Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 48/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 106 par. 3, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 53a ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2011 nr 264 poz 1573
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Beata Ziomek Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 517/15 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 517/15, oddalił skargę S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. S. S. wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uzasadniając wniosek chęcią pobytu w Polsce z synem V. S. oraz wnukami. Na potwierdzenie przesłanek uzasadniających wniosek dołączyła do akt kartę pobytu syna, zameldowanie na pobyt czasowy, zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą do dnia [...] marca 2015 r., ponadto załączyła umowę renty zawartą pomiędzy Cudzoziemką a V. S., w której syn zobowiązuje się do wypłacania środków pieniężnych na rzecz swojej matki w wysokości 500 zł oraz 100 zł za najem lokalu przez okres 2 lat. W toku prowadzonego postępowania załączyła jeszcze do akt sprawy 2 umowy darowizny kwot pieniężnych, przy czym obie umowy zawarte zostały na kwotę 4902 zł i zostały zgłoszone do właściwego Urzędu Skarbowego. Organ wezwał cudzoziemkę (wezwanie z dnia [...] kwietnia 2014 r., [...] maja 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] lipca 2014 r. ) do przedłożenia określonych dokumentów na potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] odmówił udzielenia S. S. ur. [...] listopada [...] r., ob. A. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53a ust. 1 pkt 4, art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2, art. 62 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zmianami) albowiem wnioskodawczyni nie złożyła wszystkich dokumentów na wezwanie organu, w tym w szczególności aktu urodzenia syna.

W odwołaniu cudzoziemka powołała się na nowe okoliczności w sprawie i wniosła o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do odwołania dokumentów.

W wyniku rozpoznania odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ ten przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające. W celu weryfikacji czy zainteresowana posiada stabilne i regularne źródło dochodu wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania w Polsce oraz czy cudzoziemka oraz V. S. są spokrewnieni wezwał ją do nadesłania oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentów tj. aktualnego odpisu aktu urodzenia V. S.; kopii zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, potwierdzenia comiesięcznego przekazywania przez V. S. środków finansowych na utrzymanie cudzoziemki zgodnie z umową renty sporządzoną w dniu [...] marca 2014 r. (np. wyciąg z konta bankowego od dnia [...] marca 2014 r.), oświadczenia V. S. o ilości osób pozostających na jego utrzymaniu, zeznania podatkowego V. S. za rok 2013 wraz z potwierdzeniem nadania do Urzędu Skarbowego; poświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ubezpieczeniu V. S. w okresie ostatnich 6 miesięcy – ze wskazaniem wysokości podstawy odprowadzanych składek, umowy o pracę V. S. ważnej po dniu 31 grudnia 2014 r. (dot. A.), potwierdzających uzyskiwanie dochodów z prowadzonej przez V. S. działalności gospodarczej, wszelkich innych dokumentów potwierdzających posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczających do porycia kosztów utrzymania w Polsce.

W odpowiedzi organ uzyskał dokumenty pozwalające na ustalenie sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i jej syna. Ponadto organ uznał, że ze znajdującego się w aktach sprawy podania do Komisji do spraw Adopcji i Opieki Zastępczej Oddziału Edukacji Narodowej Miasta E. z dnia [...] czerwca 1989 r. opatrzonego numerem [...], wynika, że A. S. występuje o adopcję swojego wnuka - V. B., matka dziecka S. S. wyraziła zgodę na adopcję. Organ odwoławczy podkreślił, iż podczas postępowania przed organem I instancji oraz postępowania odwoławczego cudzoziemka nie przedstawiła aktu urodzenia V. S., zaś z podania sporządzonego w dniu [...] czerwca 1989 r. nie można stwierdzić, że strona udokumentowała, iż powołane przez nią we wniosku okoliczności dotyczące pobytu z synem uzasadniają zamieszkiwanie jej w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jak podał organ odwoławczy jednoznacznie wynika, że S. S. nie zamieszkuje z V. S, i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego na terytorium Polski. Cudzoziemka mieszka w K., natomiast V. S. mieszka w P. Nadto skarżąca przebywa w Polsce co najmniej od 2007 r., zaś V. S. od 2003 r. Organ II instancji zwrócił także uwagę na fakt, iż okoliczność posiadania poza zmarłym synem A. S. jeszcze jednego syna V. S. została ujawniona dopiero podczas niniejszego postępowania.

