Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 372/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. O. i A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz skarżących A. O. i A. O. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wójt Gmino M. , decyzją z dnia [...] r., nr [...], orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie M. gm. M. działki nr [...], będącej własnością Powiatu K. , z działkami sąsiednimi nr [...] i nr [...], będącej własnością A. O., których granicę ustalono na podstawie dokumentów zebranych przez geodetę uprawionego R. K. – granica na szkicu granicznym określona kolorem czerwonym zawartej w opinii wykonanej przez geodetę uprawnionego F. S..

2. Następnie organ ten, pismem z dnia [...] r., wystąpił do S. K. O. w K. o stwierdzenie z urzędu nieważności powyższej decyzji z uwagi na to, że określono w niej błędnie kolor granicy kolorem czerwonym (w sytuacji, gdy zgodnie z protokołem granicznym i szkicem polowym właściwy przebieg granicy określa kolor niebieski) oraz błędnie podano nazwisko geodety, który wykonał opinię.

3. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] S. K. O. w K., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a.") oraz art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było na wniosek z dnia [...] r. A. O. i A. O., za których działała ich matka K. O., w celu ustalenia prawnego przebiegu granicy działek numer [...], będącej własnością Powiatu K. , a działkami nr [...], [...] stanowiącymi własność wnioskodawczyni. Rozgraniczenie wskazanych nieruchomości nastąpiło na podstawie przeprowadzonej przez uprawnionego geodetę R. K. rozprawy granicznej. W dniu [...] r. został sporządzony protokół graniczny, w którym granicę wskazaną przez pełnomocnika Zarządu Dróg Powiatowych w K. oraz pełnomocnika Urzędu Gminy M., jak i wynikającą z zebranych dowodów (tj. szkice polowe, protokoły graniczne, decyzje administracyjne, wykaz współrzędnych) oznaczono kolorem niebieskim, zaś granicę wskazaną przez pełnomocnika K. O., oznaczono kolorem czerwonym. Natomiast Wójt, orzekając o rozgraniczeniu w decyzji z dnia [...] r. wskazał, że granicę na szkicu granicznym określono kolorem czerwonym w opinii wykonanej przez uprawnionego geodetę. Zdaniem Kolegium, już samo zestawienie ustaleń protokołu granicznego z treścią sentencji ww. decyzji wskazuje na rażące naruszenie prawa, w wyniku którego powstałe skutki nie są do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

4. Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. O. i A. O. złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniosły, że kwestionowana decyzja jest błędna i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Strony wskazały, że Kolegium dopuściło się w sposób nieuprawniony ingerencji w treść decyzji rozgraniczeniowej, a nadto nie podało żadnego kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego. Według stron naruszenia takiego nie było, skoro biegły wytyczył dwie alternatywne granice, z których Organ wybrał jedną i prawidłowo rozstrzygnął o rozgraniczeniu w ramach "luzu decyzyjnego".

5. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, S. K. O. w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r.

Kolegium wyjaśniło, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

6. A. O. i A. O. zaskarżyły opisaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciły, że jest błędna i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz w przepisach prawa.

7. Wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 589/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. O. i A. O. na decyzję S. K. O. w K. z dnia [...] r,. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenie nieruchomości - uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji wydanej na podstawie art. 33 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, to Kolegium winno było zbadać, czy nie doszło do naruszenia tego przepisu, a w szczególności czy organ orzekający o rozgraniczeniu, wydając decyzję oparł się na dokumentach wytworzonych w toku postępowania rozgraniczeniowego (w aktach sprawy brak jest dokument opisanego w sentencji decyzji Wójta Gminy M. jako opinia wykonana przez geodetę uprawnionego F. S.).

Sąd podkreślił, że w tym stanie rzeczy należało uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia z jakich przyczyn organ stwierdził nieważność decyzji Wójta Gminy M. zarówno w zakresie wskazania przepisu prawa, który został naruszony, jak i wyjaśnienia na czym naruszenie to polegało oraz z jakich względów Organ uznał je za rażące. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej może nastąpić wyłącznie w przypadkach wskazanych w kodeksie lub ustawach szczególnych, co znajduje swoje uzasadnienie w zapewnieniu pewności obrotu prawnego.

