Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2574/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury~Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust,.5, art.20 b, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4a i 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U z 2008 r. Nr 193, poz. 1194, ze zm., zwanej dalej: specustawą), art. 11 i art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., zwanej dalej: u.g.n.), art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, poz. 2251, ze zm.) w punkcie 1 ustalił odszkodowanie o łącznej wysokości 717 825,00 zł na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...], za nieruchomości oznaczone jako działki nr: [...] o pow. 0,0803 ha, [...] o pow. 0,7303 ha, [...] o pow. 1,1453 ha, [...] o pow. 1,7591 ha, [...] o pow. 1,0705 ha, położone w obrębie [...], jednostka ewidencyjna m. M., które przeszły z mocy prawa na własność Województwa [...] z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna; w punkcie 2 do wypłaty odszkodowania określonego w pkt 1 zobowiązał Zarząd Województwa [...]. Wskazał, że wypłata odszkodowania nastąpi jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Nadto podał, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, powołując się na treść art. 18 ust. 1 specustawy oraz art. 130 ust. 2 i art. 134 u.g.n. wyjaśnił, że zgodnie z operatem szacunkowym wartość rynkowa nieruchomości położonych w obrębie [...], gmina m. M., oznaczonych jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 4,7855 ha, bez drzewostanu wynosi 717 825,00 zł. Wojewoda wskazał, że z operatów szacunkowych wynika, że na wszystkich wymienionych działkach znajdują się składniki roślinne. Na podstawie art. 20b ust. 1 i 2 specustawy, Lasy Państwowe zarządzające nieruchomościami, o których mowa w art. 11 f ust. 1 pkt 6 ustawy, otrzymują, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, ze zm.) nieodpłatnie, drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów, znajdujących się na nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59), Nadleśniczy reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania. Powołując się na przepis art. 11 u.g.n. organ stwierdził, że określona w punkcie 1 decyzji wartość odszkodowania za w/w działki wynosi 717 825,00 zł i przysługuje Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Starostę Powiatu [...]. Do wypłaty odszkodowania w niniejszej sprawie obowiązany jest zaś Zarząd Województwa [...].

W dniu 11 maja 2011 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniosło odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. w części, w jakiej decyzja nie wskazuje w sentencji jako reprezentanta Skarbu Państwa uprawnionego do odszkodowania statio fisci - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Nadleśnictwa [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. w całości i orzekł o: 1) ustaleniu odszkodowania w wysokości 783.416.00 zł na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomości położonej w M., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0.0803 ha. nr [...] o pow. 0,7303 ha, nr [...] o pow. 1,1453 ha nr [...] o pow. 1.7591 ha i nr [...] o pow. 1,0705 ha, przeznaczonej pod budowę drogi obwodowej miasta M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] N. – D.; 2) zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu organ powołał przepis art. 12 ust. 4 pkt 2, art. 18 ust. 1 specustawy, art. 134, art. 154 ust. 1 i 2 u.g.n. Następnie wskazał, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...], nieruchomości położonej w M., obręb [...], stanowią operaty szacunkowe sporządzone na zlecenie Wojewody [...] w dniu [...] grudnia 2010 r. Operaty te zostały zaktualizowane 12 lipca 2012 r. Biegły ustalił, że wyceniana nieruchomość stanowi las i drogę leśną. W jej sąsiedztwie znajdują się tereny leśne. Działki posiadają dostęp do drogi. Przez działki nie przebiegają żadne sieci uzbrojenia terenu. Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Wartość pojedynczych drzew obliczono w oparciu o wartość drewna na pniu przy zastosowaniu techniki wskaźnikowej. Do ostatecznej analizy porównawczej przyjęto 3 transakcje położone na peryferiach miasta, stanowiące tereny rolne, bardzo słabo zurbanizowane. Analiza tych nieruchomości wykazała, że spełniają one wystarczające kryteria podobieństwa. Ostatecznie wartość nieruchomości biegły obliczył na kwotę 783.416.00 zł, w tym wartość poszczególnych działek została obliczona na kwotę: działki nr [...] -14.027,00 zł., działki nr [...] - 112.415,00 zł, działki nr [...] - 180.301,00 zł, działki nr [...] - 291.945.00 zł oraz działki nr [...] - 184.728,00 zł.

