Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 823/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 15zzs4 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 35, art. 28 ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
article: art. 15, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], Prezydent Miasta S. na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu R. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uprawnienie do przebywania w lokalu wynika z prawa do jego dysponowaniem, przede wszystkim z prawa własności i innych praw majątkowych. Podkreślił, że R. G. nie posiada tytułu prawnego do wspomnianego lokalu, a jego właścicielką jest wnioskodawczyni – D. G..

Na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania organ ustalił, że odwołujący się nie zamieszkuje już w lokalu przy ul. [...] w S. i aktualnie swoje interesy życiowe skupia w innym miejscu. We wspomnianym lokalu zamieszkuje wnioskodawczyni z dziećmi. Wnioskodawca wyjechał do pracy do [...] i tam pozostał. W lokalu nie ma jego rzeczy osobistych, zostały spakowane przez wnioskodawczynię i umieszczone w garażu. W mieszkaniu pozostał sprzęt AGD i telewizor, który może odebrać w każdej chwili. Organ dodał, że w marcu 2022 r. pomiędzy stronami został orzeczony przez sąd rozwód. Wnioskodawczyni nie wyraża zgody na powrót odwołującego się do lokalu przy ul. [...].

Powołując się na treść art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ wskazał, że R. G. nie dopełnił obowiązków, wynikających z tych przepisów, nie dokonał wymeldowania z miejsca pobytu stałego, nie zgłosił wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnił, że o bezdomności nie decyduje brak zameldowania. lecz brak miejsca w którym można mieszkać. Ponadto rozwiązywanie konfliktu między stronami nie leży w gestii organów gminy.

Zdaniem organu, odwołujący się trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego, gdyż w toku prowadzonego postępowania nie uprawdopodobnił, że jego pobyt za granicą ma charakter czasowy. Oznacza to, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Zagwarantowane mu w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 2018 r. prawo do zameldowania i zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu dotyczy sytuacji, w której wymieniony faktycznie skupiałby pod tym adresem swoje interesy życiowe.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. G. zarzucił jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędne zastosowanie (ewentualnie błędną wykładnię) i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki w postaci jego wyjazdu z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że jego pobyt za granicą ma charakter tymczasowy a jego centrum życiowe niezmiennie pozostaje w S..

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, tj. o odmowie wymeldowania go z ww. adresu lub uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ I instancji dokonał oceny zebranego materiału dowodowego bez uwzględnienia, iż w dzisiejszych czasach nie jest niczym nadzwyczajnym zjawisko wyjazdów do pracy za granicę. Oczywiste jest, że osoby decydujące się na podjęcie takiej pracy, które pozostawiają w miejscu zamieszkania rodzinę, w tym małoletnie dzieci, nie przenoszą swego centrum życiowego. Z uwagi na odległości dzielące je z miejscem zamieszkania oraz koszty, osoby te są zmuszone ograniczyć wyjazdy do domu do minimum. Nie oznacza to jednak, że osoby te zmieniają miejsce swego centrum życiowego lub że trwale i dobrowolnie opuściły miejsce swojego zamieszkania. Tak jest w przypadku skarżącego. Konieczność wyjazdu podyktowana była względami finansowymi i nieporównywalnymi możliwościami zarobkowymi w [...], jednak ma rodzinę w S. i to w S. pozostało centrum życiowe wszystkich jego spraw. Jest ojcem trójki dzieci, w tym dwóch jeszcze małoletnich, jest emocjonalnie związany z rodziną i nie ma zamiaru pozostawać z dala od niej dłużej niż będzie tego wymagać sytuacja finansowa.

Dodał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają trwałego charakteru jego pobytu w [...]. Nie zerwał związków z rodziną pomimo rozwiązania jego małżeństwa z D. G. przez rozwód. O zamiarze powrotu do lokalu położonego w S. przy ul. [...] świadczy chociażby zapis zawarty w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 2018 r., zgodnie z którym R. G. ma prawo być zameldowany i ma prawo zamieszkiwać w tym lokalu. Potwierdzeniem powyższego jest także i to, że pozostawił w przedmiotowym lokalu swoje rzeczy, w S. korzysta z usług medycznych, leczy się stomatologicznie w przychodni przy ul. [...], a umowa o pracę zawarta z niemieckim pracodawcą jest umową na czas określony. Mieszka w wynajmowanym mieszkaniu i nie planuje zakupu nieruchomości ani innych inwestycji, które wiązałyby go z miejscem pracy. Poza tym, w S. prowadzi własną działalność gospodarczą i fakt że nie zawiesił jej prowadzenia na czas wyjazdu świadczy o tym, że ma zamiar powrócić w najbliższej przyszłości. Obecnie, z uwagi na przebyty zabieg cieśni nadgarstków obu rąk pozostaje na zwolnieniu lekarskim, jednak gdy tylko pozwoli mu na to stan zdrowia ma zamiar kontynuować działalność gospodarczą prowadzoną na terenie S..