8. S. K. O. w K., po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r., nr [...] – utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

Kolegium wskazało, że popiera stanowisko poprzedniego składu orzekającego Kolegium, że decyzja Wójta M. z dnia [...] r. narusza w sposób rażący prawo, tj. obowiązujący w dniu orzekania art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne, co stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem Kolegium, dowody na podstawie których Wójt Gminy M. wydał decyzję rozgraniczeniową zostały błędnie zinterpretowane, co spowodowało niepożądane skutki prawne w postaci nieuprawnionego objęcia granicami działek nr [...] i [...] części pasa drogowego drogi powiatowej (działka nr [...]). Potwierdza to analiza materiału dowodowego zawartego w sprawie, tj. m.in. wyniki wywiadu terenowego pkt 9.3 protokołu granicznego z dnia 2 sierpnia 2016 r., w którym zawarto informację o występowaniu znaków granicznych, które w linii prostej przebiegają od pkt 7725 do pkt 7720, co stanowi linię niebieską zaznaczoną na szkicu granicznym. Ponadto, ustalenia te są spójne z dokumentami przedstawionymi przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Obrazują bowiem one podział działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym M. , w wyniku którego powstały działki o numerach [...], [...] i [...]. Granica działek [...] i [...] biegnie od punktów 25 następnie 26 oraz pkt 15, nie wychodząc na pas drogowy.

W ocenie Kolegium, stan ustalony na podstawie decyzji Wójta Gminy M. nie może się ostać z uwagi na fakt, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 25 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2068)- art. 2a. ust. 2 drogi powiatowe stanowią własność właściwego samorządu. Tym samym drogi publiczne nie mogą przejść na własność innego podmiotu niż zarządca drogi. Drogi publiczne nie mogą być zbyte, dopiero pozbawienie charakteru drogi publicznej umożliwia ich wprowadzenie do obrotu cywilnoprawnego. Regulacja niniejszego przepisu jest również samoistną podstawą prawną do wpisu w księdze wieczystej. Sąd wieczystoksięgowy w przypadku drogi powiatowej powołuje się na art. 2a ust.2 ustawy o drogach. Z uwagi na powyższe wyeliminowanie ostatecznej decyzji Wójta Gminy M. jest konieczne, gdyż jej skutki wpływają na utrzymywanie się stanu niezgodnego z przepisami prawa w zakresie własności publicznej.

Kolegium podkreśliło, że w myśl art.33 ust. 1 tej ustawy organ wydaje decyzję o rozgraniczeniu na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Jak wynika z akt sprawy, a zwłaszcza z operatu granicznego geodety R. K. z dnia [...] r., protokołu granicznego z dnia [...] r. zaakceptowanego przez strony - przebieg granic działek nr [...] i [...], oznaczony w dokumentach rozgraniczeniowych kolorem niebieskim został ustalony prawidłowo. Natomiast na skutek niewłaściwego odczytania tych ustaleń, w przedmiotowej decyzji Wójta na szkicu graficznym wskazano inny przebieg granicy, określając go kolorem czerwonym. Jednakże żaden z analizowanych dokumentów nie potwierdza przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami, wskazanej w decyzji z dnia [...] r. A zatem, jak słusznie wykazano w zaskarżonej decyzji Kolegium, treść wadliwej decyzji Wójta i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego, zaś taka rozbieżność nie może zyskać aprobaty i należy ją wyeliminować oraz doprowadzić do zgodności w tym zakresie. W konsekwencji zaistniała przesłanka nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W tych okolicznościach, w ocenie Kolegium, zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy stwierdzenia nieważności przedmiotowego aktu administracyjnego. Podstawowym warunkiem badania decyzji ostatecznej w postępowaniu "nieważnościowym" jest bowiem wnikliwe jej przeanalizowanie pod względem zgodności z prawem, gdyż jedynie rażące naruszenia prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej i nie mają tu znaczenia, podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzuty dotyczące błędnych - w ocenie wnioskodawców - ustaleń stanu prawnego co do nieżyjącej A. O., po której spadek nabyły strony niniejszego postępowania. Właścicielkę przedmiotowych działek określono bowiem na podstawie wpisów w księgach wieczystych (nr [...] co do działki nr [...] i nr [...] co do działki nr [...]), co nie zmienia faktu, że stronami postępowania rozgraniczeniowego są jej spadkobiercy.

