Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 694/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 503/22 o odrzuceniu skargi S. M. M. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia 12 stycznia 2022 r., nr RdU-314-1/S/21 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 503/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odrzucił skargę S. M. M. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z 12 stycznia 2022 r., nr RdU-314-1/S/21, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej.

W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 21 lutego 2022 r. S. M. M. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na w/w postanowienie Rady do Spraw Uchodźców utrzymujące w mocy postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 7 października 2021 r., w przedmiocie odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej.

Składając skargę, profesjonalny pełnomocnik dołączył do niej poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego "we wszystkich sprawach toczących się przed Strażą Graniczną i Urzędem do spraw Cudzoziemców". Przewodniczący Wydziału stwierdził, że załączone do skargi pełnomocnictwo o wskazanej treści nie obejmuje swoim zakresem przedmiotowym umocowania pełnomocnika do działania w imieniu skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego zarządzeniem z 24 marca 2022 r. wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego, z którego treści wynika uprawnienie do reprezentowania strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym bądź przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na wezwanie, w zakreślonym terminie pełnomocnik w piśmie z 8 kwietnia 2022 r. nadesłał wyjaśnienie, że poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia odnośnego pełnomocnictwa procesowego została przez niego złożona wraz ze skargą, ale dla uniknięcia wszelkich wątpliwości kserokopię pełnomocnictwa poświadczoną za zgodność z oryginałem ponownie załączył do wspomnianego pisma.

Sąd pierwszej instancji w tych okolicznościach stwierdził, że należało odrzucić skargę, z uwagi na brak uczynienia zadość wezwaniu i nie uzupełnienia braku formalnego skargi, polegającego na złożeniu pełnomocnictwa procesowego uprawniającego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi bądź wojewódzkim sądem administracyjnym.

W ocenie sądu pierwszej instancji złożenie pełnomocnictwa, z którego treści wynika umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącego w postępowaniach przed Strażą Graniczną i Urzędem do Spraw Cudzoziemców, nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm., Ppsa), bowiem postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są odrębnymi postępowaniami prowadzonymi w oparciu o odrębne regulacje prawne oraz na podstawie odrębnych akt sprawy.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, S. M. M., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) art. 34 i art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez wymaganie od skarżącego przedłożenia pełnomocnictwa o treści innej niż przedłożone do akt sprawy w sytuacji, w której władze i organy RP uniemożliwiają skarżącemu kontakt z pełnomocnikiem oraz złożenie przez skarżącego pełnomocnictwa o treści oczekiwanej przez sąd, co w konsekwencji stanowiło także formę "antykonstytucyjnej" wykładni powołanych przepisów Ppsa, pozbawiającą skarżącego prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd;

2) art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ("Konwencja") i naruszenie Reguły 39 ust. 1 Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ("Regulamin"), polegające na niezrealizowaniu przez władze i organy Rzeczpospolitej Polskiej zarządzenia tymczasowego wydanego przez ETPC z 25 sierpnia 2021 r., a następnie przedłużonego postanowieniem ETPC z 27 września 2021 r., na mocy których to postanowień ETPC nakazał władzom Polski umożliwienie kontaktu skarżącego z pełnomocnikiem, co doprowadziło do braku faktycznej możliwości udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa o treści innej niż złożone już do akt spraw i w konsekwencji, poprzez pominięcie treści tych przepisów przy orzekaniu przez WSA w Warszawie, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do sądu, a przy tym także naruszenie art. 34 i art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, polegające na dokonaniu ich "antykonwencyjnej" wykładni, poprzez nadanie im sensu skutkującego pozbawieniem skarżącego prawa do sądu;

3) art. 34 Ppsa i art. 40 Ppsa, w zw. z art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), polegające na dokonaniu wadliwej wykładni oświadczenia woli skarżącego wyrażonego w przedłożonym do akt sprawy pełnomocnictwie, podczas gdy z okoliczności udzielenia pełnomocnictwa niezbicie wynika, że intencją skarżącego było udzielenie pełnomocnictwa także w zakresie niezbędnym do uzyskania ochrony sądowej, co również skutkuje pozbawieniem skarżącego prawa do sądu;

4) art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa w zw. z art. 49 § 1 Ppsa, poprzez odrzucenie skargi w sprawie, w której nie obowiązuje wymóg ustawowy sporządzenia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika, w sytuacji, w której zaniechano prawidłowego wezwania skarżącego do zatwierdzenia skargi podpisem skarżącego;

