Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2629/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 39, 39 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: W sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie był związany jednoznacznym oświadczeniem strony w sprawie doręczania pism drogą elektroniczną, doręczenie postanowienia równolegle drogą pocztową powoduje otwarcie dla strony terminu do jego zaskarżenia liczonego od daty potwierdzającej otrzymanie przesyłki drogą pocztową.

TEZY

W sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie był związany jednoznacznym oświadczeniem strony w sprawie doręczania pism drogą elektroniczną, doręczenie postanowienia równolegle drogą pocztową powoduje otwarcie dla strony terminu do jego zaskarżenia liczonego od daty potwierdzającej otrzymanie przesyłki drogą pocztową.


SENTENCJA

Dnia 21 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 875/15 w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz G. S. kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 875/15, oddalił skargę G. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 16 października 2014 r. J. S. i G. S. złożyli wniosek do organu w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., utrzymującego w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. W pouczeniu postanowienia organ wskazał, że strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Ministra w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a.

Rozstrzygnięte to zostało doręczone stronie w dniu 18 listopada 2014 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ponadto omawiane postanowienie zostało również doręczone stronie za pośrednictwem poczty w dniu 25 listopada 2014 r.

G. S. w dniu 9 grudnia 2014 r. złożył za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej (ePUAP) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra z dnia 18 listopada 2014 r.

Minister rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest błędne, bowiem termin złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi - na podstawie art. 141 § 1 i 2 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 144 K.p.a. - nie 14, lecz 7 dni. Jednakże, mając na uwadze treść art. 112 K.p.a., badając w niniejszej sprawie, czy strona wniosła środek odwoławczy w terminie, należy przyjąć termin 14-dniowy, wynikający z błędnego pouczenia. Minister stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wstępne wykazało, że postanowienie Ministra z dnia 18 listopada, zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 18 listopada 2014 r., o czym świadczy wygenerowane automatycznie z systemu informatycznego Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął zatem w dniu 2 grudnia 2014 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek skarżący złożył za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej (ePUAP) w dniu 9 grudnia 2014 r., czyli z przekroczeniem terminu. Jednocześnie organ podkreślił, że dokonanie doręczenie postanowienia w formie papierowej za pośrednictwem poczty w dniu 25 listopada 2014 r., miało charakter jedynie informacyjny. Jest to kolejne, późniejsze doręczenie, które nie powoduje ponownego otwarcia dla strony terminu do zaskarżenia rozstrzygnięcia.

G. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie.

W motywach wskazanego na wstępie wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem sporu jest ustalenie terminu skutecznego doręczenia postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. Według organu skuteczne doręczenie nastąpiło w dacie 18 listopada 2014 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zdaniem skarżącego, natomiast, bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia powinien biec od daty doręczeniu mu kwestionowanego postanowienia w formie papierowej za pośrednictwem poczty, tj. w dniu 25 listopada 2014 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że doręczenie pism dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie w sposób tradycyjny, a organ prowadzący postępowanie jest związany oświadczeniem strony w sprawie doręczania pism drogą elektroniczną. Doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie tradycyjne, stąd doręczenie orzeczenia dodatkowo drogą pocztową, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie powoduje otwarcia dla strony terminu do jego zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o kierowanie do niego korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co zobowiązało organ do dokonywania doręczeń w takiej właśnie formie. W tej sytuacji stwierdził, że datą doręczenia skarżącemu postanowienia wydanego w pierwszej instancji był 18 listopada 2014 r., tj. dzień doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w formie elektronicznej. Prawidłowe są również ustalenia organu, że wskazany w pouczeniu czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, upłynął w dniu 2 grudnia 2014 r. Zatem złożenie tego wniosku przez skarżącego w dniu 9 grudnia 2014 r. nastąpiło z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności.

Jak wynika z akt sprawy i wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę, rozstrzygnięcia organu kierowane do skarżącego zostały opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, a następnie, na podstawie art. 391 § 1 K.p.a., doręczone mu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2013 r. poz. 1422). Mechanizmy, które w niniejszej sprawie zastosowano za pomocą funkcjonującego w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych systemu eDok przy podpisywaniu pism podpisem kwalifikowanym oraz ich doręczaniu skarżącemu postępowania za pośrednictwem ePUAP, są zgodne z wymogami określonymi w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz w aktach wykonawczych do tej ustawy. System eDok jest to system informatyczny służący do elektronicznego zarządzania dokumentacją (EZD) w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Podstawą prawną jego funkcjonowania jest Zarządzenie Nr 63 Dyrektora Generalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 31 grudnia 2013 r. w sprawie elektronicznego zarządzania dokumentacją w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 wskazanego aktu prawa system eDok umożliwia wykonanie wszystkich czynności kancelaryjnych w ramach EZD, w tym w szczególności umożliwia podpisywanie dokumentów elektronicznych odpowiednim podpisem elektronicznym. Jednocześnie w załączniku do wspomnianego zarządzenia, określony został szczegółowo zestaw procedur, co dodatkowo potwierdza, że system eDok zapewnia również komunikację z ePUAP. Wszystkie czynności kancelaryjne (w tym czynność złożenia podpisu elektronicznego), dokonane w toku rozpatrywania sprawy w systemie eDok są odnotowane w elektronicznej metryce sprawy, która znajduje się w aktach postępowania.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 14 K.p.a., bowiem zarówno postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r., jak i [...] styczna 2015 r. zostały opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Pismo - rozstrzygniecie organu - [...] z dnia [...] listopada 2014 r. zostało podpisane certyfikatem kwalifikowanym, wystawionym na M. H. przez [...], ważnym do dnia 21 marca 2015 r. oraz zostało opatrzone komunikatem z ePUAP o Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia - UPD. Następnie po wysłaniu do adresata przez platformę ePUAP zostało załączone do koperty, która z kolei dodatkowo została opatrzona certyfikatem niekwalifikowanym (poświadczenie edok.msw.gov.pl), wystawionym również przez [...].

Sąd pierwszej instancji nie uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. i podkreślił, że informacje o możliwości zweryfikowania ważności podpisu kwalifikowanego dostępnym w Internecie oprogramowaniem mają jedynie charakter informacyjny i nie nakładają na stronę obowiązku weryfikowania tego podpisu. To strona decyduje o tym, czy pisma, orzeczenia w postępowaniu administracyjnym, mają być do niej kierowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, czy też w tradycyjny sposób.

Ponadto skarżący, powołując się na art. 268a K.p.a. i art. 143 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) stwierdził, że M. H. oraz K. G. powinny mieć wyraźne upoważnienie do podpisywania pism w formie dokumentu elektronicznego. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z powyższym zarzutem i podkreślił, że art. 268a K.p.a. nie przewiduje wymogu udzielania odrębnego upoważnienia do podpisywania w imieniu organu rozstrzygnięć w formie elektronicznej. Niezasadny jest także zarzut skarżącego, że zakres rzeczowy upoważnień nie jest powiązany z wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia z powodu naruszenia przepisów o właściwości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł G. S., zaskarżając go w całości oraz domagając się jego uchylenia lub zmiany poprzez uchylenie postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez obrazę:

a) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku rozpoznania skargi na postanowienie MSW z dnia [...] stycznia 2015 r. w granicach skargi, poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów objętych skargą znajdujących oparcie w stanie faktycznym, błędnie ocenionym przez organ, skutkujące niesłusznym oddaleniem skargi w trybie art. 151 P.p.s.a. oraz przypisywanie skarżącemu zarzutów, których on nie podnosił;

b) art. 151 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez uznanie, że powtórne wysłanie postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. w formie papierowej wraz z pouczeniem o terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stanowiło jedynie informację wobec wcześniejszego przesłania tegoż pisma drogą elektroniczną, a nie było doręczeniem w rozumieniu art. 39 K.p.a, podczas gdy skarżący miał podstawy uważać, iż takie doręczenie dokonane zostało w sposób prawidłowy i dopiero od niego, zgodnie z pouczeniem, zaczął biec termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

c) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 391 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo uchybienia przez MSW obowiązkowi wysyłania pism drogą tradycyjnej korespondencji wyłącznie w przypadku, gdy skarżący zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

d) art. 151 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżący powinien znać zasady działania systemu eDok, działającego na podstawie niebędącego prawem powszechnie obowiązującym Zarządzenia Nr 63 Dyrektora Generalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 31 grudnia 2013 r. w sprawie elektronicznego zarządzania dokumentacją w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i wiedzieć, iż korespondencja z systemu eDok, pomimo braku kwalifikowanego certyfikatu jest ważna i uważana jest za skutecznie doręczoną;

e) art. 151 § 1 P.p.s.a. w zw. § 19 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. ze zmianami wprowadzonymi Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 maja 2014 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych, poprzez niedoręczenie postanowienia 18 listopada 2014 r. na wzorze ogólnym zamieszczonym w centralnym repozytorium, bowiem organ nie określił wzoru dla danej sprawy, a przepisy prawa nie nakładają obowiązku doręczenia w formie papierowej, a zakres rzeczowy w tym wzorze dla podmiotów publicznych to decyzje, postanowienia, wezwania i zaświadczenia;

f) art. 151 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 7 ust. 1 pkt 4) rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 6 maja 2014 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji i publicznej poprzez faktyczne przyjęcie, że podpisanie przez skarżącego UPD (Urzędowego Poświadczenia Doręczenia) jest dowodem dostarczenia dokumentu opatrzonego ważnym kwalifikowanym certyfikatem weryfikowalny przez rozwiązania techniczne ePUAP, podczas gdy jest ono tylko dowodem odebrania dokumentu elektronicznego.

Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Organ podzielił stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2015 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2014 r. Istota sporu w przedmiotowej sprawie zasadniczo sprowadza się do kwestii ustalenia terminu skutecznego doręczenia postanowienia z dnia [...] listopada 2014 r. Według organu skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu [...] listopada 2014 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zdaniem skarżącego, natomiast, bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia powinien biec od daty doręczeniu mu kwestionowanego postanowienia w formie papierowej za pośrednictwem poczty, czyli w dniu 25 listopada 2014 r.

Podnieść na wstępie należy, że doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej, wywołującą skutki prawne przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Od daty doręczenia rozpoczynają bowiem bieg niektóre terminy do dokonania czynności procesowych, a ponadto doręczenie pisma może wywoływać także inne skutki prawne, w szczególności związanie organu rozstrzygnięciem jest skuteczne od chwili jego doręczenia. W piśmiennictwie przyjmuje się, że instytucja doręczeń urzeczywistnia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bowiem umożliwia stronie zapoznanie się z czynnościami organu i innych uczestników postępowania albo uczestniczenie w tych czynnościach (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz wyd. Zakamycze, Kraków 2000 r., s. 321). Przyjmuje się też, że K.p.a. wprowadza zasadę oficjalności doręczeń. Ustawowy obowiązek dokonywania wszelkich doręczeń z urzędu spoczywa na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Zasada ta znajduje zastosowanie w każdym postępowaniu, niezależnie od jego struktury podmiotowej. Zapewnia organowi administracyjnemu stanowczy wpływ na sam tok postępowania, służy także zrównaniu w tym zakresie pozycji prawnej podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Strony i inni uczestnicy postępowania ani nie muszą składać osobnych wniosków lub żądań co do doręczania im pism, ani nie muszą dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w ich sprawie. Nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami K.p.a. doręczenie pisma, od którego rozpoczyna bieg termin procesowy, należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pism, mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Prawidłowość postępowania organu w tym zakresie podlega także kontroli ze strony sądu administracyjnego. Niezgodne z przepisami postępowania administracyjnego doręczenie pisma (decyzji, postanowienia) może być uznane przez Sąd w konkretnych okolicznościach sprawy za pozbawione znaczenia prawnego i uzasadniające stwierdzenie, że do doręczenia doszło w innej dacie, niż to przyjmuje organ, albo że w ogóle nie doszło do doręczenia. Wynika to z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady, że decyzja administracyjna (postanowienie) wywiera skutki prawne od daty jej doręczenia lub ogłoszenia. Powyższe uwagi skłaniają do wniosku, że doręczenie rozstrzygnięć organów administracji publicznej, powinno następować z datą pewną, potwierdzoną osobiście przez adresata decyzji (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 448/16, LEX nr 2297205).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesienie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) aktualizuje ciążący na organie odwoławczym obowiązek ustalenia, czy zostało ono wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. To zaś wymaga uprzedniego ustalenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie w terminie, od którego należy liczyć spełnienie warunku zachowania terminu.

Zgodnie z art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Z kolei stosownie do art. 391 § 1 K.p.a. doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204, z późn. zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania: 1) wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo 2) wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków. Zgodnie ze znowelizowaną w roku 2010 r. treścią tego przepisu zastosowanie środków komunikacji elektronicznej uzależnione jest od woli osoby, której doręczany jest dokument. Warunkiem jest zaakceptowanie przez stronę (uczestnika) tego sposobu doręczania. Akceptacja strony (uczestnika) może przybrać formę wystąpienia do organu administracji publicznej lub też wyrażenia zgody. Warunek wystąpienia do organu należy rozumieć, jako żądanie strony (uczestnika) wobec organu administracji publicznej określonego zachowania się tego organu. Użycie zwrotu: "wystąpił o doręczenie" oznacza konieczność złożenia przez stronę odrębnego żądania, przy czym może to nastąpić w podaniu wszczynającym postępowanie, jak również na każdym innym etapie toczącego się postępowania. Organ prowadzący postępowanie jest związany oświadczeniem strony (uczestnika) od momentu jego otrzymania.

Doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie "tradycyjne", stąd niedopuszczalne jest doręczenie dokumentu równocześnie w postaci papierowej, jak i elektronicznej. Taki wniosek wynika z treści art. 46 § 3 K.p.a., który przewiduje kolejność sposobów doręczania: najpierw elektroniczne, a w dalszej kolejności w tradycyjnej formie, jednakże tylko w przypadku braku skuteczności doręczenia elektronicznego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył, drogą elektroniczną, wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., utrzymującego w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści oraz o doręczanie mu korespondencji w postępowaniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w myśl uregulowania art. 391 K.p.a. Organ zatem związany był wnioskiem strony o doręczanie pism w sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a kwestia ta nie zależała od uznania organu administracji publicznej.

