Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 479/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 120, art. 122, art. 127, art. 116 § 1, art. 116a § 1, art. 180 § 1, art. 187 i art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 130 § 1, § 2, § 3, § 4
journal: Dz.U. 2020 poz 275
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze t.j.
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi D.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz W., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2020 r., na podstawie art. 116 § 1, 2 i 4, art. 116a, art. 107 § 1, art. 107 § 2 pkt 1, 2, i 4, art. 108 § 1, art. 53 § 1 i 4 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p.") oraz art. 130 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2020 r., poz. 275 – dalej: "Prawo spółdzielcze") orzekł o odpowiedzialności D. L. jako członka zarządu [...] Spółdzielni Pracy "[...]" z siedzibą w W., w okresie od 1 lipca 2005 r. do 30 września 2015 r., za zaległości Spółdzielni z tytułu podatku od nieruchomości (raty styczeń 2015 r. – wrzesień 2015 r.) w kwocie [...]Organ wskazał, że odpowiedzialność podatniczki za zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2015 r. do maja 2015 r. jest solidarna z I. P. - Prezesem zarządu Spółdzielni.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przypadku spółdzielni obowiązek "zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości" zastępowany jest przez "obowiązek zwołania walnego zgromadzenia z postawieniem w porządku obrad dalszego istnienia spółdzielni". Zdaniem organu, w sprawie, nie zaistniała przesłanka negatywna, która uwalniałaby zarząd od odpowiedzialności za zobowiązania, w postaci zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o upadłość, gdyż od 2012 r. ogólna wartość jej aktywów nie wystarczała na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, a więc obowiązkiem Zarządu, w tym członka zarządu było niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Takie działanie nie zostało podjęte. Zarząd powinien to uczynić w ciągu dwóch tygodni od dnia wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości. Sytuacja spółdzielni była bardzo trudna i już za 2012 r. sprawozdanie finansowe wykazywało, że aktywa przewyższają pasywa, co świadczy o tym, że termin nie został zachowany.

W ocenie organu także zwołując Walne Zgromadzenie spółdzielców na dzień 30 marca 2015 r. zarząd nie zachował dwutygodniowego terminu, skoro już [...] lutego 2015 r. sporządzony bilans wykazywał stratę, a więc ponad wszelką wątpliwość ogólna wartość jej aktywów nie wystarczała na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Biorąc po uwagę fakt, iż zarząd w okresie kilku lat począwszy od 2012 r. wiedział o złej sytuacji finansowej bowiem aktywa spółdzielni nie wystarczały na zaspokojenie wszystkich zobowiązań i w dniu [...] lutego 2015 r. sporządzony bilans po raz kolejny wykazał stratę Spółdzielni, to należało zwołać walne zgromadzenie w ciągu dwóch tygodni od [...] lutego 2015 r., a nie dopiero na koniec marca 2015 r.

Organ podkreślił, że dokumenty zgromadzone w sprawie przesądzają, że nie wystąpiła negatywna przesłanka, skutkująca zwolnieniem od odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości.

W ocenie organu nie można również przyjąć, że wystąpiła druga przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członków spółdzielni od odpowiedzialności w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Zarząd Spółdzielni, co prawda na dzień [...] sierpnia 2014 r. zwołał walne zgromadzenie i postawił w porządku obrad sprawę dalszego istnienia spółdzielni, a walne zgromadzenie podjęło decyzję o kontynuowaniu tej działalności, lecz postawienie tej sprawy pod obrady walnego zgromadzenia w 2014 r., podczas gdy stan niewypłacalności istniał już w 2012 r. należy uznać za spóźniony i zawiniony. Decyzje w sprawie istnienia Spółdzielni powinny zostać podjęte, przez walne zgromadzenie w czasie, gdy przedmiotem zatwierdzania było sprawozdanie finansowe za 2012 r. Jak wskazał sąd rozpoznając wniosek o ogłoszenie upadłości w 2015 r. spółdzielnia właściwie nie posiadała żadnego majątku, który umożliwiłby przeprowadzenie postępowania upadłościowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że w odniesieniu do sytuacji Spółdzielni za 2012 r. 2014 r. podatniczka nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 116a § 1 O.p. w zw. z art. 130 Prawa spółdzielczego. Organ zaznaczył, że w trakcie postępowania D. L. nie wskazała mienia Spółdzielni, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Spółdzielni w znacznej części. Jednocześnie organ podkreślił, że D. L. przez cały czas była także główną księgową Spółdzielni.

