Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 159/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Oddalono skargę w części
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 18 ust. 2 pkt 5, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Dnia 05 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 października 2021 roku sprawy ze skargi "J. S.A." sp.k. z siedzibą w Poznaniu na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 3U, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Gminy K. na rzecz skarżącej "J. S.A." sp.k. z siedzibą w Poznaniu kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Miasta dnia [...] marca 2009 r.. działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm., dalej: "u.p.z.p."), podjęła uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej i usługowej w G. – część E (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z [...] czerwca 2009 r. Nr [...], poz. 1893, dalej: "uchwała [...]"). Jedną z integralnych części uchwały stanowi załącznik nr [...] w postaci części graficznej (§ 1 pkt 1 uchwały).

W Rozdziale 4 "Zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego" § 12 powyższej uchwały wskazano, że nakazuje się zaopatrzenie budynków w wodę z sieci wodociągowej. § 13 stanowi natomiast, że nakazuje się odprowadzanie ścieków komunalnych do sieci kanalizacji sanitarnej i dalej do oczyszczalni ścieków (ust. 1), zakazuje się budowy zbiorników na ścieki oraz indywidualnych oczyszczalni ścieków (ust. 2).

W skardze skierowanej do tut. Sądu spółka "J. Spółka Akcyjna" sp.k. z siedzibą w P. (dalej: "spółka"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, powołując się na art. 101 ust. 1 i ust. 3 u.s.g., zaskarżyła uchwałę [...] w części, to jest w zakresie rozdziału 4 § 12, § 13 pkt 1 oraz § 13 pkt 2, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w tym zakresie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

. art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 2b ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996 r., poz. 662, dalej: "u.c.p.g."), przez zobowiązanie skarżącej do przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej nie dając alternatywnego rozwiązania w postaci możliwości utworzenia zbiorników bezodpływowych, czy przydomowych oczyszczalni ścieków, pomimo że aktualnie nie istnieje na tym obszarze żadna sieć kanalizacyjna, a w najbliższych latach nie jest również przewidziana jej budowa – choć zapewnienie czystości i porządku w gminie należy do obowiązkowych zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego – co skutkuje niemożnością posadowienia domu na przedmiotowej nieruchomości;

. art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 2b u.c.p.g., przez wydanie aktu prawa miejscowego z naruszeniem przepisów wyższego rzędu;

. § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm., dalej: "rozporządzenie MI"), przez niezapewnienie możliwości przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, a także przez uniemożliwienie korzystania z indywidualnego ujęcia wody, zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków w przypadku braku sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej;

. art. 94 Konstytucji RP w zw. z § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia MI, przez wydanie aktu prawa miejscowego z naruszeniem przepisów wyższego rzędu;

. art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), przez nieuprawnione, nie wynikające z ustawy, zasad współżycia społecznego, czy społeczno-gospodarczego przeznaczenia rzeczy ograniczenie władztwa właściciela nieruchomości nad gruntem przez nakazanie w planie zagospodarowania przestrzennego zaopatrzenia budynków w wodę z sieci wodociągowej, a także nakazanie odprowadzania ścieków komunalnych do sieci kanalizacji sanitarnej i dalej do oczyszczalni ścieków, zakazując jednocześnie budowy zbiorników na ścieki oraz indywidualnych oczyszczalni ścieków, co w połączeniu z brakiem infrastruktury technicznej uniemożliwia korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem;

. zapisów projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K. w zakresie prognozy oddziaływania na środowisko, przez nieimplementowanie do uchwalonego planu możliwości odprowadzania ścieków bytowych do zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków w przypadku terenów, na których warunki techniczne nie pozwalają na doprowadzenie sieci kanalizacji sanitarnej, a więc również obszaru G. i S. w części E.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.sg. w brzmieniu sprzed [...] czerwca 2017 r. w dniu [...] listopada 2020 r. złożyła do Rady Miasta wniosek o usunięcie naruszenia prawa, na który organ nie przedstawił odpowiedzi.

W uzasadnieniu skargi podała, że jest właścicielem nieruchomości, w obrębie której znajduje się [...] działek położonych w miejscowości G., w gminie K., o łącznej powierzchni [...] ha. Dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczystą nr [...] Część ze wskazanych działek znajduje się na obszarze, dla którego Rada Miasta podjęła skarżoną uchwałę. Zgodnie z § 4 tej uchwały działki zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (w większości) i oznaczone symbolem [...] Na dowód skarżąca przedłożyła wydruk ze wskazanej księgi wieczystej.

Przechodząc do meritum spółka podniosła, że z uwagi na ograniczenia natury technicznej, to jest niedopełnienie zadań własnych przez gminę skutkujące brakiem odpowiedniej infrastruktury związanej z dostarczaniem wody, jak i odprowadzaniem ścieków, a także biorąc pod uwagę wskazane powyżej ograniczenia prawne zawarte w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiające samodzielne rozwiązanie problemu, spółka nie może zagospodarować przedmiotowej nieruchomości w sposób zgodny z jej przeznaczeniem, to jest poprzez zabudowanie jej domami jednorodzinnymi. Skarżąca nie może w sposób pełny czynić użytku z prawa własności, gdyż nie jest w stanie zaopatrzyć wspomnianych nieruchomości w wodę ani rozwiązać problemu gromadzenia i wywozu ścieków, czy to w sposób samodzielny, czy też przy pomocy gminy.

