Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1483/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 6,7 i 10
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej wypłacanej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby: 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. z dnia [...] maja 2008 r.; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz J. R. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.


UZASADNIENIE

J. R. został z dniem [...] kwietnia 2008 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., na podstawie art. 95 pkt 1 oraz art. 96 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), przyznał J. R. świadczenie z tytułu należności pieniężnej wypłacanej przez okres roku żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej. Dokonując wyliczenia tego świadczenia organ wskazał, iż żołnierz korzystał już z tego świadczenia w 2003 roku, a zatem obecnie przysługuje mu różnica pomiędzy kwotą obecnie wyliczonego świadczenia w 2008 r., a kwotą poprzednio pobranego świadczenia w 2003 r.

Od tej decyzji J. R. odwołał się do Ministra Obrony Narodowej domagając się przyznania i wypłaty świadczenia przysługującego w 2008 r. w pełnej wysokości bez wyżej wskazanych potrąceń, dla których, jego zdaniem, brak jest podstawy prawnej.

Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż świadczenie określone w art. 95 ust. 1 ustawy pragmatycznej przysługuje żołnierzowi jedynie raz, w przypadku skutecznego zwolnienia ze służby i nie ma podstaw do wypłaty tego świadczenia w przypadku przywrócenia do służby i ponownego z niej zwolnienia. W takim wypadku żołnierz ma jedynie prawo do stosownego wyrównania pomiędzy wysokością aktualnie wyliczonego świadczenia, a wysokością świadczenia wypłaconego wcześniej. W niniejszej sprawie organ zaliczył na poczet wysokości aktualnego świadczenia, świadczenie wypłacone w 2003 r. w związku z ówczesnym zwolnieniem ze służby. Ponieważ wskutek uchylenia decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej żołnierz został przywrócony do służby i znowu z niej zwolniony w 2008 r., organ miał prawo zaliczyć wypłacone w roku 2003 świadczenie na poczet należności przysługującej w 2008 r. i wypłacić w ten sposób wyliczoną różnicę. Na poparcie prawidłowości swoich twierdzeń organ przytoczył liczne orzecznictwo sądów administracyjnych w niniejszej materii.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej J. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i zarzucił organowi naruszenie art. 103 ust. 1 i art. 77 ustawy pragmatycznej, poprzez brak podstawy prawnej do dokonania potrącenia. Wskazywał nadto na podobieństwo przedmiotowego świadczenia do świadczenia emerytalnego i na orzecznictwo Sądu Najwyższego kwestionujące obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego. Wskazywał także na cywilno - prawne aspekty sprawy, uniemożliwiające dokonania przez organ potrącenia, odnosząc się tu do wcześniejszego pisma organu z dnia [...] października 2006 r., w którym organ, na zasadzie bezpodstawnego wzbogacenia, wzywał skarżącego do zwrotu świadczenia przyznanego w 2003 roku.

W dodatkowym piśmie pełnomocnik skarżącego wnosił o przywrócenie terminu do złożenia niniejszej skargi z uwagi na zwrócenie przez organ prawidłowo i w terminie złożonej skargi i następnie ponowne jej wysłanie przez pełnomocnika skarżącego na adres organu.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Na wstępie niniejszych wywodów zaznaczyć należy, iż Sąd nie rozpatrzył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, gdyż w niniejszym stanie faktycznym skarga została wniesiona w sposób prawidłowy, co powoduje bezprzedmiotowość wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, pełnomocnik skarżącego prawidłowo i w terminie wniósł skargę. Odesłanie przez organ przesyłki zawierającej skargę i następnie ponowne jej przesłanie na adres organu, nie może w żaden sposób zmienić faktu prawidłowego i terminowego pierwotnego wniesienia skargi.

Przechodząc do samej skargi, stwierdzić należy, iż zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej zawartych.

Świadczenie z tytułu należności pieniężnej wypłacanej przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przysługuje żołnierzowi z mocy prawa. Podstawą prawną statuującą byt tego świadczenia jest art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który w swoim brzmieniu zawiera sformułowanie "przysługuje". Tak więc to sam przepis prawa kreuje, w określonych prawem sytuacjach przyznanie tego świadczenia i tak w art. 96 omawianej ustawy zawarto przepisy materialnoprawne, z których spełnieniem powstaje świadczenie oraz przepisy formalnoprawne, organizujące sposób wypłaty przedmiotowego świadczenia.

W niniejszej sprawie istota rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprowadza się do kwestii formalnoprawnych.

Zgodnie z brzmieniem art. 96 ust. 7 ustawy pragmatycznej wypłaty przedmiotowego świadczenia dokonuje wojskowy organ emerytalny. Na organie tym spoczywa techniczna czynność wypłaty świadczenia. Wprowadzona w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. nowelizacja przepisu art. 96 dokonała uszczegółowienia sposobu dokonywania tej wypłaty stanowiąc w ust. 9, iż wojskowy organ emerytalny dokonuje tej wypłaty decyzją na pisemny wniosek żołnierza.

Zapis powyższy, co należy tu podkreślić, dotyczy jedynie elementu wypłaty świadczenia, nie zaś ustalenia czy też wyliczenia jego wysokości, co wynika wprost z treści tego przepisu jak i wykładni. Zatem wojskowy organ emerytalny od dnia 1 stycznia 2008 r. wydaje decyzję jedynie w przedmiocie wypłaty świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej. Organ ten nie jest zatem właściwy do wydania decyzji w takim przedmiocie jak określenie wysokości świadczenia, albo odmowa jego przyznania.

W brzmieniu ustawy obowiązującym od początku 2008 roku, art. 96 ust. 10 ustawy pragmatycznej stanowi, iż inne należności wymienione w art. 95 poza świadczeniami z pkt 1 i pkt 6 wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 104. Istnieje zasadnicza różnica w sformułowaniu zawartym w ust. 7 i ust. 9 w porównaniu do ust. 10. W tym ostatnim przepisie wypłata następuje na podstawie decyzji dowódcy, natomiast w zgodnie z treścią ust. 7 i ust. 9 sama wypłata świadczenia z art. 95 pkt 1 dokonywanego przez wojskowy organ emerytalny przyjmuje formę decyzji. Porównanie powyższych ustępów omawianego artykułu wyraźnie potwierdza prawidłowość tezy o braku właściwości wojskowego organu emerytalnego do określania wysokości przedmiotowego świadczenia.

Decyzja, o której mowa w ust. 9 art. 96 ustawy pragmatycznej, nie jest typową decyzją administracyjną, lecz decyzją wydaną dla celów ewidencyjnych, od której w ogóle nie przysługuje odwołanie ani skarga do sądu administracyjnego. Inne rozumienie tej decyzji pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 95 pkt 1, sprowadzającym się do przyznawania z mocy samego prawa przedmiotowego świadczenia, a także naruszałoby właściwość dowódcy do stanowienia w tego typu sprawach, wynikającą z normy art. 104 ustawy pragmatycznej.

Aby wojskowy organ emerytalny mógł wypłacić żołnierzowi odchodzącemu ze służby należność pieniężną, przysługującą mu z mocy art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz ostatnio pełnił służbę, zobowiązany jest do określenia, czy żołnierz spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia i do wyliczenia wysokości tego świadczenia. Ustalenia te są wiążące dla wojskowego organu emerytalnego i umożliwiają dokonanie przez wojskowy organ emerytalny czynności technicznej, jaką jest wypłata świadczenia. Także zwolniony ze służby żołnierz, skoro zgodnie z art. 96 ust. 3 ma prawo wyboru pomiędzy przedmiotowym świadczeniem opisanym w art. 95 pkt 1 a emeryturą, powinien znać wysokość wyliczonego mu świadczenia, aby móc dokonać świadomego wyboru, które z tych dwóch świadczeń chce otrzymywać przez rok po zakończeniu służby, a także wedle swojego wyboru, móc złożyć stosowny wniosek o wypłacenie przedmiotowego świadczenia przez wojskowy organ emerytalny (zgodnie z ust. 9 art. 96).

Jak wynika z analizy akt administracyjnych, w chwili składania wniosku do organu o wypłatę świadczenia, J. R. nie znał jego wysokości.

Skoro żołnierz kwestionuje wysokość świadczenia przysługującego mu z mocy art. 95 pkt 1 ustawy, może złożyć stosowny w tej materii wniosek do dowódcy jednostki, inicjujący postępowanie administracyjne, co do sporu w tym zakresie. W niniejszej sprawie uprawnienia takiego żołnierza pozbawiono, jakkolwiek można było jego odwołanie od decyzji o wypłacie świadczenia potraktować jako wniosek do odpowiedniego dowódcy w przedmiocie niezasadnego wyliczenia przedmiotowego świadczenia.

W niniejszej sprawie, wojskowy organ emerytalny przekroczył swoje uprawnienia, albowiem w decyzji z dnia [...] maja 2008 r. nie ograniczył się jedynie do wypłaty świadczenia, ale przyznał to świadczenie i dokonał jego fizycznego wyliczenia, do których to czynności nie był, ani zobowiązany ani uprawniony. Taką decyzję ewidencyjną, dotkniętą wadą naruszenia zasady właściwości organu, utrzymał w mocy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., uznając ją jako decyzję administracyjną i nie dostrzegając przedmiotowego i podmiotowego przekroczenia właściwości przez organ I instancji.

Reasumując, z wyżej wskazanych przyczyn, należy uznać, iż oba organy dopuściły się rażącego naruszenia prawa, określonego w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, albowiem naruszono zasadę właściwości organu.

Dlatego w takim stanie rzeczy, rozstrzyganie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy merytorycznie, co do istoty zagadnień podniesionych w skardze i odpowiedzi na skargę, stało się zbędne.

Z przytoczonych wyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.