W skardze z dnia [...] lipca 2020 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza W. z [...] marca 2020 r., względnie o uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1). przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez wydanie orzeczenia w oparciu o materiał dowodowy uzupełniony w sposób niepełny (wybiórczy) przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a także przez wydanie orzeczenia w oparciu o błędną, jednostronną ocenę tego materiału, oderwaną od specyfiki Prawa spółdzielczego;

2). przepisów prawa materialnego:

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz § 2 O.p. w związku z art. 130 § 1, § 2 i § 4 i art. 137 Prawo spółdzielcze przez błędne przyjęcie, że nie zachodzą określone w tych przepisach przesłanki wyłączające osobistą odpowiedzialność odwołującej się za zobowiązania podatkowe Spółdzielni.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 20 listopada 2020 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W kontrolowanej sprawie sporna jest zasadność orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako byłego członka Zarządu Spółdzielni za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości. W ocenie Sądu dążąc do rozstrzygnięcia sporu organy działały zgodnie z przepisami art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 i art. 191 O.p. Stwierdzenie to ma kluczowe znaczenie bowiem stanowi podstawę przyjęcia, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a wyłącznie prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 120 O.p. bowiem organy działały praworządnie, tj. na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Organy nie naruszyły art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., bowiem podjęły wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej oznaczała dla organów obu instancji obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zwłaszcza, że organ odwoławczy zgodnie z wyrażoną w art. 127 O.p. zasadą dwuinstancyjności postępowania ma nie tylko obowiązek rozpoznania zarzutów odwołania, ale także obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie można dopatrzyć się także sprzeczności pomiędzy podjętym rozstrzygnięciem a zgromadzonym materiałem dowodowym, bowiem ocena czy dana okoliczność została udowodniona, dokonana została na podstawie całego materiału dowodowego i nie posiada znamion dowolności. W toku postępowania organy podatkowe działały zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 180 § 1 O.p., w świetle której jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd ocenił, że zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego. Organ odwoławczy szczegółowo i wyczerpująco przedstawił przeprowadzony zgodnie z wymogami art. 191 O.p. przebieg procesu oceny zebranych dowodów. Zdaniem Sądu, w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania, a organy podatkowe wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Powyższe działania pozwoliły przeprowadzić wykładnię przepisów prawa materialnego i dokonać prawidłowej subsumcji normy prawnej do ustalonych okoliczności sprawy. Jednocześnie Sąd zauważa, że w kontrolowanym postępowaniu podatkowym organy prowadziły postępowanie na podstawie przepisów O.p., a nie, jak wskazano błędnie w skardze, na podstawie przepisów K.p.a.

