Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 757/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124b ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1135/15 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1135/15, po rozpoznaniu skargi E. Spółki z o.o. z siedzibą w P., uchylił decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Prezydent Miasta Szczecin, po rozpatrzeniu wniosku E. Spółka z o.o. z siedzibą w P., orzekł o prawach i obowiązkach stron w następujący sposób:

I) zobowiązał użytkowników wieczystych nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...], o pow. [...]ha położonej w S. przy ul. [...] do udostępnienia ww. nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z usuwaniem awarii urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, nienależących do części składowych nieruchomości, polegających na naprawie kabla 15 kV;

II) obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez E. Sp. z o.o., wstępu na teren działki nr [...] obr. [...] w celu dokonania naprawy. Przewidywany czas niezbędny do wykonania prac związanych z naprawą linii 15 kV nr 22 na przedmiotowej nieruchomości wynosi od 1 do 7 dni. Obszar niezbędny do wykonania prac remontowych, o których mowa w pkt 1 wynosi 80m2 i został zaznaczony na załączniku mapowym do niniejszej decyzji;

III) obowiązek udostępnienia nieruchomości ustanawia się na czas 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja niniejsza podlega wykonaniu;

IV) E. Sp. z o.o. zobowiązana jest do przywrócenia nieruchomości, o której mowa w pkt 1 decyzji, do stanu poprzedniego, niezwłocznie po dokonaniu czynności związanych z naprawą, a w przypadku, gdyby było to niemożliwe albo powodowało nadmierne trudności lub koszty, do uzgodnienia z właścicielami nieruchomości odszkodowania za powstałe szkody, a także do uzgodnienia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości - w terminie 30 dni od dnia, kiedy upłynął termin udostępnienia nieruchomości;

V) E. Sp. z o.o. zobowiązana jest do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie niniejszej decyzji w formie protokólarnego ich opisu, dokonanego z udziałem rzeczoznawcy majątkowego i stron postępowania oraz przedłożenia w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Szczecin protokołu w terminie 60 dni od zakończenia prac na nieruchomości wraz z opinią rzeczoznawcy majątkowego określającą wartość poniesionych szkód – w przypadku, jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty oraz wartość ewentualnego zmniejszenia wartości nieruchomości, a także wartość odszkodowania za udostępnienie nieruchomości;

VI) w przypadku, gdy do uzgodnienia odszkodowania, o którym mowa w pkt IV niniejszej decyzji nie dojdzie w terminie 30 dni od dnia, kiedy upłynął termin udostępnienia nieruchomości, ustalenie odszkodowania nastąpi w drodze decyzji Prezydenta Miasta Szczecin;

VII) obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w pkt I, podlega egzekucji administracyjnej;

VIII) ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej nr [...].

Organ wyjaśnił, że E. Sp. z o.o. we wniosku z dnia 5 lutego 2015 r. wskazała, że istnieje pilna potrzeba naprawy kabla, gdyż stanowi on ważny element składowy sieci dystrybucyjnej wnioskodawcy. Za jej pośrednictwem zasilanych jest pięć stacji transformatorowych, z których zasilanych jest 36 odbiorców, w tym osoby fizyczne jak i przedsiębiorcy. W chwili składania wniosku odbiorcy zasilani są z linii rezerwowej, ale w przypadku jakiegokolwiek uszkodzenia linii rezerwowej zostaną oni bez zasilania.

Ponadto wskazano, że E. Sp. z o.o. w dniu 23 września 2014 r., po uzyskaniu zgody K. G. na wejście na teren nieruchomości, podjęła próbę naprawy kabla, jednakże zakres uszkodzenia wymagał dłuższej naprawy. Dnia 24 września 2014 r. M. G. zakazała wstępu na nieruchomość. Prośbę o udostępnienie nieruchomości w celu naprawy kabla Spółka ponowiła e-mailem w dniu 25 września 2014 r. oraz pismami z dnia 6 października 2014 r. i 25 listopada 2014 r.

K. G. i M. G. w piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. oświadczyli, że gotowi są udostępnić nieruchomość celem dokonania naprawy kabla za wynagrodzeniem 700 zł za każdy dzień. E. Sp. z o.o. w piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r. skierowanym do właścicieli nieruchomości wyjaśniła, że kabel który uległ uszkodzeniu stanowi własność E. Sp. z o. o. i służy do realizacji zadań publicznych, które polegają na zapewnieniu dostawy energii elektrycznej odbiorcom. Precyzyjne określenie czasu potrzebnego na naprawę kabla nie jest możliwe, gdyż nie jest znany zakres prac do wykonania. Prace wykonywane będą w sposób umożliwiający jak najszybsze opuszczenie ww. nieruchomości oraz doprowadzenie nieruchomości do stanu poprzedniego, tj. sprzed awarii. E. Sp. z o.o. zaproponowała kwotę 120 zł dziennie za każdy dzień zajęcia nieruchomości w celu naprawy kabla. Spółka zaprosiła właścicieli nieruchomości na spotkanie w dniu 12 stycznia 2015 r., informując, że odmowa udostępnienia nieruchomości spowoduje skierowanie na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wniosku do Prezydenta Miasta Szczecin o wydanie decyzji administracyjnej zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości.

Organ opisał próby wzajemnego kontaktowania się między wnioskodawcą a właścicielami nieruchomości zarówno drogą e-mailową jak i telefoniczną w dniach 9 stycznia 2015 r.,13 stycznia 2015 r., 20 stycznia 2015 r., 28 stycznia 2015 r. i 3 lutego 2015 r. Do chwili złożenia wniosku przez E. Sp. z o.o. nie doszło do porozumienia w sprawie zezwolenia na udostępnienie nieruchomości w celu naprawy sieci energetycznej. Organ stwierdził, że rokowania nie doszły do skutku, a tym samym nie uzgodniono warunków udostępnienia nieruchomości w celu naprawy kabla 15 kV nr 22.

W ocenie organu, dokonanie naprawy jest konieczne i uzasadnione. Ustanawiając obowiązek udostępnienia nieruchomości na czas trzech miesięcy organ I instancji wziął pod uwagę konieczność wyłączenia sieci poprzedzonego powiadomieniem odbiorców energii elektrycznej, z odpowiednim wyprzedzeniem, czas niezbędny na zorganizowanie i przeprowadzenie prac na działce, z uwzględnieniem możliwego niekorzystnego wpływu warunków atmosferycznych.

Organ powołał się na art. 124b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności związanych z naprawą linii elektroenergetycznej, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między użytkownikiem działki, a E. Sp. z o. o. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości określony w niniejszej decyzji, zostanie wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. G. i K. G.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zasadniczą przesłanką dla oceny zasadności wydania decyzji w oparciu o art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami jest ustalenie, czy operator sieci przesyłowej zwrócił się do właścicieli bądź użytkowników wieczystych nieruchomości o uzyskanie wymaganej zgody na wykonanie prac remontowych.

Zdaniem organu odwoławczego w aktach sprawy znajduje się co prawda korespondencja prowadzona pomiędzy stronami rokowań, jednakże nie wyczerpuje ona wszystkich niezbędnych elementów dla uznania, że zgromadzona dokumentacja dawała podstawę do złożenia wniosku o wydanie decyzji administracyjnej. Zarówno na etapie rokowań, jak również w toku wszczętego postępowania administracyjnego, inwestor nie scharakteryzował przebiegu prac, ani też nie zaproponował stosownego odszkodowania. Korespondencja kierowana przez Spółkę do stron nie określała w sposób precyzyjny na czym polegać miało udostępnienie nieruchomości. Tymczasem propozycja powinna określać konkretny przedmiot instalacji, sposób jej zamontowania, sposób korzystania z urządzeń i ich działanie, szczególnie w kontekście racjonalnego korzystania z nieruchomości oraz zasady odpłatności.

Organ odwoławczy stwierdził również brak należytego scharakteryzowania w osnowie decyzji zakresu oraz przebiegu prac związanych z udostępnieniem działki nr [...] wskazując, że organ I instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "obszar niezbędny do wykonania prac remontowych wynosi 80m2 i został zaznaczony na załączniku mapowym do niniejszej decyzji". Decyzja ograniczająca prawo własności, bądź prawo użytkowania wieczystego winna wskazywać w sposób opisowy przebieg i charakter planowanych robót. Z treści załącznika graficznego, załączonego do zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób, a w szczególności z której strony nieruchomości, osoby realizujące prace remontowe będą miały zapewniony dostęp do obszaru zaznaczonego na mapie.

Ponadto, organ I instancji wskazał w osnowie decyzji dwa terminy udostępnienia nieruchomości. W treści wniosku oraz w piśmie uzupełniającym do wniosku z dnia 27 lutego 2015 r. inwestor wskazał jedynie, że okres zajęcia nieruchomości nie będzie dłuższy niż 7 dni. Wobec powyższego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do określenia w decyzji, że obowiązek udostępnienia nieruchomości ustanowiono na czas 3 miesięcy od dnia wykonalności decyzji, zważywszy, że każdy dzień zajęcia nieruchomości wiąże się z obowiązkiem ustalenia stosownego odszkodowania.

Zdaniem Wojewody Zachodniopomorskiego, organ I instancji nie dokonał należytej analizy prac, jakie mają być wykonane na działce nr [...] w kontekście przepisów Prawa budowlanego. Zakres planowanych robót ma jednoznacznie wskazywać na ich remontowo-konserwacyjny charakter i winien być szczegółowo opisany w uzasadnieniu decyzji. Ma to istotne znaczenie nie tylko dla prawidłowego zastosowania art. 124b u.g.n., ale jest też niezbędne dla rzetelnego określenia obszaru terenu, który ma zostać udostępniony oraz wskazania realnego, niezbędnego na wykonanie czynności, terminu udostępnienia nieruchomości.

Organ odwoławczy nie podzielił poglądu zawartego w odwołaniu o braku przesłanek co do możliwości wydania stosownej decyzji w trybie art. 124b u.g.n., gdyż udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z usuwaniem awarii urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, nienależących do części składowych nieruchomości, polegających na naprawie kabla 15 kV, mieści się w katalogu przedmiotowym spraw regulowanych na podstawie tego przepisu. Inwestor nie dołączył dokumentu potwierdzającego prawo własności do kabla średniego napięcia oraz nie wykazał się stosownym pełnomocnictwem osoby działającej w imieniu inwestora. Dodatkowo wnioskodawca nie uzupełnił dokumentacji z przebiegu rokowań, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia, że prowadził "liczną korespondencję".

Wojewoda Zachodniopomorski uznając, że w sprawie zaszła potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zobowiązał organ I instancji aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zwrócił się do inwestora o uzupełnienie dokumentacji z przebiegu rokowań, z uwzględnieniem doprecyzowania elementów wskazanych w uzasadnieniu niniejszej decyzji, dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego, a także w szczegółowy sposób określił zakres prac związanych z udostępnieniem nieruchomości.

E. Spółka z o.o. z siedzibą w P. powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając naruszenie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że dokonana na przez organ ocena zebranego w aktach materiału dowodowego nie była trafna.

Z akt sprawy wynika, że inwestor kierował do współużytkowników nieruchomości pisma, których motywem było ustalenie warunków udostępnienia tej nieruchomości celem naprawy kabla średniego napięcia 15kV. Korespondencja ta, przekazywana również drogą elektroniczną, zapoczątkowana była już co najmniej we wrześniu 2014 r., o czym świadczy m.in. odpowiedź M. G. i K. G. z dnia 10 grudnia 2014 r. adresowana do E. oraz wydruk z poczty elektronicznej z dnia 25 września 2014 r. Istotnie, część korespondencji nie była odebrana przez M. G. i K. G., jednak próba wynegocjowania warunków udostępnienia nieruchomości była podejmowana również w trakcie postępowania administracyjnego, co samo w sobie nie przekreśla znaczenia tych działań, które w istocie poprzedzały wydanie zaskarżonej, ostatecznej decyzji w administracyjnym toku instancji. Pismo w tej sprawie kierowali do E. M. G. i K. G. w dniu 11 maja 2015 r. Z korespondencji tej wynika, że pierwotnie M. G. i K. G. żądali kwoty 700 zł za każdy dzień korzystania z nieruchomości, zaś w maju 2015 r. kwotę 500 zł. Tymczasem, oferta strony skarżącej opiewała na kwotę ponad czterokrotnie niższą, tj. 120 zł za każdy dzień zajęcia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości, czyli 60 zł dla M. G. i K. G. (propozycja określona w piśmie z dnia 20 grudnia 2014 r., podtrzymana w piśmie z dnia 27 lutego 2015 r.). W toku prowadzonej korespondencji i rozmów doszło zatem do złożenia konkretnych propozycji cenowych, które jednak znacznie odbiegały od oczekiwań stron negocjacji, pomimo wielomiesięcznego upływu czasu.

