Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1248/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: m.in. art. 76, 152, 101
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego D. J. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014r., znak [...], wydana na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 152 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst .jednol. Dz.U. z 2008 Nr 25, poz.150 ), po rozpatrzeniu dowołania D. J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2014 r., znak [...], którą organ wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] obr. [...] przy ul. G.w K.

Orzekając w ten sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze streściło przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji, jak również nawiązało do motywów decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., znak [...] Jak wyjaśniło, zdaniem organu, funkcjonowanie przydomowej oczyszczalni ścieków objętej zgłoszeniem może doprowadzić do osuwania się mas ziemnych, ze względu na znaczny spadek terenu, na którym zlokalizowana jest działka nr [...], przekraczający 12% oraz jej podłoże, wykształcone z gruntów lessowych i lessopodobnych. Organ powołał się na opracowanie Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego Oddział Karpacki w K., wykonane w październiku 2011 r. na zlecenie Urzędu Miasta K. pn.: " Mapy dokumentacyjne osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowym w skali 1:10000 Miasto K. Dzielnice [...] oraz [...] i [...]" autorstwa prof. dr hab. A. W., nr upr. geol. [...], z którego wynika, że działka nr [...] obr. [...] częściowo położona jest na obszarze okresowo aktywnego osuwiska nr [...]. Osuwisko nr [...] zostało wprowadzone w pozycji nr [...] do Rejestru terenów, na których występują ruchy masowe oraz terenów zagrożonych tymi ruchami, prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 110 a ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ uznał, że wprowadzenie dodatkowych i zintensyfikowanych wód ( w postaci oczyszczonych ścieków) na obszarze predysponowanym do występowania zjawisk osuwiskowych jest nieuzasadnionym działaniem mogącym w przyszłości doprowadzić do uaktywnienia niebezpiecznych zjawisk geodynamicznych powodujących znaczne straty materialne jak i zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Wyjaśniając podstawę prawną organ przywołał przepisy art. 152 ust. 4 i 4a ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 101 pkt 2 i art. 3 pkt 32 tej ustawy a następnie stwierdził, że rozwiązania technologiczne przewidziane w oczyszczalni objętej zgłoszeniem nie są dostosowane do aktualnej sytuacji faktycznej, jaka zaistniała na terenie, na którym ma ona być zlokalizowana, tj. niekorzystnych warunków gruntowych i znacznych spadków terenu, predysponujących do powstawania zjawisk osuwiskowych. Zastosowana technologia w świetle zebranego materiału dowodowego w zestawieniu z terenem, na którym realizowana ma być oczyszczalnia, stanowi zagrożenie dla środowiska oraz mienia. Organ zwrócił uwagę, że art. 101 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska odnosi się do zapobiegania ruchom masowym ziemi i ich skutkom, a więc zobowiązuje do podejmowania stosownych działań na terenach zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych i do takich zjawisk predysponowanych, jeszcze przed powstaniem tych ruchów ( katastrofy osuwiskowej).

Od powyższej decyzji odwołał się D. J., który podniósł zarzuty naruszenia : art. 152 ust. 4a ustawy o ochronie środowiska poprzez przekroczenie 30 dniowego terminu na zgłoszenie sprzeciwu; art. 152 ust. 4a w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie środowiska poprzez jego błędne zastosowanie; błędnej analizę stanu faktycznego, dokonanej bez przeprowadzenia koniecznych obliczeń dowodzących negatywny wpływ inwestycji na środowisko. Powołane zarzuty zostały wyczerpująco uzasadnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następnie, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 152 ust. 1 - 4a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Ustawodawca przesądził, że instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, lecz mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska (art. 152 ust. 1 ustawy). Do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (art. 152 ust.4 ustawy ). Sprzeciw jest wnoszony, jeżeli:

1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska;

2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. (art. 152 ust. 4a ustawy).

Legalność zaskarżonej decyzji zależy zatem od zgodności jej wydania z przepisami art. 152 ust. 4 - 4a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Jak wynika wprost z art. 152 ust. 4a ustawy, do przesłanek wniesienia sprzeciwu należy przekroczenie w wyniku eksploatacji instalacji standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska bądź niespełnienie przez tą instalację wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.

Przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 stanowi, iż wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są:

1) wykonanie wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko;

2) zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji.

Pierwszą kwestią konieczną do ustalenia, dla poczynienia dalszych rozważań w przedmiocie niniejszej sprawy, jest zachowanie przez organ pierwszej instancji trzydziestodniowego terminu określonego w art. 152 ust. 4a ustawy Prawo ochrony środowiska. Termin ten ma charakter materialnoprawny, czyli warunkujący dopuszczalność wydania decyzji o sprzeciwie wobec instalacji objętej zgłoszeniem. Jego przekroczenie jest jednoznaczne z brakiem zastrzeżeń organu w kwestii funkcjonowania tej instalacji, (zob. Gruszecki K. Komentarz do art. 152 ustawy - Prawo ochrony środowiska).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, dokonał on skutecznego zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] obr. [...] przy ul. G.w K. nie dnia [...] stycznia 2014 r., kiedy złożył podanie w sprawie zgłoszenia, lecz dopiero z dniem uzupełnienia dokumentów, zgodnie z wezwaniem organu z dnia [...] stycznia 2014 r., czyli [...] stycznia 2014 r. Skoro bowiem zgłoszenie służyć ma zbadaniu przez kompetentny organ, czy instalacja nim objęta pozostaje zgodna z określonymi standardami i wymaganiami ochrony środowiska, to musi on dysponować w tym zakresie pełną dokumentację. Oczywistym jest, że bez szczegółowych informacji na temat danej instalacji organ nie jest w stanie określić wpływu jej funkcjonowania na środowisko. Dlatego też, dopiero od dokonania zupełnego zgłoszenia, a więc kompletnego we wszystkie niezbędne wyjaśnienia i dokumenty, liczy się trzydziestodniowy termin o jakim mowa w art. 152 ust. 4a ustawy Prawo ochrony środowiska. Pogląd przeciwny w tym zakresie, forsowany przez odwołującego się, zgodnie z którym początkiem tego terminu jest dzień złożenia podania w sprawie zgłoszenia, zupełnego bądź nie, jest całkowicie nieuprawniony, gdyż po pierwsze - pozostaje niezgodny z brzmieniem przepisu art. 152 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska określającego co powinno zgłoszenie zawierać, a po drugie umożliwia nadużycia ze strony inwestora. Chodzi tu o doprowadzenie do sytuacji, w której organ nie mógłby się sprzeciwić szkodliwej dla środowiska instalacji z racji upływu trzydziestodniowego terminu spowodowanego tym, że inwestor złożył niekompletne podanie w sprawie zgłoszenia i konieczna była, zajmująca czas wymiana korespondencji między organem a zgłaszającym.

Skoro zgłoszenie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...], obr. [...] przy ul. G.w K. zostało doręczone, w rozumieniu art. 152 ust.4 ustawy, organowi właściwemu do jego przyjęcia, czyli Prezydentowi Miasta K. dnia [...] stycznia 2014 r., trzydziestodniowy termin dla zgłoszenia sprzeciwu, o jakim mowa w art. 152 § 4 ustawy o ochronie środowiska, upłynął dla organu dnia [...] lutego 2014 r. W tym zaś dniu skutecznie doręczono skarżącemu się kwestionowaną decyzję, w trybie zastępczym.

