Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 978/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 w zw. z art. 255 ust. 1 pkt 1, art. 90 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 28, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 32
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W postępowaniu spornym toczącym się przed Urzędem Patentowym w trybie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w związku z art. 255 ust. 1 pkt 1 tej ustawy uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia patentu w całości lub w części.

TEZY

W postępowaniu spornym toczącym się przed Urzędem Patentowym w trybie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w związku z art. 255 ust. 1 pkt 1 tej ustawy uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia patentu w całości lub w części.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Stanisław Gronowski (spr.) Protokolant Maciej Dębski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. A. w B., Szwajcaria od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 kwietnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 336/08 w sprawie ze skargi N. A. w B., Szwajcaria na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 336/08, wydanym w sprawie ze skargi N. AG z siedzibą w Bazylei, Szwajcaria na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylono zaskarżoną decyzję oraz stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu; a także zasądzono od Urzędu Patentowego na rzecz N. AG z siedzibą w Bazylei, Szwajcaria zwrot kosztów postępowania w kwocie 1.617 zł.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego:

Decyzją z dnia [...] marca 2000 r. Urząd Patentowy udzielił na rzecz N. AG, Bazylea, Szwajcaria, zwanej dalej "skarżącą", patentu PL [...] na wynalazek pt. "Kompozycja farmaceutyczna zawierająca trudno rozpuszczalną substancję czynną w kompozycji nośnikowej", objęty zgłoszeniem z dnia 8 lipca 1994 r. W świetle opisu patentowego wynalazek przeznaczony jest do zastosowania w medycynie, poprawiając przyswajanie leku podawanego drogą doustną w postaci tabletek, kapsułek lub drażetek.

W dniu 4 grudnia 2005 r. wpłynął do Urzędu Patentowego wniosek T. P. P. Sp. z o.o. W., zwanej dalej "wnioskodawcą", o unieważnienie wyżej wymienionego patentu. Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.), a także art. 315 ust. 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej "p.w.p." Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. W myśl art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

W trakcie postępowania skarżąca ograniczyła zakres ochrony wynalazku do zastrzeżenia 6. Formalnym sposobem dokonania takiej zmiany, zdaniem skarżącej, mogło by być częściowe unieważnienie patentu, zgodnie z art. 89 p.w.p.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. [...] Urząd Patentowy, uwzględniając wniosek, unieważnił omawiany patent w całości. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ ograniczył się do przedstawienia merytorycznej strony patentu, argumentacji wnioskodawcy i skarżącej, nie łącząc tego z argumentacją o charakterze prawnym.

Od tej decyzji skarżąca odwołała się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. który, jak to wskazano na wstępie, wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 336/08, uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji uznał za uzasadnione podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Według Sądu I instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera praktycznie wyłącznie zestawienie argumentacji merytorycznej podniesionej przez strony, bez powiązania jej z prawnymi aspektami sprawy. W konsekwencji zaskarżona decyzja stanowi raczej akt wiedzy, nie zaś władcze, właściwie uzasadnione rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. W każdym zaś razie uzasadnienie tej decyzji nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a więc podstawowych elementów, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać uzasadnienie decyzji. Brak odniesienia argumentacji merytorycznej do podstaw prawnych decyzji uniemożliwia w istocie skontrolowanie tej decyzji przez sąd administracyjny.

Sąd I instancji odniósł się do podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie. Przypomniał, że według skarżącej zostały spełnione warunki do częściowego unieważnienia patentu. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie zachodzi możliwość częściowego unieważnienia patentu. Urząd Patentowy, stosownie do przepisu art. 255 ust. 4 p.w.p., jest bowiem związany granicami żądania i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, który wnosił o unieważnienie patentu w całości, nie zaś w części. Zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopuszczalne dokonanie wykładni prawa materialnego, pomimo przyjęcia, że stan faktyczny został przez organ administracji publicznej wadliwie ustalony (co stanowiło przyczynę uchylenia decyzji administracyjnej), które to uchybienie może mieć wpływ na wynik ponownego rozpoznania sprawy przez Urząd Patentowy z uwagi na związanie tego organu wykładnią prawa zawartą w uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku (art. 153 p.p.s.a.);

2. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwie unieważnienie patentu w części, jeżeli wniosek o unieważnienie dotyczy całego patentu.

Skarga kasacyjna wnosi o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej uzasadnienia poprzez stwierdzenie, że w świetle art. 89 ust. 1 p.w.p. możliwe jest unieważnienie patentu również w części w przypadku, gdy wnioskodawca żąda unieważnienia patentu w całości, ewentualnie

2. oddalenie skargi kasacyjnej z przyjęciem jednak w uzasadnieniu, że w świetle art. 89 ust. 1 p.w.p. możliwe jest unieważnienie patentu w części również w przypadku, gdy wnioskodawca żąda unieważnienia patentu w całości, ewentualnie

3. uchylenie zaskarżonego wyroku ze wskazaniem w uzasadnieniu, że w świetle art. 89 ust. 1 p.w.p. możliwe jest unieważnienie patentu w części również w przypadku, gdy wnioskodawca żąda unieważnienia patentu w całości.

Skarżąca wniosła o zasądzenie od Urzędu Patentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Skarżąca, jak podkreśliła, nie kwestionuje sentencji rozstrzygnięcia, tj. uchylenia zaskarżonej decyzji. Natomiast zarzuty skargi dotyczą fragmentów uzasadnienia zaskarżonego wyroku, odnoszących się do wykładni art. 89 ust. 1 p.w.p. Powołuje się na piśmiennictwo i orzecznictwo, niedopuszczające możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. W takiej sytuacji przedmiotem skargi powinno być całe orzeczenie (H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, II wyd. str. 625 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r. I FSK 750/05, ONSAiWSA 2006/5/126). Wówczas wniosek skargi kasacyjnej sprowadza się do żądania zmiany uzasadnienia, o co skarżąca wnosi w pierwszej kolejności. Jednakże skarga kasacyjna wskazuje na orzecznictwo, które w omawianej sytuacji prowadzi do oddalenia skargi kasacyjnej, jednakże z dokonaniem prawidłowej interpretacji prawa materialnego. Teoretycznie możliwy jest również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku, jednakże zdaniem skargi kasacyjnej jest to najmniej uzasadnione rozwiązanie. Z ostrożności procesowej skarżąca w niniejszej skardze stawia wszystkie trzy wnioski, mając na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest tylko zakresem zaskarżenia i podstawami kasacyjnymi, a nie wnioskami skargi kasacyjnej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., OSK 1514/04, LEX nr 166673).

Przechodząc do uzasadnienia zarzutu błędnej wykładni art. 89 ust. 1 p.w.p. dokonanej przez Sąd I instancji zdaniem skarżącej z wykładni językowej wskazanego przepisu nie wynika, że unieważnienie częściowe patentu jest możliwe tylko w przypadku tak sformułowanego żądania unieważnienia. Zwrot "na wniosek każdej osoby" oznacza tylko tyle, że wszczęcie postępowania o unieważnienie patentu możliwe jest wyłącznie na wniosek, a nie z urzędu. Po drugie, również wykładnia celowościowa i funkcjonalna sprzeciwia się przyjęciu, że w sytuacji, gdy wniosek dotyczy unieważnienia patentu w całości, to Urząd Patentowy RP nie może unieważnić patentu w części. Byłoby to sprzeczne z domniemaniem ważności patentu i zasadą dążenia do utrzymania patentu w mocy, który udzielany jest w drodze decyzji administracyjnej. Nadto, jak wskazuje skarżąca, powołując się na stanowisko zajęte w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2007 r., II GSK 364/06, LEX nr 321293), postępowanie sporne ukształtowane jest na wzór postępowania cywilnego, z tą jednak różnicą, iż z woli ustawodawcy organem państwa rozstrzygającym na pewnym etapie spór pomiędzy dwoma profesjonalnymi podmiotami gospodarczymi jest organ administracji publicznej. Dlatego też powinna tu znaleźć zastosowanie fundamentalna zasada procesowa, że organ może "zasądzić" mniej, niż wynika to ze sformułowanego żądania (ne eat iudex ultra petita partium). Również w piśmiennictwie z zakresu prawa własności przemysłowej możliwości częściowego unieważnienia patentu nie uzależnia się od tak sformułowanego wniosku strony, a tylko od tego, czy w ocenie organu przesłanki unieważnienia zostały udowodnione odnośnie całego, czy też tylko części patentu (por. np.: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, T. Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego, Warszawa 1990, s. 316; M. Staszków, Zarys prawa wynalazczego, Warszawa 1974, s. 248; J. Szwaja, System prawa własności intelektualnej. Tom 3. Prawo Wynalazcze, pod red. J. Szwaji i A. Szajkowskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1990, s. 415).

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji, uwzględniając skargę z uwagi na uchybienia procesowe organu administracji publicznej związane z ustaleniem stanu faktycznego, powinien się ograniczyć tylko do wskazania tych uchybień i sformułowania zaleceń odnośnie dalszego postępowania. Taki jest bowiem sens uzasadnienia w przypadku uchybień organu popełnionych przy ustalaniu stanu faktycznego (art. 141 § 4 p.p.s.a.). W tym przypadku brak związania zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie oznacza obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Kontrola prawa materialnego jest bowiem możliwa tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. W takim przypadku Sąd I instancji nie tylko nie ma obowiązku wypowiadania się co do przepisów prawa materialnego, lecz wręcz nie ma takiego prawa. Wykładnia prawa materialnego nie może bowiem pozostawać w oderwaniu od rzeczywistego stanu faktycznego. Skoro Urząd Patentowy RP w istocie nie rozstrzygnął, czy zachodzą przesłanki do unieważnienia patentu uprawnionego, zatem brak było jakichkolwiek podstaw do oceny przez Sąd I instancji, czy możliwe jest unieważnienie tego patentu w całości lub w części.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej oddalenie. Wskazał m.in., że nie jest już możliwe zgłoszenie przez podmiot uprawniony z patentu wniosku o jego częściowe unieważnienie, a to z racji braku interesu prawnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 p.w.p. Ponadto taki wniosek, ukierunkowany na złożenie nowej wersji zastrzeżeń patentowych, nie wchodzi w grę na etapie postępowania spornego. Stosownie bowiem do art. 37 ust. 1 p.w.p. uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku (a nie udzielonego patentu) mogą być wprowadzane do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu, a więc w postępowaniu administracyjnym, nie zaś w trybie postępowania spornego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje jednak żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, która powodowałaby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarżącej, z racji bycia stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w przedmiocie unieważnienia jej patentu, przysługiwał przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w rozumieniu przepisu art. 32 p.p.s.a. Tym samym skarżąca mogła skutecznie wnieść skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku Sądu I instancji.

Natomiast odrębną jest kwestią, czy skarżącej przysługuje interes prawny do zakwestionowania w skardze kasacyjnej stanowiska Sądu I instancji, dotyczącego braku możliwości częściowego unieważnienia patentu, o co wnosiła skarżąca w postępowaniu przed Urzędem Patentowym toczącym się w trybie spornym, wbrew jednakże stanowisku wnioskodawcy, domagającego się unieważnienia patentu w całości. Odniesienie się do tego zagadnienia wymaga przypomnienia procedur związanych z pozbawieniem patentu mocy prawnej.

Na podstawie przepisu art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. patent wygasa, m.in. na skutek zrzeczenia się patentu przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym. Stroną takiego postępowania jest uprawniony z patentu, jako zgłaszający (art. 255 ust. 2 p.w.p.). Wygaśnięcie patentu następuje tutaj w trybie postępowania administracyjnego, normowanego w szczególności przepisami tytułu VI ustawy Prawo własności przemysłowej (Strona, pełnomocnicy, terminy, dokonywanie zgłoszeń i prowadzenie korespondencji, środki zaskarżenia oraz informacje o zgłoszeniu w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestracyjnym). Wprawdzie przepis art. 90 ust. 2 p.w.p. nie precyzuje wyraźnie, czy w omawianym wyżej trybie może nastąpić wygaśnięcie patentu w części, jednakże nie powinno być większych wątpliwości co do tego, że nie ma ku temu przeszkód prawnych (argumentum a maiori ad minus). Reasumując, pomijając istnienie osób, którym przysługują prawa na patencie, uprawniony z patentu swój wniosek o wygaśnięcie patentu realizuje własnym jednostronnym oświadczeniem woli, nie doznając w tym względzie jakichkolwiek ograniczeń wobec innych podmiotów, gdyż nie są one stronami wspomnianego postępowania.

Ponadto patent może utracić moc prawną w następstwie jego unieważnienia, stosownie do powołanego już art. 89 p.w.p. Unieważnienie patentu następuje w trybie postępowania spornego, mającego charakter kontradyktoryjny, toczącego się z udziałem dwóch stron, na podstawie przepisów tytułu VII ustawy (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). W przeciwieństwie do wygaśnięcia patentu na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 2 i art. 90 ust. 2 p.w.p. unieważnienie patentu, stosownie do art. 89 ust. 1 p.w.p., następuje na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Zatem, co wymaga podkreślenia, z wnioskiem o unieważnienie patentu w całości lub w części może wystąpić przeciwko uprawnionemu z patentu tylko osoba, która posiada w tym względzie interes prawny. Interes prawny, na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, w tym także w trybie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym, podlega ocenie według kryteriów wskazanych w art. 28 k.p.a. Wspomniany interes należy do szeroko rozumianego prawa materialnego i musi być oparty na konkretnym przepisie prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa art. 28 k.p.a. nie stanowi w tym względzie samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r. I OSK 826/07; Lex 424659). Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Dla stwierdzenia więc interesu prawnego wymagane jest ustalenie owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 4000/01, niepublikowany). Ponadto w świetle orzecznictwa, interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2005 r. II GSK 37/05; Lex nr 165962 i wyrok NSA z dnia 23 maja 1994 r., I SA 979/93; ONSA 1995, nr 1, poz. 50). Podobne stanowisko prezentuje w tej mierze piśmiennictwo, w świetle którego akt administracyjny powinien wywierać bezpośrednie skutki prawne wobec osoby, do której się odnosi. Interesu tego nie można "wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny" (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 646/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, t. 1).

W świetle przedstawionych wyżej kryteriów, jak to zresztą trafnie wywodził pełnomocnik procesowy wnioskodawcy w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w postępowaniu spornym toczącym się przed Urzędem Patentowym, w trybie przepisu art. 89 ust. 1 w związku z art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p., skarżąca, jako uprawniona z patentu, nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia własnego patentu w całości lub w części. Brak jest bowiem przepisu prawa, z którego skarżąca, jako uprawniona z patentu, mogłaby wywieść interes prawny w żądaniu unieważnienia swojego patentu.

Wyłącznym decydentem postępowania spornego jest wnioskodawca, na żądanie którego zostało wszczęto omawiane postępowanie, nie zaś uprawniony z patentu. Uprawniony z patentu jest wprawdzie podmiotem biernie legitymowanym w tym postępowaniu, jednakże jego dyspozycyjność jest w istotnym stopniu ograniczona. Nie może on bowiem ograniczać wnioskodawcy w prawie dysponowania zgłoszonym żądaniem, a w szczególności decydować o tym, aby Urząd Patentowy ograniczył zakres postępowania spornego do częściowego unieważnienia patentu, jeżeli wnioskodawca złożył wniosek o unieważnienie patentu w całości. Natomiast nie ma przeszkód, co jest oczywiste, aby uprawniony z patentu w postępowaniu spornym podjął merytoryczną obronę patentu wykazując, że przynajmniej w części zgłoszony do ochrony wynalazek posiada zdolność patentową.

Reasumując, w postępowaniu spornym toczącym się przed Urzędem Patentowym w trybie art. 89 ust. 1 w związku z art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia patentu w całości lub w części. Z omawianych względów skarżąca nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji w części dotyczącej uzasadnienia tego wyroku, a to dla podważenia wyrażonego tam poglądu, że w związku ze złożeniem przez wnioskodawcę, w trybie postępowania spornego, wniosku o unieważnienie omawianego patentu w całości, Urząd Patentowy nie ma tym samym możliwości unieważnienia patentu w części, w której, w świetle ustaleń przeprowadzonego postępowania, wynalazek nie ma zdolności patentowej. Interes prawny do zakwestionowania tego stanowiska posiada bowiem wnioskodawca, nie zaś skarżąca.

Jedynie na marginesie sprawy, a to w celu usunięcia ewentualnych wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż w prawie obowiązuje zasada, aby organ orzekający nie wychodził ponad żądanie strony (Ne eat iudex ultra petita partium). Nie narusza więc powyższej zasady przyznanie przez organ orzekający prawa w mniejszym zakresie niż żądała tego strona, jeżeli uwzględnienie żądania strony w mniejszym rozmiarze jest uzasadnione wynikiem postępowania. Tym samym złożenie w postępowaniu spornym wniosku o unieważnienie patentu w całości nie wiąże Urzędu Patentowego. Organ ten bowiem nie tylko może, ale wręcz powinien, unieważnić patent w części, w jakiej wynalazek nie ma zdolności patentowej. Stanowisko to jest dostatecznie ustalone w orzecznictwie. I tak przykładowo można wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2216/06. W świetle zajętego tam stanowiska narusza art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. brak rozpoznania przez Urząd Patentowy wniosku pod kątem unieważnienia spornego patentu w części, co jest dopuszczalne na gruncie art. 89 ust. 1 p.w.p., gdyż wnioskodawca wykazał, a do czego organ nie ustosunkował się, że nowy sposób wytwarzania znanej soli, będący przedmiotem patentu, można zrealizować jedynie przy zastosowaniu rozpuszczalnika octanu etylu. Natomiast chroniony patentem sposób wytwarzania soli wskazuje na inne jeszcze rozpuszczalniki, które nie dają zadowalającego efektu, a hamuje to innym producentom możliwość w zakresie prowadzenia własnych prac badawczych dla wdrożenia innych technologii produkcji spornej soli. Tym niemniej, jak to już wyżej wskazano, powyższe stwierdzenie nie ma wpływu na kwestię interesu prawnego skarżącej dla wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, gdyż nie został on przez nią wykazany.

Z omawianych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.