Wskazując na przepisy ujęte w zarzutach skarżąca stwierdziła, że regulują one uprawnienia i obowiązki w okresie istnienia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz w okresie przed ich powstaniem. Nieuprawnione jest, w jej ocenie, wprowadzenie regulacji odmiennych do aktu prawa miejscowego bez wyraźnej delegacji ustawowej, a takie działanie miało miejsce w sprawie. Akt prawa miejscowego jest obecnie bardziej rygorystyczny niż akt wyższego rzędu, gdyż wprost zabrania budowy indywidualnych ujęć wody, a także jakichkolwiek indywidualnych metod gromadzenia i pozbywania się ścieków bytowych.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że procedura planistyczna prowadzona była na wniosek ówczesnego właściciela terenu spółki Ś. S.A., która następnie przekształcona została w spółkę Ś. S.A. Sp.k., a w 2014 r. w spółkę C. S.A. S.K.A. i C. S.A. Sp.k. Teren objęty procedurą zajmował łącznie 123 ha. Przeznaczenie tak dużego obszaru na cele zabudowy mieszkaniowej wiązało się z koniecznością przeanalizowania możliwości gminy w zakresie zaopatrzenia przyszłych mieszkańców w niezbędną infrastrukturę. Ówczesne możliwości finansowe gminy i plany inwestycyjne nie przewidywały rozwoju infrastruktury dla zabudowy mieszkaniowej na tak dużym obszarze. W związku z powyższym [...] sierpnia 2006 r. pomiędzy Gminą K. a Ś. S.A. zostało zawarte porozumienie, aneksowane [...] października 2006 r., uzupełnione o umowę z [...] października 2008 r. i następnie potwierdzone aktem notarialnym z listopada 2008 r. Zgodnie z zapisami tych umów firma zobowiązała się wybudować na terenie objętym miejscowym planem infrastrukturę techniczną, to jest wodociąg, kanalizację sanitarną i deszczową, drogi, oświetlenie dróg i następnie przekazać ją nieodpłatnie na rzecz gminy. Gmina K. zobowiązała się natomiast do budowy kolektora sanitarnego do terenów objętych miejscowym planem. Gmina K. wywiązała się ze swoich zobowiązań. Kanalizacja sanitarna została wybudowana przez Gminę w 2007 roku. W drodze gminnej działka nr [...], obręb G., gmina K., przylegającej do przedmiotowego terenu znajdują się sieci wodociągowa i kanalizacyjna.

Zatem w ocenie organu działki powstałe na terenie objętym miejscowym planem mają zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, na mocy podpisanych porozumień i umów. Do granic terenu objętego planem miejscowym zostały doprowadzone sieci uzbrojenia pozwalające na przyłączenie działek do sieci po zrealizowaniu wynikających z podpisanych porozumień i umów. Organ w dalszej części odpowiedzi na skargę zauważył przy tym, że z części tych zobowiązań firma C. S.A. Sp. k. się wywiązała. Spółka ta, jak i skarżąca spółka posiadały tego samego wspólnika – C. S.A.

W piśmie procesowym z [...] marca 2021 r. skarżąca spółka podtrzymała dotychczasowe stanowisko, podnosząc ponadto, że zawarte i aneksowane porozumienie jest nieważne. Spółka wskazała, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, które ma charakter obligatoryjny. Gmina może w jego realizacji posłużyć się przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Nie może ono zostać przerzucone na inny podmiot, a czynności prawne, które to czynią są sprzeczne z ustawą. Osoba ubiegająca się o przyłączenie ma obowiązek wybudowania na własny koszt jedynie przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, natomiast budowa wszelkich innych urządzeń spoczywa na przedsiębiorstwie. Jedyną dopuszczalną formą współfinansowania budowy obiektów infrastruktury technicznej przez właścicieli nieruchomości jest natomiast opłata adiacencka.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżona jednostka samorządu terytorialnego wskazała, iż na obszarze objętym uchwałą nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej i usługowej w G. – część E własność skarżącej spółki stanowią działki o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz przedłożyła do akt mapę poglądową terenu objętego spornym planem miejscowym obejmująca zaznaczenie granic poszczególnych działek ewidencyjnych.

Strona skarżącą na wezwanie Sądu o wskazanie , które konkretnie działki gruntu stanowiącej jej własność położone są na ternie objętym planem nie odpowiedziała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), zważając na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarżąca spółka uczyniła przedmiotem skargi uchwałę Rady Miasta z [...] marca 2009 r., nr [...], w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej i usługowej w G. – część E. Wywodząc interes prawny do zaskarżenia rzeczonej uchwały z prawa własności do nieruchomości obejmującej działki ewidencyjne znajdujące się na obszarze planu miejscowego, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w części, to jest w zakresie jej § 12 i § 13. Odnotować od razu trzeba, że rozpoznane już zostały analogiczne sprawy skarżącej, dotyczące jednak innych planów miejscowych obejmujących odrębne części [...] (część B, C oraz D), zakończone przed tut. Sądem wyrokami z [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], z [...] lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] oraz z [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...].

