Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 456/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 252
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: sekr. sąd. Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji - skargę oddala -


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżoną decyzją z 31 stycznia 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 27 września 2016r. nr [...], określającą kwotę dotacji w wysokości 36.000,00 zł przyznanej w 2013r. jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miejskiej K. przez Stowarzyszenie [...]" z siedzibą w K. z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi w następujący sposób:

od kwoty dotacji w wysokości 18.000,00 zł od 25 lutego 2013r. do dnia zapłaty,

od kwoty dotacji w wysokości 18.000,00 zł od 18 lipca 2013r. do dnia zapłaty.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent Miasta K. decyzją z 27 września 2016r. nr [...], określił kwotę 36.000,00 zł do zwrotu, przyznaną uprzednio jako dotację w 2013r. kwalifikując ją jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, przez Stowarzyszenie [...]" z siedzibą w K..

Stowarzyszenie w wyniku postępowania konkursowego, otrzymało kwotę dotacji w oparciu o umowę zawartą z Gminą Miejską K. z 6 lutego 2013r. nr [...] na realizację zadania publicznego ,,wsparcie zadnia z zakresu działalności charytatywnej polegającej na zapewnieniu noclegu bezdomnych mężczyzn w okresie od 1 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. na terenie Gminy Miasta K.." Stowarzyszenie było zobligowane w oparciu o §1 ust. 3 i §11 ust. 11 do rozliczenia dotacji na podstawie sprawozdania końcowego.

Pomimo wielokrotnych wezwań kierowanych do Stowarzyszenia, nie udało się wyegzekwować przedstawienia sprawozdania rocznego. Organ zaznaczył, iż zostały zapewnione warunki do tego, aby w sposób prawidłowy wykonać i rozliczyć zadanie publiczne poprzez złożenie wymaganych sprawozdań kwartalnych. Brak zastosowania się do wezwania uniemożliwił Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej oraz Gminie Miejskiej K. stwierdzenie, czy i w jakiej wysokości " dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem oraz spowodował ziszczenie się przesłanki umożliwiającej Gminie rozwiązanie umowy ze Stowarzyszeniem ze skutkiem natychmiastowym. Gmina skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i na podstawie §16 ust. 1 pkt 4 umowy nr [...] z 6 lutego 2013r. rozwiązała umowę ze skutkiem natychmiastowym, określając jednocześnie całość dotacji jako podlegającą zwrotowi. Z powyższych względów organ uznał dotację za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem i podlegającą zwrotowi przez Stowarzyszenie do budżetu Gminy.

W uzasadnieniu decyzji organu l instancji powołano art. 60, art. 61 i art. 252 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (dalej-u.f.p.).

Stowarzyszenie na etapie konkursu i w umowie reprezentował P. K., ówczesny Skarbnik Stowarzyszenia, na podstawie umocowania wydanego przez ówczesnego Wiceprezesa Stowarzyszenia A. M., We wspomnianej umowie Gmina zobowiązała się do przekazania Stowarzyszeniu dotacji celowej. Wykonanie umowy miało nastąpić z chwilą zaakceptowania przez Gminę sprawozdania końcowego. Stowarzyszenie było zobowiązane do złożenia sprawozdania końcowego oraz sprawozdań kwartalnych-na wezwanie. Realizatorem zadania był MOPS w K., którego zadaniem było m.in. sprawowanie kontroli prawidłowości wykonywania zadania przez Stowarzyszenie, w tym wydatkowania przekazanych środków finansowych, analiza i akceptacja sprawozdań oraz rozliczenie przekazanej dotacji. Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta K. pełnił funkcję dysponenta środków dotacji.

Kilkukrotnie dostarczano do MOPS dokumenty sprawozdawcze, jednak zawierały one liczne braki. MOPS prowadził w tym zakresie korespondencję ze Stowarzyszeniem, przedłużając terminy przedłożenia dokumentów ze względu na problemy organizacyjne Stowarzyszenia, przedstawiane przez P. K.. Także w trakcie weryfikowania sprawozdań prowadzono korespondencję ze Stowarzyszeniem, wykazując błędy i inne nieprawidłowości, niejednokrotnie przedłużając termin do złożenia korekt.

Wielokrotnie wskazano na liczne prośby ze strony Stowarzyszenia dotyczące przedłużenia terminu w sprawie rozliczenia dotacji, np. pismem z 30 stycznia 2014r. P. K. poinformował MOPS, że był aresztowany, zabrano mu dokumenty i w. związku z tym nie był w stanie rozliczyć dotacji. W związku z tym MOPS przychylił się do wniosku o przedłużenie terminu i przedłużył go do 31 marca 2014r. Dnia 1 kwietnia 2014r. do MOPS wpłynęło pismo M. T., w którym wniosła ona o ponowne przedłużenie terminu argumentując, że dokumentacja jest w posiadaniu innych członków zarząd u Stowarzyszenia.

MOPS pismem z 1 czerwca 2014r. zwrócił się do Wydziału Spraw Społecznych o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu dotacji. P. K. w odpowiedzi na wezwanie Organu dotyczące dostarczenia ewidencji księgowej wskazał, że w Stowarzyszeniu nie istnieje żadna polityka rachunkowości i polityka finansowa. Winą za taki stan rzeczy obarczył pozostałych członków Stowarzyszenia, informując jednocześnie, że dotacja została wydatkowana zgodnie z umową, a faktury i rachunki wykradł M. . Nadto nie był w stanie z M. T. rozwiązać tej patologicznej sytuacji i oczekiwał na stosowne rozstrzygnięcie Sądu.

W dniu 19 listopada 2014r. MOPS przesłał do Stowarzyszenia protokół kontroli z 24 października 2014r., z którego wynika, że Stowarzyszenie nie prowadziło wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej realizowanego zadania publicznego i tym samym nie wywiązało się z obowiązku nałożonego umową. Stowarzyszenie nie odesłało podpisanego protokołu kontroli. W dniu 22 grudnia 2014r. P. K. po raz kolejny poinformował o przyczynach nierozficzenia dotacji i wniósł o przedłużenie terminu rozliczenia zadania publicznego.

W dniu 3 kwietnia 201 5r. MOPS poinformował Wydział Spraw Społecznych, że stwierdził nieprawidłowości w realizacji zadania publicznego, polegające w szczególności na braku prowadzenia dokumentacji finansowo-księgowej oraz na niezłożeniu wymaganych sprawozdań z realizacji zadania publicznego, i przypisuje dotację w wysokości 36.000,00 zł do zwrotu jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.

W dniu 19 listopada 2016r. odbyło się spotkanie z udziałem Zarządu Stowarzyszenia, na którym została poruszona m.in. kwestia planowanego przez Gminę rozwiązania umowy i konieczności zwrotu dotacji z uwagi na niezłożenie sprawozdania końcowego z wykonania zadania publicznego. Stowarzyszenie poinformowało, że podejmie próbę odzyskania dokumentacji i złożenia sprawozdania końcowego. W. S. miał zgłosić się do MOPS i zapoznać się ze zgromadzoną dokumentacją. MOPS miał ponownie wysłać wezwanie do złożenia w terminie 30 dni sprawozdania końcowego.

Wezwanie zostało wysłane, na nowy adres do korespondencji Stowarzyszenia i odebrane dnia 2 grudnia 2015r, a w dniu 16 grudnia 2015r. MOPS udostępnił W. S. posiadaną dokumentację. W zakreślonym terminie nie wpłynęło sprawozdanie końcowe. W dniu 18 stycznia 201 6r. do MOPS wpłynęło pismo Stowarzyszenia z informacją, że Stowarzyszenie nie jest w stanie zastosować się do wezwania oraz zawierające prośbę o wstrzymanie dalszych czynności. W odpowiedzi MOPS pismem z 18 lutego 201 6r. poinformował Stowarzyszenie, że traktuje się tą sytuację jako brak złożenia sprawozdania z wykonania zadania publicznego. W związku z niezastosowaniem się do wezwania, Gmina dnia 24 lutego 201 6r. wezwała Stowarzyszenie do zapłaty kary umownej w wysokości , 1.000,00 zł.

