Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 706/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant St. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi S. Z. M.W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w p. po rozpoznaniu zażalenia Stowarzyszenia [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] marca 2013 roku znak: [...])o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie hali produkcyjno-magazynowej z czterema wydziałami produkcyjnymi oraz wydziałem pomocniczym-przetwarzania opakowań, na działkach o numerach ewidencyjnych [...] w R., gm. S..

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Stowarzyszenie[...] - na podstawie art. 162 § 1 pkt. 2, § 2 i § 3 oraz art. 31 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 dalej jako "Kpa") wniosło żądanie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz wniosło o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w w/w postępowaniu i uczestniczenia w nim na prawach strony. W uzasadnieniu żądania podano, iż ww. decyzja Burmistrza została wydana z zastrzeżeniem warunków i czynności, których strona nie dopełniła. Wskazując konkretnie na niewykonanie pasa zieleni zimozielonej nisko i wysokopiennej o szerokości minimum 5 m wzdłuż granicy działki.

Dalej organ wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy S. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r.

W dniu 4 kwietnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wpłynęło zażalenie Stowarzyszenia [...] na powyższe postanowienie zawierające żądanie uchylenia postanowienia w całości.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że wszczęcie postępowania, czy dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 Kpa, tj.: jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie tych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmawia organizacji wszczęcia postępowania.

W ocenie organu w niniejszej sprawie można przyjąć, iż występuje pierwsza z wymienionych w art. 31 § 1 Kpa przesłanek, ponieważ bardzo szeroko rozumiane cele stowarzyszenia określone w regulaminie mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania i dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu.

Niemniej jednak nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 Kpa, zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2012 r. II OSK 663/11 LEX nr 1217445).

W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.stowarzyszenie nie wykazało wymaganej przez art. 31 § 1 Kpa przesłanki występowania interesu społecznego uzasadniającego wszczęcie postępowania i dopuszczenie organizacji do udziału w tym postępowaniu. Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r, sygn. akt: II OSK 218/11, organizacja społeczna, żądając dopuszczenia do udziału w postępowaniu, winna dołożyć wszelkich starań, aby jej wniosek był merytorycznie określony z punktu widzenia nie tylko kryteriów art. 31 § 1 Kpa, ale także z punktu widzenia przedmiotu żądania tak, aby organ decydujący o takim dopuszczeniu mógł oprzeć się na jednoznacznie wyrażonym zamiarze. Zauważyć należy, że w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, organ I instancji dostrzegłszy brak precyzji we wniosku, wezwał wnioskodawcę do jego sprecyzowania, a we wniosku sprecyzowanym w dalszym ciągu brak było szczegółowego określenia interesu społecznego stowarzyszenia do wszczęcia postępowania i udziału w postępowaniu. Stowarzyszenie ograniczyło się bowiem do wskazania, że interes społeczny polega na "usunięciu z obrotu prawnego orzeczeń administracyjnych niezgodnych z prawem". Wniosek ten zatem nie został skonkretyzowany do określonej sprawy. Stowarzyszenie powołało się bowiem jedynie na tak ogóle wartości jak usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń administracyjnych niezgodnych z prawem. Powyższe nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego. "Usuwanie naruszeń prawa przez organy administracji państwowej i samorządowej" jest niewątpliwie określeniem o bardzo szerokim (ogólnym) zakresie, faktycznie odpowiadające roli prokuratora, jako podmiotu występującego w interesie zachowania praworządności w sprawach administracyjnych, nie zaś organizacji społecznej.

Organ podkreślił, że pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na przepisie art. 31 § 1 Kpa W związku z tym organizacja społeczna występująca z takim żądaniem, powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za wszczęciem postępowania bądź za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. W przedmiotowej sprawie nie sposób uznać, że stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego określonego w art. 31 § 1 Kpa

Organ wskazał, że sama argumentacja pełnomocnika Stowarzyszenia, że trzeba wyeliminować z obrotu prawnego taką i taką decyzję nie może być wykazaniem interesu społecznego. A contrario to organ badając interes społeczny może także brać pod uwagę daleko idące skutki polegające np. na likwidacji firmy, wstrzymaniu prac zakładu, czy też likwidacji miejsc pracy, likwidacji dochodów gminy, a pośrednio i mieszkańców danej miejscowości.