W kwestiach merytorycznych Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podane przez organ pierwszej instancji argumenty przemawiają za uznaniem sprzeciwu za zasadny w świetle przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. W pojęciu ochrony środowiska zawiera się ochrona powierzchni ziemi, co polega między innymi na zapobieganiu ruchom masowym ziemi i ich skutkom, (art. 101 pkt 2 ustawy) Przez ruchy masowe ziemi ustawa nakazuje rozumieć powstające naturalnie lub na skutek działalności człowieka osuwanie, spełzywanie lub obrywanie powierzchniowych warstw skał, zwietrzeliny i gleby( art. 3 pkt 32 a ustawy). Samodzielne ustalenia Kolegium potwierdzają, że działka nr [...] obr. [...] przy ul. G.w K. zlokalizowana jest w granicach obszaru okresowo aktywnego osuwiska nr [...] dzielnicy [...], zarejestrowanego pod pozycją [...] w prowadzonym przez Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 110 a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, Rejestrze terenów, na których występują ruchy masowe oraz terenów zagrożonych tymi ruchami. Rejestr został sporządzony na podstawie opracowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy Oddział K. w K., "Mapy dokumentacyjnej osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi w skali 1:10 000 Miasto K. Dzielnice [...]" ( podstawa prawna - zob. §2ust.1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie informacji dotyczących ruchów masowych ziemi). W części tekstowej przedmiotowego opracowania, jej autor prof. dr hab. A. W. podaje, że najbardziej osuwiskowym obszarem jest teren położony w południowej części miasta w dzielnicy [...] gdzie stwierdzono największe liczebnie i powierzchniowo nagromadzenie osuwisk. Dalej autor opracowania wskazuje, ze obszary osuwisk aktywnych i okresowo aktywnych powinny być z zasady wyłączone z planowanej zabudowy. Osuwiska okresowo - aktywne to tereny objęte procesem osuwania, w których stwierdzono ślady niedawnych zsunięć i przemieszczeń grawitacyjnych. W takich obszarach bardzo prawdopodobne jest możliwe szybkie uaktywnienie się osuwiska. Tego typu osuwiska należą do terenów niebezpiecznych. W tych terenach nie powinno się lokalizować w przyszłości inwestycji w planach zagospodarowania przestrzennego (Podsumowanie części tekstowej, k. 21).

Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji przeprowadził także analizę podłoża działki nr [...], obr. [...] ustalając, że stanowi ono materiał lessowy i lessopodobny, przy tym charakteryzuje się on spadkiem 12%. Organ wskazał, że grunty lessowe i lessopodobne mają zmienne właściwości nośne jako podłoże budowlane, ponieważ w razie kontaktu z wodą lub bezpośrednim niekontrolowanym wprowadzeniu wód może nastąpić upłynnienie tego gruntu a w rezultacie jego obsunięcie się. Kolegium jest zdania, że wobec powyższych ustaleń zbędnym byłoby wymaganie od organu pierwszej instancji powoływania biegłego na okoliczność zbadania, jak funkcjonowanie przydomowej oczyszczalni ścieków objętej zgłoszeniem skarżącego mogłoby wpłynąć na stateczność gruntu obszaru, granicach którego zlokalizowana jest działka nr [...], obr. [...]. Z art. 84 § 1 k.p.a. obligatoryjność współpracy organu z biegłym w sytuacji, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest dokonanie ustaleń z zakresu dziedzin pozaprawnych, lecz fakultatywność na co wskazuje użycie przez ustawodawcę słowa "może". Takie rozwiązanie podyktowane jest między innymi ekonomiką procesową. Tylko zatem wtedy, gdy organ uzna, że nie jest w stanie samodzielnie ustalić pewnych elementów stanu faktycznego sprawy to wówczas jest uprawniony do zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii w przedmiotowym zakresie.

W niniejszej sprawie organ nie stwierdził takiej potrzeby. Dla ustalenia, że funkcjonowanie przydomowej oczyszczalni ścieków objętej zgłoszeniem D. J. grozi osuwaniem się mas ziemnych na obszarze jej lokalizacji wystarczające okazały się informacje uzyskane samodzielnie przez organ w toku postępowania. Organ dokonał rzetelnej analizy stanu faktycznego sprawy, tj. opisał warunki istniejące na obszarze lokalizacji przydomowej oczyszczalni ścieków objętej zgłoszeniem, a następnie wykazał, jakie zagrożenia wiążą się z funkcjonowaniem tejże instalacji w tym miejscu. Organ wyjaśnił, że w związku z nachyleniem gruntu (12%), jego budową geologiczną (materiał lessowy, lessopodobny) funkcjonowanie oczyszczalni ścieków zakładające rozwiązanie polegające na odprowadzaniu ścieków do gruntu, może skutkować jego osuwaniem. Predysponowanie tego obszaru do osuwania potwierdzają profesjonalne badania Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego Oddział K. w K., których efektem stało się opracowanie " Mapy dokumentacyjne osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowym w skali 1:10000 Miasto K. Dzielnice [...] oraz [...] i [...]".

Rozwiązanie technologiczne przyjęte przez skarżącego jest niezgodne zatem z wymogami ochrony środowiska, gdyż grozi osuwaniem się gleby.

Uregulowane przepisem art. 152 ust. 1 i następne, powierzenie oceny instalacji pod kątem spełniania wymogów ochrony środowiska organom administracji publicznej oznacza, że ustawodawca uznał ich kompetencje do działania w tym zakresie a co za tym idzie, profesjonalne przygotowanie działających z upoważnienia organów pracowników rozpatrujących dana sprawę.

Nadto skarżący powinien mieć świadomość, że jego instalacja najprawdopodobniej nie jest jedyną na tym obszarze, zgłoszoną do Urzędu Miasta K. na zasadzie art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Być może funkcjonowanie instalacji jako jedynej nie spowodowałoby masowego osuwania się ziemi, ale już jej funkcjonowanie wraz z innymi doprowadziłoby do katastrofy osuwiskowej. Organ pierwszej instancji, jako mający szerszy pogląd na problem osuwisk, taką sytuację jest w stanie przewidzieć. Wyjaśnił on wszak w uzasadnieniu decyzji, że podstawową przyczyną powstawania wysokich strat osuwiskowych w Polsce jest nieprzemyślana działalność inwestorów, przejawiająca się w lokalizacji budownictwa i infrastruktury komunikacyjnej na zagrożonych i aktywnych stokach, w związku z czym jedynym skutecznym rozwiązaniem problemu osuwiskowego jest wyłączenie spod nowej zabudowy obszarów aktualnie i okresowo czynnych osuwisk oraz ograniczenie zabudowy w obszarach predysponowanych do ich wystąpienia.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2014r., znak [...], D. J. domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucał:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art 138 § 1 pkt 2 poprzez jego niezastosowanie, czego konsekwencją było utrzymanie w mocy decyzji z dnia 21 lutego 2014 wydanej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na przekroczeniu 30 dniowego terminu uprawniającego organ pierwszej instancji do wniesienia sprzeciwu;

2. art. 7, 77 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do zgromadzenia całości materiału dowodowego, a co za tym idzie wydanie decyzji bez rzetelnego ustalenia stanu faktycznego oraz na podstawie materiału dowodowego zawierającego istotne braki;

3. art. 84 § i k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie postępowania będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji winno opierać się na wiadomościach specjalnych, co z kolei obligowało organ administracji publicznej do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego a to:

1. art. 152 ust. 4a w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 21 kwietnia 2001 r. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji w przedmiocie sprzeciwu w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uprawniające organ do podjęcia względem skarżącego decyzji dla niego negatywnej.

Powyższe zarzuty skarżący rozwijał w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dostrzegane w ramach kontroli uchybienia nie są jednak tego rodzaju, by uzasadniały stwierdzenie nieważności wydanych w toku instancji decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym z powodów podnoszonych w skardze.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 152 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska tekst .jednol. Dz.U. z 2013, poz. 1232 – dalej w skrócie p.o.ś.), powiązany z innymi regulacjami zawartymi w tym akcie normatywnym. Tekst jednolity stosowanej ustawy został prawidłowo podany w decyzji organu pierwszej instancji, w przeciwieństwie do wskazań zaskarżonej decyzji, co jednakże pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Przedmiotowy przepis stanowi element regulacji zawartej art. 152 p.o.ś., statuującym jedną z instytucji prawnych służących reglamentacji korzystania ze środowiska.

Zgodnie z treścią art. 152 ust. 1, ust. 2 pkt 1- 7, ust. 3, 4 i 4a p.o.ś.:

1. Instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8.

2. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać:

1) oznaczenie prowadzącego instalację, jego adres zamieszkania lub siedziby;

2) adres zakładu, na którego terenie prowadzona jest eksploatacja instalacji;

3) rodzaj i zakres prowadzonej działalności, w tym wielkość produkcji lub wielkość świadczonych usług;

4) czas funkcjonowania instalacji (dni tygodnia i godziny);

5) wielkość i rodzaj emisji;

6) opis stosowanych metod ograniczania wielkości emisji;

7) informację, czy stopień ograniczania wielkości emisji jest zgodny z obowiązującymi przepisami.

3. Prowadzący instalację, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem jej eksploatacji, z zastrzeżeniem ust. 5. Przepis art. 64 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.

4. Do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji.

4a. Sprzeciw, o którym mowa w ust. 4, jest wnoszony, jeżeli:

1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska;

2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2.

Szereg pojęć używanych w przepisach ustawy Prawo ochrony środowiska, w tym również w art. 152 p.o.ś., zostało zdefiniowane w art. 3 tej ustawy. W rozpoznawanym stanie faktycznym istotne znaczenie mają takie zdefiniowane terminy, jak: eksploatacja instalacji lub urządzenia (pkt 3), emisja (pkt 4), instalacja (pkt 6), oddziaływania na środowisko (pkt 11),pozwolenie (pkt 29), prowadzący instalację ( pkt 31), standardy emisyjne ( pkt 33), standardy jakości środowiska ( pkt 34), wprowadzanie ścieków( pkt 46), zanieczyszczenie ( pkt 49 ).

W sprawie nie było sporne, że przydomowa oczyszczalnia ścieków na działce nr [...], obr. [...] przy ul. G. w K. jest instalacją nowo zbudowaną, na podstawie skutecznego zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2013 r., potwierdzonego zaświadczeniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2014 r., znak [...], a rozpoczęcie jej eksploatacji wymagało zachowania trybu określonego w cytowanych przepisach art. 152 p.o.ś.

Analiza dokonanego przez skarżącego zgłoszenia z dnia [...] stycznia 2014 r. prowadzi do wniosku, że wezwanie organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2014 r. o uzupełnienie zgłoszenia było uzasadnione z uwagi niewskazanie w nim albo nieprecyzyjne określenie:

- rodzaju i zakresu prowadzonej działalności - z czym wiąże się żądanie opisu urządzenia służącego do wprowadzania oczyszczonych ścieków do gruntu (studni chłonnej) wraz ze stosownymi obliczeniami wymiarującymi to urządzenie (w odniesieniu do ilości odprowadzanych ścieków) danych dotyczących czas funkcjonowania instalacji;

- wielkości emisji – z czym wiąże się żądanie informacji popartej obliczeniami o wielkości emisji w odniesieniu do BZT5 oraz zawiesiny ogólnej;

- informacji czas funkcjonowania instalacji (dni tygodnia i godziny).

Skarżący uzupełnił braki zgłoszenia [...] stycznia 2014 r. W dniu [...] lutego 2014 r. Prezydenta Miasta K. wydał decyzje o sprzeciwie znak [...], którą wysłano do skarżącego w tej samej dacie. Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu [...] lutego 2014 r. Termin do wniesienie sprzeciwu został zatem zachowany.

W tym zakresie należy mieć na uwadze, że dla zachowania materialnoprawnego terminu z art. 152 ust. 4 p.o.ś. konieczne jest wydanie i nadanie u operatora pocztowego sprzeciwu albo wezwania o nałożeniu obowiązku uzupełnienia zgłoszenia, o ile stwierdzone braki rzeczywiście występowały. W tym drugim przypadku bieg terminu do wniesienie sprzeciwu rozpoczyna bieg po uzupełnieniu braków zgłoszenia. Pojęcie "wniesienia" i "doręczenie" sprzeciwu nie są tożsame. Z treści art. 152 ust. 4 p.o.ś. wynika wprost, że zgłoszenie winno być organowi "doręczone", zaś sprzeciw przez organ "wniesiony". Z tego względu nie można nakładać na podmiot zobowiązany innych obowiązków, czy też przypisywać stronie innych uprawnień, aniżeli te, które wynikają z treści normy prawnej, o tych prawach i obowiązkach stanowiącej. Przyjęcie, że datą wniesienia sprzeciwu jest data jego doręczenia stronie faktycznie na tle wykładni gramatycznej, systemowej i celowościowej jest nieuzasadnione, zaś skróciłoby dla organu trzydziestodniowy termin ustawowy i umożliwiłoby stronie unikania skutków prawnych sprzeciwu m.in. przez opóźnianie daty odbioru wysłanej korespondencji. Stanowisko prezentowane w tym zakresie przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest analogiczne do poglądów orzecznictwa wypowiadanych na gruncie stosowania zbliżonej instytucji prawnej, przewidzianej w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, których przykładem są trafne tezy wyrażone wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2125/12 (LEX nr 1450882).

W świetle powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 poprzez jego niezastosowanie, jak również z nim związane, dotyczące naruszenia art. 152 ust. 2 i 4 p.o.ś. z uwagi na przekroczenie 30 dniowego terminu uprawniającego organ pierwszej instancji do wniesienia sprzeciwu.

Trafnie podnosi natomiast skarżący, że organy obu instancji wydały kontrolowane decyzje z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 152 ust. 4a w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 21 kwietnia 2001 r. poprzez jego błędne zastosowanie. W tym zakresie należy stwierdzić również naruszenie art. 101 pkt 2 p.o.ś.

W szczególności, przepis art. 152 p.o.ś. został zamieszczony w Tytule III. – Przeciwdziałanie zanieczyszczeniem, w Dziale II. – Instalacje, urządzenia, substancje oraz produkty, w Rozdziale I. - Instalacje i urządzenia. Systematyka ustawy wskazuje zatem, że przewidziane w nim instrumenty służą przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, a nie innym celom ochronnym. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 49 p.o.ś., ilekroć w ustawie jest mowa o zanieczyszczeniu - rozumie się przez to emisję, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska.

W art. 152 ust.4a p.o.ś. zostały w sposób wyczerpujący podane przesłanki wniesienia sprzeciw, o którym mowa w ust. 4. Sprzeciw wnosi się wtedy, gdy:

1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska;

2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2.

Zgodnie z treścią art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2, wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są:

1) wykonanie wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko;

2) zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji.

Przepis art. 76 znajduje się w Tytule I. ustawy – Przepisy ogólne, Dział VII ochrona środowiska w zagospodarowaniu przestrzennym i przy realizacji inwestycji. Określono w nim standardy formalne, które muszą być zachowane przy realizacji każdego przedsięwzięcia budowlanego. Podyktowane wymaganiami ochrony środowiska wymagania zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych, musi wynikać z ustaw lub decyzji.

W sprawie niniejszej organy obu instancji nie twierdziły, że eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska względnie, że nie uwzględniono w niej wykonania wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko.

Uznały one natomiast, że przedmiotowa instalacja nie spełnia wymogu zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustawy, o czym mowa w art. 76 ust. 2 pkt 2 p.o.ś. Takim przepisem rangi ustawowej ma być art. 101 pkt 2 p.o.ś. Prezentowane w tym zakresie stanowisko nie zasługuje jednak na aprobatę.

W szczególności, uwzględniany w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 września 2014 r. art. 101 p.o.ś., zamieszczony w Tytule II. - Ochrona zasobów środowiska, Dział IV. – Ochrona powierzchni ziemi, stanowił, że ochrona powierzchni ziemi polega na:

1) zapewnieniu jak najlepszej jej jakości, w szczególności przez:

a) racjonalne gospodarowanie,

b) zachowanie wartości przyrodniczych,

c) zachowanie możliwości produkcyjnego wykorzystania,

d) ograniczanie zmian naturalnego ukształtowania,

e) utrzymanie jakości gleby i ziemi powyżej lub co najmniej na poziomie wymaganych standardów,

f) doprowadzenie jakości gleby i ziemi co najmniej do wymaganych standardów, jeżeli nie są one dotrzymane,

g) zachowanie wartości kulturowych, z uwzględnieniem zabytków archeologicznych;

2) zapobieganiu ruchom masowym ziemi i ich skutkom.

Stosownie do myśl art. 3 pkt 32a p.o.ś. ilekroć w tej ustawie jest mowa o ruchach masowych ziemi - rozumie się przez to powstające naturalnie lub na skutek działalności człowieka osuwanie, spełzywanie lub obrywanie powierzchniowych warstw skał, zwietrzeliny i gleby.

