Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2433/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Protokolant st. sekr. sądowy Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta P. do dokonania na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w W. zwrotu kwoty 925 (dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Prezydenta Miasta P. na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Prezydent Miasta [...], [...] sierpnia 2019 r., w sprawie o znaku [...], odpowiadając na wniosek adw. M. Sz., pełnomocnik "[...]" sp. z o.o. (dalej: "Spółka") o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, odmówił zwrotu nadpłaty, wyjaśniając, że zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego innego, niż nowy wydaje właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - za opłatą.

Rejestracja pojazdu marki Peugeot nr rej. [...] została dokonana [...] lipca 2003 r. W dniu tym obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177). To rozporządzenie zostało uchylone z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Rozporządzenie z 4 marca 2002 r., na podstawie którego została uiszczona opłata za wydanie karty pojazdu w/w samochodu w wysokości 1000 zł, nie podlegało ocenie Trybunału Konstytucyjnego i nie ma do niego zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 119). Dlatego też opłata w wysokości 1000 zł była pobrana przez organ rejestrujący na podstawie i w granicach ówcześnie powszechnie obowiązującego prawa.

Z tą czynnością organu nie zgodziła się skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnik, która pismem datowanym na [...] września 2019 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

"1. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (...);

2. Naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w tej sprawie przez Prezydenta Miasta [...] przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej".

Skarżąca wniosła o:

"1) dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu pod kątem jego zgodności z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej;

2) uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 925 zł stanowiącej części opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym;

3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (...)"

Uzasadniając skargę, pełnomocnik Spółki wyjaśniła, że obowiązek uiszczenia 1000 zł za wydanie karty pojazdu wynikał z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z 4 marca 2002 r. Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Z kolei to rozporządzenie zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r., na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu i zastąpione przez to rozporządzenie. W § 1 tego rozporządzenia określono opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w wysokości 75 zł.

Podstawą uchylenia ww. rozporządzenia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 roku, sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Natomiast niezgodność tego przepisu z art. 217 Konstytucji polegała na tym, że opłata pobierana za wydanie kart pojazdu, ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów produkcji i dystrybucji tej karty, ma charakter podatkowej daniny publicznej.

Mając na względzie ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, w której to uchwale wyrażono pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazd jest sprawą administracyjna, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jak również fakt, iż norma prawna wyrażona w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 roku w sprawie opłat za kartę pojazdu w swej hipotezie określa stan i obowiązek tożsamy z tym, który wynika z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, skarżąca pismem z [...] lipca 2019 roku złożyła wniosek do Prezydenta Miasta [...], o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania od tego organu zwrotu kwoty 925 zł stanowiącej część uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Organ odmówił skarżącej stwierdzenia uprawnienia.

W ocenie skarżącej, zarówno § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., do którego odnosił się ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jak również § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania, bowiem podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało przepis art. 217 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Konstytucji daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy, a nie aktów podustawowych takich jak rozporządzenia.

Organy, pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w zawyżonej kwocie (przy uwzględnieniu faktu, że jej wysokość przewyższała faktyczny koszt jej wytworzenia), czyniły to bez stosownej podstawy prawnej, co w konsekwencji prowadzi do niezgodności z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i rodzi po stronie Prezydenta Miasta [...], który pobrał opłatę w wysokości nienależnej, obowiązek zwrotu nadpłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 107/10 wyjaśnił, że opłaty pobierane w oparciu o przepisy niekonstytucyjne są w istocie opłatami nienależnymi, co do których zachodzi obowiązek ich uiszczenia. Z art. 6 k.p.a. wynika, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, natomiast art. 8 Konstytucji RP wskazuje, że jest ona najważniejszym źródłem prawa w Rzeczpospolitej Polskiej, co implikuje nakaz stosowania jej bezpośrednio, o ile Konstytucja nie stanowi inaczej. Oznacza to w konsekwencji, że organy administracji publicznej związane są bezpośrednio Konstytucją i maja obowiązek odmówić stosowania przepisów prawa, które stoją w sprzeczności z ustawą zasadniczą.