Za niezasadny Kolegium uznało zarzut stawiany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że nie doszło do rażącego naruszenia wskazanego w tym wniosku przepisu prawa, gdyż w ramach "luzu decyzyjnego" Organ wybrał jeden z dwóch przedstawionych mu alternatywnie przebiegów granic. Takie rozumowanie bowiem nie znajduje uzasadnienia, zwłaszcza że przyjęte w decyzji Wójta w sposób nieuprawniony granice obejmują część pasa drogowego drogi powiatowej (działka nr [...]). Utrzymanie decyzji Organu pierwszej instancji w obrocie nie może się ostać z uwagi na to, że decyzja ta wywołuje skutki, które wpływają na własność drogi publicznej. Nie sposób zaakceptować sytuacji, w której na skutek błędu urzędnika własność części drogi publicznej stanie się własnością osób fizycznych. Ponadto, Wójt Gminy M. sam dostrzegł swój błąd i wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Na marginesie Kolegium wskazało, że w decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r. Organ ten odnosi się do opinii wykonanej przez geodetę S. .

Kolegium zaznaczyło, że po przeanalizowaniu akt sprawy oraz pisma z dnia 2 grudnia 2016 r. Wójta Gminy M. należy podnieść, że przywołano ww. nazwisko przez omyłkę, a geodetą uprawnionym, który przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek nr [...] z działkami [...] i [...] był R. K.. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w prowadzonym postępowaniu oparło się na całokształcie dokumentacji wytworzonych w toku postępowania rozgraniczeniowego. Jednocześnie przewodniczący poprzedniego składu orzekającego w celu weryfikacji i szczegółowego zapoznania się ze sprawą występował do Burmistrza M. w dniach 18 i 19 stycznia 2018 r. w celu nadesłania dokumentów z postępowania podziałowego nieruchomości, w wyniku którego powstały m.in. działki [...] i [...] (KW nr [...]) oraz nadesłanie informacji dotyczącej budynków istniejących w dacie rozgraniczenia nieruchomości na działki [...] i [...], popartej dokumentami, jak pozwolenie na budowę. Kolegium występowało również do Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o nadesłanie poświadczonych dokumentów z operatu podziału nieruchomości, w wyniku którego powstały m.in. działki [...] i [...](KW nr [...]), m.in. protokół graniczny i szkic graniczny.

W tej sytuacji poddawanie w wątpliwość prawidłowości ustalenia istotnych okoliczności sprawy przez Kolegium jest bezzasadne.

Organ zwrócił również uwagę, że wbrew zarzutom wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, w tym rozgraniczeniowych, należy do właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych stosownie do art. 157 § 1 K.p.a., zaś stwierdzając nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r. Kolegium nie orzekło o przebiegu granic, stwierdziło jedynie, że wskazany w tej decyzji przebieg tych granic rażąco narusza prawo.

9. A. O. i A. O., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyły opisaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem Skarżących, Kolegium w ogóle nie skupiło się na ocenie czy doszło do kwalifikowanego materialnoprawnego naruszenia konkretnych przepisów przez wydanie decyzji Wójta M. , a dokonało jedynie oceny prowadzonego postępowania oraz samego procesu decyzyjnego, który doprowadził Wójta do wydania decyzji. Świadczy o tym fakt, że Organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na protokół rozgraniczeniowy i z jego brzmienia wyciągnął wniosek, że decyzja jest obarczona wadą prawną. Jest to niedopuszczalne.

Skarżące podkreśliły, że w protokole granicznym wskazały, jaki według nich powinien być przebieg granicy. To samo uczynili przedstawiciele Powiatowego Zarządu Dróg w K. oraz Gminy M.. Geodeta na szkicu naniósł dwie alternatywne, możliwe granice. Na dodatek w pkt 9.2 zaznaczył, że strona wskazała jako przebieg granicy ten, który istniał według dokumentów z 1969 r. Z kolei, w pkt 9.3 wskazał, że obecnie wskazanych punktów granicznych przez stronę nie można odnaleźć z powodu zabudowy nieruchomości. Geodeta jednakże w żaden sposób nie wykluczył możliwości przebiegu granicy w sposób wskazany przez stronę na podstawie map z 1969 r. Co więcej naniósł ten przebieg granicy na mapę i nie wskazał kategorycznie, który przebieg granicy jest według niego wiążący. Decyzję w tym zakresie pozostawiono do rozstrzygnięcia przez Wójta M. .

