Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 819/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz. 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 205 poz. 1991
law: Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne
Teza: W postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest umieszczenie, bądź nie, danej nieruchomości w wykazie nieruchomości przeznaczonych do nabycia na własność w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne /Dz.U. nr 205 poz. 1991 ze zm./, niedopuszczalne jest rozstrzyganie o tym, czy dany użytkownik wieczysty spełnia ustawowe przesłanki do nabycia tego prawa.

TEZY

W postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest umieszczenie, bądź nie, danej nieruchomości w wykazie nieruchomości przeznaczonych do nabycia na własność w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne /Dz.U. nr 205 poz. 1991 ze zm./, niedopuszczalne jest rozstrzyganie o tym, czy dany użytkownik wieczysty spełnia ustawowe przesłanki do nabycia tego prawa.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Stępień, Sędziowie NSA: T. Zbrojewski, Z. Zgierski (spr.), Protokolant asystent sędziego B. Czyżewska, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia nieruchomości w wykazie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz M. K. i P. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomoc- nienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 819/04

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta K., po rozpatrzeniu zastrzeżeń M. K., odmówił umieszczenia nieruchomości położonej w K., przy ulicy A 15, oznaczonej jako działka nr 446 o powierzchni 0,0532 ha, posiadającej księgę wieczystą KW [...], w wykazie nieruchomości znajdujących się w użytkowaniu wieczystym osób uprawnionych do nabycia prawa własności. Organ wskazał, iż strona nie spełnia warunku z art. l ust. l i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 ze zm.).

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła M. K. Stwierdziła, iż prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości nabyła wraz z mężem w 1980 r. W dniu 11 marca 1993 r. mąż zmarł, a postanowieniem sądu prawo do spadku nabyła wraz z synem. Wobec tego zmiana użytkownika wieczystego nie powinna być powodem pominięcia jej w wykazie osób uprawnionych do nabycia prawa własności.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości stanowi, że osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejście w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Właścicielem nieruchomości może więc zostać jedynie ten użytkownik bądź współużytkownik wieczysty, który prawo to posiadał w dwóch datach: w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy. Prawo to dotyczy również następców prawnych osób spełniających ten warunek (art. l ust. 2 ustawy). Organ odwoławczy stwierdził, iż wobec śmierci w dniu 11 marca 1993 r. męża strony, nie był on współużytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 24 października 2001 r. Zatem M. K. i jej syn nie są osobami, którym przysługuje prawo nabycia z mocy prawa własności działki nr 446 położonej w K. przy ulicy A 15.

Na decyzję z dnia [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli M. K. i P. K. Podnieśli, iż prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabyli w 1980 r. M. K. i J. K. Prawo to posiadali również w dniu 26 maja 1990 r. J. K. zmarł w dniu 11 marca 1993 r. Jego spadkobiercą, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 czerwca 1993 r. sygn. akty [...], jest P. K.

Stosownie zaś do art. 922 § 1 k.c. - z chwilą śmierci J. K. na jego spadkobiercę – P. K. przeszły wszelkie prawa zmarłego, w tym prawo użytkowania wieczystego nieruchomości.

W świetle ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. wniosek o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości może również złożyć następca prawny użytkownika wieczystego. Tak więc przepis ten od dnia 24 października 2001 r. przyznaje roszczenie o nabycie prawa własności nie tylko osobom, które w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r. były użytkownikami wieczystymi lecz również ich następcom prawnym - spadkobiercom. Warunkiem przyznania prawa własności jest złożenie przez użytkownika wieczystego lub następcę prawnego wniosku w zakreślonym przez ustawę terminie, to jest do dnia 24 października 2002 r. W omawianej ustawie brak jest wyłączenia uprawnień następców prawnych w zakresie dziedziczenia prawa użytkowania wieczystego i roszczeń z prawem tym związanych, w tym m.in. roszczenia o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., przytaczając argumenty tożsame z podniesionymi w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd w niniejszym postępowaniu ocenił legalność decyzji z dnia [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] Burmistrza K., o odmowie umieszczenia nieruchomości położonej w K. przy ul. A 15, oznaczonej jako działka nr 446, o powierzchni 532 m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], w wykazie nieruchomości będących w wieczystym użytkowaniu osób uprawnionych do nabycia prawa własności.

