Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 147/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Barbara Ciołek, Anna Moskała, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W związku z zaległościami "A" sp. z o. o. we W. (dalej: strona skarżąca) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych we W. pismami nr od [...] do [...] wezwał stronę skarżącą do ich zapłaty pod rygorem przystąpienia do egzekucji. Z uwagi zaś na nieuregulowanie przez stronę skarżącą ww. należności wystawił tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] i skierował sprawę na drogę egzekucji administracyjnej.

Pismem z [...] lutego 2018 r. strona skarżąca wniosła zarzut w sprawie prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej podnosząc, że pismo dotyczy tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Jak wskazała, [...] lutego 2018 r. doręczono jej ww. tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciach rachunków bankowych nr od [...] - [...]. W jej ocenie zobowiązania powstałe przed [...] lutego 2013 r., objęte tytułami wykonawczymi o nr:

- od [...] do [...],[...] (w zakresie składki na ubezpieczenie społeczne za grudzień 2012 r.), od [...] do [...], [...] (w zakresie składki na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2012 r.), od [...] do [...],[...] (w zakresie składki na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2012 r.) przedawniły się, co oznacza, że postępowania egzekucyjne prowadzone na ich podstawie powinny zostać umorzone.

Strona skarżąca podniosła nadto, że w obecnym stanie prawnym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, co wynika z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Strona zauważyła przy tym, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców - do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Strona skarżąca podniosła, że ww. zaległości uległy przedawnieniu najpóźniej z dniem 16 stycznia 2018 r.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. (nr [...]), organ egzekucyjny uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, co wynika z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. W ocenie organu skierowanie do strony skarżącej upomnienia z wezwaniem do zapłaty były pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Mając powyższe na uwadze, organ egzekucyjny stwierdził, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i uznał zarzut przedawnienia za nieuzasadniony.

Pismem z [...] marca 2018 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na ww. rozstrzygnięcie. Postanowieniem z [...] maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. uchylił zażalone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na przyjęty błędny zakres żądania strony w zakresie wniesionego zarzutu przedawnienia. Organ nadzoru uznał, że w postępowaniu w sprawie zarzutów pominięto tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...] oraz od [...] do [...], które to zobowiązana wymieniła w swym piśmie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) oddalił jako niezasługujący na uwzględnienie zarzut przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w oparciu o wymienione w sentencji tytuły wykonawcze. Pismem z [...] lipca 2018 r., strona skarżąca wniosła zażalenie na ww. rozstrzygnięcie.

Postanowieniem z [...] września 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. uchylił zażalone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na niepełne i niekompletne uzasadnienie faktyczne, w zakresie dotyczącym uzyskania pełnej informacji na temat okoliczności mających znaczenie przy ustaleniu terminu przedawnienia obowiązku oraz ich rzetelnej analizy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. postanowieniem z [...] listopada 2018 r. (nr [...]) oddalił jako niezasługujący na uwzględnienie zarzut przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w oparciu o wymienione w sentencji tytuły wykonawcze. Pismem z [...] grudnia 2018 r., strona skarżąca wniosła (ponownie) zażalenie na ww. rozstrzygnięcie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji – po przywołaniu przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie – wskazał, że podstawą wniesienia zarzutu na prowadzenie postępowania egzekucyjnego mogą być przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a., do których należą okoliczności powołane przez stronę skarżącą w piśmie z [...] lutego 2018 r. tj. zarzuty zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Dalej organ II instancji wskazał, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a., zgodnie z którą zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 -7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5 i 7 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przypadku, gdy występuje jedność wierzyciela i organu egzekucyjnego stanowisko wierzyciela zawarte jest w postanowieniu organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów.

Organ II instancji, podkreślił, że rozpatrując zażalenie strony na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, bada prawidłowość zachowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. działanie organu egzekucyjnego dotyczące trybu rozpoznania zarzutów było prawidłowe i wypełniło wymogi wskazane w przepisach prawa. Dalej organ II instancji podkreślił, że kwestia zgłoszonych zarzutów, o których mowa w przepisie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzutu przedawnienia obowiązku wymaga stanowiska wierzyciela, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, jak i organu nadzoru w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. I w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem wypełnił powyższą procedurę w ramach jednego organu, wydając skarżone postanowienie, które zawiera stanowisko wierzyciela.

Organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem rozpatrując zarzuty z [...] lutego 2018 r. odniósł się merytorycznie do okoliczności, które strona skarżąca podniosła w zarzutach uzupełnionych w piśmie z [...] grudnia 2016 r. i uznał za nieuzasadnione zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakimi przesłankami faktycznymi i prawnymi kierował się przy rozstrzygnięciu sprawy.

Organ II instancji podkreślił, iż uwzględniając również stanowisko wierzyciela, podniesiony przez stronę skarżącą w podaniu zarzut nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż na skutek niewywiązywania się przez stronę skarżącą z obowiązku opłacania terminowo i w pełnej wysokości składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 4.2011 r. do 12.2012r. oraz od 2.2013 r. do 9.2013 r., wierzyciel [...] listopada 2013 r. skierował upomnienia o nr od [...] do [...] wzywające do zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGSP za miesiące wskazane powyżej, w terminie 7 dni, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, z pouczeniem o obciążeniu kosztami egzekucji. Upomnienia te zostały przesłane [...] listopada 2013 r., na adres płatnika we W. przy ul. [...] i odebrane [...] listopada 2013 r. co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru.

Mając na uwadze fakt, że w wyznaczonym terminie strona skarżąca jako płatnik nie uregulowała należności z tytułu składek, do których uregulowania została wezwana w upomnieniach z [...] listopada 2013 r. wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. zobligowany był do wystawienia tytułów wykonawczych i skierowania ich na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] lutego 2018 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze m.in. o numerach wskazanych w sentencji postanowienia, w oparciu o które wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne [...] lutego 2018 r., tj. w dniu odebrania odpisów tytułów wykonawczych przez płatnika. Wierzyciel wyjaśnił, iż zgodnie z obowiązującym obecnie art. 24 ust. 4 ustawy u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-6. Ustęp 5b wskazuje natomiast, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z ust. 5c bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. Zatem po przerwaniu biegu terminu przedawnienia rozpoczyna się on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postępowania o zakończeniu postępowania upadłościowego. Zgodnie z wydanym [...] marca 2011 r. postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] VIII Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych ogłoszona została upadłość z możliwością zawarcia układu ze stroną skarżącą. Postępowanie upadłościowe zostało zakończone postanowieniem tego Sądu z [...] lutego 2013 r. Wierzyciel wskazał, iż mając na uwadze skutki ww. postanowienia w okresie prowadzenia postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podejmował działań mających na celu dochodzenie należności z tytułu składek, powstałych w okresie od 04.2011 r. do 12.2012 r. Ogłoszenie upadłości wobec strony skarżącej spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia. Uznać więc należy, zdaniem organu, że termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres wskazany powyżej zaczął biec, nie w dniu ich wymagalności, ale od [...] lutego 2013 r., a co za tym idzie pięcioletni termin ich przedawnienie nastąpiłby [...] lutego 2018 r. W sytuacji gdy strona skarżąca nie uregulowała należności z tytułu składek określonych w upomnieniach z [...] listopada 2013 r., wierzyciel Oddział ZUS we W. zobligowany był do wystawienia tytułów wykonawczych, co nastąpiło [...] lutego 2018 r. W oparciu o tytuły wykonawcze wymienione w sentencji postanowienia, wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne w dniu doręczenia dłużnikowi odpisów tytułów wykonawczych, tj. w dniu [...] lutego 2018 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przez stronę skarżącą. Jednocześnie dokonano czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do zobowiązanej spółki w "B" S.A. Biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., wyrażając jednocześnie wiążące stanowisko wierzyciela, uznał zarzut strony skarżącej z [...] lutego 2018 r. przedawnienia przedmiotowych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 04.2011 r. do 12.2012 r. za nieuzasadniony.

W wyniku rozpoznania sprawy organ II instancji zauważył, że nie może orzec w tym zakresie inaczej, chociażby nie podzielał poglądów wierzyciela. Dlatego stoi na stanowisku, że brak jest podstaw do stwierdzenia przedawnienia obowiązku, uwzględniając, iż stanowisko wierzyciela wyrażone w skarżonym postanowieniu jest dla organu nadzoru wiążące.