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania R. G., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że w jego ocenie, organ I instancji przeprowadził właściwe dowody w celu wyjaśnienia sprawy i poprawnie ustalił stan faktyczny.

Organ odwoławczy przyjął, że skarżący nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w S. z zamiarem stałego zamieszkiwania i lokal ten nie stanowi już miejsca, w którym koncentrują się jego interesy życiowe. Dowodem na to jest fakt, że nie mieszka on w tym lokalu od 2020 r. i koncentruje interesy życiowe na terenie [...]. Powyższe wynika z faktu, że tam pracuje i wynajmuje lokal, w którym mieszka, jest w nim zameldowany, a nawet kupuje do tego lokalu sprzęt AGD na raty.

Zdaniem Wojewody, logiczne jest, że jeżeli osoba stale mieszka w danym lokalu to stara się spędzać w nim wolny czas, przebywać jak najczęściej, podejmować bieżące czynności zmierzające do utrzymania tego miejsca w odpowiednim stanie. Tymczasem z akt wynika, że strona przyjeżdża do przedmiotowego lokalu sporadycznie, nie spędza w nim wolnego czasu. Ostatni raz skarżący był w nim przez dłuższy czas w sierpniu 2021 r., a zatem blisko rok temu. Nadal przebywa na terenie [...] mimo, że od grudnia 2021 r., jest na "zasiłku chorobowym", a zatem dysponuje czasem, który mógłby ewentualnie spędzić w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Powyższe fakty świadczą o tym, że strona nie traktuje przedmiotowego lokalu jako miejsca swojego pobytu stałego. Fakt niezamieszkiwania R. G. w przedmiotowym lokalu wynika także z protokołu rozprawy rozwodowej z [...] marca 2022 r. Wymieniony oświadczył na tej rozprawie, że nie mieszka już z D. G..

Bez wpływu na wynik niniejszego postępowania pozostaje zapis w umowie notarialnej, w której strony dokonały podziału majątku wspólnego stron, ze wskazaniem, że skarżący ma prawo być zameldowany i ma prawo mieszkać w przedmiotowym lokalu. Wszelkie umowy ustalające zasady, warunki i możliwość wymeldowania osoby z lokalu nie mają mocy wiążącej dla organów administracyjnych w sprawach meldunkowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję, R. zarzucił jej:

- naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały wypełnione przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu,

- art. 36 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędne zastosowanie (ewentualnie poprzez błędną wykładnię) i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki w postaci wyjazdu R. G. z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż pobyt za granicą skarżącego ma charakter tymczasowy i został podjęty wyłącznie w celach zarobkowych,

- art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę dla rozstrzygnięcia poprzez pominięcie stanowiska R. G. oraz pominięcie faktu, że skarżący w ww. lokalu pozostawił rzeczy osobiste oraz koncentruje tam swoje wszystkie sprawy życiowe,

- art. 107 § 3, art. 138 w zw. z art. 15 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje aby organ odwoławczy wnikliwie rozpoznał odwołanie oraz aby odniósł się do wszystkich podniesionych w nim zarzutów.

Strona wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci raportu zabiegu operacyjnego, jaki przeszedł skarżący w grudniu 2021 r. wraz z tłumaczeniem dokonanym przez biegłego tłumacza przysięgłego, informacji z dnia [...] października 2021 r. o stanie zdrowia skarżącego i zdiagnozowaniu u niego obustronnego zespołu kanału nadgarstka wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego, porozumienia przedłużającego umowę o pracę na czas oznaczony – celem wykazania faktu braku skoncentrowania przez R. G. swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu, braku chęci opuszczenia miejsca zameldowania na stałe, przejściowego charakteru pobytu w [...].

Skarżący podniósł, że decyzję o wyjeździe w celach zarobkowych do [...] podjął wspólnie z żoną z uwagi na sytuację ekonomiczną rodziny. Aby móc normalnie funkcjonować, przystosował wynajmowane mieszkanie do swoich potrzeb, tj. zakupił niezbędny sprzęt AGD. Powyższe nie może jednak stanowić podstawy do jego wymeldowania. Oczywiste jest bowiem, że przebywając ponad 700 km od miejsca zamieszkania skarżący musiał wynająć lokal mieszkalny. Nie świadczy to o przeniesieniu jego centrum życiowego do [...]. Z aktualnym miejscem pobytu wiąże go wyłącznie praca.

