Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 124/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania spółce M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej też jako skarżąca, spółka) – wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili obecnej spółka odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Na dzień [...] marca 2015 r. skarżąca posiadała na rachunkach bankowych kwotę [...]zł. Zobowiązania wobec podwykonawców na tę datę, tj. [...] marca 2015 r. wynosiły [...]zł,

a należności od klientów – [...]zł. Podkreśliła też, że jej zobowiązania rosną

z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże spółka spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...]zł, wartość środków trwałych to [...]zł,

a strata za okres styczeń - grudzień 2014 r. według bilansu wyniosła[...]tysięcy zł. Ponadto skarżąca wskazała stany [...] posiadanych przez nią kont bankowych, na których były zgromadzone środki pieniężne łącznie w kwocie [...]zł.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podniesiono m.in., że w roku 2014 skarżąca pomimo niskiego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej (rzędu [...] tysięcy zł), ewidentnie zwiększyła jej skalę w stosunku do roku 2013. Jednocześnie wyjaśniono, iż obniżenie dochodu czy poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro w latach 2013 – 2014 zwiększyła przychód netto ze sprzedaży o ponad [...] miliony zł. Ponadto, referendarz sądowy podniósł, że z informacji podanej w rubryce 5 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że strona skarżąca posiada na kontach bankowych środki pieniężne w kwocie [...]zł (wg stanu na dzień [...] marca 2015 r.) zł, z których pokrywa koszty zobowiązań podatkowych i kredytowych oraz koszty wynagrodzeń pracowników. Podkreślił przy tym, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki.

Pismem z dnia 27 maja 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, podtrzymując stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto podniosła, że "przychody spółki są wprost związane z jej kosztami, gdyż jej wysoka pozycja wynika z pieniędzy jakie spółka otrzymuje na wynagrodzenia uczestników badań, które bez marży przekazuje im po zakończeniu umów. W efekcie przychody te oznaczają przepływ środków przez spółkę, niż jej zarobek Nie sposób zatem wyciągnąć

z przychodów argumentów na niekorzyść złożonego wniosku.". Do złożonego sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych, dokumentujących pogorszenie sytuacji finansowej skarżącej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Natomiast w myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc,

a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Na wstępie należy podkreślić, że z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy

w zakresie częściowym nie została spełniona. Ponowna analiza stanu majątkowego skarżącej spółki dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz przedłożone do akt sprawy kserokopie dokumentów źródłowych, prowadzi do wniosku, iż jej sytuacja finansowa pozwala na uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie

200 zł.

Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że w roku 2012 przy przychodzie w wysokości [...]zł spółka uzyskała dochód w kwocie [...]zł, natomiast w roku 2013 przy przychodzie w wysokości [...]zł jej dochód sięgnął kwoty [...]zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2013 wraz z rachunkiem zysków i strat). Z kolei nadesłany przez skarżącą wstępny rachunek zysków i strat za rok 2014 (wariant kalkulacyjny) wskazuje dochód w kwocie [...]zł przy przychodach w wysokości [...]zł. Jednocześnie wskazać należy, że spółka w 2014 roku poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty [...]zł - koszty ogólnego zarządu. Koszty te są związane z organizacyjnym utrzymaniem przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Składają się na nie koszty administracyjno-gospodarcze (obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe) oraz koszty ogólnoprodukcyjne dotyczące tej części produkcji, która nie jest przypisana poszczególnym wydziałom (np. koszty utrzymania obiektów pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. wynika, iż spółka poniosła stratę w wysokości [...]zł przy przychodach netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł.

Jednocześnie, odnosząc się do wezwania o nadesłanie wyciągów

z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, skarżąca wyjaśniła, że ze względu na specyfikę działalności spółki w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony skarżącej zbyt kosztowne.

W konsekwencji powyższego, brak udokumentowania na rachunku bankowym wpłat potwierdzających prowadzoną działalność gospodarczą czyni w istocie niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Strona występująca na drogę sądową winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10).

Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dokonanej oceny nie zmienia też podnoszona przez skarżącą argumentacja dotycząca powiększenia strat z prowadzonej działalności oraz zwiększenia wysokości zobowiązań wobec podwykonawców, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność niewykazania wpłat potwierdzających prowadzoną działalność gospodarczą. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Rzeczony wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a.,

w myśl którego wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona ani we wniosku ani

w sprzeciwie okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.