Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 190/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136-137.
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 18 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez M. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 18 lutego 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia 14 czerwca 2012 r., nr [...], odmawiającą zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

M. C., wnioskiem z dnia 29 stycznia 2003 r., wniosła o częściowy zwrot nieruchomości o numerach działek A i B, które pod rygorem wywłaszczenia sprzedała aktem notarialnym z dnia 18 maja 1965 r., Rep. A Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Ośrodka Sportu, Turystyki i Wypoczynku w Opolu. Podała również, że w zamian za sprzedaż ww. nieruchomości obiecano jej sprzedaż w trybie bezprzetargowym innej nieruchomości na terenie Opola, jednakże nie doszło do takiej transakcji. Ponadto argumentowała, że część nieruchomości będących przedmiotem zwrotu została zbyta na rzecz sieci handlowej [...], a na innej części znajduje się punkt sprzedaży krzewów i drzewek, zatem obecnie są częściowo niewykorzystane na cel na jaki zostały przejęte.

Decyzją z dnia 6 października 2003 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola, odmówił wnioskodawczyni zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki nr C, D i E z k.m. [...], obręb [...] (dawne numery A i B), stanowiącej własność Gminy Opole, w użytkowaniu Miejskiego Zarządu Obiektów Rekreacyjnych w Opolu. Rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ugn lub ustawą. W wyniku rozpatrzenia odwołania M. C., Wojewoda Opolski decyzją z dnia 22 grudnia 2003 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji jako bezprzedmiotowe. Na skutek skargi M. C., wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt. II SA/Op 44/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił powyższe decyzje uznając, że w obu instancjach doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., bowiem sporna nieruchomość jest własnością miasta na prawach powiatu, zatem prezydent - jako organ wykonawczy miasta, reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty - podlega wyłączeniu, co w konsekwencji wyłącza także możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.

Postanowieniem z dnia 11 października 2005 r., nr [...], Wojewoda Opolski wyłączył Prezydenta Miasta Opola od udziału w postępowaniu dotyczącym zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela M. C. wywłaszczonej nieruchomości opisanej wyżej i wyznaczył do prowadzenia sprawy Starostę Opolskiego.

Starosta Opolski decyzją z dnia 12 grudnia 2005 r., odmówił zwrotu wnioskodawczyni części nieruchomości w Opolu, tj. działek o poprzednich numerach A i B, o łącznej powierzchni 0,6250 ha. W wyniku odwołania, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r., uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości w części niezabudowanych obiektami kubaturowymi.

Kolejną decyzją, z dnia 14 listopada 2006 r., Starosta Opolski w pkt 1 odmówił zwrotu części nieruchomości (dz. nr A i B) oraz w pkt 2 umorzył postępowanie w odniesieniu do części nieruchomości - oznaczonej poprzednio numerami działek A i B, wchodzącej obecnie w skład działki nr E, niestanowiącej już własności Skarbu Państwa ani Gminy Opole. Wojewoda Opolski, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., decyzją z dnia 9 lipca 2007 r., uchylił w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Staroście Opolskiemu do ponownego rozpatrzenia, wskazując m.in. na nieprawidłowe, powodujące niewykonalność decyzji, określenie nieruchomości w stosunku do której stwierdzono umorzenie postępowania.

Starosta Opolski decyzją z dnia 20 listopada 2007 r., nr [...], w pkt 1 odmówił M. C. zwrotu części nieruchomości oznaczonej poprzednio numerami działek A i B, wchodzącej obecnie w skład działek nr C, D i F oraz w pkt 2 umorzył postępowanie w odniesieniu do części nieruchomości oznaczonej poprzednio numerami działek A i B, wchodzącej obecnie w skład działki nr G, k.m.[...], obręb [...], obejmującej grunt o powierzchni 0,0919 ha.

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. C., Wojewoda Opolski decyzją z dnia 27 kwietnia 2009 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 1 i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda uznał za niewystarczające ustalenia w zakresie pkt 1. Podkreślił i wyjaśnił zarazem, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie była objęta decyzja w zakresie pkt 2, bowiem strona wyraźnie w odwołaniu wskazała, że "zaskarża decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości."

Decyzją z dnia 14 stycznia 2010 r., Starosta Opolski odmówił M. C. zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. oraz art. art. 7, 10, 75, 77, 80, 81, 86 K.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach odwołania wskazała, że przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe, uzupełnione m.in. o decyzję lokalizacyjną, jest niewystarczające i nie uzasadnia odmowy zwrotu części nieruchomości.

Po raz kolejny, decyzją z dnia 27 lipca 2011 r., Wojewoda Opolski uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednakże w ocenie organu odwoławczego, realizację spornego celu można oceniać tylko pod kątem treści decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 29 marca 1965 r., nr [...], którą ustalono lokalizację szczegółową budowy pawilonów [...] w [...] przy ul. [...]. Przy czym, zdaniem Wojewody, plan sytuacyjny, na którym oparł swoje ustalenia organ I instancji w zakresie wykorzystania działki nr C nie może stanowić jedynego dowodu wskazującego na sposób wykorzystania omawianego terenu, a co więcej - nie może zastąpić załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej. Zasugerował także, iż akta ksiąg wieczystych mogą zawierać inne dokumenty, pomocne w ustaleniu stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Wskazał również, że określenie celu wywłaszczenia wymaga ustalenia czy grunty objęte postępowaniem o zwrot usytuowane były w granicach lokalizacji budowy pawilonów [...], jakie elementy realizacji tej inwestycji miały być zrealizowane na wywłaszczonych gruntach i w jaki sposób grunty M. C. miały służyć realizacji tego celu.

