Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2984/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. spraw ze skarg M.K. oraz W. w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego M.K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz skarżącej W. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., na podstawie art. 109 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach") złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. K..

W uzasadnieniu wniosku ZUS powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej u płatnika: W. w W., w trakcie której ustalono, że płatnik składek nie dokonał zgłoszenia M. K. do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 13 września 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy nazwanej "umową o dzieło", która w trakcie kontroli została zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług (do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy o zleceniu).

Do wniosku ZUS dołączył: kserokopie zawartych przez strony umów; protokół kontroli płatnika składek przeprowadzonej w dniach od 12 kwietnia 2011 r. do 27 września 2011 r., w części dotyczącej M. K.; zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 r.; informacje o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2011 r.; protokół z przesłuchania w charakterze świadka: A. W. z dnia [...] listopada 2011 r. oraz i D. N. z dnia [...] listopada 2011 r.

Z otrzymanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kopii zawartej umowy wynika, że:

- przedmiotem umowy o prowadzenie wykładów z dnia 1 października 2007 r. było: "przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu seminarium licencjackiego oraz praktycznej nauki języka angielskiego - pisanie akademickie, opracowanie sylabusa tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim i dostarczenie ich w wersji elektronicznej do Działu nauczania, opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń zamawiającego, przeprowadzanie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2010/2011, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy". Zgodnie z ww. umową:

- Ubezpieczony zobowiązany była do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez Płatnika;

- w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć Ubezpieczony miał obowiązek ustalić z Płatnikiem dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć;

- strony ustaliły stawkę godzinową oraz ostateczny termin wykonania dzieła;

- Ubezpieczony był zobowiązany do składania comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła (przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła);

- Ubezpieczony miał otrzymać wynagrodzenie tytułem wykonania dzieła oraz przeniesienia majątkowych praw autorskich;

- Płatnik zobowiązał się udostępnić sale wykładowe, zgodnie z harmonogramem wykorzystania sal, posiadanych rzutników, projektorów, magnetofonów, magnetowidów wraz z monitorami we dług zapotrzebowania przyjmującego zamówienie;

- Płatnik mógł odstąpić od umowy w przypadku odwołania wykładu z powodu niskiego zainteresowania słuchaczy lub zmian w programie zajęć, których następstwem jest wyłączenie z programu przedmiotu oferowanego przez Ubezpieczoną.

W zastrzeżeniach do ustaleń protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 r. Płatnik podniósł m.in, że:

- nie istnieje narzucona przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podstawa programowa dla poszczególnych kierunków studiów, w tym dla kierunku filologia prowadzonego przez Płatnika;

- wykładowcy samodzielnie dokonują treści programowych, metod, technik, środków i narzędzi przekazywania wiedzy w toku każdego przygotowywanego cyklu wykładu (kursów);

- Płatnik nie narzucał prowadzącym wykłady czegokolwiek, oczekując tylko konkretnego efektu, a współdziałanie przejawiało się w tworzeniu warunków materialnych do prowadzenia wykładów, w tym zapewnieniu miejsca i niezbędnych sprzętów technicznych, konsultowaniu z prowadzącym zakresu czasowego kursu, aby możliwym było organizacyjne ułożenie zajęć, przekazywanie informacji o studentach, poziomie ich zaawansowania;

- wykładowcy corocznie opracowują sylabusy do prowadzonych zajęć;

- Płatnik powierza wykonanie określonego rezultatu, obejmującego koncepcyjne opracowanie i przeprowadzenie autorskiego cyklu wykładów oraz stworzenie dobór materiałów dydaktycznych do opracowanego kursu, spójnych z tematyką kursu i składającą się na całokształt kursu;

- wykłady są opracowane i przeprowadzane przez prowadzących jak również opracowywane przez nich materiały dydaktyczne do wykładów, spełniają kryteria uznania ich za utwory w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W piśmie zatytułowanym "Informacja o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, iż nie uwzględnił zastrzeżeń złożonych przez Płatnika argumentując m.in., że:

- "dzieła" w postaci cyklu wykładów, opieki promotorskiej lub prowadzenia seminariów nie spowodują samoistnego zrealizowania tego celu w postaci nabycia pewnej wiedzy przez studentów czy też obrony pracy dyplomowej. Zdarzenia te są niezależne od działań wykonującego umowę. Wykonujący umowy przystępując do ich realizacji, nie mieli pewności, że mimo własnych starań, zakładany rezultat osiągną. Nie wynik, ale określone działania były istotne dla realizacji umowy i z tych działań wykładowcy byli rozliczani. Uczelnia weryfikowała stan realizacji dzieła w oparciu o składane co miesiąc sprawozdania z ilości odbytych zajęć;

