Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 745/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d), art. 4 ust. 1, art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 87
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 8 lipca 2022 roku nr KO.4111.197.2022 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia 7 czerwca 2022 r., znak: MOPR.VI.4136.6544.4.2022.AM. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 745/22

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia 07.09.2021 r. L. K. zwróciła się do MOPR w S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: R. K. oraz D. K. na okres zasiłkowy 2021/2022. Do wniosku strona dołączyła oświadczenie informujące, że w dniu 22.07.2021 r. złożyła wniosek do Wojewody Łódzkiego o wydanie karty pobytu wraz z dostępem do rynku pracy, zobowiązując się jednocześnie do niezwłocznego dostarczenia tego dokumentu do organu.

Postanowieniem z dnia 08.09.2021 r. znak: MOPR.VI.4136.6544.2.2021.AM działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Skierniewice, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPR w Skierniewicach, zwany dalej organem pierwszej instancji lub organem, zawiesił postępowanie administracyjne do czasu przedłożenia przez wnioskodawczynię karty pobytu. W dniu 27.05.2022 r. L. K. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, wyjaśniając, że od momentu złożenia wniosku o wydanie karty pobytu minęło 8 miesięcy i nic się w sprawie nie zmieniło, ponieważ urzędy są przeciążone sprawami. Wskazała, że w jej ocenie spełnia warunki do przyznania świadczenia wychowawczego, w Polsce przebywa legalnie, tu ma swoje centrum życiowe, ponadto wiele spraw dla obywateli [...] reguluje ustawa z dnia 12.03.2022 r. o pomocy [...]. Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazała, że zapis na karcie pobytu "z dostępem do rynku pracy" nie jest konstytutywny tylko deklaratoryjny, wobec czego nie jest konieczny.

Postanowieniem z dnia 02.06.2022 r. znak: MOPR.VI.4136.6544.2.2022.AM organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 1 pkt 2, 3, art. 4, art. 5, art. 13, art. 21, art. 27 ust. 3, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.) - odmówił L. K. przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci: R. K. oraz D. K. w kwocie 500 zł miesięcznie w okresie od 01.09.2021 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 1 pkt 2, ust. 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, opisał przebieg toczącego się postępowania oraz wskazał, że wnioskodawczyni nie posiada karty pobytu zezwalającej na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tym samym strona nie mieści się w zakresie podmiotowym wynikającym z art. 1 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Decyzja została doręczona stronie w dniu 10.06.2022 r.

Od powyższej decyzji L. K. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach odwołanie z dnia 15.06.2022 r. zachowując ustawowy termin na dokonanie powyższej czynności. Wydanej decyzji zarzuciła uporczywe działanie z naruszeniem przepisów prawa, przeprowadzenie niekompletnego postępowania dowodowego, udzielanie błędnych informacji w trakcie procedowania wniosku oraz działanie z wykorzystaniem prawa na szkodę strony na różnych etapach. Odwołująca wyjaśniła, że w chwili składania wniosku miała legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polski i dostęp do rynku pracy. Organ dokonał błędnej interpretacji przepisów, gdyż dostarczyła wszystkie wymagane prawem dokumenty w przekonaniu, że będzie traktowana jak inni cudzoziemcy. Tymczasem organ uporczywie i przewlekle procedował wniosek, by w końcu wydać decyzję odmowną. Na potwierdzenie swojego stanowiska odwołująca załączyła kserokopię decyzji SKO w Wałbrzychu, wyroku NSA z dnia 10.08.2018 r. sygn. akt I OSK 535/18 oraz wyjaśnienia Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23.07.2020 r.

Decyzją z dnia 8 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznawanie świadczeń wychowawczych następuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.), dalej uppwd. Jak stanowi art. 1 ust. 2 uppwd, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

W myśl art. 1 ust. 3 uppwd, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z przedstawionych dokumentów wynika, że L. K. jest obywatelką [...] i przebywa wraz ze swoimi synami R. K. oraz D. K. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z oświadczenia strony z dnia 08.09.2021 r. wynika, że jest osobą rozwiedzioną, sprawuje osobistą opiekę nad dziećmi, aktualnie rodzina mieszka w Skierniewicach. W dniu 22.07.2021 r. zainteresowana złożyła do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi wniosek o wydanie karty pobytu z dostępem do rynku pracy, której do tej pory nie otrzymała.

W oparciu o przedstawiony stan prawny oraz faktyczny Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w art. 1 ust. 2 uppwd do przyznania świadczeń wychowawczych na wnioskowane dzieci. Zainteresowana nie posiada obywatelstwa polskiego, nie jest też obywatelką żadnego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Rzeczpospolita Polska nie ma zawartej wiążącej dwustronnej umowy z [...] o zabezpieczeniu społecznym. Wobec takiej sytuacji obywatelka [...] aby otrzymać świadczenie wychowawcze na dziecko, musi spełniać ściśle określone przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci warunki, w tym legitymować się dokumentami, o jakich mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 uppwd. Pani L. K. wraz ze swoimi synami, choć przebywa legalnie na terenie Polski, to na dzień podejmowania niniejszej decyzji nie legitymuje się żadnymi z powyżej cytowanymi w art. 1 ust. 2 uppwd dokumentami.

Jednocześnie należy wskazać, że nie jest wystarczający do spełnienia warunków, określonych w art. 1 ust. 2 uppwd sam fakt ubiegania się po raz pierwszy o kartę pobytu z dostępem do rynku pracy. W odniesieniu do tychże cudzoziemców, sformułowana została wyraźna przesłanka, warunkująca możliwość uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego gdy wnioskodawca posiada kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". W tym ujęciu oznacza to, że ustawodawca w sposób nie budzący wątpliwości wskazał, że koniecznym jest legitymowanie się określonym dokumentem, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 uppwd. Zatem w sytuacji, gdy Pani L. K. dopiero oczekuje na uzyskanie karty pobytu, gdyż w dalszym ciągu w tej sprawie toczy się postępowanie administracyjne, to przyjąć należy, że wnioskodawczyni nie przysługują świadczenia wychowawcze, gdyż nie przebywa wraz z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie żadnego z zezwoleń wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2 uppwd.

O świadczenia wychowawcze mogą się ubiegać obywatele [...], którzy wprawdzie na moment składania wniosku nie posiadają karty pobytu, ale osoby te złożyły już kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna, cudzoziemiec ten podlega ochronie wynikającej z art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w powiązaniu z art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku prący (Dz.U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.) ze względu na legalność jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przysługujące mu uprawnienie do legalnego wykonywania pracy. Dopiero w takiej sytuacji cudzoziemiec może być traktowany tak samo jak osoba posiadająca kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" (przypadek z załączonej decyzji). Zastosowanie art. 108 ust. 1 pkt 2 u.c dotyczy zatem tylko takiej sytuacji kiedy cudzoziemiec złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w okresie obowiązującego uprzednio zezwolenia na pobyt czasowy. Wówczas za dokument potwierdzający posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezbędny do ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, można uznać wniosek złożony przez cudzoziemca do urzędu wojewódzkiego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. L. K. wniosek o wydanie karty pobytu złożyła po raz pierwszy, zatem omówiona wyżej ochrona jej nie przysługuje. Uzyskanie natomiast przez obywatela [...] świadczenia wychowawczego bez karty pobytu możliwe jest tylko na mocy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. póz. 583 ze zm.), tj. tym którzy po 23 lutego 2022 r. przybyli wraz z dziećmi z [...] do Polski w związku z działaniami wojennymi, lub tym którzy zamieszkali w Polsce przed 24 lutego 2022 r., ale dziecko, na które złożony został wniosek o świadczenie, przybyło z [...] do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi. Pobyt Pani L. K. w Polsce wraz z dziećmi rozpoczął się przed 23 lutym 2022 r., zatem na podstawie ww. ustawy świadczenia nie przysługują. Wobec powyższego uznać należy, że Pani L. K. nie spełnia warunków wynikających z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do przyznania świadczeń wychowawczych.

Na powyższą decyzję L. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając:

1. błędną interpretację przepisów art. 1 ust. 2, art. 4, art. 5, art. 13, art. 21, art. 27 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez przyjęcie, iż stanowią one podstawę prawną uzasadniającą odmowę przyznania świadczeń wychowawczych;

2. naruszenie art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, że nie ma zastosowania w sprawie;

3. naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 12 i art. 90 ust. 10 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy poprzez przyjęcie, że nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie;

4. naruszenie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO w Skierniewicach oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżąca opisała stan faktyczny sprawy oraz przytoczyła argumenty podobne jak w treści odwołania. W ocenie skarżącej w sprawie ma zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, gdyż w paszporcie jest odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy. Ponadto w sprawie ma zastosowanie art. 87 ust. 1 pkt 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawa o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym, które to przepisy skarżąca spełnia. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca powołuje orzecznictwo sądowe. Końcowo skarżąca podniosła zarzut braku prawidłowego uzasadnienia decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Skierniewice doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół odpowiedzi na pytanie, czy organy administracji zasadnie odmówiły przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej będącej obywatelką [...], która nie legitymuje się kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", mimo złożenia przez nią stosownego wniosku do właściwego organu o wydanie takiego dokumentu w dniu 22 lipca 2021 r.

W sprawie jest bezspornym, że przedmiotem żądania skarżącej było przyznanie świadczenia wychowawczego za okres 2021/2022, a sam wniosek w tym zakresie został złożony w dniu 7 września 2021 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego stanowił art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.), zgodnie z którym, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

Literalne brzmienie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d sugeruje, że przyznanie cudzoziemcowi świadczenia wychowawczego może nastąpić jedynie, gdy ten faktycznie posiada kartę pobytu wraz ze stosowną adnotacją zezwalającą na podjęcie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Takie rozumienie tego przepisu zaakceptowały organy administracji publicznej rozstrzygające w sprawie, przyjmując, że cudzoziemiec, który w danym momencie formalnie nie legitymuje się kartą pobytu (z adnotacją "dostęp do rynku pracy"), nie jest uprawniony do świadczenia wychowawczego.

Nie przesądzając w kwestii spełnienia przez stronę ustawowych warunków uzyskania prawa do żądanego świadczenia, nie sposób pominąć jednak, iż brak formalnego legitymowania się przez cudzoziemca kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" nie jest wystarczające do uznania, iż nie jest on uprawniony do świadczenia wychowawczego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, iż dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do uzyskania świadczenia wychowawczego wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt tego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec ten musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej pracy, w oparciu o stosowne zezwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem, na zasadach określonych w art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1100 z późn. zm.).

Organy orzekające w sprawie nie kwestionują legalności pobytu skarżącej na terytorium Polski, a nawet wskazują jednoznacznie, że pobyt ten ma charakter legalny, przy czym nie precyzują, z jakich przepisów prawa wywodzą ową legalność pobytu, skoro odmawiają również zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 108 ustawy o cudzoziemcach, a ważność wizy skarżącej (według kserokopii znajdującej się w aktach administracyjnych wygasła 21 września 2021 r.). Warto przy tym zauważyć, że w złożonej skardze skarżąca podniosła, że w paszporcie skarżącej znajduje się odcisk stempla potwierdzający złożenie wniosku o udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy, jednak na podstawie nadesłanego materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie potwierdzić tej okoliczności (w aktach znajduje się potwierdzenie nadania pisma do Urzędu Wojewódzkiego w dniu 22 lipca 2021 r.).

Brak wyjaśnienia powyższej okoliczności, tj. tego, czy pobyt skarżącej ma charakter legalny i czy w związku z tym skarżąca ma prawo do świadczenia pracy na terytorium kraju, czyni w świetle poczynionych wyżej rozważań odmowę przyznania świadczenia przedwczesną.

Co istotne przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu świadczeniowego. Jednakże z treści art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d. wynika, że w przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Z uwagi na okoliczność, że pozyskanie niektórych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia przez organ prawidłowego postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego, wymaga współdziałania wnioskodawcy z innymi instytucjami (w tym przypadku z Wojewodą), a wnioskodawca dokumentów wydawanych przez te instytucje nie przedkłada wraz z wnioskiem o świadczenie wychowawcze z uwagi na okoliczność, że instytucja zobowiązana do wydania wnioskodawcy takiego dokumentu tego nie czyni w ustawowym terminie, to ujemne konsekwencje niezłożenia w terminie wniosku o świadczenie wychowawcze wraz z wszystkim wymaganymi dokumentami, w ocenie Sądu nie mogą dotykać wnioskodawcy, w sytuacji gdy poczynił on w zakreślonym mu terminie działania, aby brakujący dokument pozyskać. Ustalenie przez organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego, że wnioskodawca wystąpił do właściwej instytucji o wydanie określonego dokumentu, a ta ostatnia zwleka z jego wydaniem, stanowi podstawę do przyznania wnioskodawcy świadczenia po uzyskaniu wymaganego dokumentu, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek (bez wymaganego załącznika).

Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 8 września 2021 r. Prezydent Miasta Skierniewice na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. działając z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego do czasu przedłożenia karty pobytu z adnotacją o dostępie do rynku pracy. W dniu 27 maja 2022 r. skarżąca wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania, pozostając w przekonaniu, że świadczenie powinno być jej przyznane, mimo braku legitymowania się kartą pobytu, a to z uwagi na długotrwałe procedowanie Wojewody w tym przedmiocie. Organ I instancji postanowieniem z dnia 2 czerwca 2022 r. podjął zawieszone postepowanie z uwagi na wniosek strony. Tymczasem, organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, gdy stwierdzi ustąpienie przyczyny, z powodu której zawieszono postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie zostało podjęte, mimo że nie ustała przesłanka, która stała się podstawą zawieszenia. Podjęcie postępowania spowodowało zaś, że w dalszym ciągu brak było decyzji Wojewody Łódzkiego determinującej wydanie rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia wychowawczego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w sytuacji, gdy spełniła wszystkie wymagania niezbędne do nadania jej wnioskowi dalszego biegu, a nieuzyskanie tego świadczenia jest wywołane niedoręczeniem wymaganej decyzji o przyznaniu zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na opieszałość Wojewody. Skarżąca nie może ponosić skutków tego, że jej wniosek jest rozpatrywany przez wiele miesięcy. Przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby zasadę sprawiedliwości społecznej stanowiącą immanentny składnik demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Skarżąca, jak twierdzi, dopełniła wszystkich formalności składając wniosek i bez własnej winy nie mogła uzyskać decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy przed złożeniem wniosku o przedmiotowe świadczenie.

Przypomnieć należy, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4. ust. 1 ustawy). Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują i obowiązane są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka. Skoro Państwo systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, w ocenie sądu osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka ma prawo skutecznego domagania się od Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania i obowiązkowego kształcenia dziecka. Oznacza to, że powołaną regulację prawną należy wykładać w sposób zgodny z wolą prawodawcy, którą jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z ich wychowaniem. Dlatego też za co najmniej nieuprawnione należy uznać stanowisko organów, które w istocie prowadzi do ograniczenia dostępności do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, dla osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka.

W tej sytuacji sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy naruszyły art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 i art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d., a naruszenie to miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, powinien dokonać konkretnych wskazań, że pobyt skarżącej ma charakter legalny, tj., że przed datą utraty ważności wizy skarżąca złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i posiadając stosowny stempel w paszporcie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 108 ustawy o cudzoziemcach. Niemniej jednak dopiero uzyskanie przez skarżąca karty pobytu umożliwi organowi wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego z uwzględnieniem art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

ABo