Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 171/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4a ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c, 152 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Referent stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz K. G. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją dnia [...] , nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że z treści aktu notarialnego sporządzonego w dniu 8.05.2007 r. Rep. [...] wynika, iż K. G. sprzedała wraz z ojcem Z. C. małżonkom I. P.-P. i P. P. nieruchomość zabudowaną, położoną w L. przy ul. D. , za łączną cenę 150 000 zł. Z. C. sprzedał swój udział wynoszący ¾ części za cenę 112 500 zł, a K. G. sprzedała swój udział wynoszący ¼ części za cenę 37 500 zł. Sprzedający otrzymali na poczet ceny łączną kwotę 2 000 zł. Resztę ceny w łącznej kwocie 148 000 z, kupujący zobowiązali się zapłacić przelewami po 74 000 zł na wskazane konto strony oraz Z. C. W akcie tym Z. C. oświadczył ponadto, iż daruje córce kwotę 37 500 zł oraz, że wyraża zgodę na to aby kwota 37 500 zł - należna jemu z tytułu sprzedaży udziału w powyższej nieruchomości - została przelana na jej konto przez Bank [...] w L.. Notariusz nie pobrał podatku od darowizny.

Po otrzymaniu odpisu aktu notarialnego, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego dokonał oceny wartości przedmiotu darowizny w świetle postanowień art. 7 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Ponieważ wartość darowizny przekroczyła kwotę 9 637 zł, która nie podlega opodatkowaniu jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe. W trakcie tego postępowania K. G. wyjaśniła, że I. P.-P. i P. P. - realizując postanowienia umowy sprzedaży - dokonali przelewu na jej konto kwoty 74 000 zł, w skład której wchodziła kwota 36 500 zł za sprzedaż nieruchomości w udziale ¼ części oraz kwota 37 500 zł z tytułu darowizny od Z. C.

W dniu [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego wydał decyzję nr [...] ustalającą K. G. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1 334 zł z tytułu w/w darowizny.

K. G. złożyła od tej decyzji odwołanie, w którym zarzuciła organowi naruszenie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co spowodowało bezpodstawne obciążenie jej obowiązkiem uiszczenia podatku z tytułu otrzymanej darowizny. W toku postępowania odwoławczego strona wyjaśniła, że dowodem przekazania pieniędzy jest kopia wtórnika dokumentu zlecenia przelewu z dnia 18.05.2007 r. wystawiona przez [...]. Podano w nim jako zleceniodawcę P. P. i I. P.-P., a jako odbiorcę K. G. Opis przelewu zawiera informację dotyczącą darowizny dokonanej przez jej ojca Z. C. aktem notarialnym z dnia 8.05.2007 r. Rep. [...] . Przelew został dokonany przez kupujących, a nie z konta jej ojca, ponieważ w dniu sprzedaży kupujący nie posiadali jeszcze wszystkich pieniędzy. Przelewu dokonano bezpośrednio na jej konto po otrzymaniu przez kupujących kredytu.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów strony. Za bezsporne uznał, iż w dniu 8.05.2007 r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa darowizny, mocą której ojciec K. G. zobowiązał się do przekazania na rzecz córki kwoty 37 500 zł, w formie przelewu na jej konto przez [...] S.A. V Oddział w L. Ponadto wskazał, że w myśl postanowień art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, o czym stanowi art. 5 i 6 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Co do zasady, podatnicy podatku obowiązani są złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Obowiązek składania zeznań podatkowych, co wynika z art. 17a ust. 2 ustawy, nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 18 ustawy o podatku od spadków i darowizn, notariusze są płatnikami podatku od darowizny dokonanej w formie aktu notarialnego. Do ich obowiązków należy pobranie podatku z chwilą sporządzenia aktu notarialnego oraz jego wpłacenie na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Treść aktu notarialnego sporządzonego w dniu 8.05.2007 r., wskazuje na to, że notariusz nie pobrał podatku od dokonanej na rzecz strony darowizny. Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych m.in. przez zstępnych, pod warunkiem zgłoszenia tego faktu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego oraz udokumentowania - w przypadku, gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę 9637 zł - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. W przypadku niespełnienia tych warunków, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty 9 637 zł lub gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Analizując stan sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na to, iż nabycie darowizny nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, nie wystąpił w niej obowiązek zgłoszenia darowizny. Jednakże, aby ubiegać się o zwolnienie z art. 4a ustawy, strona powinna udokumentować otrzymanie kwoty darowanych środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Ten obowiązek zdaniem organu odwoławczego nie został wypełniony prawidłowo, bowiem z wtórnika dokumentu zlecenia przelewu z dnia 18.05.2007 r. wynika, że zleceniodawcą przelewu na kwotę 74 000 zł był P. P. i I. P.-P., a przelew został dokonany tytułem zapłaty za lokal mieszkalny zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] . Z treści tego dokumentu nie wynika, aby wpłata dokonana była tytułem darowizny dokonanej na rzecz strony rzecz przez Z. C.

Dlatego też organ odwoławczy uznał, że organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo rozstrzygnął sprawę ustalając podatek należny z tytułu darowizny. W myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 9 637 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej. Do tej grupy zalicza się m.in. zstępnych, tj. córkę. Podatek w kwocie 1 334 zł obliczono od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy, według skali ustanowionej dla nabywców zaliczonych do I grupy.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów Ordynacji podatkowej. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego było ustalenie czy w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki umożliwiające zastosowanie zwolnienia od podatku umowy darowizny na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. W przypadku niewypełnienia przez podatnika wszystkich prawem przewidzianych warunków, obowiązkiem organu podatkowego było obliczenie podatku na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Zdaniem organu, brak było materii dowodowej, którą miałby gromadzić organ podatkowy pierwszej instancji, skoro to na stronie spoczywał obowiązek przedstawienia dokumentu wskazującego, że kwota darowizny została przelana na jej konto zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej K. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła organom naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że w Izbie Skarbowej złożyła oświadczenie, że darowiznę otrzymała od ojca za pośrednictwem osób kupujących nieruchomość stanowiącą współwłasność jej i ojca. Kupujący na zakup nieruchomości uzyskali kredyt w [...] S.A. [...]. i w momencie sporządzania aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości i darowizny nie posiadali jeszcze środków pieniężnych, którymi bezpośrednio po dokonaniu transakcji mógłby dysponować jej ojciec przekazując je ze swojego rachunku na jej rachunek bankowy.

Dowód dokonania darowizny zawarty został w akcie notarialnym, a opis na przelewie bankowym z dnia 14.05.2007 r. zawiera informacje, że przekazana na jej rachunek kwota to "zapłata za lokal mieszkalny zgodnie z aktem notarialnym Repertorium [...] . W powyższym akcie notarialnym ojciec skarżącej określił swoją wolę darowania jej kwoty 37 500 zł i jednocześnie oświadczył, że wyraża zgodę by pieniądze w kwocie 37 500 zł należne jemu z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości zostały przekazane na jej rachunek w [...]. Skarżąca stwierdziła, że zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, otrzymana przez nią od ojca darowizna, podlega zwolnieniu od podatku.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 142, poz. 1514 ze zm.), zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W myśl art. 4 ust. 3 tej ustawy, obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

1) wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub

2) gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Przepis art. 4a został dodany do ustawy o podatku od spadków i darowizn na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16.11.2006 r. zmieniającej w/w ustawę z dniem 1.01.2007 r. i jak wynika z uzasadnienia tej zmiany (Druk Sejmowy nr 736), miała ona na celu przede wszystkim zniesienie obciążeń podatkowych dla nabywających nieodpłatnie majątek od osób najbliższych, przy jednoczesnym zapewnieniu szczelności systemu podatkowego.

Jak wynika z treści cytowanych wyżej przepisów art. 4a ust. 1 i art. 4 ust. 3, w przypadku, gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne, zwolnienie dla najbliższej rodziny jest uzależnione od dopełnienia zgłoszenia i udokumentowania wpływu przez nabywcę. Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przy tym przypadków, gdy wartość majątku nabytego łącznie od jednej osoby w ciągu 5 lat od daty pierwszego nabycia nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz przypadków, gdy nabycie dokonywane jest na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Wówczas, jedynym warunkiem zwolnienia jest udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w dniu 8.05.2007 r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa darowizny, mocą której ojciec K. G. Z. C. zobowiązał się do przekazania na rzecz córki kwoty 37 500 zł. Jednocześnie darczyńca wyraził zgodę, aby kwota 37 500 zł należna mu z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości, dokonanej w tym samym akcie notarialnym na rzecz I. P. – P. i P. P., została przelana na konto córki przez [...] S.A. V Oddział w L., który miał udzielić I. P. – P. i P. P. kredytu na zakup nieruchomości od stron umowy darowizny. Jak wynika z aktu notarialnego, K. G. swój udział w nieruchomości sprzedała również za cenę 37 500 zł. Z wtórnika dokumentu zlecenia wystawionego przez SKOK wynika natomiast, że w dniu 14.05.2007 r. na zlecenie I. P. – P. i P. P. przekazano na rzecz skarżącej kwotę 74 000 zł tytułem zapłaty za lokal mieszkalny zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...]. Czyli, biorąc pod uwagę treść aktu notarialnego z dnia 8.05.2007 r., nabywcy nieruchomości przekazali skarżącej kwotę, na którą składała się zapłata za jej udział w nieruchomości oraz część kwoty należnej z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości jej ojcu, a którą ten darował córce. Taki sposób zapłaty określony został w § 6 tegoż aktu.

Skoro zatem skarżąca przedstawiła kopię dokumentu zlecenia, z którego wynika jednoznacznie, że darowana jej w dniu 8.05.2007 r. przez ojca kwota 37 500 zł została przekazana zgodnie z jego wolą na jej rachunek, to nieuprawnione jest twierdzenie, że nie udokumentowała ona otrzymania środków pieniężnych od ojca w sposób określony w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Z art. 4a ust. 1 cyt. ustawy wynika bowiem, że wskazany tam warunek jest spełniony, jeżeli dojdzie do nabycia tytułem darowizny środków pieniężnych, a obdarowany udokumentuje, że darowane środki rzeczywiście zostały mu przekazane (dowodem przekazania na jego rachunek bankowy bądź prowadzony przez [...] lub przekazem pocztowym), czyli potwierdzi faktyczne dokonanie darowizny.

Innymi słowy, materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie pozwala na uznanie, iż został w niej spełniony warunek zwolnienia określony w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ skarżąca otrzymała od ojca tytułem darowizny na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego kwotę 37 500 zł i udokumentowała to nabycie przedstawiając kopię dokumentu zlecenia wystawionego przez [...], z którego wynika, że powyższa kwota została przekazana na jej rachunek.

Mając na uwadze powyższe, sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące naruszenia w niniejszej sprawie przepisów art. 122, art. 187 § 1 i 191, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Z tych też względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o wykonalności decyzji uzasadnia art. 152, a postanowienie w przedmiocie kosztów art. 200 powołanej ustawy.