Następnie pismem z 14 marca 2016r. MOPS wystąpił do Wydziału Spraw Społecznych z wnioskiem o rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym i określił kwotę dotacji jako podlegającą zwrotowi do budżetu Miasta K.. Pismem z 5 kwietnia 201 6r. Stowarzyszenie zwróciło się z wnioskiem o wstrzymanie procedury rozwiązania umowy i zwrotu dotacji. W odpowiedzi Gmina pismem z 5 maja 2016r. poinformowała, iż mając na uwadze fakt, że Stowarzyszenie nie wywiązało się z dokonanych ustaleń i nie złożyło sprawozdania końcowego, Gmina rozwiązała umowę i brak jest podstaw do wstrzymywania procedury dochodzenia zwrotu dotacji. Dnia 9 czerwca 201 6r. W. S. zapoznał się ze zgromadzoną w Wydziale Spraw Społecznych dokumentacją i poinformował, że Stowarzyszenie nie wpłaci 36.000,00 zł tytułem zwrotu dotacji.

Od powyższej decyzji W. S. działając w jako pełnomocnik w imieniu Stowarzyszenia złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji oraz o zawieszenie postępowania wszczętego z urzędu w dniu 27 czerwca 201 6r. w sprawie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi z uwagi na trwające postępowania karnosądowe przeciwko poprzednim członkom zarządu Stowarzyszenia. Podniesiono, iż "zaistniały spór mający ugruntowanie w prawodawstwie cywilnym i karnym jest poważną i wymagającą rozstrzygnięć sądowych przesłanką dla przesunięcia na osi czasu dokonania rozliczenia otrzymanej dotacji". Wskazano, iż "istotne jest ustalenie kto, a więc który zarząd-reprezentowany przez P.. K. i M.. T. czy obecny-ponosi odpowiedzialność za wydatkowanie i rozliczenie dotacji, aby została ona ostatecznie i bez wątpliwości rozliczona".

Po rozpatrzeniu odwołania i zapoznaniu się z materiałem dowodowym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało na stosowne przepisy ustawy o finansach publicznych dotyczące zwrotu udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji.

Organ II instancji wskazał, że do obowiązków Stowarzyszenia należało m.in. wykonanie zadania .publicznego zgodnie z ofertą, sporządzenie sprawozdania końcowego (rocznego), prowadzenie wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej, udokumentowanie wykorzystanej dotacji stosownie opisanymi dokumentami księgowymi, wniesienie wkładu własnego oraz informowanie o współfinansowaniu zadania publicznego ze środków Gminy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że brak kompletnych sprawozdań, a zwłaszcza sprawozdania końcowego uniemożliwił ustalenie, w jakim zakresie nastąpiło wykonanie zadania publicznego, jakie osiągnięto cele i rezultaty oraz czy dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Zarówno MOPS, jak i Gmina, mając na względzie problemy organizacyjne oraz konflikt wewnątrz Stowarzyszenia, dała Stowarzyszeniu liczne szansę na złożenie sprawozdania i rozliczenie dotacji.

Stowarzyszenie nie prowadziło wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej środków finansowych otrzymanych na realizację zadania publicznego, a co najmniej nie przedłożyło takiej dokumentacji. Nie ma możliwości skontrolowania wykonania umowy i w efekcie stwierdzenia, czy udzielona dotacja została wydatkowana na cel określony w umowie.

W takiej sytuacji zgodnie z treścią umowy dotacja podlega zwrotowi.