Z treści przepisów ogólnych, znajdujących się wcześniej w Tytule II. – Ochrona zasobów środowiska, Dział I., tj. art. 81 ust. 1 p.o.ś. wynika, że ochrona ta jest realizowana na podstawie ustawy oraz przepisów szczególnych, które zostały wymienione w art. 81 ust. 2-5 (Prawo wodne , Prawo geologiczne i górnicze, ustawa o ochronie przyrody, ustawy o lasach, ustawa o rybactwie śródlądowym, ustawa o ochronie przyrody, Prawo łowieckie, ustawa o rybołówstwie morskim, ustawa o ochronie zwierząt, ustawa o ochrony gruntów rolnych i leśnych), albo też w samej ustawie Prawo ochrony środowiska. Podstaw prawnych dla ograniczenia prawa własności nieruchomości, czy korzystania z zasobów śro0,dowiska w żadnym z tych przypadków nie mogą stanowić regulacje ogólne, a takim przepisem jest artykuł również art. 101 p.o.ś., który określa jedynie na czym polega ochrona zasobów środowiska w zakresie powierzchni ziemi. Takich podstaw, jak przyjmowane w niniejszej sprawie, można by poszukiwać np. Prawie geologicznym i górniczym, czy innych ustawach albo regulacjach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, która jako akty prawa miejscowego wydawane na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych, mogą zawierać takie konkretne regulacje odnoszące się zapobieganiu ruchom masowym ziemi i ich skutkom wyrażając np. zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w osuwiskowych. Przepisów takich jednakże w sprawie niniejszej nie wskazano, zaś powołanie się na art. 101 pkt 2 p.o.ś. nie jest właściwe.

Nadto, organy błędnie pominęły fakt, że regulacja z art. 152 ma służyć przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, na co wskazuje systematyka ustawy. Stosownie do art. 82 p.o.ś., ochrona zasobów środowiska jest realizowana w szczególności poprzez:

1) określenie standardów jakości środowiska oraz kontrolę ich osiągania, a także podejmowanie działań służących ich nieprzekraczaniu lub przywracaniu,

2) ograniczanie emisji, na zasadach określonych w tytule III.

Odstępując od wykładni art. 152 ust. 4a, art. 76 ust. 2 pkt 2 p.o.ś. i art. 101 pkt 2 p.o.ś., organu obu instancji z naruszeniem prawa wniosły w sprawie sprzeciw, co obliguje do uchylenia tak wydanych decyzji.

Stwierdzony stan nie oznacza naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. w zakresie, w jakim organy obu instancji czyniły ustalenie odnoszące się do położenia nieruchomości skarżącego w terenach osuwiska. Przepisy te naruszono jednak, wskazując w sposób dowolny, bo bez właściwych podstaw prawnych i wszechstronnego postepowania dowodowego, że przedmiotowa instalacja najprawdopodobniej nie jest jedyną na tym obszarze, zgłoszoną do Urzędu Miasta K. na zasadzie art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, oraz iż być może funkcjonowanie instalacji jako jedynej nie spowodowałoby masowego osuwania się ziemi, ale już jej funkcjonowanie wraz z innymi doprowadziłoby do katastrofy osuwiskowej.

Szersze rozważania dotyczące uchybień procesowych, a zwłaszcza zarzucanego naruszenia art. 84 p.p.s.a. są w istocie bezprzedmiotowe z uwagi na już wytknięty uprzednio błędny kierunek podejmowanych czynności wyjaśniających, podporządkowany niedopuszczonej powołanymi przepisami ingerencji w uprawnienia skarżącego z zakresu prawa budowlanego oraz ochrony środowiska.

Pomijając przy tym analizę zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, względnie przepisów z zakresu prawa geologicznego i górniczego, oraz prawa budowlanego organy obu instancji naruszyły art. 7, 77 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Tak wydana decyzja naruszają również zasady z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a., zważywszy, że w obu instancjach skarżący złożył pisma zawierające wniosek o wyjaśnienie związanych z tymi przepisami okoliczności.

Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia uzasadniają do uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. " c " p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego.

Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego stanowi art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.