Skargę na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] zarzucając mu naruszenie art. 31 § 1 i § 2 kpa przez wadliwe zastosowanie.

W ocenie skarżącego organy niewłaściwie uznały, iż Stowarzyszenie nie może występować z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyż nie przemawia za tym interes społeczny w sytuacji, gdy jest akurat oczywiście odwrotnie.

Strona wskazała, że nie ulega najmniejszej wątpliwości, że prawa procesowe organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby (tu: D. S. A.) mogą być realizowane także w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. Złożenie przez organizację społeczną żądanie wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym może jednakże zostać uwzględnione tylko wówczas, gdy przepisy przewidują przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego z urzędu. Taką możliwość oczywiście przewidują przepisy art. 162 § 1 pkt 2, art. 162 § 2, art. 162 § 3 kpa oraz art. 31 § 1 i § 3 kpa.

Zdaniem strony skarżącej nie można zgodzić się z kluczowym zarzutem, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia lub uchylenia decyzji. Działania Stowarzyszenia [...] podejmowane od samego początku istnienia organizacji nie służyły i nie służą partykularnym interesom samej organizacji, a były i są podejmowane w interesie społecznym, albowiem w interesie społecznym jest usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń administracyjnych, których usunięcie z obrotu prawnego tj. wygaśnięcia lub uchylenia, nakazują przepisy prawa w sytuacji niedopełnienia przez stronę określonych warunków i czynności wynikających z decyzji.

Dalej strona wyjaśniła, że Stowarzyszeniu, którego członkami są mieszkańcy wsi R. oraz osoby posiadające nieruchomości na terenie rzeczonej wsi, niewątpliwie zależało na przeprowadzeniu kontroli, czy wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, usytuowanego na terenie wsi Rabowice, a więc na terenie, na rzecz którego Stowarzyszenie działa - co wynika wprost z regulaminu, nie powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej wygaśnięcia lub uchylenia. Dalej skarżący podkreśliła, że żądanie organizacji odpowiadało wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawie indywidualnej i działaniem w nim organów administracyjnych. Udział organizacji społecznych we wszczęciu postępowania sprzyja realizacji podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Służy on wzmocnieniu ochrony interesu społecznego i praworządności, a także przyczynia się do realizacji celów postępowania administracyjnego.

Stowarzyszenie zauważyło, że skoro w interesie społecznym, tu: w interesie wsi R. było branie udziału w postępowaniu mającym na celu określenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, to tym samym żądanie stwierdzenia wygaśnięcia takiej decyzji lub jej uchylenia, w sytuacji ewidentnego nie dopełnienia przez stronę określonych w decyzji warunków i czynności, także musi leżeć w interesie społecznym. Uciążliwości lub nawet zagrożenia związane z brakiem pasa zieleni zimozielonej nisko i wysokopiennej wzdłuż granicy działki są tak oczywiste, że nie wymagają uzasadnienia - nikt przecież nie chce mieć "pod nosem pachnącego i hałaśliwego problemu".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że skarżące stowarzyszenie nie spełnia przesłanek art. 31 § Kpa, zarówno co do jego celów statutowych jak i interesu społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie to odpowiada prawu.

