpożarowych (pkt. 4, 7, 8, 9).

Z powyższego wynika, że podmiotem właściwym do realizacji obowiązków wskazanych w zaskarżonej decyzji są P. S.A. będące właścicielem obiektu i posiadające zakres władania, umożliwiający ich realizację.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgoda z prawem.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.