Wywiedziona skarga oparta została o art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym do [...] czerwca 2017 r. (por. art. 17 ust. 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Przepis ten stanowi, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zaskarżona uchwała, jako akt prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), mogła być na podstawie powyższego przepisu objęta skargą skierowaną do tut. Sądu ani też, że skarżąca wypełniła warunek jej zaskarżenia polegający na bezskutecznym wezwaniu Rady Miasta do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego. Dodatkowych uwag wymaga natomiast kwestia naruszenia interesu prawnego skarżącej spółki.

Jednym z warunków merytorycznego badania zgodności określonych postanowień uchwały z prawem jest nie tylko wykazanie, że postanowienia te mają związek z interesem prawnym strony skarżącej, lecz także, że interes ten naruszają. Wynika to ze sposobu, w jaki ustawodawca ukształtował na gruncie art. 101 ust. 1 u.s.g. legitymację procesową. Naruszenie interesu prawnego strony następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, ów interes prawny musi być bezpośredni, realny i aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Kryterium interesu prawnego powinno być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia bezpośredniego związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej, a zaskarżonym aktem (por. wyroki NSA z 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 208/12, z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2400/12, z 1 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1209/13, z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2349/14, CBOSA).

W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są co do zasady właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Koresponduje to z art. 140 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Skarżący uprawniony do zaskarżenia uchwały w przedmiocie planu miejscowego może w konsekwencji skutecznie podważać tylko te ustalenia planu, które naruszają jego prawo własności (por. wyrok NSA z 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1905/19, CBOSA).

Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. także orzeka się w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania planu miejscowego (por. art. 28 ust. 1 u.p.z.p.), sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego. Jeżeli więc skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości, to stwierdzenie nieważności aktu powinno zasadniczo nastąpić tylko w odniesieniu do części planu miejscowego dotyczącej tej nieruchomości, a w szerszym zakresie tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 978/08, z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2992/14, z 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1905/19, z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 334/20, CBOSA).

Analiza przedstawionego przez skarżącą wydruku z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy we W., IV Wydział Ksiąg Wieczystych, oraz postanowień uchwały [...], prowadzi w powyższym względzie do następujących wniosków.

Skarżąca spółka pozostaje właścicielem działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...]. Żadna z tych działek, wbrew twierdzeniom spółki, nie jest w badanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (MN). Jedynie działki o numerze [...] oraz [...] oznaczone są – jako tereny zabudowy usługowej – symbolem 3.U (zob. § 4 ust. 1 pkt 2 i § 21 uchwały), wyczerpując jednocześnie to oznaczenie. Z kolei, działki o numerach [...] oraz [...] stanowią tereny dróg wewnętrznych oznaczone symbolami [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (§ 4 ust. 1 pkt 9, § 29), zaś działka o numerze [...] oznaczona jest symbolem 4.E i stanowi teren elektroenergetyki (§ 26, § 44 uchwały).

Interes prawny skarżącej zawęża się w konsekwencji wyłącznie do wymienionych działek ewidencyjnych. Zauważyć jednak dodatkowo należy, że kwestionowane przez skarżącą postanowienia § 12 i § 13 uchwały odnieść można – w ramach tak nakreślonego interesu prawnego – jedynie do działek ewidencyjnych nr [...], stanowiących teren oznaczonym na rysunku planu symbolem 3.U. Jedynie bowiem w tym względzie sporny plan dopuszcza możliwość sytuowania na działkach skarżącej budynków, do których expressis verbis odnoszą się § 12 i § 13 uchwały. Zatem tylko co do tych działek, a konsekwentnie co do terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 3.U, skarżąca wykazała naruszenie jej interesu prawnego. Wobec pozostałych działek skarżącej – będących terenami dróg wewnętrznych (KDW) i elektroenergetyki (E) – nie dopuszczono możliwości sytuowania na nich budynków.

Rację w tym miejscu przyznać trzeba skarżącej, że powyżej przywołane postanowienia uchwały [...], które nakazują zaopatrzenie budynków w wodę z sieci wodociągowej (§ 12) i nakazują odprowadzanie ścieków komunalnych do sieci kanalizacji sanitarnej i dalej do oczyszczalni ścieków (§ 13 ust. 1) oraz zakazują budowy zbiorników na ścieki oraz indywidualnych oczyszczalni ścieków (§ 13 ust. 2), naruszają prawo. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Na mocy art. 3 u.p.z.p. organom gminy przysługuje prawo legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności przysługującego innym podmiotom, poprzez kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na swoim terenie (tzw. władztwo planistyczne gminy). Uprawnienie to podlega jednak różnym obostrzeniom z uwagi przede wszystkim na konstytucyjny charakter ochrony prawa własności (art. 21 ust. 1, art. 64 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Przepis art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. wymaga, aby plan miejscowy obowiązkowo określał zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, a obowiązek ten został uszczegółowiony w § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587). Niemniej jednak mając w świetle wspomnianego już przysługującego gminie władztwa planistycznego nie ulega wątpliwości, że uprawnienia gminy w omawianym zakresie nie mogą pozostawać w sprzeczności z regulacjami rangi ustawowej, nadającej konkretne uprawnienie dla podmiotu, którego sytuacja faktyczna wyczerpuje znamiona tego przepisu.