5) art. 22 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/EU z 26 czerwca 2013 w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE. L. 2013.180.60, dyrektywa 2013/32) w zw. z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. z 2012 r. Nr C 326, str. 391-407), poprzez odrzucenie skargi wniesionej na podstawie pełnomocnictwa niewątpliwie udzielonego przez skarżącego, lecz obciążonego - w ocenie sądu - pewnymi wadami redakcyjnymi, których można byłoby z łatwością uniknąć, gdyby polskie władze, w wykonaniu obowiązku spoczywającego na nich z mocy art. 22 ust. 1 dyrektywy 2013/32, dopuściły skarżącego do kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem;

6) art. 46 ust. 1 oraz ust. 3, jak również pkt 50 preambuły dyrektywy 2013/32, w zw. także z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, poprzez dokonanie takiej wykładni pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego w niezwykle trudnych okolicznościach osobistych oraz bez możliwości uzyskania jakiegokolwiek rozeznania lub porady co do stanu prawnego swojej sprawy, która to wykładnia poprzez swój nadmierny i nieuzasadniony rygoryzm formalny pozbawia skarżącego wynikającego z powyższych przepisów prawa do rozpatrzenia sprawy co najmniej przez sąd pierwszej instancji.

Dodatkowo, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa, w uzupełnieniu powyższych żądań i zarzutów zażalenia, strona skarżąca poddała także pod rozwagę sądu kwestię nieważności dotychczasowego postępowania przed WSA, zważywszy na pozbawienie skarżącego możności obrony jego praw ze względu na okoliczności opisane w zażaleniu.

W obszernym uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego przedstawił argumentację, która według niego czyni uzasadnionymi zarzuty postawione w zażaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowe zażalenie dotknięte jest brakiem formalnym, albowiem nie zostało do niego dołączone stosowne pełnomocnictwo, uprawniające działania imieniem skarżącego przed sądem administracyjnym. Z uwagi jednak na to, że istotą sporu jest zasadność i skuteczność jego przedłożenia, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zażalenie do merytorycznego rozpoznania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wypadnie zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia podniesione w zażaleniu były już przedmiotem uwagi, w postanowieniu tegoż Sądu z 30 sierpnia 2022 r., II OZ 459/22 (CBOSA.nsa.gov.pl) zaprezentowano tezę, wedle której "W świetle art. 37 par. 1 w zw. z art. 46 par. 3 i art. 49 w zw. z art. 58 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), w sprawie, w której skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd pierwszej instancji w przypadku nieusunięcia przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa, nie jest zobowiązany do wzywania skarżącego do podpisania skargi". Tezę te, jak i zaprezentowane w powyższym postanowieniu wywody ją wspierające, podziela Sąd na gruncie niniejszej sprawy.

Zgodnie z art. 34 Ppsa strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 Ppsa, pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 Ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 Ppsa). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 Ppsa).

W rozpoznawanej sprawie wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przez wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 Ppsa).

Jak wynika z akt sprawy, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z 24 marca 2022 r. wezwano fachowego pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa), poprzez nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego, z którego treści wynika uprawnienie do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym bądź przed sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie zostało doręczone adw. P. D. w dniu 4 kwietnia 2022 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik nadesłał do sądu pierwszej instancji pełnomocnictwo tożsame z dołączonym do skargi, z którego treści nie wynika uprawnienie do reprezentacji przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, lecz jedynie do reprezentowania cudzoziemca we wszystkich sprawach toczących się przed Strażą Graniczną i Urzędem do Spraw Cudzoziemców. Z treści zażalenia, poza werbalnym wyjaśnieniem o tym, że "polskie władze i Straż Graniczna RP" uniemożliwiały nawiązanie pełnomocnikowi "adekwatnego kontaktu" ze skarżącym, nie wynika, aby po dniu 4 kwietnia 2022 r. (data doręczenia wezwania przez sąd wojewódzki o uzupełnienie skargi) taki kontakt miał uniemożliwiany. Ponadto, jak wynika z nadesłanego przy skardze postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] października 2021 r., [...], w przedmiocie zażalenia m. in. M. S. M. na zatrzymanie, osoba ta nie znajdować miała się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niesporne przeto jest, że pełnomocnik żalącego się braku formalnego skargi nie uzupełnił w wyznaczonym terminie. Wobec powyższego zasadnie sąd pierwszej instancji orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa.