Starosta Opolski - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - decyzją z dnia 14 czerwca 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 136 -137, art. 142 i art. 216 ugn, odmówił M. C. zwrotu części nieruchomości oznaczonej poprzednio numerami działek A i B, wchodzącej obecnie w skład działek nr C, nr D i F z k.m. [...], obręb [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił: przebieg dotychczasowego postępowania, brzmienie art. 136 i art. 137 ugn, ustalony stan faktyczny sprawy, a następnie stwierdził, iż nie zachodzą podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zaakcentował, iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta od M. C. na rzecz Skarbu Państwa, na mocy umowy sprzedaży z dnia 18 maja 1965 r., zawartej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94). Natomiast przeznaczenie nabytej nieruchomości określone zostało decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 29 marca 1965 r., nr [...], którą ustalono lokalizację szczegółową budowy pawilonów [...]. Wskazał, że zgodnie z treścią tej decyzji, integralną jej częścią był załącznik mapowy, który jednak nie zachował się ani w aktach archiwalnych - co potwierdza pismo Archiwum Państwowego w Opolu z dnia 14 lutego 2011 r., nr [...], ani też w aktach ksiąg wieczystych KW [...] i KW [...], co także potwierdzone zostało w piśmie Urzędu Miasta Opola z dnia 7 lutego 2012 r., nr [...]. Nie zachowała się również w zasobach archiwalnych decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 15 maja 1965 r., L.dz. [...] wraz z załącznikami, zatwierdzająca plan zagospodarowania terenu. Z kolei, organ odnalazł natomiast decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 16 czerwca 1965 r., L.dz. [...], którą zmieniono część warunków budowy pawilonów [...] położonych w [...], przy ul. [...]. Decyzja ta wydana została w związku z zatwierdzeniem projektu wstępnego zagospodarowania terenu inwestycji przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu. Jednakże, również i ta decyzja nie zawiera załącznika graficznego, a więc - zdaniem organu - niemożliwe było dokładne ustalenie na jej podstawie zakresu wprowadzonych zmian. Ponadto, organ wyjaśnił, że z uwagi na okres 44 lat, jaki upłynął od zakończenia inwestycji, nie było możliwe przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, ponieważ jednostki organizacyjne, które realizowały tę inwestycję od dziesięcioleci już nie istnieją, a byli pracownicy - jeśli żyją - pozostają anonimowi. Dodatkowo wskazał też, że przeprowadzone w dniu 18 lipca 2006 r. oględziny potwierdziły, że na gruntach oznaczonych obecnie numerami działek C i D zrealizowana została budowa [...] wraz z zagospodarowaniem przyległego terenu. Faktem powszechnie znanym jest również obecny stan techniczny [...], jak i jej otoczenia, tj. chodników, dróg i parkingów, które wymagają kapitalnego remontu albo nawet przebudowy. W oparciu o całość zebranego w sprawie materiału, przy uwzględnieniu braku części dokumentów, których uzyskanie nie jest możliwe organ uznał, że zrealizowana w latach 1966-1968 inwestycja wykonana została zgodnie z ustaleniami wymienionych wyżej decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu i zgodna była z celem, na który została nabyta na rzecz Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomość nabyta od M. C. w stosunku do której toczy się postępowanie o zwrot wchodzi w skład działek oznaczonych numerami: C, D i F. Organ ustalił, że w ramach realizacji inwestycji wymienione grunty zostały w latach 1965-1968 zagospodarowane w następujący sposób:

a) grunt położony w granicach działki nr C, obejmujacy teren między ulicą [...] a budynkiem [...], stanowi utwardzoną żwirem drogę - chodnik. Droga ta wraz z przyległym terenem utwardzonym tłuczniem stanowią parking samochodowy. Natomiast wbrew twierdzeniom M. C., przeznaczenie i wykorzystanie terenów pod parking nie musi wiązać się z jego utwardzeniem betonem lub asfaltem. W decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] określono warunki realizacji inwestycji m.in., że ostateczne granice lokalizacji zostaną ustalone w oparciu o zatwierdzony plan zagospodarowania terenu, a główny dojazd na teren ośrodka należy przeprowadzić od strony północnej. Z treści uzasadnienia decyzji z dnia 16 czerwca 1965 r., L.dz. [...] wynika, że projekt zagospodarowania terenu został zaakceptowany decyzją PWRN w Opolu z dnia 15 maja 1965 r., L.dz.[...], decyzji tej jednak nie odnaleziono w zasobach Archiwum Państwowego w Opolu;

