Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 583/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95 ust. 1, art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O., decyzję Kierownika Wydziału Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Centrum Świadczeń w O. z dnia [...] o odmowie przyznania J. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną synem – A. N. w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz przyznającą J. N. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu – A. N. od 1 lipca bezterminowo w kwocie 1.971 zł miesięcznie.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 26 czerwca 2020 r. J. N., zwana dalej także skarżącą, zwróciła się do Miejskiego Centrum Świadczeń w O. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem – A. N. w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a otrzymywaną emeryturą. Do wniosku dołączyła m.in.: 1) orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 11 października 2010 r., nr [...], o zaliczeniu na stałe A. N. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...]; 2) decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...], znak: [...] o waloryzacji emerytury skarżącej; 3) decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...], [...] o podwyższeniu renty i ponownym wyliczeniu wysokości świadczenia uzupełniającego dla A. N.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O., przez Starszego Specjalistę Miejskiego Centrum Świadczeń w O. odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ww. syna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W wyniku rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu skargi wniesionej przez J. N., wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 45/21, uchylono ww. decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...].

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawo do emerytury i wiek nie może samo w sobie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego winno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń, w przedmiotowej sprawie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważył Sąd, że zachowania zasady równości nie gwarantowałaby taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która umożliwiłaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu organy winny w toku postępowania poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 ustawy. Sąd nie podzielił jednocześnie stanowiska zawartego w orzeczeniach, które wymagają takiego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, aby doszło do jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Reasumując, stwierdził Sąd, że pominięcie przez organy orzekające w sprawie przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiło naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia o wyborze jednego ze świadczeń, tj. świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytury, a w przypadku wyboru prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do przedłożenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu emerytury. W dniu 22 lipca 2021 r. skarżąca przedłożyła kopię decyzji ZUS z dnia [...], nr [...], o wstrzymaniu wpłaty emerytury z dniem 1 lipca 2021 r. oraz oświadczenie własne o wyborze w miejsce emerytury prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta O., w pkt 1 odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem A. N. za okres od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.; w pkt 2 przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem A. N., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w wysokości 1.971 zł, bezterminowo, poczynając od 1 lipca 2021 r. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał na zapadły wyrok WSA w Opolu z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 45/21 i zawarte w nim zalecenia dotyczące możliwości dokonania przez stronę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Wskazując na powyższe uzasadniał, że strona dostarczyła w dniu 22 lipca 2021 r. organowi oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu wypłaty emerytury z dniem 1 lipca 2021 r. Uwzględniając powyższe organ uznał, że skarżąca spełnia wszystkie warunki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad pełnoletnim dzieckiem A. N. poczynając od 1 lipca 2021 r., bezterminowo. Zdaniem organu nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia na okres od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., gdyż prawo do emerytury zawieszone został dopiero od dnia 1 lipca 2021 r. Organ, przywołał również przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiące podstawę procesowania w sprawie.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. N. zakwestionowała odmowę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zaskarżoną decyzją z dnia [...] (organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] sprostował z urzędu oczywisty błąd pisarski w zakresie daty decyzji) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na regulacje art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5, art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podało, że z analizy akt sprawy wynika, że J. N. zwróciła się do Miejskiego Centrum Świadczeń w O. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – A. N. Podkreśliło, że z treści znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 11 października 2010 r., nr [...], o zaliczeniu A. N. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...], a orzeczenie wydano na stałe. Wskazało nadto Kolegium, że organ I instancji przeprowadził postępowanie uzupełniające zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Opolu z dnia 1 kwietnia 2021 r. i ustalił w oparciu o przedłożoną przez stronę decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury, iż z dniem 1 lipca 2021 r. strona zaprzestała pobierania emerytury, co oznacza, że z tym dniem odpadła negatywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu I instancji, że skoro w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. strona pobierała emeryturę, pomimo sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, wobec wystąpienia negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy brak było podstaw do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany wyżej okres. Kolegium odniosło się również do argumentów odwołania, podpierając swoją argumentację orzecznictwem sądowoadministracyjnym oraz akcentując, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło zostać przyznane stronie jedynie od 1 lipca 2021 r., tj. od dnia kiedy została wstrzymana wypłata emerytury.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się J. N. W wywiedzionej skardze domagała się wypłaty różnicy pomiędzy wysokością pobieranej wcześniej emerytury a przyznanym jej świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Wskazała, że gdyby działania organu były prawidłowe nie byłaby zmuszona dopominać się o wypłatę różnicy od początku rozpatrywania sprawy. Dowodziła, że do wniosku dołączyła m.in. decyzją ZUS o waloryzacji emerytury, który to dokument stanowił podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że to brak właściwego poinformowania jej przez organy administracji publicznej o jej uprawnieniach spowodował przesunięcie terminu wypłaty świadczenia o 12 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi oraz wyraziło zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Op 122/21, umorzono postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznano prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II, na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) sprawę skierowano do rozpoznania na rozprawę w budynku Sądu i przeprowadzono ją przy wykorzystaniu urządzeń technicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny uprawniony jest zatem do badania wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowości zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafności wykładni tych przepisów oraz prawidłowości zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do wykonania wytycznych wynikających z wyroku wydanego w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 45/21, ustalenia stanu faktycznego sprawy czy w zakresie subsumcji przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonaną ocenę należy rozpocząć od stwierdzenia, że treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie determinuje zapadły wyrok WSA w Opolu z dnia 1 kwietnia 2021 r., w którym Sąd wskazał, że warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego winno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń, w przedmiotowej sprawie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu organy winny w toku postępowania poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 ustawy. Zauważył nadto Sąd, że zachowania zasady równości nie gwarantowałaby taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która umożliwiłaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego oraz nie podzielił stanowiska zawartego w orzeczeniach, które wymagają takiego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, aby doszło do jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto, a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wobec czego, na podstawie art. 153 p.p.s.a., należało uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania zawarte w ww. orzeczeniu. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią natomiast konsekwencję oceny prawnej i określają sposób i kierunek rozpoznania sprawy przy ponownym procedowaniu. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu, konsekwencja zaś związania oceną prawną na zasadzie art. 153 p.p.s.a. powoduje, że ani organ administracji, ani sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego na co wprost wskazuje brzmienie art. 153 p.p.s.a, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. Ponadto przyjąć można, że odstąpienie od wiążącej oceny będzie dopuszczalne także w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny. Żadna z ww. okoliczności nie zachodzi w aktualnie kontrolowanej sprawie. Przeprowadzona kontrola decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy uprawnia stwierdzenie, że organy podporządkowały się zarówno wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r.

Procedujące w sprawie organy wykonały wytyczne wynikające z ww. wyroku, w szczególności organ I instancji pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia dotyczącego wyboru jednego ze świadczeń, tj. prawa do emerytury lub prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pouczył ją również, że w przypadku wyboru prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy złożyć wniosek do ZUS o zawieszenie prawa do emerytury oraz przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty ww. emerytury. W odpowiedzi na powyższe zobowiązanie skarżąca w dniu 22 lipca 2021 r. złożyła oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego oraz kopię decyzji ZUS z [...] o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 lipca 2021 r.

Materialną podstawę rozpoznania sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.), dalej zwanej "ustawą". Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: a) osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmieci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu do prawa renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (...).

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Na powyższe wskazywał Sąd w wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r. Taka regulacja znajduje się m.in. w art. 27 ust. 5 ustawy. Zbieg uprawnień uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53), zwanej dalej u.e.r.f.u.s., zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe wybrane przez zainteresowanego. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Emerytura jest wprawdzie prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie niespornym było, że skarżąca spełniła pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego albowiem syn A. N. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od urodzenia, skarżąca opiekuje się nim i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Bezspornym również jest, że skarżąca pobierała do dnia 30 czerwca 2021 r. emeryturę w wysokości niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, które zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. (M. P. z 2020 r., poz. 1830) wynosi w 2021 r. 1.971 zł, a w 2020 r. wynosiło 1.830 zł. Zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., gdyż w tym okresie pobierała ona emeryturę. Ostatecznie istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się zatem do ustalenia daty, od której należało przyznać skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, wobec pobierania przez nią emerytury i zawieszenia prawa do niej poczynając od 1 lipca 2021 r., co spowodowało odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy.

Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 703/21; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 780/20). Niewątpliwym w sprawie jest, że skarżąca przedłożyła dopiero w dniu 22 lipca 2021 r. organowi I instancji odpis decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury z dniem 1 lipca 2021 r. oraz oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym dopiero z tym dniem został spełniony warunek wynikający z art. 24 ust. 2 ustawy, gdyż wniosek uzupełniony został o oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego oraz złożona została decyzja ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to wyeliminowana jest negatywna przesłanka odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy W sprawie nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku i spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne. Przytoczone stanowisko zbieżne jest z poglądami wyrażanymi w innych orzeczeniach sądów administracyjnych w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze zbiegiem prawa do emerytury czy renty (zob. wyroki NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 702/21; z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 305/21: z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 381/21).

W tych okolicznościach sprawy organy orzekające prawidłowo przyjęły, że negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ustała z datą 1 lipca 2021 r. Przyznanie zatem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. byłoby nieuzasadnione.

Reasumując, rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uwzględnił – na zasadzie związania ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 45/21, ale także linię orzeczniczą dotyczącą wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zapoczątkowaną wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 oraz orzecznictwem NSA (wyrok z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20). Dostrzec należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata, na co jednoznacznie zwrócono uwagę w zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku WSA w Opolu z dnia 1 kwietnia 2021 r.

W związku z zarzutami skargi wyjaśnić należy, że Sąd w wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 45/21, jednoznacznie wskazał, że zachowania zasady równości nie gwarantowałaby taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która umożliwiłaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego oraz nie podzielił stanowiska zawartego w orzeczeniach, które wymagają takiego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, aby doszło do jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Z przedstawionych względów przyjąć trzeba, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Sądu, za prawidłowe należało uznać stanowisko organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa stanowiły podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. i przyznania go bezterminowo od dnia 1 lipca 2021 r. Podnieść należy nadto, że w zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., organ wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając jego motywy. Sąd nie dopatrzył się przy tym z urzędu innych naruszeń prawa uzasadniających uwzględnienie skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Wszystkie powołane orzeczenia są dostępnie na stronie internetowej - www.orzeczenia.nsa.gov.pl.