Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2428/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 18 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. Z., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący.

Obywatel [...] H. Z. w dniu 9 września 2014 r. złożył, za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w M., wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując zasadnicze okoliczności oraz przyczyny ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy wnioskodawca zeznał, że w panującej sytuacji politycznej w [...] nie można spokojnie żyć. Stwierdził, że obawia się o życie swoich dzieci, a ponadto jest prześladowany za swoją religię przez [...] separatystów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku H. Z. z dnia 9 września 2014 r., odmówił nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. Decyzja objęła małżonkę cudzoziemca O. Z. oraz małoletnie dzieci: K. Z., M. Z., P. Z., E. Z., R. Z.

Analizując materiał dowodowy zebrany w sprawie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził w oparciu o aktualne opracowania, że sytuacja polityczna na [...], poza [...], jest stabilna.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że żadna z okoliczności faktycznych sprawy nie uzasadnia obawy wnioskodawcy przed indywidualnym prześladowaniem w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Władze państwowe kraju pochodzenia, ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust 1 pkt 2-3 ww. ustawy, nie podejmowały wobec wnioskodawcy działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Cudzoziemiec jako główny powód ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy w RP wskazał na ogólną niebezpieczną sytuację w zamieszkiwanym przez niego regionie, związaną przede wszystkim z toczącymi się na wschodzie kraju walkami pomiędzy siłami [...] separatystami, a także troskę o przyszłość jego dzieci, w tym możliwości zapewnienia im odpowiedniej edukacji. Wskazał również na obawy związane z wyznawanym prze niego światopoglądem i ewentualnym powołaniem jego do armii, które spowodowałoby konflikt sumienia. Po analizie materiałów zgromadzonych w sprawie sytuacji baptystów na [...] organ ustalił, że brak jest informacji, które wskazywałyby na to, że baptyści napotykają na poważniejsze problemy na [...].

Zdaniem organu, z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rzeczywistym powodem wnioskowania o udzielenie ochrony międzynarodowej w RP jest ogólna obawa o bezpieczeństwo własne oraz rodziny. Organ podkreślił, iż nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy. Stwierdził, że wnioskodawca takich obaw nie wykazał, wobec czego odmówił nadania mu statusu uchodźcy.

W ocenie organu, brak jest okoliczności uniemożliwiających wnioskodawcy bezpieczne i legalne przemieszczenie się na tereny kontrolowane przez rząd w [...] oraz zamieszkanie tam. Uwzględniając możliwość zamieszkania przez cudzoziemca w obwodach [...], w których nie będzie zagrożony doznaniem krzywdy, organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia, wobec czego odmówił mu udzielenia ochrony uzupełniającej.

W ustawowym terminie do Rady do Spraw Uchodźców wpłynęło odwołanie wnioskodawcy, w którym zwrócił się o uchylenie ww. decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz przyznanie ochrony międzynarodowej.

W tych okolicznościach, po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemca, została wydana opisana na wstępie decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy podzielił ustalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, bowiem wnioskodawca w wystarczający sposób nie wykazał okoliczności, które mogłyby wskazywać na istnienie realnego zagrożenia prześladowaniem.

Rada do Spraw Uchodźców odniosła się do aktualnej sytuacji na [...]. Podała, że na skutek gwałtownych protestów społecznych, mających miejsce na przełomie 2013 i 2014 r., doszło na [...].[...].[...].[...]. Obecnie władze [...] toczą walki zbrojne z [...] separatystami we wschodnich obwodach ([...]). Sytuację w tych obwodach należy kwalifikować prawnie jako konflikt zbrojny w rozumieniu art. 15 pkt 3 u.u.c.o. Natomiast sytuacja na pozostałym obszarze [...] pozostaje obecnie stabilna i pod kontrolą nowych władz, choć jest niewątpliwie trudna. Powyższa analiza sytuacji na [...] znajduje potwierdzenie w najnowszym, zaktualizowanym raporcie Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych (UNHCR) dotyczącym sytuacji na [...] z [...] stycznia 2015 r. (International Protection Considerations related to developments in [...] — Update II, [...] January 2015).