Zgodnie z art. 116a § 1 O.p. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 O.p. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 O.p. stosuje się odpowiednio. Katalog tego rodzaju osób prawnych jest szeroki. Nie ulega jednak wątpliwości, że odpowiedzialność na podstawie art. 116 O.p. w związku z art. 116a O.p. ponoszą członkowie zarządów spółdzielni. Na podstawie art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 116a § 1 O.p., odpowiedzialność członka zarządu spółdzielni za zaległości podatkowe spółdzielni aktualizuje się "jeżeli egzekucja z majątku okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Odnosząc się do kwestii bezskuteczności egzekucji wobec Spółdzielni wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08 (uchwała dostępna w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu) stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W tej sytuacji, mając na uwadze zarówno brzmienie art. 116 § 1 O.p. jak i treść powyższej uchwały, stwierdzić należy, że w kontekście zebranych dowodów trafnie uznano w zaskarżonej decyzji, iż spełniona została pozytywna przesłanka orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółdzielni, tj. egzekucja z majątku Spółdzielni okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji z majątku Spółdzielni nie budzi wątpliwości (dowód: postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] września 2017 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego [...] Spółdzielnia Pracy "[...]" w likwidacji z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych lub choćby kosztów egzekucyjnych – k. [...]-[...] akt adm. organu pierwszej instancji).

Prawidłowe są ustalenia organów odnośnie kwestii dotyczącej wykazania przez skarżącą jako członka Zarządu Spółdzielni, czy "we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości", w myśl art. 116 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 116a § 1 O.p. Stosownie do art. 130 § 1 Prawa spółdzielczego ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje w razie jej niewypłacalności. Zgodnie z art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego, jeżeli według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, zarząd powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Na podstawie art. 130 § 3 Prawa spółdzielczego, pomimo niewypłacalności spółdzielni walne zgromadzenie może podjąć uchwałę o dalszym istnieniu spółdzielni, jeżeli wskaże środki umożliwiające wyjście jej ze stanu niewypłacalności. Według art. 130 § 4 Prawa spółdzielczego, w razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości, zarząd spółdzielni obowiązany jest niezwłocznie zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. -Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 233 ze zm. – dalej: "P.u.n.", w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2016 r.) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Przytoczone przepisy konstruują dalszy sposób postępowania w spółdzielni w sytuacji, gdy "według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań", czyli "w razie jej niewypłacalności". Mianowicie "zarząd powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni". To zwołane "walne zgromadzenie spółdzielni może podjąć uchwałę o dalszym istnieniu spółdzielni, jeżeli wskaże środki umożliwiające wyjście jej ze stanu niewypłacalności". Jeśli zaś walne zgromadzenie spółdzielni nie podejmie takiej uchwały, to powinno podjąć "uchwałę o postawieniu spółdzielni w stan upadłości", w konsekwencji czego "zarząd spółdzielni obowiązany jest niezwłocznie zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości".

Mając na uwadze wynikający z art. 116a § 1 O.p. obowiązek odpowiedniego stosowania art. 116 tej ustawy, zwrócić należy uwagę na art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego w zw. z art. 21 ust. 1 P.u.n. oraz okoliczność, że w przypadku spółdzielni obowiązek "zgłoszenia w sądzie wniosku" zastępowany jest przez obowiązek zwołania walnego zgromadzenia z postawieniem w porządku dziennym sprawy dalszego istnienia spółdzielni. Zagadnienie to szczegółowo analizował Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia z 22 września 2017 r., sygn. akt II FSK 1423/15, a poglądy w nim zaprezentowane Sąd orzekający w pełni podziela.

W powołanym wyroku NSA podkreślił, że przepis art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego jest regulacją szczególną w stosunku do przepisów ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, i z jej uwzględnieniem art. 21 ust. 1 i 2 tego aktu prawnego należy odnosić wyłącznie do podstawy ogłoszenia upadłości spółdzielni, jaką jest wynikający ze sprawozdania finansowego spółdzielni stan, z którego wynika, że ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. O ile więc przepisy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze zobowiązują dłużnika (jego reprezentanta) do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od wystąpienia każdej z dwóch podstaw upadłości, a więc gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych oraz gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje, o tyle w przypadku spółdzielni obowiązek ten jest powiązany z wystąpieniem stanu nadwyżki pasywów nad aktywami. Podstawa ta jednocześnie określa "właściwy czas" na zgłoszenie przez spółdzielnię wniosku o upadłość w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. (A. Stefaniak, Prawo spółdzielcze. Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Komentarz, LEX 2014).

