Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 306/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 5
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi U. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z [...] nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Zakładu z [...] nr [...] w części odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł.

Podstawą rozstrzygnięcia organu ponownie rozpatrującego sprawę jest art.83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.- dalej powoływana jako u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 28 i 32 u.s.u.s.

Wyrokiem z 9 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 72/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że "Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozstrzygając sprawę powinien rozważyć, czy w istocie zachodzi możliwość poniesienia przez skarżącą ciężaru uiszczenia należności z tytuł przedmiotowych składek w całości lub części, bazując na miarodajnych sprawdzonych przesłankach wynikających z art. 28 ust. 2 i ust. 3a ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, traktowanych jako obowiązujące przepisy prawne, a nie przepisy, które poprzez wskazanie na uznanie administracyjne można pominąć. Ewentualna zasadność odmowy umorzenia należności z tytułu przedmiotowych przesłanek poparta miarodajnymi ustaleniami, powinna być bowiem wykazana w uzasadnieniu decyzji w sposób przekonujący."

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Dnia [...] r. skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną. Podkreśliła, że nie ma pracy ani ofert pracy a mąż jest chory na [...] bez prawa do zasiłku. Jest zadłużona (opłata mediów i znajomi), korzysta z pomocy MOPS w formie programu żywnościowego PEAD 2009 i zakupów celowych oraz zasiłku okresowego. Powyższe dowodzi, że nie posiada środków finansowych na bieżące koszty utrzymania, a tym bardziej na spłatę zaległych należności. Na wezwanie organu strona przedłożyła obszerną dokumentację obrazującą jej sytuację majątkową i rodzinną. Podkreśliła, że od [...]r. nie prowadzi już działalności gospodarczej – "A", która została wyrejestrowana. Istotnie jest współwłaścicielką nieruchomości z domem o pow. [...] m2, ale jest to jedyny jej majątek i jednocześnie miejsce zamieszkania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uznał powyższych argumentów za wystarczające do umorzenia zaległych należności w kwocie łącznej [...] zł, czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...].

U. S. nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że aktualnie pracuje i w miarę możliwości będzie spłacać zadłużenie wobec ZUS. Wskazała, że każde pieniądze jakie otrzymuje (w tym odszkodowanie [...] zł za nieruchomość gruntową) przeznacza na spłatę zadłużenia wobec ZUS a ono ciągle wzrasta i bez umorzenia części zaległości spłacenie długów z tego tytułu będzie niemożliwe.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i umorzył kwotę [...] zł a w pozostałej części utrzymał w mocy odmowę umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Organ uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych należności w części za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w kwocie [...] zł, jednakże nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ponieważ skarżąca pracuje na ¼ etatu w [...] i jest współwłaścicielką wraz z mężem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, w którym zamieszkuje, dlatego też niemożliwe było umorzenie zaległych należności w pozostałej części.

W skardze z [...]r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w części dla niej niekorzystnej czyli utrzymującej w mocy odmowę umorzenia zaległych należności na rzecz ZUS za pracowników finansowanych przez pracodawcę. Podkreśliła swą trudna sytuację materialną i zły stan zdrowia jej męża.

W odpowiedzi na skargę organ, wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 9 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 72/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję z [...] nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że za uchyleniem zaskarżonej decyzji przemawia błędna ocena ustaleń dotyczących zaistnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności, a w konsekwencji uznanie braku przesłanki całkowitej nieściągalności należności, a także wykluczenia występowania w niniejszej sprawie przypadku uzasadniającego umorzenie zaległych należności poza składkami za pracowników przy jednoczesnym uznaniu wystąpienia przesłanek skutkujących umorzeniem należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Nie zgodził się z twierdzeniem organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. w sytuacji, kiedy w stosunku do zadłużenia skarżącej trzykrotnie były prowadzone postępowania egzekucyjne, które zostały zakończone wydaniem postanowień o ich umorzeniu z powodu nieściągalności. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie wyjaśnił też dlaczego wskazane wcześniej postanowienia organów egzekucyjnych są niewystarczające do uznania całkowitej nieściągalności zaległych należności wskazanej w pkt 5 § 3 art. 28 u.s.u.s.

