Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 666/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 26 ust. 5, 112 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1726
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2017 r. rozkazem personalnym nr [...] doręczonym

[...] listopada 2017 r. Dowódca 1 Pułku Saperów w B. zwolnił st. szer. M.K. (dalej strona, skarżący) z zawodowej służby wojskowej i przeniósł ww. żołnierza do rezerwy.

St. szer. M.K. odwołał się od powyższej decyzji w dniu

[...] listopada 2017 r. do Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, podnosząc zarzut naruszenia art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1257; dalej "ustawa pragmatyczna") oraz § 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 173)

i w uzasadnieniu powołując się na nierzetelność oceny wydanej podczas opiniowania służbowego w 2016 r. oraz wzorową postawę żołnierza podczas pełnienia służby wojskowej. Ponadto, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 7, art. 8,

art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a..

W konsekwencji tego, w dniu [...] grudnia 2017 r. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych działając na podstawie art.127 § 2 i art.138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2017 r. poz. 1257; dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia

2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935) w zw. z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wydał decyzję nr [...]. (doręczoną [...].02.2018 r.) uchylającą punkt 1 rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy 1 Pułku Saperów z dnia [...] października 2017 r. w części dotyczącej nazwy zajmowanego stanowiska służbowego oraz terminu zwolnienia st. szer. M.K. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej w 2016 r. oraz ustalającej, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy następuje ze stanowiska służbowego młodszy kierowca – młodszy operator z dnia [...] lutego

2018 r., a także utrzymującą w mocy pkt 1 ww. rozkazu w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano między innymi ,że st. szer. M.K. pełni zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. zawartego z Dowódcą 1 Pułku Saperów na okres od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] września 2018 r. Ostatnio na stanowisku służbowym młodszy kierowca - młodszy operator /[...]/ w 1 Pułku Saperów.

Wskutek otrzymania przez stronę w 2016 r. ogólnej dostatecznej oceny

z opinii służbowej wobec ww. żołnierza wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ prowadzący postępowanie – Dowódca 1 Pułku Saperów – dwukrotnie rozstrzygnął

o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej (Rozkaz personalny Nr [...] (pkt 2) z dnia [...] listopada 2016 r. oraz Rozkaz personalny Nr [...] (pkt 12) z dnia

[...] stycznia 2017 r.) wskutek otrzymania przez ww. szeregowego dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej w 2016 roku.

Powyższe decyzje stały się przedmiotem kontroli organu odwoławczego – Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, który w wyniku rozpoznania wniesionego przez ww. st. szer. odwołania, uchylił zaskarżone decyzje, przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia (odpowiednio decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz decyzja nr [...] z dnia

[...] kwietnia 2017 r.). Powodem uchylenia zaskarżonych rozkazów personalnych były poważne uchybienia przepisom postępowania (w szczególności art. 7, art. 10,

art. 11, art. 107 § 3 k.p.a.). Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych działając

w oparciu o dyspozycje art. 138 § 2 k.p.a. wskazał Dowódcy 1 Pułku Saperów, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W efekcie ponownie przeprowadzonego postępowania Dowódca 1 Pułku Saperów Rozkazem personalnym Nr [...] (pkt 1) z dnia [...] października 2017 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy, ustalając datę zwolnienia na dzień [...] listopada 2017 r. Przeniesienie do rezerwy nastąpiło ze stanowiska kierowca-operator. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, iż powodem zwolnienia ww. żołnierza jest stwierdzony fakt otrzymania w 2016 roku dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.

Podstawę prawną rozkazu personalnego stanowiły przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 112 ust. 1 pkt 4, w zw. z art. 114 ust. 4 pkt 3

i art. 115 ust. 1 i 4) oraz § 2 pkt 2, § 12 i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych

z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 670; dalej jako rozporządzenie w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej).

Organ I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz wnikliwie wyjaśnił przywołane w decyzji przepisy prawa. Organ I instancji w oparciu o zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, uznał zwolnienie st. szer. M.K. z zawodowej służby wojskowej za celowe i zgodne z interesem Sił Zbrojnych RP. Zdaniem organu zwalniającego, kolejna ogólna ocena dostateczna z opiniowania służbowego (materiały uzupełniające w TAP, karta [...] opinia za 2015 rok, karta [...] opinia za

2016 rok), a w szczególności "utrata zaufania przełożonych do osoby st. szer. M.K. oraz niska ocena ogólnej postawy żołnierza spowodowały, iż dotychczasowa postawa st. szer. M.K. kłóci się z cechami żołnierza zawodowego" (jakość i terminowość wykonywania obowiązków, dyspozycyjność, samodzielność i inicjatywa, planowanie i organizacja pracy). W ocenie organu I instancji ww. szeregowy "nie daje gwarancji, iż w przyszłości służba st. szer. M.K. będzie cechowała się zdyscyplinowaniem, lojalnością oraz poświęceniem." Organ I instancji wskazał na długotrwałą absencję żołnierza w służbie oraz powołał się na opinie przełożonych ww. żołnierza, podniósł również, że "żołnierz w ograniczonym zakresie wywiązuje się z powierzonych zadań i obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym,

a nadto niedyspozycyjność żołnierza rodzi konieczność obciążenia pozostałych żołnierzy drużyny dodatkowymi zadaniami służbowymi. Żołnierz przez prawie dwa lata nie uczestniczy w szkoleniu pododdziału, istotnie odstając od reszty żołnierzy drużyny/plutonu. W zakresie szkolenia otrzymywał niskie oceny cząstkowe, między innymi ze sprawdzianów, którym poddana była cała drużyna uzyskał same oceny niedostateczne."

Skarżący odwołała się od powyższego rozstrzygnięcia.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wskazał, że zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego można zwolnić

z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny

w opinii służbowej. Dla poprawnego zastosowania powyższego przepisu konieczne jest jednak uprzednie przeprowadzenie procesu opiniowania służbowego żołnierza zgodnie z obowiązującymi przepisami regulującymi procedurę opiniowania, bowiem tylko ocena zawarta w prawidłowo sporządzonej opinii, może stanowić podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Wskazał również, że decyzja podejmowana na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej ma charakter fakultatywny, co nie oznacza jednak, że może być dowolna. Analiza przywołanego art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi

do wniosku, że uznanie to zostało przyznane organowi w możliwe najszerszym zakresie, gdyż prawodawca nie ograniczył jego swobody żadnymi szczególnymi wymogami.

Na uznaniowy charakter takiej decyzji wskazuje również § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Z dyspozycji przywołanego przepisu wynika, iż w razie otrzymania przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, dowódca jednostki wojskowej może wystąpić do organu zwalniającego z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem, że jeżeli sam jest organem uprawnionym do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, nie sporządza się wniosku o zwolnienie (§ 16 ust. 1 przywołanego rozporządzenia). Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza (§12 ust. 2 przywołanego rozporządzenia).

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wskazał, że otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przy czym, jak podniósł organ I instancji, kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który (mimo niskiej oceny) może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać, zaś kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować jest właśnie dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia

z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Warunkiem koniecznym jaki właściwy organ musi zweryfikować, jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Organ zwalniający ocenia wyłącznie to, czy opinia służbowa została wydana przez bezpośredniego przełożonego, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych podkreślił, że organ zwalniający nie jest uprawniony do weryfikowania na nowo wyniku opiniowania i wykazywania rzetelności tego opiniowania ani też ustalania czy żołnierz rzeczywiście zasłużył

na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą niniejszego postępowania administracyjnego (art. 3 § 3 pkt 2 k.p.a. i art. 8 ustawy pragmatycznej). Nie tylko literalne brzmienie art. 112 ustawy pragmatycznej, ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) dostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy administracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Tym samym podnoszony przez pełnomocnika strony zarzut dotyczący nieprzesłuchania dwóch świadków niebędących w tym okresie żołnierzami zawodowymi 1 Pułku Saperów (L.C., P.G.) z powyższych przyczyn nie może zostać uwzględniony

w obecnym postępowaniu, które jest postępowaniem sformalizowanym, ograniczonym do badania legalności opinii służbowej, jej charakteru (ostateczności)

i celowości zwolnienia żołnierza, który uzyskał ocenę dostateczną ze służby z uwagi na jej potrzeby, bowiem jak już ustalono, opinia służbowa na tym etapie nie podlega już badaniu. Co prawda Dowódca 1 Pułku Saperów swoim postanowieniem z dnia

[...] sierpnia 2017 r. uwzględnił wniosek strony o przeprowadzenie dowodu

z przesłuchania świadków (m.in. L.C., P.G.), jednakże w toku prowadzonego postępowania wobec powzięcia wiedzy, iż wskazani przez stronę świadkowie nie pełnią służby w 1 Pułku Saperów, a co za tym idzie nie mogą posiadać jakiekolwiek wiedzy w przedmiocie wykonywania przez stronę zadań służbowych, działając na podstawie art. 77 § 2 k.p.a. postanowieniem z dnia

[...] października 2017 r. odmówił ponownego wezwania i przeprowadzenia dowodu

z przesłuchania w charakterze świadka L.C. i P.G. Organ odwoławczy nie ma żadnych wątpliwości co do tego, iż przedmiotowe postanowienie z dnia [...] października 2017 r. należy traktować, jako postanowienie zmieniające postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r. w zakresie przeprowadzenia dowodu, co znajduje swoje uzasadnienie w treści przywołanego wyżej art. 77 § 2 k.p.a..