Treść art. 130 Prawa spółdzielczego nie pozostawia wątpliwości, że zwołanie przez zarząd walnego zgromadzenia, w którego porządku obrad postawiona została sprawa dalszego istnienia spółdzielni w związku z jej niewypłacalnością, determinuje konieczność podjęcia uchwały w zakresie stanowiącym wybór jednej możliwości z alternatywy:

- postawienie spółdzielni w stan upadłości, co skutkuje obowiązkiem niezwłocznego jej zgłoszenia przez zarząd do sądu (art. 130 § 4) albo

- podjęcie uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni, przy czym w takim przypadku powinny zostać jednocześnie wskazane środki umożliwiające wyjście jej ze stanu niewypłacalności (art. 130 § 3).

W przypadku podjęcia uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni, przy jednoczesnym wskazaniu środków umożliwiających jej wyjście ze stanu niewypłacalności, zarząd spółdzielni będzie zwolniony z obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość w sądzie. Podkreślenia przy tym wymaga, że art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego w sposób jednoznaczny określa, że walne zgromadzenie winno być zwołane niezwłocznie, w sytuacji, gdy ze sprawozdania finansowego spółdzielni wynika, że ogólna wartość aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Z punktu odpowiedzialności osoby trzeciej istotne znaczenie ma zatem ustalenie, kiedy wystąpiła sytuacja niewypłacalności podatnika. Od tego momentu rozpoczyna się bowiem bieg terminu do zgłoszenia upadłości, o którym mowa w art. 21 ust. 1 P.u.n. W przypadku spółdzielni wymóg ten należy uznać za spełniony, jeżeli w tym terminie, liczonym od momentu pojawienia się sytuacji, w której ogólna wartość aktywów spółdzielni nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jej zobowiązań, zarząd tej spółdzielni zwoła walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieści sprawę dalszego jej istnienia.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie organy ustaliły, że skarżąca była członkiem zarządu Spółdzielni w okresie od [...] lipca 2005 r. do [...] września 2015 r. (dowody: uchwała Spółdzielni z [...] czerwca 2005 r. i uchwała Spółdzielni z [...] września 2015 r. – k. [...] i [...] akt adm. organu I instancji).

Dokonując oceny czy "we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości" prawidłowo organy wykazały, że już w 2012 r. istniało zagrożenia prowadzenia działalności przez Spółdzielnię. Informacja dodatkowa oraz objaśnienia do bilansu 2012 r. wykazała stratę za 2012 r. w kwocie : [...] zł. Spowodowane to było brakiem zleceń produkcyjnych, co przy braku produkcji Spółdzielnia musiała wypłacić pracownikom wynagrodzenie za urlopy wypoczynkowe. Wypłata płac spowodowała straty. Już wówczas Zarząd wraz z Radą Nadzorczą podjęli decyzję o dalszym funkcjonowaniu Spółdzielni i zaproponowali pokrycie strat za lata poprzednie i 2012 r. udziałami pracowników. Wykazano, że powstałe straty przewyższają kapitał własny Spółdzielni. Również w 2012 r. Spółdzielnia nie zawarła żadnych nowych umów, które miałyby istotny wpływ na sytuację Spółdzielni. W zaistniałej sytuacji Zarząd Spółdzielni miał obowiązek przedstawić na Walnym Zgromadzeniu sytuację finansową i ekonomiczną, z której wynikał brak możliwości prowadzenia dalszej działalności. Członkowie zarządu nie zwołali walnego zgromadzenia spółdzielni i nie przedstawili propozycji podjęcia uchwały o dalszym kontynuowaniu działalności przez Spółdzielnię lub decyzji o zakończeniu działalności i przeprowadzeniu upadłości Spółdzielni. W informacji dodatkowej oraz objaśnieniach do bilansu z 2013 r. wskazano wprawdzie zysk finansowy za 2013 r., ale zostało to spowodowane przeszacowaniem i wyceną w cenie rynkowej gruntów i budynków przeznaczonych do sprzedaży lub wynajmu. Wyksięgowanie ze środków trwałych części gruntu oraz budynku i zaksięgowanie na inwestycje długoterminowe pozwoliło Spółdzielni otrzymać pozytywny wynik finansowy, co wynika z dokumentów finansowych za 2013 r.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego strata Spółdzielni za 2012 r. w kwocie [...]zł przewyższyła zysk za 2013 r., który uzyskano w kwocie [...]zł. Dopiero [...] sierpnia 2014 r. odbyły się obrady Walnego Zgromadzenia Spółdzielni, gdzie przedstawiono sytuację Spółdzielni i zaproponowano sprzedaż nieruchomości oraz podjęto decyzję o nie podejmowaniu żadnych działań zmierzających do postawienia Spółdzielni w stan likwidacji. Walne Zgromadzenie Członków wyraziło zgodę na zbycie prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W Bilansie za 2014 r. wykazano, że zlikwidowano i sprzedano [...] maszyn, wszystkie środki trwałe zostały w całości umorzone. Zaproponowano pokrycie stary bilansowej za dany rok obrotowy w kwocie [...]zł Funduszem zasobowym i udziałowym. W 2014 r. poniesiona strata w Spółdzielni przewyższała sumę wszystkich kapitałów. Na 31 grudnia 2014 r. zobowiązania zabezpieczone na majątku Spółdzielni wynosiły [...] zł.