Takim przepisem jest art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. stanowiący (w brzmieniu aktualnym, jak i na dzień uchwalenia kontrolowanej uchwały), że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Z treści omawianej regulacji wynika, że adresatowi normy ustawowej, a więc właścicielowi nieruchomości, przysługuje wybór wykonania obowiązku zapewnienia utrzymania czystości i porządku pomiędzy wyposażeniem tej nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych bądź w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przy czym ustawodawca przewiduje, że ma to miejsce w sytuacji, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona.

W orzecznictwie prezentowany jest przy tym pogląd, który tut. Sąd podziela, że właściciel nieruchomości może zrealizować prawo do budowy bezodpływowego zbiornika bądź przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, jak i gdy jest uzasadniona, lecz – tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie – sieć taka nie została jeszcze zrealizowana. Jeżeli więc na terenie objętym planem miejscowym nie ma sieci kanalizacyjnej, nawet jeśli pozostaje w sferze planów, właściciel nieruchomości zachowuje wynikające z ustawy prawo do zapewnienia utrzymania czystości na nieruchomości w zakresie odprowadzania ścieków poprzez realizację zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe bądź przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych i plany inwestycyjne gminy nie mogą wyłączyć tego uprawnienia. W przeciwnym razie zostanie on pozbawiony uprawnienia ustawowego gwarantowanego w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., w czym należy upatrywać również naruszenia zasady ochrony prawa własności zagwarantowanej w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Dopiero realne istnienie sieci kanalizacyjnej może wyłączyć prawa właściciela w tym względzie.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 684/12 (CBOSA), stwierdził z kolei, że niedopuszczalne jest przeznaczenie w planie miejscowym działek pod zabudowę mieszkaniową, a równocześnie nierozwiązanie problemu ścieków bytowych dla planowanych domów do czasu zaprowadzenia kanalizacji sanitarnej na danym obszarze. Twierdzenie to odnieść trzeba w równej mierze do terenów przeznaczonych w planie miejscowym pod zabudowę usługową i planowanych w związku z tym budynków o usługowym charakterze, jak ma to miejsce w przypadku terenu oznaczonego w spornym planie symbolem 3.U. Powyższe jest tym bardziej zasadne, jeśli zwróci się uwagę również na inne powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Zgodnie z § 26 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia MI w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, a więc działka budowlana, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Uregulowanie to jest zgodne zarówno z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., jak i z art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady z 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (91/271/EWG) (Dz. Urz. UE Seria L z 1991 r. Nr 135, s. 40 i nast.) wskazującym, że w przypadku, gdy ustanowienie systemu zbierania ścieków komunalnych nie jest uzasadnione, jako że nie przyniosłoby korzyści dla środowiska lub powodowałoby nadmierne koszty, należy zastosować pojedyncze systemy lub inne właściwe systemy zapewniające ten sam poziom ochrony środowiska. Z przepisów tych wynika zatem dopuszczenie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, stosowania zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, których budowa z założenia odpowiada kanalizacji sanitarnej.

Podkreślić przy tym trzeba, że z powołanego § 26 ust. 3 rozporządzenia MI wynika, że w razie braku możliwości przyłączenia do sieci wodociągowej, istnieje prawna możliwość zabudowy nieruchomości pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody. Natomiast kwestionowany niniejszą skargą zapis § 12 uchwały XXVI/211/2009 taką możliwość wyłącza. Zapis ten ma ten skutek, że do czasu wybudowania sieci wodociągowej nie jest możliwe (zgodnie z zapisami planu miejscowego) korzystanie z prywatnego ujęcia wody.

Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić przyjdzie, że przyznane gminie władztwo planistyczne nie uzasadnia wprowadzenia w planie miejscowym zakazu zaopatrywania terenów zabudowy usługowej w podstawowe wyposażenie, a takim z pewnością jest bezodpływowy zbiornik ścieków, przydomowa oczyszczalnia ścieków oraz indywidualne ujęcie wody. Ponadto, nie ulega wątpliwości, że kwestia przysługujących właścicielom uprawnień i obowiązków w okresie istnienia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz w okresie przed ich powstaniem jest wyraźnie uregulowana w art. 5 ust. 1 i 2 u.c.p.g. oraz § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Z tych względów wprowadzenie w kontrolowanym planie regulacji w tym przedmiocie, bez wyraźnej delegacji ustawowej, stanowi nieuprawnione przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy, jak również czyni prawo przysługujące właścicielowi na podstawie ustawy iluzorycznym (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 144/15, z 23 września 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 502/15, WSA w Warszawie z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 18/17, WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 310/18, WSA w Łodzi z 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 552/18, z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 766/18, WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 2/19, WSA w Olsztynie z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 3/20, CBOSA).

