Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2471/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 48, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy poprzednio obowiązujące. W rozpoznanej sprawie organ odwoławczy przyjmuje, że samowola budowlana, której dotyczy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, miała miejsce pod rządami obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. i - czyniąc takie założenie - organ wskazuje na bezwzględną konieczność zastosowania art. 48 tej ustawy. Dokonując takiego ustalenia, organ odwoławczy nie wskazuje dowodów, na podstawie których doszedł do przekonania, że obiekt został zrealizowany po dniu 1 stycznia 1995 r. i mają do niego zastosowanie przepisy nowej ustawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż motywacja zawarta w uzasadnieniu decyzji powołuje się na ekspertyzę wykonaną w 1994 r. stwierdzającą realizację spornych robót niezgodnie z projektem technicznym stanowiącym integralną część pozwolenia na budowę segmentu. Jednak z faktu, iż ekspertyza ta została wykonana w 1994 r., organ odwoławczy nie wyciąga żadnych wniosków przy ustalaniu terminu wykonania spornego obiektu.

TEZY

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy poprzednio obowiązujące. W rozpoznanej sprawie organ odwoławczy przyjmuje, że samowola budowlana, której dotyczy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, miała miejsce pod rządami obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. i - czyniąc takie założenie - organ wskazuje na bezwzględną konieczność zastosowania art. 48 tej ustawy. Dokonując takiego ustalenia, organ odwoławczy nie wskazuje dowodów, na podstawie których doszedł do przekonania, że obiekt został zrealizowany po dniu 1 stycznia 1995 r. i mają do niego zastosowanie przepisy nowej ustawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż motywacja zawarta w uzasadnieniu decyzji powołuje się na ekspertyzę wykonaną w 1994 r. stwierdzającą realizację spornych robót niezgodnie z projektem technicznym stanowiącym integralną część pozwolenia na budowę segmentu. Jednak z faktu, iż ekspertyza ta została wykonana w 1994 r., organ odwoławczy nie wyciąga żadnych wniosków przy ustalaniu terminu wykonania spornego obiektu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ireny i Andrzej K. na decyzję Wojewody W. (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 listopada 1997 r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołań:

Elżbiety T. i Prokuratora Rejonowego, od decyzji z dnia 3 lipca 1997 r. Burmistrza wydanej na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/, mocą której odmówiono nakazania wykonania w budynku przy ul. U. robót żądanych przez Elżbietę T., to jest przeniesienia łazienki wraz z instalację w miejsce zgodne z projektem pierwotnym segmentów, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję w tym zakresie i na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane nakazał Andrzejowi K. jako właścicielowi segmentu mieszkalnego przy ul. U. rozbiórkę części ww. obiektu, to jest instalacji i łazienki zrealizowanej niezgodnie z projektem pierwotnym segmentów, wyznaczając termin 6-miesięczny od daty doręczenia niniejszej decyzji na realizację tego nakazu.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podaje, że decyzją z dnia 3 lipca 1997 r. wydaną przez Burmistrza na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, odmówiono nakazania aktualnemu właścicielowi segmentu mieszkalnego przy ul. U. w W., wykonania w tym segmencie robót budowlanych żądanych przez Elżbietę T., polegających na przeniesieniu łazienki wraz z instalacją w miejsce zgodne z projektem pierwotnym segmentów. Decyzja nieuwzględniająca żądania ww. wydana została z uwagi na niestwierdzenie przez organ I instancji, że obiekt budowlany to jest pion kanalizacji sanitarnej w segmencie jednorodzinnym przy ul. U., stanowi zagrożenie życia lub zdrowia mieszkańców sąsiedniego segmentu przy ul. U. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające, nie potwierdziło istnienia uciążliwości wynikających z niezgodnego z projektem zrealizowania w tym segmencie pionu kanalizacyjnego. Pion ten został wykonany przy ścianie nośnej oddzielającej segmenty B i C. Dla dokonania tego ustalenia przeprowadzono oględziny z udziałem stron, zgromadzono niezbędną dokumentację - inwentaryzację powykonawczą i ekspertyzy techniczne. Dostarczona przez MSM "S." dokumentacja zamienna wskazuje, że dokonywanie zmian w stosunku do pierwotnego projektu na podstawie uzgodnionych z architektem rysunków technicznych zamiennych, nie było zgłaszane do UM. W tej sytuacji, za przyjęcie obiektów do użytkowania w kształcie nadanym przez inwestorów, Urząd Miejski nie może ponosić odpowiedzialności, a roszczenia między sąsiadami powinny być dochodzone w postępowaniu cywilnoprawnym, na drodze sądowej.

Oceniając zasadność odwołań wniesionych przez Elżbietę T. i Prokuratora Rejonowego organ II instancji przytoczył następującą motywację:

"Odwołania zasługują na uwzględnienie. Decyzja zawiera wadliwe rozstrzygnięcie, co poskutkowało koniecznością jej uchylenia w całości, a ze względu na brak potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, niezbędne było orzeczenie co do istoty.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy oczywistą sprzeczność zamieszczonego w niej rozstrzygnięcia ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wynik ekspertyzy budowlanej sporządzonej w maju 1994 r. na zlecenie MSM "S.", dotyczącej pionu kanalizacji sanitarnej i rur wodociągowych usytuowanych we wspólnej ścianie konstrukcyjnej, należącej do sąsiadujących segmentów w W. - według planów budynek nr 2, jednoznacznie wskazuje na niezgodne z projektem wykonanie instalacji pionów wodno-kanalizacyjnych, które nie mogą być zlokalizowane w rejonie sypialni. Fakt realizacji wskazanej instalacji niezgodnie z projektem potwierdza także treść pisma z dnia 17 lipca 1996 r., skierowanego do ówczesnego właściciela segmentu Bogdana K. W piśmie tym stwierdzono, że bez zgody Spółdzielni wykonano przeróbki ścianek działowych i instalacji sanitarnych, co wiązało się z koniecznością wykonania, przez adresata pisma, inwentaryzacji powykonawczej segmentu, uwzględniającej wprowadzone zmiany i uwzględniającej zmienione dane techniczne obiektu.