Konstytucja RP w przypadku zastosowania przez organ administracji publicznej przepisu prawa niezgodnego z ustawą zasadniczą daje prawo sądom administracyjnym na mocy art. 184, art. 178 ust 1 oraz art. 8 badania konstytucyjności aktu podustawowego w procesie kontroli legalności decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, z 18 grudnia 2000 r., sygn. akt OPK 20-22/00), co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale również kontrolę stanowienia prawa. Teza o prawie sądu administracyjnego do odmowy zastosowania w sprawie niezgodnego z Konstytucją przepisu rozporządzenia została między innymi wyrażona w wyroku siedmiu sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05.

Zdaniem skarżącej, skierowane żądania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności. Na akt ten lub czynność przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sprawa taka nie ma charakteru sprawy administracyjnej, która jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, więc nie mogą mieć do niej zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, bowiem żądanie zwrotu nadpłaty za wydaną kartę pojazdu nie jest wnioskiem o zwrot nadpłaty w rozumieniu działu III Ordynacji podatkowej, a co za tym idzie nie może mieć zastosowania przepis art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, dotyczący terminu wygasania uprawnienia podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Jak wyjaśnił NSA w uchwale siedmiu sędziów z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, wydanie karty pojazdu samochodowego, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych oraz nalepki kontrolnej, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji o zarejestrowaniu pojazdu. Wydanie karty pojazdu, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego, jest prostą konsekwencją rejestracji pojazdu w toku rejestracji pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Natomiast sama opłata za wydanie karty pojazdu, co również podkreślił NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/7, nie ma charakteru podatkowego, gdyż celem tej opłaty jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia, dystrybucji i wydania karty pojazdu, przez co nie stanowi ona realizacji obowiązku o charakterze podatkowym a sankcją za brak uiszczenia takiej opłaty jest po prostu zwrot wniosku o zarejestrowanie pojazdu, a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Tak, więc do załatwienia sprawy o zwrot opłaty nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko. Podkreślił też, że z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869). która w art. 60 zawiera definicję środka publicznego stanowiącego niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno — prawnym, zaś w art. 67 przewiduje, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900), organ zwraca uwagę na przedawnienie co do możliwości skutecznego złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Opłata za kartę pojazdu mieści się w kategorii 7 przepisu art. 60 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (pkt 7) oraz pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzane na rachunek dochodów budżetu państwa (pkt 8). Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przez niepodatkowe należności budżetowe rozumie się niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1241, z późn. zm.) do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed 1 stycznia 2010 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, natomiast do pozostałych spraw stosuje się przepisy nowe, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r.

Jeżeli opłaty za karty pojazdu należy uznać za środki publiczne, o których mowa w punkcie 7 art. 60 ustawy o finansach publicznych, to wskazując na przepis art. 60 ustawy o finansach publicznych, żądanie strony należy uznać za wniosek o zwrot nadpłaty w świetle przepisów działu III Ordynacji podatkowej, które to przepisy, nakazuje odpowiednio stosować przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W przypadku opłaty za kartę pojazdu byłaby to nienależnie zapłacona niepodatkowa należność budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe (w przedmiotowej sprawie - obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu), przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (opłaty). W przedmiotowej sprawie prawo do zwrotu nadpłaty wygasło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rozważając zasadność skargi, tut. Sąd brał na wstępie pod uwagę kwestię dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę postępowania administracyjnego. W takim zakresie Sąd uznał, że słusznie tryb taki został zaaprobowany w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt l OPS 3/07), w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z powyższego, obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter administracyjnoprawny, wynika też z przepisów prawa cogentis. Organ administracji publicznej jest więc uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym jednak, że nie ma prawnej podstawy do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego rozpoznając żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem.

W tej sytuacji, prawo do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego wynika z art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Należy jednocześnie wyjaśnić, że postepowanie skargowe przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne, pomimo istnienia prawnej możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07).

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że skarga rozpoznawana w sprawie niniejszej zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik skarżącej zasadnie wskazała te zarzuty, które w sprawie niniejszej były istotne i przesądzały o wadliwości dokonanej prze organ czynności.

Materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990, ze zm., dalej: "u.p.r.d.") oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 u.p.r.d., zgodnie z którym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a, 2b i 4. Natomiast ust. 4 pkt 2 art. 77 u.p.r.d. stanowi delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5).

