Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1175/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1175/03 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Anna Znamiec (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2006r., sprawy ze skarg Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w K., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, z dnia 29 maja 2003r nr [...], z dnia 30 maja 2003r nr [...], , w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002r i odmowy jego zwrotu, I. Uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 6.110 zł 21 gr ( sześć tysięcy sto dziesięć złotych dwadzieścia jeden groszy ).


UZASADNIENIE

W dniu [...].01.2003 r. Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w .K.złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 124760,87 zł oraz o jej zwrot. Równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik złożył korektę deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r. Jako uzasadnienie wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatnik stwierdził, że pierwotnie pomyłkowo wykazano wartość wszystkich budowli, w tym takich, które w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie są budowlami np. ukształtowanie terenu, tereny zielone. Ponadto podatnik wskazał, że w skorygowanej deklaracji wykazano tylko budowle związane z działalnością gospodarczą. Podatnik zweryfikował również powierzchnię gruntów.

Decyzją z dnia[...].03.2003 r. Nr [...] Prezydent Miasta powołując się na przepis art. 75 par. 2 pkt 1 lit b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r., a decyzją z dnia [...].03.2004 r. Nr -[...] Prezydent Miasta odmówił podatnikowi zwrotu nadpłaty. W ocenie organu podatkowego I instancji korekta deklaracji podatkowej zarówno w części dotyczącej budowli jak i w części dotyczącej gruntów nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W pierwszej deklaracji podatkowej podatnik wykazał budowle o łącznej wartości 6780562,86 zł i obliczył podatek od nieruchomości w kwocie 135611,27 zł. Pomimo dokonania dwóch kolejnych korekt deklaracji podatnik nie zmienił wartości budowli i dopiero w trzeciej korekcie deklaracji podatnik zmniejszył wartość budowli do kwoty 416859,10 zł, obliczając podatek od nieruchomości w kwocie 8337,18 zł. Podatnik wykazał tylko te budowle, które związane są z działalnością gospodarczą. Organ podatkowy przyjął, że spółdzielnie mieszkaniowe prowadzą działalność gospodarczą, a zatem wszystkie budowle podatnika podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Odnośnie powierzchni gruntów organ podatkowy ustalił, że powierzchnia gruntów wykazana w deklaracjach podatkowych jest mniejsza niż powierzchnia wykazana w ewidencji gruntów.

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w K. złożyła odwołanie, zarzucając poczynienie przez organ podatkowy błędnych ustaleń w zakresie przedmiotu działalności podatnika. Działalność spółdzielni mieszkaniowych została uregulowana w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 4, poz. 27 z późn. zm.). Spółdzielnie mieszkaniowe nie mają prawa naliczać zysku i prowadzą działalność bezwynikowo, a ewentualne nadwyżki przychodów rozliczają z członkami spółdzielni w latach następnych. Przepis art. 1 ust. 6 cyt. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych daje jedynie tym podmiotom możliwość prowadzenia działalności gospodarczej innej niż zarządzanie zasobami mieszkaniowymi. Podatnik takiej innej działalności gospodarczej nie prowadzi. Zgodnie z przepisem art. 3 cyt. ustawy podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W uzasadnieniu odwołania podatnik powołał się na dwie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.02.1997 r. i z dnia 06.05.1996 r., w których Sąd wyraził pogląd, że działalność spółdzielni mieszkaniowych nie odpowiada definicji ustawowej działalności gospodarczej, która przede wszystkim stanowi o celu zarobkowym tej działalności.

Prezydent Miasta wobec odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. odmówił podatnikowi zwrotu nadpłaty na podstawie przepisu art. 76 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].05.2003 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło w całości argumentację organu I instancji i wobec szczegółowego uzasadnienia decyzji I instancji uznało, że powtarzanie tej argumentacji wydaje się niezasadne. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, na które powołał się odwołujący się podjęte zostały w stanie prawnym obowiązującym w latach 1996 i 1997. W ocenie organu II instancji nie budzi wątpliwości status spółdzielni mieszkaniowych. Spółdzielnie mieszkaniowe mają status przedsiębiorcy i prowadzą działalność gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodzi, na podstawie przepisu art. 1 ust. 6 cyt. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, że spółdzielnia może prowadzić inną działalność gospodarczą, wobec takiego zapisu ustawowego działalność podstawowa, którą prowadzi spółdzielnia jest także działalnością gospodarczą. Spółdzielnie podlegają wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, do części będącej rejestrem przedsiębiorców. Skoro spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność gospodarczą, jest przedsiębiorcą, to wszystkie budowle będące w jej władaniu podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości w 2002 r. Stwierdzono również, że sprawa opodatkowania gruntów będzie przedmiotem odrębnego postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia[...].05.2003 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. wobec utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku.

Na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w K. złożyła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa w zakresie oceny statusu spółdzielni mieszkaniowej. Działalność spółdzielni mieszkaniowej nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej. W ocenie strony skarżącej powołane uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego są aktualne i nie utraciły na znaczeniu w 2002 r. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 67 i 75 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 4, poz. 27 z późn. zm.) oraz art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84) w części dotyczącej podatku od budynków, budowli i gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji i wniosło o oddalenie skarg.

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na mocy przepisu art. 111 par. 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rozprawie w dniu 31 marca 2006 r. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt I SA/Kr 1175/03 ze sprawą o sygn. akt I SA/Kr 1176/03 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr I SA/Kr 1175/03.

Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie przepisu art. 72 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.

Zgodnie z przepisem art. 75 par. 2 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa wniosek o stwierdzenie nadpłaty może złożyć podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w przepisie art. 21 par. 1 pkt 1, jeżeli w deklaracjach innych niż wymienione w art. 73 par. 2 pkt 2 i 3 podatnik wykonał zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek.

Na mocy przepisu art. 3 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. Nr 9, poz. 84 z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002 r.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m. in. : budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna, grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 cyt. Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 1 a pkt 3 cyt. ustawy wprowadził definicję gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a mianowicie grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to co do zasady grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w K. jest spółdzielnią mieszkaniową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 4, poz. 27 z poźn. zm.). Zgodnie z postanowieniami Statutu (par. 4 Statutu) podstawowym obowiązkiem Spółdzielni jest: zarządzanie nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub mienie jej członków nabyte na podstawie ustawy, wynajmowanie lokali mieszkalnych i użytkowych osobom fizycznym i prawnym. Przedmiotem działalności Spółdzielni może być budowa lub nabywanie budynków w celu ustanawiania na rzecz członków spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokali mieszkalnych, spółdzielczego własnościowego prawa do lokali mieszkalnych, odrębnej własności lokali mieszkalnych. Spółdzielnia w ramach swojej działalności może m. in. nabywać potrzebne jej tereny, budować lub nabywać urządzenia pomocnicze i gospodarcze, prowadzić zakłady produkcji pomocniczej, zakłady remontowo - budowlane, prowadzić działalność społeczną, oświatową, zarządzać nieruchomościami.

Zgodnie z przepisami art. 1 cyt. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych celem spółdzielni mieszkaniowych jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Na mocy przepisu art. 1 ust. 6 cyt. ustawy spółdzielnia może prowadzić inną działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, jeżeli działalność ta związana jest bezpośrednio z realizacją wymienionego w ust. 1 celu. Przepis art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wyraża zasadę bezwynikowej działalności spółdzielni mieszkaniowej. Wobec powyższego w ocenie Sądu pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 5 sędziów z dnia 24.03.1997 r. , sygn. akt FPK 1/97 zachowuje co do zasady swoja aktualność, również na gruncie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Wskazać należy, że dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjęło, interpretację pojęcia prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z poźn. zm.) . Z definicji tego pojęcia zawartej w art. 2 ust. cyt. ustawy wynika, że działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Rozważając na gruncie przepisów prawa o działalności gospodarczej i prawa spółdzielczego kwestię dotyczącą tego, czy spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność gospodarczą w podjętej w składzie pięciu sędziów cytowanej uchwale z dnia 24 marca 1997 r., sygn. akt FPK 1/97 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przedmiotem działalności spółdzielni mieszkaniowych jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków i ich rodzin, zaś spółdzielnie te gospodarują funduszami swych członków w celach niezarobkowych. Biorąc pod uwagę, że w zakresie swej podstawowej działalności spółdzielnie mieszkaniowe zobowiązane są stosować zasady bezwynikowej gospodarki zasobami majątkowymi swoich członków, oczywistym jest, że tego rodzaju zasada finansowej działalności spółdzielni mieszkaniowej nie odpowiada temu elementowi ustawowej definicji działalności gospodarczej, który stanowi o celu zarobkowym tej działalności. Powoduje tym samym, iż w zakresie podstawowej działalności nie można przypisać spółdzielni mieszkaniowej prowadzenia działalności gospodarczej.

Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegały budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "z prowadzeniem działalności gospodarczej" wskazywało, że działalność ta musi być faktycznie prowadzona z wykorzystywaniem budowli. A zatem nawet nie tylko posiadanie przez przedsiębiorcę ale dopiero wykorzystywanie do prowadzenia działalności skutkowało opodatkowaniem budowli.

W ocenie Sądu organy podatkowe nie wyjaśniły w jakim zakresie budowle stanowiące mienie spółdzielni są związane z prowadzoną działalnością w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków spółdzielni, a w jakim zakresie z ewentualnie prowadzoną przez spółdzielnię działalnością gospodarczą. Organy podatkowe nie odniosły się w ogóle do twierdzeń strony, iż pierwotnie wykazane budowle zostały uwzględnione przez stronę skarżąca omyłkowo, gdyż w istocie nie są budowlami w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Odnośnie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. w zakresie opodatkowania gruntów organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że powierzchnia gruntów wykazana w ewidencji gruntów jest większa niż wykazana w deklaracji podatkowej. Organy podatkowe stwierdziły, ze opodatkowanie gruntów będzie przedmiotem odrębnego postępowania.

Organ podatkowy rozpoznając ponownie sprawę powinien ustalić prawidłowo przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości w zakresie budowli, a mianowicie, które z budowli stanowiących mienie strony skarżącej są budowlami w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ustalenia wymaga również w jakim zakresie nieruchomości (budowle, grunty) strony skarżącej związane są z ewentualnie prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.

Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku strony skarżącej organ podatkowy zobowiązany będzie zbadać zasadność stwierdzenia nadpłaty z uwzględnieniem podstaw faktycznych i materialnoprawnych do wydania rozstrzygnięcia w tej kwestii zgodnie z przepisami cyt. ustawy Ordynacja podatkowa.

Na mocy przepisu art. 122 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, w toku postępowania, organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Swobodna ocena dowodów, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa).

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).