Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SO/Gl 5/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Syndyka Masy Upadłości "A" Sp. z o.o. Sp. komandytowa w upadłości likwidacyjnej w C. o przyznanie prawa pomocy (odnoszącego się do sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego) w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Na złożonym druku urzędowego formularza PPPr, wnioskująca Spółka domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z oświadczenia wnioskodawcy w rubryce "informacja o przedmiocie zaskarżenia" urzędowego formularza PPPr spółka oświadczyła, że wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie wynosi 135.873 zł.

Wnioskodawca sprecyzowała, że zajmuje się produkcją olejów smarowych, środków antyadhezyjnych oraz olejów konserwujących, które objęte są kodami CN 2710 1971-99. Produkcja olejów smarowych odbywa się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy w ramach prowadzonego składu podatkowego. Wyprodukowane oleje sprzedawane są na rzecz kontrahentów z siedzibą w innych niż Polska państwach członkowskich Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, strona oświadczyła, że nie posiada środków pieniężnych wymaganych do opłacenia kosztów postępowania przed tutejszym Sądem. Spółka posiada znaczne zaległości w podatku akcyzowym ([...] zł bez odsetek) oraz w podatku VAT, które za okres od lutego 2011 r. do listopada 2011 r. kształtowały się na poziomie [...] zł, a za styczeń 2013 r. wynosiły [...] zł, podczas gdy za styczeń 2015 r. należny VAT to kwota [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy K. w K. uwzględnił wniosek spółki i ogłosił jej upadłość obejmującą likwidację majątku spółki.

W oświadczeniu o majątku i dochodach zawartym na złożonym formularzu druku urzędowego PPPr, wnioskodawca zadeklarowała kapitał podstawowy rzędu [...] zł, aktywa trwałe w kwocie [...] zł, w tym środki trwałe w budowie wynoszące [...] zł, aktywa obrotowe wielkości [...] zł oraz środki pieniężne rzędu [...] zł (według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r.). Ponadto wskazano, że w ubiegłym roku obrotowym Spółka wypracowała zysk w kwocie [...] zł, podczas gdy stan środków na rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: [...] zł, [...] EUR, [...] USD, (-)[...] zł, [...] EUR, [...] zł, [...] EUR i [...] zł. Jak wynika z dołączonego do wniosku wykazu z rachunków bankowych ww. rachunki podlegają zajęciu.

Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że spółka została wprawdzie postawiona w stan upadłości likwidacyjnej, jednakże wykazuje ona na tyle dobry stan finansowy, że może jednak ponieść koszty sądowe. Zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz zaspokojenie wierzycieli spółki nie stanowi w tym przypadku argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, stan finansowy wnioskodawcy pozwala na uiszczenie łącznego, sumarycznego wpisu sądowego w sprawach III SO/Gl 2 – 8/15 w kwocie 44.304 zł.

Od postanowienia tego złożony został przez Syndyka Masy Upadłości wnioskodawcy sprzeciw, w którym wniesiono o zwolnienie wnioskującej spółki w całości od kosztów sądowych.

W ocenie strony, w postanowieniu referendarza sądowego pomylone zostało pojęcie "aktywów" z pojęciem "posiadanych środków". Wskazane w bilansie aktywa w postaci środków obrotowych, a szczególnie rezerw, są jedynie zapisami księgowymi. Nie są natomiast środkami pieniężnymi, które można uruchomić w celu zapłaty kosztów sądowych. Fakt, że aktywa wykazują istnienie nieruchomości nie oznacza możliwości pozyskania z tej nieruchomości pieniędzy na opłaty sądowe.

O możliwości ponoszenia kosztów sądowych decyduje możliwość dysponowania realnymi środkami materialnymi, co ma miejsce wtedy, gdy przedsiębiorca posiada zbywalne aktywa i (lub) dysponuje środkami pieniężnymi. Tymczasem, na dzień wniesienia sprzeciwu spółka posiada następujące składniki majątkowe:

• należności handlowe o szacunkowej wartości [...] miliona zł, przy czym ich spieniężenie nie nastąpi wcześniej, niż w okresie 6-12 miesięcy od sporządzenia niniejszego sprzeciwu;

• aktywa trwałe o szacunkowej wartości [...] tys. zł, z czego [...] tys. stanowi nieruchomość. Nieruchomość ta jest niekorzystnie zlokalizowana i jej sprzedaż nie nastąpi wcześniej niż w okresie 12 miesięcy od dnia sporządzenia niniejszego sprzeciwu;

• znajdujące się w dyspozycji syndyka środki pieniężne w kwocie [...] zł. Środki te są niezbędne dla finansowania bieżących kosztów postępowania upadłościowego.

Zapłata kosztów postępowania sądowego w kwocie 44 304 zł oznaczałaby de facto utratę środków na prowadzenie postępowania upadłościowego i byłaby równoznaczne z koniecznością złożenia przez syndyka wniosku o umorzenie postępowania upadłościowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten obejmował więc jedynie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Odnosząc się do wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wnioskodawca kwestionuje ustalenia dokonane w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2015 r. Jednakże wymieniając składniki majątkowe posiadane przez wnioskującą spółkę wymienia obok należności handlowych i aktywów trwałych także środki pieniężne w kwocie [...] zł. Środki te pozostają w dyspozycji syndyka.

Tak więc niezależnie od wywodów i argumentacji zawartej w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, wnioskodawca dysponuje gotówką. Fakt ten wynika zarówno z jego oświadczenia, jak i z przedłożonego do akt sprawy dokumentu – kserokopii wydruku z rachunku bankowego prowadzonego przez wnioskodawcę w Banku "A".

Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wyniesie 2.000 zł. Łączny wpis sądowy od skarg w sprawach III SO/Gl 2 – 8/15 wyniesie łącznie 44.304 zł. W ocenie Sądu, wnioskodawca posiadał więc w momencie wnoszenia sprzeciwu środki finansowe, które można było przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego od skarg w ww. sprawach. Tym bardziej że gotówka ta stanowiła przecież realne środki materialne, tzw. "żywą gotówkę" którą można było przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego od skargi.

Strona stwierdziła, że zapłata (łącznych) kosztów postępowania w kwocie 44.304 zł oznaczałaby de facto utratę środków na prowadzenie postępowania upadłościowego i byłaby równoznaczna z koniecznością złożenia przez syndyka wniosku o umorzenie postępowania upadłościowego. Należy jednak podkreślić, że strona nie wykazała na co konkretnie przeznacza środki finansowe, które posiadała na rachunku bankowym w dniu [...] r.

Samo stwierdzenie, że wnioskodawca posiadając na rachunku bankowym gotówkę, którą może przeznaczyć na pokrycie całości wpisu sądowego – wpisu tego nie uiści – nie zasługuje na aprobatę. Tym bardziej, że nie wskazano innych koniecznych wydatków, bądź też celów, na które gotówka ta miała być przeznaczona.

W tym miejscu stwierdzić należy, że sam fakt ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy – także upadłości likwidacyjnej – nie stanowi warunku koniecznego przyznania prawa pomocy (tak w postanowieniach NSA z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt: I FZ 204/08, LEX nr 479133 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt: I GZ 249/10, LEX nr 737473).

Ponadto stanowisko wnioskodawcy zdaje się wskazywać na niczym nieuzasadnione preferowanie określonych wydatków (związanych z szeroko pojętym postępowaniem upadłościowym) kosztem wydatków generowanych w postępowaniu sądowym. Stanowiska takiego nie można jednak zaakceptować. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw, w tym także ustawowych, dla przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (tak w postanowieniu NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13, LEX nr 1360702).

W efekcie należało przyjąć, że strona posiada jednak środki finansowe, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie, oraz w pozostałych sprawach objętych sprzeciwem (sygn. akt: III SO/Gl 2 – 8/15).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.