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji w tej materii, jak również w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu z "kart pracy oraz kart usług technicznych pojazdów". W ocenie organu nie ma bowiem żadnych wątpliwości co do tego, iż wskazani przez stronę świadkowie nie posiadają żadnych uprawnień do wydawania opinii w przedmiocie sposobu i jakości realizowanych przez skarżącego zadań służbowych (kompetencje zastrzeżone wyłącznie dla przełożonych żołnierza), zaś przedmiotowe karty pracy w żadnej mierze nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy.

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Opiniowanie służbowe przeprowadza się w okresie od dnia [...] sierpnia do dnia [...] października (art. 26 ust. 2 ustawy pragmatycznej). Natomiast po myśli § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz.U. poz. 764) opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierza zawodowego, który do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym. Regulacja zawarta w art. 26 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jak

i w § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 764) prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od opiniowania żołnierza przebywającego na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Oznacza to, że opinię służbową sporządza się corocznie w terminach określonych ustawą niezależnie od tego, czy żołnierz zajmujący stanowisko służbowe w badanym okresie z przyczyn niezawinionych nie mógł realizować obowiązków służbowych. Takie stanowisko wyrażone zostało również przez Dyrektora Departamentu Kadr MON, który wskazał, iż "do okresu warunkującego sporządzenie opinii służbowej zalicza się okresy przebywania żołnierza na zwolnieniach lekarskich" (pismo z dnia [...].08.

2014 r. Nr [...]). Również w judykaturze sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż "sam fakt korzystania ze zwolnień lekarskich nie powoduje wygaśnięcia czy zawieszenia stosunku służbowego, jak i nie uchyla obowiązku opiniowania" (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2365/15). Przywołany art. 26 ustawy pragmatycznej wskazuje ponadto, że celem opiniowania służbowego żołnierza zawodowego jest dokonanie oceny wywiązywania się przez niego z obowiązków na stanowisku służbowym, jego kompetencji i predyspozycji, a także wyznaczenie opiniowanemu żołnierzowi kierunków rozwoju zawodowego i potrzeb szkoleniowych (ust. 5 pkt 1). Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych w określonych ustawowo terminach wskazuje również na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają temu opiniowaniu ze względu na konieczność ciągłej weryfikacji w zakresie aktualnej przydatności jako żołnierza zawodowego. Oceny takiej może dokonać wyłącznie bezpośredni przełożony opiniowanego żołnierza (art. 26 ust. 6 ustawy pragmatycznej). Zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie opinia służbowa jest aktem administracyjnym przełożonego służbowego żołnierza, który w oparciu o dostępne mu środki dowodowe stwierdza fakty, jakie wynikają z przeprowadzonych dowodów. Jest ona aktem, w drodze którego przełożony stwierdza, czy rozwój zawodowy opiniowanego żołnierza przebiega we właściwym kierunku, czy kierowane do opiniowanego rozkazy i polecenia są należycie wykonywane, gwarantując sprawność działania określonej struktury, a także czy zachodzą przesłanki do zmiany stanowiska służbowego w tym wyznaczenia na wyższe, nie wyłączając zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania ustalił, że wspomniany st. szer. wykonując obowiązki służbowe na stanowisku przez okres

co najmniej sześciu miesięcy podlegał opiniowaniu służbowemu, a opinia służbowa sporządzona została w dniu [...] września 2016 r., tj. w okresie do tego przypisanym. Wykonywanie obowiązków służbowych przez ww. żołnierza oceniono na ocenę ogólną dostateczną (27 punkty). Opinię sporządził bezpośredni przełożony st. szer. (kpr. K.M.). W opinii tej nie wyznaczono kierunków rozwoju ani też nie określono potrzeb szkoleniowych. Również st. szer. M.K. nie przedstawił swoich propozycji dotyczących jego dalszego przebiegu służby zawodowej. W rozpatrywanym przypadku ww. st. szer. w ogóle nie odwołał się od kwestionowanej obecnie opinii służbowej, która została mu doręczona wraz