Odnośnie do informacji podkreślanej przez cudzoziemkę, że pomaga synowej U. S. w wychowaniu wnuków, organ II instancji zaznaczył, iż informacja ta nie została potwierdzona przez synową, która podczas przesłuchania potwierdziła odwiedzanie wnuków dwa razy w miesiącu oraz, że nie potrzebuje pomocy w opiece nad dziećmi.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że do dnia wydania decyzji Cudzoziemka nie przedstawiła do akt sprawy dokumentów pozwalających na wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia. W ocenie organu II instancji wydane rozstrzygnięcie nie narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., poz. 61, nr 284). Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie stwierdzał, iż art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie może być interpretowany w sposób prowadzący: "do narzucania państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania". Europejski Trybunał Praw Człowieka nie kwestionuje zasady, że państwa mają prawo regulować warunki udzielania zezwoleń na wjazd i pobyt cudzoziemców, jak również ich wydalenia, i że Konwencja praw człowieka nie przyznaje cudzoziemcom ogólnego prawa wyboru państwa, w którym zamierzają z rodziną zamieszkać lub do którego pragną przyjechać.

Mając na uwadze dokonane ustalenia, organ odwoławczy stwierdził, iż poprzez niedołączenie dokumentów do których cudzoziemka została wezwana, S. S. nie udokumentowała pokrewieństwa z panem V. S., a tym samym okoliczności uzasadniających zamieszkiwanie w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. W tej sytuacji, Wojewoda Mazowiecki rozstrzygając w dniu [...] sierpnia 2014 r. był zobligowany do wydania decyzji odmownej. Nadto wyjaśnił, że w obecnym stanie faktycznym wobec strony zachodzi przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którą odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b ustawy o cudzoziemcach.

Organ odwoławczy odstąpił od stwierdzenia, czy zostało udokumentowane spełnianie przez cudzoziemkę przesłanki z art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, bowiem ustalenia te nie miałyby wpływu na sposób rozstrzygnięcia wniosku.

Na wskazaną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S. S. (dalej jako "skarżąca") wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zaskarżona decyzja narusza jej prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wskazała na istniejące więzi rodzinne. Zarzuciła błędne ustalenie, iż nie udokumentowała pokrewieństwa z V. S. oraz niewłaściwe ustalenie jej relacji rodzinnych z synem V. S. Za istotną okoliczność uznała, że w Polsce znajduje się grób syna A. S., którym nikt poza nią się nie interesuje. Podkreśliła, że cała jej rodzina zamieszkuje w Polsce. Jej zdaniem, organ nie dokonał prawidłowej oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego dotyczącego jej sytuacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 517/15, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) oddalił skargę.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w stosunku do skarżącej istnieje więcej niż jedna przesłanka do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.

Na wstępie Sąd przywołał treść art. 53a ust. 1 pkt 4, art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2, art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2011 r. Nr 264 poz. 1573, ze zm.), które stanowiły podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd mając na uwadze uzasadnienie wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony zauważył, że organy prawidłowo przyjęły koncepcję, że ujawnione okoliczności należy przypisać do podstawy prawnej wynikającej z treści art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Zatem są to okoliczności "inne" niż te wymienione w art. 53 ust. 1 oraz 53a ust. 1-3b tej ustawy. W tej sytuacji należało ustalić czy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zamieszkują osoby spokrewnione lub spowinowacone z nią, jakie są relacje z tymi osobami oraz czy z tychże okoliczności cudzoziemka mogłaby wywieść uzasadnienie do zamieszkiwania w okresie dłuższym niż 3 miesiące.

Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy i nie można zarzucić im, że nie dały szansy skarżącej na złożenie wniosków dowodowych czy też nie wykazały chęci współdziałania.

Sąd za trafne uznał stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż skarżąca nie wykazała tego, że jej synem jest V. S. Oba organy, zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy stworzyły skarżącej możliwość złożenia stosownego aktu urodzenia syna, bądź innych dokumentów potwierdzających powyższe. Była ona kilkakrotnie wzywana do wykazania faktu, na który się powoływała. W tej materii cudzoziemka nie współdziałała z organami w dążeniu do wyjaśnienia prawdy materialnej. Skarżąca przez cały okres postępowania wyjaśniającego kilka razy przedłużanego zapewniała, że obowiązki syna uniemożliwiają załatwienie metryki urodzenia. Sugerowała w zeznaniach w dniu [...] lipca 2014 r., iż akt urodzenia został synowi skradziony.

Sąd zauważył, że jedynym dowodem na okoliczność pokrewieństwa było złożenie kopii obcego dokumentu sporządzonego w oryginale w języku ormiańskim, wraz z tłumaczeniem na język polski, co powoduje, iż został spełniony wymóg określony w art. 11 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, przy czym nie oznacza to, że jest to dokument urzędowy, który mógłby podlegać ocenie organu.

W ocenie Sądu, kopia tego dokumentu nie może prowadzić do wniosku, że okoliczność w postaci pochodzenia V. S. od skarżącej jako jego matki została udowodniona. Odnosząc się do treści tego dokumentu, Sąd przyjął za organem, iż jest to decyzja organu administracyjnego ZSRR z dnia [...] czerwca 1989 r., zezwalająca na adopcję (przysposobienie) małoletniego V. B., ur. [...] czerwca [...] r. przez jego babcię A. S. Zgodzić należy się również ze stanowiskiem organu, iż skutki adopcji w świetle powyższego dokumentu rozciągają się na treść aktu urodzenia, na co wskazuje nazwisko V. S. Zatem prawdopodobnie z tych względów skarżąca nie przedstawiła do organów odpisu aktu urodzenia V. S jako jej syna, utrzymując, iż obowiązki zawodowe uniemożliwiają złożenie metryki urodzenia, ponadto sugerowała też, że akt urodzenia został skradziony. Zdaniem Sądu, słusznie wskazywały organy obu instancji, że cudzoziemka nie zamieszkuje z V. S ani z jego rodziną, zatem nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Cudzoziemka zamieszkuje w K., wynajmuje pokój z koleżanką, zaś domniemany syn mieszka w P.

Sąd wskazał, że nie potwierdziły się także argumenty cudzoziemki odnośnie do prowadzenia życia rodzinnego z jej wnukami, po synu A. S. Organy nie negowały faktu udzielania w przeszłości zezwoleń na zamieszkanie w związku z prowadzeniem życia rodzinnego z synem A. S. i jego rodziną, nie mniej obecnie sytuacja uległa zmianie z uwagi na śmierć syna A. S. Cudzoziemka nie zamieszkuje z synową i jej dziećmi. W świetle zeznań U. S. (synowej) cudzoziemka posiada poprawne relacje z wnukami zachowując więzi emocjonalne, odwiedza wnuki 2 razy w miesiącu, przywozi im prezenty. Sąd stwierdził, że niewątpliwie nie są to jednak okoliczności wskazujące na uwzględnienie wniosku.

Sąd odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą konieczności uwzględnienia w niniejszej sprawie postanowień art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., poz. 61, nr 284), bowiem według skarżącej przy udzielaniu zgody na zamieszkanie na czas oznaczony należy wziąć pod uwagę związki rodzinne cudzoziemca z obywatelami polskimi zamieszkującymi w Polsce – wnukami po obu synach i synem V., zgodził się z organem odwoławczym, że art. 8 Konwencji nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Trafnie wywodzi organ odwoławczy, iż Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym.

Sąd podzielił pogląd organu, że przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, wbrew przepisom prawa krajowego, a także bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka rozumienie pojęcia "życie rodzinne" ogranicza się co do zasady do związków pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami, pomiędzy rodzicami, a ich małoletnimi dziećmi czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Natomiast związki pomiędzy innymi członkami rodziny, nie mieszczącymi się w wąskim rozumieniu tego terminu mogą być ocenione w kontekście życia rodzinnego, jeżeli zostaną wykazane dodatkowe elementy zależności pomiędzy innymi członkami rodziny. W rezultacie tylko wyjątkowe relacje pomiędzy osobami ze sobą spokrewnionymi czy spowinowaconymi, jeżeli nie mieszczą się w wąskim pojęciu rodziny mogą stanowić przedmiot konwencyjnej ochrony przed wydaleniem i to tylko w przypadku istnienia owego elementu zależności.

Sąd wskazał, że w niniejszym postępowaniu skarżąca nie wykazała istnienia takich relacji pomiędzy członkami rodziny tj. wnukami po synu A. S.

Oceniając pod kątem podstawy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony okoliczność dbania o nagrobek syna Sąd wskazał, że zapewne jest to sprawa ważna i istotna dla skarżącej, nie mniej jednak ta okoliczność, pomimo że stanowi dla niej dużą wartość, nie mogłaby samodzielnie uzasadniać konieczności przebywania cudzoziemki w Polsce w okresie dłuższym niż 3 miesiące.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że nie dołączenie dokumentów do złożenia których wezwano skarżącą stanowiło o konieczności zastosowania art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. W tej sytuacji organ odstąpił od stwierdzenia czy zostało udokumentowane przez skarżącą spełnianie przesłanek z art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. W kontekście powyższego przepisu Sąd zważył, że skarżąca nie złożyła na wezwanie organu odwoławczego stosownych dokumentów i zaświadczeń, a przedłożyła jedynie na wezwanie organu odwoławczego: zaświadczenie wydane przez A. Sp. z o.o., z którego wynika, że V. S. w okresie od lipca do września 2014 r. otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto; zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013 r. V. S., z którego wynika, że osiągnął on przychód w wysokości [...] zł. Cudzoziemka wykazała także, że darowiznę przekazała jej T. S. – matka U. S. – synowej zainteresowanej oraz B. J. D. W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca nie udokumentowała comiesięcznego przekazywania przez V. S. środków finansowych na swoje utrzymanie w związku z umową renty. Sąd uznał, iż okoliczność darowizny na jej rzecz określonych kwot pieniężnych nie może stanowić o stabilnym i regularnym źródle dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie. Skarżąca nie udokumentowała, by na dzień wydawania decyzji przez organ odwoławczy posiadała stabilne źródło dochodów.

Sąd mając na uwadze przesłankę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie określoną w art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby fakt posiadania przez nią ubezpieczenia zdrowotnego.

Sąd uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca była informowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, zgromadzone dowody oceniono w sposób prawidłowy i wyciągnięto z nich właściwe wnioski, same zaś decyzje zostały uzasadnione w sposób zgodny z art. 107 § 3 K.p.a. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, bez naruszenia przepisów o postępowaniu, a dokonując oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w ramach swobodnej oceny dowodów, wyprowadziły prawidłowe wnioski.

Sąd zaznaczył, że złożenie dokumentów na rozprawie, w tym w szczególności potwierdzenie ubezpieczenia skarżącej od [...] września 2015 r. do [...] września 2016 r., udokumentowanie aktu o adopcji V. S. i jego obecnego zatrudnienia i wynagrodzenia nie wywiera wpływu na rozstrzygnięcie Sądu, bowiem Sąd kontrolował decyzje organów z dnia [...] grudnia 2014 r. i [...] sierpnia 2014 r., z uwagi na złożony wniosek cudzoziemki w dniu [...] kwietnia 2014 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

- art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez zbyt wąskie przyjęcie rozumienia pojęcia rodzina i w konsekwencji tego przyjęcie, iż utrzymywanie kontaktów i bliskich relacji z wnukami po synu A. S. oraz z drugim synem V. oraz jego rodziną, w tym przede wszystkim jego dziećmi a wnukami skarżącej nie stanowi takich więzi,

- art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędne niezastosowanie,

- art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z dokumentów złożonych na rozprawie w dniu 16 września 2015 r.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji wbrew obowiązkowi ustalenia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych zaniechał rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Wskazano, że podstawą udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest także szczególnie ważny interes cudzoziemca. Sąd jednak tego nie rozważył w odpowiednim stopniu i w odpowiedni sposób. W ocenie skarżącej wykazała ona swój szczególny interes wskazując na okoliczność braku zainteresowania grobem syna znajdującym się w Polsce. Skarżąca stwierdziła, że nie wyobraża sobie tego aby nie mieć możliwości udać się na grób syna.

Kolejny raz podkreśliła, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., wyznaczający granice ochrony życia prywatnego, może odgrywać istotne znaczenie w kwestii udzielenia zgody na zamieszkanie na czas oznaczony.

Sąd I instancji wadliwie przyjął, że życie rodzinne ogranicza się do związków pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, do których nie można zaliczyć w przedmiotowym stanie faktycznym skarżącej. Sąd odnosząc się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie przedstawił własnej argumentacji prawnej w tym zakresie.

Zdaniem skarżącej, istniały podstawy faktyczne i prawne do zastosowania art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem NSA, skarga kasacyjna S. S. jest niezasadna albowiem Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu zbyt wąskiego rozumienia pojęcia rodzina, stwierdzić należy, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) nie nakłada absolutnego obowiązku poszanowania życia rodzinnego przez władzę publiczną. W ust. 2 tego artykułu wskazano, iż zasadniczo niedopuszczalna ingerencja władzy publicznej w to prawo jest dozwolona w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Ingerencja władzy publicznej jest dozwolona jeżeli jest konieczna i ma na celu ochronę wartości wskazanych w tym ustępie. Uznać należy, że kwestie wjazdu i pobytu cudzoziemców w kraju goszczącym są nierozerwlanie związane m.in. z bezpieczeństwem takiego kraju, porządkiem publicznym, zapobieganiem przestępstwom czy zabieganiem o dobrobyt gospodarczy kraju. Wobec tego kraj przyjmujący cudzoziemca na swój teren może w drodze ustawowej określić wymogi jakie powinien spełnić cudzoziemiec aby mógł zalegalizować swój pobyt. Nie ma zatem sprzeczności pomiędzy art. 8 Konwencji a tym, że wobec cudzoziemca stosuje się określone ustawą wymogi legalizacji pobytu.

Należy jednocześnie podkreślić, iż ograniczenia prawa do życia rodzinnego muszą być proporcjonalne. Zasada proporcjonalności wymaga rozważenia zatem sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca. W ocenie NSA, zarówno Sąd I instancji jak i organy administracji dokonały takiej oceny. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca w istocie nie prowadzi życia rodzinnego, które wymagałoby ochrony i z powodu którego należałoby udzielić jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP w oparciu o sam art. 8 Konwencji.

NSA podziela pogląd, że kwestia życia rodzinnego nie dotyczy tylko związków opartych na małżeństwie. W zakres tego pojęcia wchodzą także inne relacje osobiste, takie jak związki nieformalne oraz związki pomiędzy rodzicami i dziećmi (por. M. Kmak, Ochrona cudzoziemców przed wydaleniem na podstawie art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Teza nr 1 i 2, artykuł Palestra 2004 9 -10.182).

