Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 369/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr) Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Renata Kantecka Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odmowy wypłaty odszkodowania I. oddala skargę II. Zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adw. A. B. 293 zł (dwieście dziewięćdziesiąt trzy złotych) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/OI 369/05 Uzasadnienie

Decyzją z dnia "[...]" 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej z dnia "[...]" 2000 roku, Nr "[...]" , odmawiającej Z. S. wypłaty odszkodowania w kwocie 2.323.091,50 zł.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w trybie art. 245 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, wydał w dniu "[...]" 2005 roku decyzję Nr "[...]" odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej Nr "[...]" z dnia "[...]" 2000 roku w sprawie odmowy Z. S. wypłaty odszkodowania w kwocie 2.323.091,50 zł. Weryfikacja postępowania poprzedzającego wydanie w/w decyzji w związku z podstawami określonymi przepisami art. 240 § 1 pkt 1,2,4,5,6,7, Ordynacji podatkowej dokonana przez organ podatkowy I instancji nie potwierdziła wystąpienia wad stanowiących podstawy wznowienia postępowania.

W dniu 25 kwietnia 2005 roku Strona złożyła odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej Nr "[...]" z dnia "[...]" 2005 roku wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji ostatecznej Izby Skarbowej Nr "[...]" z dnia "[...]" 2000r. i zwiększenie kwoty odszkodowania o dalsze 6 milionów złotych. Uzasadniając odwołanie Strona opisał przebieg postępowań podatkowych w podatku obrotowym za lata 1992 i 1993r. Stwierdziła, iż niedbałe działanie organów podatkowych utrudniło realizację kontraktów zagranicznych na kwotę 50 milionów dolarów amerykańskich i spowodowało straty w jego przedsiębiorstwie. W związku z powyższym wartość odszkodowania winna zdaniem Strony sukcesywnie wzrastać. O takim stanie sprawy, jak wyjaśnił odwołujący, powiadamiał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, Ministerstwo Finansów oraz Generalnego Inspektora. Jednakże brak działania wskazanych organów utrudniło wyjaśnienie sprawy. W dalszej części Strona wnosiła o powiadomienie Prokuratury, co do konieczności ukarania osób winnych zaniedbań w prowadzonych postępowaniach podatkowych. Podatnik stwierdził także, że obecne postępowanie toczy się przed organem I instancji, stąd oczekuje załatwienia sprawy w ciągu 30 dni. Zdaniem Strony organ podatkowy świadomie doprowadził do przeterminowania sprawy i zaniedbania podstawowych obowiązków służbowych. Po uzupełnieniu materiału dowodowego przez Stronę, kolejnym pismem z dnia 12.07.2005r, zgodnie z postanowieniami art. 121 § 1, art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, powiadomiono Podatnika o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym dowodami i materiałami w sprawie. W odpowiedzi na powyższe, Podatnik złożył pismo z dnia 21.07.2005r, w którym powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu co do obowiązku wskazania osób winnych. Z. S. stwierdził, iż wydanie przez organ podatkowy decyzji w przedmiotowej sprawie winno być poprzedzone wydaniem opinii przez Prokuraturę w B. w E. i w O.

W przedmiotowej sprawie po rozpoznaniu zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził co następuje.

Wznowienie postępowania jest instytucją stanowiącą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ono zapadło było dotknięte wadami wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu w przedmiotowej sprawie, uwzględniając treść żądania Strony, konieczne było zbadanie wystąpienie przesłanek określonych postanowieniami art. 240 § 1 pkt 1.2.4,5,6 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z pismem z dnia 12.02.2005 roku złożonym przez Z. S.

Organ pierwszej instancji nie zgodził się z poglądem wnioskodawcy co do istnienia uchybień w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia "[...]" 2000r. "[...]", określonych w art. 240 § 1 pkt 1,2,4,5,6 i 7 Ordynacji podatkowej.

Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie odmowy wypłat odszkodowania Izba Skarbowa stwierdziła, iż nie wystąpiły przesłanki określone brzmieniem art. 260 § 1 skutkujące powstaniem odpowiedzialności odszkodowawczej. Odwołując się do wydanych w sprawie podatku obrotowego za rok 1992 decyzji: Urzędu Skarbowego w B. Nr "[...]" z dnia "[...]" 1994r. i Izby Skarbowej, z dnia "[...]" 1995r. Nr "[...]", wydanej w trybie art. 138 §2 KPA, Urzędu Skarbowego w B. Nr "[...]" z dnia "[...]" 1995r., i Izby Skarbowej z dnia "[...]" 1996r. Nr "[...]" wydanej w trybie art. 138§ 1 pkt1 KPA, i oddalającego skargę orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrok z dnia 25 marca 1998r. Sygn. akt "[...]" na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" 1996r. Nr "[...]", Izba Skarbowa podniosła, iż nie wystąpiły ciężkie wady w działaniach organów podatkowych uregulowane w trybach nadzwyczajnych. Ponowna kontrola postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w trybie art, 260 § 1 Ordynacja podatkowa w związku z odwołaniem od decyzji podjętej w trybie art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie ujawniła podstaw wznowienia określonych brzmieniem art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej powołanych przez zainteresowanego. Organ odwoławczy analizując dokumentację dostarczoną przez odwołującego i akta sprawy odszkodowawczej nie dopatrzył się wystąpienia w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji w sprawie odmowy wypłaty odszkodowania: fałszywych dowodów, wydania decyzji w wyniku popełnienie przestępstwa, zaniedbania w zakresie uczestnictwa Strony w postępowaniu. Dodatkowo zwrócił uwagę, na ograniczenie terminu skuteczności złożenia żądania w związku z art. 241 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W tym przypadku obowiązuje niezachowany przez Stronę termin miesięczny, liczony od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, ujawnienia nowych i istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów. Nie stwierdzono ponadto, aby kwestionowana decyzja wydana została bez wymaganego prawem stanowiska innego organu, czy w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone. Brak istnienia w/w przestanek uniemożliwia ponowną ocenę sprawy rozstrzygniętą decyzją ostateczną.