b) na gruncie oznaczonym nr działki D wybudowana jest [...], dojścia do [...] i droga wewnętrzna prowadząca od ul. [...] na zaplecze [...] do stacji transformatorowej, do budynku "[...]" i jako droga pożarowa; droga ta istnieje od wybudowania [...]. Natomiast modernizacja tej drogi w późniejszym okresie nie oznacza jej wybudowania dopiero po zbyciu terenu pod parking sklepu [...]. Budynek "[...]" wzniesiony został jako zaplecze budowanej [...], w którym produkowane były elementy betonowe i inne materiały budowlane potrzebne przy wznoszeniu [...]. Do "[...]" transportowane były materiały budowlane drogą wewnętrzną prowadzącą od obecnej ulicy [...]. Droga ta została dostosowana do ruchu ciężkich pojazdów pracujących na budowie i w takim stanie istniała do czasu jej modernizacji, co prawdopodobnie nastąpiło w 1991 r. Droga wewnętrzna istnieje zatem od początku budowy [...]. Wydzierżawienie części utwardzonego terenu położonego po wschodniej stronie [...] pod punkt sprzedaży krzewów i kwiatów nastąpiło w 1991 r., to jest po 23 latach od zakończenia inwestycji. Do czasu wydzierżawienia teren ten wykorzystywany był jako miejsca parkingowe, co potwierdza pismo Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Opolu z dnia 10.10.2007 r., L.dz.[...]. Okoliczność ta nie świadczy - zdaniem organu - o zbędności tej części nieruchomości w rozumieniu postanowień art. 137 ugn. Zarządzający nieruchomością wywłaszczoną (nabytą), na której został zrealizowany cel wywłaszczenia, ma prawo do gospodarowania tą nieruchomością według własnego uznania;

c) pozostała część dawnej działki nr B włączona została w granice obecnej działki nr F, stanowiącej fragment ulicy [...], będącej drogą publiczną. Działka nr F powstała w wyniku podziału działki nr H na działki nr I i F, zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Opola z dnia 29.05.2002 r., nr [...]. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 16 lutego 2012 r. działka ta stanowi drogę. Wydzielenie tej części gruntu pod drogę publiczną po 37 latach od ich nabycia na rzecz Skarbu Państwa nie narusza postanowień art. 136 i 137 ugn.

W tym stanie rzeczy, organ stwierdził, że cel na który została nabyta nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa w 1965 r. został zrealizowany na gruncie położonym w obecnych granicach działek nr C i nr D. Zaakcentował, że budowa [...] i zagospodarowanie przyległego terenu zostały ukończone w 1968 r., tj. w ciągu 3 lat od nabycia. Lokalizacja tego rodzaju obiektu wymaga oprócz gruntów zajętych pod zabudowę obiektami kubaturowymi, również terenów niezbędnych na parkingi, zieleń izolacyjną i ciągi komunikacyjne, określone w decyzji o lokalizacji szczegółowej. Grunty nabyte od M. C. zostały wykorzystane częściowo pod zabudowę [...] i częściowo - od strony ulicy [...] - pod takie obiekty towarzyszące. Zdaniem organu, względy bezpieczeństwa obiektu, [...], wymagają dostępu do niego więcej niż tylko jedną drogą, zarówno od ulicy [...], jak i od ulicy [...]. W świetle powyższego organ uznał, że żądanie zwrotu części nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa nie mogło być uwzględnione.

W odwołaniu od decyzji M. C. wniosła o jej uchylenie w całości, ponawiając takie same zarzuty wobec organu, jak w poprzednim odwołaniu, jak również powieliła argumentację. Dodatkowo wskazała, że powoływanie się przez organ na brak dokumentów potwierdzających sposób zagospodarowania spornych działek jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy ustalenie ich treści jest niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uznała, że organ nie podjął nowych starań mających na celu wyjaśnienie sprawy, czym naruszył przepisy K.p.a.

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r., nr [...], Wojewoda Opolski, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Stwierdził, że organ I instancji nadal nie przeprowadził postępowania dowodowego w stopniu umożliwiającym jednoznaczne stwierdzenie realizacji celu wywłaszczenia na części nieruchomości, objętej aktualnie działkami numer C i D. Zdaniem Wojewody, odnaleziona decyzja z dnia 29 marca 1965 r. nie zawiera załącznika graficznego, podobnie jak decyzja z dnia 16 czerwca 1965 r. zmieniająca wcześniejsze warunki lokalizacyjne (także bez załącznika graficznego), co uniemożliwia dokładne określenie zakresu wprowadzonych zmian, a precyzyjne przeznaczenie tych gruntów winno wynikać z dokumentów, w szczególności z treści decyzji lokalizacyjnej i załączników do niej, bądź odtworzonej dokumentacji w tym zakresie. W ocenie Wojewody, niedopuszczalne jest powoływanie się organu na brak możliwości odnalezienia dokumentu i w takim wypadku należy ją odtworzyć przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych przewidzianych w K.p.a. Zwrócił również uwagę, że we wszelkich materiałach dostępnych teleinformatycznie, dotyczących obiektu [...] w [...] jest wzmianka, iż w [...] została zbudowana identyczna [...] na podstawie opolskiej dokumentacji. Być może, zachowały się w tamtejszych archiwach kopie dokumentów. Wojewoda uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. art. 7, 75, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. Dodał, że organ odwoławczy nie może podjąć czynności uzupełniających materiał dowodowy, bowiem w niniejszej sprawie miałoby to charakter zastąpienia organu I instancji w rozstrzyganiu sprawy i godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponadto, w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a., Wojewoda nie miał podstaw do zajmowania merytorycznego stanowiska w sprawie, gdyż przeczy to istocie decyzji kasacyjnej.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła Gmina Opole, wskazując, iż przedmiotowe postępowanie trwa od 2005 r., gdy tymczasem wszystkie dostępne dowody w tej sprawie zostały zebrane i dołączone do akt. Argumentowała, że zrealizowana w latach 1966-1968 inwestycja wykonana została zgodnie z ustaleniami decyzji Prezydium MRN w Opolu oraz zmieniającej ją decyzji, tego samego organu, nr [...] z dnia 16 czerwca 1965 r., co potwierdza jej zgodność z celem, na który została nabyta. Natomiast wydzielenie działki nr F pod drogę publiczną po 37 latach od jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa nie narusza postanowień art. 136 i 137 ugn. Podkreśliła, że M. C. domaga się zwrotu nieruchomości bez wskazania, którą konkretnie część nieruchomości chciałaby odzyskać. Przy czym nie jest możliwe wydzielenie gruntu od strony ul. [...], gdyż naruszałoby to zasady bezpieczeństwa oraz pozbawiłoby działkę dostępu do drogi publicznej. Gmina wskazała także, iż lokalizacja [...], która jest wykorzystywana do [...], wymaga oprócz gruntów zajętych pod zabudowę obiektami kubaturowymi, również terenów niezbędnych na parkingi, zieleń izolacyjną i ciągi komunikacyjne, określone w decyzji o lokalizacji szczegółowej. Podkreśliła, że nabyte grunty zostały wykorzystane częściowo pod zabudowę [...] i częściowo - od strony ulicy [...] - pod takie obiekty towarzyszące. Poza tym, względy bezpieczeństwa obiektu, [...], wymagają dostępu do niego więcej niż tylko jedną drogą, zarówno od ul. [...], jak i od ul. [...].