Wnioskodawca pochodzi z obwodu [...], a więc w razie powrotu do miejsca zamieszkania w kraju pochodzenia grozi mu znalezienie się w rejonie konfliktu zbrojnego. Zdaniem organu odwoławczego, ten fakt nie stanowi jednak przesłanki do nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy i powinien być rozpatrywany w kontekście przesłanek do udzielenie ochrony uzupełniającej. Wnioskodawca nie wykazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenie indywidualnym prześladowaniem z którejkolwiek z pięciu przesłanek konwencyjnych, tj. zagrożenia prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. W szczególności, za taką okoliczność Rada do Spraw Uchodźców nie uznała wyznania wnioskodawcy. Zagrożenie z tego powodu nie ma charakteru zindywidualizowanego, lecz wynika z zagrożenia doznaniem przemocy w związku z trwającym konfliktem zbrojnym. Ponadto, za prześladowanie z powodu religii nie można uznać możliwości powołania wnioskodawcy do wojska.

Organ podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, sama obawa przed poniesieniem odpowiedzialności prawnej za uchylanie się od służby wojskowej nie stanowi samoistnej przesłanki do nadania statusu uchodźcy, o ile nie jest powiązana z innymi przesłankami warunkującymi nadanie tej formy ochrony międzynarodowej. W sytuacji, w jakiej znajduje się wnioskodawca, takie inne uwarunkowania nie występują, zwłaszcza że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obowiązujące ustawodawstwo [...] dopuszcza możliwość odroczenia służby wojskowej podczas mobilizacji m.in. mężczyzn, na utrzymaniu których znajduje się troje i więcej dzieci do 16 roku życia. Ponadto, możliwe jest także uwzględnienie innych przyczyn odroczenia, w tym tych wynikających z wyznawanej religii lub światopoglądu. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby baptyści byli na [...] w jakikolwiek inny sposób prześladowani lub dyskryminowani. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że odmowa nadania statusu uchodźcy jest w pełni uzasadniona.

Rada do Spraw Uchodźców podzieliła również ustalenia organu pierwszej instancji, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 ww. ustawy. Zauważyła, że konflikt zbrojny, który ma obecnie miejsce na [...], jest ograniczony do dwóch wschodnich obwodów ([...]), a w pozostałej części [...] sytuacja jest stabilna i nie stwarza ona niebezpieczeństwa dla ludności cywilnej. W konsekwencji do osób pochodzących z obszarów objętych wewnętrznym konfliktem zbrojnym zastosowanie znajdować może art. 18 ustawy, zgodnie z którym jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia.

Zdaniem organu odwoławczego, w indywidualnej sytuacji, w której znajduje się wnioskodawca, należy przyjąć, że nie będzie on zagrożony bezpośrednim znalezieniem się w rejonie konfliktu zbrojnego. Organ podał, że zasadnicze znaczenie dla sytuacji wewnętrznie przesiedlonych ma ustawa z 20 października 2014 r., która przewiduje m.in. prawo do bezpłatnego wynajmu mieszkań przez sześć miesięcy, zapomogi wypłacane przez pół roku, prawo do opieki zdrowotnej, edukacji dzieci i inne świadczenia. Stworzono także centralny systemu rejestracji przesiedleńców. Wcześniej zagwarantowano przesiedleńcom prawo do korzystania z dotychczas pobieranych emerytur i rent niezależnie od miejsca zamieszkania na [...] w wyniku przesiedlenia.

Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że w przypadku wnioskodawcy powrót do miejsca zamieszkania, tj. do obwodu [...], wiązałby się z poważnym zagrożeniem dla jego życia lub zdrowia, spowodowanym toczonymi tam walkami, połączonymi z powszechnym stosowaniem przemocy wobec ludności cywilnej, jednak uniknięcie tego ryzyka umożliwia ochrona wewnętrzna udzielana przesiedleńcom z terenów objętych walkami i przesiedlenie do bezpiecznych obecnie rejonów [...]. Wnioskodawca wraz z żoną są zdrowymi osobami w sile wieku, dla których wewnętrzne przesiedlenie, przy zagwarantowanej pomocy państwa [...], określonej w ustawie z 20 października 2014 r. w sprawie zagwarantowania praw i swobód obywateli, stanowi realną możliwość uzyskania ułatwień w osiedleniu się w bezpiecznej części [...]. Okoliczność posiadania pięciorga dzieci niewątpliwie zwiększa trudność takiego osiedlenia, ale sam ten fakt nie przesądza o niemożności skorzystania z ochrony wewnętrznej. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika jednoznacznie, że przed opuszczeniem kraju pochodzenia nie podjął on nawet próby uzyskania jakiejkolwiek ochrony wewnętrznej. Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że w przypadku wnioskodawcy i jego rodziny brak jest więc osobistych uwarunkowań w rozumieniu art. 18 ust. 2 u.u.c.o., które wykluczają alternatywę ochrony wewnętrznej.

Rada do Spraw Uchodźców nie dopatrzyła się też nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ pierwszej instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, Rada do Spraw Uchodźców uznała, że wnioskodawca miał zapewnioną w toku całego postępowania możliwości pełnego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. Z. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 13 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r., Nr 189, poz. 1472 ze zm.) oraz art. 1A pkt 2 Konwencji genewskiej dotyczącej statusu uchodźcy, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 515 i 517), poprzez nieprzyznanie statusu uchodźcy,

- art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nieuznanie [...] za kraj, w którym jego życie oraz zdrowie są zagrożone oraz nieprzyznanie mu ochrony uzupełniającej,

- art. 7 w zw. art. 77 § 1, art. 8 w zw. z art. 11, art. 12, art. 15, i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedokładne i niewyczerpujące zbadanie materiału dowodowego, niekompletne wyjaśnienie zasadności podjęcia decyzji, niewystarczająco wnikliwe działania w sprawie, naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wobec nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nieodniesienie się do argumentów wnioskodawcy oraz niezbadanie całości materiału dowodowego.

Zasadnicza część skargi zawiera polemikę z ustaleniami organów rozstrzygających i stanowi powtórzenie argumentacji podnoszonej w trakcie postępowania odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji, ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Decyzja objęła również żonę skarżącego oraz pięcioro ich małoletnich dzieci.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy w rozumieniu art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: u.u.c.o.) oraz że w jego sytuacji nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 u.u.c.o. Podniesione przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia u.u.c.o., cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.u.c.o., status uchodźcy nadaje się także małoletniemu dziecku cudzoziemca, który uzyskał status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, urodzonemu na tym terytorium. Przepis art. 13 ust. 4 u.u.c.o. stanowi natomiast, że prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, ze zm.), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

Ponadto, stosownie do art. 13 ust. 4 u.u.c.o., prześladowanie może polegać w szczególności na:

1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;

6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba te elementy – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji, według którego w rozpoznawanej sprawie, ani postępowanie w I instancji, ani też ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu odwoławczym nie wykazały w sposób wystarczający, że skarżący może być uchodźcą w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Z treści tego przepisu wynika, że nadanie wnioskodawcy statusu uchodźcy uzasadnione byłoby w razie stwierdzenia, że w kraju pochodzenia był on narażony na prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych, albo też byłby zagrożony takim prześladowaniem, w razie powrotu do kraju pochodzenia. Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa.

Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych.

