Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2374/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 153; art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. E. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 14 listopada 2008 r. M. E. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległości po zmarłym mężu. W uzasadnieniu wskazała, iż mąż zmarł po ciężkiej chorobie, a ona dopiero w trakcie pobytu męża w szpitalu dowiedziała się o prawdopodobnych poważnych zaległościach w opłacaniu składek ZUS. Wskazała, iż spadek po mężu nabyła wraz z synem (każdy w ½), a w skład masy spadkowej weszło mieszkanie o pow. [...] m², trzynastoletni samochód osobowy marki F. oraz udział we własności samochodu osobowego marki R. (czternastoletni). Z pieniędzy, które w momencie śmierci męża były na wspólnym koncie sfinansowała koszty pogrzebu. Obecnie zamieszkuje wraz z synem. Od września 2008 r. jest na emeryturze, jednakże trudna sytuacja finansowa zmusiła ją do podjęcia pracy na pół etatu w szkole. Jej trudna sytuacja wynika również z powodu kosztów ponoszonych w związku z wyjazdami i opieką nad chorą [...] matką mieszkającą w E. wraz z bratem, który nie pracuje i ma na utrzymaniu małoletniego syna.

Mając powyższe na uwadze wniosła o umorzenie całości odsetek oraz połowy głównej kwoty zaległości, co do pozostałości wyraziła chęć spłaty w ciągu najbliższych lat w systemie ratalnym. Przesłuchana w dniu 14 listopada 2008 r. - w charakterze strony - rozszerzyła zakres wniosku i wniosła o umorzenie całości zadłużenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...] stwierdził, że M. E. jako spadkobierca W. E. – ponosi odpowiedzialność za jego zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na fundusz Pracy za okres od listopada 2001 r. do marca 2008 r. w łącznej kwocie 55 029,24 zł.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. E. umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Pismem z dnia 15 października 2009 r. M. E. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy, przedstawiając szczegółowo swoją ciężką sytuację materialną i życiową.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. płatnicy składek obowiązani są obliczać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W. E. wskazanego obowiązku nie dopełnił na skutek czego na koncie płatnika powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od listopada 2001 r. do marca 2008 r. w kwocie należności głównej 41 793,24 zł. W dniu [...] marca 2008 r. płatnik zmarł. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2008 r. spadek po nim nabyli żona M. E. oraz syn Ł. E. w części po ½ każdy z nich. Decyzją nr [...] przeniesiono odpowiedzialność za zobowiązania płatnika na M. E. W toku postępowania organ ustalił, iż w deklaracjach podatkowych wykazała ona dochód w następujących wysokościach; rok 2006 – 45 734,25 zł rok 2007 – 53 804,26 zł, rok 2008 – 70 199,71 zł. Zobowiązana nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej, uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 1751,99 zł netto, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz dwa samochody z lat 1994 i 1995. Ponadto z kwestionariusza o możliwościach płatniczych wynika, iż pomaga finansowo chorym członkom rodziny tj. matce i bratu.

Mając powyższe na uwadze Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowił utrzymać w mocy decyzję z [...] września 2009 r. i odmówić umorzenia zadłużenia figurującego na koncie zmarłego płatnika.

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2010r. wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 526/10 tut. Sąd uchylił w/w decyzję z dnia [...] stycznia 2010r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podniósł m. in., że w myśl ust. 3a art. 28 u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się zatem sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Niemniej jednak Sąd może badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko.

W ocenie Sądu prawidłowo zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdzający stan majątkowy wnioskodawczyni nie daje podstaw do uznania, że należności na koncie zmarłego płatnika są trwale nieściągalne. W konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Sąd podkreśla natomiast, iż mając na uwadze, fakt iż skarżąca od początku postępowania w przedmiocie umorzenia należności powoływała się na swoją trudną sytuację finansową i materialną oraz niewielkie dochody, które z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania własnego oraz obowiązku pomocy wobec chorych członków jej rodziny (matki i niepracującego brata oraz bratanka), zastosowanie znajduje tutaj art. 28 ust. 3a oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 13 lipca 2003 r.