Ponownie rozpatrując sprawę po częściowym uchyleniu decyzji wyżej omówionym wyrokiem sygn. akt III SA/Gl 72/10, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] w części odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 28 ust.2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, natomiast w ocenie organu w przypadku skarżącej nie zachodzi żadna z przesłanek niezbędnych do uznania jej istnienia. Wskazał, że w przypadku skarżącej szczególnie wnikliwie oceniono przesłankę bezskuteczności egzekucji. Organ przyznał, że w stosunku do zadłużenia skarżącej były prowadzone postępowania egzekucyjne zakończone wydaniem postanowień o umorzeniu z powodu nieściągalności z [...],[...] i [...], jednakże podkreślił, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C. Ponieważ jest to działka budowlana o pow. [...] ha, zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz garażem o pow. [...] m2 organ stwierdził, iż kwota uzyskana z ewentualnej egzekucji pokryje wydatki z nią związane, zaspokoi roszczenie ZUS oraz pozwoli skarżącej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Powołał się przy tym na swą wiedzę na temat cen nieruchomości w C. oraz przepisy ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), a szczególnie definicję lokalu zamiennego wyrażoną w art. 2 ust.1 pkt 6 powołanej ustawy, z której wynika, że warunki te spełnia lokal, w którym na członka gospodarstwa dwuosobowego przypada 10 m2 pokoi, a w przypadku gospodarstwa jednoosobowego 20 m2. Ponieważ powierzchnia nieruchomości, której skarżąca jest współwłaścicielem przekracza minimalną powierzchnię przyjętą dla lokalu zamiennego, przemawia to za wdrożeniem egzekucji do tego składnika majątku. Organ wskazał, że nie badał kryteriów umorzenia wynikających z art. 28 ust.3a i 3b u.s.u.s. wobec faktu, że przedmiotem postępowania objętym zaskarżonym rozstrzygnięciem były jedynie składki i odsetki finansowane ze środków płatnika, ale za zatrudnionych pracowników. Natomiast przesłanki określone w w/w przepisach odnoszą się wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek, a więc tylko do składek i odsetek należnych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, a zatem nie mogą znaleźć zastosowania w sprawie.

Na to rozstrzygnięcie U. S. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze podniosła, że dom, na który wskazuje ZUS jako majątek, z którego możliwa jest egzekucja, jest jej miejscem zamieszkania i jedynym majątkiem jej i jej męża. Podniosła, że jest zatrudniona na ¼ etatu, ale umowa jest podpisywana jedynie na okresy miesięczne. Wskazała, że osiąga z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] zł miesięcznie, co musi wystarczyć na pokrycie wszystkich kosztów utrzymania dwóch osób. Powołała się także na zły stan zdrowia męża, który w październiku i listopadzie 2010 r. dwukrotnie przebywał w szpitalu i otrzymał skierowanie na [...]. Oczekuje także na operację [...], która ze względu na kolejkę i brak możliwości wykonania zabiegu prywatnie z racji braku środków finansowych przewidziana jest na 2013 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i stanowisko to podtrzymał na rozprawie 16 listopada 2011 r. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę przyznał, że sytuacja majątkowa skarżącej jest trudna, jednak nie wskazuje na taką sytuację, która byłaby dostateczną przesłanką do umorzenia należności w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Organ wskazał na brak całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek z uwagi na posiadanie przez skarżącą domu. Podkreślił, że decyzja o umorzeniu jest podjęta w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie określonych przesłanek nie obliguje organu do wydania decyzji, o którą wnosi ubezpieczony. Natomiast ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków prawnych zmierzających do wyegzekwowania należności przed upływem terminu ich przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Ponadto stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz gan, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, sąd administracyjny bada, czy organ wydając rozstrzygnięcie zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku, od których może odstąpić jedynie w przypadku zmiany okoliczności faktycznych sprawy lub odnoszącego się do niej stanu prawnego zaistniałych po wydaniu orzeczenia.

Badanie zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu powołanych przepisów prowadzi do przekonania, że organ nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Gl 72/10, w którym Sąd wskazał na konieczność rozważenia, "czy w istocie zachodzi możliwość poniesienia przez skarżącą ciężaru uiszczenia należności z tytuł przedmiotowych składek w całości lub części, bazując na miarodajnych sprawdzonych przesłankach wynikających z art. 28 ust. 2 i ust. 3a ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, traktowanych jako obowiązujące przepisy prawne, a nie przepisy, które poprzez wskazanie na uznanie administracyjne można pominąć. Ewentualna zasadność odmowy umorzenia należności z tytułu przedmiotowych przesłanek poparta miarodajnymi ustaleniami, powinna być bowiem wykazana w uzasadnieniu decyzji w sposób przekonujący."

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, przedmiotem rozstrzygnięcia są:

1/ należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika,

2/ odsetki za zwłokę od składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Stosownie do art. 28 ust.2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do ust.3 powołanego artykułu, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Natomiast stosownie do art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Wobec faktu, że przedmiotem postępowania nie są należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem składek, ocena organu zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że art. 28 ust. 3a i 3b nie znajdują w tym przypadku zastosowania i wobec tego organ nie badał wynikających z nich przesłanek umorzenia zdaniem Sądu jest prawidłowa.

Należy jednak podkreślić, że wskazania Sądu dotyczyły także konieczności analizy ewentualnego wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. , a tego w ocenie Sądu organ dokonał w sposób niewłaściwy i naruszający wskazania Sądu orzekającego w sprawie III SA/Gl 72/10.

W orzeczeniu tym Sąd nakazał, aby swe orzeczenie w kwestii umorzenia organ oparł na miarodajnych ustaleniach. Wynika z tego, że organ winien poprzedzić wydanie rozstrzygnięcia analizą stanu faktycznego sprawy, w szczególności sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, aby po pierwsze – stwierdzić, czy zachodzi któraś z przesłanek umorzenia, a po wtóre, w przypadku stwierdzenia, że ma ona miejsce ocenić zasadność umorzenia przez pryzmat uznania administracyjnego, czego jednak nie można utożsamiać z dowolnością.

W niniejszej sprawie organ uznał, że nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności, albowiem skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, w którym zamieszkuje. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 5 przesłanką pozwalającą uznać nieściągalność należności z tytułu składek jest stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a takie stwierdzenie miało w sprawie miejsce już trzykrotnie – [...],[...] i [...] r. (karta 70 akt administracyjnych). A zatem stwierdzenie organu, że nie zachodzi całkowita nieściągalność jest dowolne i pozostaje w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Dlatego też Sąd podziela pogląd WSA w Gliwicach wyrażony w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Gl 72/10, iż "nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust.3 pkt 5 u.s.u.s. w sytuacji, kiedy w stosunku do zadłużenia skarżącej było trzykrotnie prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C., zakończone wydaniem postanowienia o umorzeniu z powodu nieściągalności". Natomiast jak wynika z wyroku WSA w Warszawie z 19 maja 2009 r., sygn. akt: V SA/Wa 40/09 ocena odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne.

Przechodząc do analizy sposobu rozpatrzenia wniosku skarżącej przez pryzmat uznania administracyjnego należy zauważyć, iż w aktach sprawy znajduje się umowa o pracę skarżącej zawarta z agencją pracy tymczasowej "B" Sp. z o.o. na okres jednego miesiąca – listopada 2010 r., co potwierdza oświadczenia skarżącej, że szuka pracy, lecz wobec faktu, że nie może znaleźć stałego zatrudnienia podejmuje taką pracę, jaką jej zaoferowano, a umowa zawierana jest na okresy miesięczne ( karta 210) lub niewiele dłuższe (karta 111). Z wyliczenia wynagrodzenia skarżącej za sierpień 2010 r. wynika, że wobec potrącenia [...] zł tytułem zajęć sądowych (jak wskazuje skarżąca - na poczet podatku od nieruchomości) wypłacono jej kwotę netto [...] zł (karta 192). Natomiast za lipiec 2010 r. skarżąca otrzymała wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto. Jest też skierowanie do szpitala z [...]r. i karta informacyjna ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego z tej samej daty z adnotacją o ustaleniu daty przyjęcia do szpitala na oddział [...] męża skarżącej, co potwierdza jego zły stan zdrowia i w powiązaniu z wiekiem ([...] lat) czyni prawdopodobnymi trudności w znalezieniu pracy (karty 206-207). Na tę okoliczność wskazuje także skierowanie do pracy Z. S., wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w C. [...]r. z adnotacją pracodawcy co do powodów, dla których kandydat nie zostanie zatrudniony – "nie spełnia wymogów". Na brak dochodów ze strony męża wskazuje decyzja o uznaniu męża skarżącej za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku (karta 198). Skarżąca złożyła także do akt wezwanie do zapłaty za energię elektryczną i wodę z zastrzeżeniem, że w przypadku braku zapłaty dostawcy zaprzestaną dostarczania tych mediów (karty 194 i 202 akt). Karty 116 i 117 akt stanowią decyzje z [...] o przyznaniu stronie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię i wodę oraz zasiłku okresowego na lipiec 2009 r. U. S. wskazała także, że korzysta z pomocy "C" w formie programu żywnościowego PEAD 2009 (karta 115).

W ocenie Sądu orzekającego z powyższych dokumentów wynika, że pomimo prawa własności, wraz z mężem, domu jednorodzinnego o pow. użytkowej [...] m2 i garażu o powierzchni [...] m2, które są położone na działce o pow. [...] m2 (decyzja zmieniająca wymiar podatku od nieruchomości (karta 114) sytuacja majątkowa i osobista skarżącej jest bardzo trudna i to bez jej winy. Zarówno ona jak i jej mąż poszukują bowiem pracy i podejmują ją, o ile uzyskają taką ofertę, nie można zatem przypisać im braku aktywności w podejmowaniu wysiłków w celu wyjścia z trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znaleźli. Jednak choroba męża skarżącej wskazuje, że realnie nie ma on szans na znalezienie pracy. Skarżąca i jej małżonek są co prawda właścicielami domu o powierzchni [...] m2, ale skierowanie do niego egzekucji spowodowałoby jedynie to, że skarżąca i jej mąż zostaliby osobami bezdomnymi, a wydaje się, iż nie takie jest założenie racjonalnego ustawodawcy, który wszak przewidział w przepisach u.s.su.s. możliwość umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał co prawda, że kwota uzyskana z ewentualnej egzekucji z nieruchomości pokryje wydatki z nią związane, należności ZUS i pozwoli skarżącej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, ale nie poparł tego stwierdzenia żadnymi dowodami. Powołał się jedynie na ustawę o ochronie praw lokatorów, co wskazuje, iż zdaniem organu skarżąca winna swe potrzeby mieszkaniowe zaspokoić w gminie, ale faktem powszechnie znanym jest, że popyt na lokale komunalne znacznie przewyższa ich podaż, co powoduje iż czas oczekiwania na przydział lokalu mieszkalnego z zasobów komunalnych wynosi kilka lat. Organ nie wyjaśnił, gdzie miałaby zamieszkać skarżąca i jej chory mąż w owym kilkuletnim okresie. Faktem jest, że instytucja umorzenia winna mieć charakter wyjątkowy, ale przyjmując pogląd organu, że sytuacja skarżącej nie jest tak zła, aby uzasadniała udzielenie wnioskowanej ulgi trudno sobie wyobrazić jaka sytuacja życiowa i majątkowa w ocenie organu wskazywałaby, że w danym przypadku instytucja umorzenia winna znaleźć faktyczne zastosowanie. Dlatego też Sąd orzekający stwierdził, iż w istniejącym stanie faktycznym organ przekroczył granice uznania administracyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien ocenić czy zachodzi w przypadku skarżącej przesłanka całkowitej nieściągalności na dzień wydania decyzji uwzględniając dowody złożone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i ewentualnie inne dowody, jeśli takowe zostaną dołączone w celu zaktualizowania stanu majątkowego skarżącej oraz fakt, że pracodawca rozwiązał z nią umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, który upłynął [...] r. Owej analizy sytuacji majątkowej skarżącej, organ dokona uwzględniając fakt, że intencją ustawodawcy wyrażoną w przepisach u.s.u.s. o ulgach w spłacie należności nie było doprowadzanie dłużników do bezdomności i dopuszczanie do sytuacji, gdy w celu spłacenia jednych należności publicznoprawnych (wobec ZUS) zobowiązany będzie musiał być objęty pomocą z innych funduszy publicznych (zasiłkami z pomocy społecznej) w dodatku jako osoba bezdomna.

Uwzględniając powyższe wywody, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 80 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. poprzez błędne uznanie braku całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Z uwagi na stwierdzone uchybienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.