Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1053/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92  ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA: Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA: Andrzej Kołodziej, Protokolant Izabela Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie utraty uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej kpa, art. 92 ust. 3, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. W., uchylił decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] o utracie uprawnień od dnia [...] kwietnia 2007 r. do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz o wygaśnięciu z dniem [...] kwietnia 2007 r. decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i orzekł o utracie uprawnień wymienionego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z dniem [...] czerwca 2005 r.

Organ ustalił w sprawie następujący stan faktyczny.

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] przyznał K. W. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, o który wystąpił [...] października 2002 r. W złożonym oświadczeniu mieszkaniowym dla potrzeb ustalenia tej należności podał, iż w miejscu pełnienia służby bądź w miejscowości pobliskiej nie posiada lokalu mieszkalnego, a zamieszkuje w K. przy ul. [...] w lokalu stanowiącym własność jego ojca, tj. miejscowości nie będącej pobliską do miejscowości, w której pełni służbę. W złożonym równocześnie wniosku o przydział lokalu podał, że jego żona i syn zamieszkują we własnym lokalu w K. przy ul. [...].

Przepisem art. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757), została zmieniona z dniem 23 czerwca 2005 r. definicja miejscowości pobliskiej wyrażona w ust. 3 art. 92 ustawy o Straży Granicznej.

W dniu [...] lipca 2007 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, na podstawie art. 96 ustawy o straży Granicznej oraz § 6 oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (...) oraz art. 162 § 1 pkt 1 kpa, wydał decyzję nr [...] o wygaśnięciu z dniem [...] listopada 2006 r. decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o przyznaniu funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i jednocześnie orzekł o utracie uprawnień do tego równoważnika z dniem [...] listopada 2006 r. w związku z faktem, iż miejscowość, w której funkcjonariusz posiada lokal mieszkalny stała się miejscowością pobliską wobec miejscowości, w której pełni służbę.

Powyższa decyzja na skutek wniesionego odwołania została decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Następnie, po ponownym przeprowadzeniu postępowania Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, na podstawie art. 96 ustawy o straży Granicznej oraz § 6 oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (...) oraz art. 162 § 1 pkt 1 kpa, wydał w dniu [...] listopada 2007 r. decyzję nr [...], o utracie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz wygasił z tym dniem decyzję z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w sprawie przyznania funkcjonariuszowi przedmiotowego świadczenia.

W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji Komendant Główny Straży Granicznej wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., która stała się przedmiotem skargi do Sądu.

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że rozstrzygając w zakresie daty utraty uprawnienia do równoważnika pieniężnego należy mieć na uwadze, że świadczenie to przysługuje za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.

Ustalono, że datą utraty przez funkcjonariusza prawa do równoważnika jest 23 czerwca 2005 r., tj. data od której obowiązuje nowe brzmienie art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym K., miejsce zamieszkania strony, stały się miejscowością pobliską wobec P. miejscowości pełnienia służby. Zebrana dokumentacja wskazuje, że odległość między granicami administracyjnymi tych miejscowości wynosi [...] km.

Komendant Główny Straży Granicznej wyjaśnił, że funkcjonariusz traci prawo do równoważnika z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych bądź prawnych stał się posiadaczem lokalu w miejscowości pobliskiej. Tego faktu nie zmieniają okoliczności, w jakich doszło do ustalenia, iż miejsce zamieszkania strony znajduje się w miejscowości pobliskiej. Niewiedza organu, jak i strony, nie wpływa na datę zdarzenia powodującego skutek prawny – utratę prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Organ stwierdził, że bezpodstawny jest pogląd, że utrata prawa do przedmiotowego świadczenia następuje z datą wydania decyzji.

Komendant Główny Straży Granicznej przyjął, że skoro określenie w decyzji organu I instancji daty utraty uprawnienia na dzień [...] kwietnia 2007 r., z którą wszczęto postępowanie administracyjne, nie odpowiadało faktycznej dacie, z którą uprawnienie wygasło, to organ II instancji zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję i orzec na niekorzyść strony na podstawie art. 139 kpa, mając na uwadze, że decyzja z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] rażąco narusza prawo przez określenie daty utraty uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego na dzień [...] kwietnia 2007 r.

Pobieranie przez funkcjonariusza przyznanego mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w sytuacji posiadania przez niego w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami, co czyni to świadczenie nienależnym. Jego wypłata pod względem finansowym prowadzi do nieuzasadnionego wypływu środków budżetu Państwa, co godzi również w zasadę celowości i oszczędności w wydatkach publicznych wyrażoną w art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.).

Dodatkowo zwrócono uwagę, że w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do zastosowania trybu z art. 162 § 1 kpa, gdyż podstawą do orzeczenia o utracie uprawnień do równoważnika jest art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej i przepis § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania.

W skardze do Sądu K. W. wniósł o:

1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie,

2. zasądzenie od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 150% stawki minimalnej, tj. 360,00 zł oraz niezbędne udokumentowane wydatki pełnomocnika – na podstawie § 14 ust. 2 pkt c oraz na zasadzie § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.),

Wnoszący skargę zarzucił organowi obrazę:

1. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 10 i 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez odstąpienie przez organ II instancji od czynności przesłuchania stron z udziałem ustanowionego pełnomocnika w trybie art. 136 kpa, a tym samym ograniczenie prawa do pomocy prawnej w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zwrócił uwagę, że Komendant Główny Straży Granicznej w dniu [...] lutego 2008 r. polecił w trybie art. 136 kpa przesłuchanie strony skarżącej. W dniu [...] lutego 2008 r. skarżący podczas przesłuchania umocował pełnomocnika i wniósł o przeprowadzenie przesłuchania z jego udziałem. Organ wydając następnie decyzję stwierdził, że ostatecznie odstąpiono od przesłuchania strony z udziałem pełnomocnika z uwagi na to, że stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony;

2. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 15 kpa poprzez rażące naruszenie prawa – zasady dwuinstancyjności – wydając skarżoną decyzję na niekorzyść strony w znacznie szerszym zakresie czasowym niż decyzja organu I instancji, co uniemożliwia stronie w trybie instancyjnym wniesienia stosownych środków odwoławczych;

3. art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez naruszenie przepisów o właściwości instancyjnej organu II instancji. Zdaniem skarżącej, organ II instancji wydał nową decyzją pierwotną w swej treści i znaczeniu dla postępowania odwoławczego, czym przekroczył zakres właściwości. Wydanie na tym etapie sprawy tego rodzaju rozstrzygnięcia uniemożliwia stronie kontrolę instancyjną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W sprawie nie została naruszona zasada dwuinstancyjności oraz właściwość instancyjna, ponieważ określenie daty utraty uprawnień było od początku przedmiotem postępowania. Ponadto w toku postępowania organ nie ograniczył praw strony w związku z odstąpieniem od jej przesłuchania z udziałem pełnomocnika. Według organu, zawarta w aktach sprawy dokumentacja umożliwiała mu rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący i jego pełnomocnik zaś nie zgłaszali żądania przesłuchania ze wskazaniem na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy. Natomiast organ mógł zmienić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące dowodu w każdym stadium sprawy (art. 77 § 2 kpa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Komendant Główny Straży Granicznej rozstrzygając sprawę naruszył przepis art. 139 kpa. Zdaniem Sądu, powyższe naruszenie prawa nie daje jednakże podstaw do uznania, że ma ono charakter rażący skutkujący stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Sąd nie uwzględnił zarzutów naruszenia zasady instancyjności uznając, że rozstrzygnięcie sprawy w II instancji było przedmiotowo tożsame z rozstrzygnięciem organu I instancji. Ponadto w rozpoznawanej sprawie nie zostały naruszone, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przepisy procesowe odnoszące się do przesłuchania stron z udziałem pełnomocnika.

Zgodnie z przepisem art. 139 kpa, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony - rażące naruszenie prawa - jest rozumiane jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, iż treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, iż prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dodatkowo wstępnym warunkiem uznania, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Rażące naruszenie interesu społecznego nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 kpa. Wchodzi ono w grę dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym.

Obowiązkiem organu, który odstępuje od analizowanego zakazu jest szczegółowe wykazanie, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny.

Stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wymaga w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści przepisu prawnego (przepisów prawnych), na podstawie którego została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny, czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał kwestionowaną decyzję, odbiega od prawidłowego rozumienia treści przepisów w takim stopniu, że może być uznane za rażące naruszenie prawa. Inaczej mówiąc, nie jest wystarczające stwierdzenie, że określony przepis (przepisy) należy rozumieć inaczej, niż przyjął to organ wydający kwestionowaną decyzję, ale konieczne jest ponadto dokonanie oceny w okolicznościach sprawy, że to inne rozumienie treści przepisu (przepisów) jest rażąco wadliwe (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2004 r. sygn. akt OSK 221/04, LEX nr 180747).

Interpretacja przepisów ustawy o Straży Granicznych oraz przepisów rozporządzeń wykonawczych jak też analogicznych przepisów dotyczących innych służb mundurowych w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i wojewódzkich sądów administracyjnych w aspekcie daty utraty uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego podlega zmianom. Przepisy art. 92 ust. 3, art. 96 ust. 1 oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (...) nie określają wprost z jaką datą następuje utrata uprawnienia do równoważnika pieniężnego w związku z ustaniem podstaw do jego otrzymywania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2214/02 (niepublikowany), powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w wyroku z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt I SA 3350/01 (niepublikowany) uznał, że jeśli ustawodawca nie powiązał skutku prawnego z datą zmiany stanu faktycznego, to dopiero w wydanej decyzji o utracie uprawnień następuje pozbawienie ex nunc posiadanego dotychczas uprawnienia. Wyrok ten został uchylony w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1300/04(www.nsa.gov.pl – Baza orzeczeń), który wskazując na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2001 r., (OSA 8/01 - ONSA 2002 Nr 3, poz. 95) i odwołując się do przepisu art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, stwierdził, że jeżeli funkcjonariusz utracił uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej przyznanego decyzją administracyjną, to orzekanie o utracie czy cofnięciu tego uprawnienia następuje w drodze decyzji konstytutywnej. Jednakże, zdaniem Sądu, nie oznacza to, że przyznanie lub utrata tego równoważnika następuje w dacie, kiedy wydana w sprawie decyzja stanie się ostateczna. Wykładnia systemowa powołanego przepisu ustawy, jak i przepisów rozporządzenia wykonawczego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że równoważnik pieniężny przysługuje za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Funkcjonariusz Straży Granicznej traci zatem uprawnienie do równoważnika pieniężnego z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych stanie się posiadaczem lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 827/06 (LEX 282551) uznając, że zmiana stanu prawnego wynikająca z nowelizacji art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej jest okolicznością skutkującą utratę dotychczasowego uprawnienia do równoważnika pieniężnego, bowiem skoro miejscowość zamieszkania stała się w świetle obowiązującego przepisu, miejscowością pobliską to odpadła podstawa prawna tego świadczenia.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 520/07 (www.nsa.gov.pl – Baza orzeczeń) na tle analogicznej regulacji prawnej wyrażonej w art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 1999 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (Dz. U. z 2000 r. Nr 65, poz. 777) wyraził pogląd, że skoro decyzja o utracie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest decyzją konstytutywną z tej racji, że uchyla istniejący stosunek administracyjnoprawny, to ze względu na taką jej istotę, może wywoływać skutki prawne wyłącznie na przyszłość (ex nunc), to jest od daty, gdy stała się ostateczna. Również w wyroku z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 138/07 (www.nsa.gov.pl – Baza orzeczeń) przyjęto, że decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej funkcjonariuszowi Policji równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego i cofającą to uprawnienie ma charakter konstytutywny. Cechą aktów konstytutywnych jest to, że tworzą one nowe obowiązki, a zatem w ich wyniku zawiązuje się nowy, zmienia, bądź uchyla istniejący stosunek administracyjnoprawny. Z uwagi na taką ich istotę wywołują one skutki prawne na przyszłość (ex nunc), nie wcześniej jak od chwili ich wydania. Podobne stanowisko wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 45/08 (www.nsa.gov.pl – Baza orzeczeń), a także w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 580/06 (LEX nr 302721).

Skoro więc przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w ocenianym przez Sąd aspekcie podlegają odmiennym wykładniom, to nie można, jako rażąco naruszającego prawo uznać rozstrzygnięcia, które interpretuje ten przepis, w sposób który później został uznany za nieprawidłowy (por. Matan A. Zakamycze 2005 Komentarz do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005).

W konsekwencji, brak przesłanek do uznania, iż decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. o utracie uprawnień od dnia [...] kwietnia 2007 r. do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz o wygaśnięciu z dniem [...] kwietnia 2007 r. decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego rażąco narusza prawo, nakazuje Sądowi uznać, iż Komendant Główny Straży Granicznej, rozpoznając odwołanie złamał zakaz reformationis in peius, ewidentnie pogarszając sytuację skarżącego poprzez orzeczenie o utracie uprawnień wymienionej do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z dniem [...] czerwca 2005 r.

Zdaniem Sądu, organ II instancji prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie nie mógł mieć zastosowania jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia przepis art. 162 kpa.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Z wykładni gramatycznej powołanego przepisu wynika zatem, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Jeżeli więc stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Przesłanką bowiem wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest jej bezprzedmiotowość, lecz powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych i to nawet wówczas, gdy określone w tych przepisach przesłanki wygaśnięcia decyzji są mocno powiązane z bezprzedmiotowością decyzji. Z kolei, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, wówczas stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia, bowiem należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony.

Skoro prawodawca nowelizując przepis art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej nie wskazał konsekwencji zmiany definicji miejscowości pobliskiej, to sam ten fakt nie ma wpływu na obowiązywanie decyzji przyznającej skarżącemu równoważnik pieniężny. Nie można również przyjąć, że wygaśnięcia decyzji, z której wynikało prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkaniowego, wymaga szeroko rozumiany interes społeczny określony w art. 162 § 1 pkt 1 in fine kpa. Ograniczanie lub odbieranie określonej grupie społecznej uprawnień nabytych na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie jest bowiem z tym interesem zbieżne.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art. 152 tej ustawy. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.