Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 208/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1892
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 123, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2019 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., Nr [...] Wójt Gminy J. ustalił B. B. (dalej powoływany także jako skarżący) zobowiązanie w podatku rolnym, od nieruchomości i w podatku leśnym, płatne w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. Jako podstawę wymiaru zobowiązania, organ przyjął dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków względem nieruchomości stanowiących własność skarżącego, położonych na obszarze gminy J.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał na "niezgodność zapisu w ww. decyzji z wywodem zapisanym w złożonej dokumentacji prawnej", wskazując m.in. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], wniosek z dnia [...] maja 2016r. i podanie z dnia [...] lipca 2016 r. - wniesione do Urzędu Gminy w J., informację w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego z dnia [...] maja 2016 r, decyzję w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r. i na 2007 r., wezwanie do złożenia informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego do celów wymiaru podatku pobieranego jako łączne zobowiązanie pieniężne w 2018 r. i informację z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego na rok 2018.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że na podstawie danych z rejestru gruntów: jednostki ewidencyjnej: J., obręb: L., łączna powierzchnia gruntów będących własnością skarżącego wynosi 8,3681 ha (6,8667 ha grunty gospodarstwa rolnego, 0,8240 ha grunty objęte ustawą o podatkach i opłatach lokalnych i grunty leśne sklasyfikowane jako las o pow. 0,6774 ha). W myśl art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017r. poz. 2101 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako u.p.g.k.) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a więc wskazują na przedmiot opodatkowania, jak m. in. rodzaj użytków gruntowych, powierzchnię gruntów oraz podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Organ podatkowy, dokonując ustaleń w sprawie podatku, jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jaki i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w Ordynacji podatkowej, stanowią więc dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ewidencja gruntów jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji.

Organ wskazał, że dane zgłoszone przez skarżącego w informacji z dnia [...] lutego 2018 r., nie są w pełni zgodne z ewidencją, a mianowicie w wypisie z rejestru gruntów brak jest działki o numerze geodezyjnym [...], a jest działka oznaczona numerem [...] oraz brak działki o numerze [...]. W postępowaniu odwoławczym, dotyczącym ustalenia na 2019 r. wymiaru podatku rolnego, podatku od nieruchomości i podatku leśnego - pobieranych jako łączne zobowiązanie pieniężne, skarżący nie przedstawił dokumentu urzędowego pozwalającego na przyjęcie danych zgłoszonych w informacji. Podatnik kwestionuje powierzchnię gruntów, objętych zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. podnosząc, iż nie jest zgodna z powierzchnią z decyzji wymiarowych z lat ubiegłych. W tym miejscu należy zauważyć, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wysokość zobowiązania pieniężnego na 2019 r., więc ustalenia stanu faktycznego dotyczą tego roku podatkowego, ustalenia te zostały oparte na danych z ewidencji gruntów i budynków. Żadne z przedłożonych przez podatnika kserokopii materiału z wcześniejszych postępowań administracyjnych i podatkowych (warunków zabudowy, wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r., 2018 r., zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków, w sprawie pozwolenia wodnoprawnego związanego z przebudową i rozbudową drogi powiatowej nr [...], wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość, nakazy płatnicze za lata 1987, 1988, 1992 - 1996, decyzje w sprawie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2007-2009) nie są dowodem urzędowym na aktualny opisu użytków gruntowych: rodzaj użytku, klasyfikacja, powierzchnia - położonych w gminie J., obręb L. Skarżący nie przedstawił dokumentów, które byłyby przeciwdowodem pozwalającym na ustalenie wymiaru podatków w oparciu o dane inne niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (nazwaną zażaleniem), wskazując że została zaniżona powierzchnia ogólna gospodarstwa rolnego o ok. 0,3042 ha i powierzchnia użytków rolnych o ok. 0,8742 ha. Wskazał przy tym na liczne pisma i dokumenty urzędowe, z których miałoby wynikać, że organy wydając zaskarżoną decyzję oparły się na nieprawidłowych danych.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie, w dniu 6 listopada 2019 r., ustanowiony skarżącemu w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia art. 194 § 3 i art. 180 o.p. przez przyjęcie, że niedopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciw ewidencji gruntów, naruszenie art. 120 i art. 121 o.p. przez nieprawidłowe wezwanie skarżącego w tym wyznaczenie zbyt krótkiego terminu oraz naruszenie art. 216, art. 123 i art. 200 o.p. poprzez niewyznaczenie terminu w sprawie wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe w prawidłowy sposób opodatkowały należące do skarżącego gospodarstwo rolne, w szczególności czy oparły się na prawidłowych danych i nie zaniżyły jego powierzchni. Skarżący nie kwestionował przyjętej do opodatkowania podatkiem od nieruchomości powierzchni budynku mieszkalnego oraz przyjętej do opodatkowania podatkiem leśnym powierzchni lasu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej powoływana jako u.p.r.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Definicja gospodarstwa rolnego zawarta jest w art. 2 ust. 1 u.p.r., zgodnie z którą jest to obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.g.k.). O znaczeniu normatywnym tych danych świadczy także to, że w art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. wskazano, że przez użyte w ustawie określenia użytki rolne rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków, zaś w cytowanym na wstępie art. 1 u.p.r. wskazano wprost, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają jedynie użytki rolne sklasyfikowane w taki sposób w ewidencji gruntów i budynków. Z powyższych regulacji w sposób jednoznaczny wynika, iż organy podatkowe dokonując wymiaru podatku rolnego (od nieruchomości, leśnego) mają obowiązek korzystać z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organ podatkowy, dokonując ustaleń w

