Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 970/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

W IMIENIU RZEZCZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Kraków, dnia 30 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...]. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] decyzją z [...], na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), odmówił Z. P. przyznania uprawnień kombatanckich wobec braku spełnienia przesłanek określonych w treści art. 21 ustawy o kombatantach przesłanek.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik wskazał, że wystąpił w trybie art. 8 ust. 2 pkt 3 do Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

w Instytucie Pamięci Narodowej i w odpowiedzi otrzymał opinię wydaną w oparciu

o dokumenty dostarczone przez Z. P.. Opinia ta jednak nie potwierdzała zaistnienia w stosunku do Z. P. okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Decyzja ta stała się ostateczna.

Z. P. pismem nazwanym "odwołanie od decyzji z dnia [...] Nr [...], nadanym listem poleconym [...] sierpnia 2003 r., zwrócił się do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich wynikających z faktu, iż po śmierci swoich rodziców, którzy zginęli wskutek bombardowania powrócił jako "dziecko niczyje" w 1945 r. do Polski z urazem głowy, utratą słuchu i mowy. Obecnie, wobec ustalenia dla niego przez sąd powszechny daty i miejsca urodzenia oraz nadania mu nazwiska, zdaniem wnioskodawcy byłoby możliwe nadanie mu uprawnień, o których przyznanie występował.

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem Nr [...] z [...], działając na podstawie art. 149 § 1 i 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Nr [...] z [...].

Przyczyną wznowienia postępowania, jak wskazał Kierownik w uzasadnieniu postanowienia, było złożenie wniosku o wznowienie postępowania przez stronę i ujawnienie nowych istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, nieznanych organowi a istniejących w chwili wydawania decyzji z dnia [...].

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z [...] listopada 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania Z. P. uprawnień kombatanckich. W motywach wydania postanowienia Kierownik podniósł, że strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich określonych w treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371 z późn. zm.). Okoliczności, o których mowa w treści wskazanego przepisu art. 4 ust. 2 wymagają potwierdzenia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działającego na wniosek osoby zainteresowanej. Od stanowiska tego organu zależeć będzie zatem rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, co uzasadnia postanowienie o zawieszeniu sprawy do czasu uzyskania decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej [...] wydał decyzję Nr [...], odmawiając potwierdzenia, że Z. P. był odebrany rodzicom w celu wynarodowienia. Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości wniesienia wniosku do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek taki nie został przez Z. P. złożony.

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją

z [...] 2005 r. Nr [...], na mocy art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 22 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), odmówił uchylenia decyzji z [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich Z. P.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik wskazał, iż wznowienie postępowania

w sprawie zakończonej decyzją nr [...] Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] nastąpiło w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem. Celem wznowionego postępowania było ustalenie, czy istnieje podstawa do uchylenia wskazanej decyzji z dnia [...]. Jednakże w toku postępowania ustalono, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi. Prezes Instytut Pamięci Narodowej decyzją z [...]. Nr [...] odmówił potwierdzenia odebrania wnioskodawcy, jako dziecka, jego rodzicom w celu wynarodowienia, a stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, sądów administracyjnych czy też Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uległo zmianie co do interpretacji przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia.

Na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zawierającego polemikę ze stanowiskiem organu, w dniu [...] 2006 r., została wydana decyzja, Nr [...], którą Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2005 r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Od decyzji tej Z. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której zakwestionował stanowisko Kierownika do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i decyzję Prezesa Instytut Pamięci Narodowej podnosząc, iż jest ofiarą wojny i cierpi do dnia dzisiejszego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i powołując się na treść art. 4 ust. 2 i art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego potwierdziła słuszność stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 22 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 195/06 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wskazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ administracji w sposób należyty ustalił wolę skarżącego wyrażoną w piśmie nadanym w urzędzie pocztowym 29 sierpnia 2003 r. nazwanym "odwołanie od decyzji z dnia [...] 2003 r. nr [...]".

W szczególności Sąd zalecił organowi orzekającemu, aby zbadał czy pismo z [...] sierpnia 2003 r. stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 ze zm.), lub czy pismo było wnioskiem o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym kpa decyzji Kierownika Urzędu z [...]. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z 24 stycznia 1991 r. O kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] 2007 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję własną z [...] 2005 r. nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji wznowione postanowieniem z [...] października 2004 r. nr [...].

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że zwrócił się do skarżącego o wskazanie czy jego pismo z [...] sierpnia 2003 r. stanowiło wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym... czy było ono wnioskiem o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ...

Na powyższe zapytanie organu zainteresowany nie udzielił odpowiedzi. Jednakże w ocenie organu ze złożonego przez stronę wniosku z [...] sierpnia 2003 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, iż intencją wnioskodawcy nie było wzruszenie decyzji Kierownika Urzędu w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich lecz rozpoznanie jego podania jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z [...] 2003 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 ze zm.). Organ odwoławczy zaznaczył, że świadczy o tym wyraźne powołanie się przez stronę na datę i numer decyzji (odwołanie od decyzji z dnia [...].2003 r. Nr [...]) jak i pismo Zarządu Głównego Stowarzyszenia Ofiar Wojny w B. z dnia [...]. (na podstawie wniosku popartego dokumentami Urząd ma obowiązek wydać decyzję zgodną z ustawą - Dz. U z 1996 r. Nr 87).

Mając na uwadze fakt, iż pismem z [...] sierpnia 2003 r. skarżący nie wnosił

o wzruszenie decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich konieczne stało się uchylenie decyzji z [...] 2005 r.

i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji wznowionego postanowieniem z [...] października 2004 r. jako bezprzedmiotowego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Z. P. Skarżący podał, że nie może się zgodzić z treścią wydanej decyzji i oczekuje na dalsze wiadomości co ma uczynić w swojej sprawie.

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji [...] 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej

w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy wykonując zalecenia zawarte

w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z [...] stycznia 2007 r. zwrócił się do skarżącego o wskazanie czy jego pismo z [...] sierpnia 2003 r. stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu

z [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym... czy było ono wnioskiem o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] marca 1994 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ... Skarżący odebrał osobiście powyższe wezwanie organu odwoławczego [...] maja 2007 r. Natomiast pismem z [...] maja 2007 r. poinformował Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że "wyjaśnienia i uzasadnienie w tej sprawie były składane wiele razy i dotyczą obu przepisów art. 156 i art. 154 k.p.a."

Wobec takiej odpowiedzi skarżącego należało ustalić jego wolę mając na względzie zawarte w piśmie z [...] sierpnia 2003 r., sformułowanie: "odwołanie od decyzji z [...] 2003 r. nr [...] P. Z.".

Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do spraw. Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo ustalił, że pismo to stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z [...] 2003 r. na podstawie przepisów ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym

w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 ze zm.). Nie jest ono natomiast wnioskiem

o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z [...] marca 1994 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Nie została w nim nawet w sposób słowny przywołana którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania, wyszczególnionych w art. 145 § 1 , czy w art. 145 a k.p.a., nie mówiąc już o kwestii wykazania zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., do wniesienia podania o wznowienie postępowania, na co zwrócił już uwagę NSA w G. w wyżej wskazanym wyroku.

Z uwagi na powyższe ustalenia Kierownik prawidłowo postąpił uchylając decyzję własną z [...] 2005 r. o odmowie uchylenia decyzji z [...] 1994 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich skarżącemu, jednocześnie umarzając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Jak bowiem ustalono zamiarem skarżącego nie było wzruszenie w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania), decyzji o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich

a ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 ze zm.).

Zgodnie z art. 147 k.p.a. postępowanie w sprawie wznowienia wszczyna się m. in. na wniosek strony. Skoro brak było żądania strony wszczęcia postępowania

w trybie wznowienia postępowania, to postępowanie to z inicjatywy strony nie mogło być uruchomione. NSA w wyroku z [...] marca 1990 r., sygn. akt: [...] (nie publik.), podkreślił: "Zawarte we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego żądanie wszczęcia postępowania w innej sprawie administracyjnej nie może być rozpatrzone w postępowaniu dotyczącym zasadności wznowienia postępowania administracyjnego i wzruszenia decyzji ostatecznej". Skoro w wyniku wadliwej oceny organ wszczął postępowanie, pomimo że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowania, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu ( art. 105 § 1 k.p.a.). W takim stanie rzeczy koniecznym było uchylenie aktu administracyjnego wydanego w jego toku i umorzenie postępowania.

Nawet gdyby nie podzielić stanowiska, że pismo z dnia [...] sierpnia 2008 r.

w istocie nie było odwołaniem, to w piśmie z dnia [...] maja 2007 r. wskazano art. 156 i art. 154 k.p.a., co potwierdza zasadność podjętych przez organ działań. Oba z przywołanych przepisów dotyczą bowiem postępowania o stwierdzenie nieważności i uchylenia decyzji tworzącej prawa, a więc nie wznowienia postępowania.

Jeśli chodzi natomiast o wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy to postępowanie w tym zakresie powinno się toczyć przed organem administracji.

Sąd zaznacza jednak, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy z 31 maja 1996 r. świadczenie pieniężne przyznawane na podstawie ustawy przysługuje wyłącznie osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego, określonego w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Oznacza to, że skarżący nie może dochodzić zarówno dodatku kombatanckiego i świadczenia pieniężnego na podstawie w/w ustawy, gdyż przyznanie jednego z tych świadczeń pieniężnych wyklucza możliwość przyznania drugiego.

Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za nieuzasadnioną. Nie stwierdził bowiem naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w takim stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł o jej oddaleniu.