Odnosząc się do kwestii przyznania przez organ I instancji odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...], Minister stwierdził, że rozstrzygniecie organu I instancji w tym zakresie nie jest prawidłowe i zarzuty odwołania zasługują na uwzględnienie. Wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59, ze zm.) lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Stosownie do art. 4 ust. 3 tej ustawy w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Organ stwierdził, że zakres zarządzania lasami obejmuje zarówno czynności faktyczne, jak i prawne. Skoro nieruchomość znajduje się zgodnie z ustawą o lasach w zarządzie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...], to w zakres uprawnień i obowiązków zarządcy w rozumieniu tej ustawy wchodzą wszelkie czynności zarówno faktyczne, jak i prawne. Tym samym podmiot ten staje się beneficjentem wszelkich skutków, które może wywodzić z tych praw. Skoro zatem ustawa o lasach przyznaje Lasom Państwowym prawo nabywania i zbywania nieruchomości, tym bardziej podmiot ten jest uprawniony w imieniu Skarbu Państwa do przyjęcia odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości pod inwestycję drogową. W tej sytuacji nie będzie nim Starosta Powiatu [...].

Jednocześnie, w ostatniej części uzasadnienia Minister wyjaśnił, że organ I instancji błędnie pominął przy ustaleniu odszkodowania wartość drzewostanu posadowionego na wycenianym gruncie. Zdaniem organu brak było podstaw do pomniejszenia odszkodowania z uwagi na fakt, że drewno pozyskane z wycinki drzew posadowionych na nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieodpłatnie otrzymują Lasy Państwowe (art. 20b ust. 1 specustawy).

Decyzja Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. w części dotyczącej wysokości ustalonego odszkodowania została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Zarząd Województwa [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 799/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części w jakiej uchyla decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. w zaskarżonej do Sądu części wydana została z rażącym naruszeniem art. 16 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zwanej dalej: k.p.a., wobec czego zaszła podstawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkująca stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji w części, w jakiej Minister uchylił decyzję organu I instancji ustalającą wysokość odszkodowania i orzekł o ustaleniu odszkodowania w nowej wysokości.

Sąd zaznaczył, że w sprawie jest bezsporne, wynika to również z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniosło odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. w części, w jakiej decyzja ta nie wskazywała, jako uprawnionego do odszkodowania statio fisci Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Odwołujący się podkreślił, że wysokość odszkodowania określona w punkcie 1 decyzji przysługuje Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, a nie przez Starostę, jak wskazał Wojewoda.

W ocenie Sądu decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania, wydana na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 12 ust. 4a i 5 specustawy, stała się ostateczna.

Uchylenie przez Ministra decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. w całości oznacza, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyszedł poza zakres odwołania i z urzędu przeprowadził we wskazanym wyżej zakresie postępowanie odwoławcze orzekając co do istoty sprawy, do czego nie miał podstaw. Sąd wyraził pogląd, że działaniem takim organ II instancji rażąco naruszył przepis art. 16 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uwagi na to, że decyzja Wojewody [...] w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania korzystała z ochrony trwałości, brak było podstaw do przeprowadzenia w tym zakresie, przez organ wyższego stopnia, postępowania administracyjnego w drugiej instancji. Nieuprawnione było tym samym uchylenie przez Ministra zaskarżonej decyzji w części, w jakiej Wojewoda [...] ustalił wysokość odszkodowania za nieruchomości w wysokości 717.825,00 zł i brak było podstaw do ustalenia przez Ministra tego odszkodowania w nowej wysokości (783.416,00 zł), a zatem do zastosowania w tym zakresie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sad wywodził, że niezaskarżenie w administracyjnym toku instancji decyzji w całości spowodowało, iż uzyskała ona walor ostateczności. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylając zatem decyzję organu I instancji w zakresie wysokości ustalonego odszkodowania i ustalając odszkodowanie w nowej wysokości, nie mając w tym zakresie odwołania, rażąco naruszył powołane już wyżej przepisy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 15, art. 16, art. 127 § 1 , art. 128 i art. 138 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267).