sprawie podatku, jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jaki i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por.m.in. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady, o sposobie kwalifikacji gruntu, dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków.

Z akt sprawy, w szczególności wypisu z ewidencji gruntów (k. 59 akt adm.) wynika, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowych w obrębie wsi L., gmina J. składających się z działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Powyższe grunty są sklasyfikowane w ewidencji jako użytki rolne o łącznej powierzchni 6,8667 ha, podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym, jako las o powierzchni 0,6774 ha podlegający opodatkowaniu podatkiem leśnym oraz jako grunty zadrzewione i zakrzewione o powierzchni 0,8240 ha, podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, jednakże zwolnione ustawowo z tegoż podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l.). Łączna powierzchnia gruntów będących własnością Skarżącego wynosi 8,3681 ha (6,8667 ha grunty gospodarstwa rolnego, 0,8240 ha grunty objęte ustawą o podatkach i opłatach lokalnych i grunty leśne sklasyfikowane jako las o pow. 0,6774 ha). Powyższymi danymi organy podatkowe, były związane w świetle brzmienia art. 21 ust. 1 u.p.g.k., dlatego też wskazywane przez Skarżącego rozbieżności z treścią informacji na podatek złożonej w dniu [...] lutego 2018 r., (w zakresie działki o nr [...] – w ewidencji jest działki [...] oraz nie ujęcia w informacji działki o nr [...]) nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W tym miejscu zależy zaznaczyć, na co również zwracał uwagę NSA, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, że wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych (wyjątkowych) przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takim przypadku organ podatkowy obowiązany będzie do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku.

Z taką sytuacją w niniejszej sprawie jednak nie mamy do czynienia, bowiem w żadnym innym rejestrze publicznym, a przynajmniej takiego nie wskazał skarżący, nie zachodzi sprzeczność pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji gruntów a danymi wskazywanymi przez skarżącego. Takimi dowodami nie mogą być, wielokrotnie powielane przez skarżącego kserokopię decyzji administracyjnych i podatkowych dotyczących spornych działek, skoro ich treść w żadnym zakresie nie znalazła odzwierciedlenia w innych niż ewidencja gruntów rejestrach publicznych. Tym samym, za nietrafny należało uznać podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego zarzut naruszenia art. art. 194 § 3 i art. 180 o.p. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, organy nie twierdziły, że nie jest możliwe przeprowadzenie przeciwdowodu z treści ewidencji gruntów, zaznaczyły jedynie że skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów urzędowych, które mogłyby podważyć prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów.