Podstawę prawnoprocesową żądania Stowarzyszenia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji i dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu stanowił przepis art. 31 § 1 Kpa, w myśl którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: (1) wszczęcia postępowania, (2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W świetle cytowanego przepisu organizacja społeczna ubiegająca się o wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie lub o dopuszczenie do udziału w nim zobowiązana jest wykazać związek tego żądania z celami statutowymi organizacji oraz istnienie interesu społecznego przemawiającego za uczynieniem zadość temu żądaniu. Spełnienie wyżej wymienionych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji udziału w postępowaniu. Wymóg łącznego spełnienia przesłanek ma również duże znaczenie dla układu podmiotowego postępowania przez wyłączenie rozszerzenia jego kręgu uczestników na podmioty nie mające interesu prawnego, a legitymujące się jedynie interesem faktycznym (por. B. Adamiak. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GZ 55/09, opubl. OSP z 2011 r., z 11, poz. 108). Zauważyć przy tym należy, iż pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Nadto koniecznym jest podkreślenie, iż przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08, opubl. LEX nr 549644).

W ocenie składu orzekającego zgodzić należy się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie ziściły się przesłanki określone w art. 31 § 1 Kpa dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Odnosząc się do przesłanki zgodności żądania wszczęcia postępowania z celami statutowymi organizacji społecznej, zdaniem Sądu organ co najmniej przedwcześnie uznał, że wymóg ten został przez Stowarzyszenie spełniony. Powyższe uchybienie z uwagi na odmowę wszczęcia postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy, to jednakże Sąd uznał, że odniesienie się do powyższej kwestii jest konieczne celem oceny prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący, jako stowarzyszenie zwykłe, nie posiada statutu, lecz tylko regulamin. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi jednak na stanowisku, że użyte w art. 31 § 1 Kpa określenie "cel statutowy" winno być rozumiane szeroko, jako cel określony w podstawowym akcie normującym ustrój i funkcjonowanie danej organizacji, a więc nie tylko w statucie, ale także np. regulaminie, a nawet akcie rangi ustawowej lub podustawowej powołującym daną organizację do życia lub regulującym jej działalność.

Z drugiej strony, treść konkretnych postanowień zawartych w tak szeroko rozumianym "statucie" (akcie ustrojowym) nie może już być interpretowana w sposób rozszerzający, a wręcz musi być tłumaczona wąsko w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, skoro udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony stanowi wyjątek od zasady, że mogą w nim uczestniczyć wyłącznie podmioty mające w tym interes prawny, a przyznanie uprawnień strony dodatkowemu podmiotowi ma istotny wpływ na zakres praw i obowiązków faktycznych stron postępowania, zmieniając w sposób istotny układ ich praw procesowych (por.: wyrok NSA z 02 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08, CBOSA; wyrok WSA z 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1399/05, CBOSA; A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna..., s. 226).

W konsekwencji zasadnie twierdzi się, że statutowa działalność, na którą powołuje się organizacja społeczna dla uzasadnienia żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby (dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu), powinna dotyczyć zasadniczych kierunków działalności tej organizacji (por. wyroki WSA: z 02 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 911/06 oraz z 11 października 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 266/07 – CBOSA), a jej zakres winien być odpowiednio skonkretyzowany, aby możliwe było uchwycenie rzeczywistego i bezpośredniego związku pomiędzy tak pojmowanymi celami statutowymi organizacji, a postępowaniem, którego wszczęcia (dopuszczenia do udziału w którym) organizacja oczekuje. Jak trafnie podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 1499/06, CBOSA), "określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony." Chodzi przy tym o związek merytoryczny o charakterze prawnym, a nie wyłącznie faktycznym (por. wyrok WSA z 02 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2275/06, CBOSA). Ponadto nie bez znaczenia jest tu także cecha "rzeczywistości" (autentyczności) celów statutowych danej organizacji społecznej, która to cecha, jak trafnie podkreśla się w doktrynie, "pozwala rozpoznać autentyczne organizacje społeczne spośród pseudo-organizacji społecznych, których powstawanie i działanie jest szczególnie dostrzegalne w ostatnich latach" (A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna..., s. 228).

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z pkt 7 Regulaminu Stowarzyszenia (k. 5 akt administracyjnych) celem Stowarzyszenia jest: (a) działanie na rzecz wsi R., (b) tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi. W myśl pkt 8 Regulaminu, Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: (a) organizowanie spotkań, (b) występowanie z podaniami do właściwych organów administracji publicznej, (c) występowanie na prawach strony przed organami administracji publicznej we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących wsi R. (tj. w szczególności od studium do wydania pozwolenia na użytkowanie), (d) występowanie w charakterze skarżącego lub uczestnika postępowania przed sądami administracyjnymi, (e) wspierania działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi, (f) inne działania.

Zdaniem Sądu tak określone cele statutowe (działanie na rzecz wsi R. oraz tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi) Stowarzyszenia są sformułowane w sposób zbyt ogólnikowy (niekonkretny) i wieloznaczny, aby pozwalały na ustalenie rzeczywistych, podstawowych kierunków działalności Stowarzyszenia, a co za tym idzie – aby stanowił należytą podstawę dla wykazania przez tę organizację wymaganego związku pomiędzy działalnością Stowarzyszenia a przedmiotem danego postępowania (w tym przypadku: postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia).

Ponadto wskazać należy, że na gruncie reguł znaczeniowych języka polskiego ogólnego zwrot: "działanie «na rzecz» kogoś lub czegoś" znaczy bowiem tyle, co działanie na czyjąś korzyść lub dla czyjegoś dobra [por. m.in.: Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2002; Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003; Mały słownik języka polskiego, pod red. E. Sobol, Warszawa 1999 – hasło "rzecz"]. A zatem regulaminowe "działanie «na rzecz» wsi R.", znaczy tyle, co działanie "na korzyść" lub "dla dobra" tej wsi. Takie określenie celu działania Stowarzyszenia, bez zrelatywizowania do konkretnych wartości, tj. bez choćby wstępnego wskazania (uściślenia), co przez ową "korzyść" lub "dobro" organizacja ta rozumie, nie mówi zaś nic o rzeczywistych kierunkach działalności Stowarzyszenia. W jednakowym stopniu pozwala bowiem na legitymizację działań całkowicie przeciwstawnych, skoro w pojęciu "działań na rzecz wsi R." w powyższym rozumieniu mieścić się będą, przykładowo, zarówno inicjatywy (działania) podejmowane na rzecz dalszego uprzemysłowienia wsi R., jak i działania na rzecz przywrócenia jej rolniczego charakteru. Wobec powyższego należy stwierdzić, że sposób określenia w Regulaminie celów działalności Stowarzyszenia uniemożliwił tej organizacji wykazanie – a organowi administracji następczą weryfikację – istnienia wymaganego, ścisłego związku pomiędzy celami "statutowymi" Stowarzyszenia, a przedmiotem sprawy stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji, której dotyczył wniosek inicjujący kontrolowane postępowanie.

Ubocznie godzi się zauważyć, że przedmiotowego wniosku nie sposób także zakwalifikować jako "wspierania działań proekologicznych", wskazanego w pkt 8 lit. e Regulaminu jako jeden ze środków służących realizacji celów Stowarzyszenia. Co prawda w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań inwestycji analizuje się szczegółowo wpływ inwestycji na środowisko, to jednakże nie można uznać, że żądanie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia mieści się w działaniach proekologicznych służących realizacji celów statutowych.

Niezależnie od powyższego, Sąd w pełni podziela stanowisko SKO oraz argumentację przywołaną na jego poparcie, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż za wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji rzeczywiście przemawia interes społeczny.

Interes społeczny nie jest ustalony raz na zawsze, lecz jest zmienny w czasie, a nawet w danym czasie jest często rozumiany niejednolicie. W rezultacie zatem ocena wystąpienia tej przesłanki (uznanie określonego interesu za społeczny) należy do organu administracyjnego. Tak więc zgłoszone żądanie wszczęcia postępowania przez organizację społeczną musi być uzasadnione zarówno celami statutowymi, jak i interesem społecznym. Niewątpliwym jest też, że ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod kątem interesu społecznego należy do uznania organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Nawet zatem wtedy, gdy żądanie organizacji społecznej jest uzasadnione jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny. Interes organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes samej strony. Udział organizacji społecznej, jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, Lex nr 501062). Organizacja społeczna powinna z dużą starannością i dokładnością wykazać zasadność udziału w konkretnym postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. W tym celu winna uprawdopodobnić, że jej udział w postępowaniu przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Natomiast na organie administracji spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie (wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09).

Stwierdzenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r., w którym skarżący wyjaśnił, że interes społeczny wynika bezpośrednio z jego celów regulaminowych i odpowiada wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym prawidłowo zostało uznane przez Kolegium za niewystarczające do wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej ponad sześć lat temu, w której skarżący nie był stroną. Ponadto wskazać należy, że w treści powyższego pisma Stowarzyszenie wskazało, że owego interesu społecznego Stowarzyszenie upatruje w "usunięciu z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń administracyjnych, których zgodnie z prawem być już nie powinno i niewątpliwie szkodzących wsi R.". Innymi słowy, w świetle argumentacji Skarżącego, interes społeczny mający przemawiać za wszczęciem postępowania w sprawie wygaśnięcia lub uchylenia decyzji wyraża się w konieczności doprowadzenia w trybie nadzwyczajnym do wyeliminowania tej, w ocenie Stowarzyszenia wadliwej, decyzji z obrotu prawnego. W ocenie Sądu takie stanowisko strony skarżącej nie zasługuje na akceptację. W świetle fundamentalnych rozstrzygnięć ustawodawczych o charakterze systemowym – wyrażających się przede wszystkim w przyjęciu ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 Kpa), a także regulacji szczegółowych ograniczających możliwość usuwania (uchylania, stwierdzania nieważności lub wygaśnięcia) wadliwych decyzji z obrotu prawnego w trybach nadzwyczajnych (por. choćby art. 146 oraz art. 156 § 2 Kpa) – istotne wątpliwości budzi w ogóle zasadność formułowania kategorii interesu społecznego, który miałby sprowadzać się do eliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem.

W skardze strona podniosła dodatkowo, że skoro w interesie społecznym, tu: w interesie wsi R. było branie udziału w postępowaniu mającym na celu określenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, to tym samym żądanie stwierdzenia wygaśnięcia takiej decyzji lub jej uchylenia, w sytuacji ewidentnego nie dopełnienia przez stronę określonych w decyzji warunków i czynności, także musi leżeć w interesie społecznym. Uciążliwości lub nawet zagrożenia związane z brakiem pasa zieleni zimozielonej nisko i wysokopiennej wzdłuż granicy działki są tak oczywiste, że nie wymagają uzasadnienia.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że sam fakt posiadania interesu, przy czym nie wiadomym jest czy skarżącemu chodzi o interes prawny czy faktyczny, mieszkańców wsi w udziale w postępowaniu przemawia za istnieniem interesu społecznego uzasadniającego dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji.

Wobec powyższego uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego uzasadniającego dopuszczenie go do udziału w sprawie na prawach strony, a w konsekwencji wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia lub uchylenia decyzji.

Na marginesie Sąd wskazuje, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, organizacje ekologiczne, które uzasadniając to miejscem swojego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony; a przepisu art. 31 § 4 Kpa nie stosuje się. Ponadto zgodnie z treścią art. 46a ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stosuje się art. 31 Kpa. Oznacza, iż organizacje społeczne mogą uczestniczyć w postępowaniach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na zasadach określonych w art. 33 powołanej ustawy.

Sąd w niniejszym składzie jednakże podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1025/08, CBOSA), iż przepisu art. 46a ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska wykluczającego stosowanie art. 31 Kpa w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie należy stosować w sposób rozszerzający. Dlatego też przepis art.46a ust. 6 Prawo ochrony środowiska nie ma zastosowania w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Tym samym za prawidłowe uznać należy dokonanie oceny wniosku skarżącej w oparciu o przesłanki określone w art. 31 Kpa.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.