W realiach niniejszej sprawy trudno jednak przyjąć by wykazane zostało, że istniejąca w czasie wydawania decyzji przez organy relacja pomiędzy skarżącą i jej synem V. S. czy rodziną zmarłego syna A. S. wskazywała na potrzebę ochrony jako więzi rodzinne. Sąd i organy trafnie stwierdziły, że nie jest to relacja świadcząca o prowadzeniu życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji. Skarżąca pomimo wielu wezwań organów nie przedstawiła dokumentów świadczących o tym, że V. S. jest jej synem. Uczyniła to dopiero na rozprawie przed Sądem I instancji, co jednak nie mogło mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Uznać należy, że nie zostało zawężone pojęcie rodziny. Relacja, którą skarżąca uznaje za życie rodzinne, w okolicznościach sprawy w ogóle nie wystąpiła. Skarżąca mieszka osobno, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe z daleka od rodziny zmarłego syna i rodziny V. S. Kontakty z rodziną są pozytywne aczkolwiek sporadyczne. Żona zmarłego syna oświadczyła, że nie widzi potrzeby pomocy w wychowywaniu dzieci. V. S w kontaktach z matką (oddany przez matkę do adopcji przez babkę) poza umową renty nie poczuwa się do obowiązku zaopiekowania się nią. Skarżąca mieszka w wynajmowanym mieszkaniu. Powołuje się na konieczność opieki nad grobem zmarłego syna co świadczy jedynie o jej ścisłym związku emocjonalnym ze zmarłym. Po śmierci syna więzi rodzinne uległy osłabieniu. Skarżąca wskazuje co prawda na swój długotrwały pobyt w Polsce i brak rodziny w kraju pochodzenia ale skoro relacje z przebywającą w Polsce rodziną nie wskazują na niezbędność przebywania Skarżącej w kraju, to okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z powyższych względów uznać należało, że organy administracji a na etapie skargi Sąd wyjaśniły i oceniły dopuszczalność odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w kontekście ochrony, na podstawie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, więzi rodzinnych. Art. 8 Konwencji nie został naruszony i nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który wykaże, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-3b lub w art. 53 ust. 1 tej ustawy - jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Przepis ten stanowi swoistą furtkę dla wykazania przez cudzoziemca szczególnych okoliczności, których nie przewidział ustawodawca, a które ze względu na swój wyjątkowy charakter uzasadniają wydanie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Jak wynika ze skargi kasacyjnej skarżąca uważa, iż wykazała swój szczególny interes wskazując na okoliczność braku zainteresowania grobem syna znajdującym się w Polsce. Skarżąca nie wyobraża sobie tego aby nie mieć możliwości udać się na grób syna.

O ile uznać można, że okoliczność ta jest rzeczywiście szczególnie ważna dla skarżącej to w żaden sposób nie można uznać, że sama w sobie uzasadnia jej zamieszkiwanie w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Obowiązek opiekowania się grobem zmarłego nie uzasadnia przebywania w miejscu jego położenia przez ww. okres. Odwiedzanie grobu osób bliskich ma charakter okresowy nie zaś ciągły. Odbywa się raz na jakiś czas i nie wymaga obecności przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Wobec powyższego argumentacja ta nie mogła stanowić podstawy dla zastosowania art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Sąd I instancji nie naruszył art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z dokumentów złożonych na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. Sąd zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego podczas postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organy. Jeżeli takowy materiał okaże się niewystarczający do wydania zaskarżonych decyzji Sąd uchyli te decyzje stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i nakazując organowi prawidłowe przeprowadzenie tegoż postępowania. Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Dokumenty przedłożone na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie. Dokumenty te mogą mieć znaczenie, jeśli skarżąca wystąpi z ponownym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Na etapie kontroli legalności zaskarżonych decyzji, kiedy bada się czy organy w oparciu o zgromadzony materiał prawidłowo wydały skarżone decyzje nie mają znaczenia dokumenty, które w sprawie nie były znane organowi podczas wydawania decyzji. Tym samym Sąd rozpoznając skargę, uznając, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, nie brał pod uwagę złożonych na rozprawie dokumentów. Gdyby skarżąca przedłożyła te dokumenty organowi na etapie wydawania decyzji to stanowiłyby podstawę rozstrzygnięcia i były brane pod uwagę przez Sąd. Złożenie ich dopiero na rozprawie, w sytuacji braku istotnych wątpliwości Sądu co do trafności rozstrzygnięcia organu nie mogły zostać uwzględnione w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.