Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 883/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 129 par. 2 art. 134 art. 45
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Klubu P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Klubu P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 4 czerwca 2018 r. Marszałek Województwa Z. wydał decyzję nr [...], którą ustalił kwotę dotacji w wysokości [...] zł przypadającą do zwrotu do budżetu Województwa Z. jako środki pobrane nienależnie przez K. P. (dalej: "Strona", "Skarżący") wraz z należnymi odsetkami od dnia 21 marca 2018 r. do dnia zwrotu.

Decyzja została wysłana w dniu 8 czerwca 2018 r. na adres Strony (ul. [...]). Zgodnie z potwierdzeniem odbioru korespondencja podjęta została w dniu 8 czerwca 2018 r. przez osobę o nazwisku [...] Ponadto na potwierdzeniu umieszczono pieczątkę o następującej treści: "G. A. Z. C. "P." S.A. ul. [...]; [...] t. [...] Kapitał zakładowy i wpłacony: [...] PLN". Dołączone potwierdzenie odbioru (tzw. żółty blankiet) nie zawierało żadnych adnotacji operatora publicznego.

W dniu 25 maja 2018 r. (data nadania w polskim urzędzie pocztowym) Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Organ odwoławczy w dniu 1 października 2018 r. wydał postanowienie

o nr [...], w którym stwierdził uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, iż Strona została prawidłowo pouczona o prawie i terminie na wniesienie odwołania. Organ odwoławczy uznał, że odwołanie zostało wniesione po terminie, bowiem termin do skutecznego wniesienia odwołania upłynął w dniu 22 czerwca 2018 r. (piątek). Po tej dacie decyzja stała się ostateczna i podlegała wykonaniu zgodnie z jej treścią.

Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. postanowienie. Wnosząc o uchylenie postanowienia w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

1) art. 134 w zw. z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – dalej: "K.p.a." (wg. stanu prawnego na dzień wydania decyzji organu I instancji) i w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1481 ze zm.) – dalej: "u.p.p.";

2) art. 134 K.p.a. w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem Skarżącego, stanowisko organu odwoławczego jest błędne ponieważ w dniu 8 czerwca 2018 r. przedmiotowa decyzja organu I instancji została doręczona przez operatora pocztowego osobie nieuprawnionej, nie będącej jej pracownikiem, jak też nie posiadającej upoważnienia do odbierania przesyłek pocztowych w jej imieniu, co stanowiło naruszenie art. 37 ust. 2 pkt 2 i 5 u.p.p.

Skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że odbioru ww. decyzji w dniu 8 czerwca 2018 roku (piątek) dokonał M. K. (dopisek Sądu-zgodnie z potwierdzeniem odbioru przesyłkę podjęła osoba o nazwisku [...]"), który nie jest pracownikiem Skarżącego, ani też nie jest uprawniony bądź upoważniony do odbierania korespondencji w jej imieniu. Jest natomiast pracownikiem innej spółki mającej swoją siedzibę rejestrową pod tym samym adresem.

Ponadto Skarżący podkreślił, iż przedmiotowa decyzja wpłynęła do niego w dniu 11 czerwca 2018 roku (poniedziałek). Przesyłka przekazana bowiem została przez E. C. w ww. dniu przez M. K.. W związku z tym, że na kopercie zawierającej przedmiotową decyzję nie znalazła się adnotacja o dacie jej odbioru, ani też nie przekazano Skarżącemu informacji o tej dacie, za datę doręczenia decyzji Skarżący przyjął dzień faktycznego przekazania przesyłki do jego biura,

tj. 11 czerwca 2018 r. (dowód: kserokopia koperty z prezentatą zawierającą datę wpływu do siedziby Skarżącego). Tym samym od tej daty Skarżący liczył termin do wniesienia odwołania. Zdaniem Skarżącego, nadał on odwołanie w polskiej placówce pocztowej w dniu 25 czerwca 2018 r. z zachowaniem terminu do jego wniesienia.

Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie skutecznego doręczenia korespondencji, a także poinformowała, iż zwrócił się z pisemną prośbą do urzędu pocztowego o wskazanie ewentualnych osób upoważnionych do odbioru korespondencji kierowanej do niego (pismo z dnia 26 października 2018 r.). Skarżący wskazał, że postanowienie organu odwoławczego było niezgodne z prawem i powinno zostać wyeliminowane z obrotu.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że przedmiotową decyzję odebrała osoba nieupoważniona do odbioru jej korespondencji.

