Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 243/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 9 ust. 3 pkt 1 i 2, § 9 ust. 12, § 31 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 370
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. (Dz. U. poz. 370  z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Przemysław Krzykowski ( sprawozdawca ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 380 zł (trzysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor OR ARiMR) z dnia "[...]", którą po rozpatrzeniu odwołania P.G. utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Kierownika Biura Powiatowego ARiMR) z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 11 czerwca 2015 r. P.G. złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2015. Zgodnie z decyzją organu I instancji z dnia "[...]" przyznano wnioskodawcy płatności w łącznej wysokości 12.277,80 zł, w tym na realizację następujących wariantów:

1) wariant 12.1 – trwałe użytki zielone po okresie konwersji w wysokości 2.602,24 zł za powierzchnię zobowiązania ustaloną na 6,08 ha;

2) wariant 8.1 – uprawy warzywne po okresie konwersji w wysokości 262,00 zł za powierzchnię zobowiązania ustaloną na 0,2 ha;

3) wariant 11.1 – uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji w wysokości 9.413,56 zł za powierzchnię zobowiązania ustaloną na 16,84 ha.

Przyznane decyzją środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniach 5 lipca 2016 r. (płatność za warianty 12.1 i 8.1) oraz 2 sierpnia 2016 r. (płatność za wariant 11.1).

W dniu 14 czerwca 2016 r. P.G. złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznych na rok 2016. Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatność w łącznej wysokości 2.560,36 zł, w tym na realizację następujących wariantów:

1) wariant 12.1 – trwałe użytki zielone po okresie konwersji w wysokości 2.298,36 zł za powierzchnię zobowiązania ustaloną na 5,93 ha;

2) wariant 8.1 – uprawy warzywne po okresie konwersji w wysokości 262,00 zł za powierzchnię zobowiązania ustaloną na 0,2 ha.

Jednocześnie organ I instancji odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 11.1 – uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji na powierzchni 16,84 ha z uwagi na fakt, iż wnioskodawca nie spełnił wymogu posiadania zwierząt, których liczba w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (dalej: "DJP") na hektar powinna wynosić co najmniej 0,3 ha, stosownie do § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 370 ze zm.), dalej: "rozporządzenie ekologiczne". Skarżący przedłożył zaświadczenie o liczbie posiadanych koni w dniu 24 kwietnia 2017 r., tj. po terminie, który zgodnie z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego był określony na dzień 31 października 2016 r. W związku z uchybieniem wskazanego terminu, wykazane w zaświadczeniu zwierzęta nie mogły zostać uwzględnione do wyliczenia obsady zwierząt.

Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podzielił argumentację organu I instancji i stwierdził, że termin na złożenie zaświadczenia ma charakter materialnoprawny, wobec czego nie podlega przywróceniu. Wskazał, że wnioskodawca był świadomy terminu przedłożenia dokumentu, który został wskazany wprost w treści zaświadczenia Związku Hodowców Koni, tj. 31 października roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Organ podkreślił też, iż wnioskodawca, składając podpis na wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, poświadczył, iż znane są mu zasady przyznawania płatności, o które się ubiega, a więc m.in. warunek terminowego przedłożenia odpowiedniego zaświadczenia.

Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia "[...]" organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z dnia "[...]" o przyznaniu płatności ekologicznej na rok 2015. W konsekwencji tego postępowania decyzją z dnia "[...]" ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości 9.477,76 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do § 31 rozporządzenia ekologicznego zaistniały przesłanki zwrotu płatności z uwagi na zmniejszenie powierzchni, na której powinno być realizowane zobowiązanie ekologiczne w ramach wariantu 12.1 o 0,15 ha, a także z uwagi na niespełnienie warunku przyznania płatności w ramach wariantu 11.1. W ocenie organu I instancji, nie zaszły przy tym przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ocenił, iż w sprawie znajduje zastosowanie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie ekologiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 807), a zatem w postępowaniu dotyczącym przyznawania płatności na rok 2016 należy stosować przepisy rozporządzenia ekologicznego sprzed zmiany wprowadzonej rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. Wynika to z faktu, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności na rok 2016 zostało wszczęte w tej sprawie w dniu "[...]", zaś decyzja o przyznaniu płatności została wydana w dniu "[...]", a zatem postępowanie zostało wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem 15 marca 2017 r. W konsekwencji organ uznał, że powołane przez skarżącego przepisy § 6 ust. 3 rozporządzenia w zmienionym brzmieniu nie mają wpływu na obowiązek zwrotu płatności wynikający z § 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego. Organ odniósł się również do kwestii biegu terminu przedawnienia oraz przesłanek odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, które – w jego ocenie – nie wystąpiły.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające i niejasne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji;

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego poprzez uznanie, że doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący podniósł, że organ w sposób niejednoznaczny wyjaśnił przyczyny ustalenia do zwrotu kwoty 9.413,56 zł. W szczególności niejasne jest zastosowanie § 31 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, wobec czego naruszono art. 107 k.p.a., ale również zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.) i zasadę wyjaśniania przesłanek (art. 11 k.p.a.). Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że do zwrotu kwoty 9.413,56 zł zastosowanie znajduje § 31 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego. Wskazał, że złożył w terminie wniosek o przyznanie płatności za rok 2016, a płatność została odmówiona z uwagi na niespełnienie warunku wynikającego z § 9 ust. 3 rozporządzenia. Skoro organ I instancji odmówił przyznania płatności w ramach wariantu 11.1, oznacza to, że wniosek został skutecznie wniesiony i nie zawierał braków formalnych. Zdaniem skarżącego, również § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego nie ma zastosowania w sprawie, a jeżeli już miałby mieć zastosowanie, to kwota do zwrotu powinna być zdecydowanie mniejsza, gdyż powinna zostać wyliczona w sposób proporcjonalny.

Strona podniosła również, że w dniu wydania skarżonej decyzji § 9 ust. 3 rozporządzenia stanowił, że w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Przepis ten nie stanowi, że brak złożenia w przewidzianym przez rozporządzenie terminie zaświadczenia o liczbie zwierząt stanowić będzie podstawę zwrotu płatności za rok poprzedzający. Skarżący wyjaśnił, że nadal posiada taką samą liczbę koni, jaką posiadał w 2015 r., a co więcej pogłowie zostało zwiększone w 2016 r.. Zatem, zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia, kontynuuje realizację zobowiązania ekologicznego. Brak płatności za 2016 r. spowodowany był tylko i wyłącznie uchybieniem terminu na złożenie zaświadczenia o liczbie koni, o którym mowa w § 9 rozporządzenia. Zaświadczenie to zostało złożone po terminie, lecz przed wydaniem decyzji z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności ekologicznej, przy czym liczba koni się nie zmieniła, a nawet została powiększona. Tym samym organ miał wiedzę, że skarżący w sposób prawidłowy realizuje warunki przyznania płatności ekologicznych. Ponadto w dniu 12 maja 2017 r. został złożony wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2017 r., który został rozpatrzony pozytywnie. Potwierdza to tezę, że pomimo nieotrzymania płatności ekologicznej na 2016 r., skarżący i tak kontynuował zobowiązanie ekologiczne i zwiększył liczbę koni w stosunku do 2015 r., a tym samym nie może być mowy o niespełnieniu warunków z przepisu § 31 rozporządzenia ekologicznego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż decyzja zawierała obszerne i szczegółowe uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Ocenił, że okoliczność, iż liczba koniowatych nie uległa zmianie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ustalenie, czy spełniony jest wymóg posiadania określonej liczby zwierząt następuje na podstawie zaświadczenia i danych w nim zawartych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Uchylenie zaskarżonego aktu następuje w szczególności w przypadku, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Podstawy przyznawania płatności w ramach rolnictwa ekologicznego określa ustawa PROW. Zgodnie z jej art. 3 ust. 1 pkt 11, program jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje następujące działania i poddziałania: rolnictwo ekologiczne:

a) płatności na rzecz konwersji na ekologiczne praktyki i metody w rolnictwie,

b) płatności na rzecz utrzymania ekologicznych praktyk i metod w rolnictwie.

Na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 ww. ustawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2015 r. określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. I tak zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Pakiety i ich warianty zostały natomiast wyszczególnione w § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy procesowe przemawiające za uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Istota sporu pomiędzy stroną skarżącą a organem sprowadza się do tego, czy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki do zwrotu środków wypłaconych za 2015 r. z uwagi na okoliczność na którą powołuje się organ, iż rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu ekologicznym (§ 31 ust. 1 rozporządzenia).

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że płatność ekologiczna jest przyznawana w ramach wszystkich pakietów, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, co jest potwierdzone informacjami zawartymi w wykazie przekazywanym do Prezesa ARiMR z jednostki certyfikującej rolnictwo ekologiczne. Ponadto w ramach Pakietu 5 i 11 (Uprawy paszowe na gruntach ornych), płatność jest przyznawana jeżeli rolnik lub małżonek rolnika jest posiadaczem zwierząt (gatunków: bydło domowe, daniele, gęsi, indyki, jelenie i jelenie sika, kaczki, konie, kozy, króliki, kury, owce, perlice, świnie) utrzymywanych zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar gruntów ornych i trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej i objętych obszarem zatwierdzonym.

W przedmiotowej sprawie skarżący w dniu 14 czerwca 2016 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 r. Organ odmówił przyznania płatności w ramach wariantu 11.1 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersi z uwagi na niespełnienie warunku do przyznania płatności wynikającego z § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego. W myśl przywołanego przepisu w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów.

Wskazać należy, że odnośnie płatności za rok 2016 skarżący zaświadczenie o posiadaniu odpowiedniej liczby koni wystawione przez uprawniony organ w dniu 18 października 2016 r. przedłożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu 24 kwietnia 2017 r., czyli po terminie wskazanym § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego (L.dz. 3835, k. 16/1 akt sprawy administracyjnej)

Wobec powyższego organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych za poprzedni rok 2015 na mocy decyzji z dnia "[...]" wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Wskazać należy, że odnośnie płatności za rok 2015 zaświadczenie o posiadanej liczbie zwierząt, skarżący rolnik przedłożył w terminie wskazanym w przepisach prawa, czyli do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej. Zaświadczenie datowane jest na dzień 30 października 2015 r. i w tym samym dniu dokument ten wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR (L.dz. 10402/2015, k. 2/1 akt sprawy administracyjnej).

Z obu zaświadczeń wystawionych przez Związek Hodowców Koni wynika z sposób niebudzący wątpliwości, że zarówno w roku 2015 jak i 2016 skarżący był posiadaczem odpowiedniej liczby koni, co potwierdza wpis wymienionych w zaświadczeniach zwierząt do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Z zaświadczenia wystawionego przez Związek Hodowców Koni z dnia 30 października 2015 r. wynika, że rolnik na dzień 30 października 2015 r. posiadał 7 koni, natomiast z zaświadczenia wystawionego przez ten organ na dzień 18 października 2016 r. wynika, że na dzień wystawienia tego zaświadczenia skarżący posiadał 8 koni.

W ocenie Sądu, organy ARiMR wobec skarżącego zinterpretowały § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego zbyt formalnie, bez uwzględnienia celów wsparcia rolnictwa ekologicznego, zawartych w art. 29 rozporządzenia nr 1305/2013, które powinno być stosowane bezpośrednio. Wykładnia § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego zaprezentowana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie uwzględnia ponadto podstawowych warunków materialnoprawnych przyznania pomocy finansowej dla Pakietu 11.1 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji, określonych w § 2 ust. 1, § 9 ust. 3, ust. 4 ust. 8 pkt 3 oraz ust. 9 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia.

Z obowiązujących regulacji prawnych wynika, że aby ubiegać się o płatność ekologiczną należy:

– prowadzić produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym,

– posiadać trwały użytek zielony

– oraz posiadać zwierzęta.

Warunki powyższe uznać należy za warunki materialnoprawne, od których uzależnione jest przyznanie płatności.

Jednym z kluczowych warunków przyznania płatności jest m.in. posiadanie wskazanych zwierząt. Uściślenie tego warunku znalazło wyraz w treści ust. 9 pkt 1 § 9 rozporządzenia ekologicznego, w którym wskazano, że przy ustaleniu spełnienia warunku posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane w odpowiednim okresie i zgłoszone do odpowiedniego rejestru (zarejestrowane). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że to właśnie warunek posiadania i rejestracji koni uznać należy za kluczowy, zaś wskazanie posiadanych i zarejestrowanych zwierząt w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, stanowi wymóg formalny, porządkujący i ułatwiający potwierdzenie tak posiadania, jak i rejestracji koni.

Analiza prawna wyżej wymienionych regulacji prawnych prowadzi do konstatacji, że do wyliczenia DJP brane są pod uwagę konie posiadane w okresie od 15 marca do 30 września, zgłoszone do rejestru koniowatych prowadzonym przez uprawniony organ.

W ocenie Sądu nawet jeżeli skarżący spóźnił się w roku 2016, tj. w drugim roku realizacji zobowiązania ekologicznego ze złożeniem zaświadczenia wystawionego w dniu 18 października 2016 r przez Związek Hodowców Koni, nie można przyjąć tak jak wywodzi organ, że skarżący zaprzestał realizacji zobowiązania ekologicznego i nie spełnia materialnoprawnych warunków przyznania płatności które rozpoczęło się od 15 marca 2015 r.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę stoi na stanowisku, że przepis § 6 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego zgodnie z którym jeżeli nie są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej uznaje się, że rolnik zaprzestał realizacji zobowiązania ekologicznego odnosi się do wskazanych warunków materialnych przyznania płatności a nie formalnych jakim jest złożenie zaświadczenia, które ma znaczenie jedynie kontrolne czy Skarżący posiada odpowiednią liczbę koni.

Organy, przenosząc punkt ciężkości z istotnego dla sprawy ustalenia posiadania i rejestracji koni na formalny jedynie wymóg złożenia zaświadczenia w określonym terminie, wypaczyły w istocie sens norm statuujących materialne wymogi przyznania płatności ekologicznej.

W ocenie Sądu, wymóg złożenia zaświadczenia z ust. 12 § 9 rozporządzenia ekologicznego uznać należy za warunek formalny wniosku o przyznanie płatności, co wynika choćby z treści § 1 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, który stanowi, że rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania (...) pomocy finansowej (...) zwanej dalej "płatnością ekologiczną", w tym: szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności ekologicznej.

W tym miejscu wskazać należy, że ustawodawca i prawodawca wykonawczy zróżnicowali terminy składania tak samego wniosku o przyznanie płatności (na mocy § 17 rozporządzenia ekologicznego wniosek o przyznanie płatności ekologicznej składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich), jak i uzupełniającego ten wniosek dokumentu w postaci zaświadczenia, o posiadanych i zgłoszonych do rejestru koni (na mocy § 9 ust. 12 zaświadczenie składa się do dnia 31 października roku, w którym rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej).

Przy wykładni wyżej wymienionych przepisów nie można tracić z pola widzenia kluczowej kwestii, iż rozporządzenie ekologiczne, na mocy którego rolnik może otrzymywać płatności ze środków EFRROW w ramach programu realizowanego w latach 2014-2020, ma swoją pierwotną podstawę w przepisach art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013. Zdaniem Sądu trzeba mieć powyższe na uwadze przy wykładni przepisów § 2 w związku z przepisami § 31 oraz innych przepisów rozporządzenia ekologicznego.

W szczególności stwierdzić należy, że w świetle obowiązujących regulacji prawnych opóźnienie w przedłożeniu zaświadczenia wystawionego w terminie ustawowym przez uprawniony organ, poświadczającego posiadanie przez rolnika określonej liczby zwierząt w danym roku, nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem nierealizowania zobowiązania ekologicznego. W niepowtarzalnych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić bowiem należy, że z wystawionych w dniu 30 października 2015 r. i 18 października 2016 r zaświadczeń Związku Hodowców Koni wynika, że skarżący posiadał konie zgłoszone do odpowiednich rejestrów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W ocenie Sądu trudno wiec przyjąć, że opóźnienie które miało miejsce w roku 2016 w przedłożeniu zaświadczenia, które ze swojej istoty jest dokumentem urzędowym poświadczającym określony stan faktyczny istotny dla spełnienia przez skarżącego przesłanek materialnoprawnych przyznania pomocy na dzień jego wystawienia, jest równoznaczne z zaprzestaniem realizacji zobowiązania ekologicznego.

Z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący posiada taką samą liczbę koni, jaką posiadał w 2015 r., a co więcej pogłowie zostało zwiększone w 2016 r.. Zatem, zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego, kontynuuje realizację zobowiązania ekologicznego. Brak płatności za 2016 r. spowodowany był tylko i wyłącznie uchybieniem terminu na złożenie zaświadczenia o liczbie koni, o którym mowa w § 9 rozporządzenia.

Na marginesie nadmienić należy, że w dniu 12 maja 2017 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2017 r., który został rozpatrzony pozytywnie. Potwierdza to tezę, że pomimo nieotrzymania płatności ekologicznej na 2016 r., skarżący i tak kontynuował zobowiązanie ekologiczne i zwiększył liczbę koni w stosunku do 2015 r.

Wskazać również należy, co umknęło uwadze organów obu instancji, że co do zasady, w przypadku zobowiązań wieloletnich niespełnienie warunków w danym roku może mieć wpływ na płatności przyszłe jak i za lata poprzednie, z uwagi na stosowanie kar administracyjnych polegających na zmniejszaniu płatności czy wykluczeniu. Jednak przepisy prawa unijnego nakazują, przy stosowaniu kar administracyjnych, branie pod uwagę charakteru nieprawidłowości czy niezgodności oraz ich trwałości i wpływu na "całość operacji" i określają zasady stosowania oraz wysokości kar (vide art.63 i art.64ust.5 rozporządzenia Nr 1306/2013 oraz art. 35 rozporządzenia Nr 640/2014) Kary administracyjne – muszą być proporcjonalne i zróżnicowane stosownie do dotkliwości, zasięgu, trwałości i powtarzalności stwierdzonej niezgodności.

Reasumując Sąd wskazuje, że czym innym jest podjęcie i realizacja zobowiązania ekologicznego, a czym innym niewypełnienie niektórych warunków kwalifikowalności do płatności, powodujących, że w danym roku, mimo istnienia zobowiązania, płatności te zostają pomniejszone bądź nie przyznaje się ich. Powyższe pozostaje bez wpływu na płatności w poprzednim roku, gdy uchybienie nie jest trwałe i zostanie usunięte, albo gdy w istocie nieprawidłowości nie było, a jedynie strona nie dostarczyła w odpowiednim czasie stosownego dokumentu, potwierdzającego stan posiadania.

Tak więc w ocenie Sądu opierając się wyłącznie na decyzji wydanej za rok 2016 i uznając, że skutkiem tej decyzji jest automatyczne stwierdzenie niepodjęcia zobowiązania ekologicznego organy Agencji naruszyły przepisy prawa materialnego tj. § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego jak i przepisy postępowania w stopniu który miał wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić zatem należy, że organy dokonały niepełnych ustaleń w sprawie, nie rozważyły wszystkich okoliczności, mających znaczenie dla wyniku sprawy. Powyższe było wynikiem przeprowadzenia postępowania wbrew regułom działania zgodnie z zasadami praworządności, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i przekonywania (art. 11 k.p.a.) wskutek wadliwej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym wyjaśnień strony (art. 77 k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązany będzie zatem wziąć pod uwagę wszystkie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku spostrzeżenia Sądu, w tym przede wszystkim ustali, czy skarżący realizuje materialnoprawne przesłanki zobowiązania ekologicznego określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego odnośnie spornej kwestii dotyczącej wymogu posiadania zwierząt, których liczba w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe na hektar powinna wynosić co najmniej 0,3 ha, stosownie do § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Organ winien również wszechstronnie ocenić w świetle obowiązujących regulacji prawa unijnego oraz krajowego jaki wpływ na realizację podjętego przez skarżącego zobowiązania ekologicznego miało opóźnienie które dotyczyło roku 2016 w przedłożeniu przez skarżącego zaświadczenia Związku Hodowców Koni o posiadanej liczbie zwierząt.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a.