Z dokumentu Rachunek Zysków i Strat za 2014 r. wynika, że został sporządzony [...] marca 2015 r., lecz z protokołu nr [...] z posiedzenia Zarządu Spółdzielni wynika, że już uchwałą nr [...] z [...] marca 2015 r. Zarząd zatwierdził bilans oraz rachunek zysków i strat za 2014 r. Powyższe wskazuje, że już [...] marca 2015 r. istniało sprawozdanie finansowe za 2014 r. wykazujące stratę za 2014 r. Natomiast Bilans za 2014 r. sporządzono w dniu [...] lutego 2015 r., a więc już [...] lutego 2015 r. z bilansu za 2014 r. wynikała strata [...] zł, o której wiedział i którą znał Zarząd w tym członek zarządu D. L., która była też księgową spółdzielni.

Organy wykazały, że już na koniec lutego 2015 r. obowiązkiem zarządu powinno być zwołane Walne Zgromadzenie i postawienie Spółdzielni w stan upadłości. Protokół nr [...] z [...] marca 2015 r., z przeprowadzenia analizy sprawozdania finansowego, sporządzonego wg stanu na 31 grudnia 2014 r., informuje o dużych kłopotach Spółdzielni i jej niewypłacalności. Należności od dostawców w kwocie [...]zł są niższe od zobowiązań Spółdzielni na koniec 2014 r., które wynosiły [...] zł. Wówczas dopiero na dzień 30 marca 2015 r. Zarząd Spółdzielni zwołał Walne Zgromadzenie Zarządu, gdzie w porządku obrad zawarto punkt o postawieniu Spółdzielni w stan upadłości.

Mając na uwadze trudną sytuację finansową sięgającą już 2012 r. Zarząd Spółdzielni powinien był wcześniej podjąć decyzję o zwołaniu Walnego Zgromadzenia i zgłoszeniu upadłości Spółdzielni. Bowiem już w 2012 r. w sprawozdaniu Spółdzielnia wykazała stratę w kwocie [...]zł, co było ewidentnym sygnałem dla Walnego Zgromadzenia o podjęciu decyzji o ogłoszeniu upadłości Spółdzielni lub o dalszym istnieniu. Jej aktywa już wtedy nie wystarczały na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Dopiero w marcu 2015 r. podjęto decyzję o postawieniu Spółdzielni w stan upadłości, lecz wniosek został oddalony przez Sąd, z powodu braku majątku nawet na koszty postępowania upadłościowego.