Na powyższą konstatację nie mają wpływu zapisy przywołanych przez Radę Miasta umów i porozumień w zakresie wybudowania sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na obszarze objętym planem. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bowiem aktem abstrakcyjnym i generalnym, istniejącym w obrocie prawnym niezależnie od umów cywilnoprawnych zawartych na jego tle. Jego zapisy muszą być więc zgodne z przepisami rangi ustawowej bez względu na treść zawartych przez gminę umów. Brak wywiązania się przez skarżącą z postanowień umowy cywilnoprawnej nie sanuje więc zgodności kwestionowanych zapisów planu miejscowego z przepisami. Rozstrzygnięcie sporu w kwestii niewykonania bądź nienależytego wykonanie umowy nie należy przy tym do właściwości sądu administracyjnego.

Wbrew twierdzeniom organu nie można także uznać, aby wybudowanie przez Gminę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w drodze gminnej, działka ewidencyjna nr [...], obręb G., gmina K., było jednoznaczne z zapewnieniem możliwości przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Jak zauważa sam organ infrastruktura ta została doprowadzona jedynie do granic terenu objętego planem miejscowym, nie zaś do działek skarżącej w sposób, który pozwalałby na zachowanie wymagań wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz § 26 ust. 3 rozporządzenia MI.

Dotychczasowe rozważania wskazują, że § 12 i § 13 uchwały XXVI/211/2009 – w zakresie interesu prawnego skarżącej, ograniczonego do terenu oznaczonego symbolem 3.U – naruszają art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz § 26 ust. 3 rozporządzenia MI, a zatem doszło w tym względzie do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego. W ocenie tut. Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, naruszenie to prowadzić jednak musi do wyeliminowania z obrotu prawnego skarżonej uchwały – odnośnie terenu oznaczonego symbolem 3.U – w całości, a nie jakby chciała tego skarżąca jedynie w zakresie postanowień § 12 i § 13 uchwały.

Przypomnieć przy tym trzeba, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Za przyjętym rozstrzygnięciem przemawia dwojakiego rodzaju argumentacja.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wadliwe ustalenia, które dezintegrują postanowienia całego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skutkują stwierdzeniem nieważności uchwały przyjmującej ten plan w całości. W przeciwnym razie nieważność dotyczyć może tylko części planu (zob. wyroki NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1287/11, z 19 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1063/13, z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2296/19, CBOSA). W ocenie tut. Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, za stwierdzeniem nieważności całości uchwały – choć w rozpatrywanym przypadku w granicach interesu prawnego skarżącej – przemawia w równym stopniu niezgodność z prawem tych postanowień planu miejscowego, bez których nie doszłoby w ogóle do jego sporządzenia oraz uchwalenia.

Przyjęcie odmiennego zapatrywania doprowadziłoby do tego, że sąd administracyjny w istocie zastępowałby gminę w realizacji jej władztwa planistycznego.

Podkreślenia przy tym wymaga, że na gminach w aktualnym stanie prawnym nie spoczywa obowiązek przyjmowania planów miejscowych, więc gmina nie posiadającą środków własnych na wybudowanie sieci kanalizacyjnej i wodociągowej mogłaby dla danego terenu w ogóle nie uchwalać miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w ten sposób uniemożliwić powstanie nieskanalizowanej zwartej zabudowy na terenie G. na obszarach stanowiących przed uchwaleniem przedmiotowego planu grunty rolne.

Bez wątpienia w realiach niniejszej sprawy na tyle istotnymi postanowieniami są § 12 i § 13 spornego planu miejscowego. Przemawiają za tym nie tylko argumenty Rady Miasta, która wskazała na brak możliwości rozwoju infrastruktury technicznej na tak dużym obszarze przez Gminę, lecz także postanowienia studium.

W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K. (diagnoza stanu Gminy) wskazano, że Gmina kładzie duży nacisk na ochronę środowiska, czyli przede wszystkim wód powierzchownych i podziemnych. W tym celu w mieście K. oraz w trzech wsiach G. , C. i W. pobudowano system kanalizacji sanitarnej i mechaniczno-biologiczne oczyszczalnie (s. 92). W ramach problemów do pilnego rozwiązania zwrócono uwagę na nieuregulowaną gospodarkę wodno-ściekową, a w efekcie zanieczyszczenie rzek i cieków, z których wiele ma swe źródła na obszarze gminy (s. 98). Dalej podano, że docelowo należy dążyć, aby wszystkie wsie w gminie o skupionej zabudowie posiadały sieć kanalizacyjną i oczyszczalnie ścieków (s. 104).