Wyrokiem z dnia 16 września 2013 r., sygn. akt II SA/Op 244/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., Sąd uznał, iż stwierdzone przez organ odwoławczy uchybienia i wadliwości prowadzonego przez Starostę Opolskiego postępowania nie uzasadniały przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia. Dostrzeżono bowiem, iż w przedmiotowej sprawie decyzje organu I instancji były już wielokrotnie uchylane przez organ odwoławczy z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego, a obecnie - wykonując zalecenia Wojewody - Starosta Opolski podejmował próby zgromadzenia nowych dowodów w sprawie, które jednak okazały się nieskuteczne, gdyż część dokumentów się nie zachowała ze względu na upływ czasu. Sąd wskazał na odnalezione przez Starostę decyzje (z dnia 29 marca 1965r., nr [...] oraz z dnia 16 czerwca 1965 r.), zaznaczając, iż niemożliwie było - co wykazał Starosta - odszukanie załącznika graficznego do tych decyzji. W przedstawionych okolicznościach Wojewoda nie może zasadnie twierdzić, że organ pierwszej instancji nie podjął czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy. Odnotowując zasadę oficjalności w postępowaniu dowodowym, Sąd wskazał również, iż strona nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jeśli, powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone skutki prawne, powinna również sama przedstawić dowody, względnie konkretne wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Z akt sprawy natomiast nie wynika, aby wnioskodawczyni podejmowała w rozpoznawanej sprawie inicjatywę dowodową, przez którą zmierzałaby do podważenia stanowiska organu pierwszej instancji, prezentowanego odnośnie do istotnych w sprawie kwestii. Ponadto, Sąd stwierdził, że sama konieczność uzupełnienia dowodów nie jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, bowiem organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w kierunku pożądanych przez siebie ustaleń faktycznych - art. 136 K.p.a. Zdaniem Sądu, podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. nie mogła stanowić stwierdzona przez organ konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o kopie dokumentów, które mogły się zachować w związku z budową identycznej [...] w [...]. Jednakże ich przydatność byłaby aktualna tylko wtedy, gdyby w [...] zachowały się oryginalne plany opolskie. W ocenie Sądu, w ramach postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zgromadził dostępne, a mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy materiały dowodowe, które organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień powinien ocenić. Ponadto, skarżąca w dwóch ostatnich odwołaniach od decyzji pierwszoinstancyjnych zawarła w istocie tożsamą argumentację, a więc nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W tej sprawie, organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił się od merytorycznej wypowiedzi w kwestii realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomościach nabytych od M. C. w sytuacji, która winna być oparta na całokształcie już zgromadzonego materiału dowodowego, stosownie do wymogów art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu, zgromadzone w niniejszej sprawie dowody - z uwzględnieniem projektu budowlanego i pism jednostek zarządzających - rozpatrywane łącznie, powinny pozwolić na jednoznaczną ocenę w przedmiocie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W konsekwencji powyższego, po przekazaniu akt sprawy, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 18 lutego 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, tj. decyzję Starosty Opolskiego z dnia 14 czerwca 2012 r., nr [...], odmawiającą zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej, położonej w Opolu i oznaczonej poprzednio numerami działek A oraz B. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie, odnotowując wskazania zawarte w przywołanym wyżej wyroku z dnia 16 września 2013 r. Przedstawił zgromadzony materiał dowodowy w sprawie i stwierdził, że podziela w całości ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji. Wskazał również, iż na zasadzie art. 136 K.p.a. przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, na okoliczność odnalezienia dokumentacji inwestycji bliźniaczej w [...] - obiektu [...], wskazującej na inwestycję opolską ([...]). W tej kwestii Wojewoda Opolski zwrócił się do instytucji [...] - Urzędu Miasta [...], Urzędu Wojewódzkiego oraz MOSiR. Jednakże otrzymane odpowiedzi poświadczyły, że brak jest w tamtejszych zasobach archiwalnych dokumentacji (w formie oryginałów, kopii bądź notatek), dotyczącej budowy [...] w Opolu. W świetle powyższego Wojewoda stwierdził, iż zostały wyczerpane wszelkie możliwości dowodowe mające na celu wyjaśnienie istotnych kwestii w sprawie. Przyjął, tak jak wykazano w decyzji pierwszinstancyjnej i stwierdzono w powyższym wyroku, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, iż na gruntach nabytych od skarżącej został zrealizowany cel wywłaszczenia. Przedstawiając stan faktyczny, organ dokonał rozważań prawnych na gruncie przepisów art. 136 i art. 137 ugn., przyjmując, iż brak jest podstaw do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej poprzednio numerami działek A i B, wchodzącej obecnie w skład działek nr C, D i F. Przy czym działki nr C i nr D zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia ([...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą), natomiast po 37 latach od nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i po zrealizowaniu celu wywłaszczenia – działka nr F została wydzielona pod drogę publiczną. Organ zaakcentował, iż realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła w ciągu 3 lat od nabycia nieruchomości, od skarżącej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w związku z naruszeniem:

– prawa procesowego: art. 7 - 8, art. 75, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, nieobiektywnej i pobieżnej ocenie materiału dowodowego, wobec przyjęcia, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej nieruchomości;

– prawa materialnego: art. 136 i art. 137 ust. 1 – 2 ugn, przez wydanie decyzji odmawiającej zwrotu części nieruchomości, w sytuacji gdy materiał dowodowy wskazuje, że tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia.

W uzasadnieniu skargi powieliła argumenty odwołania, stwierdzając, iż tylko brakujący załącznik graficzny do decyzji mógłby stanowić przesądzający dowód w sprawie, tj. potwierdzić wielkość obszaru, na jakim powinna była zostać zrealizowana zamierzona inwestycja. Zdaniem skarżącej, nawet pobieżna analiza dowodów pokazuje, że wywłaszczenie obu działek było ponad potrzeby przedmiotowej inwestycji celu publicznego. Na tę okoliczność wskazała, iż Miasto Opole zbyło część nieruchomości (dz. nr G), na której wybudowano sklep [...] i parking, co do której została zawarta ugoda. Uznała, że dla oceny zbędności należało dokonać stosownych pomiarów nieruchomości, wyliczyć należną opłatę i orzec o zwrocie. Skoro nieruchomość tę oddano decyzją w trwały zarząd jednostce - MOSiR w Opolu, zasadne było zbadanie tej decyzji, z której – zdaniem skarżącej – wynikałoby, jaka powierzchnia gruntu jest przekazana i wykorzystana na potrzeby [...]. Należało również w tej materii sięgnąć do załącznika miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwały nr LV 580/09. Ponadto, wynajmowanie przez 20 lat część nieruchomości na punkt sprzedaży drzew i krzewów świadczy o wywłaszczeniu ponad potrzeby. Dodała, że aktualna numeracja działek jest inna niż wskazuje się w treści decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wraz z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że przywołana uchwała z 2009 r. dotyczy przystąpienia do planu, bowiem dla tej części miasta brak jest obowiązującego planu. Przyznał, że wprawdzie zmianie uległa obecnie numeracja działek, ale odnosi się ona tylko do ich oznaczeni; nie uległy natomiast zmianie granice gruntowe.

W piśmie procesowym z dnia 20 maja 2014 r., pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę w całości i dodał, iż w sprawie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności obu decyzji orzekających w sprawie - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Orzeczono bowiem o odmowie zwrotu działek o numerach, które nie istnieją, zatem w ocenie skarżącej, wada ta nie może być wyeliminowana. Na okoliczność sprostowania numerów działek, przywołano orzecznictwo sadów administracyjnych.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej stwierdził, że materiał dowodowy w sprawie jest niewyczerpujący, a nieruchomość w części wywłaszczonej jest zbędna, gdyż nie jest obecnie wykorzystywana w całości na cel wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności czy celowości. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie zatem decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, zatem skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewody Opolskiego rozstrzygająca o odmowie zwrotu skarżącej nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, położonej w [...] i oznaczonej poprzednio, jako działka nr A oraz B.

W związku z postępowaniem administracyjnym zainicjowanym wnioskiem skarżącej o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej, zasadnicza kwestia, jaka podlegała ocenie w tej sprawie, dotyczyła wystąpienia przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w tym także prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

W aktualnym stanie prawnym instytucja zwrotu wywłaszczonych nieruchomości regulowana jest przepisami rozdziału 6 w dziale III przywołanej wcześniej ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwanej nadal ugn lub ustawą. Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się także do nieruchomości zbytych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94), z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu, bowiem nieruchomość obejmująca działki o nr A i B została zbyta przez skarżącą na rzecz Skarbu Państwa, mocą aktu notarialnego z dnia 18 maja 1965 r., w trybie ww. ustawy wywłaszczeniowej, w związku z realizacją celu publicznego określonego w decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu dnia 29 marca 1965 r., znak [...].

