Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1853/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.34, art. 35
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 maja 2022 r. nr DO-II.7610.89.2022.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 marca 2022 r. nr NWIV.752.25.2019; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii w Warszawie na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 11 maja 2022 r., znak DO-II.7610.89.2022.JL. Minister Rozwoju i Technologii, dalej "organ II instancji", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "kpa", po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w W. dalej "Skarżąca/Spółka-PKP", od decyzji Wojewody Śląskiego z 28 marca 2021 r. znak: NWIV.752.25.2019 odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., oznaczonego w ewidencji gruntów nr ew. [...] o pow. 7 ha 9711m2, dalej "nieruchomość", utrzymał ją w mocy.

Powyższa decyzja zapadła w następujących ustaleniach faktycznych.

Wojewoda Śląski, na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 ze zm.). dalej "ustawa komercjalizacyjna", oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29 ze zm.), decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w W., prawa użytkowania wieczystego do wyżej opisanego gruntu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Skarżąca.

Minister Rozwoju i Technologii nie znalazł podstaw do odmiennej oceny prawnej niż ta zaprezentowana przez Wojewodę Śląskiego.

Zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Tylko bowiem pod tym warunkiem, t.j. pozostawania nieruchomości we własności Skarbu Państwa, nieruchomość mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania wieczystego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działka nr. ew. [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść ww. księgi wieczystej nr [...]. Prawo to zostało ujawnione na podstawie Traktatu Pokoju pomiędzy mocarstwami sprzymierzonymi i stowarzyszonymi z jednej strony i Austrią podpisanego w St. Germin-en-Laye 10 września i Traktatu Pokoju między mocarstwami sprzymierzonymi i skojarzonymi i Niemcami podpisanego w Wersalu 28 czerwca 1919 r. 1919 r.

Kolejną przesłanką z art. 34 ustawy o restrukturyzacji jest posiadanie gruntu przez PKP w dacie 5 grudnia 1990 r. i nie legitymowanie się przez PKP dokumentami o przekazaniu gruntów w formie przewidzianej prawem do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Stwierdzenie posiadania przez PKP następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzaju dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. PKP przedłożyła wypis z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce [...] sporządzony na 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na przedmiotowej działce znajduje się linia kolejowa [...], linia kolejowa [...], tory główne dodatkowe [...], urządzenia stacyjne [...], sieć trakcyjna st. S. [...], oświetlenie terenu i peronu 1 i 2 st. S. [...], oświetlenie kładki dla pieszych tej samej stacji, tory stacyjne [...]. Ponadto PKP przedłożyła oświadczenie z 2 października 2019 r. J. M.- Zastępcy Dyrektora ds. Eksploatacji i S. K. Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji stanów prawnych z których wynika, że działka ta jest zajęta pod infrastrukturę kolejową składającą się z fragmentów linii kolejowej nr [...] relacji T.-S. Tym samym posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez PKP tego gruntu zostało potwierdzone.

Organ ustalił także, że działka ta w części stanowi jednak drogę publiczną.- ulicę [...] – droga powiatowa oraz ulicę [...]. Tym samym zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwiało, zdaniem organu, jej uwłaszczenie. Organ wezwał PKP do sporządzenia mapy geodezyjnej podział i jego zatwierdzenia przez stosowne organy. PKP zobowiązania nie wykonała. Ostatecznie zatem organ uznał brak podstaw do uwłaszczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca, zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio poprzez nie podjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

2) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U.2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "Ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa, przy czym stosownie do art. 135 Ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 34 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z nim grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.

Ustalony przez organ stan prawny jest bezsporny. Wynika z niego, że co do części nieruchomości PKP spełnia przesłanki uwłaszczenia. Sąd przy tym w pełni podziela argumentację organu, że w świetle art. 34 ust. 4 ustawy z 8 września 2000r. i art. 2a ustawy o drogach publicznych nie ma możliwości uwłaszczenia co do części nieruchomości, która stanowi drogę publiczną.

W istocie zatem spór sprowadza się do tego kto ma sporządzić mapę podziałową organ czy strona zainteresowana rozstrzygnięciem. Zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia. Wyrażona w art. 7a kpa zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności które służą rozstrzygnięciu sprawy. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r. II SA 1205/84). Nie znaczy to oczywiście, że strona jest zwolniona ze współdziałania, co jednak nie oznacza, że zwalnia to organ od działania. Jak się wskazuje w orzecznictwie brak jest w świetle art. 7 kpa podstaw do biernej postawy organu w sytuacji w której oczywistym jest, tak jak w tym przypadku, że strona Skarżąca ma prawo do uwłaszczenia ale z pewnym ograniczeniem. Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 kpa), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa) i dopiero na podstawie prawidłowo zebranych dowodów ustali stan faktyczny, do czego zobowiązuje go art. 80 k.p.a. Organ co prawda prawidłowo ustalił stan faktyczny jednakże nie przeprowadził ostatniego dowodu tj. nie zlecił sporządzenia mapy podziału bezzasadnie przerzucając ten obowiązek na stronę.

Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 96 ust. 1b ustawy z 21 sierpnia 1991r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U.2021.1899), dalej "ugn" w przypadku wydzielania nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, nie wydaje się decyzji o podziale o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego zatwierdza podział. Na podstawie art. 96 ust. 1b ugn dokonuje się zatwierdzenia podziału w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego a rozstrzygnięcie o podziale znajduje się w sentencji decyzji. Należy zatem sporządzić mapę podziału która stanowi załącznik do decyzji. Z przepisem tym koreluje art. 95 pkt 3 ugn zgodnie z którym wydzielenie części nieruchomości której część została nabyta z mocy prawa może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Poza tym w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest podstaw do sporządzenia mapy przez podmiot który nie ma interesu prawnego w żądaniu podziału. Takiego interesu prawnego nie ma jeszcze PKP gdyż nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości (art. 97 ust. 1 ugn).

Dlatego Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego (wyłącznie w zakresie braku sporządzenia dokumentacji geodezyjnej), co skutkowało nie uwzględnieniem w części wniosku o uwłaszczenie.

W konsekwencji organ naruszył art. 34 § 1 ustawy o komercjalizacji poprzez nie uwzględnienie wniosku w części.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dopuści dowód z mapy podziału z wydzieleniem części co do której prawidłowo stwierdził przesłanki do uwłaszczenia.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i 135 Ppsa Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 Ppsa zasądzając od przegrywającego organu na rzecz strony zwrot kosztów wpisu w kwocie 200 zł i kosztów udziału w sprawie pełnomocnika w kwocie 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U. poz.1804 ze zm.), oraz 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty od pełnomocnictwa.