Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 162/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 grudnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku I. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 6 lipca 2018 r. 11 października 2016 r. Burmistrz Miasta [...] wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Burmistrzem [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku I. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

We wniosku wyjaśniono, że I.S. w dniu 7 czerwca 2018 r. zwrócił się do MOPS w B. z prośbą o umieszczenie (skierowanie) w Domu Pomocy Społecznej w B. . Z ustaleń organu wnioskującego wynikało zaś, iż wprawdzie rodzina I.S. zamieszkiwała na terenie miasta B. (ojciec, konkubina i dzieci) to jednak on sam, przynajmniej od marca 2018 r., przebywał w mieszkaniu, stanowiącym budynek gospodarczy, usytuowany w C.przy ul. [...] (adres na podaniu oraz na kopercie oraz na zaświadczeniu lekarskim, informacja zawarta w wywiadzie środowiskowym). Wnioskodawca nie posiadał jednak zameldowania w miejscu pobytu (jego adres zameldowania na pobyt stały to: B ul. [...]).

W tej sytuacji organ wnioskujący, wskazując na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, podnosił, że skoro ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania" to w takim przypadku należało odnieść to pojęcie do art. 25 Kodeksu cywilnego. Jednocześnie Burmistrz Miasta [...] zwracał uwagę, że ze zgromadzonych dokumentów oraz posiadanych informacji wynikało, iż lokal, który zajmował (nieodpłatnie) I. S. składał się z: pokoju, kuchni i łazienki. Posiadał także ogrzewanie (piece węglowe) i był należycie wyposażony w podstawowe sprzęty. Wnioskodawca miał jednak kłopoty z poruszaniem się (poruszał się na wózku inwalidzkim) i z tego względu mieszkanie to nie było dostosowane do jego aktualnych potrzeb. Ponadto, I.S. pozostawał pod opieką lekarza POZ w Przychodni Lekarskiej [...] s.c. w C. , co wynikało z przedłożonych do podania zaświadczeń lekarskich.

W opinii organu wnioskującego, obecne miejsce przebywania I.S. było więc tożsame z jego zamiarem stałego pobytu. Interesy osobiste i majątkowe wnioskodawcy nie były natomiast związane z B., tym bardziej, że dokumenty powiązane z ustaleniem stopnia niepełnosprawności również złożył on poza B.. Twierdzono także, iż wnioskodawca nie jest osoba bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.

Ostatecznie organ wnioskujący wnosił o wskazanie jako organu właściwego do rozpatrzenia podania I. S.Burmistrza [...] jako organu właściwego sprawie.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz [...] akcentował, iż I. S. nie posiada obecnie żadnego zameldowania na stałe a ostatni tego rodzaju meldunek posiadał w B. Zainteresowany był osobą niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim przy czym aktualnie przebywał w C. u znajomych, którzy przygarnęli go czasowo po pobycie w szpitalu w W., a który to pobyt był związany z wypadkiem, któremu wnioskodawca uległ w październiku 2017 r. Pierwotnie pobyt I.S. w C. miał wynosić najwyżej miesiąc. W tej sytuacji w dniu 24 kwietnia 2018 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w C.odesłał podanie strony wraz z wywiadem środowiskowym do Ośrodka w B. (jako właściwego względem ostatniego miejsca pobytu osoby bezdomnej). W dniu 2 maja 2018 r. MOPS w B.odesłał jednak w/w podanie do C., twierdząc, że wnioskodawca przebywa w C. z zamiarem stałego pobytu. Tymczasem – jak podkreślał uczestnik postępowania - w aktach sprawy znajdowało się oświadczenie I. S. z dnia 6 maja 2018 r., z którego wynikało, że nie ma on zamiaru stałego osiedlenia się w C.. Ponadto K. Ł.- właścicielka domu znajdującego w C. przy ul. [...], w którym użyczono wnioskodawcy miejsca pobytu, nie godziła się na dalszy jego pobyt w jej domu. Podkreślano, że pracownik socjalny wielokrotnie i rozmawiał z nią i zawsze potwierdzała ona fakt, iż wymawiała I.S.pobyt, ale nie chciał się on na to zgodzić, mówiąc, że nie ma dokąd pójść. K.Ł. nie miała zaś sumienia wyrzucać osoby niepełnosprawnej "na bruk". Ponadto zgłaszała ona również tę sprawę osobiście wraz z konkubiną I.S. – K.M.(zamieszkałą w gm. B.) w MOPS - ie w B., ale nie zostały wysłuchane.

W związku z powyższym Ośrodek Pomocy Społecznej w C., nie chcąc zostawić osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym (poruszającej się na wózku inwalidzkim) a jednocześnie bezdomnej bo tylko czasowo przebywającej na okres zimowy u znajomych, bez środków do życia, decyzją z dnia 2 maja 2018 r. przyznał I.S. zasiłek stały w wysokości [...] zł. na okres od 1 maja 2018 r. do 27marca 2019 r. ale ma zamiar wystawić łączną notę księgową dotyczącą zwrotu wypłaconego zasiłku po wypłacie kilku miesięcy.

W rezultacie więc Burmistrz C. wnosił o wskazanie Burmistrza B. jako organu właściwego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W realiach niniejszej sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem [...] dotyczący ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku I. S.o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Należy wyjaśnić, że właściwość organu w tego rodzaju sprawach regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm., dalej: "u.p.s."). Zgodnie bowiem z art. 101 ust.1 u.p.s, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Należy w tym miejscu także zauważyć, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje, co należy rozumieć przez "miejsce zamieszkania". W analizowanej sytuacji istotna jest zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).

W świetle powyższego należało uznać, że decydujące dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku I. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej było ustalenie jego miejsca zamieszkania.

W związku z tym podkreślić należy, że chociaż wniosek I. S. o skierowanie go do domu pomocy społecznej został wniesiony w dniu 7 czerwca 2018 r. do MOPS-u w B. to jednak początkowo strona zgłosiła się w dniu 4 kwietnia 2018 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z prośbą o uzyskanie stosownej pomocy. Wystosowanie natomiast w/w pisemnego wniosku było następstwem pouczenia zainteresowanego w Ośrodku C., co do właściwości organu do którego tego rodzaju podanie winno być złożone.

W ocenie składu orzekającego - w dacie składania niniejszego wniosku – za miejsce zamieszkania I.S. winien być uznany C.. To miejsce stanowi bowiem w ostatnim okresie czasu centrum życiowe strony. Taki adres zamieszkania wnioskodawca podał jako adres dla korespondencji ( adres na podaniu i na kopercie), taki adres widnieje w zaświadczeniu lekarskimi i tego rodzaju adres wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z zainteresowanym w kwietniu 2018 r. Ponadto I. S.znajduje się także pod opieką lekarza POZ z przychodni w C.. W miejscowości tej strona przebywa i bez znaczenia dla sprawy ma okoliczność, że z tą miejscowością nie wiąże dalszych planów. W przypadku bowiem ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej trudno wymagać by zainteresowany wiązał swoje plany życiowe z innym miejscem aniżeli miejscowość, w której taki ośrodek się znajduje. Dlatego w rozpoznawanym stanie faktycznym, nie można było oceniać miejsca zamieszkania wnioskodawcy, biorąc pod uwagę jego kwestie przyszłościowe. Ważne było, gdzie taka osoba faktycznie przebywa i gdzie koncentrują się dla niej istotne sprawy życiowe. W realiach rozpoznawanej sprawy wymowę swoją miał także fakt, że to w C. wnioskodawca korzystał już ze świadczeń pomocy społecznej, która została mu udzielona.

Wprawdzie przy tym lokal, z którego I.S. korzystał, znajdował się w budynku gospodarczym, ale składał się z: pokoju, kuchni i łazienki oraz posiadał ogrzewanie i był należycie wyposażony w podstawowe sprzęty. Zatem był to obiekt realizujący funkcje mieszkalne. Również okoliczność, że strona mogła korzystać z tego obiektu jedynie za zgodą jego właścicielki (użyczenie), która obecnie twierdziła, iż jedynie ze względów humanitarnych wyraża na to zgodę bo pierwotnie umawiała się na krótki pobyt u niej I. S., nie miało w sprawie znaczenia rozstrzygającego. Fakt ten nie wpływał bowiem na okoliczność, że I. S. cały czas mieszka w C. przy ul. [...] (niezależnie z jakich pobudek właścicielka obiektu ostatecznie stan taki akceptuje).

W rezultacie należało uznać Burmistrza [...], jako organ właściwy do rozpoznania wniosku I. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej i z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.