Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2636/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K., P. K., T. K. i M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 907/12 w sprawie ze skargi M. K., A. K., P. K., T. K. i M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 907/12 oddalił skargę M. K., A. K., P. K., T. K. i M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne i stan prawny.

Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie [...] orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1950 r., nr [...] uchyliła dokument nadania ziemi z dnia [...] stycznia 1947 r. nr [...] nadający A. K. nieruchomość rolną z rozparcelowanego majątku Z., gmina W., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Przyczyną uchylenia aktu nadania ziemi był stwierdzony przez organ fakt nieuprawiania gospodarstwa przez A. K. osobiście lub przy pomocy członków jego rodziny i wydzierżawienie tego gospodarstwa, co pozostawało w związku z wykonywaniem przez A. K. pracy urzędnika elektrowni.

M.K., T. K., P. K., M. M. i A. K. wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2004 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia, a wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K., T. K., P.K., M.M. i A. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/09, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. oraz poprzedzającą ja decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r.

Sąd za bezpodstawną uznał zastosowaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi interpretację art. 5 lit. a) dekretu z 13 września 1946 r. o organizacji komisyj ziemskich (Dz. U. z 1946 r., Nr 61, poz. 340 ze zm.). W związku z tym stwierdził, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, który wskazał ten przepis, jako zawierający uprawnienie dla wojewódzkiej komisji ziemskiej do orzekania o uchyleniu w trybie nadzoru aktu nadania ziemi wydanego przez powiatowy urząd ziemski. W ocenie Sądu, ani treść wskazanego przepisu, ani pozostałych zawartych w dekrecie regulacji, nie upoważniała komisji do uchylenia orzeczenia (dokumentu nadania ziemi) wydanego przez powiatowy urząd ziemski.

Sąd stwierdził, że również wskazane w orzeczeniu komisji ziemskiej przepisy art. 72 i art. 101 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341 ze zm.) nie stanowią wystarczającego umocowania prawnego do orzekania przez wojewódzką komisję ziemską.

Oparcie się na wymienionych przepisach dekretu i rozporządzenia stanowiło, zdaniem Sądu, naruszenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uwzględnienie skargi.

Sąd wywiódł ponadto, że orzeczenia powiatowych urzędów ziemskich mogły być uchylane w trybie nadzwyczajnym, ale nie przez wojewódzkie komisje ziemskie.

W dacie wydania orzeczenia przez powiatową komisję ziemską ([...] kwietnia 1950 r.) to właściwa rada narodowa (jej organy) była "władzą nadzorczą" w rozumieniu art. 101 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym, uprawnioną do uchylenia z urzędu - jako nieważnej - decyzji powiatowego urzędu.

W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd nie podzielił stanowiska skarżących co do zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, a także stanął na stanowisku, iż zarzut braku doręczenia kwestionowanego przez strony orzeczenia A. K., może być rozważny w kontekście wznowienia postępowania, a nie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności.

W ocenie Sądu Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie [...] nie była właściwa rzeczowo do orzekania w przedmiocie uchylenia dokumentu nadania ziemi, wystawionego przez Powiatowy Urząd Ziemski we W., co z kolei wskazuje, że orzeczenie komisji wojewódzkiej wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organu stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., i w tym zakresie organ winien był kwestię tę rozważyć.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

2 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/09 nie został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i stał się prawomocny.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, art. 156 § 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a., stwierdził, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, lecz nie stwierdził jego nieważności z powodów wskazanych w art. 156 § 2 k.p.a.

Po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonych przez M. K., T. K., P. K., M. M. i A. K., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r.

W uzasadnieniu organ administracji, odnosząc się do zarzutów odwołania, wedle których brak jest przesłanek, aby stwierdzić, że doszło do ogłoszenia lub doręczenia przedmiotowego orzeczenia, co wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 156 § 2 k.p.a., wskazał, że związany jest wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/09, w którym wskazano, iż okoliczność braku doręczenia kwestionowanego orzeczenia A. K. mogłaby być rozważana w kontekście przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie ma ona natomiast istotnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie, prowadzonej przez organ na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia.

Dalej Minister wskazał, że chociaż w aktach postępowania administracyjnego nie ma dowodu doręczenia A. K. orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., to z akt tych wynika, iż treść tego orzeczenia była mu znana najpóźniej 8 kwietnia 1953 r., kiedy to Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. protokołem zdawczo-odbiorczym przekazało w bezpłatne użytkowanie Prezydium Miejskiemu we W. omawianą działkę, która wówczas nie była już uprawiana i została przekazana w celu urządzenia zakładowych ogródków działkowych.

T. K., Pi. K., Ma. M., A. K. i M. K. zaskarżyli decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając: przyjęcie, iż Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie [...] miała kompetencję do wydania orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r., podczas gdy w świetle art. 5 lit. a) dekretu o organizacji komisyj ziemskich z dnia 13 września 1946 r. wskazana powyżej komisja wydała to orzeczenie bez podstawy prawnej oraz rażące naruszenie art. 12 ust. 4 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisyj ziemskich poprzez przyjęcie, iż orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewódzkie [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. zostało stronie doręczone w formie pisemnej, chociaż w rzeczywistości nie zostało doręczone i w związku z tym strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw poprzez odwołanie się od wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Odnośnie pierwszego z postawionych w niej zarzutów Sąd wskazał, że stanowi on w istocie nieuprawnioną polemikę z oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/09, który jest prawomocny.

Zawarty w powyższym wyroku wywód o braku upoważniania Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] do uchylenia dokumentu nadania ziemi z dnia [...] stycznia 1947 r. oraz pogląd, że wydanie orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości jest dokonanym przez Sąd wyjaśnieniem istotnej treści przepisów i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej - w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. Stanowi więc ocenę prawną w rozumieniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Powyższe oznacza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a także Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie mogły dokonać odmiennej kwalifikacji wadliwości orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. dostrzeżonej w wyroku z dnia 2 października 2009 r. niż przyjęcie, że orzeczenie to wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości.

Co więcej, zakresem orzekania i wyrokowania Sądu w wyroku z dnia 9 października 2009 r. objęta była legalność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie prawidłowości ustalenia przez organ administracji wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. W tej sytuacji decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. ze względu na wydanie go bez podstawy prawnej naruszałaby także art. 171 p.p.s.a., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do drugiego z podniesionych w skardze zarzutów, Sąd wskazał, iż w istocie, w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dysponował pokwitowaniem doręczenia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przez A. K.. Nie oznacza to jednak, że orzeczenie to nie zostało mu doręczone, zgodnie z wymogiem stawianym przez art. 12 ust. 4 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisyj ziemskich. Mając na względzie, że od wydania orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] do złożenia wniosku o stwierdzenie jego nieważności upłynęło ponad 54 lata należało dopuścić możliwość, że do czasu orzekania przez Ministra w przedmiocie nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r., mogły nie zachować się wszystkie dokumenty dotyczące uchylenia dokumentu nadania ziemi z dnia [...] stycznia 1947 r. oraz przekazania przedmiotowej nieruchomości Prezydium Miejskiej Rady Narodowej we W..

Zdaniem Sądu wobec braku pokwitowania odbioru orzeczenia przez stronę, obowiązkiem Ministra było ustalenie okoliczności jego doręczenia w oparciu dostępny materiał dowodowy, zasady doświadczenia życiowego i logiki. Powołany zaś w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2324/06 wydany został w zasadniczo odmiennych okolicznościach faktycznych, przejawiających się chociażby tym, że decyzja, której doręczenie nie było wystarczająco wyjaśnione została wydana cztery lata przed wyrokiem Sądu, a jej adresat żył zarówno w dacie wydawania decyzji nadzorczej, jak w dacie wydania wyroku.

Sąd wywodził dalej, że chociaż jak słusznie zauważają skarżący w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który "z całą mocą" wskazywałby, iż podważane przez nich orzeczenie zostało doręczone A. K., to w aktach brak jest także jakiegokolwiek dowodu na to, aby wymieniony kwestionował fakt doręczenia mu tego orzeczenia. Okoliczność ta wywodzona jest przez następców prawnych adresata orzeczenia, a przedstawiana przez nich argumentacja zasadza się właściwie wyłącznie na braku jednoznacznego dowodu doręczenia (pokwitowania adresata). Sąd zwrócił uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia reprodukcji przedmiotowego orzeczenia wykonana z akt przechowywanych w Archiwum Państwowym w P.. Na orzeczeniu tym znajduje się pouczenie o prawie strony do odwołania się do Głównej Komisji Ziemskiej w W. w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. W aktach znajduje się także potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia odpisu tego samego orzeczenia sporządzonego w dniu 1 czerwca 1950 r., celem doręczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W.. Sporządzenie odpisu w celu wykonania orzeczenia po upływie ponad miesiąca od jego wydania wskazuje- zdaniem Sądu - pośrednio, że organy administracji uwzględniły okres, który musiał minąć od daty doręczenia orzeczenia, aby stało się ono ostateczne.

Ponadto w aktach postępowania znajduje się protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 8 kwietnia 1953 r. w sprawie przekazania działki parcelacyjnej z majątku Z. - gminy W. nr [...] o pow. [...]ha po A. K.. Wedle wskazanego protokołu w dniu 8 kwietnia 1953 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. przekazało przedmiotową nieruchomość w bezpłatne użytkowanie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej we W. Przekazanie nieruchomości w użytkowanie Prezydium Miejskiemu, a tym samym pozbawienie A. K. posiadania tej nieruchomości także pośrednio wskazuje, że zapoznał się on z treścią orzeczenia uchylającego akt nadania mu przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, w szczególności wobec upływu ponad pół wieku od czasu uchylenia aktu nadania ziemi kwestionowanym przez skarżących orzeczeniem, opisane wyżej dokumenty pozwalały Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi na ustalenie dwóch istotnych w prowadzonym przezeń postępowaniu "nieważnościowym" okoliczności - po pierwsze ustalenie faktu doręczenia A.K. orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r., a w konsekwencji wejścia tego orzeczenia do obrotu prawnego; po drugie, ustalenie, że doręczenie tego orzeczenia nie mogło nastąpić później niż 8 kwietnia 1953 r.

Wobec takich ustaleń Sąd stwierdził, że Minister prawidłowo wykonał wskazanie co dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 775/09 w zakresie, w jakim zobowiązany został do uwzględnienia treści art. 156 § 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli: T.K., P. K., M.M. oraz A. K.. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzucili:

1. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 12 ust. 4 dekretu z 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich w zw. z art. 39, art. 40 § 1 k.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy dokonał ustaleń, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. w ogóle nie zostało doręczone;

2. naruszenie prawa materialnego – art. 12 ust. 4 dekretu z 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich w zw. z art. art. 40 k.p.a. poprzez uznanie, że brak dowodów skutecznego doręczenia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...]7 kwietnia 1950 r. A. K. nie stanowi o tym, że orzeczenie nie zostało doręczone tj. poprzez wprowadzenie bezprawnego i dowolnego domniemania doręczenia.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wnieśli uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżących orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej nie zostało doręczone A. K., czym naruszono art. 12 ust. 4 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich. W konsekwencji A.K. był pozbawiony możliwości obrony i nie mógł się odwołać od powyższego orzeczenia. Wydanie orzeczenia bez skutecznego jego doręczenia stronie stanowi zaś o wydaniu orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący podzielili stwierdzenie Sądu pierwszej instancji dotyczące braku dowodów doręczenia, kwestionując jednocześnie dalsze wywody przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uznając je za całkowicie chybione. Wskazano, że z treści uzasadnienia Sądu można wywieść, jakoby upływ 54 lat miał skutecznie dowodzić, iż w gruncie rzeczy orzeczenie zostało A. K. doręczone z zgodnie z wymogami stawianym przez art. 12 ust. 4 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich. To organ winien wykazać, w jakim dniu i komu nastąpiło doręczenie decyzji. Tymczasem faktu doręczenia nie można domniemywać. W wypadku gdy istnieją wątpliwości co do faktycznej daty doręczenia pisma stronie, należy przeprowadzić wszelkie dowody umożliwiające ustalenie tej daty w sposób pewny. Tym samym też w sposób pewny winno nastąpić ustalenie faktu doręczenia A. K. orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...], co jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło, a cały wywód Sądu skutkujący przyjęciem, że miało to miejsce opiera się na dowolnych poszlakach.

W skardze kasacyjnej wywodzono, że nielogiczne - w świetle potwierdzenia przez Sąd istnienia braku dowodów doręczenia - są dalsze ustalenia poczynione w tym zakresie. Nie można podzielić poglądu, jakoby pouczenie o prawie strony do odwołania się do Głównej Komisji Ziemskiej w W. w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia widniejące na kopii reprodukcji przedmiotowego orzeczenia miało stanowić o fakcie, iż A.K. miał możliwość zapoznać się z treścią orzeczenia. O takim uznaniu - wbrew twierdzeniom Sądu- nie przesądza również to, iż sporządzono w dniu 1 czerwca 1950 r. odpis tego samego orzeczenia (w celu jego wykonania). Niczym nieuzasadnione jest przy tym powoływanie się przez Sąd na okoliczność, iż nie ma dowodów, aby A. K. kwestionował fakt doręczenia mu orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej, powołując się na podstawę określoną w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak również wskazano na uchybienia natury procesowej. W ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono Sądowi pierwszej instancji dokonanie niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że nie doręczenie stronie kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 27 kwietnia 1950 r. nie wywołuje skutku nieważności i w konsekwencji nie zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sankcji określonej w art.145 §1 pkt 2 p.p.s.a.

Odnosząc się do tak sprecyzowanych zarzutów przypomnieć należy, że zastosowanie art.145 §1 pkt 2 p.p.s.a. może nastąpić jedynie w razie stwierdzenia przez sąd, że zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. lub w innych przepisach. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, która z wymienionych w art.156 §1 k.p.a. przesłanek ma prowadzić do stwierdzenia nieważności, lecz wywiódł, że skoro orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1950 r. nie zostało doręczone A. K., to tym samym został on pozbawiony możliwości obrony a ponadto brak doręczenia wskazanego orzeczenia stanowi o wydaniu go z rażącym naruszeniem prawa tj. art.12 ust.4 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich. Zatem, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej pomimo niewskazania art.156 §1 pkt 2 k.p.a. autorowi tej skargi zapewne chodziło o wypełnienie dyspozycji normy prawnej zawartej w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli wydanie kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na niedoręczenie go stronie – A. K.. W skardze kasacyjnej prezentowany jest także pogląd, że z uwagi na powyższą okoliczność orzeczenie niedoręczone nie weszło do obrotu prawnego.

Rozważając zasadność podniesionych zarzutów nie można pominąć, że podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności były już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 775/09. Ma to znaczenie z uwagi na wynikającą z art.171 p.p.s.a. zasadę powagi rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Ponadto ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiąże w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia ( art.153 p.p.s.a.). Wymaga zatem przypomnienia, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny stwierdził, że badając wszystkie przesłanki z art.156 §1 k.p.a. uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wyłącznie przesłanki określonej w pkt 1 tego przepisu, gdyż kwestionowane orzeczenie wydał organ niewłaściwy w sprawie. W skardze wniesionej do tego Sądu podniesiony też został zarzut naruszenia art. 12 ust.4 dekretu o organizacji komisji ziemskich z dnia 13 września 1946 r. Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie dotyczącym właśnie zarzutu niedoręczenia kwestionowanego orzeczenia A.K. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wskazanego wyroku stwierdził, że: "okoliczność ta mogłaby być rozważana w kontekście przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Uwzględniając zasadę niekonkurencyjności postępowań prowadzonych w trybach nadzwyczajnych (a takimi są zarówno postępowanie wznowieniowe, jak i postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia), podnoszona okoliczność nie ma istotnego znaczenia dla oceny postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie, prowadzonego przez organ na wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia komisji ziemskiej" . W konsekwencji Sąd zalecił, aby rozpatrując ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia komisji ziemskiej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uwzględnił stanowisko Sądu - co do wydania orzeczenia wojewódzkiej komisji ziemskiej z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd dodatkowo wskazał, że organ powinien mieć przy tym na względzie art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości - jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wyrok Sądu z dnia 2 października 2009 r. nie był zaskarżony skargą kasacyjną i stał się prawomocny.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji zastosowały się - zgodnie z wymogami art.153 p.p.s.a. - do zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2009 r. Natomiast zarzuty, które zostały podniesione w skardze kasacyjnej od wyroku zaskarżonego z dnia 11 września 2012 r. stanowią w istocie polemikę z oceną wyrażoną w wyroku prawomocnym.

Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku odnosząc się do zarzutów skargi prawidłowo wywiódł, że: po pierwsze - jest związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku wydanym w niniejszej sprawie, po drugie - wskazał okoliczności przemawiające za przyjęciem, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1950 r. weszło do obrotu prawnego. Nie można bowiem twierdzić, że orzeczenie nie weszło do obrotu prawnego w sytuacji, gdy zostało doręczone Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W.. Wskazuje na to sporządzenie w dniu 1 czerwca 1950 r. odpisu kwestionowanego orzeczenia celem doręczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W., a następnie sporządzony protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 8 kwietnia 1953 r., znajdujący się w aktach sprawy. Zarzut naruszenia art.12 ust.4 o organizacji komisji ziemskich z dnia 13 września 1946 r., który to przepis stanowi o doręczeniu tego orzeczenia stronom postępowania można, jak wskazał Sąd w prawomocnym wyroku, rozpatrywać w kontekście przesłanki wznowieniowej, nie zaś stwierdzenia nieważności postępowania.

Powyższe prowadzi do wniosku, że podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nietrafne. Sąd pierwszej instancji przeprowadził w sposób właściwy kontrolę podjętych w sprawie decyzji, nie naruszając przy tym art.3 §1 i art.145 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art.12 ust.4 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich.

Wskazane w skardze kasacyjnej art.39 i art.40 §1 k.p.a. są przepisami regulującymi obecnie kwestie związane z doręczeniem decyzji, podczas gdy w postępowaniu nadzorczym bierze się pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie wydania kontrolowanego w postępowaniu nadzorczym aktu.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.