Równocześnie przypomnieć trzeba, że w tej sprawie - w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - wyrokiem z dnia 16 września 2013 r., sygn. akt II SA/Op 244/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzję kasacyjną Wojewody Opolskiego z dnia 10 kwietnia 2013 r. Dlatego też, przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy należało mieć na uwadze regulację prawną z art. 153 P.p.s.a., według której ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, LEX nr 1104099). Ponadto podkreślić należy, że po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 P.p.s.a., bowiem po myśli art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli zatem strony doprowadzą do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w tym wyroku i zawarte w nim wskazania są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1241/10, LEX nr 1070748).

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy dostrzec trzeba, że w wyroku z dnia 16 września 2013 r. tut. Sąd uznał podejmowane przez organ próby odnalezienia załączników do decyzji z dnia 29 marca 1965 r. oraz z dnia 15 maja 1965 r. za skuteczne. Stwierdził także, iż w ramach postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zgromadził dostępne materiały dowodowe, które Sąd ocenił i przyjął jako "mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy". Ponadto stwierdził, że jedynie uzupełnienia materiału dowodowego o kopie dokumentów, które mogły się zachować w związku z budową identycznej [...] w [...], może dokonać organ odwoławczy we własnym zakresie, przy czym Sąd zwrócił uwagę, że "ich przydatność byłaby aktualna, tylko wtedy, gdyby w [...] zachowały się oryginalne plany opolskie." Sąd dokonał również oceny zachowania się skarżącej, w kontekście kompletności i istotności zebranego materiału dowodowego, wskazując, iż "z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni podejmowała w rozpoznawanej sprawie inicjatywę dowodową, przez którą zmierzałaby do podważenia stanowiska organu pierwszej instancji, prezentowanego odnośnie do istotnych w sprawie kwestii." Dostrzegł także, że w dwóch ostatnich odwołaniach od decyzji pierwszoinstancyjnych skarżąca zawarła w istocie tożsamą argumentację, a więc "nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego."

Przywołana wyżej ocena prawna wiązała zatem skład orzekający w niniejszej sprawie, a ponadto musiała zostać uwzględniona przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. W konsekwencji należy stwierdzić, że organ odwoławczy dostosował się do oceny i wskazań zawartej w powołanym wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym, zwrócił się dwukrotnie do instytucji [...] – Urzędu Miasta, Urzędu Marszałkowskiego, OSiR - o udzielenie informacji dotyczącej dokumentacji związanej z ustaleniem lokalizacji bliźniaczej inwestycji w [...], tj. [...] wskazującej na inwestycję opolską ([...]) oraz o udostępnienie tej dokumentacji z uwagi na sygnały (wzmiankę), iż w [...] została zbudowana identyczna [...] na podstawie opolskiej dokumentacji. Z udzielonych odpowiedzi jednak wynika, iż instytucje te nie dysponują żadną dokumentacją związaną z inwestycją opolską.

W tej sytuacji, uwzględniając powyższe należy przyjąć, że zasadnie organ odwoławczy stwierdził, iż zostały wyczerpane wszelkie możliwości dowodowe mające na celu wyjaśnienie istotnych kwestii w sprawie.

Słusznie też organ zwrócił uwagę, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżąca została poinformowana, pismem z dnia 3 lutego 2014 r., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). W dniu 12 lutego 2014 r. z tej możliwości strona skorzystała (jej pełnomocnik) nie wnosząc uwag. W tym stanie rzeczy, zarzut skarżącej o rozstrzyganiu w oparciu o niepełny (niewyczerpujący) materiał dowodowy należało uznać za bezzasadny.

W niniejszej sprawie, rozstrzygając o żądaniu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy, organy administracji zobowiązane były ustalić, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem. Przy czym zaakcentować przyjdzie, że przepis ten nie przewiduje obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy w terminach określonych w art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy, prawidłowo zrealizowany został na tej nieruchomości cel określony w decyzji bądź odpowiednio w umowie (art. 216 ustawy). Dlatego też, nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, określonym w decyzji, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie. Uznać zatem należy, że wykorzystywanie wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie ma znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. W konsekwencji oznacza to, że nieruchomość nie podlega obowiązkowi zwrotu niezależnie od tego, jak długo wykorzystywano ją na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jakie były przyczyny zaprzestania dalszej realizacji tego celu oraz od tego, czy podmiot publiczny powziął zamiar przeznaczenia jej na realizację innego celu, a także jaki jest dalszy sposób wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej. Wynika to stąd, że po zaprzestaniu realizacji dotychczasowego celu wywłaszczenia nie ulega zmianie ocena dokonanego w przeszłości wywłaszczenia, jako zgodnego z prawem, a dotychczasowego postępowania z wywłaszczoną nieruchomością - jako prawidłowego. Przekazanie przed laty nieruchomości wywłaszczonej, na której realizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i uczynienie z niej przedmiotu obrotu wskutek odstąpienia od pierwotnych zamierzeń, nie może z mocą wsteczną zmienić oceny "konieczności" i "niezbędności" dokonanego wówczas wywłaszczenia na określony cel publiczny. Jeżeli ważność lub skuteczność decyzji o wywłaszczeniu nie została podważona we właściwym postępowaniu, samo zaprzestanie realizacji celu wywłaszczenia nie zmienia oceny prawidłowości dokonanego przed laty wywłaszczenia nieruchomości i przekazania jej do wykorzystywania zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej. Nawet po zaprzestaniu wykonywania celu publicznego, dokonane w przeszłości wywłaszczenie należy nadal uważać za "konieczne" i "niezbędne" dla realizacji celu publicznego, którego dalsza realizacja została porzucona. Wykładnia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jego przeznaczenia. Konstrukcja przesłanki materialnoprawnej przyjęta w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy przesądza, że do oceny zbędności nie można stosować zdarzeń przyszłych po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a podstawą tej oceny jest wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu określonego w tej decyzji. Zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami. Dlatego prawo to, w zakresie jego wykonywania, poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługującego każdemu innemu podmiotowi (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1025/09, LEX nr 594843; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1069/11; wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 576/13 dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Powyższe rozważania stały się niezbędne w tej sprawie nie tylko ze względu na zarzuty skargi, ale także z uwagi na ocenę w tej materii zawartą w ww. wyroku z dnia 16 września 2013 r. Zauważyć jednak należy, że kwestia celu wywłaszczenia nie jest sporna, tj. budowa pawilonów [...] w [...] przy ul. [...]. Skarżąca natomiast, żądając zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej, neguje realizację celu wywłaszczenia na całej wywłaszczonej nieruchomości.

W świetle tych rozważań, przywołanej regulacji prawnej i następstw wynikających z przepisu art. 153 P.p.s.a. oraz wykazania w tym postępowaniu przez organ, że postępowanie dowodowe zostało wyczerpane, należy stwierdzić, iż prawidłowo organ przeanalizował zebrane dowody, które potwierdzają zrealizowanie celu wywłaszczenia na wywłaszczonej nieruchomości skarżącej. Stąd wnioskowany przez skarżącą zwrot części wywłaszczonej nieruchomości - oznaczonej poprzednio numerami działek A i B, wchodzącej obecnie w skład działek nr C, nr D i F z k.m. [...], obręb [...] - okazał się bezskuteczny. Organ bowiem bezsprzecznie wykazał, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że w ramach realizacji inwestycji (opisanego celu publicznego) w latach 1965 -1968, sporne grunty obejmujące ww. działki, których dotyczy niniejsze postępowanie, zostały zagospodarowane (wykorzystane) w całości. Na gruntach oznaczonych numerami działek C i D zrealizowana została budowa [...] wraz z zagospodarowaniem przyległego terenu, natomiast działka nr F stanowi fragment drogi publicznej - ul. [...]. Na podstawie dostępnych i zgromadzonych dowodów, organ szczegółowo opisał, w jaki sposób wykonany został cel wywłaszczenia na gruntach w granicy tych działek. Z uwagi na brak (niezachowania się) załącznika mapowego do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 29 marca 1965 r., jak i załącznika do decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 15 maja 1965 r. zatwardzającego plan zagospodarowania terenu, zasadnie – zgodnie z zaleceniami wyroku z 19 września 2013 r. - organ przeanalizował odnaleziony plan sytuacyjny, znajdujący się w teczce obejmującej projekt techniczny zasilania [...] z dnia 6 maja 1965 r. Z dokumentu tego wynika, iż inwestycja stanowiła budowę obiektów kubaturowych, czyli [...] oraz obejmowała infrastrukturę towarzyszącą w postaci ciągów komunikacyjnych, parkingów, zieleni izolacyjnej, itp. Te okoliczności potwierdzają pisma jednostek zarządzających [...], w tym pismo z dnia 10 października 2007 r., L.dz.[...] oraz pismo z dnia 12 września 2006 r., L.dz.[...]. Na ten stan rzeczy wskazał również tut. Sąd w poprzednim wyroku. Organ zasadnie podkreśli, że z ww. pism wynika wyraźnie, że sporne tereny były wykorzystywane jako miejsce parkingowe w czasie organizowanych w [...] imprez. Ponadto, na potrzeby [...], jako parking samochodowy służy w granicach działki nr C droga utwardzona wraz z przyległym terenem utwardzonym tłuczniem. Dodatkowo i zarazem trafnie organ wskazał, że przeznaczenie i wykorzystanie terenów pod parking nie musi wiązać się z jego utwardzeniem betonem lub asfaltem. Z kolei, na gruncie oznaczonym numerem działki D wybudowana jest [...], dojścia do [...] i droga wewnętrzna prowadząca od ul. [...] na zaplecze [...] do stacji transformatorowej, do budynku "[...]" i jako droga pożarowa. Organ zaakcentował, iż droga ta istnieje od momentu wybudowania [...]. Ponadto, względy bezpieczeństwa obiektu ([...]), w którym [...] wymagają dostępu do niego więcej niż tylko jedną drogą, zarówno od ul. [...], jak i od ul. [...]. Nie może także ujść uwadze okoliczność, że na koronie [...] znajduje się [...] wyjść ewakuacyjnych, pozwalających na szybką ewakuację [...] ludzi, stąd bezsprzecznie niezbędne są tereny wokół tej [...]. Ponadto, dostrzec trzeba, że budowa [...] to inwestycja złożona i z pewnością parkingi, drogi, pasy zieleni i tereny utwardzone stanowią elementy całej inwestycji, które są niezbędne dla funkcjonowania tego rodzaju obiektu. W rozpoznawanej sprawie, co do spornej nieruchomości skarżącej zaakcentować przyjdzie, że cel wywłaszczenia został osiągnięty i nieruchomość nadal jest wykorzystywana zgodnie z tym celem.