Ponadto, w studium (uwarunkowania rozwoju i kierunki zagospodarowania przestrzennego Gminy) przewidziano, że ochrona wód i ziemi musi być realizowana przez maksymalne ograniczenie zrzutów zanieczyszczeń (szczególnie substancji biogennych, organicznych i toksycznych) do gruntu i do wód powierzchniowych. Planowane rozwiązania przestrzenne w zakresie gospodarki ściekowej powinny uwzględniać: - kontynuację budowy zbiorczej kanalizacji sanitarnej i deszczowej eliminującej w maksymalny sposób indywidualne sposoby utylizacji ścieków sanitarnych i deszczowych, - dopuszczenie do czasu wybudowania kanalizacji odprowadzenia ścieków do szczelnych szamb, - kompleksowe rozwiązanie odprowadzenia ścieków opadowych z ciągów komunikacyjnych, placów i parkingów oraz oczyszczenie ich zgodnie z obowiązującymi przepisami, - dostosowanie, ze względu na ochronę wód podziemnych, lokalizacji nowych obiektów szczególnie tych uciążliwych dla środowiska, do struktur hydrogeologicznych, - rozwiązania zmierzające do przeciwdziałania skutkom suszy poprzez zwiększenie małej retencji wodnej oraz wdrażanie proekologicznych metod retencjonowania wody (s. 27). Wskazano przy tym m.in. na potrzebę: - poprawy stanu sanitarnego wód, zwłaszcza największych cieków: C. i K. (doprowadzenie do I kl. czystości) oraz M. (do kl. II) (s. 32), - uregulowania gospodarki wodno-ściekowej miasta oraz terenów wiejskich, poprawę skuteczności oczyszczania ścieków pochodzących z terenów ośrodków produkcji rolnej i skoncentrowanej działalności gospodarczej, w tym m.in. G. (s. 33), czy – ograniczenia dopływu substancji biogennych i toksycznych do rzek i cieków (zwłaszcza C.) poprzez utworzenie w strefach krawędziowych ich dolin naturalnej otuliny o wzmożonych wymaganiach w zakresie ochrony środowiska, przy czym wskazane jest utworzenie co najmniej kilkudziesięciometrowej strefy wolnej od zabudowy (s. 33).

Gmina K. położona jest w dorzeczu W., a przepływają przez nią następujące rzeczki: w części zachodniej K. wraz z dopływami, w części północno-wschodniej należy do zlewni C., a część południowo-wchodznią odwadniają drobne cieki uchodzące do [...] lub [...]. Na terenie gminy występują duże zasoby wód podziemnych – należą one do [...] i wymagają wysokiego reżimu ochrony. Wody podziemne [...] stanowią główny walor użytkowy terenu i nie zostały jeszcze zanieczyszczone są bowiem przykryte warstwą izolacyjną gruntów spoistych. Aby ochronić tak korzystne wody podziemne oraz istniejące wody płynące, należy bezwzględnie oczyszczać ścieki przemysłowe i bytowo-gospodarcze na całym obszarze gminy (s. 47). Skanalizowanie wiejskich jednostek osadniczych proponuje się w systemie kanalizacji zbiorczych (dla zwartej zabudowy wsi) lub systemem kanalizacji indywidualnych (przy zabudowie rozproszonej). W związku z tym proponuje się skanalizowanie gminy m.in. w układzie K. do istniejącej oczyszczalni będą podłączone ścieki sanitarne z miejscowości K. – S. – S. K. – S. D. – G. – G. – T. – W. – S. – S. W. – S. M. – J. (s. 47). Dla pozostałych miejscowości ze względu na ich rozproszoną zabudowę proponuje się rozwiązania indywidualne tj. oczyszczalnie zagrodowe (s. 48).

Na gruncie przywołanych postanowień studium Gminy K. nie powinno zatem budzić wątpliwości, że nie doszłoby do przyjęcia planu miejscowego bez regulacji przewidzianych w § 12 i § 13, a albowiem stanowiłoby to uchwalenie planu miejscowego, w którym wbrew jednoznacznie ukształtowanej w studium polityce przestrzennej Gminy przewidzianoby bardzo liczną i zwartą zabudowę na dużym terenie G. bez jej skanalizowania, zwłaszcza jeżeli dodatkowo zauważy się, że sporny plan miejscowy odnosi się do terenu znajdującego się nad rzeką Koplą. Pełne uzbrojenie terenu objętego planem miejscowym infrastrukturą techniczną w postaci sieci wodociągowej oraz kanalizacyjnej stanowiło bowiem jedno z elementarnych założeń tego planu.

Inaczej rzecz ujmując uwzględnienie wniosków skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jedynie co do jej § 12 i § 13 z pozostawieniem jako obowiązujących pozostałych jej postanowień prowadziłoby do sytuacji, w której w następstwie wyroku sądu administracyjnego zacząłby funkcjonować w obrocie prawnym plan nie tylko pomijający ustalenia obowiązującego w dacie jego uchwalania studium, lecz wręcz poprzez dopuszczenie zwartej, a nieskanalizowanej zabudowy w miejscowości G., w rażący sposób naruszający ustalenia studium.

Wyrok sądu o wnioskowanej przez stronę treści prowadziłby zatem nie do usunięcia stanu niezgodnego z prawem, lecz do zastąpienia naruszenia prawa materialnego trafnie zarzucanego przez stronę skarżącą, innym istotnym naruszeniem prawa, to jest art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustanawiającego jedną z zasad sporządzania planu, to jest zasadę, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.