Z treści pism procesowych składanych przez skarżącego wynika, że w jego ocenie organy bezpodstawnie zaniżyły powierzchnię należącego do niego gospodarstwa rolnego, w porównaniu z decyzjami wymiarowymi z lat poprzednich. W ocenie Sądu, nie można się zgodzić z powyższymi twierdzeniami. W tym miejscu należy wskazać, że przyjęte przez organy do wyliczenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. dane, wynikające z ewidencji gruntów, były identyczne jak za rok 2018 r. (porównanie obu decyzji wymiarowych k. 55 i 56 akt sąd.). W porównaniu z rokiem 2017 r., rzeczywiście nastąpiło zmniejszenie powierzchni gospodarstwa rolnego z łącznej pow. 6,9567 na pow. 6,8667 ha (o 0,09 ha), jednakże wynikało to ze zmian dokonanych w ewidencji gruntów w 2017 r. Organ podatkowy I instancji o powyższych zmianach został poinformowany w dniu 17 listopada 2017 r. (k. 21 akt adm.), co znalazło odzwierciedlenie w zmianie decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. (k. 17 akt adm.). Powyższa zmiana nie wpłynęła na liczbę ha przeliczeniowych gospodarstwa rolnego należącego do skarżącego, a zatem kwota zobowiązania nie uległa zmianie. Wskazać zatem należało, że zmniejszenie powierzchni gospodarstwa rolnego skarżącego miało umocowanie prawne, w związku z realizacją drogi powiatowej na odcinku B. – J. W wyniku tej inwestycji nastąpił podział należącej do skarżącego działki [...] na działki [...] i [...]. W wyniku tegoż podziału, działka [...] stała się z mocy prawa własnością powiatu b., a zatem o jej łączną powierzchnię należało zmniejszyć powierzchnię gospodarstwa rolnego skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r., stwierdzić należało, że nie mogły mieć one wpływu na legalność zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 123 § 1 o.p. organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W myśl zaś art. 200 § 1 o.p. przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Termin ten ma charakter ustawowy i nie podlega możliwości jego wydłużania. Strona ma prawo w toku całego postępowania do wypowiadania się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Nie ulega wątpliwości, że strona ma prawo do wypowiadania się również po tym terminie ale pod warunkiem, że organ odwoławczy nie wydał decyzji w sprawie.

W uchwale NSA w składzie 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, po dokonaniu analizy prawnej tego przepisu, wywiódł, że niezastosowanie w sprawie trybu określonego w art. 200 § 1 o.p. nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że jest to podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a także, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 o.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że nie można z góry zakładać, iż każde naruszenie art. 200 § 1 o.p. może wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie, niekiedy ewentualność wpływu naruszenia powołanego wyżej przepisu można wręcz wykluczyć w związku z czym w każdej sprawie Sąd indywidualnie ma obowiązek zbadać, czy naruszenie art. 200 § 1 o. p. mogło mieć wpływ na jej wynik.

W przedmiotowej sprawie, Kolegium postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. wezwało skarżącego do przedłożenia dokumentów urzędowych potwierdzających prawidłowość złożonej informacji na podatek za 2018 r. oraz wyznaczyło siedmiodniowy termin na wypowiedzenie się w przedmiocie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Powyższe postanowienie skarżący odebrał w dniu 29 marca 2019 r., zaś w dniu 2 kwietnia 2019 r. zapoznał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Będąc w siedzibie organu w dniu 2 kwietnia 2019 r. nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów urzędowych. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] kwietnia 2019 r. Tym samym, mimo niedochowania przez Kolegium wyznaczonego 7 dniowego terminu i wydanie decyzji już [...] kwietnia 2019 r., nie zostały w żaden sposób naruszone prawa skarżącego, bowiem ten zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i nie przedłożył, mimo takiej możliwości, żądanych dokumentów. Skarżący, także na etapie sprawy sądowoadministracyjnej, nie przedłożył żadnych dokumentów urzędowych, wskazujących na prawidłowość złożonej przez niego informacji na podatek za 2018 r. Mając na uwadze powyższe, za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 120, art. 121, art. 123 i art. 200 o.p., w stopniu mającym mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.