Ponadto, ze stanowiska prezentowanego przez M. G. i K. G. w tym postępowaniu wynika, że warunkiem od którego uzależniali oni udostępnienie nieruchomości, były kwestie nie tylko związane z usunięciem zgłaszanej awarii kabla energetycznego, ale rozwiązanie przy tej okazji zupełnie odrębnego problemu, a mianowicie ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w przeszłości, za 10 lat wstecz oraz ustalenie zasad korzystania z nieruchomości w przyszłości (pisma uczestników postępowania z dnia 11 maja 2015 r. i z dnia 10 grudnia 2014 r. ).

W ocenie Sądu, w trakcie postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji E. w sposób dostatecznie precyzyjny scharakteryzowała przebieg prac. Miały one dotyczyć naprawy linii kablowej 15 kV o nr 22, zaś maksymalny czas zajęcia określony został na 7 dni. Brak możliwości precyzyjnego wskazania czasu niezbędnego do naprawy linii został przez wnioskodawcę wyjaśniony potrzebą uprzedniego odkopania kabla i ujawnieniu wielkości uszkodzeń. Również obszar zajęcia został przedstawiony w metrach kwadratowych (80m2) oraz na załączniku mapowym do decyzji organu I instancji. W decyzji tej, w pkt 2 wskazano, że obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez E. Spółka z o.o., wstępu na teren działki w celu wykonania naprawy. Przewidywany czas niezbędny do wykonania prac związanych z naprawą linii 15 kV nr 22 określono od 1 do 7 dni.

W pkt 3 decyzji organu I instancji wskazano, że obowiązek udostępnienia nieruchomości ustanawia się na czas 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się wykonalna.

Skoro Wojewoda Zachodniopomorski uznał, że sposób scharakteryzowania obszaru zajęcia był niewystarczający na załączonej do decyzji mapie i winno to nastąpić w sentencji decyzji, to niedostatek ten mógł konwalidować samodzielnie, w ramach kompetencji wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy niewłaściwie odczytał treść pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji wywodząc, że organ I instancji określił w osnowie decyzji dwa terminy udostępnienia nieruchomości i brak było podstaw zasadności wskazania w decyzji, że obowiązek udostępnienia nieruchomości ustanowiono na 3 miesiące, skoro każdy dzień zajęcia nieruchomości wiąże się z obowiązkiem ustalenia stosownego odszkodowania. Prawidłowa interpretacja postanowień wynikających z pkt 2 i 3 decyzji Prezydenta Miasta Szczecin prowadzić winna do wniosku, że maksymalny termin zajęcia nieruchomości określony został na 7 dni, zaś możliwość tego 7-dniowego zajęcia ustanowiono na 3 miesiące od dnia wykonalności decyzji. Wojewoda winien zatem ocenić, czy pierwszy z tych terminów, zgodny z wnioskiem inwestora, jest terminem odpowiednim zważywszy na zakres i obszar planowanych prac oraz czy drugi, 3- miesięczny termin do skorzystania z prawa zajęcia nieruchomości celem dokonania prac naprawczych, jest uzasadniony takimi okolicznościami jak konieczność zorganizowania przedsięwzięcia pod względem organizacyjnym (materiałowym, sprzętowym) i uwzględnienie zmiennych warunków pogodowych.

W ocenie Sądu niezasadne było również przyjęcie, że inwestor i osoba występująca w jego imieniu z ofertą poddaną negocjacjom nie wykazała się pełnomocnictwem do działania w imieniu E. Spółka z o.o. W aktach sprawy znajdują się pełnomocnictwa przedstawione przez stronę skarżącą, które należało co najwyżej odpowiednio ocenić.

Zasadnie organ odwoławczy zwrócił natomiast uwagę na potrzebę wykazania się przez E. Spółka z o.o. tytułem prawnym do urządzeń przesyłowych mających być przedmiotem prac naprawczych. Poczynienie ustaleń w tym zakresie sprowadzających się w istocie do sformułowania wobec Spółki stosownego wezwania, nie wykraczało poza zakres uprawnień organu odwoławczego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. G. i K. G., zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego w postaci:

a) art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu, w sytuacji gdy w sprawie nie mamy do czynienia z awarią urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, jak również odwołujący się nie odmówili zgody na udostępnienie nieruchomości celem wykonania prac modernizacyjnych przez Spółkę E. Sp. z o.o., strony prowadziły bowiem rozmowy w celu ustalenia warunków na jakich nieruchomość zostanie udostępniona;

b) art. 7 k.p.a., tj. zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, poprzez jej niezastosowanie i pominięcie istotnych okoliczności, a mianowicie tego, że E. Sp. z o.o. przed złożeniem wniosku do Prezydenta Miasta Szczecin o zobowiązanie do udostępnienia nieruchomości, nie prowadził rokowań ze skarżącymi w sprawie udostępnienia przez nich nieruchomości i na jakich warunkach;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie było do tego podstaw, albowiem Wojewoda Zachodniopomorski nie naruszył przepisów prawa materialnego, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i subsumpcji prawnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, powiększonych o zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego tj. art. 124b ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu, w sytuacji gdy w sprawie nie mamy do czynienia z awarią urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, jak również odwołujący się nie odmówili zgody na udostępnienie nieruchomości celem wykonania prac modernizacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny.

W powołanym art. 124b ust. 1 ustawy został określony zakres czynności, jakie mogą być podejmowane na podstawie uzyskanej decyzji. Na jego podstawie można zobowiązać do udostępnienia nieruchomości nie tylko w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, lecz także w celu wykonania czynności związanych z remontami oraz z usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, a także w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności. Na podstawie tej decyzji dopuszczalne jest zatem podejmowanie nie tylko czynności związanych z bieżącym utrzymaniem sieci, lecz także z przeprowadzeniem remontów, co w szczególności może obejmować wymianę elementów sieci, a także czynności związanych z usuwaniem z gruntu tych elementów sieci.

Przesłanką wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności określonych w komentowanym artykule jest brak zgody właściciela, użytkownika wieczystego bądź osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe. Komentowany artykuł nie wprowadza natomiast formalnego obowiązku przeprowadzenia rokowań. W praktyce jednak zwykle dochodzi do wymiany pism i stanowisk stron, a zatem do negocjacji, które mają na celu ustalenie, czy właściciel wyraża zgodę na udostepnienie nieruchomości, czy też takiej zgody nie wyraża. Tym samym z treści przepisu art. 124b ust. 1 ustawy jednoznacznie wynika jakie są przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do udostepnienia nieruchomości są to: konieczność przeprowadzenia czynności o jakich mowa w tym przepisie i brak zgody właściciela na udostepnienie nieruchomości. Natomiast taką przesłanką nie jest ustalenie "wynagrodzenia" za udostępnienie nieruchomości, czy też precyzyjnie ujmując ustalenie odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wykonywanych czynności. Stąd też wyrażanie zgody na udostepnienie nieruchomości, ale pod warunkiem zapłaty określonej kwoty stanowi w tym przypadku brak zgody. O tym, że ustalenia finansowe za udostępnienie nieruchomości nie stanowią przesłanki, od spełnienia której uzależniona jest możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do udostepnienia nieruchomości świadczy zarówno treść art. 124b ust. 1, jak i treść art. 124b ust. 4 ustawy.

Zgodnie z powołanym art. 124b ust. 4 ustawy "Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania". Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że uzgodnienia w sprawie ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe wskutek wykonywania czynności mogą być prowadzone do 30 dnia, licząc od dnia w którym upłynął określony w decyzji termin udostepnienia nieruchomości.

Jeżeli jednak do takiego uzgodnienia nie dojdzie w wskazanym terminie, to starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Brzmienie przepisu wskazuje na to, że wszczęcie tego postępowania stanowi obowiązek starosty. Zatem jest on zobowiązany po upływie wskazanego w ustawie terminu sprawdzić, czy doszło między stronami do ustalenia wysokości odszkodowania, a jeśli nie, to powinien wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia jego wysokości. Obowiązek wypłaty odszkodowania w wysokości ustalonej przez starostę w osobnej decyzji administracyjnej obciąża podmiot, któremu nieruchomość została udostępniona.

Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, ale również z akt sprawy w tym twierdzeń samych skarżących kasacyjnie, iż skarżący kasacyjnie wyrażają zgodę na udostępnienie nieruchomości, ale kwestią sporną pozostaje wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości. Tym samym warunkiem tej zgody było zaakceptowanie przez inwestora wskazanego przez skarżących kasacyjnie wynagrodzenia. Stąd też wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości, ale pod warunkiem zapłaty określonej kwoty, która była przedmiotem sporu, stanowi w takich okolicznościach brak zgody na udostępnienie nieruchomości, a tym samym uzasadnia wszczęcie postępowania na podstawie art. 124b ust. 1. Zaś ustalenie odszkodowania będzie następowało na zasadach określonych w art. 124 ust. 4 ustawy. Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 124b ust. 1 ustawy jest niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 7 k.p.a. tj. naruszenia zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, poprzez jej niezastosowanie i pominięcie tego, że E. sp. z o.o., przed złożeniem wniosku o wszczęcie niniejszego postępowania nie prowadził rokowań ze skarżącymi w sprawie udostępnienia nieruchomości, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest bezprzedmiotowy. Jak wskazywano już wcześniej odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 124b ust. 1 ustawy, przepis ten nie wprowadza formalnego obowiązku przeprowadzenia rokowań, natomiast wymaga m.in. spełnienia przesłanki braku zgody właściciela na udostepnienie nieruchomości. Ten brak zgody ma miejsce również wówczas, gdy zachodzi brak porozumienia co do warunków udostępnienia nieruchomości. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest rzeczą bezsporną, że inwestor kierował do skarżących pisma w sprawie ustalenia warunków udostępnienia nieruchomości celem naprawy kabla średniego napięcia 15kV, korespondencja ta przekazywana była również drogą elektroniczną co najmniej od 10 grudnia 2014 r. o czym świadczy m.in. odpowiedź skarżących z dnia 10 grudnia 2014 r., skarżący żądali kwoty 700 zł za każdy dzień udostępnienia nieruchomości, podczas gdy inwestor w piśmie z dnia 20 grudnia 2014 r. zaproponował 120 zł za każdy dzień udostępnienia nieruchomości, swoje żądanie podtrzymał w piśmie z dnia 27 lutego 2015 r., w dniu 20 kwietnia 2015 r. miało miejsce spotkanie inwestora ze skarżącymi kasacyjnie, a w maju 2015 r. skarżący kasacyjnie zaproponowali kwotę 500 zł za każdy dzień udostepnienia nieruchomości. Nadto należy zwrócić uwagę, że inwestor w dniu 23 września 2014 r. po uzyskaniu zgody skarżącego kasacyjnie K. G. wszedł na teren nieruchomości celem naprawy kabla, jednakże zakres uszkodzeń wymagał dłuższej naprawy, zaś w dniu 24 września 2014 r. skarżąca kasacyjnie M. G. zakazała wstępu na nieruchomość. Inwestor w dniu 25 września 2014 r. wysłał pocztą elektroniczna prośbę o udostępnienie nieruchomości, a pismem z dnia 25 listopada 2014 r. wezwano skarżących kasacyjnie do udostępnienia nieruchomości, na które odpowiedzieli wskazanym wyżej pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. Tak więc zarzut dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. jest bezprzedmiotowy, a z akt sprawy jednoznacznie wynikał brak zgody skarżących kasacyjnie na udostępnienie nieruchomości.

W skardze kasacyjnej podniesiono jeszcze zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie było do tego podstaw, albowiem Wojewoda nie naruszył przepisów prawa materialnego. Tak sformułowany zarzut ograniczający się tylko do wskazania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a nie może być uwzględniony. Artykuł 145 § 1 p.p.s.a. (w tym również powołany pkt 1 lit. a) reguluje jakiej treści orzeczenie może wydać sąd I instancji w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję. Naruszenie tego przepisu mogłoby nastąpić tylko w takiej sytuacji, gdyby sąd I instancji uwzględniając skargę na decyzję wydał orzeczenie o treści której nie przewiduje art. 145 § 1 p.p.s.a., a takiej sytuacji nie było w rozpoznawanej sprawie. Stąd też tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej jest bezprzedmiotowy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. W związku z brakiem ustawowych regulacji pozwalających na zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wniosek uczestnika E. Sp. z o.o. został oddalony.