Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4008/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. postanowieniami z dnia [...] marca 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności B.M. i M. M. byłych członków zarządu E. sp. z o.o. z/s w M. , za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności Skarżącego M. M. (dalej jako "Skarżący") oraz drugim członkiem zarządu – B. M. , za zaległość podatkową tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. w wysokości 5.280 zł należności głównej, 2.379 zł, odsetek za zwłokę obliczonych na dzień wydania decyzji oraz kwotę 455,90 zł kosztów egzekucyjnych.

Organ I instancji stwierdził, iż Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w Spółce dacie powstania zaległości podatkowej za grudzień 2008 r. Ponadto znajdujące się w aktach sprawy odpisy tytułów wykonawczych wystawionych na zaległości podatkowe E. Sp. z o.o. wynikające z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] , utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w . z dnia [...] września 2012r. nr [...] , z których to rozstrzygnięć wynikał fakt nieregulowania przez Spółkę zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. w kwocie 5.280 zł (tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] ), za luty 2008 r. w kwocie 5.280 zł (tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] ), za maj 2008 r. w kwocie 30.140 zł (tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] ), za sierpień 2008 r. w kwocie 15.840 zł (tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] ), za wrzesień 2008 r. w kwocie 5.280 zł (tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] ), za listopad 2008 r. w kwocie 10.560 zł (tytuł wykonawczy z dnia [...] .01.2013r. nr [...] ). Postępowania egzekucyjne obejmujące zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. mimo podjętych czynności i zastosowanych do majątku dłużnika środków egzekucyjnych okazało się bezskuteczne.

W ocenie organu I instancji spełniona została w czasie pełnienia przez Skarżącego przesłanka upadłości określona w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm) – dalej jako "p.u.n.". Jednocześnie uznano, iż wniosek dłużnika z dnia 13 maja 2010 r. o ogłoszenie upadłości był spóźniony, bowiem czasem właściwym na jego wniesienie był 2008 r., kiedy to E. sp. z o.o. zaprzestała płacenia wymagalnych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące tego roku kalendarzowego.

W konsekwencji ziściły się przesłanki upadłościowe, od których uzależniona jest odpowiedzialność podatkowa członków zarządu spółek kapitałowych, na skutek stwierdzenia niewypłacalności Spółki. Organ za zasadne uznał przeniesienie odpowiedzialność za ww. okres na Skarżącego.

Od powyższej decyzji Skarżący złożyli w dniu 23 maja 2014 .r odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. , z wnioskiem o uchylenie ww. rozstrzygnięcia lub skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie:

1) art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej "O.p."), przez błędne jego zastosowanie i orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Strony za zaległości E. Sp. z o.o. mimo, braku przesłanek pozytywnych oraz istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność.

2) art. 122, art. 187 § 1 O.p., przez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, ograniczając się wyłącznie do zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na niekorzyść Strony,

3) art. 180, art. 188 O.p. przez oddalenie wniosków dowodowych Strony na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie,

4) art. 191 w związku z art. 197 § 1 O.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w dacie 14 maja 2009 r. występowały przesłanki do ogłoszenia upadłości E. Sp. z o.o. oraz że Strona ponosi winę za niezłożenie ww. wniosku, pomimo iż do daty odwołania z funkcji członka zarządu nie posiadała wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych, jak i nie uczestniczyła w postępowaniach podatkowych w tym przedmiocie, a nadto przyjęcie, że wniosek z dnia 13 maja 2010 r. był spóźniony, pomimo że z akt sprawy wynika, iż zobowiązania zostały spłacone, w konsekwencji czego upadły – E. Sp. z o.o. odzyskała zarząd nad pozostałym majątkiem i nie została zlikwidowana,

5) art. 197 § 1 O.p. przez zaniechanie powołania biegłego z zakresu ekonomii i finansów w celu ustalenia daty wystąpienia przesłanek uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość E. Sp. z o.o., pomimo iż rozstrzygnięcie przedmiotowej kwestii uzależniało zastosowanie art. 116 O.p. i wymagało wiadomości specjalnych, organ podatkowy nie posiada zaś wiedzy, aby dokonać prawidłowej oceny stanu faktycznego we własnym zakresie.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie oraz:

- dołączenie do akt przedmiotowej sprawy akt rejestrowych E. Sp. z o.o. oraz dopuszczenie dowodu ze wszystkich dokumentów znajdujących się w tych aktach na okoliczność kondycji finansowej Spółki na przełomie lat 2008-2010,

- dołączenie do akt przedmiotowej sprawy akt dotyczących postępowania upadłościowego E. Sp. z o.o. oraz dopuszczenie dowodu ze wszystkich dokumentów znajdujących w tych aktach na okoliczność kondycji finansowej Spółki na przełomie lat 2009-2010,

- dopuszczenie i przeprowadzenie na podstawie akt sprawy, akt rejestrowych spółki oraz akt postępowania upadłościowego, dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii i finansów na okoliczność kondycji finansowej E. Sp. z o.o. na przełomie lat 2009-2010 oraz daty wystąpienia stanu niewypłacalności Spółki, uzasadniającej zgłoszenie wniosku o jej upadłość,

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków byłego członka zarządu E. Sp. z o.o. S.R. oraz syndyka I.K. na okoliczność kondycji finansowej Spółki w roku 2009, w dacie ogłoszenia upadłości Spółki oraz zakończenia ww. postępowania,

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony M.M. na okoliczność braku jego winy za niezłożenie wniosku o upadłość do roku 2009, co wynika z faktu, że do daty jego odwołania z funkcji członka zarządu nie posiadał wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych i nie uczestniczył w postępowaniach podatkowych w tym przedmiocie prowadzonych przeciwko spółce.

W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał, że zgłoszone wnioski dowodowe mają wykazać, iż w 2009 r. nie występował stan niewypłacalności Spółki

oraz do daty jego odwołania z pełnionej funkcji nie posiadał wiedzy o zaległościach podatkowych i nie występował w prowadzonych postępowaniach podatkowych.

Zdaniem Strony wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w terminie i postępowanie upadłościowe zostało zakończone, spółka nie została zlikwidowana.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu za bezsporne uznano, iż Skarżący pełnił funkcję członka zarządu E. Sp. z o.o. w dniu upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r., tj. w dniu 25 stycznia 2009 r. Strona pozostawała od dnia 20 kwietnia 2009 r. do chwili sporządzenia odpisu z KRS (stanu na dzień 31 stycznia 2014 r.) , nieprzerwanie wspólnikiem E. Sp. z o.o. Na objętą zaskarżoną decyzją zaległość E. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., doręczony w dniu 7 lutego 2013 r. w trybie art. 44 K.p.a. Egzekucja administracyjna m.in. ww. należności prowadzona w latach 2012 - 2013 okazała się w całości lub w części nieskuteczna, wobec czego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. zgodnie z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki m.in. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] . Ponadto w znacznej części bezskuteczna okazała się także prowadzona w latach 2010 - 2011 egzekucja uniwersalna długów E. Sp. z o.o., prowadzona w związku z ogłoszeniem upadłości Spółki obejmującej likwidację jej majątku (postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla W. ). Z ogólnej kwoty należności wierzyciela podatkowego zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym (481.966 zł) zaspokojona została jedynie nieznaczna jej część - 60.695 zł. Dodatkowo podniesiono, iż Spółka nie regulowała w 2008 r. również innych niż podatkowe zobowiązań, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z dokumentów tych wynika, że opóźnienie płatności najstarszego zobowiązania wynosiło na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (8 maja 2010 r.) aż 830 dni.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie wystąpiła druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu Spółki - bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki (art. 116 § 1 O.p.).

Odwołując się do treści art. 116 O.p. organ odwoławczy wskazał, iż wykazane zostało, że Strona pełniła obowiązki w zarządzie E. Sp. z o.o. w dniu upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r., a egzekucja z majątku Spółki okazała się w przeważającej części bezskuteczna.

