Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 702/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-06-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 w zw. z art. 165
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie A Sp. z o.o. w Z. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu na poczet zaległości podatkowej w podatku od dochodowym od osób prawnych za 2001 r. wraz z odsetkami za zwłokę o najwcześniejszym terminie płatności zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług.

Strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy w zakresie "zwolnienia od kosztów sądowych".

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że "w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiające pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu". Dalej wskazała, że wszelkie nieruchomości oraz ruchomości spółki zostały zajęte przez komorników. Trwa licytacja tych przedmiotów, a wpisy hipoteczne dotyczące nieruchomości w efekcie uniemożliwiają ich sprzedaż.

Skarżąca zadeklarowała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość posiadanych środków trwałych wg bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł. W ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w rozmiarze [...] zł. Na dwóch rachunkach bankowych prowadzonych w [...] oraz w [...] w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku brak było jakichkolwiek środków pieniężnych.

Pismem z dnia [...] strona została wezwana do nadesłania szeregu dokumentów, które miały obrazować jej stan majątkowy i finansowy.

W szczególności skarżącą Spółkę wezwano o nadesłanie:

1/ zeznania podatkowego za rok 2008. Równocześnie wskazano, że gdyby zeznanie takie nie zostało złożone, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające równocześnie, że skarżąca za lata 2007-2008 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy,

2/ sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa) za rok 2008;

3/ deklaracji na podatek od towarów i usług (VAT-7) za sześć ostatnich miesięcy,

raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące,

4/ wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Wskazano przy tym, że przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, (to jest wystawione po otrzymaniu wezwania), zaświadczenia banku, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji - stosowne zaświadczenie wystawione banku potwierdzające ten fakt lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku,

5/ ewidencji środków trwałych według stanu na koniec ostatniego miesiąca, (bądź ostatnio sporządzonej),

6/ aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy - z przedłożonej dokumentacji (także np. odpisów umów najmu itp.) powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Odpisy te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości w okresie ostatnich trzech lat.

W odpowiedzi na to wezwanie Spółka nadesłała pismo z dnia [...], w którym stwierdziła ponownie, że działanie organów podatkowych uniemożliwia jej działanie oraz że funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli. Nie prowadzi żadnej działalności w wyniku "przestępczego działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". W ramach tego pisma jako dowody dołączyła skany niektórych dokumentów wymienionych poniżej. Wskazując na postanowienie Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki i postanowienie tut. Sądu z dnia 28 marca 2007 r., III SA/Gl 1465/06 o zwolnieniu strony z kosztów sądowych, zaznaczyła, że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Wskazując na odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. (sporządzony dnia [...]), gdzie Spółka widnieje jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynków położonych w B. i która to nieruchomość jest obciążona hipoteką zwykłą i kaucyjną w kwotach [...] zł i [...] zł oraz zdjęcia tej nieruchomości z [...] r., zauważyła, że ten kompleks hotelowy ma wartość [...] zł i że pozostając bez ochrony jest rozkradany i niszczony. Natomiast wskazując na odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w J. (sporządzony dnia [...]), gdzie Spółka widnieje również jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynku i w którym wpisano ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, zauważyła, że ta nieruchomość stanowiąc stację paliw warta jest [...] zł oraz że na obecnym etapie podlega ona licytacji.

Poza tym strona oświadczyła, że nie może przedłożyć wyciągów z banków za ostatnie trzy miesiące, gdyż ich nie otrzymała. Nie może też przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, że jej oryginał został "z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ K. w czasie przeszukania siedziby Skarżącej w dniu [...] i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury Skarżąca nie wie gdzie te dokumenty się znajdują".

Postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy.

Stanowisko swoje uzasadnił tym, że skarżąca Spółka nie nadesłała koniecznych dokumentów źródłowych, co uniemożliwiło dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej.

Od postanowienia tego w ustawowym terminie wniesiony został sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podnosiła po raz kolejny argumenty, które do tej pory podnosiła wielokrotnie w pismach procesowych.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2009 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy.

Wniesione na to postanowienie zażalenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2010 r. W uzasadnieniu Sąd zaznaczył, że strona - mimo istnienia wielu wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń zawartych we wniosku o przyznaniu prawa pomocy - przyjęła bierną postawę nie wskazując na żadne okoliczności lub dokumenty, które uzasadniałyby pozytywne rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W wyniku wezwania do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 100 zł i przed upływem wyznaczonego terminu strona złożyła w piśmie z dnia [...] ponowny wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że "w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. Skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu, a sytuacja do dnia dzisiejszego nie uległa zmianie".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie w kwestii prawa pomocy zapadło już dnia 2 grudnia 2009 r. prawomocne orzeczenie odmawiające przyznania tego prawa stronie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 marca 2010 r. oddalił wniesione na nie zażalenie.

W tej sytuacji zmiana postanowienia może nastąpić tylko w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowym (zob. postanowienia NSA z dnia 22 sierpnia 2008 r., I FZ 298/08, LEX nr 527820 i z dnia 9 lipca 2008 r., I OZ 515/08, LEX nr 494294).

Zgodnie z powołanym wyżej artykułem, zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż mają to być okoliczności odpowiednie dla rozpatrywanej kwestii, a więc w przypadku prawa pomocy, umożliwiające ocenę istnienia przesłanek do ewentualnego przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym.

W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika procesowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Tym samym inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciążą na wnioskodawcy.

Poza tym należy podnieść, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja prawa pomocy nie może stanowić przeszkody, zapory w korzystaniu przez podmioty prawa z kontroli sądowoadministracyjnej. Nie oznacza to jednak tego, że prawo pomocy będzie przyznawane także takim podmiotom, których stan majątkowy pozwala jednak na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Z samej zasady instytucji prawa pomocy wynika, że należy je przyznawać jedynie takim podmiotom, które rzeczywiście nie są w stanie wygenerować środków finansowych na ponoszenie opłat sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a w przypadku osób prawnych na funkcjonowanie takiej jednostki w niezbędnym zakresie.

W tej sytuacji strona powinna wykazać w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych.

Tymczasem strona skarżąca w swoim ponownym wniosku z dnia [...] nie tylko, że ogólnie powołała się na pewne okoliczności, ale też wskazała na te same okoliczności, które zostały już ocenione przez Sąd, ponieważ były wymienione w pierwszym wniosku [...]. Poza tym strona wyraźnie stwierdziła, że do dnia [...], czyli do dnia sporządzenia pisma, jej sytuacja nie uległa zmianie. W takiej sytuacji Sąd nie wzywał strony do przedłożenia dokumentów obrazujących te okoliczności.

Strona mając świadomość konieczności wykazania podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych, na co wyraźnie zwrócono uwagę w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne stanowiące podstawę do zmiany wydanego w sprawie postanowienia.

Z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 165 P.p.s.a., nie doszukał się podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 2 grudnia 2009 r. i przyznania prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani częściowym, dlatego orzekł jak w sentencji.