Z powyższego wynika, że za całkowicie niedopuszczalne należy uznać stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie oceny decyzyjności organu administracji publicznej. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Wójta M. mieści się w przepisach prawa, jest to wyraz "luzu decyzyjnego", do którego organ w tym przypadku ma prawo. Organowi przedłożono dwa alternatywne przebiegi granicy i na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie dokonał on wyboru jednego z nich. Na tym właśnie polega istota postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie Skarżących, Kolegium zachowało się jak sąd powszechny, który jako jedyny ma prawo merytorycznie ingerować w treść decyzji rozgraniczeniowej. Nie można tego absolutnie robić w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Nadto, Skarżące wskazały, że SKO nie podało żadnego kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 33 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. W postępowaniu przeprowadzonym przed Wójtem Gminy M. nie było zarzutów co do prawidłowości przygotowanej dokumentacji. Biegły wytyczył dwie alternatywne granice, z których organ wybrał jedną. Obie są zgodne z prawem geodezyjnym i kartograficznym.

Strony podniosły, że wniosek Wójta o stwierdzenie nieważności nie zawierał żadnego uzasadnienia dlaczego decyzja zapadła niezgodnie z prawem. Wójt jako podstawę podał rzekomą omyłkę pisarską, która miała miejsce w decyzji. Nadmieniły, że sprawa ta była już rozpoznawana przez SKO. Postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] uchylono postanowienie Wójta w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. W tej chwili powoływanie się ponownie na oczywistą omyłkę i wyciąganie z tego wniosków, że decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną jest niedopuszczalne. Wójt podjął bowiem decyzję i rozstrzygnął o rozgraniczeniu. Natomiast Kolegium w zaskarżonej decyzji ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że dokumenty, na podstawie których Wójt wydał zaskarżoną decyzję, zostały błędnie zinterpretowane. SKO popełniło zatem ten sam błąd, co poprzednio.

10. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

11. Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. pełnomocnik Skarżących wnosił i wywodził jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

12. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej P.p.s.a.

13. W pierwszej kolejności Sąd był obowiązany do uwzględnienia faktu, że kontrolowana decyzja została wydana w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2018 r., sygn. II SA/Sz 589/18.

Zgodnie z przepisem art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną zawartą w wyroku oznacza, że wywiera on skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 1998 r., sygn. I SA 1663/96, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), co w niniejszym przypadku nie zachodzi.

Należy tu podkreślić, że głównym uchybieniem stwierdzonym przez Sąd w ww. wyroku było naruszenie przepisów postępowania, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierało wyjaśnienia z jakich powodów Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r., zarówno w zakresie wskazania przepisu prawa, który został naruszony, jak i wyjaśnienia na czym naruszenie to polegało oraz z jakich względów Organ uznał je za rażące.

14. Zaskarżoną decyzją w niniejszym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy M. domagał się stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] r., wydanej w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, wskazując, że w rozstrzygnięciu błędnie określono kolor granicy (kolorem czerwonym – zamiast niebieskim) oraz nazwisko geodety, który wykonał opinię, na podstawie której Organ I instancji orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości (działek) będących własnością Powiatu K. z działkami Skarżących.

Z kolei, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując oceny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. uznało, że z akt sprawy, a zwłaszcza z operatu granicznego geodety R. K. z dnia [...] r., protokołu granicznego sporządzonego w tej samej dacie i zaakceptowanego przez strony, przebieg granic działek nr [...] i [...], oznaczony w dokumentach rozgraniczeniowych kolorem niebieskim, został ustalony prawidłowo. Natomiast żaden z analizowanych dokumentów nie potwierdza, aby granica ta miała przebieg oznaczony kolorem czerwonym.

W ocenie Organu, uzasadnienie decyzji Wójta Gminy M. i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego, a okoliczność ta stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem Skarżących, Kolegium nie podało żadnego kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie nadzwyczajne, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności, inaczej niż w przypadku postępowania odwoławczego czy zażaleniowego, może być uruchamiane tylko w przypadkach ściśle określonych w art. 156 K.p.a. Przypadki te dotyczą takich sytuacji, gdy decyzja administracyjna jest obarczona tak poważną wadliwością, że trwałość decyzji ostatecznej i związana z nią pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako rażące naruszenie prawa, określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

O rażącym naruszeniu prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98).

W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa, a skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, LEX nr 165717).

Jednocześnie dodać należy, że w orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że ani oczywistość naruszenia przepisu, ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa.

Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej materialnej i jej prawidłowości pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie, a zatem w postępowaniu tym organ nie może przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. Tym samym zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jedynie ocena zaistnienia albo braku zaistnienia wskazanej konkretnie przesłanki stwierdzenia nieważności.

Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie otwiera możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Ma to znaczenie prawne dla oceny dopuszczalności prowadzenia nowych dowodów w sprawie. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a. do stwierdzenia nieważności, organ orzekający w tym zakresie nie przeprowadza dodatkowego postępowania dowodowego tylko bada, czy posiadany przez organ decyzyjny materiał dowodowy uprawniał go do wydania skarżonej decyzji. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 12.01.2011 r., sygn. akt I OSK 363/10).

Nie stanowi zatem przesłanki nieważności fakt, że decyzja administracyjna jest sprzeczna z ustaleniami innej decyzji. Nie można skutecznie powoływać się na nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. z tego powodu, że zawarte w niej rozstrzygnięcie jest sprzeczne z ustaleniami innej decyzji administracyjnej.

Nie stanowi tej przesłanki również odmienna ocena dowodów, na podstawie której organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego.

Analiza akt niniejszego postępowania prowadzi do wniosku, że zarówno w orzeczeniu z dnia [...] r., jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie nie sprostało temu zadaniu.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję Kolegium, po ponownym przeanalizowaniu sprawy, między innymi wskazało, że na skutek niewłaściwego odczytania ustaleń na szkicu graficznym (w protokole granicznym z dnia [...] r.) Organ I instancji orzekając o rozgraniczeniu nieruchomości wskazał inny przebieg granicy, określając go kolorem czerwonym. W ocenie Kolegium, nie sposób zaakceptować sytuacji, w której na skutek błędu urzędnika własność części drogi publicznej stanie się własnością osób fizycznych.

Uwzględniając zatem opisane wyżej okoliczności sprawy, wskazać należy, że tryb ten nie służy korygowaniu błędów Organu. W ocenie Sądu nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa jest sytuacja, w której ewentualnie błędy organów mogą być korygowane w drodze nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Skoro bowiem Organ, ponownie rozpoznający sprawę ma problem ze wskazaniem naruszenia przepisów prawa – to błędów w tym zakresie nie można korygować stosując nadzwyczajne tryby weryfikacji decyzji ostatecznych.

Podkreślenia przy tym wymaga, że decyzja administracyjna ma charakter rozstrzygnięcia indywidualnego i konkretnego, a w przypadku decyzji wydanej w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości wskazanie przebiegu granic stanowi istotny element takiego rozstrzygnięcia, gdyż konkretyzuje władcze rozstrzygnięcie organu administracji. Jeszcze raz należy zatem wskazać, że "błąd" wskazany przez Organ nie należy do takich, które mogą podlegać weryfikacji w trybie stwierdzenia nieważności, pomijając fakt, że nie wynika on z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r. wynika bowiem, że czynności ustalenia granic zostały wykonane prawidłowo, a dokumenty sporządzono zgodnie z przepisami.

15. W tym stanie rzeczy należało uznać, że dostrzeżone uchybienia nie pozwalały na uznanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium za zgodne z prawem. Skutkować to musiało uwzględnieniem skargi, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi oraz koszty ustanowionego przez stronę skarżącą pełnomocnika Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi przedstawione w niniejszym wyroku, usunie dostrzeżone uchybienia i podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie.