Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 652/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Bożena Pindel, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i pkt 4, art. 116 § 1 i § 2 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2017. 201 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej organ podatkowy) z dnia [...] znak: [...], orzekającej o odpowiedzialności solidarnej pana J. G. (G.), dalej podatnik lub strona, wraz ze Spółką A sp. z o.o. w G.(dalej Spółka), za zaległość Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie [...]zł oraz za koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł – Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że w dniu [...] organ podatkowy wydał decyzję orzekającą o podatkowej odpowiedzialności podatnika, która decyzją organu odwoławczego z dnia [...] została uchylona, zaś w wyniku ponownego postępowania podatkowego organ podatkowy wydał decyzję z dnia [...], od której podatnik wniósł odwołanie zarzucając jej brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego [...] na okoliczność występowania oraz okres trwania zaburzeń [...] strony oraz przyjęcie, że strona nie złożyła we właściwym czasie wniosku o upadłość Spółki.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 107 § 1 i § 2, art. 116 § 1 i § 2 oraz art. 108 § 2 i § 3 O.p. wyjaśniając, że zobowiązania podatkowe i pozostałe należności, za które ponosi odpowiedzialność podatnik są następstwem skonkretyzowania spornego zobowiązania w złożonej w dniu 5 lipca 2013 r. korekcie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (straty) przez Spółkę, jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r., w której Spółka wykazała m.in. kwotę do zapłaty w wysokości [...] zł, z czego w związku z uzyskaniem w toku egzekucji kwoty [...]zł oraz kwoty [...]zł pozostało na dzień wydania skarżonej decyzji do zapłaty [...]zł. W związku z nieuregulowaniem tego zobowiązania przez dłużnika pierwotnego, organ podatkowy w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy obejmujący przedmiotową zaległość, którego odpis doręczono Spółce w dniu 13 sierpnia 2013 r. Następnie postanowieniem z dnia [...]organ podatkowy wszczął postępowanie w niniejszej sprawie. Postanowienie to zostało doręczone zastępczo w dniu 4 listopada 2016 r. Zauważył, że pierwszy dwuosobowy Zarząd Spółki powołano w dniu 4 sierpnia 2005 r. i pozostał w nim podatnik, gdyż drugi członek Zarządu Spółki został wykreślony w dniu 29 czerwca 2007 r. tym samym ustalił, że termin płatności spornego podatku to dzień 2 kwietnia 2013 r. kiedy to członkiem Zarządu Spółki był podatnik. Następnie przedstawił czynności podejmowane w celu ustalenia majątku Spółki, w wyniku których organ egzekucyjny stwierdził, że z uwagi na brak majątku Spółki, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, wobec czego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki postanowieniem z dnia [...], które zostało uznane za doręczone dnia 10 maja 2016 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że do Sądu nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego Spółki, przy czym zdaniem organu podatkowego termin do jego zgłoszenia upłynął w dniu 14 stycznia 2010 r., zaś według Dyrektora nastąpiło to z dniem 12 lipca 2010 r., a więc stan niewypłacalności Spółki z pewnością wystąpił w okresie, kiedy strona pełniła funkcję członka Zarządu Spółki nie wystąpiła z takim wnioskiem. Organ odwoławczy wskazał, że podatnik nie dostarczył żadnych dowodów świadczących o zaistnieniu szczególnych okoliczności uniemożliwiających zrealizowanie obowiązku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości Dyrektor zauważył, że w piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r. pełnomocnik strony przedłożył dokumentację medyczną, która potwierdziła fakt leczenia strony z powodu zaburzeń [...] od 26 kwietnia 2005 r. do nadal oraz, że w dniach 18 grudnia 2012 r. – 24 stycznia 2013 r. podatnik, z powodu znacznego pogorszenia [...], uniemożliwiającego pracę oraz utrudniającego codzienne funkcjonowanie, przebywał na zwolnieniu lekarskim. W ocenie Dyrektora informacje te nie wyczerpują przesłanki wykazania braku winy w zgłoszeniu wniosku o upadłość. Dodał, że do dnia wydania decyzji nie wykazano istniejącego – w toku prowadzonego postępowania – majątku Spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, w sprawie zaistniały przesłanki pozytywne odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, przy jednoznacznym stwierdzeniu braku istnienia przesłanek uniemożliwiających orzeczenie tej odpowiedzialności, tj. przesłanek egzoneracyjnych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor stwierdził, że dokumentacja medyczna za okres od 26 kwietnia 2005 do 19 stycznia 2016 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 29 grudnia 2015 r. była wystarczająca do ustalenia stanu zaistnienia okoliczności wyłączającej odpowiedzialność strony w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., dlatego też nie zachodziła potrzeba posłużenia się wiadomościami specjalnymi biegłego [...]. Zdaniem Dyrektora analiza tej dokumentacji, jak również pozostałego materiału dowodowego nie wskazuje, by choroba strony mogła stanowić okoliczność mogącą skutecznie zwolnić ją od przedmiotowej odpowiedzialności. Podatnik nie przedstawił bowiem dokumentacji potwierdzającej pozbawienie bądź ograniczenie strony zdolności do czynności prawnych, w tym odpowiedniego postanowienia Sądu o ubezwłasnowolnieniu częściowym bądź całkowitym. Sam fakt choroby [...] nie pozbawia osoby fizycznej zdolności do czynności prawnych i nie może usprawiedliwiać niezłożenie wniosku o upadłość. Organ odwoławczy zauważył, że podatnik zaczął pełnić funkcję członka Zarządu Spółki od dnia 4 sierpnia 2005 r., zatem leczył się on już w dacie powołania na tę funkcję, zaś termin do złożenia wniosku o upadłość upłynął z dniem 12 lipca 2010 r., a więc przed datą, kiedy strona przebywała na zwolnieniu lekarskim. Podatnik mimo choroby zgodził się na pełnienie funkcji członka Zarządu i nie zrezygnował z niej mimo, że mógł to uczynić w każdym czasie. Organ odwoławczy ustalił, że stan zdrowia podatnika nie uniemożliwił mu prowadzenie spraw Spółki, bowiem w latach 2009-2013, jako członek Zarządu Spółki podejmował szereg obowiązków związanych z działalnością Spółki, a nadto w latach 2009-2016 był on także członkiem zarządu innych spółek prawa handlowego oraz prowadził jednoosobową działalność gospodarczą i był z tego tytułu zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, osiągającą znaczne przychody, nadto w latach 2010-2016 był zatrudniony w innych firmach. Zdaniem Dyrektora fakty te dowodzą, że stan zdrowia pozwalał podatnikowi na świadome kierowanie działalnością Spółki i nie uniemożliwiał prowadzenia jej spraw. Dotyczy to również okresu, kiedy należało złożyć wniosek o upadłość i kiedy niewątpliwie pełnił on funkcję członka Zarządu Spółki.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan J. G., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, domagając się jej uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania zarzucił naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że niezłożenie wniosku o upadłość Spółki nastąpiło z winy skarżącego, naruszenie art. 122 w zw. z art. 188 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 197 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry oraz naruszenie art. 233 § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która winna zostać w całości uchylona.

Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że okres trwającego postępowania rozwodowego oraz fakt ustania [...]-letniego małżeństwa (wyrok orzekający rozwód z dnia [...] 2012 r.) wpłynęły negatywnie na jego stan zdrowia [...] potęgując już wcześniej występujące symptomy [...], co miało bezpośrednie przełożenie na decyzyjność w zakresie prowadzenia spraw Spółki. Podał, że od 26 kwietnia 2005 r. leczy się z powodu [...]. Przyznał, że w tamtym okresie nie był hospitalizowany, nie przejawiał objawów [...] i nie został [...]. Nie zmienia to jednak faktu, że ze względu na liczne problemy jego [...] był znacznie obniżony, jego choroba nasilała się, z tego powodu nie był w stanie podejmować decyzji, które w tamtym okresie były konieczne dla interesów Spółki oraz jej wierzycieli. Nie sposób jednak uznać, że było to zachowanie zawinione bądź też od niego w jakikolwiek sposób zależne. Dlatego też nie można mu przypisać winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki, gdyż wynikało to z postępującej choroby [...] oraz nieobecności z tym związanej.

Skarżący podkreślił, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego [...] mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy i ułatwiłoby analizę zaistnienia przesłanki zwalniającej od przedmiotowej odpowiedzialności. Przyjęcie przez organ założenia, że tylko [...] mogłoby wyłączyć jego winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość było, zdaniem skarżącego, błędne.

Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko i jego motywy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy, że dotyczyła ona orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej – członka Zarządu Spółki – za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. wraz z odsetkami zwłoki oraz kosztami egzekucyjnymi, zaś sporna między stronami była kwestia winy strony w niezłożeniu wniosku o upadłość Spółki w odpowiednim czasie i związany z tym zarzut naruszenia procedury dowodowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego [...].

Zdaniem organów choroba, na którą powoływała się strona nie wyłączała możliwości złożenia przez nią takiego wniosku oraz nie istniała konieczność przeprowadzenia żądanego dowodu, zaś według strony brak zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki nie wynikał z jego winy lecz był skutkiem choroby, która uniemożliwiała takie zgłoszenie, a w związku z tym istniała potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego celem ustalenia tej okoliczności.

Poza sporem między stronami było to, że sporne zobowiązanie Spółki zostało skonkretyzowane w złożonej w dniu 5 lipca 2013 r. korekcie zeznania podatkowego za 2012 r., w której Spółka wykazała m.in. kwotę do zapłaty w wysokości [...]zł, przy czym w wyniku egzekucji wykazano kwotę łączną [...]zł. Egzekucja ta została wszczęta na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ podatkowy (wierzyciela) w dniu [...],którego odpis doręczono Spółce w dniu 13 sierpnia 2013 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] 2013 r. Zobowiązanie to nie uległo przedawnieniu podobnie jak prawo do wydania zaskarżonej decyzji, gdyż termin ten upływałby z dniem 31 grudnia 2018 r. Bezsporne było również to, że na dzień 12 września 2013 r. strona była ujawniona w KRS jako jedyny członek Zarządu Spółki (od 2007 r.). Termin płatności spornego podatku przypadał na dzień 2 kwietnia 2013 r., a więc w okresie, w którym strona była członkiem Zarządu Spółki. Wszczęte wobec Spółki postępowanie egzekucyjne nie było skuteczne mimo podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania określonych w tytule wykonawczym należności. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności skierowano do 4 podmiotów, zaś wniosek o udzielenie informacji co do składników majątku Spółki do 9 podmiotów. Czynności te okazały się bezskuteczne. Organ egzekucyjny stwierdził, że Spółka posiada (2013 r.) 4 samochody (informacja z CEDiK), jednakże ostatecznie ustalił, iż w 2013 r. Spółka figurowała jako właściciel tylko jednego pojazdu, który według strony sprzedany został w 2008 r. na terenie Niemiec. Spółka nie była właścicielem nieruchomości bądź wieczystym użytkownikiem (informacja z rejestru gruntów i budynków Gminy G. oraz rejestru ksiąg wieczystych w 2013 r.), nie posiadała papierów wartościowych, nie uczestniczyła w funduszach inwestycyjnych, nie posiadała polis ubezpieczenia ani rachunków bankowych w bankach, do których zwrócił się organ egzekucyjny. Ustalono, że od 31 sierpnia 2013 r. do 30 sierpnia 2014 r. Spółka była stroną umowy ubezpieczenia jednego pojazdu (Volkswagen Transporter). W wyniku tych czynności organ egzekucyjny stwierdził brak majątku Spółki wobec czego postanowieniem z dnia [...] umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Poza sporem było także, że stan niewypłacalności Spółki, a co za tym idzie, także "właściwy czas" na zgłoszenie wniosku o jej upadłość, z pewnością nastąpił w okresie, kiedy strona pełniła funkcję członka Zarządu Spółki (12 lipiec 2010 r.). Z resztą strona z takim wnioskiem w żadnym czasie nie wystąpiła. Strona nie wskazała majątku Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa. Strona nie kwestionowała wyliczonych odsetek zwłoki czy kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p. "Za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1). nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (...)

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Należy w tym miejscu zauważyć, że "Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci lekkomyślności lub niedbalstwa, która zakłada brak "świadomości" ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych" (tak wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1470/16). "Dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. nie wystarczy subiektywne przekonanie o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (np. obłożna choroba)" (tak wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16). "Nie każda (...) choroba stanowić będzie o braku winy, ale tylko taka, w wyniku której członek zarządu pozbawiony był możliwości podejmowania decyzji, w tym decyzji o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości" (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Po 946/17).

Jak wynika z akt sprawy skarżący od 26 kwietnia 2005 leczy się [...] z powodu [...], zaś w dniach od 18 grudnia 2012 r. do dnia 24 stycznia 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu znacznego pogorszenia stanu [...]. Według twierdzeń skargi wpływ na chorobę miał m.in. proces rozwodowy skarżącego zakończony wyrokiem rozwiązującym jego małżeństwo wydanym w dniu [...] 2012 r. Okres ten oraz fakt ustania małżeństwa wpłynęły, zdaniem strony, na jego stan zdrowia dodatkowo potęgując, wcześniej występujące, symptomy [...] co miało decydujący wpływ na prowadzenie spraw Spółki. Skarżący przyznał, że w badanym okresie nie był hospitalizowany, ani być może nie przejawiał objawów [...] i nie został [...]. Miał jednak znacznie obniżony [...]. Według skarżącego to właśnie z powodu nasilającej się choroby [...] nie był w stanie podejmować decyzji, które w badanym okresie były konieczne dla interesów Spółki oraz jej wierzycieli. Nie sposób jednak uznać by było to zachowanie zawinione lub od niego w jakikolwiek sposób zależne. Tym samym, mimo stwierdzenia pozytywnych przesłanek jego odpowiedzialności jako członka zarządu tj. powstanie zaległości w okresie pełnienia funkcji oraz bezskuteczności egzekucji, nie można przypisać mu winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki. Wynikało to z pogłębiającej się choroby [...] oraz nieobecności z tym związanej.

Badając tę kwestię organy podatkowe wskazały, że skarżący pełnił funkcję członka Zarządu Spółki od 4 sierpnia 2005 r., zatem leczył się już w dacie powołania na tę funkcję. Termin do zgłoszenia wniosku o upadłość upłynął najpóźniej w dniu 12 lipca 2010 r., zatem właściwy czas na zgłoszenie takiego wniosku wypadał przed datą, kiedy skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim i czasem rozwiązania jego małżeństwa. Ponadto jego stan zdrowia nie uniemożliwiał prowadzenia spraw Spółki, gdyż w latach 2009-2013, jako członek zarządu Spółki podpisywał szereg dokumentów związanych z jej działalnością. Natomiast w latach 2009-2016 był także członkiem zarządu w innych (5) spółkach prawa handlowego oraz prowadził jednoosobową działalność gospodarczą i z tego tytułu był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług osiągając z tej działalności znaczne przychody. Dodatkowo w latach 2010-2016 był zatrudniony w wielu (przynajmniej 8) podmiotach gospodarczych. Jego zdolność prawna czy zdolność do czynności prawnych nie była w żaden sposób ograniczona. Skarżący nie wskazywał na chorobę obłożną czy okoliczności uniemożliwiające mu możność poruszania czy uczestnictwa w życiu zawodowym czy społecznym. Nie twierdził by utracił możliwość zajmowania się sprawami Spółki tak w sferze prawnej jak i faktycznej. Stan spraw Spółki był mu znany.

Jest rzeczą oczywistą, że pełnoletnia osoba niezależnie od stanu zdrowia, w tym chora [...], posiada pełnię praw jej należnych do czasu wydania przez właściwy Sąd stosownych orzeczeń, w tym w przedmiocie jej [...], czy pozbawienia określonych praw lub uprawnień. Może więc podejmować swobodnie decyzje dotyczące jej życia osobistego lub zawodowego. Decydować o tym czy być lub nie być członkiem zarządu spółki, podejmować czy nie zatrudnienie albo prowadzić czy nie własną działalność. Oczywistym jest również, że dana choroba nie dotyczy tylko jednej sfery działalności czy aktywności życiowej lecz ma skutki we wszystkich sprawach dotyczących danej osoby. Tym samym nie można zasadnie podnosić, że choroba, na którą cierpiał (cierpi) skarżący uniemożliwiała mu jedynie rozpoznanie stanu Spółki i zgłoszenie w odpowiednim czasie (bądź w ogóle) wniosku o jej upadłość. Skoro w okresie trwania choroby skarżący z powodzeniem prowadził własną działalność, był zatrudniony w innych podmiotach oraz zasiadał we władzach innych spółek, to tym samym jego postępowanie (czy postawa) w tym okresie nie było postrzegane jako wynikające z tej choroby ani nie było kwestionowane przez innych, w tym osoby z nim współpracujące. Również Sąd orzekający w jego sprawie rozwodowej nie miał żadnych wątpliwości co do stanu świadomości skarżącego czy też możliwości jego udziału w toczącym się procesie. Zachowanie skarżącego w tym czasie nie było nieracjonalne czy wykraczające poza normy życia społecznego. Skarżący takich okoliczności nie podnosił. Tym samym należy uznać, że choroba, na którą cierpiał nie uniemożliwiała mu świadomego i zgodnego z jego wolą zachowania. Nie można przy tym w żaden sposób dowodzić, że akurat w okresie koniecznym do złożenia wniosku o upadłość Spółki skarżący był w innym stanie [...] niż w pozostałym czasie albo czy tylko w zakresie złożenia tego wniosku nie był zdolny, z uwagi na stan zdrowia [...], do jego wniesienia.

Stan zdrowia, w tym zdrowia [...], może być przyczyną ustalenia braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki lecz tylko wówczas, gdy objawy czy dolegliwości związane z chorobą powodują skutek np. w postaci niemożności poruszania się czy braku świadomości, a więc okoliczności wyłączających możliwość fizycznego lub psychicznego uczestnictwa w sprawach związanych m.in. z działalnością zawodową danej osoby. Choroba członka zarządu spółki, której objawy nie uniemożliwiają faktyczne, prawne bądź świadome funkcjonowanie w życiu osobistym czy społecznym, w tym zajmowanie się sprawami spółki nie może stanowić okoliczności wyłączającej jego winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. W niniejszej sprawie należało uznać, że choroba skarżącego nie pozbawiła go możliwości podejmowania decyzji w sprawach Spółki i ich realizacji, gdyż przez cały czas trwania choroby mógł kierować i kierował swoim postępowaniem. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego zastosowanego w sprawie w tym art. 116 O.p.

Sąd nie stwierdził również, by organy podatkowe postępowały niezgodnie z procedurą podatkową, skoro działały w granicach prawa, w toku postępowania podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały jego oceny w sposób opisany w art. 191 O.p., kierując się prawidłami logiki, doświadczenia życiowego i traktując zebrane dowody jako zjawiska obiektywne i oceniając je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla rozpoznawanej sprawy. W szczególności nie uchybiły przepisom art. 188 czy art. 197 § 1 O.p. odmawiając przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego [...] co do stanu zdrowia [...] skarżącego w kontekście braku jego winy w niezłożeniu wniosku o upadłość Spółki. Zgodnie z treścią art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystraczającą innymi dowodami. "Przepis art. 188 O.p. nie stanowi o nieograniczonym obowiązku uwzględnienia przez organy każdego wniosku dowodowego strony. Zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz taki nie wynika z treści art. 188 O.p., a organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody, a zgłaszany dowód nie mógłby przyczynić się do dokonania przydatnych dla sprawy ustaleń" (tak wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2084/16).

W myśl art. 197 § 1 O.p. "W przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osoby dysponujące takimi wiadomościami, w celu wydania opinii". "Rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie (...), z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie" (tak wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 647/16). "Podstawą powołania biegłego przez organ podatkowy jest stwierdzenie, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Ostateczne zajęcie stanowiska w tym przedmiocie należy jednak do organu. Organ podatkowy nie jest bowiem związany wnioskiem strony o powołanie biegłego, niemniej jednak powinien wziąć pod uwagę ciążący na nim obowiązek wyjaśnienia sprawy, a co za tym idzie powinien zastanowić się, czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione na podstawie innych dowodów zgromadzonych w sprawie" (tak wyrok NSA z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 937/19).

Zdaniem Sądu z uwagi na zebrane w sprawie dowody oraz jej charakter nie zaistniała potrzeba dopuszczenia zgłoszonego przez podatnika dowodu z opinii biegłego [...] w celu wyjaśnienia przesłanki egzoneracyjnej. Należy zgodzić się ze skarżącym, że kwestie związane ze stanem zdrowia [...] należą do wiadomości specjalnych, co jest oczywiste, oraz że nieuprawniony jest pogląd, że jedynie ubezwłasnowolnienie mogłoby wyłączać winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, już choćby z tego powodu, że ubezwłasnowolnienie jest okolicznością prawną stwierdzoną przez Sąd, a nie faktyczną o której może wypowiadać się organ podatkowy. Poza stanem prawnym będącym skutkiem ubezwłasnowolnienia może również zaistnieć stan faktyczny związany z chorobą, w tym psychiczną, uniemożliwiający zgłoszenie takiego wniosku i podlegający badaniu przez organ podatkowy. Tym niemniej dopuszczenie dowodu z opinii biegłego [...] na okoliczności podnoszone przez podatnika nie było konieczne, gdyż okolicznością istotną w sprawie nie był stan zdrowia [...] skarżącego od dnia rozpoznania u niego choroby lecz wyłącznie to czy stan ten miał lub mógł mieć wpływ na jego zachowanie i możność podejmowania decyzji, w tym w przedmiocie złożenia we właściwym (konkretnie określonym) czasie, wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Skoro z dokumentacji lekarskiej skarżącego nie wynika, by w okresie tym przebywał on w stanie wymagającym hospitalizacji lub uniemożliwiającym mu zajmowanie się sprawami Spółki, to tym samym domaganie się przeprowadzenia dowodu zmierzającego do wykazania, że w istocie tak nie było nie mogło doprowadzić do ustalenia, że tylko w okresie, w którym powinien taki wniosek złożyć, choroba uniemożliwiała mu dokonanie tej i tylko tej czynności. Skarżący nie wykazał ani nie próbował wykazać, by w czasie istnienia choroby nie był zdolny do podejmowania decyzji czy prowadzenia spraw swoich czy Spółki. Nie twierdził, że nie miał zdolności postrzegania realnej rzeczywistości, a ponadto zgromadzone dowody m.in. dotyczące jego aktywności życiowej czy zawodowej, wykluczały taki stan, gdyż nic nie wskazywało na to, by natężenie objawów choroby, na którą cierpi uniemożliwiało mu wykonywanie jego obowiązków w stopniu powodującym brak rozpoznania znaczenia swoich czynów czy ich skutków. Wręcz przeciwnie, skarżący nie twierdził, że pełniąc określone funkcje i wykonując obowiązki pracownicze, nie wywiązywał się z nich, wykonywał je błędnie bądź nieudolnie z uwagi na chorobę.

Dlatego też organy podatkowe dokonując oceny zgłoszonego wniosku dowodowego i uwzględniając dowody zebrane w sprawie słusznie uznały, że dopuszczenie wnioskowanego dowodu nie było konieczne, zaś jego przeprowadzenie nie służyło ustaleniu okoliczności istotnych dla sprawy, gdyż nie mogło doprowadzić do stwierdzenia, że skarżący z uwagi na stan zdrowia [...] przez cały okres jego choroby powinien być hospitalizowany i nie powinien pełnić funkcji i zadań, które sam na siebie przyjął i wykonywał bez zastrzeżeń innych osób czy wbrew diagnozie lekarskiej.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób przewidziany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018. 1302) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.