Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1604/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skarg A. M. i B. M. oraz E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy H. i J. P., E. C., M. T., A. i B. M., K. i R. K., E. S., A. O., W. C., W. G. oraz S. G. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2004 r. nr [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1952 roku nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom, tj. H. R., J. T. i A. B., prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona numerem hip. [...], stanowiła własność: G. l. co do [...], H. R. co do [...], J. D. co do [...], J. T. co do [...], A. T. co do [...] wszyscy niepodzielnie.

Nieruchomość ta objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę W. nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r. (ogłoszenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy nr 10). Natomiast wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony w dniu [...] października 1948 r.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1952r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości z powołaniem się na "opracowywany plan zagospodarowania przestrzennego", który przewidywał przeznaczenie gruntu tej nieruchomości pod społeczne budownictwo mieszkaniowe.

W dniu [...] kwietnia 1998r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek E. W. następczyni prawnej poprzednich właścicieli o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia administracyjnego z dnia [...] listopada 1952r. jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2004 r. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1952 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia administracyjnego jedynym zatwierdzonym dokumentem dot. zagospodarowania przestrzennego W. był "Ogólny plan zabudowania m.st. Warszawy", zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931r. Plan ten dla nieruchomości przy ul. [...], objętej orzeczeniem PRN w W. z dnia [...] listopada 1952r. numer [...], przewidywał zabudowę mieszkaniową. Tymczasem w niniejszej sprawie ww. orzeczenie administracyjne o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...] zapadło z powołaniem się na opracowywany plan zagospodarowania przestrzennego.

Oznacza to, że PRN w W. odmawiając d. właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], rażąco naruszyło prawo, w szczególności przepis art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Obowiązujące w dacie wydania orzeczenia administracyjnego PRN w W. przepisy prawa nie znały pojęcia "opracowywany plan zagospodarowania przestrzennego". W takim stanie rzeczy nie można było przyjąć, iż plan zabudowy sprzeciwiał się uwzględnieniu wniosku dekretowego d. właściciela nieruchomości, skoro przeznaczenie gruntu tej nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową oznaczało, że korzystanie z gruntu przez d. właściciela dawało się pogodzić z planem zabudowy.

Przy tym organ orzekł o stwierdzeniu nieważności w całości orzeczenia z dnia [...] listopada 1952r. bez wyłączenia [...] lokali sprzedanych ich najemcom, numer: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] w ww. budynku, o co wnosił pełnomocnik stron postępowania, ponieważ wszystkie ww. lokale mieszkalne zostały sprzedane na podstawie decyzji administracyjnych i zawartych w ich wykonaniu aktów notarialnych. Tylko w sytuacji, gdyby sprzedaż lokalu nastąpiła wyłącznie przez czynność cywilnoprawną - umowę notarialną - w ocenie składu orzekającego - należałoby w tym zakresie i w tym postępowaniu orzec o nieodwracalnych skutkach prawnych jakie wywołała sprzedaż [...] lokali. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w tej sprawie.

Po rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję. W uzasadnieniu powtórzone zostało stanowisko, że tak z treści badanego w trybie nadzoru orzeczenia, jak również z treści akt sprawy nie wynika, by przed wydaniem orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej, Prezydium Rady Narodowej w W. w ogóle poddało ocenie, czy korzystania z gruntu przez jej byłych właścicieli da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a odmowa została oparta o założenia opracowywanego planu. Ponadto organ podtrzymał swoje stanowisko, że sprzedaż lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym na przedmiotowej nieruchomości nastąpiła na podstawie odrębnych decyzji administracyjnych, a zatem to nie orzeczenie o odmowie przyznania własności czasowej wywołało nieodwracalne skutki prawne, ale dopiero decyzje o sprzedaży lokali.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. i B. M. oraz E. C. A. i B. M. w swoje skardze, podnieśli że przyjęcie przez organ tak rygorystycznej oceny stanu faktycznego w sytuacji, kiedy wiele decyzji dotyczących inwestycji w W. jest przyjmowanych w oparciu o przewidywany plan zagospodarowania przestrzennego jest nieuprawnione. Skarżący podnoszą ponadto, że orzeczenie o odmowie przyznania prawa własności czasowej wywołało nieodwracalne skutki prawne ponieważ przez 53 lata stanowiło podstawę do podejmowania innych decyzji w tym przenoszenia własności w drodze aktów notarialnych. Zdaniem skarżących przeniesienie własności nastąpiło wyłącznie na skutek zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego.

Również E. C. w swojej skardze stwierdziła, że nabycie przez nią lokalu na podstawie umowy notarialnej i wpisu w księdze wieczystej, powoduje że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołała uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. AZP 4/92 (OSN CAP 1992r. nr 12, poz. 211) oraz pogląd doktryny.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1066/05 Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć jednej z uczestniczek postępowania – W. G.

W związku z ustaleniem, że G. B. jest następcą prawnym W. G. w odniesieniu do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], postanowieniem z dnia 2 października 2006 r. sygn. I SA/Wa 1066/05 zostało podjęte zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi są niezasadne i podlegały oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z prawem materialnym i procesowym.

W pierwszej kolejności należy w pełni podzielić stanowisko organu, że w ustalonym stanie faktycznym tj. oparciu decyzji odmawianej przyznania prawa własności czasowej o ustalenia opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego doszło do rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 powołanego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st Warszawy.

Jednak istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi kwestia związana z oceną czy sprzedaż lokali mieszkalnych w budynku znajdującym się na terenie przedmiotowej nieruchomości nie oznacza, że powołane orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa, co stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą wyeliminowanie tego orzeczenia z obrotu prawnego.

W tym zakresie Sąd w całości podziela pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 7/96 , ONSA 1997/2/49, iż okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

W uchwale tej NSA stwierdził, że samo ustanowienie na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntów [...] umową zawartą na podstawie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie nie powoduje nieodwracalności w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Zdaniem NSA "ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji odmownej otworzy w powyższej sytuacji możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i tym samym dokonywania w tym postępowaniu ustaleń i ocen, czy zawarcie na podstawie tej ostatniej decyzji umowy użytkowania wieczystego i przyznanie tego prawa powoduje, w świetle aktualnego stanu prawnego, nieodwracalność skutków prawnych decyzji o ustanowieniu tego prawa. Skoro istnieje w odrębnym postępowaniu droga administracyjna dla dokonywania ustaleń i ocen w powyższej kwestii, to nie można rozpatrywać zagadnienia nieodwracalności, w zakresie związanym z istnieniem tego prawa na rzecz osoby trzeciej, skutków prawnych wcześniejszej decyzji administracyjnej, odmawiającej przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego)".

Dokładnie taki stan faktyczny występuje w przedmiotowej sprawie, albowiem [...] lokali znajdujących się w budynku na przedmiotowej nieruchomości zostało sprzedanych na rzecz ich najemców wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu (udział w nieruchomości wspólnej) na podstawie decyzji administracyjnych wydanych w latach 1976-1992. W istocie bowiem właśnie decyzje administracyjne o sprzedaży lokali były podstawą do zawarcia umów notarialnych i późniejszych wpisów w księdze wieczystej.

Z przytoczonych względów argumenty prezentowane w skargach nie mogły zostać uwzględnione, a interpretacja art. 156 § 2 Kpa przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.