Organ kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie poprzestając na wymienieniu występującego w aktach sprawy materiału dowodowego – powinien przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jego rzetelną analizę, zwłaszcza w oparciu o przesłanki umorzenia ujęte w przepisach ww. rozporządzenia. Uzasadnienie decyzji organu w tej części winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej zdolności płatniczych (dochodów i niezbędnych wydatków), a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z zastosowania treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Uchybienia w tym zakresie -zależnie od ich stopnia- mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.

Konkludując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wskazuje na naruszenie – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienia formalne, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezes ZUS winien wyjaśnić możliwości płatnicze skarżącej a następnie uwzględnić je przy ustalaniu czy w sprawie nie występuje ważny interes skarżącej umożliwiający umorzenie zaległych składek w trybie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Zakład ustalił, iż strona nadal figuruje w rejestrze podatników, jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. W zeznaniu podatkowym za 2009r. wykazała dochód w wysokości 59.372, 87 zł. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] poinformował również, że posiada środki pieniężne w drodze dziedziczenia ulokowane w Banku [...]. Z informacji uzyskanej z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wynika, że nie figuruje w bazie danych Ośrodka. Potwierdzono również informacje, z których wynika, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...]. W centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców nadal figuruje, jako właściciel samochodu osobowego marki [...] oraz samochodu osobowego marki [...]. Z informacji posiadanych przez Zakład wynika, że nadal pobiera świadczenie emerytalne oraz, że jest zgłoszona do ubezpieczeń przez płatnika Zespół Szkół [...].

Podkreślono, że Zakład nie odmówił żadnemu z zebranych dowodów wiarygodności oraz mocy dowodowej. Organ podniósł jednak, że w mysl art. 28 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności lub w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej biorąc przy tym pod uwagę stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazał również, że w przepisie art. 28 ust. 3 ustawodawca wymienił siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, a następnie zacytował je.

Uznano jednocześnie, iż materiał dowodowy nie podlega analizie pod katem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 pkt. 2, 4, 5 ustawy o s.u.s. Oceniając całokształt materiału dowodowego Zakład uznał, bowiem iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w punktach 1, 3, 4a, i 6, ponieważ nie dotyczą one sytuacji prawnej i faktycznej, w której obecnie strona się znajduje.

Ze złożonych w toku prowadzonego postępowania oświadczeń wynika, że wysokość pobieranego świadczenia emerytalnego (2.211,00 zł brutto – 1.751,99 zł netto) nie wystarcza jej na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Z tego powodu podjęła pracę w wymiarze ½ etatu w Zespole Szkół [...]. Średnie miesięczne dochody z tytułu stosunku pracy, które uzyskuje kształtują się w granicach 2.000,00 zł brutto. Przypomniano, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podała, że na wysokość dochodu w kwocie 70.199, 71 zł uzyskanego w roku 2008 wpłynęła odprawa emerytalna w wysokości 9.000,00 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stanął na stanowisku, że jej kondycja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zaszły przesłanki pozwalające na umorzenie zadłużenia względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w świetle przepisów art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. z uwagi na możliwość wyegzekwowania zadłużenia w drodze postępowania egzekucyjnego oraz podjęcia próby spłaty zadłużenia w układzie ratalnym.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą także uzasadnione przyczyny pozwalające Zakładowi na umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy zobowiązanych, które w uzasadnionych przypadkach mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Umorzenie może bowiem nastąpić w przypadku, gdy:

1) opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ;

2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując sprawę pod względem art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s., Zakład wziął pod uwagę cały materiał dowodowy, ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazał, że to w interesie zobowiązanego do uregulowania zadłużenia jest udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej, co jest możliwe m. in. przez dołączenie do wniosku dokumentów, które miałyby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii, tj. umożliwiłyby w świetle obowiązujących przepisów prawa umorzenie należności. Przypomniano, że strona pismem Zakładu z dnia 13.12.2010r. została poinformowana, jako spadkobierca dłużnika W. E. o możliwości złożenia stosownej dokumentacji. Nie przedłożyła jednak innych dokumentów na potwierdzenie stanowiska zawartego we wniosku o umorzenie, jak również potwierdzających trudna sytuację majątkową i rodzinną. W związku z tym podkreślono, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Natomiast zarówno ustawa o s.u.s., jak i przepisy w/wym rozporządzenia nie zawierają nakazu umorzenia zobowiązań, bowiem ustawodawca w każdym z przepisów zawarł zapis "Zakład może ...". W ocenie organu strona nie uwiarygodniła żadnych okoliczności, które stanowiłyby przesłankę uzasadniającą umorzenie należności. (Brak jest dowodów na to, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłyby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych).

W wyniku ponownej analizy akt sprawy Prezes Zakładu podtrzymał zatem swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...].01.2010r., nr [...].

Decyzję z dnia [...] października 2011r. zaskarżyła M. E. zarzucając jej:

1) orzeczenie w przedmiocie odmowy umorzenia składek z naruszeniem art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, tj. w toku postępowania sądowego, jakie toczy się w przedmiocie zasadności i zakresu przeniesienia odpowiedzialności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na spadkobierców (sprawa o sygn. akt [...]);

2) nieuwzględnienie zgłoszonych zarzutów i okoliczności wskazujących na to, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na zaspokojenie należności ponieważ zapłata pociągnęłaby nadmiernie ciężkie skutki dla rodziny zobowiązanego, a odmowa umorzenia naruszałaby szczególnie ważny interes nie tylko zobowiązanego lecz i interes publiczny m. in. z powodu tego, że skarżąca utrzymuje i pomaga najbliższym;

3) pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności, tzn. tego, że firma męża skarżącej nie korzystała z ulg możliwych dla przedsiębiorców oraz że spadkodawca nie korzystał ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego i nie będzie z nich korzystał wskutek śmierci;

4) naruszenie zasady równości wobec prawa w sytuacji, gdy obiektywne okoliczności, w tym ciężka choroba i śpiączka farmakologiczna męża skarżącej zostały uznane za istotne dla umorzenia należności podatkowo-skarbowych.

Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie decyzji i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt [...].

W uzasadnieniu skargi podkreślono m. in., ze zakres przeniesienia odpowiedzialności (z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy) na spadkobierców jest przez skarżącą kwestionowany właśnie w w/w sprawie o sygn. akt [...]. Skarżąca podniosła również, że nie rozważono dowodów dotyczących pozostających na jej utrzymaniu najbliższych członków rodziny (powołała się bowiem na akta MOPS w E.). Poza tym ZUS nie przedstawił wyliczenia, co do zaległości składkowych, nie wskazał sposobu naliczenia odsetek ustawowych, nie wypowiedział się również na jaki dzień dokonał ustalenia zaległości, co niewątpliwie ma znaczenie przy przeniesieniu odpowiedzialności za długi spadkowe.

Pod skargą znajduje się podpis skarżącej oraz jej syna Ł. E. wraz z oświadczeniem, że przyłącza się on do skargi. W piśmie procesowym, które wpłynęło do tut. Sądu 1 lutego 2012r. Ł. E. oświadczył dodatkowo, że przyłącza się do skargi, tzn. że działa razem z matką i we własnym imieniu, jako strona ponieważ jest spadkobiercą W. E. w ½ części i także na niego przeniesiono obowiązek spłacenia składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że postępowanie w sprawie na którą powołuje się skarżąca (sygn. akt [...]) toczy się przed Sądem Okręgowym w W. XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych i została wszczęta wskutek wniesionego odwołania "od zaniechania wydania decyzji przez ZUS w sprawie umorzenia należności z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego oraz zniesienia odpowiedzialności spadkobierców wobec wygaśnięcia zobowiązań z w/w tytułu w stosunku do W. E., jako płatnika składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej". Organ poinformował jednocześnie, że w tej sprawie ZUS wnosił o odrzucenie odwołania bowiem od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie nie przysługuje.

Sąd zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie decyzja wydana przez organ była przedmiotem kontroli Sądu po raz drugi. W sprawie chronologicznie wcześniejszej (sygn. akt V SA/wa 526/10) tut. Sąd uchylając decyzję Prezesa ZUS, z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] uznał, że organ winien przeprowadzić ponowną analizę zebranego materiału dowodowego w oparciu o przesłanki umorzenia postępowania ujęte w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 z 2003r., poz. 1365) oraz ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 205 z 2009r., poz. 1585 – tekst jednolity ze zmianami).

Rozpoznając sprawę ponownie Prezes ZUS winien zatem wyjaśnić możliwości płatnicze skarżącej, a następnie uwzględnić je przy ustalaniu , czy w sprawie nie występuje ważny interes skarżącej umożliwiający umorzenie zaległych składek w trybie art. 28 ust. 3a rozporządzenia ustawy (dalej U.S.U.S.).

Powyższe ma istotne znaczenie ze względu na treść dwóch przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153z 2002r., poz. 1270 ze zmianami). Chodzi mianowicie o art. 153 oraz 170 tejże ustawy.

Pierwszy z nich stanowi, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Drugi z kolei przewiduje, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Ocena ponownej decyzji organu wydanej w następstwie uchylenia przez Sąd jego decyzji wcześniejszej sprowadza się więc w istocie do oceny tego, czy wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu jego wyroku z dnia 22 czerwca 2010r. zostały przez organ wykonane należycie. To, czy taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej wymaga więc oceny, czy organ wyjaśnił, jakie są rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącej i czy uzasadniają one umorzenie zaległych składek w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki pozwalające na takie umorzenie określone zostały w przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W jego § 3 ust. 1 wskazano bowiem, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W niniejszej sprawie z oczywistych względów rozważenia wymagało ewentualne zaistnienie przesłanki określonej w pkt. 1 w/w przepisu. Zdaniem Sądu organ poczynił w powyższej kwestii niezbędne ustalenia, a jego wnioski wyrażone w związku z tymi ustaleniami należało podzielić. Ustalono bowiem, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1751,99 zł netto oraz wynagrodzenie za pracę świadczoną w wymiarze ½ etatu w wysokości około 2000 zł brutto. Co istotne skarżąca w toku postępowania toczącego po uchyleniu poprzedniej decyzji organu była informowana o potrzebie złożenia dokumentacji obrazującej jej sytuację materialną i osobistą. Potwierdzeniem tego jest adresowane do niej pismo Zakładu z dnia 13 grudnia 2010r. Pismo to nie spotkało się jednak ze stosowną reakcją ze strony skarżącej. Skarżąca nie wykazała inicjatywy dowodowej także wówczas, kiedy poinformowano ją o uprawnieniach wynikających z art. 10 kpa (informacja w tym zakresie została zawarta w piśmie skierowanym do skarżącej z dnia 22 marca 2011r.)

Z powyższych względów za nieuzasadnione uznać należy zarzuty formułowane w skardze. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby spłata należności przypadającej ZUS pozbawiłaby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej jeszcze, że ma ona prawo do wystąpienia z wnioskiem o ratalną spłatę zadłużenia (art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Sąd stoi na stanowisku, że skarżąca nie wykazała, aby w jej przypadku można było mówić o sytuacji przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Nie wykazała także tego, że partycypuje w kosztach utrzymania osób które wymienia w skardze.

W ocenie Sądu w sprawie nie ma również znaczenia okoliczność, iż jej zmarły mąż nie korzystał ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w przeszłości i nie będzie korzystał z nich w przyszłości (w skutek śmierci). Podobnie jest w przypadku braku skorzystania przez niego z ulg przewidzianych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Wymienione okoliczności pozostają bowiem bez wpływu na zakres i podstawę odpowiedzialności skarżącej. Sąd nie znalazł również podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa. Sprawa, na którą powołuje się skarżąca (o sygn. akt [...]) oraz żądanie które w niej sformułowano, a które opisano w odpowiedzi na skargę (str. 4 odpowiedzi na skargę) nie pozwala na zastosowanie w/w przepisu. W tamtej sprawie skarżąca domaga się w istocie tego samego, co w sprawie niniejszej.

Bezpodstawny jest wreszcie także i ten zarzut, który sprowadza się do braku wskazania przez organ wyliczeń kwot obciążających skarżącą, a to dlatego, że określono je i uzasadniono w decyzji z dnia [...] września 2009r. nr [...], którą zaskarżona decyzja utrzymała w mocy.

Jeśli chodzi natomiast o syna skarżącej to, został on uznany za uczestnika postępowania stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a. Ł. E. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym i nie wniósł skargi. Zgłosił natomiast swój udział w postępowaniu sądowym, albowiem wynik tegoż postępowania dotyczy jego interesu prawnego ze względu na to, że jest on spadkobiercą W. E. (tak jak skarżąca w ½ części).

Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a..