Końcowo organ II instancji uznał - jako niezasadny - zarzut naruszenia przepisu art. 24 ust. 5c s.u.s. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że hipoteza ww. przepisu dotyczy także terminu wymagalności przedmiotowych roszczeń powstałe po ogłoszeniu upadłości podmiotu zobowiązanego, a tym. samym stanowi lex specialis do art. 47 u.s.u.s. Ze stanowiska wierzyciela wynika bowiem przedawnienie przedmiotowych należności nie wystąpiło. Odmiennej interpretacji ww. przepisu przez skarżącą nie można uznać za podstawę do błędnego ustalenia faktycznego w zakresie przerwy biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności.

Podnoszone w zażaleniu zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z doręczeniem upomnienia z wezwaniem do zapłaty należności, nie można uznać jako błąd w ustaleniach faktycznych podnoszony przez Spółkę w zażaleniu, gdyż doręczenie upomnienia z wezwaniem do zapłaty należności miało miejsce w rozpatrywanym przypadku [...] listopada 2013 r. Odmienna interpretacja strony skarżącej, czy nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia aż do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi błędu w ustaleniach faktycznych lecz odmienną interpretację przepisu art. 24 ust. 4 i ust. 5b s.u.s.

Odnosząc się do podnoszonego naruszenia ww. przepisów przez organ egzekucyjny Organ II instancji wskazał, iż odmienna interpretacja skutków doręczenia upomnienia z wezwaniem do zapłaty ww. należności przez stronę skarżącą nie stanowi podstawy do stwierdzenia naruszenia tych przepisów. Organ egzekucyjny wskazał precyzyjnie datę doręczenia upomnienia oraz skutki jakie wynikają z tej czynności w świetle przepisu art. 24 ust. 4 i ust. 5b s.u.s. odnosząc się do całości podniesionych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów. Zarzuty w tym zakresie uznać zatem należy za niezasadne. Organ II instancji nie znalazł również podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. wskazanych w zażaleniu. W zakresie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszego zażalenia organ II instancji wyjaśnił, iż stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. § 1 zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Strona skarżąca pismem z [...] kwietnia 2019 r. wywiodła od ww. postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając mu naruszenie:

- art. 24 ust. 5b i 5c u.s.u.s. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że hipoteza ww. przepisów dotyczy także terminu wymagalności roszczeń o zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstałych po ogłoszeniu upadłości podmiotu zobowiązanego, a tym samym stanowi lex specialis względem art. 47 u.s.u.s., podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów nakazuje przyjąć, że dotyczą one wyłącznie terminów przedawnienia, które rozpoczęły swój bieg do momentu ogłoszenia upadłości i nie może zostać zastosowany do przedmiotowych należności, których termin wymagalności w momencie wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jeszcze nie nadszedł;

- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że składki objęte zarzutem zobowiązanego mogą być przedmiotem postępowania egzekucyjnego, podczas gdy ww. należności z tytułu składek są w rzeczywistości przedawnione, i tym samym zobowiązanie "A" sp. z o.o. wygasło i nie istnieje. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niezbadanie z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej wobec "A" sp. z o.o., podczas gdy organy obu instancji miały taki obowiązek, a postępowanie nie mogło być prowadzone z uwagi na przedawnienie należności z tytułu składek określonych w zaskarżonych ww. tytułach wykonawczych, które w konsekwencji upływu terminu przedawnienia wygasły;

- § 4 w zw. z art 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w efekcie uznanie zarzutu przedawnienia obowiązku uiszczenia składek określonych szczegółowo w ww. tytułach wykonawczych za nieuzasadniony, podczas gdy wobec upływu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 4 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. przedmiotowa należność publicznoprawna wygasła, wobec czego zarzut "A" sp. z o.o. uznać należało za zasadny, a egzekucja winna zostać umorzona;

- art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, podczas gdy powinno ono zostać umorzone wobec wygaśnięcia zobowiązania publicznoprawnego;

- art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania oraz egzekwowanie obowiązku publicznoprawnego, podczas gdy w sprawie pozostają wątpliwości, co do treści normy prawnej dotyczącej wymagalności tej należności w czasie po ogłoszeniu upadłości, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji i przerzucanie na płatnika błędów i uchybień popełnionych przez prawodawcę i organ ZUS.

