Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 486/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 5, art. 244 § 1, art. 208
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi M. P., M. P., J. W. i S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 15 kwietnia 2015 r., nr [...] oraz postanowienia Prezydenta Miasta G. z dnia 31 października 2014 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżących M. P., M. P., J. W. i S. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], powołując art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), zwanej dalej "O.p." art. 1a ust. 1 pkt 1, art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2, art. 3, art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.l", art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania S. i J. W. oraz M. i M. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 kwietnia 2015 r. w sprawie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2012 rok.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Państwo S. i J. W. oraz M. i M. P. byli w 2012 roku współwłaścicielami działek Nr [...], [...], [...], [...] i [...] objętych księgą wieczystą [...] oraz działki Nr [...] objętej księgą wieczystą [...].

Z wyżej wyszczególnionych działek, działki Nr [...] o pow. 0,0524 ha, [...] o pow. 0,1308 ha i [...] o pow. 0,8566 ha sklasyfikowane były jako użytki rolne klasy R IV A. Natomiast działki Nr [...] o pow. 0,0728 ha i [...] o pow. 0,2210 ha oznaczone symbolem Bp oraz działka Nr [...] o pow. 0,1936 ha oznaczona symbolem Bi, zabudowana budynkiem handlowo-usługowym.

W dniu 31 lipca 2006 r. współwłaściciele S. i J. W. oraz M. i M. P. złożyli:

- informację w sprawie podatku od nieruchomości, w której zgłosili do opodatkowania: budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. 877,30 m2, budowle o wartości 117.876 zł oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 6671 m2,

- informację w sprawie podatku rolnego, w której zgłoszono do opodatkowania użytki rolne o pow. 0,8566 ha.

Następnie w dniu 14 kwietnia 2010 r. złożono do organu podatkowego :

- informację w sprawie korekty podatku od nieruchomości od dnia 30 kwietnia 2009r., w której wykazano: budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. 254,80 m2, grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 250 m2 oraz pozostałe grunty o pow. 4624 m2,

- informację w sprawie korekty podatku rolnego od dnia 30 kwietnia 2009r., w której wykazano użytki rolne o pow. 1,0398 ha.

Powyższe korekty uzasadniono wyburzeniem budynku magazynowego o pow. 622,50 m2 oraz zawieszeniem z dniem 30 kwietnia 2009r. działalności gospodarczej przez firmę S. W., M. P. "A".

Decyzją z dnia 2 stycznia 2012 r. Prezydent Miasta [...], biorąc pod uwagę powyższe deklaracje podatkowe, wydał nakaz płatniczy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. w którym ustalono podatek rolny w kwocie 212 zł (za użytki rolne o pow. 1,0398 ha) oraz podatek od nieruchomości w kwocie 7.789 zł za budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow.254,80 m2, grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 250 m2 oraz grunty pozostałe o pow.4624 m2). Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. Prezydent Miasta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia S. i J. W. oraz M. i M. P. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok.

Prezydent Miasta [...], po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, iż przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 uwzględnił wszystkie okoliczności zgłoszone przez podatnika tj. rozbiórkę budynku o pow. 622,50 m2 jak i omyłkę w zakresie zgłoszenia do opodatkowania budowli. Stwierdzono także, że podatek został ustalony w prawidłowej wysokości.

W tych okolicznościach, decyzją z dnia 15 kwietnia 2015 r. umorzył postępowanie wznowieniowe dotyczące łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok.

W odwołaniu od tej decyzji podatnicy wskazali, że przedmiotem sporu jest opodatkowanie budowli na zasadach na jakich opodatkowuje się budynki. Podkreślili, że na niniejszym terenie znajdował się jedynie tymczasowy obiekt budowlany, który powinien być zaliczany do kategorii budowli, które podlegają opodatkowaniu, tylko i wyłącznie jeśli są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odwołujący podkreślili, iż obiekt budowlany nie był trwale związany z gruntem i nie powinien zostać ujawniony w ewidencji gruntów. Ponadto zarzucili organowi podatkowemu, iż ignorował wnioski dowodowe oraz nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego polegającego na wystąpieniu do Wydziału Geodezji z wnioskiem o zajęcie oficjalnego stanowiska w sprawie. Podatnicy wskazali, iż w dniu 18 maja 2015 r. wystąpili do Wydziału Geodezji Referatu Ewidencji Gruntów z prośbą o wyjaśnienie, dlaczego na mapach geodezyjnych ujawniono tymczasowe obiekty budowlane. Jednocześnie podatnicy zlecili wykonanie eksperckiej opinii dotyczącej przedmiotowego obiektu budowlanego.

Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. gdyż w dniu wydania decyzji z dnia 2 stycznia 2012 r. Prezydentowi Miasta [...] były znane wszystkie okoliczności zgłoszone przez podatników tj. rozbiórka budynku o pow. 622,50 m2 jak i omyłka w zakresie zgłoszenia do opodatkowania budowli.

W ocenie organu odwoławczego, podatnicy nie wykazali, aby po dniu 2 stycznia 2012 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które to okoliczności nie były znane Prezydentowi Miasta [...]. Nie było też podstaw do uznania, aby inne okoliczności lub dowody nie były znane Prezydentowi Miasta [...] w dniu wydania decyzji z dnia 2 stycznia 2012 r. W konsekwencji Kolegium zaaprobowało rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu wszczętego postępowania wznowieniowego w sprawie zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2012 rok, bowiem w takim przypadku organy podatkowe nie są uprawnione do oceny prawidłowości ustalenia wysokości tego podatku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. i J. W. oraz M. i M. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi zignorowanie informacji o nieruchomościach oraz danych wynikających z ewidencji gruntów składanych przez podatników, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej.

W ocenie skarżących, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. 120, art. 121, art. 122, art. 210, art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191, art. 192, 194 § 3, art. 197, art. 198, art. 200 § 1, art. 209 O.p. oraz przepisów prawa materialnego: art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi, skarżący podtrzymali stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718, określanej dalej jako "p.p.s.a.").

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] została wydana w następstwie postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 października 2014 r. o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją organu z dnia 2 stycznia 2012 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. W podstawie prawnej tego postanowienia organ wskazał art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 241 § 1 i art. 243 O.p.

Nie budzi wątpliwości, że krąg organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania podatkowego określa art. 244 O.p. W rozpatrywanej sprawie w myśl art. 244 § 1 O.p. organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 243 O.p. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Zgodnie zaś z treścią art. 243 O.p. dotyczy to zarówno postanowienia o wznowieniu, jak i decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Z treści decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 kwietnia 2015 r. wydanej po wznowieniu postępowania wynika, że decyzja wymiarowa tego organu z dnia 2 stycznia 2012 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 stycznia 2013 r.

Zatem decyzją wydaną w sprawie w ostatniej instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 stycznia 2013 r.

W konsekwencji zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji oraz postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 244 § 1 O.p., czyli przez organ niewłaściwy w sprawie o wznowienie. Prezydent Miasta [...] nie był uprawniony do wydania tej decyzji. W momencie wydania postanowienia o wznowieniu postepowania organem tym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i do tego organu należało rozstrzygnięcie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.), merytoryczne rozpoznanie sprawy (art. 243 § 2 i art. 245 § 1 O.p.) i rozpoznanie odwołania od wydanej przez siebie decyzji (art. 221 O.p.).

Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości w przypadku decyzji ostatecznej stanowi kwalifikowaną wadę określoną w art. 247 § 1 pkt 1 O.p., dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości w każdym stadium postępowania, co wynika z art. 15 § 1 O.p. Organ niewłaściwy, to taki organ, któremu przepisy prawa nie zezwalają na prowadzenie danego postępowania. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.

Organ drugiej instancji, rozpatrując sprawę na skutek odwołania wniesionego przez skarżących winien był zbadać dokładnie kwestię właściwości organu. W rozpatrywanej sprawie organ drugiej instancji uchybił jednak tej powinności, skoro utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ niewłaściwy, zamiast zastosować tryb z art. 233 § 1 pkt 2 lit. b O.p., gdyż stwierdzenie nieważności decyzji dotyczyć może tylko decyzji ostatecznych. Tego rodzaju uchybienie uznać należy za rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p.

W konsekwencji tego, w ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, zaistniały przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 233 § 1 pkt 2 lit. b O.p. Przepis ten nie pozwala organowi drugiej instancji na pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w doktrynie, zgodnie z którym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa w tym również procesowego, o ile wada ta tkwi w samej decyzji. Taka sytuacja zachodzi w razie utrzymania w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji z naruszeniem przepisów o właściwości. Tego rodzaju uchybienie stanowi także rażące naruszenie art. 244 § 1 O.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonych do sądu decyzji organów obu instancji kończących wznowione postępowanie, jak też postanowienia Prezydenta Miasta [...] o wznowieniu postępowania. Na objęcie wyrokiem postanowienia o wznowieniu postępowania pozwala art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wobec stwierdzenia przez Sąd uchybień natury procesowej, przedwczesna stała się merytoryczna kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w tym ocena zarzutów podniesionych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić okoliczność, iż Prezydent Miasta [...] nie był w realiach niniejszej sprawy uprawniony do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania oraz decyzji w sprawie o wznowienie postępowania. Organem właściwym było natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200 i art. 209 p.p.s.a.