Organ wskazał również na spełnienie negatywnej przesłanki odpowiedzialności w postaci wystąpienia przesłanki do ogłoszenia upadłości. W dniu 13 maja 2010 r. do Sądu Rejonowego dla W. w W. wpłynął wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku E. Sp. z o.o. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. ogłosił upadłość E. Sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika., natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego. Przesłanką do ogłoszenia upadłości był okoliczność nieregulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze), przez co właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość należało oceniać w odniesieniu do tej właśnie przyczyny, a nie do analizy, czy majątek Spółki wystarczał na zaspokojenie zaległych zobowiązań (art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Dla ustalenia przesłanki ogłoszenia upadłości, jaką jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań nie istotna jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Niewypłacalność istnieje bowiem nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

Oceniając sytuację finansowa spółki organ przyjął, iż E. Sp. z o.o. już w 2008 r. kwalifikowała się do uznania za dłużnika niewypłacalnego, w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Natomiast ujawnienia niewykonanych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2008 r. kilka lat później, w następstwie przeprowadzonego wobec podatnika (Spółki) postępowania podatkowego pozostawało bez znaczenia.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie zasługiwały na uwzględnienie wnioski dowodowe w zakresie przesłuchania świadków oraz dowód z przesłuchania Strony postępowania, gdyż ustalony stan faktyczny świadczył o istnieniu szeregu zaległości podatkowych E. Sp. z o.o. powstałych w 2008 r. Z akt postępowania upadłościowego (lista wierzycieli) wynika, iż nie były one jedynymi nieuregulowanymi przez Spółkę należnościami, prowadzenie tych dowodów na okoliczność nieistotną w sprawie, gdyż nie wpływającą na jej wynik, uznano za niecelowe.

W ocenie organu odwoławczego Skarżący nie wykazał okoliczności natury faktycznej uniemożliwiających złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości E. Sp. z o.o. Nie została także spełniona przesłanka wynikająca z art. 116 § 1 pkt 2 O.p., tj. nie wskazał majątku Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa w znacznej części bądź w całości.

Końcowo uznano, iż stan faktyczny i prawny sprawy ustalono zgodnie z wymogami zawartymi w ustawie Ordynacja podatkowa, a w szczególności w art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 tej ustawy. Uzasadnienie podjętej prawidłowo, a zaskarżonej decyzji organu podatkowego I instancji zostało również rozszerzone przez organ podatkowy II instancji, stosownie do art. 127 ww. ustawy (dwuinstancyjność postępowania).

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania,

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 116 O.p., przez błędne zastosowanie wskazanej regulacji i orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za zaległości E. Sp. z o.o. mimo braku przesłanek pozytywnych oraz istnienia przesłanek wyłączających tą odpowiedzialność,

- art. 122, art. 187 § 1 O.p., przez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, ograniczając się wyłącznie do zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na niekorzyść Strony,

- art. 180, art. 188 O.p. przez oddalenie wniosków dowodowych Strony na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, wyłącznie na tej podstawie, że w ocenie organu podatkowego dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co Strona zamierzała udowodnić,

- art. 191 w związku z art. 197 § 1 O.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w dacie 14 maja 2009 r. występowały przesłanki do ogłoszenia upadłości E. Sp. z o.o. oraz że Strona ponosi winę za niezłożenie ww. wniosku, pomimo iż do daty odwołania z funkcji członka zarządu nie posiadała wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych, jak i nie uczestniczyła w postępowaniach podatkowych w tym przedmiocie, a nadto przyjęcie, że wniosek z dnia 13 maja 2010 r. był spóźniony, pomimo że z akt sprawy wynika, iż zobowiązania zostały płacone, w konsekwencji czego upadły – E. Sp. z o.o. odzyskała zarząd nad pozostałym majątkiem i nie została zlikwidowana,

- art. 197 § 1 O.p. przez zaniechanie powołania biegłego z zakresu ekonomii i finansów w celu ustalenia daty wystąpienia przesłanek uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość E. Sp. z o.o., pomimo iż rozstrzygnięcie przedmiotowej kwestii uzależniało zastosowanie art. 116 cytowanej ustawy i wymagało wiadomości specjalnych, organ podatkowy nie posiada zaś wiedzy, aby dokonać prawidłowej oceny stanu faktycznego we własnym zakresie.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony wskazał, że organ podatkowy dopuścił się rażącego naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów uznając, iż okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a fakty, które zamierzała wykazać swymi dowodami Strona nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślono również, że wszystkie zgłoszone wnioski dowodowe mają na celu wykazanie, że w 2009 r. nie występował stan niewypłacalności Spółki, ewentualnie brak winy Skarżącego za niezłożenie wniosku o upadłość do roku 2009, gdyż do daty jego odwołania z funkcji członka zarządu nie posiadał wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych i nie uczestniczył w postępowaniach podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest nieuzasadniona.

Dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem Sąd stwierdził, iż podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się do stanowiska Strony zawartego w skardze, wskazać należy, iż sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, nie potwierdziła niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 116 O.p. przez organy podatkowe, a w konsekwencji, zarzutów skargi

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2177/08 i I FSK 2178/08 oraz z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1498/10 oraz I FSK 1499/10 (dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). W wyrokach tych wskazano, że przyczyną unormowań regulujących odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a więc spółki kapitałowej, jest to, że członkowie zarządu spółki mają decydująco istotny wpływ na prowadzenie spraw spółki. Stąd w przypadku, gdy sytuacja finansowa spółki jest zła i nie pozwala na zaspokojenie wierzycieli, to członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność majątkową i osobistą za te długi. Z jednej strony zatem instytucja ta pełni funkcje gwarancyjne dla wierzycieli spółki, którzy w razie braku jej majątku, mogą szukać zaspokojenia swoich wierzytelności z majątku członka zarządu. Z drugiej strony pełni funkcje represyjne dla członków zarządu, którzy ponoszą odpowiedzialność za długi spółki, będące konsekwencją złego zarządzania spółką.

Z art. 116 O.p. wynika, że członek zarządu nie odpowiada za zaległości spółki, jeżeli wykaże w jakikolwiek sposób, że nie można przypisać mu winy w związku z niezgłoszeniem wniosku dotyczącego upadłości. Co więcej, w dniu 10 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II FPS 3/09 – dostępny na CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w której stwierdzono, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r.), może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). W uzasadnieniu NSA stwierdził, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki o złożenie wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki. Treść art. 116 § 1 O.p., że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, należy rozumieć w ten sposób, że jedynie w przypadku, gdy członek zarządu miał wpływ na dokonanie we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe), a nie nastąpiło w tym czasie zgłoszenie tego wniosku lub wszczęcie tego postępowania, od odpowiedzialności tej wyłączyć go może jedynie wykazanie, że nie nastąpiło to z jego winy. W każdym zatem przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony. Skoro w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p. W końcowej części uzasadnienia NSA wskazał, że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu E. sp. z o.o. w okresach od 28 lutego 2002 r. do 14 maja 2009 r. oraz od 11 maja 2012 r. do 14 października 2013 r.

Z powyższego wynika, że zaległości Spółki, które objęte zostały zaskarżoną decyzją powstały jak i termin ich płatności upłynął w czasie gdy Skarżący był członkiem zarządu E. sp. Zatem zaistniała pierwsza przesłanka pozytywna wskazana w art. 116 O.p., w brzmieniu zarówno z przed jak i po 1 stycznia 2009 r., dotycząca pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu wzmiankowanej Spółki

W ocenie Sądu podzielić należy również stanowisko organów podatkowych w zakresie drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności określonej w art. 116 O.p., a mianowicie bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do Spółki.

Zasadnie w zaskarżonej decyzji przywołano przy tym treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn.. akt II FPS 6/08, zgodnie z którą Stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 listopada 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (teza 1). Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (teza 2).

Jak wynika z akt sprawy w stosunku do Spółki prowadzone były przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. postępowania egzekucyjne w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). W toku tych postępowań bezskuteczne okazały się czynności egzekucyjne skierowane do rachunków bankowych Spółki. Nie dały również efektu podjęte przez organ egzekucyjny próby poszukiwania majątku Spółki, to jest nieruchomości oraz środków transportu. Także prowadzone w stosunku do Spółki w okresie 2010 – 2011 r. postępowanie upadłościowe doprowadziło do zaspokojenia niewielkiej części zobowiązań podatkowych.

Zatem w ocenie Sądu stwierdzenie organów podatkowych, iż egzekucja prowadzona w stosunku do Spółki okazała się bezskuteczna jest w pełni uzasadnione.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy podatkowe zasadnie również przyjęły, że w momencie piastowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu istniały podstawy do podjęcia działań zmierzających do ogłoszenie jej upadłości, co w sposób dostateczny potwierdził zebrany w sprawie materiał dowodowy. Spółka, w której Skarżący był członkiem zarządu, już w 2008r. zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań. Należy bowiem zauważyć, że Spółka nie regulowała już zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, maj, sierpień , wrzesień i listopad 2008 r. W tym okresie Spółka nie regulowała również zobowiązań innych niż podatkowe, co wynika ze spisu wierzytelności dołączonego do wniosku o ogłoszenie upadłości z 2010 r. Stwierdzenie, iż wniosek o ogłoszenie upadłości z 2010 r. był spóźniony znajduje swoje potwierdzenie również w tym, że prowadzone w latach 2010 – 2011 postępowanie upadłościowe w stosunku do Spółki zaspokoiło w relatywnie niewielkim stopniu wierzytelności nim objęte.

W związku z powyższym w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja wskazana w art. 21, art. 10 i art. 11 ust. 1 p.u.n, stanowiąca podstawę do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie sprawowania przez Stronę funkcji członka zarządu .Zgodnie z art. 11 p.u.n. zasadne jest złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w dwóch sytuacjach, które nie muszą wystąpić łącznie tj.: w przypadku zaprzestania płacenia długów oraz gdy majątek spółki nie wystarcza na ich zaspokojenie.

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 11 ust 1 p.u.n., "podmiot gospodarczy, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego." Wskazać przy tym należy na orzeczenie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 1934 r. (sygn. akt: C I 35/33, Zbiór Orzecznictwa 1934, poz. 510), z którego wynika, iż decydujące znaczenie mają obiektywne kryteria oceny, czy chodzi o zaprzestanie płacenia długów. Problem winy lub jej braku nie ma znaczenia, gdyż decyduje stan obiektywny. Obojętne jest, czy zaprzestanie płacenia długów jest wynikiem "niechęci płacenia" czy braku środków. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 2030/08 zarówno jednolite w tym zakresie orzecznictwo jak i stanowisko doktryny wskazują, że czasem właściwym do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest czas, w jakim zarząd spółki, nie będąc w stanie realizować zobowiązań względem jej wierzycieli winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Moment zgłoszenia wniosku ma charakter obiektywny, a punktem odniesienia w tym zakresie są przepisy prawa upadłościowego. Podkreślić również należy, że niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje wszystkich zobowiązań, ale także wtedy, gdy nie wykonuje niektórych z nich. Takie ujęcie niewypłacalności związane jest z istotą działalności gospodarczej, które wymaga aby każde świadczenie zostało spełnione w terminie.

Odnosząc powyższe rozważania do oceny przedmiotowej sprawy Sąd zauważa, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał stanowisko organów podatkowych, że już w 2008 r. istniały przesłanki pozwalające uznać Spółkę za niewypłacalną. Dla przyjęcia tego stanowiska nie było konieczne powoływanie biegłego z zakresu rachunkowości, gdyż brak w 2008 r. regulowania zobowiązań przez Spółkę jest faktem w sprawie niespornym i oczywistym. W konsekwencji Skarżący jako członek zarządu stosownie do art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 21 ust. 1 i ust. 2 p.u.n. miał obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki już z końcem 2008 r., czego jednak nie uczynił.

Skarżący nie wykazał również, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Podnoszoną w skardze okoliczność, iż od daty odwołania z funkcji członka zarządu Skarżący nie posiada wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych i nie uczestniczył w postępowaniach podatkowych w tym przedmiocie Sąd uznaje za nieistotną w sprawie, albowiem organy podatkowe wykazały odpowiedzialność Skarżącego za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie gdy był on członkiem zarządu Spółki.

W toku postępowania podatkowego Skarżący nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją w znacznej części.

Z tych względów zachodziły przesłanki ustawowe do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego solidarnie ze Spółką za zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. , wobec istnienia przesłanek pozytywnych oraz brakiem wykazania przesłanek negatywnych określonych w art. 116 O.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r., poz.270 t.j.) oddalił skargę.