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 18 u.p.e.a., a w konsekwencji art. 6 k.p.a. poprzez niepełne i niedokładne zebranie materiału dowodowego i dokonanie jego oceny w sposób wybiórczy, uznający, że doręczenie upomnienia Dyrektora Oddziału ZUS we W. z [...] listopada 2013 r., niezmierzające do egzekucji należności i niepoparte dalszymi czynnościami przez okres prawie 5 lat, zawiesiło bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wobec czego organ administracji publicznej działał niezgodnie z podstawowymi przepisami prawa. Skarżąca Spółka zarzuciła również błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę niniejszego rozstrzygnięcie poprzez uznanie, że od dnia wydania postanowienia Sądu Rejonowego dla W.-[...] we W. VIII Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych z [...] marca 2011 r. nie stały się wymagalne składki publicznoprawne należne ZUS w terminie ustawowym, choć w stanie faktycznym niniejszej sprawy należności ZUS od kwietnia 2011 r. do grudnia 2012 r. powstały zgodnie z terminami ogólnymi do 15 następnego miesiąca, tj. stały się wymagalne od [...] maja 2011 r. aż do [...] stycznia 2013 r. włącznie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia, podtrzymując dotychczasowe rozważania w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa, w stopniu pozwalającym wyeliminować je z obrotu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych we W. upomnieniami nr od [...] do [...] wezwał stronę skarżącą do zapłaty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych pod rygorem przystąpienia do egzekucji. Upomnienia te zostały przesłane [...] listopada 2013 r., na adres płatnika we W. przy ul. [...] i odebrane [...] listopada 2013 r. co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Z uwagi zaś na nieuregulowanie przez stronę skarżącą ww. należności wystawił tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] i skierował sprawę na drogę egzekucji administracyjnej.

Pismem z [...] lutego 2018 r. strona skarżąca wniosła zarzut w sprawie prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej podnosząc, że pismo dotyczy tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Jak wskazała, [...] lutego 2018 r. doręczono jej ww. tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciach rachunków bankowych nr od [...] – do [...]. W jej ocenie zobowiązania powstałe przed [...] lutego 2013 r., objęte tytułami wykonawczymi o nr:

- od [...] do [...],

- [...] (w zakresie składki na ubezpieczenie społeczne za grudzień 2012 r.),

- od [...] do [...],

- [...] (w zakresie składki na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2012 r.).

- od [...] do [...],

- [...] (w zakresie składki na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2012 r.) przedawniły się, co oznacza, że postępowania egzekucyjne prowadzone na ich podstawie powinny zostać umorzone.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] lutego 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie uznania w całości za nieuzasadniony zarzutu przedawnienia obowiązku opłacania składek określonego w tytułach wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. w dniu [...] lutego 2018 r. o numerach od [...] do [...] (w zakresie zaległości na FUS za 12.2012 r,). od [...] do [...] (w zakresie zaległości na FUZ za 12.2012 r.) oraz od [...] do [...] (w zakresie zaległości na FP i FGŚP za 12.2012 r.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skoro istota sprawy opiera się na ustaleniu, czy w sprawie doszło, czy też nie doszło do przedawnienia egzekwowanych od strony skarżącej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ocena zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia wymaga dokonania (w szczególności) analizy przepisów regulujących przedawnienie należności składkowych.

W odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne kwestię przedawnienia reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy zauważyć, że od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Okres przedawnienia uległ zmianie z dniem od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia.

Z kolei przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 z późn. zm.). Zgodnie z art. 93 ust. 2 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Zatem najpierw termin ich przedawnienia wynosił 10 lat, a następnie okres ten skrócono do 5 lat. Tym samym w sprawie – w obu przypadkach – mieliśmy do czynienia z 5 letnim okresem przedawnienia.

Podkreślenia jednak wymaga, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r.) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie na należności objęte tytułami wykonawczymi zostały stronie skarżącej doręczone upomnienia, które strona skutecznie odebrała [...] listopada 2013 r., a zatem przed upływem wskazanego (a znajdującego zastosowanie w sprawie) 5-letniego terminu przedawnienia. Należy nadto zauważyć, że zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – a co zdaje się nieskutecznie podważać strona skarżąca - egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia.

Wobec tego, wbrew zarzutom skargi, upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego bezspornie konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s., innymi słowy, doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2013 r., III AUa 1025/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r., I SA/Po 829/10; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16).

W konsekwencji powyższego - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – w sprawie nie nastąpiło przedawnienie należności z tytułu składek objętych wymienionymi wyżej tytułami wykonawczymi - gdyż z dniem [...] lutego 2013 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia (trwające do dania zakończenia postępowania egzekucyjnego). Tym samym zarzuty w tym zakresie (w tym naruszenie § 4 w zw. z art 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a.), należało zdaniem Sądu, uznać za nieuzasadnione

W skardze strona skarżąca wskazała nadto na nieprawidłowości organu w zakresie ustalenia okresu przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 4. u.s.u.s., zgodnie z którym termin przedawnienia należności z tytułu składek liczy się od upływu terminu wymagalności, z zastrzeżeniem ust. 5 – 6. I tutaj, zdaniem Sądu, choć co do zasady strona skarżąca miała rację, iż w relacjach płatnik składek ZUS upływ terminu wymagalności następuje w terminie płatności, przypadając (w zależności od rodzaju płatnika) na 5, 10 lub 15 dzień następnego miesiąca, to w sytuacji jednak gdy w sprawie - nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.- (co wymaga zaakcentowania Sądu) kwestia ta nie ma (i nie mogła mieć) de facto wpływu na prawidłowość podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Takiego wpływu nie miał także czas jaki organy potrzebowały na rozpatrzenie sprawy strony skarżącej (tj. jak strona wskazała "podjęcie dopiero po pięciu latach od upomnienia dalszej czynności egzekucyjnej"), choć zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że postępowanie w tym względzie trwało rzeczywiście zbyt długo. I co więcej wskazany przez organ powód takiego stanu rzeczy, nie stanowił – w ocenie Sądu – uzasadnionego usprawiedliwienia w tym zakresie.

W zaskarżonym postanowieniu organ II instancji wskazał bowiem, że "zgodnie z wydanym [...] marca 20114 r. postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. Fabrycznej VIII Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych ogłoszona została upadłość z możliwością zawarcia układu strony skarżącej we W. Postępowanie upadłościowe ostało zakończone postanowieniem tego Sądu z [...] lutego 2013 r. Wierzyciel mając na uwadze skutki ww. postanowienia w okresie przeprowadzenia postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie podejmował działań mających na celu dochodzenie należności z tytułu składek w okresie od 04. 2011 r. do 12.2012 r. Ogłoszenie upadłości wobec strony skarżącej spowodowało bowiem przerwanie biegu przedawnienia". Organ uznał zatem, że termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres wskazany powyżej zaczął biec od [...] lutego 2013 r., a tym samym pięcioletni okres przedawnienia nastąpiłby [...] lutego 2018 r.

Innymi zatem słowy organy przyjęły, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 24 ust. 5c u.s.u.s., zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postepowania upadłościowego lub jego umorzenia.

Tym samym nieprawidłowość organu – w ocenie Sądu - polegała na tym, iż organ twierdząc (w szczególności), że "Ogłoszenie upadłości wobec strony skarżącej spowodowało bowiem przerwanie biegu przedawnienia", nie wzięły (w ogóle) pod uwagę okoliczności, że przy zastosowaniu normy art. 24 ust. 5c u.s.u.s. należności z tytułu składek są wyłączone z postępowania układowego przewidzianego w prawie upadłościowym i naprawczym (art. 273 ustawy o prawie upadłościowym). Tym samym mogły one być (wbrew stanowisku organów) dochodzone (nawet) w czasie trwania postępowania. Tym samym w sprawie nie doszło (z ww. przyczyny) do przerwania biegu przedawnienia. Aczkolwiek nawet te ustalenia organu – choć jak Sąd wskazał wadliwe – nie miały wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia w sprawie, skoro - poprzez skuteczne doręczenie stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2013 r. upomnień - doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, aż do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Końcowo wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia iż w sprawie doszło do podniesionych w zarzutach naruszeń przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77 i art. 80 k.p.a. i art. 80 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w konsekwencji art. 6 k.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a nadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga zatem, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. I w niniejszej sprawie – w ocenie Sądu – organy nie uchybiły ww. zasadom. Organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który został szczegółowo przeanalizowany. Rozpatrując natomiast sprawę organy odniosły się do wszelkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, w tym tych zawartych w piśmie z [...] lutego 2018 r. Uzasadnienia organów spełniają natomiast wymogi dookreślone w art. 107 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 p.p.s.a.- oddalił skargę.