Powyższe ustalenia dowodowe dają podstawę do stwierdzenia zaistnienia samowoli budowlanej w przedmiotowym budynku.

Ustalenie takie skutkuje koniecznością podjęcia decyzji w trybie art. 48 Prawa budowlanego, a więc nakazem rozbiórki instalacji stanowiącej część budynku przy ulicy U. w W. Nie ma przy tym znaczenia, czy samowolna budowa stwarza jakiekolwiek uciążliwości. Stwierdzenie zaistnienia samowoli budowlanej wymusza na organie nadzoru budowlanego wydanie decyzji nakazującej bezwzględną rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części.

Bez względu na skutki finansowe i gospodarcze, aktualnie obowiązujące przepisy Prawa budowlanego przewidują bezwarunkowy nakaz rozbiórki obiektów budowlanych wzniesionych samowolnie. W myśl powoływanych przepisów, nie są dopuszczalne żadne procedury legalizacyjne, o ile oczywiście realizacja samowoli nastąpiła pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., co w przedmiotowej sprawie miało miejsce".

Skargę na powyższą decyzję wnieśli Irena i Andrzej K. zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie w sprawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/, mimo że w sprawie mają zastosowanie przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z 24 października 1974 r. zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. W uzasadnieniu podniesiono, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym z treści ekspertyzy, na które powołał się organ administracji, wynika, że inwestycja została przez poprzedniczkę skarżących zrealizowana przed 1 stycznia 1995 r., czego nie wzięto pod rozwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Organ administracji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową motywację.

Prokurator wniósł o oddalenie skargi. Zainteresowana wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Obowiązująca od 1 stycznia 1995 r. ustawa z dnia 1 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/ odmiennie niż poprzednia ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/ uregulowała przesłanki orzekania o przymusowej rozbiórce obiektów i wykonanych robót budowlanych. Trafnie wywodzi organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji, iż w myśl art. 48 pierwszej z wymienionych ustaw ujawnienie samowoli budowlanej powoduje wydanie przez organ nadzoru budowlanego orzeczenia o rozbiórce obiektu bądź wykonanych robót budowlanych bez konieczności wykazania istnienia innych przesłanek. Natomiast w uprzednio obowiązującym stanie prawnym samo stwierdzenie dopuszczenia się przez inwestora samowoli budowlanej nie stanowiło wyłącznej przesłanki, na której mogło być oparte orzeczenie o nakazie przymusowej rozbiórki z art. 37 ustawy z 1974 r. Między innymi w myśl art. 37 ust. 1 pkt 2 poprzedniej ustawy nakaz rozbiórki w przypadku wystąpienia samowoli budowlanej wymagał wykazania, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i na brak ujawnienia takich przesłanek, odmawiając uwzględnienia wniosku, powołał się organ I instancji. Zasadnicze różnice w przepisach obu powołanych na wstępie ustaw powodują, iż istotne znaczenie dla wydania orzeczenia ma prawidłowe ustalenie przepisu, który ma w sprawia zastosowanie. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy poprzednio obowiązujące. W rozpoznanej sprawie organ odwoławczy przyjmuje, że samowola budowlana, której dotyczy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, miała miejsce pod rządami obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. i - czyniąc takie założenie - organ wskazuje na bezwzględną konieczność zastosowania art. 48 tej ustawy. Dokonując takiego ustalenia, organ odwoławczy nie wskazuje dowodów, na podstawie których doszedł do przekonania, że obiekt został zrealizowany po dniu 1 stycznia 1995 r. i mają do niego zastosowanie przepisy nowej ustawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż motywacja zawarta w uzasadnieniu decyzji powołuje się na ekspertyzę wykonaną w 1994 r. stwierdzającą realizację spornych robót niezgodnie z projektem technicznym stanowiącym integralną część pozwolenia na budowę segmentu. Jednak z faktu, iż ekspertyza ta została wykonana w 1994 r., organ odwoławczy nie wyciąga żadnych wniosków przy ustalaniu terminu wykonania spornego obiektu.

Przywołując treść tej opinii organ II instancji w ogóle nie rozważył, czy fakt jej sporządzenia w 1994 r. nie prowadzi do wniosku o wykonaniu inwestycji przed 1 stycznia 1995 r. Za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi, że rozstrzygnięcie organu administracji objęte zaskarżoną decyzją zapadło bez wzięcia pod rozwagę całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy równoczesnym braku wskazania przez organ dowodów, na których oparł kluczowe w sprawie ustalenia w zakresie okresu realizacji obiektu. Ujawnione wady proceduralne stanowiące naruszenie art. 80 Kpa pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy i wobec tego powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.