- wykładowcy prowadzili zajęcia celem zrealizowania z góry ustalonego harmonogramu i byli świadomi istnienia ram przedmiotów i muszą dostosować się do wymagań danego przedmiotu;

- wykładowcy nie mogli w całości decydować samodzielnie o miejscu i czasie wykonywania tych umów, a czynności przez nich wykonywane były powtarzalne, w określonych odstępach czasu, w godzinach pracy uczelni, a umowy zawierano na okres semestru lub roku akademickiego;

- z umów i list rachunków wynika, że wynagrodzenie za wykonanie umowy rozliczane było wg stawek godzinowych. To liczba przepracowanych godzin determinowała wysokość osiągniętego przychodu;

- wynagrodzenie wypłacane było wykładowcom do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który sporządzono sprawozdanie (rozliczenie czasu pracy), w który wykazano dni i przepracowane godziny.

Ostatecznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że podstawowym założeniem kwestionowanych umów była realizacja usług edukacyjnych na rzecz zleceniodawców, a umowy ze względu na swój przedmiot i należytą staranność przy ich wykonywaniu, spełniają warunki umów o świadczenie usług. ZUS dołączył również do akt protokół przesłuchania w charakterze świadków D. N. z dnia [...] listopada 2011 r. i A. W. z dnia [...] listopada 2011 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się pismem z dnia [...] maja 2013 r., do Płatnika składek, w którym zawiadomił go o wszczętym postępowaniu oraz o udzielenie odpowiedzi na pytanie dlaczego nie dokonał zgłoszenia Ubezpieczonego do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie obowiązywania umów oraz o potwierdzenie okresów, w których Ubezpieczony świadczy! na jego rzecz pracę. Poinformowano również o prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, możliwości zgłaszania wniosków, zastrzeżeń oraz uzyskania wszelkich wyjaśnień związanych ze sprawą.

W odpowiedzi Płatnik składek wystosował pismo z dnia [...] maja 2013 r., w którym poinformował, że:

- wskazane daty obowiązywania umów cywilnoprawnych są poprawne;

- nie dokonano zgłoszenia osób do ubezpieczenia zdrowotnego, albowiem zdaniem Płatnika osoby współpracowały na podstawie zawartych umów o dzieło;

- do obowiązków osób z tytułu zawartych umów o dzieło należało opracowanie oraz przeprowadzenie cyklu wykładów/kursu zajęć sprecyzowanych w poszczególnych umowach dla studentów, jak również opracowanie materiałów dydaktycznych do tych kursów i wykonania innych czynności powiązanych, niezbędnych do należytego wykonania powierzonego dzieła; strony umówiły się na wykonanie określonego dzieła w postaci stworzenia, opracowania całego cyklu wykładów/kursu wraz z jego prezentacją słuchaczom. Idea kursu została odzwierciedlona w stworzonym dla danego kursu sylabusie, a następnie stopniowo i sukcesywnie prezentowana studentom. Przedmiotem zawartych umów było również tworzenie materiałów dydaktycznych, w tym także opracowywanie zadań na zaliczenia i egzaminy oraz ich przeprowadzanie wśród studentów;

- przedmiotem zawartych umów było wykonanie czynności niezbędnych do przygotowania studentów do obrony i egzaminu dyplomowego - takie czynności zdaniem Płatnika nigdy nie mają charakteru powtarzalnego, obejmują pracę indywidualną z konkretnym studentem;

- umowy były wykonywane w miejscu, które mogło być miejscem wyboru danego wykładowcy - częściowo w domu danego wykładowcy - tam tworzony był sylabus, materiały dydaktyczne, zadania;

- o miejscu zaprezentowania słuchaczom wykładu wykładowca mógł decydować samodzielnie – W. nie narzucała obowiązku korzystania z sal wykładowych, a jedynie je udostępniała;

- umowa stron przewidywała rozliczanie wynagrodzenia w częściach sukcesywnie i proporcjonalnie do stopnia realizacji przez danego wykładowcę, a rozliczanie z zastosowaniem stawki godzinowej jest akceptowane w orzecznictwie;

- wykładowcy mieli obowiązek wykonywać umowy osobiście.

Ponadto Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zwrócił się pismem z dnia [...] maja 2013 r. do Ubezpieczonego z prośbą o potwierdzenie, czy był zatrudniony na podstawie umów dotyczących niniejszego postępowania oraz o wskazanie, co należało do jego obowiązków.

Ubezpieczony w odpowiedzi na wezwanie przesłał pismo z [...] maja 2013 r., w którym podniósł, że do jego obowiązków należało opracowanie w sposób twórczy, autorski koncepcji cyklu zajęć w ramach seminarium licencjackiego z glottodydaktyki (tj. interkulturowość w uczeniu się/nauczaniu języka angielskiego), w tym przeprowadzenie ich, jak również opracowanie, w sposób twórczy, autorski i przeprowadzenie kursu z pisania akademickiego w ramach praktycznej nauki języka angielskiego, które to koncepcje zostały zaprezentowane słuchaczom zajęć.

Płatnik składek jak i Ubezpieczony w swoich pismach wnieśli o przesłuchanie R. O. - Kanclerza W. w W. na okoliczność charakteru, treści i sposobu wykonywania umów cywilnoprawnych. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z materiałów dydaktycznych opracowanych przez Ubezpieczonego na okoliczność indywidualnego, autorskiego i twórczego charakteru dzieła oraz dowodu z protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która miała miejsce u Płatnika składek w 2008 r. na okoliczność jego treści.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w odpowiedzi pismami z dnia [...] czerwca 2013 r., poinformował strony, że w celu ustalenia stanu faktycznego można ograniczyć się do pisemnego odebrania zeznań od stron, wskazując jednocześnie, że nie ma pytań do R. O. - Kanclerza W., bowiem stan faktyczny został szczegółowo opisany w pismach doręczonych do oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednocześnie wskazano, że strony mogą składać oświadczenia do czego zostały zachęcone. W odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie dowodów z materiałów dydaktycznych poinformowano, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się z pismem z [...] czerwca 2013 r., do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie posiadanych materiałów. Natomiast w kwestii przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z roku 2008 r. organ I instancji słusznie wskazał, że protokół nie dotyczy okresu, w którym zatrudniony był Ubezpieczony, jednocześnie zaznaczając, że w postępowaniu administracyjnym każda sprawa jest indywidualna.

Płatnik składek w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. podtrzymał swoje stanowisko, że zawarta umowa była umową o dzieło jednocześnie wnosząc o przeprowadzenie dowodu z umowy E. A. oraz decyzji organu rentowego z dnia [...] maja 2013 r. o nr [...].

Również Ubezpieczony podtrzymał swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r, że zawarła z Ubezpieczonym umowa była umową o dzieło.

Przed wydaniem decyzji administracyjnej wezwano strony postępowania pismem do wypowiedzenia się zgodnie z dyspozycją art. 10 k.p.a. informując, że zebrany materiał dowodowy przemawia za stwierdzeniem iż do zawartych umów mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Do pism zostały dołączone materiały dydaktyczne (o których dołączenie do akt wnosił zarówno Płatnik składek jak i Ubezpieczony). Ponadto poinformowano, że nadal istnieje możliwość przedłożenia dodatkowych wyjaśnień i wniosków dowodowych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Z prawa do wypowiedzenia się skorzystał Ubezpieczony, który w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. potrzymał swoje stanowisko.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z [...] października 2013 r. poinformował Płatnika składek oraz pismem z dnia [...] października 2013 r., M. K. o wszczętym postępowaniu odwoławczym oraz możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W odpowiedzi Płatnik w piśmie z dnia [...] października 2013 r. podtrzymał swoje stanowisko wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodów z:

- sylabusów i materiałów dydaktycznych stworzonych przez ubezpieczonego,

- dokumentu - protokołu kontroli ZUS u płatnika składek z 2008 r.,

- dokumentów - umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w tej sprawie,

- zeznań świadka – K. P. - księgowej Płatnika, Z. W. oraz A. W. i R. O., wyrażając jednocześnie wolę uczestnictwa przy przeprowadzeniu powyższych dowodów.

Następnie Płatnik składek w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. podtrzymał stanowisko wraz z ponownym wniesieniem o przeprowadzenie ww. dowodów. Do pisma zostały dołączone: pełnomocnictwo procesowe, Protokół z posiedzenia Konwentu Wyższej Szkoły Filologicznej w W. z dnia [...] października 2013 r., odpis z Rejestru Uczelni Niepublicznych i Związków Uczelni Niepublicznych dotyczący W. w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., umowa o pracę nr [...] zawarta w dniu [...] października 2004 r. pomiędzy Płatnikiem a Panią A.; decyzja ZUS nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. dotycząca E. A., Statut W. w W..

Również M. K. pismem z dnia [...] stycznia 2014 r., zwrócił uwagę m.in., iż wydana przez organ I instancji decyzja nie została wydana w oparciu o normę materialnoprawną stąd brak było podstawy prawnej uzasadniającej jej wydanie.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia M. K. z tytułu wykonywania umów zlecenia w okresie od 13 września 2010 r. do dnia 30 września 2011 r.

Od powyższej decyzji strony wniosły odwołania.

Rozpatrując ww. odwołania Prezes NFZ stwierdził, że M. K., realizując umowę zawartą z Płatnikiem, której przedmiotem było "przygotowanie wykładów" zobowiązany był min. do: "przygotowania i zaprezentowania wykładów z zakresu seminarium, opracowania sylabusa i dostarczenia ich w wersji elektronicznej, opracowania tematów i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenia, przeprowadzania zaliczeń i egzaminów", wykonywał obowiązki, które mieszczą się w ramach prac edukacyjnych. Przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, mianowicie zmierzających do wdrożenia i realizacji programu nauczania języka angielskiego na który składało się min. "przeprowadzenie cyklu wykładów" trudno uznać, że polegały one "na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła" (w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c.). Organ odwoławczy zauważył, że jeżeli nawet by uznać, iż - zgodnie z zastrzeżeniami wniesionymi przez Płatnika choćby do protokołu kontroli - "wykładowcy samodzielnie dokonują treści programowych, metod, technik, środków i narzędzi przekazywania wiedzy w toku każdego przygotowanego cyklu wykładów (kursów)", trudno wskazać w ww. umowach indywidualnie oznaczony, samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła (rezultatu). Również, wypracowane materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskiego cyklu wykładów czy sylabusy oraz ich dobór, nie spełniają kryterium uznania ich za samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła. Mają one charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy czy studenta. Przyjęcie, iż strony łączyły umowy o dzieło podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają cechy właściwe dla umów o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne. Mając powyższe na względzie Prezes NFZ stwierdził, że w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieło w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło nie zostało oznaczone. Umowy zawarte z Ubezpieczonym nie miały charakteru umowy o dzieło, albowiem dziełem w myśl przepisów kodeksu cywilnego nie może być świadczenie usług dydaktycznych. Przedmiotem działania Ubezpieczonego był bowiem cały proces zmierzający do wdrożenia i realizacji programu nauczania języka angielskiego, na który składało się m.in. przygotowanie i prowadzenie cyklu wykładów, a ewentualne przygotowane materiały dydaktyczne, czy koncepcje przeprowadzenia autorskiego cyklu wykładów, sylabusy oraz ich dobór, stanowiły jedynie pomoc naukową, dydaktyczną mającą na celu prawidłowe zrealizowanie wykładu. Opracowane materiały, jakkolwiek urzeczywistnione, stanowiły jedynie środek przekazu pozwalający "lepiej", "efektywniej" urzeczywistnić cel zawartej umowy poprzez przeprowadzenie zajęć i trudno je uznać za samoistny rezultat (dzieło). Również, zdobyta przez studentów "wiedza, czy informacje pozyskane przez słuchaczy wykładu" trudno uznać za rezultaty niematerialne bowiem nie są określone i pewne w momencie zawierania umowy. Podobnie również, opracowanie tematów i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie oraz przeprowadzanie zaliczeń i egzaminów okresowych a także składanie comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła, trudno uznać za samoistny rezultat umowy (dzieło) a jedynie za środek, który ma zapewnić przeprowadzenie nauczania na określonym poziomie. Czynności te mogą również służyć ocenie prowadzącego zajęcia językowe do czego zatrudniający jest zobowiązany (art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2012 r., Nr 164 poz. 1365 ze zm.). W ocenie Prezesa NFZ nie ma wątpliwości, że celem zawartych umów było przekazanie wiedzy studentom i ich wyedukowanie w zakresie języka. Samo "przeprowadzenie cyklu wykładów" stanowiło jedynie "środek do celu", jakim była edukacja studentów. Wiedza zdobyta przez studentów oraz ewentualne wyniki w postaci zaliczonych ćwiczeń czy egzaminów nie mogą być jednak utożsamione z wymaganym samoistnym i z góry określonym w umowie rezultatem.

Zdaniem organu II instancji argumenty stron, że ze względu na treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) - zwanej dalej "ustawą o prawie autorskim" zawarte umowy były umowami o dzieło są również chybione. Prezes NFZ wyjaśnił, że umowa o świadczenie usług jak i zlecenia jest przykładem umowy starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Stąd też odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło jest na zasadzie ryzyka, a o umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy. Wykonywanie przez M. K. umowy było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci nauczenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy zawarta umowa była umową o świadczeniu usług dydaktycznych polegających na wdrożeniu i realizacji programu nauczania języka angielskiego na które składało się m.in. "przeprowadzenie cyklu wykładów". Przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona co do tożsamości, powstała jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne. Umowa zawarta pomiędzy M. K. a W. w W., nie jest zatem umową o dzieło, gdyż nie zobowiązywała zleceniobiorcy do wykonania ściśle określonego wytworu - dzieła. Ponadto należy zauważyć, że nauczanie w szkole, nawet jeżeli jest to uczelnia wyższa, ma zawsze charakter pracy dydaktyczno - pedagogicznej, której nie można wykonywać w ramach umowy o dzieło, gdyż nie prowadzi do dającego się sprecyzować dzieła. Nie można określić rezultatu w postaci nauczenia, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła, tym samym przedmiotowe umowy, zawarte pomiędzy A. W. a W. w W. były umowami starannego działania.

W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zostały podjęte przez organ I instancji odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

Odnosząc się do wezwania stron o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych osób Prezes NFZ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji zgromadził pełny materiał dowodowy aby wyjaśnić okoliczności istotne dla sprawy. Wskazał, że skoro nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania stron oznacza to, iż w niniejszej sprawie organ posiadał wystarczające środki dowodowe dla uznania, iż przedmiotowe umowy należy uznać za umowy zlecenia.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2014 r. skargę do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2014 r. wniósł płatnik – W. w W., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą.

Zaskarżonej decyzji płatnik zarzucił:

a) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.:

- art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji co do istoty sprawy tożsamej z decyzją organu pierwszej instancji mimo, że decyzja ta została wydana po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesieniu wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w sprawie E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka N. M., K. P. oraz przesłuchania stron,

- art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od 19.03.2008 r. do 14.04.2008 r., w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu 12.04.2011 r. do 27.09.2011 r. prezentujących odmienne stanowiska organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych zwłaszcza w zakreśli treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz z ubezpieczonym M. K.,

- art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie z uwagi na pominięcie dowodu z przesłuchania stron czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ustalenia, że M. K. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i orzeczenie co do istoty sprawy w sposób tożsamy co organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie decyzji i umorzenie postępowania,

b) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), tj.:

- art. 627 k.c. poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej z tytułu zawarcia, której płatnik dokonuje zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób będących autorami (twórcami) wykładów akademickich w oparciu o umowę o dzieło,

- art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 3531 k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie w postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji cyklu wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych,

- art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między płatnikiem a ubezpieczoną była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,

- art. 66 ust. 1 pkt e), art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia,

- art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób będących autorami wykładów akademickich w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby, wnioskiem przeciwnym.

Ponadto płatnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wyroków Sądu Okręgowego w W. wydanych w sprawach: o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem, a także kolejnych wyroków o sygn. akt: [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. wraz z uzasadnieniem - na okoliczność uznania przez Sąd Okręgowy w W., w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym oraz po analizie zbieżnego materiału dowodowego, że wykładowcy W. jako osoby wykonujące umowę o dzieło u płatnika nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym oraz na okoliczność klasyfikacji umowy zawieranej przez wykładowców ze Skarżącą jako umowy o dzieło zobowiązującej do określonego rezultatu w postaci opracowania i zaprezentowania cyklu wykładów studentom.

Ubezpieczony – K. K. wniósł do Sądu skargę na ww. decyzję pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Ubezpieczony wniósł o stwierdzenie nieważności w całości decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. z uwagi na przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Prezesa NFZ.

Zaskarżonej decyzji ubezpieczony zarzucił:

a. naruszenie przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt. 24, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w niej wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej jej wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a organ II instancji nie jest ustawowo uprawniony do wydawania takich decyzji, co stanowi przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a..

W razie zaś nie podzielenia przez Sąd zarzutu z pkt a, zaskarżonej decyzji zarzucił w dalszej kolejności:

b. naruszenie przepisu prawa materialnego: art. 65 § 2 k.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju umów łączących skarżącego z W. w W. w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy,

c. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji rozstrzygającej co do istotny sprawy, a nie umarzającej postępowanie w całości wobec stwierdzenia przez organ II instancji przekroczenia ustawowego terminu trzydziestu dniu od dnia wniesienia wniosku przez ZUS Oddział w W., który to termin nie podlega przedłużeniu,

d. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych, a wyrażające się w szczególności w:

- błędnym ustaleniu że W. w W. zajmuje się nauką języka, a cykl wykładów skarżącego obejmował "wykłady z języka", podczas gdy W. w W. prowadzi studia filologiczne (o języku), a warunkiem umożliwiającym odbywanie ich jest już posiadana znajomość danego języka obcego, co doprowadziło do błędnego utożsamienia wyższej uczelni filologicznej ze szkołą prowadzącą kursy języków obcych,

- błędnym ustaleniu, że to skarżący świadczył usługi edukacyjne, podczas gdy to W. w W. jako instytucja świadczy usługi edukacyjne stanowiące "proces prowadzący do uzyskania dyplomu oparty na organizacji nauki, jej metodologii wobec studenta",

- błędnym ustaleniu, że celem zawartych umów było wykonywanie czynności edukacyjnych i nauczenie (wyedukowanie) studentów określonej problematyki, podczas gdy skarżący nie ponosił (i obiektywnie nie mógł ponosić) odpowiedzialności za tak określony cel, zaś celem była sama autorska, naukowa i niepowtarzalna koncepcja cyklu zajęć jako taka i jej zaprezentowanie studentom, co pozwalało studentom na kształtowanie już posiadanych przez nich: wiedzy, umiejętności i kompetencji,

- błędnym ustaleniu, że wykonując umowy cywilnoprawne skarżący miał wdrożyć i realizować program nauczania języka angielskiego, podczas gdy nie istnieją jakiekolwiek programy nauczania czy choćby wytyczne naukowe dla studiów wyższych formułowane przez jakikolwiek podmiot zewnętrzny czy przez W. w W., a zadaniem skarżącego było właśnie stworzyć koncepcję cyklu wykładów i zaprezentować je studentom, przy czym materia ich nie dotyczyła języka angielskiego jako takiego, ale historii literatury angielskiej, co jest sklasyfikowane jako dyscyplina naukowa,

- błędnym ustaleniu, że materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskich cyklów wykładów, sylabusy, tematy, ćwiczenia i zadania egzaminacyjne i ich dobór mają jedynie charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy, podczas gdy mają byt samoistny i niezależny, odzwierciedlają koncepcje stworzone przez skarżącego,

- błędnym ustaleniu, że strony za wydanie dzieła uznawały przekazania sylabusa i listy obecnych na zajęciach studentów, zaakceptowanie rachunku wraz z zaświadczeniem skoro strony nigdy takiego argumentu nie podnosiły zwłaszcza w zakresie list obecności studentów i zaświadczeń (te ostatnie nie funkcjonują w ogóle w W. w W.), podczas gdy strony wskazywały, że przekazanie sylabusa rozumiały między innymi jako wydanie części realizacji dzieła tj. stworzonej koncepcji, którą sylabus odzwierciedlał, a comiesięczne sprawozdania miały służyć między innymi rozliczeniu wynagrodzenia stosownie do części już zrealizowanego dzieła,

- błędnym ustaleniu, że stawka godzinowa stanowiła podstawę ustalania wynagrodzenia skarżącego, podczas gdy zawierając umowę strony porozumiały się co do całej kwoty za realizację całego dzieła, a stawkę godzinową (ustaloną jako iloraz tej kwoty i przewidywanego czasu niezbędnego na realizację umowy) wykorzystywały do rozliczania wynagrodzenia tak, aby wypłacane było w stosunku do tej części dzieła, która już została zrealizowana przez skarżącego,

- błędnym ustaleniu, że skarżący w ramach zawartych umów nie mógł liczyć na daleko idącą swobodę, podczas gdy wykonując zawarte umowy cywilnoprawne samodzielnie decydował o doborze treści, metodologii, formie zaprezentowania dobranych treści, miejscu i czasie realizacji umowy,

- błędnym ustaleniu, że W. w W. miała prawo nadzoru nad pracą skarżącego, podczas gdy nie mogła narzucić ubezpieczonemu treści, metodologii, formy zaprezentowania dobranych treści, miejsca i czasu realizacji umowy,

- błędnym ustaleniu, że strony utożsamiają dzieło z utworem w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, podczas gdy strony nigdy nie podniosły takiego argumentu a wskazywały jedynie, że dzieła realizowane w ramach umów przez nie zawartych spełniają kryteria uznania ich za utwór,

- błędnym ustaleniu, że ubezpieczony nie był odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady dzieła w sytuacji gdy brak było jakichkolwiek ustaleń organu II instancji w tym zakresie, a skarżący w istocie odpowiedzialność taką ponosił, zaś W. w W. korzystała z narzędzi kontroli jakości takich jak między innymi wizytacje, hospitacje, ankiety które umożliwiały dochodzenie uprawnień z rękojmi za wady, jak również stosowała procedurę uregulowaną w art. 636 i 637 k.c.) błędnym ustaleniu, że celem zawartej umowy było obejście przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, podczas gdy tak sformułowany cel jest sprzeczny ze stanowiskami stron przedstawionymi w toku sprawy, nie jest poparty jakimikolwiek dowodami, a w istocie strony kierując się zasadą swobody umów zawarły umowę o dzieło która odpowiada naturze nawiązanego stosunku cywilnoprawnego, skoro w jego ramach skarżący miał zrealizować niematerialne, aczkolwiek dzieło wyrażające się w stworzeniu koncepcji cyklu wykładów (ucieleśnionej w formie sylabusa) i jej zaprezentowaniu studentom (prawidłowość tej oceny potwierdził zresztą ZUS Oddział w W. w protokole swej kontroli z 2008 r.),

e. naruszenie przepisów postępowania: art. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez strony:

- dowodu z przesłuchania stron, tj. skarżącego oraz R. O. - Kanclerza W. w W.,

- dowodów z przesłuchania świadków, tj. Rektora oraz Kwestora (głównej księgowej) W. w W.,

- dowodu z dokumentu - protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., która odbyła się w W. w W.,

- dowodu z dokumentu - umowy E. A.,

- dowodu z dokumentu - decyzji ZUS Oddział w W. z dnia [...] maja 2013 r. wydanej w sprawie E. A.,

f. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

g. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez nie wskazanie skarżącemu wszystkich faktów, których udowodnienie jest konieczne, czy które mają wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków,

h. naruszenie przepisów postępowania: art. 8 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego, mimo że strony (skarżący i W. w W.) działały w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział w W. wyrażonemu w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu,

które to uchybienia doprowadziły do:

i. naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 750 k.c. w związku z art. 734 - 749 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło,

j. naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, jak i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z W. w W., a będących przedmiotem oceny w sprawie.

Poszczególne zarzuty skarg zostały szczegółowo omówione przez płatnika i ubezpieczonego w uzasadnieniu skarg, z powołaniem się na orzecznictwo w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", postanowił połączyć sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2984/14 i VI SA/Wa 2985/14 celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą VI SA/Wa 2984/14.

Sąd postanowił również oddalić wnioski dowodowe zawarte w skargach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności aktów z zakresu administracji publicznej z prawem materialnymi oraz z prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę według wyżej wskazanych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna, gdyż organ dopuścił się naruszenia przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia.

W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

W skardze znajdują się zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy a to m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy m.in. poprzez przeprowadzenie dowodów z przesłuchania stron, wskazanych przez skarżących świadków oraz protokołu kontroli ZUS z 2008 r., w wyniku czego postępowanie dowodowe w tej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wybiórczy i dowolny.

Strona skarżąca kwestionuje ponadto stanowisko organów wyrażone w decyzjach zarówno w I jak i II instancji, że do rozstrzygnięcia kwalifikacji prawnej zawartej umowy i ustalenia rzeczywistego zamiaru stron umowy nie jest wymagany dowód z przesłuchania stron, nawet gdy w ocenie organu zarówno pierwszej instancji interesy stron są zbieżne. W ocenie strony skarżącej takie stanowisko jest nieprawidłowe i prowadzi do oceny i kwalifikacji umowy w oparciu jedynie o literalną treść umowy z pominięciem zbadania rzeczywistego zamiaru stron w tym zakresie.

Strona skarżąca podnosi, że również organ drugiej instancji stwierdził, że "nie dostrzegł potrzeby przeprowadzenia kolejnych dowodów o charakterze posiłkowym stąd również nie dostrzegł potrzeby wydawania postanowienia w tym przedmiocie. Skoro zatem nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania stron oznacza to, iż w niniejszej sprawie organ posiadał wystarczające środki dowodowe, a ponadto nie przeprowadzono dowodów na okoliczność zgodnego zamiaru stron i celu umów o dzieło zawartych przez A. L. z W. w W. bowiem zgodny zamiar stron i cel umów jest organowi znany już na podstawie zgromadzonej dokumentacji.

Zdaniem składu orzekające w przedmiotowej sprawie do oceny charakteru umowy łączącej strony skarżące za okres od 13 września 2010 r. do 30 września 2011 r. niezbędne było dokonanie jej szczegółowej analizy z uwzględnieniem materiałów stanowiących efekt jej materialnej realizacji, o co zresztą od początku prowadzonego przez organ postępowania wnioskowała strona skarżąca. Tymczasem akta administracyjne sprawy zawierają jedynie treść umowy na prowadzenie wykładów.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II UK 420/13, "Możliwa jest umowa o dzieło, nieobjęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, pod warunkiem jednak, że wykładowi można przypisać cechy utworu. Te warunki spełnia tylko wykład naukowy (cykl wykładów) o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego" (por. także art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2013 r., II UK 26/13, Monitor Prawa Pracy 2014 nr 1, s. 2).

W ocenie Sądu w przypadku rozpatrywanej sprawy właściwa (pełna) ocena charakteru przedmiotowych umów, a więc prawidłowego stanu faktycznego sprawy jest możliwa wtedy, gdy organy przeprowadzą postępowanie dowodowe przynajmniej z uwzględnieniem materiałów dydaktycznych, o których mowa we wniosku strony skarżącej, celem dokonania ich weryfikacji czy stanowią istotne elementy realizacji zawartej umowy o dzieło i potwierdzają intencje stron zawarcia takiej właśnie umowy. Dlatego rację mają skarżący podnosząc w skargach, że materiał dowodowy w sprawie był zgromadzony w sposób niewystarczający z naruszeniem prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że skarżący deklarowali zgodną wolę stron w zawarciu umowy o dzieło i podnosili, że organ tej kwestii w ogóle nie badał.

Z tego też powodu Sąd stwierdza, nie jest w stanie skontrolować prawidłowości oceny charakteru spornej umowy bez zapoznania się z ich przedmiotem. Taką możliwość dałoby Sądowi ocena sylabusów przygotowanych w ramach wykonania umowy. Sylabusy te powinny zawierać bowiem program nauki danego przedmiotu, wymagania i kryteria egzaminacyjne oraz przykładowe zadania z danego przedmiotu. Tych materiałów w aktach sprawy jednak brakuje.

W rezultacie Sąd uznał, że wydając skarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenia te oprócz wskazanych powyżej polegały na naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W szczególności podkreślić trzeba fakt wydania przez organ rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżących, mimo że strony działały w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział w W., wyrażonemu w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, przy niezmienionym stanie prawnym. Słusznie zatem wywodzi strona skarżąca, że bez wyjaśnienia zmiany stanowiska organów administracji w powyższym zakresie, wydane rozstrzygnięcie narusza istotnie zasadę zaufania do organów władzy publicznej.

Organ orzekając ponownie w sprawie w razie utrzymania dotychczasowej oceny co do charakteru umów łączących płatnika i ubezpieczonego jako umów zlecenia, powinien odnieść się do powyższej kwestii w uzasadnieniu decyzji.

Ubezpieczony wniósł także o stwierdzenie nieważności skarżonej, z uwagi na przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Prezesa NFZ. Wskazał przy tym na naruszenie przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt. 24, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. e) ustawy o świadczeniach w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w niej wskazanych, bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej jej wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a organ II instancji nie jest ustawowo uprawniony do wydawania takich decyzji, co stanowi przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu z ww. przepisów wskazanych przez ubezpieczonego nie wynika, że obowiązek opłaty składek na ubezpieczenie społeczne zawsze i bez żadnych wyjątków, z mocy samego prawa, powoduje wprost podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wręcz przeciwnie ustawodawca zróżnicował sytuację prawną i związane z nią obowiązki ponoszenia danin publicznych w zależności od rodzaju wykonywanych czynności i świadczonej pracy. Inne stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z zasadą racjonalnego ustawodawcy, skoro ustawodawca w zależności od rodzaju umowy i charakteru świadczonych na rzec zamawiającego czynności, nakłada obowiązek płacenia składek zdrowotnych (umowy zlecenia, agencyjne) bądź przewiduje brak tego obowiązku (umowa o dzieło). W związku z powyższym Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej odnośnie wystąpienia przesłanek nieważności skarżonej decyzji.

Sąd na rozprawie nie uwzględnił wniosków dowodowych strony skarżącej w postaci wyroków: Sądu Okręgowego w W. wydanych w sprawach: o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., o sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., o sygn.. akt [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., o sygn.. akt [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., o sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

Wnioski powyższe miały na celu udowodnienie, z uwagi okoliczność uznania przez Sąd Okręgowy w W., w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym oraz po analizie zbieżnego materiału dowodowego, że wykładowcy W. jako osoby wykonujące umowę o dzieło u płatnika nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym. Ponadto udowodnienie, że umowy zawierane przez wykładowców ze skarżącą (płatnikiem składek) są to umowy o dzieło zobowiązujące do określonego rezultatu w postaci opracowania i zaprezentowania cyklu wykładów słuchaczom.

W ocenie Sądu wyroki te co do zasady nie wiążą sądu administracyjnego, zostały wydane w sprawach dotyczących innych osób oraz dotyczą innego przedmiotu sprawy - ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. Nawet analogia do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie oznacza, że organ był nim związany, a obecnie związany byłby nimi sąd administracyjny. Nie można zatem uznać, że brak uwzględnienia w niniejszej sprawie wyroków wydanych w sprawach innych osób spowodowało naruszenie przez organ art. 80 w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Skład orzekający WSA w Warszawie nie będąc tymi wyrokami związany nie znajduje także podstaw do wyrażenia podobnej oceny materiału dowodowego zawartego w sprawie rozpatrywanej jak w sprawach powołanych przez stronę skarżącą. Z tych samych co powyżej powodów Sąd nie uznał zarzutów naruszenia postępowania tj.: art. 1, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło i decyzji ZUS w sprawie E. A..

Mając jednak na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe w tej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na pełne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie jest celowe rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.