Skarżący dodał, że po przebytych w grudniu 2021 r. i w styczniu 2022 r. zabiegach chirurgicznych przebywał na dłuższym zwolnieniu lekarskim. Nie mógł przez dłuższy czas wykonywać prostych czynności życiowych, takich jak chociażby kierowanie samochodem. Ponadto, w myśl przepisów obowiązujących w [...], pracownik pozostający na zwolnieniu lekarskim może być poddany kontroli lekarskiej. Z tych względów był on zmuszony pozostać w [...] do czasu zakończenia leczenia.

Jednak fakt, że skarżący pracuje w [...] i tam podjął leczenie – z uwagi na objęcie go ubezpieczeniem obowiązującym w [...] – nie przesądza o tym, że nie koncentruje on swych spraw życiowych w S..

Zdaniem strony, organ pobieżnie dokonał pewnych ustaleń, opierając się w głównej mierze na stanowisku wnioskodawczyni, której zależy na wymeldowaniu byłego męża. Natomiast w niniejszej sprawie niezbędne jest przesłuchanie skarżącego, który najlepiej jest w stanie przedstawić, czy występuje zamiar powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Kontroli Sądu podlega decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2022 r. o wymeldowaniu R. G. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S..

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wyjazd skarżącego do [...] w celach zarobkowych, w realiach niniejszej sprawy, może stanowić podstawę do jego wymeldowania. Skarżący przyznaje, że aktualnie nie przebywa w lokalu położonym przy ul. [...] w S., jednak powodem takiego stanu rzeczy jest, jego zdaniem, konieczność wykonywania pracy na terenie [...] celem uzyskania środków do życia oraz podjęte tam leczenie. Strona podkreśliła, że decyzja o wyjeździe do pracy podjęta została wspólnie z żoną, a powodem ograniczenia przyjazdów do S. jest znaczna odległość od miejsca pracy (około 740 km), a obecnie także choroba. Wymieniony poddał się bowiem – w dniach [...] grudnia 2021 r. i [...] stycznia 2022 r. - dwóm zabiegom chirurgicznym cieśni nadgarstka. Zabiegi te na dłuższy czas wykluczyły go z życia zawodowego. Przebywał na zwolnieniu lekarskim, nie mógł przez dłuższy czas wykonywać prostych czynności życiowych, jak chociażby kierowanie samochodem. Nie mógł też opuścić [...], ze względu na objęcie go ubezpieczeniem na terenie tego kraju. Zgodnie bowiem z obowiązującymi tam przepisami, na osobie przebywającej na zwolnieniu lekarskim ciąży szereg ograniczeń. Może ona być poddana kontroli lekarskiej lub pracodawca może zlecić zbadanie jej przez lekarza firmowego celem weryfikacji zwolnienia.

W sprawie poza sporem pozostaje przy tym, że obecnie w lokalu przy ul. [...] zamieszkuje D. G. wraz z dziećmi oraz że związek małżeński R. G. i D. G. został rozwiązany przez rozwód bez orzekania o winie – wyrokiem Sądu Okręgowego w S. [...] w z dnia [...] marca 2022 r. (sygn. akt [...] [...]).

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy

z dnia z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu - wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie,

że do wymeldowania konieczne jest opuszczenie lokalu przez daną osobę oraz niedokonanie przez nią wymeldowania się.

Stosownie do art. 28 ust.4 ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Powinność i jednocześnie uprawnienie do zameldowania w żaden sposób nie wiąże się z prawem do lokalu,

a służy jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego (opuszczenie lokalu) musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, okoliczności, czy dana osoba trwale i dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Obie wymienione okoliczności, tj. "trwałość opuszczenia" i "dobrowolność opuszczenia" powinny wystąpić łącznie, aby można było uznać, że doszło do wypełnienia przesłanki opuszczenia lokalu na użytek wymienionego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., II OSK 1897/10). Dokonując w konkretnej sprawie oceny dobrowolności opuszczenia lokalu przez osobę, która ma być wymeldowana, organ meldunkowy obowiązany jest ustalić okoliczności, w których to opuszczenie nastąpiło oraz zbadać, czy istnieje wola osoby powrotu do lokalu. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie decyzja utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu skarżącego została podjęta przedwcześnie, bez przeprowadzenia pełnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie - w tym zwłaszcza odniesienia się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego - pod kątem ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, że wystąpiły w przypadku skarżącego przesłanki z art. 35 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.