Za pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. Skarżący przesłał do Sądu odpowiedź urzędu pocztowego, który potwierdził brak pełnomocnictw pocztowych dotyczących Skarżącego.

Organ odwoławczy w piśmie z dnia 3 stycznia 2019 r. stwierdził, że pismo pochodzące z urzędu pocztowego daje podstawy do stwierdzenia, co najwyżej, że urząd pocztowy nie znalazł pełnomocnictwa złożonego przez Prezesa Zarządu Skarżącego. Z pisma nie wynika, czy takie pełnomocnictwo nie zostało udzielone, czy też zostało zagubione. Organ odwoławczy potrzymał stanowisko, iż skoro uprawniony doręczyciel przekazał pismo osobie podającej się za uprawnioną do odbioru korespondencji i znajdującą się pod adresem Skarżącego, a ponadto ostatecznie pismo trafiło do rąk osoby uprawnionej do reprezentowania Skarżącego, to takiego doręczenia nie należy uznać za nieprawidłowe. Stwierdził, że prawidłowo działająca spółka winna podejmować takie działania organizacyjne, w których nie jest możliwe działanie osób trzecich/nieuprawnionych w jej siedzibie, a ewentualne zaniechania w tym zakresie obciążają ten podmiot.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:

W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Oceniając zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszej skargi było postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a rolą Sądu była ocena zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem.

Stosownie do treści art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.

Zgodnie zaś z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Kwestią sporną w sprawie była prawidłowość doręczenia Skarżącego przedmiotowej decyzji organu I instancji, w trybie art. 45 K.p.a. Innymi słowy, czy przedmiotowa decyzja została doręczona skutecznie w lokalu siedziby Skarżącego do rąk osoby przez niego uprawnionej do odbioru pism.

Zdaniem organu odwoławczego, decyzja została doręczona na adres Skarżącego (ul. [...]) w dniu 8 czerwca 2018 r. przesyłką poleconą nr ([...]. Termin do skutecznego wniesienia odwołania upłynął jego zdaniem w dniu 22 czerwca 2018 r. Już na etapie odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśniał, że w sytuacji gdy uprawniony doręczyciel przekazał pismo osobie podającej się za uprawnioną do odbioru korespondencji i znajdującej się pod adresem pod którym działa spółka, takiego doręczenia nie sposób uznać za nieprawidłowe. Prawidłowo działający podmiot winien podejmować takie działania organizacyjne, w których nie jest możliwe działanie osób trzecich w jego siedzibie, a ewentualne zaniechania, w tym zakresie obciążają Skarżącego.

Według twierdzeń Skarżącego, ww. stanowisko było błędne, ponieważ w dniu 8 czerwca 2018 r. przedmiotowa decyzja została doręczona przez operatora pocztowego osobie nieuprawnionej, nie będącej jego pracownikiem. Osoba ta nie posiadała również upoważnienia do odbierania przesyłek pocztowych w jego imieniu.

Sąd zwrócił uwagę na treść art. 45 K.p.a., z godnie z którą jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.

Przedmiotowy w sprawie dowód – potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji zawiera, w polu przeznaczonym do potwierdzenia własnoręcznym podpisem odbioru przesyłki/kwoty przekazu, datę (08.06.2018 r.) i podpis ([...]). Brak jest jednoznacznego określenia kim była ta osoba w stosunku do adresata przesyłki. Tymczasem gdy osoba, która odebrała przesyłkę okazuje się nie być osobą uprawnioną do odbioru pism, nie jest możliwe przyjęcie domniemania o prawidłowym doręczeniu przesyłki jednostce organizacyjnej, a w stanie faktycznym niniejszej sprawy- Skarżącemu.

Zdaniem Sądu, aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 45 K.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. doręczenie pisma w lokalu siedziby adresata do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Pisma zaadresowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej mogą być doręczone do rąk osoby lub osób uprawnionych w danej jednostce organizacyjnej do odbioru pism,

a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 K.p.a. Z przepisu wynika niedopuszczalność zarówno doręczenia pisma pracownikowi innemu niż pracownik upoważniony do odbioru pism, jak i doręczenia pisma innym osobom, np. klientowi, sąsiadowi lub osobom przebywającym przypadkowo w lokalu siedziby adresata. Upoważnienie do odbioru pism zwykle wynika ze sposobu podziału pracy w konkretnej jednostce organizacyjnej. Może ono wynikać również z pisemnego upoważnienia do odbioru pism. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona, a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Nie zwalnia to jednak doręczającego pismo z obowiązku dołożenia należytej staranności i sprawdzenia, czy osoba odbierająca pismo jest pracownikiem adresata, a jeżeli nie, to czy ma stosowne pisemne upoważnienie (por. Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany Lex/el. do art. 45. Stan prawny: 1 stycznia 2019 r.).

Sąd podzielił, także pogląd wyrażony przez ww. autora oraz w wyrok WSA w Łodzi z 5 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 37/06, zgodnie z którym doręczenie pisma osobie prawnej jest skuteczne, jeżeli pismo odebrał jej pracownik, poświadczając odbiór własnoręcznym podpisem i pieczątką firmową. Nie jest istotne, czy pracownik miał do tego pełnomocnictwo.

Sąd zwrócił uwagę, iż w przypadku doręczenia decyzji, organ I instancji zastosował tzw. "żółty blankiet" potwierdzenia odbioru. Przedmiotowy blankiet stanowi jeden z formularzy potwierdzenia odbioru dla przesyłek rejestrowanych, uznawanych przez P. P.. Zgodnie z art. 49 u.p.p. operator wyznaczony określa w regulaminie świadczenia usług powszechnych warunki ich świadczenia oraz ogólne warunki dostępu do tych usług. Natomiast na podstawie § 13 ust. 1 pkt 1 lit a Regulaminu świadczenia usług powszechnych (Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 23 października 2018 r. Nr 190/2018) nadawca przesyłki rejestrowanej z wyłączeniem przesyłek nadawanych za pośrednictwem automatów pocztowych, dla których druk generowany jest bezpośrednio z automatu pocztowego, przed nadaniem wypełnia odpowiedni dla danej usługi formularz nakładu P. P.. W myśl § 13 ust. 4 stosowanie przez nadawcę przesyłki rejestrowanej nadawanej w obrocie krajowym formularza zgodnego z wzorem umieszczonym przez P. P. na stronie internetowej www.poczta-polska.pl, a także dostępnego we wszystkich placówkach pocztowych nie wymaga zatwierdzenia, o którym mowa

w ust. 2.

Pod ww. adresem internetowym umieszczone zostały obowiązujące

w obrocie formularze potwierdzenia odbioru dla przesyłek nadawanych: na zasadach ogólnych (tzw. żółty blankiet), postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Sąd stwierdził, że zastosowany przez organ I instancji w toku doręczenia formularz potwierdzenia odbioru dla przesyłek nadawanych na zasadach ogólnych, uniemożliwia faktyczne prześledzenie i rzeczywiste ustalenie kolejnych czynności oraz niezbędnych danych, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 45 k.p.a., a niewątpliwie ich bezsporne ustalenie jest konieczne, ażeby stwierdzić czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji.

Sąd podziela pogląd wskazywany również w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt: II OSK 741/09, że jeżeli osoba odbierająca pismo w siedzibie spółki dysponuje pieczęcią firmową adresata pisma, należy domniemać, że jest uprawnioną do odbioru pism w rozumieniu art. 45 K.p.a. Trzeba jednakże podkreślić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (potwierdzenia odbioru) wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż na przedmiotowym potwierdzeniu odbioru znalazła się pieczęć innego podmiotu, tj. G. A. Z. C. "P.", a nie adresata przesyłki, czyli Skarżącego. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do czynienia

z ww. okolicznością.

Przechodząc do analizy danych zamieszczonych na potwierdzeniu odbioru, Sąd wziął pod uwagę złożone, w tym zakresie przez Skarżącego wyjaśnienia. W skardze podniesiono, że decyzja doręczona została osobie nieuprawnionej i niebędącej pracownikiem Skarżącego. Ponadto wskazał, że przesyłkę odebrał M. K., który jest pracownikiem innej spółki mającej siedzibę rejestrową pod tym samym adresem, co Skarżący. Nie potwierdziły tego jednak dane zamieszczone na potwierdzeniu odbioru, na którym obok daty podjęcia widnieje podpis osoby o nazwisku [...]", a nie "M. K." Niemniej jednak z informacji znanych Sądowi z urzędu (strona internetowa: www.chemik-police.com – oficjalna strona drużyny siatkarskiej "C. P.") wynika, że zarówno M. K., jak i osoba o nazwisku K. nie są pracownikami Skarżącego, czy też przedstawicielami jego organów.

Natomiast organ nie wykazał, aby podpis złożony na potwierdzeniu odbioru należał do pracownika Skarżącego lub innej osoby upoważnionej do odbioru pism.

Sąd dostrzegł również, że doręczenia dokonano bezsprzecznie pod adresem, na który skierowano przesyłkę, a który to adres jest adresem rejestrowym Skarżącego. Jednakże adres ten jest również adresem rejestrowym G. A. Z. C. "P." S..A.. Podmiot ten jest partnerem głównym drużyny siatkarskiej, zgodnie z informacjami widniejącymi na oficjalnej stronie internetowej Skarżącego. Ponadto jak wynika odpisu KRS Skarżącego jedynym akcjonariuszem jego jest [...]

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie uwzględnił w trakcie oceny prawidłowości doręczenia przesyłki, że ww. podmioty są odrębnymi podmiotami, których siedziby rejestrowe mieszczą się pod tym samym adresem. Możliwe jest wprawdzie, że podmioty te mają wspólną komórkę odbioru korespondencji, jednak okoliczność taka nie została przez Skarżącego potwierdzona. Twierdzenia takiego nie uzasadniają, także argumenty przedstawione przez organ odwoławczy. Na tym etapie sprawy brak jest argumentów za przyjęciem, że istnieją wewnętrzne uregulowania, w oparciu o które korespondencja jest odbierana przez pracowników G. A. Z. C. "P." S..A.. i przekazywana Skarżącemu.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien z większą starannością zbadać okoliczności związane z doręczeniem decyzji organu I instancji w trybie art. 45 K.p.a., tj. uwzględniając zasady doręczenia pism w lokalu siedziby Skarżącego do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma, przy ewentualnym odpowiednim zastosowaniu regulacji art. 44. Skarżący miał obowiązek takiego zorganizowania odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona, a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Na organie odwoławczym jednak spoczywał obowiązek badania, czy przy doręczeniu pisma doręczyciel dołożył należytej staranności. Doręczyciel bowiem nie został zwolniony z obowiązku sprawdzenia, czy osoba odbierająca pismo jest pracownikiem adresata, a jeżeli nie, to czy ma stosowne pisemne upoważnienie, a ponadto, czy doręczenie następuje w siedzibie adresata oraz czy osoba potwierdzająca odbiór użyła pieczęci adresata. Powyższe czynności wynikają z zasad procedury administracyjnej.

Ponadto, w związku z tym, że organ I instancji doręczał przedmiotową decyzję w trybie procedury administracyjnej, nieuzasadnione było zastosowanie "żółtego blankietu" potwierdzenia odbioru (właściwego dla przesyłek nadawanych na zasadach ogólnych). Istotne różnice pomiędzy treścią potwierdzenia odbioru zastosowanego przez organ I instancji, a właściwym formularzem dla przesyłek nadawanych w postępowaniu administracyjnym, Sąd przedstawił wyżej.

Organ odwoławczy powinien dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych ku temu środków dowodowych. Powinien zatem wyjaśnić, czy osoba o nazwisku [...]" była pracownikiem Skarżącej, ewentualnie czy osoba ta posiadała upoważnienie do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego. Ponadto może być konieczne ustalenie istnienia oraz treści obowiązujących pomiędzy ww. podmiotami zasad odbioru i przekazywania korespondencji przychodzącej. W tym celu organ odwoławczy powinien wezwać Skarżącego oraz G. A. Z. C. "P." S..A.. do wyjaśnienia ww. okoliczności.

Dopiero w wyniku jednoznacznego stwierdzenia, czy przedmiotowa decyzja weszła do obrotu i wywołała skutek materialno-prawny, w związku z przedmiotowym doręczeniem decyzji, będzie możliwa ocena, czy został zachowany przez Skarżącego termin do złożenia odwołania.

Na marginesie wskazać należy, że postanowienie o wszczęciu postępowania jak to wynika ze zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłki odebrał M. K. i widnieje na nim wyżej opisana pieczęć G. A..

Wobec powyższego uznając, że postanowienia organu odwoławczego naruszało art. 45 K.p.a., Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Orzeczenia sądów administracyjny wskazane w uzasadnieniu wyroku dostępne są na www.orzeczenia.nsa gov.pl.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości [...] złotych.