W literaturze wskazuje się, że jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią, a władzami kraju ojczystego. Jednakże jedynie opozycja czy nie zgadzanie się z rządem sprawującym władzę nie wystarczają. Musi istnieć ryzyko poważnego uszczerbku dla tej osoby, stanowiące konsekwencję politycznych wypadków lub okoliczności. Wynika to wyraźnie z faktu przebywania za granicą z obawą prześladowania. Oznacza to, po pierwsze, że akt lub akty stanowiące prześladowanie albo muszą być podejmowane przez same władze państwowe, albo przez inne ciała lub osoby prywatne, jeśli władze państwowe nie są w stanie lub nie chcą interweniować jednostki, która jest nękana. Po drugie, aby akt lub seria aktów zostały zakwalifikowane jako prześladowanie, muszą zostać spełnione określone warunki (zob. B. Wierzbicki, Uchodźcy w prawie międzynarodowym, Warszawa 1993, s. 31-32).

Jak wynika z akt sprawy, skarżący zamieszkiwał w [...] w obwodzie [...]. W toku postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy oświadczył, że powodem złożenia wniosku o status uchodźczy w Rzeczpospolitej Polskiej było zagrożenie wynikające dla niego z trwającego na [...] konfliktu zbrojnego i ze strony [...] separatystów. Podniósł też, że jest baptystą i z tego powodu w szczególności obawia się zagrożenia ze strony [...] separatystów. Wyznawana wiara jest też przeszkodą w odbywaniu przez niego służby wojskowej w razie powołania go do wojska, czego również się obawia. Skarżący nie wskazał innych powodów złożenia wniosku. Nie był w kraju pochodzenia zatrzymany, aresztowany, sądzony, ani poddawany przemocy fizycznej. Nie miał też w kraju pochodzenia żadnych innych problemów na tle rasowym, religijnym, politycznym lub wynikającym z przynależności do określonej grupy społecznej. Nie podniósł także, aby w inny sposób na [...] były naruszane jego prawa człowieka.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że zindywidualizowana sytuacja skarżącego nie pozwala na przyjęcie, aby spełniał on przesłanki przyznania statusu uchodźcy. Skarżący nie uwiarygodnił, że w kraju pochodzenia byłby narażony na zagrożenie prześladowaniem, tj. na naruszenia prawa człowieka z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Cudzoziemiec nie doświadczył w kraju pochodzenia indywidualnych problemów. Nie należał do żadnej partii bądź też organizacji, w której działalność jego osoby mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju pochodzenia oraz nie brał udziału w działaniach wojennych.

Takiego charakteru nie mają w szczególności okoliczności dotyczące wyznania skarżącego, który zadeklarował, że jest babtystą. Ze zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, że babtyści nie są prześladowani na terytorium [...], które jest kontrolowane przez rząd tego państwa. Zagrożenie skarżącego z powodu jego wyznania ma znaczenie tylko w kontekście trwającego konfliktu zbrojnego na wschodzie [...], skąd skarżący pochodzi i nie ma ono jednak charakteru zindywidualizowanego. Również możliwość powołania skarżącego do wojska nie stanowi jakiejkolwiek formy prześladowania. Sytuacja przesiedleńców na [...] jest stale monitorowana przez organizacje międzynarodowe. Wskazać należy, że informacje o kraju pochodzenia na, które powołują się organy obu instancji są ściśle związane z prawną podstawą wniosku skarżącego i w sposób obiektywny odzwierciedlają istotne fakty z nim związane. Informacje o kraju pochodzenia stanowią obiektywny element lub dowód co do faktów w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy (zob. G. Gyulai, Informacje o krajach pochodzenia w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Jakość informacji jako prawny wymóg w UE, przeł. A. Foryś, Budapest 2011, s. 11).

W zaskarżonej decyzji Rada do Spraw Uchodźców szeroko uwzględniła aktualną sytuację na [...] oraz dokonała też kwalifikacji prawnej konfliktu zbrojnego we wschodniej części [...] jako konfliktu zbrojnego w rozumieniu art. 15 pkt 3 u.u.c.o.