Należy podkreślić, że sam fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu związany z podjęciem pracy czy innymi okolicznościami życiowymi, nie przesądza jeszcze o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Istotne jest ustalenie, czy po wyjeździe dana osoba przejawia wolę powrotu i utrzymywania trwałych związków z miejscem stałego zameldowania. Jest faktem powszechnie znanym, że osoby pracujące "za granicą" mimo długotrwałego tam przebywania, powracają do miejsca stałego pobytu, choćby na krótko, bo stanowi ich centrum życiowe, mimo że wiele czynności dnia codziennego siłą rzeczy wykonują w miejscu, w którym pracują. Przebywanie tych osób poza miejscem stałego pobytu jest zatem związane tylko i wyłącznie z tymi okolicznościami, a nie w związku z podjęciem decyzji o utworzeniu w innym niż miejsce stałego pobytu, ośrodka swoich życiowych, osobistych i materialnych interesów. W przypadku skarżącego pojawiła się dodatkowa okoliczność uniemożliwiająca mu przez dłuższy okres czasu przyjazd do miejsca swojego stałego zamieszkania w S. – tj. podjęcie na terenie [...] leczenia.

Organ odwoławczy z okoliczności tej uczynił argument przemawiający za przyjęciem, że w tym wypadku doszło do zmiany centrum życiowego skarżącego, a to z tego względu, że "nadal przebywa na terenie [...] mimo, że od grudnia 2021 r. jest na zasiłku chorobowym, a zatem dysponuje czasem, który mógłby ewentualnie spędzić w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały".

Powyższą argumentację organu należy jednak uznać za wadliwą. Słusznie bowiem wskazuje skarżący, że na osobie korzystającej ze zwolnienia lekarskiego ciąży szereg ograniczeń. Z uwagi na obowiązujące na terenie [...] przepisy, osoba taka może być poddana kontroli lekarskiej, zaś pracodawca może zlecić zbadanie jej przez lekarza celem weryfikacji zwolnienia. Niewątpliwie osoba taka (podobnie jak w Polsce) nie może traktować zwolnienia lekarskiego jak urlopu wypoczynkowego, nie może w dowolnym czasie podróżować. Pomijając powyższe, wskazać należy także na charakter schorzenia, który wymagał zabiegów chirurgicznych ze względu na zespół cieśni nadgarstków obu rąk a co zatem idzie także mógł być przeciwskazaniem do odbycia przez skarżącego podróży na wynoszącej około 740 km trasie z [...] do S..

N. okazało się także stanowisko Wojewody, co do tego, że o zamiarze stałego zamieszkiwania przez stronę na terenie [...] świadczy fakt wynajmowania tam lokalu oraz zakupu do tego lokalu sprzętu AGD na raty. Nie sposób nie zgodzić się ze skarżącym, że pracując ponad 700 km od miejsca zamieszkania był on zmuszony do wynajęcia lokalu w pobliżu miejsca pracy. Nie ulega też wątpliwości, że lokal taki musi być przystosowany do potrzeb mieszkaniowych i zapewniać niezbędne warunki egzystencji. Zakup sprzętu AGD nie świadczy w takiej sytuacji z pewnością o zmianie centrum życiowego strony.

Wojewoda nie odniósł się przy tym do podnoszonych przez stronę argumentów mających świadczyć o zamiarze powrotu do miejsca zamieszkania, takich jak podejmowanie pracy jedynie na czas określony, czy prowadzenie działalności gospodarczej na terenie S.. Jak wskazał skarżący, jest ojcem trójki dzieci, w tym dwójki małoletnich, jest emocjonalnie związany z rodziną i nie ma zamiaru pozostawać z dala od niej dłużej niż będzie wymagać tego sytuacja finansowa. Wyjeżdżając do pracy nie zabrał on ze sobą swoich rzeczy (ubrań, sprzętu RTV czy AGD).

Niewątpliwie powyższego nie zmienia okoliczność, że była żona skarżącego bez porozumienia z nim rzeczy te spakowała i przeniosła do garażu. Bez wpływu na ocenę zamierzeń skarżącego pozostaje także i to, że na podstawie "informacji zgłaszającego" (którego danych nie wskazano) – o braku posiadania przez przedsiębiorcę R. G. tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej we wpisie do CEIDG – w rubryce "adres dla doręczeń" - ul. [...]/ [...] w S., Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia [...] marca 2022 r. wykreślił tego przedsiębiorcę z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Powyższe nie pozbawia bowiem strony możliwości uzyskania ponownego wpisu do ewidencji po uzyskaniu tytułu prawnego np. do innego lokalu, w którym będzie prowadził wspomnianą działalność.

Nawiązując do zawartej w odwołaniu argumentacji skarżącego dotyczącej jego uprawnień wynikających z umowy notarialnej, Wojewoda wskazał, że znajdujący się w niej zapis stwierdzający, że R. G. ma prawo być zameldowany i ma prawo mieszkać w przedmiotowym lokalu, nie ma mocy wiążącej dla organów administracji. Wspomniany zapis zawarty został w umowie o podział majątku zawartej [...] grudnia 2018 r., w której małżonkowie dokonali podziału majątku wspólnego w ten sposób, że lokal mieszkalny przy ul. [...] w S. wraz z prawami z nim związanymi w całości nabyła D. G. – bez obowiązku spłaty na rzecz skarżącego. O ile rację ma organ, że zapis ten nie jest dla niego wiążący w niniejszej sprawie o tyle nie sposób nie zgodzić się ze skarżącym, że może on stanowić argument świadczący o jego zamiarze zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.

Niezależnie od zasady prawdy obiektywnej jedną z podstawowych zasad postępowania, którą winien brać pod uwagę organ II instancji przy rozpoznawaniu sprawy, jest wynikająca z art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Podzielając w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234) wskazać należy, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być zawarte również w złożonym przez stronę odwołaniu, a obowiązkiem organu odwoławczego jest przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Co więcej, organ odwoławczy nie może ograniczać się do rozpoznania sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpoznawania odwołania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ ten rozpatrując i rozstrzygając sprawę ponownie winien ustalić jej stan faktyczny nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także – o ile to konieczne - rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie (NSA w wyroku z 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 385/87).

W niniejszej sprawie organ nie tylko nie odniósł się do niektórych argumentów skarżącego ale też nie uwzględnił należycie zmiany jego sytuacji, zwłaszcza w kontekście kłopotów zdrowotnych i konieczności poddania się zabiegom chirurgicznym oraz rehabilitacji. Wojewoda potraktował prowadzone w [...] leczenie jako okazję do powrotu do S. podczas gdy, z przyczyn, o których była już mowa wcześniej, w istocie stanowiło ono przeszkodę w wyjeździe z [...] do Polski. Niewątpliwie okoliczności te nie były zależne w żaden sposób od skarżącego i nie mogą świadczyć same przez się o zmianie jego centrum życiowego.

W ocenie Sądu, w realiach sprawy, zwłaszcza z uwagi na upływ czasu i zmianę sytuacji skarżącego, zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, której jednak organ odwoławczy nie dostrzegł, w pełni aprobując stanowisko organu I instancji.

Jak słusznie zauważył skarżący, do wyjaśnienia wątpliwości organu w omawianym zakresie mogłoby przyczynić się przesłuchanie skarżącego w charakterze strony. Pozwoliłoby ono także na wyjaśnienie niejasności w twierdzeniach skarżącego, który z jednej strony przywołuje okoliczności potwierdzające zamiar powrotu do mieszkania przy ul. [...] w S., z drugiej zaś (podczas rozprawy przed Sądem Okręgowym w S. w dniu [...] marca 2022 r.) podaje: "nie mieszkamy razem od września 2019 r.". Co prawda zapisy w protokole rozprawy wydają się świadczyć, że stwierdzenie to dotyczy pożycia małżeńskiego stron nie zaś samego faktu zamieszkiwania pod tym adresem, jednak niewątpliwie kwestia wymaga jednoznacznego wyjaśnienia. Podobnie wyjaśnienia wymaga zawarte przez pełnomocnika w skardze sformułowanie: "nie chce on przebywać w tym mieszkaniu w obawie reakcji żony". Sam skarżący w swoim oświadczeniu nadesłanym w styczniu 2022 r. tego typu twierdzeń nie zawarł, zatem zbadania wymaga, czego ma dotyczyć powyższe stwierdzenie użyte w skardze przez pełnomocnika.

Brak ustaleń organu w opisanym wyżej zakresie prowadzi do wniosku, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie, co narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni rozważania przedstawione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności w celu stwierdzenia gdzie znajduje się centrum życiowe, w którym koncentrują się interesy osobiste, rodzinne, majątkowe skarżącego, organ powinien ustalić jego aktualną sytuację życiową, ze szczególnym wyjaśnieniem czy jego stan zdrowia umożliwia mu aktualnie powrót do miejsca zamieszkania w S., następnie zaś dokonać oceny dowodów z osobna i we wzajemnej łączności, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, należnych skarżącemu, orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2. p.p.s.a., uwzględniając zwrot poniesionych kosztów w kwocie [...]zł. oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł na podstawie §14 ust 1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 poz. 265 ze zm.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (uczestniczka postępowania wyraziła wolę uczestnictwa w rozprawie prowadzonej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku – w piśmie z dnia 11 października 2022 r.).