Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 4138/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 247 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 2 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Anna Szokalska - Kruś Po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi J. K. i S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności I. Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]Nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...], II. oddala skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]Nr [...],[...],[...],[...].[...], III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 265(dwieście sześćdziesiąt pięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

2

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...]skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. K. i S. W. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za lata 1996 - 2001 r., na podstawie art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej, powołując się na uchwałę pięciu sędziów NSA z dnia 25.06.2001 r. sygn. FPK 4/00,.

Decyzjami z dnia [...]Nr [...]; Nr [...]; Nr [...]; Nr [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 249 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. ustalających wymiar podatku od nieruchomości za lata 1996 - 2000, wskazując, że wniosek o uruchomienie nadzwyczajnego toku postępowania jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, wniesiono po upływie roku od doręczenia spornych decyzji.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 251 § 1 w zw. z art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej przez stronę decyzji. Dokonał organ analizy wskazanych przepisów art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do wniosku strony, rozważając treść powołanego przepisu pkt. 3 ustawy, wskazując, że odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, na co wskazywał NSA w wielu swoich wyrokach, które organ powołał. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją, której rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie przepisu budzącego wątpliwości interpretacyjne - art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przyjmując, że strona jako posiadacz zależny oraz będący w jej użytkowaniu lokal użytkowy spełniają warunki prawne opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Takie stanowisko znajdowało oparcie w bogatym orzecznictwie NSA. W związku z tym uznał organ, że sporna decyzja wymiarowa nie została wydana z naruszeniem prawa w sposób rażący, odpowiadała dominującej wówczas linii orzecznictwa, której radykalną zmianę wywołała dopiero uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. FPK 4/00.

W odwołaniu od powyższych decyzji strona wniosła o ich uchylenie, ponownie powołując się na uchwałę pięciu sędziów NSA z dnia 25.06.2001 r. i wskazując, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem żaden przepis ustawy z dnia 12.01.199Ir.

Sygn. akt ISA/Wr 4136-4141/02

3

o podatkach i opłatach lokalnych nie nakładał obowiązku podatkowego na wynajmującego lokal, jeżeli lokal ten nie stanowił odrębności. Powoływanie się na okoliczność, że takie było orzecznictwo, jest nadużyciem, bowiem orzecznictwo nie jest dowodem w sprawie.

Decyzjami z dnia [...]Nr [...]; Nr [...]; Nr [...]; Nr [...]; Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 221 i art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżone decyzje, podzielając ich argumentację. Podkreślił organ, że stwierdzenie nieważności jest szczególnym trybem eliminacji decyzji ostatecznej, z tego zapewne względu ustawodawca ograniczył czas, w którym tryb ten może być stosowany - jeden rok od doręczenia decyzji stronie. Po upływie tego terminu organ podatkowy obligatoryjnie odmawia wszczęcia postępowania.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 221 i art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił organ argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji, przyznając, że uchwała NSA z dnia 25.06.2001 r. wpłynie zapewne na zasadniczą zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej, jednakże brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności stanowiącej przedmiot sprawy decyzji z powodu nie wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze od powyższej decyzji skarżący zarzucili naruszenie prawa poprzez wydanie decyzji niezgodnie z prawem czy też z rażącym naruszeniem prawa. Powtórzyli skarżący argumentację z odwołania od decyzji organu I instancji, wskazali, że organ odstąpił od wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r.. Podnieśli, że lokal będący przedmiotem sporu nie jest odrębną własnością, że w doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa jest to naruszenie wyraźnej, czytelnej interpretacji normy prawnej, decyduje o nim ocena skutków społeczno - gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. W przepisie art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych zawarta jest pełna definicja podatnika i pojęcie nieruchomości, którym przepis się posługuje, należy rozumieć w sensie art. 46 k.c. i ustawy o własności lokali. Wyjątkową manipulacją organów podatkowych jest niedotrzymanie ustawowych terminów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte stanowisko w zaskarżonej decyzji i argumentacje z jej uzasadnienia. Dodał organ, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych należy do gałęzi prawa podatkowego, którego regulacje w wielu kwestiach nie przystają do regulacji cywilnoprawnych.