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2447/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd wskazał, że - jak stanowi art. 15 k.p.a. - postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji, a organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, istota bowiem administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. W takiej sytuacji odwołanie wniesione w stosunku do części, a nie całości rozstrzygnięcia powoduje, iż organ odwoławczy jest uprawniony i obowiązany do rozpatrzenia sprawy tylko w zakresie objętym odwołaniem (dotyczącym jednej sprawy administracyjnej w rozumieniu materialnym). Wówczas tylko w zakresie tej sprawy przeprowadza pełne i ponowne jej rozpatrzenie. Natomiast w części nie objętej odwołaniem decyzja staje się ostateczna.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wywodził, że w rozpoznawanej sprawie wniesienie odwołania uruchomiło postępowanie przed organem odwoławczym, zgodnie z zakresem przedmiotowym tej sprawy, określonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Trafnie zatem zarzuca skarga kasacyjna, że Sąd I instancji błędnie przyjął , iż decyzja organu pierwszej instancji w zakresie określenia wielkości odszkodowania stała się decyzją ostateczną. Stanowisko Sądu I instancji jest niezgodne z istotą wymienionej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ogólnego. Rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy także w zakresie określenia wielkości odszkodowania nie stanowiło wykroczenia poza zakres sprawy, co oznacza, że nie można było uznać, by decyzja organu I instancji w jakiejś części stała się decyzją ostateczną. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 15 i art. 127 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony, bowiem nie było podstaw do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył co następuje:

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny przesądził w wyroku z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2447/13 uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2013 r., że nie została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez orzeczenie reformatoryjne, zawarte w zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r.

Możliwe jest zatem dokonanie oceny merytorycznej tego aktu.

Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił w szczególności przepis art. 20b powoływanej wcześniej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Zacząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 12 ust. 5 specustawy do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości, które z mocy prawa stały się własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego z dniem kiedy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 u.g.n. Z kolei art. 18 u.g.n. w ustępie pierwszym wprowadza zasadę, że wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Kolejne ustępy określają sytuacje, kiedy zmniejsza się kwotę odszkodowania (o kwotę równą wartości ograniczonych praw rzeczowych, jeśli takie prawa obciążały nieruchomość) lub zwiększa się odszkodowanie (kiedy właściciel lub użytkownik wieczysty wyda nieruchomość lub opróżni lokal niezwłocznie w terminie określonym w ust.1e, jak też gdy chodzi o nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkuje dotychczasowy właściciel). Przepis ten normuje także zasady wypłacania odszkodowania za nieruchomości obciążone hipoteką (ust. 1c), jak również zasady wypłaty odszkodowań za grunty na których urządzone są rodzinne ogrody działkowe. Innych regulacji norma art. 18 wskazanej ustawy nie zawiera. Jednocześnie ustawodawca w art. 20b specustawy postanowił, że: "1. Lasy Państwowe, zarządzające nieruchomościami, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, są obowiązane do dokonania nieodpłatnie, z zastrzeżeniem ust. 3, wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi a właściwym zarządcą drogi. 2. Drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów, o której mowa w ust. 1, staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych. 3. Koszty wycinki drzew i krzewów w wieku do 20 lat oraz ich uprzątnięcia ponosi właściwy zarządca drogi."