Sam ten fakt nie stanowi jednak przesłanki do nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy, gdyż nie wiąże się ze zindywidualizowanym zagrożeniem prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Fakt trwania konfliktu zbrojnego we wschodniej części [...] powinien być rozpatrywany w kontekście przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej, tj. zagrożenia doznaniem poważnej krzywdy przez zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Trafnie również organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie spełnia przesłanek koniecznych na podstawie art. 15 u.u.c.o. do nadania mu ochrony uzupełniającej. Przepis ten stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w punktach od 1 do 3, tj. przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie; 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, które to ryzyko powoduje, że nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Przepis art. 15 u.u.c.o. wymaga więc oceny zindywidualizowanej sytuacji, w której znajduje się cudzoziemiec oraz oceny sytuacji w kraju pochodzenia w konkretnym kontekście możliwości narażenia cudzoziemca w przypadku jego powrotu do tego kraju na ryzyko doznania rzeczywistej krzywdy przez spełnienie przesłanek wymienionych w punktach 1-3.

Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 i 2 ww. ustawy, jeśli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium, uznaje się, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca. na obszarze zachodniej i centralnej [...] nie występują zagrożenia identyfikowane na wschodzie kraju, gdyż nie toczy się tam konflikt zbrojny. Natomiast zagrożenia przedstawione w załączniku odwołania, a dotyczące prognozy umieszczenia przesiedleńców w obozach filtracyjnych (koncentracyjnych) są nierealne i bazują na subiektywnych odczuciach skarżącego. Wypowiedzi przedstawicieli władz [...] dotyczą mechanizmu rozlokowania przesiedleńców w różnych częściach [...] i nie dają podstaw do wysnuwania takich wniosków, jak uczynił to cudzoziemiec.

Żadne z doniesień na temat sytuacji na [...] nie potwierdza, by przesiedleńcy byli pozbawiani wolności, torturowani i sprawdzani w więzieniach pod względem lojalności wobec rządu w [...]. Warunkiem wynikającym z art. 18 ust. 1 jest istnienie możliwości bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się do innej części kraju. Zdaniem Sądu, skarżący może przemieścić się z Polski do "bezpiecznej" części [...]. Taka relokacja nie będzie się wiązać z powrotem na tereny objęte konfliktem zbrojnym. Skarżący jako obywatel [...] będzie pozostawał na całym jej terytorium legalnie. Treść art. 18 ust. 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony wskazuje na koniczność wzięcia pod uwagę dominującej sytuacji panującej w części kraju, w której nie występują analizowane zagrożenia oraz osobiste uwarunkowania wnioskodawcy. Organ II instancji zasadnie powołuje się na tzw. test racjonalności.

W takiej sytuacji analiza racjonalności alternatywy wewnętrznej wymaga zbadania, czy na obszarze relokacji "uciekinier" będzie mógł prowadzić "względnie normalne życie", nie napotykając nadmiernych trudności. Należy przy tym uwzględnić takie okoliczności jak: płeć, wiek, stan zdrowia, posiadanie krewnych w miejscu przesiedlenia, zawód, perspektywy zatrudnienia (możliwość utrzymania siebie i rodziny), zakres pomocy materialnej oferowanej uciekinierom zarówno na gruncie przepisów prawa, jak i w praktyce ich stosowania, wyznanie, przynależność etniczną, znajomość języka, dostęp do edukacji i służby zdrowia. Cele skorzystania z instrumentu prawnego w postaci alternatywy ochrony wewnętrznej jest zapobieżenie sytuacji, gdy ze względu na warunki życia w bezpiecznej części kraju pochodzenia (np. skrajne ubóstwo) lub szczególne uwarunkowania osobiste osoba uciekająca przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, będzie zmuszona wrócić do tej części kraju, w której realizuje się zagrożenie, ale warunki jej egzystencji mogą nie być tak złe, jak w "bezpiecznej" części tego kraju. Taki scenariusz stanowiłby niewątpliwą porażkę prawa azylowego. Analiza ta nie może oznaczać porównywania sytuacji ekonomicznej przesiedleńców w "bezpiecznej" i "niebezpiecznej" części kraju. Nawet istotny ubytek w sferze majątkowej lub brak perspektyw zawodowych nie sprawiają jeszcze, że wykluczone jest powołanie art. 18 ustawy. Funkcją ochrony międzynarodowej nie jest dbałość o dobrobyt cudzoziemca lub szerzej jego dobrostan, lecz zapobieżenie określonym zagrożeniom. Taką przeszkodą mogą być natomiast na przykład narażenie przesiedleńców na skrajne ubóstwo lub na bezdomność albo brak dostępu do podstawowej opieki lekarskiej osób o złym stanie zdrowia.

W stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 15 pkt 1-2 u.u.c.o., gdyż skarżący nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też nie jest narażony na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Skarżący nie wykazał też zindywidualizowanych okoliczności, które wskazywałyby, że mógłby być narażony na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie w związku z trwającym na wschodzie [...] wewnętrznym konflikcie zbrojnym. Zawarta w skardze argumentacja w tym zakresie sprowadza się do powoływania się na takie zagrożenie bez zindywidualizowanego odniesienia go do samego skarżącego.

W odniesieniu do przesłanki określonej w art. 15 pkt 3 u.u.c.o. stwierdzić należy, że w związku z trwającym na wschodzie [...] konfliktem zbrojnym oraz w związku z faktem, że wnioskodawca przed przyjazdem do Polski zamieszkiwał i pochodzi z obwodu [...], nie można wykluczyć, że w razie powrotu do kraju pochodzenia byłby on narażony na poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Okoliczność ta została dostrzeżona zarówno przez organ pierwszej instancji, w ocenie którego wnioskodawca wykazał zasadność swojej obawy przed doznaniem poważnej krzywdy w miejscu swojego stałego zamieszkania w kraju pochodzenia, jak również przez organ odwoławczy, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, iż w przypadku wnioskodawcy powrót do miejsca zamieszkania, tj. obwodu [...], wiązałby się z poważnym zagrożeniem dla jego życia lub zdrowia, spowodowanym toczonymi tam walkami. Zagrożenie to jest tym większe, że wnioskodawca jest babtystą, a więc należy do grup szczególnie zagrożonych ze strony [...] separatystów.

W okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia jednak wymaga, że trwający na terytorium [...] konflikt zbrojny jest ograniczony wyłącznie do wschodniej części [...] (obwód [...]), a sytuacja na pozostałym obszarze [...] była i jest stabilna. Prawidłowo zatem organy obu instancji rozważyły zasadność skorzystania przez skarżącego z możliwości przewidzianej w art. 18 u.u.c.o. W indywidualnej sytuacji, w której znajduje się skarżący wraz z rodziną, ma on możliwość skorzystania z ochrony wewnętrznej w obrębie państwa pochodzenia.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze stwierdzić należy, że Rada do Spraw Uchodźców rozpatrzyła sprawę ponownie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, uzupełniony następnie wnioskami dowodowymi złożonymi przez skarżącego. Sąd nie dopatrzył się też nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organy obu instancji, a zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a., ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów k.p.a. Według Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej – 1. odmowy nadania statusu uchodźcy, 2. odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, i art. 77 k.p.a. wskazać należy, że materiał dowodowy oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I i II instancji są zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi organy administracji orzekające w niniejszej sprawie podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji zarówno organu I jak i II instancji spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia orzeczeń organu I i II instancji wynikają motywy podjętych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu, uzasadnienia kontrolowanych decyzji stanowią uzewnętrznioną motywację podjętych w nich rozstrzygnięć dotyczących przedmiotu niniejszej sprawy. W uzasadnieniach tych znalazło się bowiem ustalenie, jakie normy obowiązują w związku z wydaniem tych decyzji.

Zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organy I i II instancji postępowanie wyjaśniające, jak również zgromadzony materiał dowodowy w kontrolowanej przez Sąd sprawie mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię zasad postępowania administracyjnego umożliwił dokonanie oceny w zakresie spełnienia przesłanek wymaganych przez prawo do wydania w niniejszej sprawie decyzji odmawiającej: 1. nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2. udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.