Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 188/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska NSA Ewa Makosz - Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant St.sekr.sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 09 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę /-/P. Miładowski /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz - Frymus


UZASADNIENIE

Wnioskami z 2 lipca 2008r. D. Ś., K. J., B. T. oraz reprezentowana przez nią M. L. wystąpili o zwrot nieruchomości położonych w P. stanowiących działki nr [...] o powierzchni 1.248 m2 i nr [...] o powierzchni 1.358 m2. W oparciu o informacje z ewidencji gruntów ustalono, że nieruchomościom wskazanym we wnioskach odpowiada cześć działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i zgodnie z która właścicielem jest Miasto [...], a użytkownikiem wieczystym S. W. w P. .

Postanowieniem z 19 września 2008r. Wojewoda [...], po uprzednim przekazaniu mu sprawy przez Prezydenta Miasta [...], w oparciu o art. 26 § 2 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) jako organ właściwy w niniejszej sprawie wyznaczył Starostę [...].

Decyzją nr [...] z 30 października 2008r. Starosta [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie o zwrot przedmiotowych nieruchomości. Organ I instancji wskazał na art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej: u.g.n.), który przewiduje, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może złożyć wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stosownie do art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Przy czym przepis art. 229 u.g.n. określa, że roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Organ ustalił, że na działce nr [...] obejmującej nieruchomości, których dotyczyły wnioski, ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998r.

W odwołaniach podniesiono, że zakaz użycia wywłaszczonych nieruchomości dotyczy również zakazu zbycia, sprzedaży lub zamiany. Jeżeli zaistniała przesłanka zwrotu nieruchomości, to zachodzi przesłanka negatywna do jej sprzedaży czy oddania w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. Na organach spoczywa wobec tego obowiązek informowania poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców o zamiarze zbycia nieruchomości, a czynność dokonana z naruszeniem tego obowiązku winna zostać uznana za nieważną.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z 12 stycznia 2008r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione przez Starostę Poznańskiego, uznając że art. 229 u.g.n. w okolicznościach niniejszej sprawy stanowił podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Zdaniem organu II instancji wobec ujawnienia prawa użytkowania wieczystego przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło. Powołując się poglądy orzecznictwa i doktryny, uznano że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Odnosząc się do kwestii sprzedaży nieruchomości z pominięciem prawa pierwokupu przysługującego dawnemu właścicielowi, organ II instancji wskazał, że czynność taka jest ważna i nie można dochodzić jej zwrotu, a jedynie odszkodowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. T. zarzucając organowi nieprzeprowadzenie ustaleń w celu ustalenia, czy zaszły przesłanki z art. 137 u.g.n. oraz jak aktualnie wykonywane jest prawo użytkowania wieczystego. Ponadto zdaniem skarżącej nie ustalono, czy oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste było wolne od naruszeń prawa.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art.1 §2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Stan faktyczny ustalony przez organy nie jest sporny, nie był kwestionowany ani na etapie postępowania administracyjnego, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji zostały ustalone prawidłowo i nie budziły wątpliwości, co do ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Kwestie podnoszone w skardze, istotnie nie były przedmiotem prowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego. Należy jednak wskazać skarżącej, że wskazane przez nią zagadnienia związane z ewentualnym wystąpieniem przesłanek z art. 137 u.g.n. i sposobem wykonywania prawa użytkowania wieczystego, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Materialnoprawną podstawę roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowi art. 136 ust. 3 u.g.n. Przepis ten odsyła do art. 137 u.g.n. dla ustalenia znaczenia pojęcia nieruchomości "zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Powołany przez organy administracji przepis art. 229 u.g.n. stanowi, że roszczenie zwrotu nie przysługuje, jeżeli przedmiotowa nieruchomość została sprzedana, lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego. Przy czym spełnione muszą być również warunki dodatkowe - do sprzedaży lub ustanowienia użytkowania wieczystego doszło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Skoro z niewadliwych ustaleń postępowania administracyjnego wynika, że na nieruchomości, o zwrot której wystąpiono w niniejszej sprawie, ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego, a następnie w dniu 29 grudnia 1983r. ujawniono je w księdze wieczystej, to zostały spełnione przesłanki z art. 229 u.g.n. Niekwestionowane i nie budzące zastrzeżeń Sądu, ustalenia organów pozwoliły na przyjęcie, że roszczenie o zwrot nieruchomości określone w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługiwało, jeżeli wskazane we wnioskach działki objęte są nieruchomością, na której prawo użytkowania dla osoby trzeciej (S. W. w P.) ustanowiono przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nadto prawo to ujawniono w księdze wieczystej.

Ustalenie przez organy tych okoliczności pozwoliło na odstąpienie od badania czy spełnione zostały przesłanki z art. 137 u.g.n. N S A zajmował podobne stanowisko wskazując, że sam fakt utraty władania nieruchomością przez Skarb Państwa stanowi negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie. Stąd też okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogą mieć w takim wypadku znaczenia dla wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 30.01.2007r., sygn. akt I OSK 386/06, publ.: LEX 290617).

Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, a zaprezentowany przez organy w niniejszej sprawie, uznając, że przepis art. 229 u.g.n. stanowi przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości. Skutkując bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego wobec braku roszczenia, które mogłoby być uwzględnione toku sprawy o zwrot nieruchomości (por wyroki NSA z 25.01.2000r., sygn. akt I SA 276/99, publ.: OSP 2001/5/80, z 16.11.2000r., sygn. akt I SA 1539/99, publ.: LEX nr 75555, z 07.02.2006r., sygn. akt I OSK 409/05, publ.: LEX 194018).

Uznając z tych wszystkich względów skargę za bezzasadną orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.).