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 34 i art. 40 Ppsa w zw. z art. 65 § 1 K.c. Przedłożone do akt pełnomocnictwo jest jasne w swojej treści i brak jest podstaw do przeprowadzania analizy innej niż językowa przy wykładni jego zakresu. Wyjaśnić należy, że z art. 40 Ppsa wynika, że zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 36 Ppsa strona może udzielić pełnomocnictwa ogólnego (pkt 1), do prowadzenia poszczególnych spraw (pkt 2) lub może zawęzić zakres pełnomocnictwa do niektórych tylko czynności (pkt 3). Istotne jest, aby modyfikacja takiego pełnomocnictwa była jednoznaczna, bowiem jego zakres, czas trwania i skutki ocenia się zgodnie z zasadami językowymi (według treści) oraz przepisami prawa cywilnego. W szczególności powinno się analizować te kwestie w świetle art. 65 K.c. oraz przepisów odnoszących się do przedstawicielstwa (art. 95–109 k.c.). W orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku pełnomocnictwa sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika według określonego wzoru czy też pełnomocnictwa sporządzonego w formie aktu notarialnego należy przyjmować, że redakcja takiego pełnomocnictwa jest fachowa i precyzyjna, a zatem jego zakres powinien być ustalany zasadniczo według wykładni językowej (wyrok NSA z 4 stycznia 2007 r., II FSK 33/06, niepubl.; postanowienie NSA z 21 grudnia 2004 r., FZ 184/04, niepubl.; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 40).

Analiza treści udzielonego pełnomocnictwa potwierdza stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżący upoważnił profesjonalnego pełnomocnika do działania wyłącznie przed wskazanymi organami administracji państwowej (Strażą Graniczną i Urzędem do Spraw Cudzoziemców). Z treści tego pełnomocnictwa nie wynika, by wolą skarżącego było umocowanie adwokata do działania w jego imieniu także przed sądami, a w szczególności przed sądami administracyjnymi. Umocowanie dla adwokata zostało zawężone do postępowania przed Strażą Graniczną i Urzędem do Spraw Cudzoziemców, a zatem nie jest uprawniona taka jego wykładnia rozszerzająca, której domaga się pełnomocnik skarżącego, aby uznać, że intencją strony było reprezentowanie go we wszystkich możliwych postępowaniach przed organami władzy państwowej w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej, a w tym przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnictwo zostało udzielone na formularzu przygotowanym przez profesjonalnego pełnomocnika. Jego zakres powinien być zatem ustalany według wykładni językowej.

W świetle aktualnego brzmienia art. 46 § 3 Ppsa (wprowadzonego na mocy art. 1 pkt 12 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2015, poz. 658), nie budzi wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Należy bowiem odróżnić sprawę administracyjną (czyli prowadzoną i załatwianą przez organy administracji publicznej) od sprawy sądowoadministracyjnej, w której sąd administracyjny nie przejmuje do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej, lecz jedynie dokonuje kontroli legalności postępowania organu administracji publicznej.

Z treści przedłożonego w rozpoznawanej sprawie pełnomocnictwa nie można wywieść wniosku, że zawiera umocowanie do reprezentacji strony przed sądem administracyjnym. Sformułowanie "we wszystkich sprawach toczących się przed Strażą Graniczną i Urzędem do spraw Cudzoziemców" uzasadnia twierdzenie, że pełnomocnik nie jest należycie umocowany do działania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga była zatem obarczona brakiem formalnym i w związku z tym pełnomocnik został prawidłowo wezwany do jego usunięcia. Działanie polegające na złożeniu niewłaściwego pełnomocnictwa, niezależnie od jego przyczyn, nie stanowi uzupełnienia braków formalnych skargi i uzasadnia jej odrzucenie w oparciu o przesłankę sformułowaną w art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji zażalenia dotyczącej naruszenia art. 45 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji. Uznać należy, że w niniejszej sprawie skarżący korzystał z zagwarantowanego ww. przepisami prawa do udziału w postępowaniu sądowym, wszakże pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi, tj. prawidłowego uzupełnienia braków formalnych, przewidzianego w Ppsa. Cudzoziemiec miał również zagwarantowany skuteczny środek odwoławczy. Podzielić należy pogląd, wyrażony w uprzednio wskazanym postanowieniu II OZ 459/22, że prawo do sądu nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. K 21/99 (OTK 2000/4/109) Trybunał Konstytucyjny wskazał pewne ograniczenia prawa do sądu, które nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Już sam kształt postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne. Te ograniczenia formalne postępowania zakreślają wyraźne granice realizacji prawa do sądu. Ogół zasad postępowania stanowi pewien model. Jest on istotny przy badaniu, czy w danej sprawie prawo do sądu nie jest nadmiernie ograniczane. Uzasadnieniem wprowadzania ograniczeń wspomnianego prawa są nie tylko wymogi formalne procedury, lecz także zbiór przesłanek zawartych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wobec powyższego nie można postrzegać ograniczenia prawa do sądu w tym, że istniejąca procedura sądowa przewiduje obowiązek wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika określonych w niej obowiązków. Nie stanowi to o pozbawieniu strony prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni.

Odnośnie zarzutów naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów dyrektywy 2013/32 oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wskazać należy, że z okoliczności przedstawionych w zażaleniu na zatrzymanie w dniu 20 sierpnia 2021 r. obywatela Republiki Afganistanu S. M. M., sporządzonym 27 sierpnia 2021 r. i skierowanym do Sądu Rejonowego w S. wynika, że przy sporządzaniu blankietu dokumentu pełnomocnictwa był obecny prawnik specjalizujący się w pracy z uchodźcami oraz tłumacze języków obcych, którymi posługiwali się cudzoziemcy. W dniu udzielenia tego pełnomocnictwa Straż Graniczna umożliwiła zatem kontakt z cudzoziemcami, na tyle, aby mogli przekazać między sobą rzeczy, w tym blankiet pełnomocnictwa. Zauważyć również należy, że we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej z 20 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że potwierdza, iż ustny wniosek w tym zakresie został złożony w dniu 20 sierpnia 2021 r. bezpośrednio przez wnioskodawcę w jego obecności. Nawet zatem zakładając, że wnoszący skargę do sądu adwokat, godzący się na świadczenie pomocy prawnej zupełnie nieznanej osobie, nie był na miejscu podpisania pełnomocnictwa, to działający na miejscu wolontariusze (w tym prawnik specjalizujący się w pracy z uchodźcami), byli w stanie odpowiednio wcześniej przygotować odpowiedni blankiet pełnomocnictwa obejmujący reprezentację mocodawcy przed sądami administracyjnymi. W przypadku występowania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się od niego znajomości obowiązujących przepisów, szczególnie w kwestiach tak elementarnych jak reprezentacja przed sądami. Biorąc pod uwagę treść oświadczenia zawartego we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej pełnomocnik, któremu cudzoziemiec udzielił pełnomocnictwa w dniu 19 sierpnia 2021 r., następnego dnia miał kontakt z cudzoziemcem, a zatem mógł uzyskać od niego pełnomocnictwo obejmujące reprezentację przed sądami administracyjnymi. Z tych przyczyn zarzuty naruszenia przywołanych na wstępie tych rozważań przepisów, uznać należało za nieuzasadnione.

Sąd Naczelny nie podziela także stanowiska wywodzonego w zażaleniu, iż zachodziła konieczność wezwania samego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącego do podpisania skargi osobiście, prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy tut. Sądu zawarte w postanowieniach z 23 maja 2017 r., II GZ 367/17 (LEX nr 2296909 i z 28 lipca 2021 r., II OZ 422/21 (LEX nr 3212625), które są w opozycji do wyrażanych w orzeczeniach powołanych przez stronę. Nieuzasadniony jest zatem zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 Ppsa.

W ocenie Sądu, postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie było dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa. Nieważność postępowania występuje, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzi bezpośrednio w istotę procesu i pojawia się w razie fundamentalnych uchybień sądu dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym. Jak wyżej wskazano, działanie sądu pierwszej instancji było umocowane prawnie, pozbawienie strony możności obrony swych praw nie obejmuje przypadku, gdy strona (jej pełnomocnik) z własnej winy lub na skutek działań (zaniechań) innych podmiotów niż sąd pozbawiła się swych uprawnień (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2022 r., II OZ 403/22).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.