Dalej zauważyć należy, iż w sporządzonej prognozie oddziaływania na środowisko – abstrahując w tym miejscu od wypełnienie przez tę prognozę wymogów wynikających z przepisów obowiązującym w momencie uchwalenia planu miejscowego, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia – wskazano, że nakaz pełnego uzbrojenia terenu infrastrukturą techniczną stanowi jeden z elementów – świadczących o spójnej kompozycji i dbałości o środowisko przyrodnicze i dziedzictwo kulturalne – całościowego rozwiązania urbanistycznego będącego istotnym założeniem planu (s. 11-12 prognozy). Stwierdzono, że przewidywany wpływ projektowanego zagospodarowania na jakość wód i wytwarzanie odpadów zapewne nie zmieni się w sposób znaczący. Omawiany teren jest mało podatny na zanieczyszczenie chronionych struktur wodonośnych [...]. Zagrożone mogą być natomiast wody powierzchniowe – obecnie, poprzez spoiste podłoże spływu wód opadowych po zboczu rynny jest łatwy, a istniejąca zieleń łęgowa nie zawsze pełni rolę skutecznej bariery biogeochemicznej. Przy twierdzeniach tych uwzględniono jednak, że na obszarze objętym planem przewiduje się odprowadzanie ścieków bytowych wyłącznie poprzez sieć kanalizacji sanitarnej do oczyszczalni ścieków w K. (s. 19 prognozy). Zresztą, jak podano dalej, minimalizacja negatywnego oddziaływania projektowanego zagospodarowania na środowisko i zapewnienie mieszkańcom wsi odpowiedniego standardu życia uzależnione są od kompleksowej realizacji głównych założeń planu (s. 21).

Co za tym idzie wyeliminowanie przez sąd jedynie § 12 i 13 z pozostawieniem obowiązywania pozostałych postanowień planu prowadziłoby do sytuacji, w której na danym terenie obowiązywał by plan, którego istotne w zakresie oddziaływania na środowisko postanowienia nie były w ogóle przedmiotem badania w sporządzonej prognozie oddziaływania na środowisko, a więc który obarczony byłby wadą istotne go naruszenie trybu jego sporządzenia.

Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia tego aspektu sprawy warto także zwrócić uwagę na to, że w prognozie skutków finansowych wskazano, że uchwalenie planu nie spowoduje powstania kosztów związanych z budową sieci infrastruktury technicznej ani kosztów związanych z budową dróg publicznych. Uwzględniono przy tym postanowienia porozumienia zawartego [...] sierpnia 2006 r. podając, że na jego mocy inwestor zobowiązany jest do wybudowania wodociągu, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, dróg oraz oświetlenia na terenie objętym planem (s. 4 prognozy). Tut. Sąd nie jest kompetentny do wypowiedzenia się w przedmiocie ważności wskazanej umowy cywilnoprawnej, która to ważność jest kwestionowana przez skarżącą. Jednak wynikająca z prognozy skutków finansowych okoliczność braku uwzględnienia finansowania przez Gminę K. kosztów budowy infrastruktury technicznej, powinna zostać przez tut. Sąd uwzględniona przy określeniu zakresu stwierdzenia nieważności badanego planu miejscowego.

Podsumowując stwierdzić należy, iż wyeliminowanie ze względu na dostrzeżoną niezgodność z prawem § 12 i 13 zaskarżonej uchwały, powoduje w konsekwencji konieczność jej usunięcia z obrotu prawnego w całości, choć w granicach interesu prawnego skarżącej, a więc terenu oznaczonego w planie symbolem 3.U.

Niezależnie od powyższego działając z urzędu Sąd dostrzegł, że doszło także odrębnego istotnego naruszenia sporządzania zaskarżonego planu, polegającego na braku uzyskania opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska, wymaganej zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. c u.p.z.p., jak i pominięcia ustawy z [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: "u.i.ś."), która to ustawa nota bene dodała do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przywołany przepis (zob. jej art. 147 pkt 2).

Wobec braku we wspomnianej ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku przepisów przejściowych odnoszących się do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego – zachodził obowiązek zastosowania stanu prawnego obowiązującego w chwili podjęcia uchwały [...], w tym nowych rozwiązań przewidzianych w tej ustawie, która weszła w życie [...] listopada 2008 r. Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej, w tym organy administracji publicznej, obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w chwili wydania rozstrzygnięcia, o ile przepisy intertemporalne nie stanowią inaczej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się jednocześnie, że potrzeba zastosowania – przy uchwalaniu planu miejscowego – przepisów ustawy obowiązującej od [...] listopada 2008 r. jest istotna, zważywszy na zakres zmian wprowadzonych tą ustawą. Nowelizacja przepisów podyktowana była w tym względzie potrzebą jak najszybszego dostosowania prawa polskiego do prawa wspólnotowego. Niezastosowanie nowej regulacji do znajdujących się w toku procedur uchwalania studiów i planów miejscowych oznaczałoby utrwalanie sprzecznego z prawem wspólnotowym porządku prawnego (zob. wyrok NSA z 8 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 430/12, CBOSA).

W tym miejscu wskazać trzeba, że art. 46 pkt 1 u.i.ś. projekty m.in. planów zagospodarowania przestrzennego wymagają przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 14 tej ustawy strategiczna ocena oddziaływania na środowisko stanowi zaś postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji polityki, strategii, planu lub programu, obejmujące w szczególności: a) uzgodnienie stopnia szczegółowości informacji zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko, b) sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko, c) uzyskanie wymaganych ustawą opinii, d) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Prognoza oddziaływania na środowisko, o czym stanowi art. 51 ust. 2 u.i.ś., 1) zawiera: a) informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu oraz jego powiązaniach z innymi dokumentami, b) informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy, c) propozycje dotyczące przewidywanych metod analizy skutków realizacji postanowień projektowanego dokumentu oraz częstotliwości jej przeprowadzania, d) informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko, e) streszczenie sporządzone w języku niespecjalistycznym; 2) określa, analizuje i ocenia: a) istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu, b) stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem, c) istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, d) cele ochrony środowiska ustanowione na szczeblu międzynarodowym, wspólnotowym i krajowym, istotne z punktu widzenia projektowanego dokumentu, oraz sposoby, w jakich te cele i inne problemy środowiska zostały uwzględnione podczas opracowywania dokumentu, e) przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne i negatywne, na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru, a także na środowisko, a w szczególności na: – różnorodność biologiczną, – ludzi, – zwierzęta, – rośliny, – wodę, – powietrze, – powierzchnię ziemi, – krajobraz, – klimat, – zasoby naturalne, – zabytki, – dobra materialne – z uwzględnieniem zależności między tymi elementami środowiska i między oddziaływaniami na te elementy; 3) przedstawia: a) rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru, b) biorąc pod uwagę cele i geograficzny zasięg dokumentu oraz cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru - rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz opis metod dokonania oceny prowadzącej do tego wyboru albo wyjaśnienie braku rozwiązań alternatywnych, w tym wskazania napotkanych trudności wynikających z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy.

Jak stanowi art. 53 u.i.ś. organ opracowujący projekt dokumentu, w tym jak w rozpatrywanym przypadku planu miejscowego, o którym mowa w art. 46 u.i.ś., uzgadnia z właściwymi organami, o których mowa w art. 57 i 58, zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko. Uzgodnienia dokonuje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku o uzgodnienie.

Zasady wnoszenia uwag i wniosków oraz opiniowania projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin określają przepisy ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 54 ust. 3 u.i.ś.).

Przepis art. 55 u.i.ś. stanowi, że organ opracowujący projekt planu miejscowego bierze pod uwagę ustalenia zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko, opinie organów, o których mowa w art. 57 i 58, oraz rozpatruje uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa (ust. 1). Z ustępu 3. tego artykułu wynika ponadto, że do przyjętego dokumentu załącza się pisemne podsumowanie zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych, a także informację, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: 1) ustalenia zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko; 2) opinie właściwych organów, o których mowa w art. 57 i 58; 3) zgłoszone uwagi i wnioski; 4) wyniki postępowania dotyczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone; 5) propozycje dotyczące metod i częstotliwości przeprowadzania monitoringu skutków realizacji postanowień dokumentu.

Z art. 57 pkt 2 u.i.ś. wynika, że organem właściwym w sprawach opiniowania w ramach strategicznych ocen oddziaływania na środowisko jest – w przypadku planów miejscowych– regionalny dyrektor ochrony środowiska. Organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej właściwym w sprawach opiniowania i uzgadniania w ramach strategicznych ocen oddziaływania na środowisko jest – w przypadku planów miejscowych – państwowy powiatowy inspektor sanitarny (art. 58 ust. 1 pkt 3 u.i.ś.).

Jak wynika z dokumentacji planistycznej dostarczonej przez Radę Miasta w rozpatrywanym przypadku projekt planu miejscowego nie został zaopiniowany przez organ wskazany w art. 17 pkt 6 lit. c u.p.z.p., to jest przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, co stanowiło istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego. Nie przeprowadzono również strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, a znajdująca się w aktach sprawy prognoza oddziaływania na środowisko nie może zostać uznana za odpowiadającą wymogom nowej ustawy, ponieważ o jej zakresie i stopniu szczegółowości zawartych w niej informacji, zgodnie z przepisami obowiązującymi od [...] listopada 2008 r., muszą zadecydować regionalny dyrektor ochrony środowiska i państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Również te uchybienia stanowią naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego, aczkolwiek z przyczyn wyżej wskazanych odnieść je należało wyłącznie do postanowień planu wyznaczanych zakresem interesu prawnego strony skarżącej, a więc postanowień dotyczących terenu oznaczonego symbolem 3.U.

W związku z powyższym na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. orzeczono, jak w pkt. 1. sentencji wyroku.

Jako że skarżąca objęła skargą nie tylko działki znajdujące się na terenie 3.U, lecz całość obszaru objętego planem orzeczono w pkt. 2 sentencji wyroku o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., ze względu na brak wykazania przez skarżącą interesu prawnego w zaskarżeniu kwestionowanej uchwały w zakresie wykraczającym poza ustalenia przyjęte dla terenu oznaczonego w planie symbolem 3.U. Przypomnieć bowiem należy, iż w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. orzeka się "w granicach" interesu prawnego skarżącego (por. wyroki NSA z 25 października 2019 r., sygn. II OSK 1905/19, z 8 maja 2019 r., sygn. II OSK 1544/17).

Skutkiem niniejszego orzeczenia jest doprowadzenie do sytuacji, w której obszar oznaczony na rysunku planu symbolem 3.U wyłączony został z zakresu obowiązywania uchwały Rady Miasta z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej i usługowej w Gwiazdowie – część E i w przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku powstanie w stosunku do tego obszaru sytuacja prawna analogiczna jak w przypadku terenów nie objętych prawem miejscowym z zakresu planowania przestrzennego.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem opłaty sądowej od skargi, kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, postanowiono w pkt. 3. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800 ze zm.).