Należy zatem rozważyć, czy regulacje zawarte w art. 20b specustawy, a w szczególności w ustępie 2 tego przepisu, pozwalają na ich nieuwzględnienie przy ustalaniu wysokości odszkodowania i zastosowanie wyłącznie art. 18 specustawy, zaś w zakresie nieuregulowanym przepisów u.g.n. W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko Ministra przedstawione w zaskarżonej decyzji, iż organ I instancji błędnie pominął przy ustaleniu odszkodowania wartość drzewostanu posadowionego na wycenianym gruncie. Zdaniem organu brak było podstaw do pomniejszenia odszkodowania z uwagi na fakt, że drewno pozyskane z wycinki drzew posadowionych na nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieodpłatnie otrzymują Lasy Państwowe (art. 20b ust. 1 specustawy). Zasadnie Minister wskazał, że przepis art. 20b ust. 1 specustawy, nie stanowi lex specialis wobec art. 18 specustawy. Regulacja art. 20b specustawy nie odnosi się do przedmiotu ustalenia odszkodowania oraz jego wysokości, lecz do czynności wykonywanych przez Lasy Państwowe, regulując zasady przygotowania do realizacji inwestycji drogowej terenów stanowiących uprzednio lasy. Nakłada on na Lasy Państwowe obowiązek wycinki drzew z terenu przeznaczonego pod drogę publiczną. Rekompensatę tego obowiązku stanowi zaś drewno uzyskane z wycinki. Celem tego przepisu jest dokonanie stosownej wycinki drzew i krzewów zanim zarządca przyszłej drogi podejmie roboty budowlane. Termin wycinki drzew i krzewów powinien być uzgodniony w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi a właściwym zarządcą drogi, co rzutuje na termin rozpoczęcia robót budowlanych. Przepis art. 20 b specustawy nie pozostaje w bezpośrednim związku z art. 18 u.g.n.

Pozbawiona podstaw byłaby argumentacja, że odszkodowanie nie należy się za pozyskane drewno, skoro art. 18 ust. 1 specustawy stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji (oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania), a zatem z uwzględnieniem istnienia drzewostanu.

Nie byłoby zasadne odczytanie spornego co do sposobu interpretacji przepisu w jego literalnym brzemieniu, bez jej zestawienia z pozostałymi zapisami ustawy, w tym regulacji określonej w art. 20b, co znajduje uzasadnienie w wykładni systemowej, która opiera się na założeniu, że prawo powinno być spójną, niesprzeczną wewnętrznie całością, a pojedyncze przepisy nie powinny naruszać tego porządku. Analiza danego przepisu powinna obejmować jego związek z innymi przepisami danej ustawy i uwzględniać całokształt obowiązujących przepisów.

Istotne jest zatem, że z przedstawionych poniżej względów zarówno literalna wykładnia, jak i systemowa oraz autentyczna przemawiają za tym, aby nie pomniejszać odszkodowania o wartość pozyskanego drewna.

Zaakcentować należy, że zgodnie z art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości, przy ustalaniu której uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami.

Istotne jest, że w przepisie art. 47 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.) ustanowiona została zasada superficies solo cedit, zgodnie z którą część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Ponadto zgodnie z art. 48 kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Oznacza to, że nie można oddzielić własności nieruchomości od jej części składowych. W konsekwencji, ustalając odszkodowanie za nieruchomość, nie można pominąć znajdujących się na gruncie nasadzeń roślinnych, trwale z gruntem połączonych i przynależących do gruntu, które stanowią własność właściciela, a nie użytkownika wieczystego. Tracąc bowiem własność nieruchomości, jej właściciel traci także własność znajdujących się na niej nasadzeń i nie ma podstaw, aby pozbawiać go w tej części odszkodowania. Zatem tak ustalana wartość obejmuje już wartość ewentualnych drzew porastających daną nieruchomość, jako jej części składowych (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 961/07, CBOSA).