Sygn. akt ISA/Wr 4136-4141/02

4

Na rozprawie w dniu [...]pełnomocnik skarżących cofnął skargę odnoszącą się do decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2001 r., wyjaśniając, że sprawa została załatwiona postanowieniem Sądu umarzającym postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skarżący wnieśli skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujących w mocy decyzje SKO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalających wymiar podatku za lata 1996 - 2000 oraz decyzji utrzymującej w mocy decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2001 r.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonych decyzji utrzymujących w mocy decyzje odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 1996 -2000 stwierdzić należy, że nie naruszają one prawa.

Przepis art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiący podstawę prawną wydania decyzji obligował organy podatkowe do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od doręczenia decyzji.

Jak wynika z akt sprawy, czemu skarżący nie zaprzeczali, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 1996 - 2000 został wniesiony z uchybieniem tego terminu, a więc po upływie roku od daty doręczenia przedmiotowych decyzji. Zatem prawidłowo organ podatkowy odmówił wszczęcia

Sygn. akt ISA/Wr 4136-4141/02

5

postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowych za lata 1996 - 2000, co skutkuje uznaniem skargi w tej części za nieuzasadnioną.

Odnośnie tej części skargi, która kwestionuje decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za rok 2001, uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Kwestię sporną stanowi reprezentowany w zaskarżonej decyzji pogląd, znajdujący zresztą oparcie w orzecznictwie NSA, że odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji. W celu zatem ustalenia, czy zaskarżona decyzja narusza prawo należy na wstępie rozstrzygnąć, czy i kiedy zmiana wykładni budzących wątpliwości przepisów może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji i czy zmiana interpretacji przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dokonana wskazaną wyżej uchwałą pięciu sędziów NSA z dnia 25.06.2001 r. (sygn. FPK 4/00 - ONSA z 2001 r. nr 4, poz. 164), w której przyjęto, że posiadacz lokalu niewyodrębnionego prawnie, będącego częścią nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy, może powodować uznanie, iż nałożenie, na podstawie tego przepisu, obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości na podatnika będącego posiadaczem zależnym niewyodrębnionego prawnie lokalu będącego częścią nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, skutkuje uznaniem, iż wydanie decyzji w takim stanie faktycznym nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowałoby, z mocy przepisu art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej, stwierdzenie nieważności takiej decyzji, czy też należy uznać, jak uczyniło to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może stanowić podstawy żądania stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem nie ma cechy rażącego naruszenia prawa.

Kwestią tą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2004 r. (sygn. akt FSK 2/2004 - ONSAiWSA z 2004 r., nr 1, poz. 6) zajmując stanowisko, które podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, że "Rozbieżność orzecznictwa sądowego sama przez się nie wyklucza możliwości, że jeden z dwóch sprzecznych ze sobą poglądów wyrażonych w tym orzecznictwie jest na tyle wadliwy, iż jego przyjęcie przez organ podatkowy stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej. O wykluczeniu naruszenia prawa w stopniu rażącym można mówić

Sygn. akt ISA/Wr 4136-4141/02

6

wyłącznie wówczas, gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, z których jednak każda daje się uzasadnić z jednakową mocą".

Dokonując zatem oceny wykładni interpretacyjnej przeprowadzonej na tle przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zastosowanej przy wydawaniu decyzji w zakresie podatku od nieruchomości, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, a wykładni interpretacyjnej zastosowanej w uchwale pięciu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r., ocenić należy, czy każdy z przyjętych poglądów, znajdujących oparcie w obu wykładniach, może zostać poparty mniej więcej tej samej wagi argumentacją.

W uchwale NSA z dnia 25.06.2001 r., dokonującej radykalnej zmiany interpretacji przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przyjęto, iż posiadacz lokalu niewyodrębnionego prawnie, będącego częścią nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Analizując pojęcie nieruchomości w szerokim znaczeniu, nie tylko na tle przepisu art. 46 § 1 k.c, pojęcia nieruchomości budynkowej i lokalowej, stwierdził Sąd, że pojęcie nieruchomości wg kodeksu cywilnego nie jest tożsame co do zakresu z przedmiotem podatku od nieruchomości, którym objęte są również "obiekty budowlane niezłączone trwale z gruntem", nie będące nieruchomościami w rozumieniu przepisów k.c, podobnie jak i budowle wyłącznie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż leśna lub rolnicza, podlegające podatkowi od nieruchomości. Uznał NSA, że skoro lokal niewyodrębniony prawnie, będący częścią nieruchomości nie podlega przepisom ustaw określających nieruchomości budowlane, ani przepisom ustawy o własności lokali dotyczących nieruchomości lokalowych, oznacza to, że stanowi on jedynie część składową nieruchomości i jej posiadacz nie jest podatnikiem wymienionym w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazał, że stanowisku temu nie sprzeciwia się art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy, bowiem podatek od nieruchomości zaliczany jest do grupy podatków majątkowych, grupy podatków od posiadanego majątku, a więc "ustawodawca wyszedł z założenia, że posiadacze majątku podlegającego opodatkowaniu podatkami majątkowymi uzyskują szczególnego rodzaju dochody w naturze, socjalne czy też gospodarcze w razie faktycznego władztwa nad rzeczą bez tytułu prawnego, niezależnie od tego czy posiadanie dotyczy całej nieruchomości, czy też jej części, która w takim wypadku może być wyodrębniona fizycznie, i dlatego podlegają obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości".

W świetle takiego stanowiska NSA podzielić należy również pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 14 października 2004 r. (sygn. akt ISA/Wr 3191-3196/02), że "Przepis o

Sygn. akt ISA/Wr 4136-4141/02

7

niejednoznacznej (nieprecyzyjnej) treści nie może być interpretowany na niekorzyść podatnika i nie może on ponosić skutków jego błędnej interpretacji. Obowiązku podatkowego nie można domniemywać, gdyż musi on wynikać z ustawy (art. 217 Konstytucji). Niewątpliwie zaprzeczeniem prawidłowego "załatwienia sprawy co do jej istoty" i rażącym naruszeniem prawa jest nałożenie na obywatela podatku w sytuacji, gdy nie ciąży na nim z mocy ustawy obowiązek podatkowy. Fundamentalną zasadą prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym jest to, że zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca. W związku z tym podatnik nie powinien być obciążony żadnym świadczeniem pieniężnym poza takim, jakie jest możliwe do przewidzenia na podstawie ustawy podatkowej".

Niewątpliwie argumentacja uchwały z dnia 25.06.2001 r. a także stanowisko WSA zawarte w powołanym wyżej wyroku powoduje, że przyjęcie interpretacji przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy, której wynikiem było obciążenie posiadacza, niewyodrębnionego prawnie lokalu będącego częścią składową nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, podatkiem od nieruchomości, i która była reprezentowana we wskazanych, w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrokach NSA, nie da się uzasadnić z mocą odpowiadającą wadze argumentacji przyjętej w omawianej uchwale.

Z tego też względu zastosowanie, w będącej przedmiotem żądania stwierdzenia nieważności decyzji, przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako podstawy obciążenia skarżących podatkiem od nieruchomości za 2001 r. od lokalu niewyodrębnionego prawnie, będącego częścią składową nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest wynikiem zastosowania wykładni tego przepisu, która nie znajduje uzasadnienia w jego treści, co winno podlegać ocenie z punktu widzenia przepisu art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej.

Powyższe skutkuje uznaniem skargi za uzasadnioną, w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w części dotyczącej decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2001 r. orzeczono jak w sentencji wyroku, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tejże ustawy.

Na marginesie wskazać należy, że na rozprawie w dniu [...]pełnomocnik skarżących cofnął skargę w przedmiocie decyzji SKO dotyczącej odmowy stwierdzenia

Sygn. akt ISA/Wr 4136-4141/02 8

nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r., wyjaśniając, że sprawa

w tym zakresie została umorzona przez Sąd.

Zgodnie z treścią przepisu art. 60 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie skargi wiąże sąd. Sąd jednakże może uznać

cofnięcie za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby

utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.

W związku ze złożonym oświadczeniem pełnomocnika skarżących odnośnie cofnięcia skargi,

po wyjaśnieniu, iż umorzenie postępowania nie dotyczyło 2001 r., uznał Sąd, że nie jest

związany cofnięciem skargi, bowiem skuteczne cofnięcie skargi doprowadziłoby do

pozostawienia w obiegu decyzji dotkniętej wadą nieważności.