W rozpoznawanej sprawie zgromadzone dokumenty nie pozostawiają wątpliwości, że dłużnik nie wykonywał swych wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec wielu wierzycieli, a suma wymagalnych oraz niewymagalnych zobowiązań spółdzielni była zbliżona do wartości jej majątku. Prawidłowo organy oceniły, że nie zaistniała przesłanka negatywna, która uwalniałaby zarząd od odpowiedzialności za zobowiązania, w postaci zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o upadłość, gdyż od 2012 r. ogólna wartość jej aktywów nie wystarczała na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, a więc obowiązkiem zarządu, w tym członka Zarządu było niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza się sprawę dalszego istnienia Spółdzielni. Takie działanie nie zostało podjęte. Zarząd powinien to uczynić w ciągu 2 tygodni od dnia wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości (jak wynika z art. 21 Prawa upadłościowego w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.). Sytuacja Spółdzielni była bardzo trudna i już za ten rok sprawozdanie finansowe wykazywało, że aktywa przewyższają pasywa, co świadczy o tym, że termin nie został zachowany. Także zwołując walne zgromadzenie spółdzielców na dzień 30 marca 2015 r. zarząd nie zachował dwutygodniowego terminu, skoro już [...] lutego 2015 r. sporządzony bilans wykazywał stratę, a więc ponad wszelką wątpliwość ogólna wartość jej aktywów nie wystarczała na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Biorąc pod uwagę fakt, iż zarząd w okresie kilku lat począwszy od 2012 r. wiedział o złej sytuacji finansowej bowiem aktywa spółdzielni nie wystarczały na zaspokojenie wszystkich zobowiązań i w dniu [...] lutego 2015 r. sporządzony bilans po raz kolejny wykazał stratę spółdzielni, to należało zwołać walne zgromadzenie w ciągu 2 tygodni od [...] lutego 2015 r., a nie dopiero na koniec marca 2015 r. Zważywszy, że członek zarządu D. L. ponadto była księgową sporządzającą dokumenty finansowe, a więc doskonale znała kondycję finansową spółdzielni to brak podstaw do przyjęcia, że we właściwym terminie zwołano walne zgromadzenie, którego celem było podjęcie decyzji co do postawienia spółdzielni w stan upadłości. W ocenie organu nie można również przyjąć, że wystąpiła druga przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członków spółdzielni od odpowiedzialności w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Zarząd spółdzielni, co prawda na dzień [...] sierpnia 2014 r. zwołał walne zgromadzenie i postawił w porządku obrad sprawę dalszego istnienia Spółdzielni, a walne zgromadzenie podjęło decyzję o kontynuowaniu tej działalności, lecz postawienie tej sprawy pod obrady walnego zgromadzenia w roku 2014, podczas gdy stan niewypłacalności istniał już w 2012 r. należy uznać za spóźniony i zawiniony. Jak wskazał sąd rozpoznając wniosek o ogłoszenie upadłości w 2015 r. spółdzielnia właściwie nie posiadała żadnego majątku, który umożliwiłby przeprowadzenie postępowania upadłościowego.

W ocenie Sądu organy prawidłowo odniosły się do kwestii, czy "we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości" (w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 116a § 1 O.p.). Należy podkreślić, że "właściwy czas", wyznacza art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego. Punktem początkowym "właściwego czasu" jest "sprawozdanie finansowe spółdzielni", według którego "ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań", czyli "jej niewypłacalność". Początkiem "właściwego czasu" jest więc zdarzenie w postaci "sprawozdania finansowego spółdzielni", według którego "ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań".