Organ II instancji odniósł się do kwestii doręczenia zaskarżonej decyzji wskazując, że została ona prawidłowo doręczona na adres wskazany przez pełnomocnika Stowarzyszenia. Pomimo wskazania jako adresata samego Stowarzyszenia (a nie pełnomocnika), w przedmiotowej sprawie pełnomocnik złożył z zachowaniem czternastodniowego terminu od daty doręczenia decyzji odwołanie. Wobec powyższego decyzja weszła do obrotu prawnego. Adresat miał świadomość, że akt administracyjny został wobec niego wydany.

II.

Stowarzyszenie zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzję Organu II instancji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

art. 251 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wykorzystanie dotacji następuje jedynie poprzez zapłatę za zrealizowane zadanie mimo, iż literalna wykładnia przepisu wskazuje, iż wykorzystanie dotacji następuje "w szczególności przez zapłatę", co oznacza, że zapłata za zrealizowanie zadania jest jednym ze sposobów zrealizowania dotacji,

art. 252 ust. 1 i 5 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego błędne zastosowanie, a przez to uznanie, iż po pierwsze udzielona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, mimo braku istniejących ku temu podstaw, a po wtóre, iż zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega całość dotacji, podczas gdy brzmienie przepisu jednoznacznie wskazuje, iż zwrotowi może podlegać również jej część,

art. 77 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a., polegające na niepodjęciu działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia .materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, w tym niewyjaśnienia czy dotacja została wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem, co w konsekwencji narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

art. 107§3 k.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji,

art. 138§1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy przez Organ II instancji decyzji Organu l instancji, pomimo naruszenia przez tę decyzję przepisów.

Uzasadniając skargę jej autor wskazał, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie przewidują sankcji nakazującej zwrot całości dotacji w przypadku nie przedłożenia przez beneficjenta dotacji dokumentacji. Gmina dysponując niekompletną dokumentacją winna wstrzymać wypłatę dotacji. W sprawie nie wykazano w oparciu o jakie dokumenty ustalono, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

- wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji,

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy Prezydentowi Miasta K. do ponownego rozpoznania.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z października 2017r. Strona Skarżąca wniosła o zawieszenie w trybie art. 125 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z2017r. póz. 1369 dalej-p.p.s.a.) o zawieszenie postępowania przed sądem z uwagi na toczące się sprawy -postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w P. Wydział II K. sygn. akt: II K [...] przeciwko M. T.-byłej prezes Stowarzyszenia, przed Sądem Rejonowym dla K. w K. Wydział II K. sygn. akt: l! K [...] przeciwko P. K. -byłemu skarbnikowi Stowarzyszenia, przed Sądem Rejonowym dla K.-Ś. w K. sygn. akt: l C [...] przeciwko Gminie Miejskiej K..

W dniu 20 października 2017r. o godz. 11.40 wpłynęło do Sądu pismo zawierające wniosek o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonego na 27 października 2017r.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ n'a wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało się ustosunkować do wniosku o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 p.p.s.a. Sąd oddalił ten wniosek. Art. 125§1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy, zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Tym samym, zgodnie z art. 125§1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność wyniku innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Z zagadnieniem wstępnym mamy jednak do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji mogą mieć wpływ jedynie ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd.

Postępowania toczące się przed Sądami karnymi przeciwko byłym członkom Stowarzyszenia oraz postępowanie prowadzone przeciwko Gminie Miejskiej K., nie stanowią takiego zagadnienia wstępnego, które determinuje wynik postępowania sądowoadministracyjnego. Orzeczenie (ewentualne) o odpowiedzialności karnej poszczególnych osób nie ma bezpośredniego wpływu na kontrolę sądową decyzji określającej kwotę zwrotu dotacji, podobnie jak postępowanie przeciwko Gminie Miejskiej K..

W rozpoznawanej skardze powołano zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego. Wobec tego, w pierwszej kolejności należało rozpoznać ostatnie z wymienionych. Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy zauważyć, że analiza okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji podjęły wszelkie niezbędne działania celem ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń dotyczących prowadzonej przez Stowarzyszenie działalności. W wyniku dokonanych w sposób prawidłowy czynności procesowych ustalono, że Stowarzyszenie nie wywiązało się z obowiązków sprawozdawczych. Sprawozdania za l i II kwartał były wadliwe co wskazano stronie skarżącej jednak ta nie dokonała stosownych korekt. Sprawozdanie za ill kwartał przesłano drogą elektroniczną ale bez podpisu wobec czego nie sposób było zweryfikować kto je sporządził. Za IV kwartał w ogóle nie złożono sprawozdania. Stowarzyszenie nie zastosowało się do zaleceń pokontrolnych.

Organy administracji wszczęły z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie (k.226 akt administracyjnych). Stowarzyszenie na każdym etapie postępowania było informowane o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Organy administracji spójnie i logicznie przeanalizowały kwestionowane sprawozdania (za 1,11 i III kwartał 2013r.) pod katem ich związku z działalnością Stowarzyszenia. Zgodnie z art. 75§1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Podstawowym dowodem w sprawie były dokumenty złożone przez Stowarzyszenie czyli sprawozdania, które miały odzwierciedlać wydatkowanie środków finansowych-dotacji na realizację celów wynikających z zawartej umowy. Należy także podkreślić, że jeżeli z zebranego materiału dowodowego organ, wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym to ocena taka nie narusza swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na' podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wywieść wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskodawca wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględniono jednoznacznych, praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok NSA z 4 września 2012r. sygn. akt: II FSK 82/11, opubl. CBOSA).

Co ważne i co wymaga podkreślenia, Stowarzyszenie wielokrotnie było wzywane do przedłożenia a następnie uzupełnienia sprawozdań. Organy pozytywnie ustosunkowały się do wniosków Stowarzyszenia i prolongowały terminy do przedłożenia tych sprawozdań. Stowarzyszenie wbrew zapowiedziom nie uzupełniło sprawozdań a za IV kwartał w ogóle nie złożyło.

Zarzuty dotyczące wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego są tylko wówczas słuszne, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego tj., gdy wyprowadzone ze zgromadzonych dowodów wnioski naruszają przesłanki swobodnej oceny dowodów. Zarzut nie może jednak sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy podatkowe. Sam fakt, iż materiał dowodowy został przez organy podatkowe oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika niewątpliwie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy administracji w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Organy rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Dokonana kontrola nie ujawniła, by w jakikolwiek sposób ograniczano Stowarzyszeniu możliwość składania oświadczeń, przeglądania akt, ustosunkowania się do gromadzonych przez organ dowodów, czy brania udziału w czynnościach. Lektura uzasadnień decyzji prowadzi do wniosku, iż Organy ustosunkowały się do zarzutów artykułowanych przez stronę i przedstawiły swoje stanowisko wypełniając wymogi wynikając z art. 107§3 k.p.a.

Także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczenia środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie tej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel, na realizację konkretnego zadania.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1. Stosownie zaś do ust. 5, zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadku, o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 u.f.p.). Decyzje zaś w sprawie zwrotu takich dotacji wydaje stosownie do treści art. 61 ust. 1 pkt 2 u.f.p. wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa. Powyższe oznacza, że obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w art. 252 cytowanej ustawy wynika z mocy prawa (ex legę).

Jak wskazuje się w judykaturze i orzecznictwie, decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, bowiem zobowiązanie do zwrotu decyzji powstaje z mocy prawa (prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2008r. sygn. akt: V SAM/a 1748/07, wyrok NSA z 3 września 2014r., sygn. akt: II GSK 916/13).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżąca wykorzystała niezgodnie z przeznaczeniem dotację w całości otrzymaną na 2013 rok. Dlatego zasadniczym zagadnieniem które musiał rozważyć Sąd była kwestia tego co oznacza "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" w rozumieniu u.f.p.

Przepis art. 252 u.f.p. będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji nie definiuje "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem". Jak wskazują komentatorzy w braku definicji "niewłaściwego wykorzystania dotacji" należy odwołać się do pojęcia "wykorzystania dotacji". Art. 251 ust. 4 u.fp. wskazuje, że wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Zgodnie z kolei ze słownikowym rozumieniem termin "przeznaczyć" oznacza "określić z góry cel, któremu ma służyć dana rzecz, przekazać coś dla kogoś, na czyjś użytek, na czyjąś korzyść". "Przeznaczeniem" jest z kolei "praktyczny cel, do którego coś jest przeznaczone, zakwalifikowanie, któremu dana rzecz służy, zastosowanie" [Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1988, t. II, s. 1025]

W kwestii rozumienia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" wypowiadały się sądy administracyjne, w tym NSA, który stwierdził, iż "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" należy rozumieć wąsko i polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona (tak m.in. wyrok NSA z 3 września 2013r. sygn. akt: II GSK 711/12, wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt: III SA/Wr 717/14 z 30 stycznia 2015r. wyrok NSA z 10 lutego 2009r. sygn. akt: II GSK 777/08).

Nawet przyjęcie powyższych poglądów, nie wystarcza do rozstrzygnięcia najistotniejszego w niniejszej sprawie problemu, jak i kiedy należy udowodnić fakt wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem. Czy tylko dokumentami przedłożonymi w trakcie kontroli, czy Strona ma prawo w trakcie całego postępowania wszelkimi dowodami wykazać prawidłowość wykorzystania dotacji.

Zdaniem Sądu, niekompletność sprawozdań, nieuzupełnienie ich, brak sprawozdań za poszczególne okresy sprawozdawcze i nieprawidłowości w dokumentacji księgowej są w okolicznościach przedmiotowej sprawy, podstawą przyjęcia, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Wprawdzie można wszelkimi dopuszczalnymi .przepisami procedury, środkami dowodowymi dowieść, że cel udzielenia dotacji został zrealizowany, a przyznane środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem ale z akt sprawy jednoznacznie, wynika, że pomimo wyznaczania - dodatkowych terminów (prolongowania ich), zapewnień przedstawicieli Stowarzyszenia, nie tylko nie uzupełniono wadliwych sprawozdań ale ich w ogóle nie składano. To beneficjent dotacji dysponuje stosownymi dokumentami (faktury, paragony, umowy itd.) potwierdzającymi poniesione wydatki na określone cele dotacyjne. Jeżeli beneficjent nie prowadzi dokumentacji księgowej, nie ewidencjonuje zakupów i wydatków względnie czyni to niedokładnie bez zachowania staranności i skrupulatności to trudno jest wymagać od organu by zgromadził materiał dowodowy za Stowarzyszenie. Należy tu też wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż to na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów (wyrok WSA w Łodzi z 3 czerwca 2011r., sygn. akt: l SA/Łd 1229/10).

Brak dowodów dokumentujących poniesione wydatki, uniemożliwia organowi weryfikację realizacji zadania na które przyznano środki publiczne bowiem nie sposób odtworzyć jakie konkretnie wydatki poniesiono, na co, w jakiej wysokości i czy faktycznie wydatków dokonał beneficjent a nie np. inny podmiot.

W sprawie poddanej osądowi nie można tracić z pola widzenia także i tego aspektu sprawy, że środki z dotacji przekazane beneficjentom na podstawie umowy nie tracą publicznego charakteru, bowiem beneficjent nie staje się ich właścicielem, a jedynie dysponentem środków publicznych przyznanych z budżetu państwa na realizację ściśle określonego zadania (celu). Argumentację tę wzmacnia także i ta okoliczność, że w przypadku stwierdzenia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem (przekazanej na podstawie umowy) stosownie do treści art.169 ust.6 u.f.p. jej zwrot następuje na podstawie decyzji administracyjnej, a nie w trybie postępowania cywilnego (wyrok NSA z 2 kwietnia 2014r. sygn. akt li GSK 159/13, wyrok WSA w Warszawie z 5 września 2007r. sygn. akt V SA/Wa 495/07).

Z tych też względów oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.)