z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania w dniu [...] września 2016 r., godząc się tym samym z otrzymaną oceną. Opinia służbowa z dniem [...] września 2016 r. uzyskała walor ostateczności. Wbrew natomiast sugestiom strony, jakoby rzekomo zwolnienie st. szer. ze sprawdzianu sprawności fizycznej w 2016 roku miało wpływ na uzyskaną przez niego ocenę ogólną, wskazać należy, iż wystawiona

w przedmiotowej opinii służbowej ogólna ocena dostateczna była wyłącznie efektem oceny wywiązywania się przez ww. żołnierza z obowiązków służbowych i uzyskanej przez niego punktacji (27 punktów).

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzono, iż proces opiniowania st. szer. M.K. został przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa, zaś sporządzona opinia służbowa może zostać uwzględniona

w postępowaniu o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie

art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej.

Reasumując organ uznał, że rozkazowi personalnemu nr [...] doręczonemu

[...] listopada 2017 r. Dowódcy 1 Pułku Saperów w B. zarzutu dowolności przypisać nie można. Organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dowódca 1 Pułku Saperów uzasadniając swoją decyzję, w sposób wystarczający wskazał stawiane przed żołnierzami zawodowymi wymagania związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej oraz wynikającą z tego potrzebę ciągłego doskonalenia żołnierzy zawodowych, celem wyłonienia personelu najlepiej przygotowanego do realizacji zadań na zajmowanym i planowanych do wyznaczenia stanowiskach służbowych.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby żołnierze zawodowi swoją postawą gwarantowali pełną dyspozycyjność oraz profesjonalne wykonywanie zadań. W ocenie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych st. szer. M.K., nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej, jak bowiem ustalono, ww. żołnierz

w okresie opiniowania służbowego (od [...].08.2015 r. do [...].08.2016 r.) przebywał łącznie 152 dni na zwolnieniach lekarskich. Ponadto ustalono, skarżący nadal przebywa na zwolnieniach lekarskich, a jego nieobecność w służbie do dnia

[...] stycznia 2018 r. (ostatnie zwolnienie lekarskie z dnia [...].01.2018 r.) wyniosła

722 dni (kalendarzowe) licząc od dnia rozpoczęcia okresu opiniowania w 2015 roku. Co prawda przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują możliwości zwolnienia żołnierza z tej służby z tego powodu, że przebywa na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, jednakże zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji jest w pełni uprawniony do oceny wpływu przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim, pomimo usprawiedliwionej nieobecności, nadal pozostaje na stanowisku służbowym. Organ odwoławczy nie ma również żadnych wątpliwości co do tego, że tak długa nieobecność żołnierza w służbie skutkuje przede wszystkim znacznym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy i nie może pozostawać bez wpływu na jakość realizowanych przez jednostkę wojskową zadań i wbrew wyrażonym w odwołaniu sugestiom nie wymaga to szczególnego udokumentowania, a co za tym idzie organ odwoławczy podziela stanowisko Dowódcy 1 Pułku Saperów w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu z "kart pracy oraz kart usług technicznych pojazdów drużyny odwołującego się". Pomijając bowiem to, iż na zasadzie "wiedzy niezbędnej" st. szer. M.K. (w tym jego pełnomocnik) nie jest uprawniony

do kontroli i oceny tychże dokumentów, to oczywistym jest, że rozliczenie żołnierzy zawodowych z zadań służbowych jak i czasu służby należy wyłącznie do kompetencji ich przełożonych.

W realiach niniejszej sprawy niewątpliwie niedyspozycja st. szer. M.K. nie jest zawiniona, jednak z punktu widzenia celu dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej przez stronę, fakt ten nie ma znaczenia.

Za brakiem celowości zatrzymania ww. szeregowego w dalszej służbie przemawia również to, iż w 2017 r. st. szer. M.K. został poddany po raz kolejny opiniowaniu służbowemu i po raz kolejny uzyskał ocenę dostateczną (opinia w wyniku wniesionego odwołania stała się ostateczna z dniem [...].10.2017 r.).