Rozpoznając niniejszą skargę Sąd przede wszystkim rozważył jej dopuszczalność. O ile nie ulega wątpliwości, iż skarga M. K. jest dopuszczalna (brała bowiem udział w postępowaniu zarówno przed organem I, jak i II instancji i złożyła skargę w prawem przewidzianym terminie), o tyle zauważyć należy, że P. K. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym (ani przed organem I instancji, ani w postępowaniu odwoławczym). Jednakowoż zgodnie z treścią art. 50 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. W utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interesu prawnego należy poszukiwać w prawie materialnym, którego konkretne normy przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej nadają stronom uprawnienia bądź nakładają obowiązki. P. K., jako współużytkownik wieczysty nieruchomości, będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji, miał niewątpliwie interes prawny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy. Wynika to z treści art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stronom jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Jeżeli nawet pojęcie strony postępowania sądowo-administracyjnego jest pojęciem szerszym niż wynikające z definicji strony wg k.p.a., to nie oznacza to, iż między obu pojęciami nie ma ścisłego związku. Mianowicie stroną postępowania sądowoadministracyjnego będzie strona postępowania administracyjnego (odpowiadająca właściwościom określonym w art. 28 k.p.a.), jeśli wyczerpie środki przewidziane w art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale również podmiot nie uczestniczący w postępowaniu administracyjnym, o ile ma interes prawny we wniesieniu skargi.

W sytuacji występowania w sprawie toczącej się przed organem administracyjnym tożsamości elementów stosunku prawnego (tożsamość podmiotów, przedmiotu i treści stosunku administracyjnoprawnego), wniesienie odwołania przez jedną ze stron (tu: M. K.) wywiera skutki prawne dla strony pozostałej (tu: P. K.). W wypadku zatem skorzystania przez skarżącą z możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, otworzyła się dla P. K. (posiadającego tożsamy interes prawny w załatwieniu sprawy), droga do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bez konieczności składania przez niego odwołania (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1983 r., II S.A. 232/83, GAP 1987 Nr 2, s. 46).

Materialną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowił art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zbudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne (Dz. U. Nr 205, poz. 1991 ze zm.).Pierwszy z powołanych aktów stanowi w ust. 1 art. 1, iż osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 (ust.2 art. 1).

Z kolei stosownie do treści § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa przed wydaniem decyzji o nabyciu własności nieruchomości właściwy organ sporządza wykaz nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. Wykaz, niezwłocznie po sporządzeniu, wykłada się do publicznego wglądu odpowiednio w urzędzie gminy, starostwie powiatowym lub urzędzie marszałkowskim, na okres 30 dni (ust.3). O wyłożeniu wykazu do publicznego wglądu właściwy organ informuje w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, w szczególności poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu informacji zawierającej miejsce i termin wyłożenia wykazu (ust. 3a). Stosownie do ust. 4 § 2 po upływie terminu, o którym mowa w ust. 3 osoby nieuprawnione mogą składać do właściwego organu zastrzeżenia dotyczące wykazu, w terminie 30 dni. Nieuwzględnienie zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, nie stanowi przeszkody do wydania przez właściwy organ decyzji o nabyciu prawa własności (ust. 6).

Pojawia się w tym miejscu zagadnienie, czy "nieuwzględnienie zastrzeżeń" winno przybrać odpowiednią formę procesową. W ocenie sądu rozpatrzenie przez właściwy organ zastrzeżeń dotyczących wykazu nieruchomości, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne (Dz. U. Nr 205, poz. 1991 ze zm.), powinno jednakowoż przybrać postać decyzji administracyjnej. Organ winien bowiem dać osobie uprawnionej wyraz temu, iż wniesionych zarzutów nie uwzględnił. Z tych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ I instancji.

Zastrzeżenia Sądu orzekającego w składzie niniejszym budzą jednakowoż motywy, dla których podjęta została decyzja organu odwoławczego. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Uzasadnienie stanowi zatem integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia tego wymogu. Kolegium utrzymało bowiem w mocy decyzję o odmowie umieszczenia nieruchomości przy ul. A 15 w K. w wykazie nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym osób uprawnionych do nabycia prawa własności. Uzasadniając zaś decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odniosło się wprost do przesłanek nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Co więcej uznało, iż osoba ubiegająca się o wpisanie jej nieruchomości do stosownego wykazu, przesłanek takich, jakie zawarte są w art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 21 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, nie spełnia. Dobitnie świadczy o tym stwierdzenie znajdujące się końcowej części uzasadnienia, iż "odwołująca się i jej syn nie są, zgodnie z powołaną wyżej ustawą, uznani za osoby, którym przysługuje prawo nabycia z mocy prawa własności działki nr 446, położonej w K. przy ul. A 15".

W postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest umieszczenie bądź nie, danej nieruchomości w wykazie nieruchomości przeznaczonych do nabycia na własność w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne (Dz. U. Nr 205, poz. 1991 ze zm.), niedopuszczalne jest rozstrzyganie o tym, czy dany użytkownik wieczysty spełnia ustawowe przesłanki do nabycia tego prawa.

Zważyć bowiem należy na treść § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, który stanowi, iż nieuwzględnienie zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, nie stanowi przeszkody do wydania przez właściwy organ decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości.

Natomiast okoliczności związane z tym, że skarżąca była współużytkownikiem wieczystym, a po śmierci jej męża zwiększył się jedynie jej udział w tymże użytkowaniu, zaś P. K. jest następcą prawnym zmarłego ojca, będą przedmiotem oceny właściwego organu na etapie podejmowania decyzji w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – pkt 2 wyroku.

Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku w oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – pkt 3 wyroku.