Minister uznał, że postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. zostało skutecznie doręczone stronie w dniu [...] listopada 2014 r., o czym świadczy wygenerowane automatycznie z systemu informatycznego Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął zatem w dniu 2 grudnia 2014 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek skarżący złożył za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej (ePUAP) w dniu 9 grudnia 2014 r., czyli z przekroczeniem terminu. Trzeba jednak mieć na uwadze, że organ, oprócz doręczenia postanowienia drogą elektroniczną, doręczył stronie w dniu 25 listopada 2014 r., postanowienie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez pocztę, tj. w trybie art. 39 K.p.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji dokonanie doręczenia postanowienia w formie papierowej za pośrednictwem poczty w dniu 25 listopada 2015 r., miało jedynie charakter informacyjny. Późniejsze doręczenie za pośrednictwem poczty nie powoduje ponownego otwarcia dla strony terminu do zaskarżenia rozstrzygnięcia. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie był związany jednoznacznym oświadczeniem strony w sprawie doręczania pism drogą elektroniczną, doręczenie postanowienia równolegle drogą pocztową powoduje otwarcie dla strony terminu do jego zaskarżenia liczonego od daty potwierdzającej otrzymanie przesyłki drogą pocztową. W realiach sprawy doręczenie skarżącemu postanowienia w obu formach, biorąc pod uwagę zasadę działania na podstawie prawa (art. 6 K.p.a.), jak również zasadę zaufania do organów państwa (art. 8 K.p.a.) i zasadę udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych (art. 9 K.p.a.) nakazuje przyjąć, że to doręczenie papierowe za pośrednictwem poczty było skuteczne i wywołało skutek prawny w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że jednoczesne wysłanie skarżącemu postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. w formie papierowej wraz z pouczeniem o terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, stanowiło jedynie informację wobec wcześniejszego przesłania tegoż pisma drogą elektroniczną, a nie było doręczeniem w rozumieniu art. 39 K.p.a., podczas gdy skarżący miał podstawy uważać, że takie doręczenie dokonane zostało w sposób prawidłowy i dopiero od niego, zgodnie z pouczeniem, zaczął biec termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ mógł bowiem dokonać doręczenia za pośrednictwem poczty dopiero w razie nieotrzymania, w terminie 7 dni od dnia wysłania postanowienia za pomocą środków komunikacji elektronicznej, potwierdzenia jej doręczenia (art. 46 § 3 K.p.a.). Zatem dopiero gdyby organ podjął nieskuteczną próbę doręczenia stronie postanowienia drogą elektroniczną, bądź napotkał na trudne do usunięcia problemy, które uniemożliwiały mu dostarczenie korespondencji w ten sposób (np. awaria systemu informatycznego, brak możliwości technicznych), upoważniłoby to do doręczenia postanowienia drogą pocztową. W przedmiotowej sprawie organ uchybił, wobec jednoznacznej deklaracji skarżącego, co do odbioru pism drogą elektroniczna, zasadzie wyłącznego doręczenia rozstrzygnięcia tą drogą. Raz jeszcze trzeba podkreślić, że z aktualnego brzmienia art. 391 § 1 K.p.a. wynika, że organ jest obowiązany doręczać pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, gdy o to wystąpiła strona oraz gdy organ poinformował o tym stronę lub uczestnika postępowania (art. 46 § 4 pkt 1), a ten wyraził zgodę na taką formę doręczania. Organ zatem związany był wnioskiem skarżącego o doręczanie pism w sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Kwestia ta nie zależy od uznania organu administracji publicznej, jak było w poprzednim stanie prawnym (doręczenie może nastąpić), sprzed zmiany, która weszła w życie z dniem 17 czerwca 2010 r. A zatem, jednoczesne doręczenie przez organ postanowienia na piśmie i w formie dokumentu elektronicznego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wpłynęło na możliwość działania strony i wynik sprawy. W takiej sytuacji, kiedy organ uchybia prawu, nie można przerzucać na stronę postępowania skutków tego uchybienia. Należy zatem przyjąć, że termin do złożenia środka zaskarżenia biegnie od daty doręczenia postanowienia w formie papierowej. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki dokument korzysta z domniemania prawdziwości (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 449/16, LEX nr 2260785).

Istotne w sprawie jest też to, że skarżący kontestował legalność doręczenia mu postanowienia drogą elektroniczną. Zarzuca mianowicie, że postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2014 r. doręczone za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jest dotknięte wadami formalnymi tj. brakiem tego postanowienia we wzorze/formularzu usługi centralnej elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej oraz brakiem bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu przez rozwiązania techniczne ePUAP. Wobec powyższego skarżący twierdzi, że nie uchybił 14 - dniowemu terminowi (podanemu mylnie w pouczeniu) do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w stosunku do wersji papierowej postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2014 r. odebranej 25 listopada 2014 r., termin został dotrzymany.

Zgodnie z art. 46 § 9 K.p.a. warunki techniczne i organizacyjne doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy Prezes Rady Ministrów, został zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia:

1) warunków organizacyjno-technicznych doręczania dokumentów elektronicznych, w tym reguły tworzenia elektronicznej skrzynki podawczej,

2) formy urzędowego poświadczania odbioru dokumentów elektronicznych przez adresatów,

3) sposób sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych,

4) sposób udostępniania kopii dokumentów elektronicznych oraz warunki bezpieczeństwa udostępniania formularzy i wzorów dokumentów.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 14 września 2011 r. rozporządzenie w sprawie sporządzania pism w formie dokumentów elektronicznych, doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. Nr 206 poz. 1216 z późn. zm.), a w dniu 8 maja 2014 r. rozporządzenie zmieniające ww. rozporządzenie.

Zgodnie z § 19 rozporządzenia: ,,Minister zamieszcza w centralnym repozytorium ogólny wzór elektroniczny przeznaczony do tworzenia pism w postaci elektronicznej wnoszonych za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej lub doręczanych przez podmioty publiczne za poświadczeniem doręczenia, w przypadkach gdy łącznie spełnione są następujące warunki...". Z powyższego przepisu jednoznaczne wynika obowiązek podmiotów publicznych i osób fizycznych korzystających z ePUAP doręczania wszelkich pism, w tym postanowień i decyzji, na tych wzorach. Należy zatem zgodzić się ze skarżącym, że pozbawiona jest podstawy prawnej praktyka polegająca na elektronicznym doręczeniu korespondencji, jako załączników do pisma ogólnego, o którym mowa w § 19 rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r., szczególnie w przypadku braku weryfikacji podpisu przez ePUAP.

Zgodnie z art. 19a ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, Minister właściwy do spraw informatyzacji został zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia zakresu i warunki korzystania z ePUAP, z uwzględnieniem roli ePUAP w procesie realizacji zadań publicznych drogą elektroniczną oraz zasad przetwarzania i ochrony danych osobowych. Ten wzór to usługa centralna ePUAP. W rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 6 maja 2014 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z informatycznej platformy usług administracji publicznej, w § 7. 1. jednoznacznie wskazano, że: "Rozwiązania techniczne ePUAP zapewniają niezaprzeczalność następujących wystawionych poświadczeń:

1) urzędowego poświadczenia odbioru;

2) elektronicznego poświadczenia opłaty;

3) oznaczania czasem;

4) weryfikacji podpisu elektronicznego;

5) weryfikacji zgodności dokumentu elektronicznego z jego wzorem."

Zatem przepisy prawa powszechnie obowiązującego jednoznacznie określają wzory dokumentów oraz zakres i warunki korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (ePUAP) i powinny one być w pełni stosowane.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje normatywne należy zgodzić się ze skarżącym, że pismo z dnia 9 stycznia 2015 r. Ministra Spraw Wewnętrznych jest jedynie projektem, gdyż nie zostało opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Przedmiotowe pismo podpisane są przez: "edok.msw.gov.pl", zweryfikowane zostało przez ePUAP ważnym niekwalifikowanym podpisem elektronicznym. Pismo z dnia 9 stycznia 2015 r. nie jest projektem odpowiedzi z upoważniania organu, ale projektem pisma M. H. Zastępcy Dyrektora Departamentu Spraw Obywatelskich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Natomiast nie można podzielić zarzutu skargi, że doszło w rozpatrywanej sprawie do naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. W kontekście odnoszącym się do zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną podnieść należy, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących wszystkich zarzutów nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli ponadto, przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy - a więc tak, jak w rozpatrywanej sprawie - to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10, dostępne [w:] CBOSA). Ponadto - co nie mniej istotne - wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał wszystkie zarzuty strony podniesione w skardze, czego wyrazem jest wyczerpujące uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia. Przedstawione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sądu stwierdzenie, że przeprowadzone przez organ postępowanie nie narusza art. 14 K.p.a., pomimo braku tak sformułowanego przez skarżącego zarzutu, pozostaje w ścisłym związku z pozostałymi zarzutami.

Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.