Z operatu szacunkowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że uwzględniono wartość drzewostanu, z odliczeniem kosztów pozyskania i zrywki drzewa (poprzez pomnożenie wskaźnika stopnia zadrzewienia, pola powierzchni oraz ceny 1 m² danego rodzaju drzewa przez wskaźnik "U" redukujący cenę drewna – por. np. karta 68 akt sprawy). Nie jest uprawnione twierdzenie, że czynności Lasów Państwowych, zarządzających nieruchomościami, polegające na nieodpłatnym dokonaniu wycinki drzew i krzewów w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi, a właściwym zarządcą drogi są niewspółmiernie rekompensowane przez ustawodawcę, co miałoby stanowić podstawę do uznania, że okoliczność, iż drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych, nie może być postrzegane za rodzaj wynagrodzenia za dokonanie wycinki drzew i krzewów. W ocenie Sądu takie wnioskowanie nie ma uzasadnienia, bowiem oparte jest na założeniu, że cena musi odzwierciedlać wartość usługi, co gospodarce rynkowej nie może być uznane za zasadę. To odszkodowanie powinno być słuszne, a nie cena usługi, która nie traci charakteru wynagrodzenia jedynie dlatego, że może być nieekwiwalentna do wartości usługi. Adresatem postulatu opartego o twierdzenie o niesłuszoności braku ekwiwalentności przejścia na własność Lasów Państwowych pozyskanego drewna w stosunku do wyceny czynności wykonywanych przez Lasy jest ustawodawca. Należy bowiem mieć na względzie, że o zasadzie przejścia na własność Lasów Państwowych drewna pozyskanego z wycinki drzew i krzewów zadecydował ustawodawca, zestawiając ten przepis z obowiązkiem wycinki drzew i krzewów, jak również ich uprzątnięcia, a w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958, ze zm.) wskazano, że "projektowany art. 20b formułuje obowiązek Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych zarządzających nieruchomościami na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach do dokonania nieodpłatnej wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia. W celu wyeliminowania nadmiernego obciążenia Lasów Państwowych zaproponowano, aby drewno pozyskane z tej wycinki stawało się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych" (http://orka.sejm.gov.pl, druk nr 671). Wyraźnie zatem stwierdzono, że ratio legis tego rozwiązania należy wiązać z rekompensatą dla Lasów Państwowych za nałożone przez ustawodawcę czynności, niezależnie od ich ekwiwalentności ekonomicznej.

Skoro ustawodawca uznał, że przejście drewna na własność Lasów Państwowych jest sui generis wynagrodzeniem, za czynności związane z dokonaniem wycinki i uprzątnięciem terenu, to jednocześnie nie mogą one być uznane za "podwójne odszkodowanie", a co za tym idzie być postrzegane jako naruszenie zasady wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, sprost. Dz. U. z 2001 r. Nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. Nr 200, poz. 1471; z 2009 r. Nr 14, poz. 946), że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (na temat słuszności odszkodowania – por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 1990 r., K 2/90, publ. OTK 1990, poz. 3, L. Garlicki w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2002, uwagi do art. 2, s. 16-17; M. Kaliński, Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2008, s. 31-32). Jeżeli bowiem wartość drewna stanowi odpowiednik wynagrodzenia za wykonane czynności, to jednocześnie nie może być traktowane jako podwójna rekompensata.

Wnioskowanie, że skoro Lasy Państwowe otrzymują po myśli art. 20b ust. 2 specustawy drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów, to w tym zakresie nie powstaje po ich stronie szkoda, która jest przecież warunkiem powstania prawa do odszkodowania, pomija czynności dokonywane przez Lasy Państwowe, niezależnie od oceny ekwiwalentności takiego rozwiązania.

W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia, że organ dokonał błędnej wykładni. Stanowisko organ uzasadnił przy tym w należyty sposób, odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Ze względu na fakt, że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, a tym samym wystarczający do rozstrzygnięcia, zaś jego ocena przez rozpoznające sprawę organy wszechstronna należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada także wymogom w zakresie postępowania administracyjnego z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W tym stanie rzeczy zasadnym było oddalenie skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.