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych, będąc jednocześnie organem odwoławczym, stanął na stanowisku, iż nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze zawodowi w trakcie trwania kontraktu byli w pełni dyspozycyjni i sprawni, zaś powierzone im zadania wykonywali rzetelnie i profesjonalnie. Dokonana przez organ I instancji ocena pierwszeństwa interesu Sił Zbrojnych nad interesem pojedynczego żołnierza w tej dziedzinie jest usprawiedliwiona i winna być w pełni zrozumiała. Podniesione natomiast przez stronę okoliczności związane z jej udziałem w szkoleniach poligonowych w żadnej mierze nie mogą przesądzać

o dyspozycyjności, czy też jej zaangażowaniu w realizacji obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Wskazane bowiem przez stronę szkolenia poligonowe nie są niczym wyjątkowym w zawodowej służbie wojskowej i należą do jednych

z wielu obowiązków nałożonych na żołnierzy zawodowych.

Organ II instancji podkreślił, że uprawnione organy wojskowe prowadzą politykę kadrową zgodną z potrzebami Sił Zbrojnych i w tym zakresie rozstrzygają

m.in. w kwestii dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej przez żołnierzy, opierając się przy tym na przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Ocena przydatności żołnierza w służbie należy jednak wyłącznie do organów wojskowych,

a nie do samego żołnierza. Nic nie wskazuje również na to, aby organ zwalniający zobligowany był do uwzględniania dokonanej przez stronę samooceny, czy też kierowania się tą oceną, przy ustalaniu faktycznych potrzeb.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 112 ust 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą wadliwym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej

i przeniesienia go do rezerwy wobec nieuwzględnienia fakultatywnego charakteru wskazanego przepisu przy ogólnej ocenie kwalifikacji zawodowych oraz wobec nieuwzględnienia relatywnych przesłanek uzasadniających tezę, iż dotychczasowa służba skarżącego pełniona była w sposób zdyscyplinowany, lojalny i pełen poświecenia dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej, a także przy braku dowodów

na poparcie argumentów użytych przez organ I instancji w pisemnym uzasadnieniu

i potwierdzonych przez Dowódcę Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na:

a) naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. polegające na prowadzenie postępowania

w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa poprzez wadliwe stwierdzenie, że organ był uprawniony do zmiany postanowienia dowodowego,

a odmowę uwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków L.C.

i P.G. traktować należy jako postanowienie zmieniające postanowienie

z dnia [...] sierpnia 2017 r. dopuszczające dowód z przesłuchania ww. osób w ramach postępowania prowadzonego przez Dowódcę 1 Pułku Saperów;

b) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się

do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań a tym samym pozbawienie skarżącego udziału w toku postępowania na każdym jego etapie;

c) naruszenie przepisu art. 77 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że Dowódca 1 Pułku Saperów był uprawniony odmówić uwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków L.C. i P.G., a postanowienie z dnia [...] października 2017 r. traktować należy jako postanowienie zmieniające postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017r. dopuszczające dowód z przesłuchania ww. osób w ramach postępowania prowadzonego przez Dowódcę 1 Pułku Saperów i w sytuacji gdy zmiana postanowienia dowodowego dokonana została w trybie jej konwersji wobec wydania postanowienia dowodowego o odmowie przesłuchania świadków, które w swojej treści pozostawało w sprzeczności w pierwotnym postanowieniem wydanym w tym przedmiocie (na mocy którego dopuszczono owe dowody) w sytuacji, gdy zarówno Dowódca 1 Pułku Saperów w B., jak i Generalny Dowódca Rodzajów Sił Zbrojnych nie wyjaśnili i nie wykazali przyczyny zmiany postanowienia dowodowego w zakresie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków;

d) naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego rozkazu z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu twierdzeń i zarzutów wywiedzionych na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego;

e) naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu

l instancji pomimo, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania

i prawa materialnego oraz na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego,

a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Domagał się uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez st. szer. M.K. skargi na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 112

ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.

Decyzja podjęta na podstawie powyższego przepisu, jak zasadnie wskazał organ, ma charakter decyzji uznaniowej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony. Sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana

z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. W tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, to jest czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje organów i oceniać słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej.

Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza tym samym do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja spełnia wyżej wskazane warunki.

Z art. 26 ust. 1 ustawy pragmatycznej wynika coroczna konieczność opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w opinii służbowej, z którą skarżący zapoznał się w dniu [...] września 2016 r., skarżący otrzymał dostateczną ocenę ogólną. Opinia ta został sporządzona zgodnie z regułami określonymi w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych

(Dz.U. z 2014 r. poz. 764). Przedmiotowa opinia nie została zaskarżona

w ustawowym terminie i z dniem [...] września 2016 r. stała się ostateczna. Dowódca 1. Pułku Saperów wobec faktu otrzymania przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej korzystając z przysługujących mu uprawnień, mając na uwadze dyspozycję wynikającą z art.112 ust.1 pkt 4 ustawy w dniu 6 października 2016 r., wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia st. szer. M.K.

z zawodowej służby wojskowej.

Zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy opiniowanie służbowe ma na celu ocenę wykonywania przez żołnierza zawodowego obowiązków na stanowisku służbowym, jak również ocenę jego kompetencji i predyspozycji oraz wyznaczać kierunki jego rozwoju zawodowego i określać potrzeby szkoleniowe. Przywołany przepis wskazuje, iż w opinii służbowej przełożony ocenia wywiązywanie się żołnierza zawodowego

z poszczególnych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym oraz jego cechy osobowe. Opiniując ww. st. szer., jego bezpośredni przełożony oceniał zatem takie elementy jak jakość i terminowość wykonywania obowiązków, dyspozycyjność, samodzielność i inicjatywa, planowanie i organizacja pracy. Ponadto oceniana była również odpowiedzialność, determinacja w dążeniu do celu, trafność

i szybkość podejmowania decyzji, odporność na stres, komunikatywność

i umiejętność pracy w zespole, stosowanie się do przepisów, norm i reguł, rozwój własny i podnoszenie kwalifikacji, dbałość o sprzęt i mienie, kultura osobista oraz dbałość o wygląd zewnętrzny. W opinii służbowej została zatem dokonana całościowa i rzetelna ocena pełnienia służby przez st. szer. (skarżącego)

na zajmowanym stanowisku służbowym.

Reasumując sporządzona opinia służbowa mogła zatem zostać uwzględniona w postępowaniu o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie

art. 112 ust. 1 pkt. 4 ustawy pragmatycznej.

W ocenie Sądu, organ wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ słusznie wskazał na stawiane żołnierzom zawodowym wymagania związane

z profesjonalizacją Sił Zbrojnych oraz na wynikającą z tego potrzebę ciągłej weryfikacji kwalifikacji i predyspozycji żołnierzy zawodowych, celem wyłonienia personelu najlepiej przygotowanego do realizacji zadań na zajmowanym

i planowanych do wyznaczenia stanowiskach służbowych. Należy zgodzić się

z organem, że w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby żołnierze swoim stanem zdrowia gwarantowali pełną dyspozycyjność oraz profesjonalne wykonywanie zadań. Skarżący nie daje natomiast rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających

z zawodowej służby wojskowej, biorąc pod uwagę fakt, iż w okresie od [...] sierpnia 2015 r. do [...] sierpnia 2016 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich przez 152 dni (Ponadto ustalono, że skarżący nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim, jego nieobecność w służbie do dnia [...] stycznia 2018 r. wynosiła 722 dni licząc od dnia rozpoczęcia okresu opiniowania w 2015 r.). Co prawda przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują możliwości zwolnienia żołnierza

z tej służby z tego powodu, że przebywa na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, jednakże zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji jest w pełni uprawniony do oceny wpływu przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich

na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Żołnierz przebywający

na zwolnieniu lekarskim, pomimo usprawiedliwionej nieobecności, nadal pozostaje na stanowisku służbowym. Ponadto w aktach sprawy znajdują się negatywne opinie na temat skarżącego wyrażone przez przełożonych w piśmie z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przesłanka warunkująca zastosowanie wobec skarżącego trybu zwolnienia z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej została ziszczona. Należy jednocześnie zaznaczyć, że badanie zasadności wystawionej żołnierzowi zawodowemu ogólnej oceny dostatecznej

w opinii służbowej, pozostawało poza zakresem oceny Sądu w niniejszej sprawie.

W tym miejscu Sąd zauważa ponadto, że zgodnie z art. 15 ust. 3 ww. ustawy podstawowym warunkiem zawarcia kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej, co w konsekwencji jest jednoznaczne z koniecznością odmowy zawarcia takiego kontraktu w sytuacji, gdy ocena nie osiąga wymaganego poziomu.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi Sąd wskazuje, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż sama zmiana postanowienia dowodowego dotyczącego przesłuchania świadków L.C. i P.G. bez wskazania, jego istotnego wpływu na wynik sprawy, nie jest wystarczające do uwzględnienia tego zarzutu.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art..10 k.p.a., gdyż strona w toku całego postępowania czynnie w nim uczestniczyła.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.