W przedstawionym stanie faktycznym, wykazanym na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, w tym analizy i oceny treści przywołanych decyzji, projektu technicznego zasilania [...], pism jednostek zarządzających, oględzin oraz faktów powszechnie znanych, w ocenie Sądu, zarzut skarżącej o dowolności przyjęcia przez organ, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej nieruchomości, należało uznać za nietrafny.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, że nieruchomość skarżącej, której zwrotu części domaga się skarżąca, została w trybie wywłaszczeniowym nabyta w 1965 r., w drodze aktu notarialnego na rzecz Skarbu Państwa, a następnie przeszła na własność Gminy Opole. Skoro realizacja celu wywłaszczenia, jak wykazano wyżej, objęła sporną nieruchomość skarżącej i nastąpiła w latach 1965 - 1968, czyli z nieprzekroczeniem terminów, o których mowa w art. 137 ust. 1 ugn, to w tym przypadku przepis art. 137 ust. 2 ugn nie może mieć zastosowania (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, Dz. U. z 2014 r., poz. 376). W świetle przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy wniosek o zwrot nieruchomości byłby uzasadniony, gdyby w terminie 7 lat od dnia zawarcia umowy nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia albo w terminie 10 lat od tego samego zdarzenia, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na spornej nieruchomości skarżącej. W tej kwestii wypowiedział się również Sąd w poprzednim wyroku stwierdzając, iż "Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie miał jednak miejsca, gdyż inwestycję zrealizowano w ciągu 3 lat."

W tym miejscu powtórzyć przyjdzie stanowisko tut. Sądu zajęte w tej sprawie, w wyroku z 16 września 2013 r., że bez znaczenia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia ma przejściowe wykorzystanie zajętych terenów na inne cele, jeżeli nie są one związane z trwałym wyłączeniem tych terenów z całości infrastruktury towarzyszącej [...], np. wykorzystanie ciągu komunikacyjnego na cele prowadzenia punktu sprzedaży drzew i krzewów, czy też korzystanie z potencjalnych i przejściowo niewykorzystywanych terenów parkingowych na inne cele (np. tworzenia skrótów komunikacyjnych przez okolicznych mieszkańców). W tej sprawie organ podał, że wydzierżawienie części utwardzonego terenu położonego po wschodniej stronie [...] pod punkt sprzedaży krzewów i kwiatów nastąpiło w 1991 r., a zatem po upływie 23 lat od zakończenia inwestycji. Wspomnieć jedynie można, że umowa ta została rozwiązana. Jednakże do czasu wydzierżawienia teren ten wykorzystywany był jako miejsca parkingowe. Przy czym podkreślić należy, że okoliczność ta nie świadczy o zbędności tej części nieruchomości w rozumieniu art. 137 ugn, bowiem zarządzający nieruchomością wywłaszczoną (nabytą), na której został zrealizowany cel wywłaszczenia, ma prawo do jej gospodarowania a przepisy art. 136 i art. 137 ugn muszą być interpretowane i stosowane ściśle.

Organ zasadnie też wyjaśnił, iż pozostała część dawnej działki nr B włączona została w granice obecnej działki nr F, która stanowi aktualnie fragment ul. [...], będącej drogą publiczną. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 16 lutego 2012 r. działka ta stanowi drogę. Wydzielenie tej części gruntu pod drogę publiczną po 37 latach od ich nabycia na rzecz Skarbu Państwa nie narusza postanowień art. 136 i 137 ugn.

Ponadto dodać trzeba, że rozpatrywanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie stanu aktualnego obiektu [...], który ze względu na zły stan techniczny jest wykorzystywany sporadycznie, co wiąże się m. in. z mniejszym zapotrzebowaniem na miejsca parkingowe, nie może być wyznacznikiem i przesądzać o tym, że nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia w okresie po zbudowaniu [...] i obiektów towarzyszących, tj. po 1968 r.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 136 i art. 137 ust. 1 – 2 ugn.

Podobnie, nie doszło do rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., z powodu braku wskazania nowej - obecnej numeracji działek nieruchomości wywłaszczonej. Przeprowadzone podziały, w trakcie rozpatrywania wniosku skarżącej, nie miały bowiem wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż nie uległy zmianie granice gruntowe, a jedynie ich oznaczenie. Podana w decyzji numeracja nie wprowadza wątpliwości, o jakiej nieruchomości orzekał organ – na wniosek skarżącej. Organ przywołując numerację sprzed ostatniej korekty ewidencyjnej, wyraźnie zaznaczał położenie, władającego, wielkości i numerację poprzednią, do której nawiązywał w motywach rozstrzygnięcia. Brak jest zatem podstaw do uznania, jak tego oczekuje skarżąca, że mamy przez tę sytuację do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Do uznania naruszenia prawa za rażące niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. po pierwsze, treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, po drugie - charakter tego naruszenia ma być tego rodzaju, że prowadzi do niemożności zaakceptowania owej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. wyroki NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04, LEX nr 165717; z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11, LEX nr 1228463). Taka sytuacja jednak nie ma miejsca w tej sprawie, a zatem zarzut skarżącej zawarty w piśmie procesowym co do rażącego naruszenia prawa, należało uznać za chybiony.

W tym stanie rzeczy, skoro dokonana kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.