Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 769/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 30 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i postanowienia Prezydenta Miasta [...]. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej K.G. za okres od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art 138 § 1 pkt 1w zw. z art. 61 a i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: Kodeks postepowania administracyjnego ).

Podstawą odmowy przez organ wszczęcia postępowania w sprawie za okres od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. było istnienie w obrocie prawnym dwóch ostatecznych decyzji orzekających co do istoty sprawy: decyzja z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], którą Prezydent Miasta [...] odmówił M.G. przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję organu, oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], którą Prezydent Miasta [...] przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, ze względu na zmianę sytuacji rodzinnej- wynikając z bezskuteczności egzekucji.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 23 października 2012 r. M.G. działając jako przedstawiciel ustawowy K.G., zwróciła się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę ( urodzoną 1 listopada 1994 r. ). Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Prezydent Miasta [...] odmówił prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołaną wcześniej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymało decyzję w mocy.

W dniu 2 stycznia 2013 r. M.G. zwróciła się z ponownym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., Prezydent Miasta [...] przyznał świadczenie w kwocie 500 zł na okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Prezydent Miasta [...] przyznał świadczenie na kolejny okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., decyzją zaś z dnia [...] października 2014 r. na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] (brak decyzji w aktach) Prezydent Miasta [...] uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego na rzez K.G. w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w łącznej kwocie 5.000 zł za nienależne świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji wskazał, że M.G., działając w imieniu córki podjęła kroki zmierzające do wyegzekwowania od zagranicznego dłużnika zasądzonych na jej rzecz alimentów w sierpniu 2012 r. i od tej daty należy uznać, że egzekucja zasądzonych alimentów jest bezskuteczna i nie uwzględniać tych alimentów w dochodzie rodziny osoby uprawnionej. Zatem w okresie od stycznia 2012 r. do lipca 2012 r. zwiększały one dochód. Zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. W związku z tym organ przyjął, że za okres od stycznia do lipca 2012 r. uzyskała dochód w postaci należnych alimentów w kwocie 7.757,35 zł. i uznał świadczenie w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 30 września 2014 r. za nienależne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dochodu członków rodziny należy wliczyć alimenty faktycznie otrzymywane, nie zaś alimenty, które wynikają wyłącznie z tytułu wykonawczego.

Wnioskiem z dnia 23 grudnia 2014 r. M.G. działając imieniem K.G. ( była już pełnoletnia ) zwróciła się o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionej K.G.za okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzez K.G. w okresie od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., wskazując, co na wstępie zostało nakreślone, że w sprawie zostały już wydane dwie ostateczne decyzje.

Postanowienie doręczono M.G., która w ustawowo przewidzianym do tego terminie złożyła zażalenie. Zarzuciła błędne zastosowanie art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazała, że decyzja o odmowie przyznania świadczeń alimentacyjnych została oparta na nieprawidłowych ustaleniach dochodu, co potwierdziła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymało postanowienie w mocy. Postanowienie doręczono M.G..

Skargę do Sądu wniosła K.G.. Zarzuciła naruszenie art. 61a, art. 7, 8, 11, 77 §1 i 107 § 3 i 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie zgodziła się z argumentacją o istnieniu w obrocie prawnym ostatecznych decyzji w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego za ten okres. Wskazała, że jedynie zmiana na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. obejmująca również okres od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. uzasadniałaby stanowisko organu. Tymczasem decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. przyznawała prawo do świadczeń alimentacyjnych na okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r., a zatem za okres od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. odmówiono świadczeń, pomimo braku podstaw, co uzasadnia jej wniosek o wszczęcie postępowania w tym zakresie. Zaznaczyła, że powodem, dla którego odmówiono jej przyznania świadczenia alimentacyjnego za ten okres, było zaliczenie dochodu fikcyjnego, którego Skarżąca nigdy nie otrzymała, tj. alimentów zasądzonych wyrokiem.

Zarzuciła organowi naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w toku postepowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu postanowienia. Ponadto wskazał, że ostateczne decyzje mogą zostać wzruszone jedynie na zasadach i w trybie określonych w Dziale II rozdział 12 i 13 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności, bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. W razie nie stwierdzenia podstaw do wyeliminowania zaskarżonego aktu administracyjnego z obrotu prawnego sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 P.p.s.a.

Kontrolowane postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] dotknięte są wadą nieważności.

Stronami postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z Funduszu alimentacyjnego są oprócz dłużnika alimentacyjnego także wnioskodawcy, tj. osoba uprawniona do alimentów lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.).

W niniejszej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania w tym przedmiocie wystąpiła w dniu 23 grudnia 2014 r. M.G. działając jako przedstawiciel ustawowy córki K.G. K.G., jak wynika z akt sprawy urodziła się [...] listopada 1994 r. i z dniem [...] listopada 2012 r. stała się pełnoletnia, ustała z tą datą władza rodzicielska matki M.G.

Przyczyną wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o odmowie wszczęcia postępowania przez organy obu instancji był fakt, że wniosek że wniosek nie został złożony w ustawowo przewidzianym terminie. Aby ubiegać się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1.10.2011 r. do 30.09.2012 r. należało złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.08.2011 r. do 31.10.2011 r. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się począwszy od miesiąca złożenia wniosku "na przyszłość". Nie jest możliwe ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres wsteczny, tj. od 1.10.2011 r. do 30.09.2012 r. na podstawie wniosku z dnia 23.12.2014 r.

Tymczasem uszło uwadze organów obu instancji, że M.G. w dacie złożenia wniosku nie była przedstawicielem ustawowym córki K.G. o uzupełnienie braków formalnych wniosku przez jego podpisanie. Dałoby to także K.G. możliwość zdecydowania o kształcie zgłaszanego żądania. Organy konsekwentnie w toku postępowania dokonywały doręczeń do rąk M.G., traktując ją jako przedstawiciela ustawowego córki. Potraktowanie osoby pełnoletniej jako osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, pozostającej pod władzą rodzicielską, świadczy o rażącym naruszeniu art. 15 ust. 1 w/w ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 30 § 1 i 2 K.p.a. – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Tak jak niezapewnienie osobie małoletniej prawidłowej reprezentacji w toku postępowania, tak i adekwatnie pozbawienie osoby pełnoletniej możliwości samodzielnego podejmowania w nim czynności jest naruszeniem podstawowych zasad procedury administracyjnej i skutkuje pozbawieniem możliwości obrony w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.