Analizując więc dokumenty składające się na sprawozdanie finansowe Spółdzielni za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. (karty [...]-[...] akt organu pierwszej instancji), zauważyć należy, że "ogólna wartość jej aktywów" na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosła [...] zł (dowód: Bilans sporządzony na dzień: 31 grudnia 2012 r. – k. [...] akt adm.). Z kolei z Rachunku zysków i strat sporządzonym za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. - karta [...]) wynika strata na dzień 31 grudnia 2012 r. w wysokości [...] zł. Zatem na dzień 31 grudnia 2012 r. ogólna wartość aktywów Spółdzielni nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Przywołane dokumenty są datowane na dzień 28 marca 2013 r. Takie sprawozdanie finansowe powodowało po stronie zarządu Spółdzielni obowiązek niezwłocznego zwołania walnego zgromadzenia, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni.

Z zebranych w sprawie dowodów wywnioskować należy, że zarząd Spółdzielni, w którego skład wchodziła D. L., nie dopełnił tego obowiązku. Zarząd Spółdzielni jednak nie zwołał niezwłocznie walnego zgromadzenia, na którego porządku obrad zamieszczono sprawę dalszego istnienia spółdzielni, zgodnie z art.130 § 2 Prawa spółdzielczego, w konsekwencji czego walne zgromadzenie Spółdzielni nie podjęło żadnej z dwóch uchwał, czyli albo uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni, jeżeli wskazałoby środki umożliwiające wyjście jej ze stanu niewypłacalności (przewidzianej w art. 130 § 3 ), albo uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości (przewidzianej w art. 130 § 4). Prawidłowo organy stwierdziły, że członek zarządu Spółdzielni nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie wykazała również, że we właściwym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 i 326) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, które to możliwości przewiduje art. 116 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 116a § 1 O.p.

Jeśli chodzi o powoływaną przez skarżącą uchwałę nr [...] z [...] czerwca 2013 r. o dalszym istnieniu Spółdzielni, to nie sposób uznać, że zarząd zwołał walne zgromadzenie Spółdzielni w sprawie dalszego istnienia Spółdzielni tak jak wymaga art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego, a więc "niezwłocznie", co definiowane jest - bez nieuzasadnionej zwłoki. Pośród ustalonych okoliczności sprawy brak jest bowiem okoliczności uzasadniających zwłokę pomiędzy 28 marca 2013 r. (czyli sporządzeniem sprawozdania finansowego za rok 2012) a [...] czerwca 2013 r. (czyli walnym zgromadzeniem), a więc zwłokę ponad dwóch miesięcy.

Jednocześnie stwierdzić należy, że w związku z dokumentami składającymi się na sprawozdanie finansowe Spółdzielni za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., członek Zarządu Spółdzielni nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy, w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 116a § 1 O.p. W postępowaniu D. L., która wchodziła w skład zarządu Spółdzielni (oprócz I. P.), brak było działań, które zmierzałyby do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółdzielni.

Analizując dokumenty składające się na sprawozdanie finansowe Spółdzielni za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (k. [...]-[...] akt organu I instancji), prawidłowo organy oceniły, że ogólna wartość jej aktywów na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła [...] zł (dowód: Bilans sporządzony na dzień: 31/12/2013 – k. [...] akt adm.). Z kolei w Rachunku zysków i strat sporządzonym za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (k. [...] akt adm.) jest mowa o "zysku" na dzień 31 grudnia 2013 r. w wysokości [...] zł. Przywołane dokumenty datowane są na [...] stycznia 2014 r.

Z dokumentów składających się na "sprawozdanie finansowe" Spółdzielni za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. (k. 13 [...] akt organu I instancji), wynika, że "ogólna wartość jej aktywów" na dzień 31 grudnia 2014 r. wyniosła

[...] zł (dowód: Bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 - k. [...] akt adm.). Z kolei w Rachunku zysków i strat sporządzonym za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. (k. [...] akt adm.) jest mowa o "stracie" na dzień 31 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł. Zatem na dzień 31 grudnia 2014 r. "ogólna wartość aktywów" Spółdzielni nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Przywołane dokumenty są datowane na dzień [...] lutego 2015 r. Takie sprawozdanie finansowe powodowało po stronie zarządu Spółdzielni obowiązek niezwłocznego zwołania walnego zgromadzenia, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Z zebranych w sprawie dowodów wnioskować należy, że zarząd Spółdzielni, w skład którego wchodziła skarżąca, nie dopełnił tego obowiązku. Zarząd Spółdzielni nie zwołał bowiem "niezwłocznie" walnego zgromadzenia, na którego porządku obrad zamieszczono sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Zarząd postanowił o zwołaniu walnego zgromadzenia dopiero w dniu [...] marca 2015 r. (dowód: Protokół nr [...] Posiedzenie Zarządu [...] "[...]" w dniu [...] marca 2015 r.), a więc dopiero miesiąc po sporządzeniu "sprawozdania finansowego", zaś walne zgromadzenie odbyło się w dniu 30 marca 2015 r., czyli dwa miesiące po sporządzeniu "sprawozdania finansowego". Pośród ustalonych okoliczności sprawy, brak jest okoliczności uzasadniających zwłokę jednego miesiąca.

W konsekwencji prawidłowo organy stwierdziły, że skarżąca jako członek Zarządu Spółdzielni nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (nie wykazała również, że we właściwym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 i 326) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, które to możliwości przewiduje art. 116 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 116a § 1 O.p. Nie sposób bowiem uznać, że zarząd zwołał walne zgromadzenie Spółdzielni "w sprawie dalszego istnienia spółdzielni" zgodnie z art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego, a więc "niezwłocznie", co definiowane jest bez nieuzasadnionej zwłoki. Pośród ustalonych okoliczności sprawy, jak też i okoliczności podniesionych w odwołaniu brak jest bowiem okoliczności uzasadniających zwłokę pomiędzy [...] lutego 2015 r. (czyli sporządzeniem sprawozdania finansowego za rok 2014), a [...] marca 2015 r. (czyli zwołaniem walnego zgromadzenia), a więc zwłokę jednego miesiąca. Jednocześnie stwierdzić należy w związku z dokumentami składającymi się na "sprawozdanie finansowe" Spółdzielni za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., że członek zarządu Spółdzielni nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy, w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 116a § 1 O.p. W postępowaniu skarżącej, która wchodziła w skład zarządu Spółdzielni (oprócz I. P.) brak było działań, które zmierzałyby do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółdzielni.

Konkludując poczynione rozważania stwierdzić należy, że już w odniesieniu do sytuacji Spółdzielni za 2012 r. skarżąca nie dopełniła obowiązków wynikających z przepisów art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 116a § 1 O.p. i w zw. z art. 130 Prawa spółdzielczego. Także w odniesieniu do sytuacji Spółdzielni za 2014 r. nie sposób uznać, że skarżąca dopełniła tych obowiązków. Ponadto w trakcie postępowania skarżąca nie wskazała mienia Spółdzielni, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości Spółdzielni w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 w zw. z art. 116a § 1 O.p.).

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu. Organy podatkowe obu instancji wykazały fakt pełnienia przez skarżącą funkcji członka Zarządu Spółdzielni w okresie upływu terminów płatności zobowiązań podatkowych, przekształconych następnie w zaległości podatkowe. Wykazały również fakt bezskuteczności egzekucji względem Spółdzielni. Trafnie przyjęły również, że skarżąca nie zdołała wykazać wystąpienia przesłanek mogących uwolnić ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Skarżąca natomiast nie podważyła skutecznie istotnych w sprawie ustaleń i ich prawnopodatkowej oceny, dokonanych przez organy, które Sąd uznaje za zasadne i prawidłowe. Zasadność stanowiska organu potwierdza analiza uzasadnienia decyzji, dokonana w kontekście zebranego materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.