Wykonując powyższą delegację, Minister Infrastruktury wydał 4 marca 2002 r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177, dalej: "rozporządzenie"). Przewidywało ono w § 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł (ust. 1), a za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w pastwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1 000 zł (ust. 2). To rozporządzenie zostało uchylone z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Powyższe zaś rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którego § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem powołanego przez pełnomocnik skarżącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Słusznie wskazał organ, że przedmiotem ww. wyroku TK nie były przepisy tego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które były podstawą prawną pobrania od skarżącej opłaty 1000 zł za wydanie karty pojazdu dla pojazdu dopuszczonego do ruchu czasowo.

Tym niemniej, nie jest kwestionowany w orzecznictwie pogląd, że – niezależnie od prawnej kognicji Trybunału Konstytucyjnego - kompetencje sądu administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego wynikają z art. 178 Konstytucji RP (tzw. "samodzielność sądownictwa administracyjnego" – por. np. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt l OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39).

To uprawnienie sądów nie pozostaje w żadnej mierze niezgodne z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega natomiast na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje taki skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznaje, że § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Tut. Sąd w pełni podziela pogląd Trybunału Konstytucyjnego, który - choć zawarty w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, a więc w sprawie, której przedmiotem były przepisy kolejnego rozporządzenia z 2003 r. – dotyczy analogicznego stanu faktycznego i prawnego.

Uznać bowiem należy, że przez zawyżenie w ww. rozporządzeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu, Minister wykroczył poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie, bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też § 1 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia nie był (od momentu wydania aktu) zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Ponadto, uznać należy, że ww. § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowiła – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Niezależnie od powyższego, w ocenie tut. Sądu należy wskazać na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z 2002 r. z treścią art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny.

Art. 90 TWE stanowi, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 354541). Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Z tych względów orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym przede wszystkim Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje, że czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako wydana bez podstawy prawnej (por. wyroki z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt l OSK 52/07; z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1340/07, z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08; z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 939/08; z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1238/08; z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09; z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09 oraz sygn. akt I OSK 591/09 oraz orzeczenia późniejsze - CBOSA).

Sąd administracyjny może w ramach swej kognicji uznać w wyroku uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa (tak NSA już w postanowieniu z 11 maja 2007 r., sygn. I OSK 573/07, a także w późniejszych orzeczeniach, wyrażał pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego). Sprawa odmowy zwrotu opłaty, jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego, ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu.

Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Odnosząc się do podniesionej w odpowiedzi na skargę kwestii rzekomego przedawnienia roszczenia, należy wyjaśnić, co następuje.

Dopiero od dnia 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której mowa w powołanych przepisach u.p.r.d., stanowi środki publiczne będące nieopodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym - w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. Tym samym, wyłącznie do opłat za wydanie karty pojazdu uiszczonych po dniu 31 grudnia 2009 r. stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych oraz odpowiednio ( art. 67 in fine) przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, regulujące terminy przedawnienia wynikające z tej ustawy.

Powyższe akty prawne nie mają bowiem (lex retro non agit) zastosowania do opłat pobranych przed tym dniem (a podlegających zwrotowi). Opłaty te należy traktować jako świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej. Dotyczy to w szczególności stosowania przepisów dotyczących przedawnienia, którego konsekwencją jest wygaśnięcie zobowiązania uiszczenia przez stronę, czy też zwrotu przez organ opłaty, a zawartych w art. 59 i następne Ordynacji podatkowej. Wynika to z treści art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, który wprost stanowi, że do spraw dotyczących nieopodatkowanych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy o finansach publicznych stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż dotyczy on spraw będących w toku, skoro stanowi o sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, czyli przed dniem 1 stycznia 2010 r. Oznacza to brak w niniejszej sprawie podstawy prawnej do odpowiedniego zastosowania przepisów o przedawnieniu wynikających z rozdziału III Ordynacji podatkowej.

Z tej przyczyny stanowisko organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę nie zasługiwało na uznanie – również w zakresie upływu terminu.

Mając powyższe na uwadze, skargę należało uznać za zasadną i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności. Na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania zwrotu skarżącej spółce części nienależnie uiszczonej opłaty w wysokości 925 zł, uznając za nienależnie pobrana kwotę odpowiadająca różnicy pomiędzy kwotą pobraną (1000 zł), a kwotą, która w wyniku rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego została ostatecznie ustalona w akcie wykonawczym z 2006 r. na 75 zł..

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), zasadzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu oraz koszty zastępstwa adwokackiego wraz z uiszczoną opłata skarbową od pełnomocnictwa.