Rozwiązanie przyjęte w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej jest jednoznaczne. Ustawodawca dokonał wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania. Stąd działania organu podatkowego mogą odbywać się w granicach. zakreślonych brzmieniem art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skargę do Sądu wniósł Z. S. i domagał się uwzględnienie jego wniosku o wznowienie i uchylenie decyzji Izby Skarbowej Nr "[...]" z dnia "[...]" 2000 roku w sprawie odmowy Z. S. wypłaty odszkodowania w kwocie 2.323.091,50 zł. W uzasadnieniu skargi Z. S. powtórzył w znacznej części argumenty zawarte w odwołaniu. Opisał szereg postępowań podatkowych w podatku obrotowym za lata 1992 i 1993, wskazując na bezprawne postępowanie organów podatkowych uniemożliwiających mu realizację kontraktów zagranicznych o wartości ok. 50 milionów dolarów amerykańskich. Natomiast na rozprawie pełnomocnik skarżącego adw. A. B. wskazał , że w zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się do zmian wynikających z Konstytucji. Zgodnie z art. 77 Konstytucji RP postępowaniem odszkodowawczym powinny być objęte wszystkie bezprawne działania organów administracji państwowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i domagał się oddalenia skargi.

Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Skarżący nie wykazał istnienia jakiejkolwiek przesłanki umożliwiającej wznowienie postępowania. Prawidłowo Dyrektor wskazał , że postępowanie w sprawie odpowiedzialności odszkodowawczej prowadzone było w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, gdyż skarżący z wnioskiem o wypłatę odszkodowania wystąpił w czerwcu 2000 r., czyli po wejściu w życie Ordynacji podatkowej. Okoliczności związane z brakiem przesłanek określonych w przepisach art. 260 i 261 Ordynacji podatkowej , nie uległy zmianie . Nie zostały bowiem wzruszone decyzje wymiarowe dotyczące podatku obrotowego. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że obowiązujący wówczas art. 160 § 1 k.p.a., którego część art. 261 O.p. jest odpowiednikiem, stanowi wyłączną podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę, którą strona poniosła na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji ( uchwała SN z 26 stycznia 1989 r. , OSNCP 1989 , nr 9, poz. 129 ). W praktyce oznaczało to , że strona nie musiała wykazywać winy. Samodzielność art. 260 i 261 O. p. wynika z faktu, iż określają one , kto i za co odpowiada. Formułują ponadto przesłanki tej odpowiedzialności, przesądzając, że źródłem szkody jest decyzja dotknięta nieważnością lub wadą uzasadniającą wznowienie postępowania. Jest to odpowiedzialność szczególna. Tymczasem skarżący w skardze wskazuje na inną wadliwość postępowania podatkowego. W takim przypadku odpowiedzialność Skarbu Państwa oparta jest o treść art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i przepisy kodeksu cywilnego i może być dochodzona przed sądem powszechnym. Z. S. z takim powództwem odszkodowawczym wystąpił. Z treści wyroku Sądu Apelacyjnego wydanego w dniu "[...]" 2002 r. wynika , że Z. S. wytoczył powództwo przeciwko Skarbowi Państwa- Naczelnikowi Urzędu skarbowego w B. o zapłatę 2. 323 091, 50 zł tytułem odszkodowania za straty finansowe, jakie poniósł w związku z koniecznością zerwania kontraktów zagranicznych, w wyniku zajęcia jego mienia przez Urząd Skarbowy w B. Jego powództwo zostało oddalone. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że nie przyjął art. 260 Ordynacji podatkowej za podstawę wyrokowania. Sąd ten jednak podkreślił, że w toku postępowania administracyjnego, dotyczącego powoda nie doszło do wznowienia postępowania, ani do stwierdzenia nieważności żadnej z podjętej decyzji. W konsekwencji powyższych ustaleń i rozważań nie można podzielić zarzutów podniesionych w uzasadnieniu skargi. Nie można zgodzić się z zrzutami pełnomocnika podniesionymi na rozprawie. Reguły odpowiedzialności na podstawie art. 260 i 261 co do zasady , po wejściu w życie Konstytucji RP nie uległy zmianie. Wyrokiem z dnia 23 IX 2003 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 260 § 1 ograniczający prawo do odszkodowania tylko do wysokości "rzeczywistej szkody", czyli do wyrównania rzeczywistej straty (damnum emergens) jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Organ podatkowy nie był tej zmiany zobowiązany omawiać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż nie wystąpiły przesłanki faktyczne i prawne uzasadniające wzruszenie decyzji ostatecznej. Zmianom natomiast uległy zasady tej odpowiedzialności oparte o przepisy kodeksu cywilnego. Roszczenia odszkodowawcze oparte na przepisach prawa cywilnego mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że ta odpowiedzialność był rozważana z uwzględnienie zmian wynikających z wejścia w życie Konstytucji RP. Na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku