Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 21/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 180 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 792, art. 793 ust. 2, art. 796 da ust. 2 i 4, art. 796 e ust. 1lit. b
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 161 ust. 1, ust. 162
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Marcin Miemiec, , Protokolant Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za dokonany wywóz towaru za granice Wspólnoty Europejskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. "A" Sp. z o.o. w S. zgłosiła do procedury wywozu towar w postaci zakrętek do butelek z tworzywa sztucznego, o łącznej masie brutto [...] kg i wartości [...] EUR. Do zgłoszenia celnego dołączono fakturę nr [...] z dnia [...] r. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu [...] r. i zaewidencjonowane pod numerem [...]. Jako urząd celny wyprowadzenia wskazano w polu 29 dokumentu SAD h. urząd celny o kodzie [...]. W urzędzie tym strona powinna zgłosić się z opisanym towarem w celu wyprowadzenia go poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej i uzyskania potwierdzenia wyprowadzenia towaru na odwrocie karty 3 dokumentu SAD.

Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w W. z prośbą o przeprowadzenie postępowania mającego na celu potwierdzenie wywozu towaru objętego zgłoszeniem celnym wywozowym poza obszar Unii Europejskiej. Do wniosku strona dołączyła:

- oświadczenie firmy "B" poświadczające, że towar wyszczególniony w fakturze nr [...] z dnia [...]r. na kwotę [...] EUR został wyeksportowany do firmy "C" [...] w USA;

- wyciąg z rachunku bankowego Spółki mający potwierdzać fakt dokonania zapłaty za towar objęty procedurą wywozu;

- wyciąg z dokumentu księgowego potwierdzający rozliczenia wpłaty z firmą "B";

- korespondencję elektroniczną prowadzoną z firmą "B" i przedsiębiorstwem kurierskim "C";

- fakturę nr [...] z dnia [...] r.;

- list przewozowy z dnia [...] r. nr [...] (packing list);

- fotokopię dokumentu z pieczęcią Urzędu Celnego w A., który miał potwierdzać wylot towaru z A. do Stanów Zjednoczonych Ameryki północnej;

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w W., powołując treść art. 796 da ust. 4 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1993.253.1, zwanego dalej: "RWKC"), wezwał stronę skarżącą do przesłania dodatkowych dokumentów, które potwierdziłyby wywóz towaru poza obszar celny Unii Europejskiej, wraz z ich tłumaczeniem. Wyjaśniono przy tym, że złożone przez stronę dokumenty nie pozwalają na identyfikację towaru, co do jego rodzaju oraz ilości w odniesieniu do zgłoszenia celnego wywozowego.

Wraz z pismem z dnia [...] r. strona skarżąca przedłożyła w Urzędzie Celnym dokument deklaracji przywozowej wystawiony przez Urząd Celny Stanów Zjednoczonych z dnia [...] r. oraz formularz natychmiastowej odprawy z tego samego dnia.

Dodatkowo w piśmie z dnia [...] r. strona skarżąca oświadczyła, że w przedmiotowej sprawie podjęto wszystkie czynności mające na celu uzyskanie potwierdzeń wywozu towaru ze wspólnoty europejskiej. Dodała ponadto – w uzupełnieniu pisma z dnia [...] r., że dowody potwierdzające wywóz towaru poza Wspólnotę Europejską i dostarczone do USA dotyczą faktury nr [...] z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w W. odmówił uznania za dokonany wywóz za granicę Wspólnoty Europejskiej towaru w postaci zakrętek do butelek z tworzywa sztucznego o łącznej masie brutto [...] kg i wartości [...] EUR, objętego procedurą wywozu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie urzędem celnym wyprowadzenia (określonym w polu 29 dokumentu SAD), był h. urząd celny, w którym Strona winna zgłosić się z powyższym towarem, w celu wyprowadzenia go poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej. Urząd ten powinien potwierdzić fakt wyprowadzenia na odwrocie karty 3 dokumentu SAD. Podkreślono przy tym, że urząd celny wywozu, mógł potwierdzić wyprowadzenie towaru w oparciu o katalog dokumentów wskazanych w art. 796 da ust. 4 RWKC. Analiza przedłożonych przez Stronę dowodów alternatywnych nie pozwoliła jednak na jednoznaczne potwierdzenie, że towar objęty procedurą wywozu został wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty.

Od powyższej decyzji strona skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła błędną interpretację art. 796 da ust. 4 RWKC w zakresie oceny przedstawionych dowodów potwierdzających wywóz towaru z obszaru celnego Unii Europejskiej oraz naruszenie art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2006 r., Nr 8, poz. 60 zm., zwanej dalej: "o.p.") poprzez niezasadne uznanie, że przedstawione dowody nie pozwalają na identyfikację towaru, co do rodzaju i ilości w odniesieniu do towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym wywozowym. Strona zawnioskowała o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie wywozu za dokonany w oparciu o dokumenty przedstawione w postępowaniu celnym.

W uzasadnieniu odwołania Spółka podkreśliła, że w rozpoznawanej sprawie miał miejsce tzw. eksport pośredni, a zatem podatnik nie miał wpływu na przestrzeganie przez nabywcę towaru – eksportera bezpośredniego – wszystkich formalności związanych z wywozem towaru poza granice Unii. Wskazano także, że z oświadczenia Spółki z dnia [...] r. wynika w jaki sposób można dokonać identyfikacji towaru, co do rodzaju i ilości. Ponadto kluczowym dokumentem w sprawie – jak zauważono – jest faktura VAT, która w powiązaniu z dokumentem "packing list" zawiera dane, które pozwalają na zidentyfikowanie towaru będącego przedmiotem eksportu. Zdaniem strony skarżącej Urząd Celny nie kwestionując obiektywnego faktu wywozu towaru poza granicę Unii Europejskiej, bezpodstawnie ustalił, że dowody zebrane w sprawie nie pozwalają na identyfikację towaru, a dowody alternatywne są nieprzekonywujące. Ponadto Urząd Celny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił – jak wskazała strona skarżąca – dlaczego złożone przez stronę dowody alternatywne uznał za niewiarygodne i niewystarczające do przyjęcia, że nastąpił eksport towaru poza granice Unii.

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami, zgłoszenie celne wywozowe powinno być dokonane z zastosowaniem dokumentu SAD we właściwym urzędzie celnym wywozu, którym jest – w myśl art. 161 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1992.302.1 ze zm., zwanego dalej: "WKC") – urząd właściwy ze względu na siedzibę osoby dokonującej wywozu lub ze względu na miejsce, gdzie towary zostały zapakowane bądź załadowane do transportu wywozowego. Przepis art. 162 WKC stanowi natomiast, że zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu. Z powyższego wynika – jak podkreślił organ odwoławczy - że istotą procedury wywozu jest to, aby opuszczające obszar celny Wspólnoty towary były tymi samymi (a nie takimi samymi) i w tej samej ilości, co uprzednio zgłoszone do tej procedury. Powołując treść art. 792 RWKC, Dyrektor Izby Celnej podkreślił także, że jeżeli zgłoszenie wywozowe sporządzone jest na podstawie jednolitego dokumentu administracyjnego SAD, to w takiej sytuacji należy wykorzystać egzemplarze 1, 2 i 3 tego dokumentu. Podkreślono przy tym, że urząd celny, w którym złożone zostało zgłoszenie wywozowe (urząd celny wywozu), opatruje pieczęcią pole A i w zależności od przypadku, wypełnia pole D. W przypadku zwolnienia towarów organ celny zachowuje egzemplarz 1, przesyła egzemplarz 2 do urzędu statystycznego państwa członkowskiego urzędu celnego wywozu i zwraca egzemplarz 3 osobie zainteresowanej celem dostarczenia go wraz z towarem do urzędu celnego wyprowadzenia. Z kolei stosownie do art. 793 RWKC, urząd celny wyprowadzenia oznacza: a) w przypadku towarów wywożonych koleją, pocztą, drogą powietrzną lub drogą morską – urząd celny właściwy dla miejsca, w którym towary przejmowane są w ramach umowy przewozu w celu transportu do państwa trzeciego przez towarzystwo kolejowe, organy pocztowe, towarzystwo lotnicze bądź przedsiębiorstwo żeglugowe; b) w przypadku towarów wywożonych rurociągami i w przypadku energii elektrycznej – urząd wyznaczony przez państwo członkowskie, w którym znajduje się siedziba eksportera; c) w przypadku towarów wywożonych w inny sposób lub w okolicznościach nieobjętych lit. a) i b) – ostatni urząd celny przed opuszczeniem przez towary obszaru celnego Wspólnoty. Urząd celny wyprowadzenia – jak wskazał organ odwoławczy – upewnia się, czy przedstawione towary są towarami zgłaszanymi oraz nadzoruje ich fizyczny wywóz. W przypadku, gdy zgłaszający umieścił w polu 44 adnotację "RET-EXP" lub też w inny sposób wyraził życzenie zwrotnego otrzymania egzemplarza 3, wspomniany urząd potwierdza fakt fizycznego wywozu towarów na odwrotnej stronie egzemplarza 3 i zwraca go osobie, która go przedstawiła lub, jeśli to niemożliwe, osobie pośredniczącej – wymienionej w polu 50, która prowadzi działalność na obszarze właściwości danego urzędu celnego wywozu w celu zwrócenia go zgłaszającemu. Potwierdzenie wywozu przyjmuje formę pieczęci z nazwą urzędu oraz datą. W niniejszej sprawie – jak wskazał Dyrektor Izby Celnej – obowiązkiem strony jako eksportera było więc przedstawienie w urzędzie celnym wyprowadzenia towaru wraz z dokumentem SAD, w celu uzyskania potwierdzenia, że towar faktycznie opuścił obszar celny Wspólnoty. Takiego poświadczenia strona jednak nie posiada. W sytuacji braku możliwości udokumentowania faktu wywozu towaru poza obszar celny Unii Europejskiej kartą 3 dokumentu SAD, dopuszczalne jest – jak podkreślił organ odwoławczy – przedstawienie dowodów alternatywnych, o których mowa w art. 796 da ust. 4 RWKC (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2009 r.)

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w art. 796e ust. 1 lit. b) RWKC normodawca postanowił, że urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796 da ust. 4 są dostateczne. Zgodnie natomiast z art. 180 § 1 o.p. dowodem w sprawie może być wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Ocena materiału dowodowego należy więc do organu celnego i jest przeprowadzana w oparciu o całość dokumentacji oraz wynikających z niej okoliczności konkretnej sprawy, jakie organ uznał za udowodnione. Konkretny dowód musi być przy tym wiarygodny. Ponadto dokument alternatywny – jak podkreślił organ odwoławczy – potwierdzający fakt wywozu towaru z obszaru celnego Wspólnoty musi przede wszystkim zawierać informacje pozwalające na identyfikację towaru. Dyrektor Izby Celnej zwrócił również uwagę na zwiększoną moc dowodową dokumentów urzędowych, a także podkreślił, że niepoświadczone urzędowo kserokopie dokumentów nie mogą być uznane za dostateczny dowód w sprawie.

W ocenie organu odwoławczego przedstawione przez stronę skarżącą dowody nie zawierają wystarczających informacji pozwalających na identyfikację towaru objętego zgłoszeniem celnym wywozowym, nie zawierają także żadnych pieczęci urzędów celnych, które potwierdzałyby fakt wywozu towaru poza obszar celny Unii Europejskiej. W szczególności oryginał oświadczenia firmy "B" jedynie uprawdopodabnia wywóz towaru wskazanego w fakturze nr [...] z dnia [...] r. do firmy "C" [...] w USA. Z kolei złożone przez Stronę w trakcie trwające postępowania urzędowo poświadczone dokumenty w postaci: przywozowej deklaracji skróconej oraz formularza natychmiastowej odprawy celnej z dnia [...] r. wydane przez Departament Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych nie mogły być – jak zauważył organ odwoławczy – w rozpatrywanej sprawie wzięte pod uwagę, albowiem, jak wynika z oświadczenia z dnia [...] r. podpisanego przez wiceprezesa Spółki, a złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej nie odnoszą się one do zgłoszenia celnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Dyrektor Izby Celnej podkreślił przy tym, że powołane amerykańskie dokumenty celne zostały uznane przez Naczelnika Urzędu Celnego jako dowód alternatywny potwierdzający wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty na podstawie zgłoszenie celnego wywozowego nr [...] i faktury nr [...].

Organ odwoławczy nie podzielił również zawartego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 187 o.p. Wskazano przy tym, że wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów wynikającą z art. 191 o.p.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie art. 796 da ust. 4 RWKC i art. 180 o.p. oraz błędną analizę i ocenę zebranego materiału dowodowego, a w szczególności bezpodstawne przyjęcie, że brak jest dowodów umożliwiających identyfikację towarów oraz pozwalających stwierdzić, że nastąpił eksport towaru poza granicę Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzucając odmienne przytoczenie treści art. 796da ust. 4 RWKC przez organ pierwszej i drugiej instancji wskazała, że z przepisu tego wynika, iż nawet jeden dokument jest wystarczający do potwierdzenia faktu wywozu towaru poza obszar celny Unii Europejskiej. Podkreślono także, że organ powinien stosować zasadę swobodnej, a nie dowolnej i jednostronnej oceny dowodów. Ponadto, w ocenie Spółki, organy celne bezzasadnie nie uwzględniły oświadczenia z dnia [...] r. a także niesłusznie odmówiły mocy dowodowej przedłożonej przez stronę korespondencji elektronicznej, na podstawie której można ustalić ilość towaru, ilość palet i sposób pakowania towaru, a także miejsce, do którego ma być przewieziony. Organy celne nie uwzględniły nadto kserokopii korespondencji, z której wynika treść wydanych dyspozycji dotyczących przygotowania dokumentów, towaru oraz miejsce w które towar będzie eksportowany. Tymczasem z treści maila z dnia [...] r., wynika adres wysyłki, który jest umieszczony na fakturze, zaś w treści maila z dnia [...] r. podane są numery zamówień, nazwa artykułu oraz ilość sztuk.

Ustosunkowując się do mocy dowodowej przedłożonych kserokopii wyciągów bankowych, strona skarżąca wskazała, że nie miała obowiązku – przy wykonywaniu przelewów bankowych – podawania numeru faktury, a ponadto przy wykonywaniu przelewu bankowego nie miała możliwości wpisania kilkunastu numerów faktur (na podstawie umowy zawartej z klientem wszystkie faktury z danego miesiąca były regulowane w jednej transzy). Podkreślono jednak, że z przedłożonego dokumentu księgowego wynika rozliczenie całej wpłaty z wyszczególnieniem konkretnych faktur. W ocenie strony skarżącej niezrozumiałe jest także twierdzenie organu, zgodnie z którym oświadczenie firmy "B" – kupującej towar i organizującej transport, jedynie uprawdopodabnia, a nie udowadnia wyeksportowanie towaru. Strona skarżąca podniosła również, że już w dniu [...] r. wystąpiła do Urzędu Celnego w W. o potwierdzenie wywozu towaru poza terytorium Wspólnoty, lecz nie otrzymała od organu żadnej odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi organ w szczególności podkreślił, że ustosunkował się do oświadczenia strony skarżącej z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej wskazał także, że w myśl art. 796 da ust. 4 RWKC jeden dowód mógłby przesądzać o zasadności wniosku strony, ale musiałby w sposób jednoznaczny potwierdzać fakt dokonania wywozu konkretnego towaru (tego samego – ujętego w konkretnym zgłoszeniu celnym, a nie jedynie takiego samego). Takiego dokumentu w sprawie brak. Również powiązanie ze sobą kilku dokumentów nie daje – w ocenie organu, jednoznacznego świadectwa wywozu przedmiotowego towaru. Dodatkowo organ wyjaśnił, że nie wziął pod uwagę załączonego przez stronę zgłoszenia celnego SAD, gdyż nie zawiera ono żadnych dodatkowych zapisów lub pieczęci organów celnych, które stanowiłyby podstawę do uznania, że towar wystąpił z obszaru celnego Wspólnoty. Dokument ten potwierdza jedynie znane organowi celnemu dane. Dyrektor Izby Celnej wskazał również, że kwestia wniosku, jaki strona miał złożyć w 2009 r. w Urzędzie Celnym w W. została podniesiona dopiero na etapie skargi i związku z tym nie mogła być przedmiotem prowadzonego postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała prawa uzasadniającego jej wyeliminowanie z obrotu.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zgłosiła do procedury wywozu towar w postaci zakrętek do butelek z tworzywa sztucznego, o łącznej masie brutto [...] kg i wartości [...] EUR, dołączając do zgłoszenia fakturę. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte i zaewidencjonowane pod numerem [...]. Jako urząd celny wyprowadzenia, w polu 29 dokumentu SAD wskazano h. urząd celny. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego z prośbą o przeprowadzenie postępowania mającego na celu potwierdzenie wywozu towaru objętego zgłoszeniem celnym wywozowym poza obszar Unii Europejskiej.

Problematykę potwierdzenia przez organy celne faktycznego wyprowadzenia towarów poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej regulują przepisy powołanego na wstępie Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz rozporządzenia wykonawczego do tego Kodeksu. Zgodnie z art. 161 ust. 1 WKC procedura wywozu pozwala na wyprowadzenie towaru wspólnotowego poza obszar celny Wspólnoty. Dokonanie wywozu wymaga spełnienia formalności przewidzianych dla niego, z uwzględnieniem środków polityki handlowej i o ile znajdują zastosowanie, należności celnych wywozowych. Zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu (art. 162 WKC). Zgodnie z art. 792 RWKC zgłoszenia do wywozu towarów należy dokonać na podstawie dokumentu SAD składającego się z kart 1, 2 i 3. Urząd celny, w którym złożone zostało zgłoszenie wywozowe (urząd celny wywozu) opatruje pieczęcią pole A dokumentu SAD i ewentualnie wypełnia pole D. Karta 1 jest przeznaczona dla urzędu celnego, w którym zostało złożone zgłoszenie wywozowe, karta 2 służy celom statystycznym, natomiast kartę nr 3 zatrzymuje zgłaszający (eksporter). Rozdzielenie kart następuje po zwolnieniu towarów do procedury wywozu. Następnie, zgodnie z art. 793 ust. 2 RWKC, karta 3 dokumentu SAD przedstawiana jest przez eksportera lub jego przedstawiciela, wraz z towarami przeznaczonymi do wywozu poza terytorium celne Wspólnoty, w urzędzie celnym wyprowadzenia, którym jest:

- w przypadku towarów wywożonych koleją, pocztą, drogą powietrzną lub drogą morską – urząd celny, w którym towary przejmowane są w ramach umowy przewozu dla ich transportu do państwa trzeciego przez dane towarzystwo kolejowe, organy pocztowe, towarzystwo lotnicze bądź przedsiębiorstwo żeglugowe;

- w przypadku towarów wywożonych transportem przesyłowym (ropa, gaz) lub w przypadku energii elektrycznej – urząd wyznaczony przez państwo członkowskie, w którym znajduje się siedziba eksportera;

- w przypadku towarów wywożonych w inny sposób lub w okolicznościach nieobjętych powyżej – ostatni urząd celny przed opuszczeniem przez towary obszaru celnego Wspólnoty.

W przypadku, gdy zgłaszający wyraził życzenie zwrotnego otrzymania karty 3, urząd celny wyprowadzenia potwierdza fakt fizycznego wywozu towarów poprzez adnotację na odwrotnej stronie karty 3 i zwraca go osobie, która go przedstawiła lub jej przedstawicielowi. Potwierdzenie to przyjmuje formę pieczęci z nazwą urzędu oraz datą.

Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem zasada, zgodnie z którą dokumentowanie faktu wywozu towaru poza obszar celny Wspólnoty powinno być dokonane kartą 3 dokumentu SAD potwierdzoną przez urząd celny wyprowadzenia. W sytuacji natomiast braku możliwości udokumentowania faktu wywozu towaru poza obszar celny Wspólnoty, dopuszczalne jest przedstawienie dowodów alternatywnych potwierdzających fakt wyprowadzenia danego towaru. Zgodnie z art. 796 da ust. 4 RWKC taki dowód może stanowić w szczególności jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich:

a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty;

b) dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty;

c) oświadczenie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny Wspólnoty;

d) dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego Wspólnoty;

e) prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na platformy wiertnicze i produkcyjne ropy naftowej i gazu oraz turbiny wiatrowe.

W myśl art. 796 e ust. 1 lit. b) urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu jeżeli, w przypadkach określonych w art. 796 da ust. 2, nie otrzymał w ciągu 10 dni komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia, ale jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796 da ust. 4 są dostateczne.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca pośredniczyła w eksporcie towaru w postaci plastikowych zakrętek do butelek z tworzywa sztucznego. Bezpośrednim eksporterem tego towaru była włoska firma "B". Spółka, jak podkreślono na wstępie rozważań, zgłosiła przedmiotowy towar do procedury wywozu w 2006 r., wskazując jako urząd wyprowadzenia h. urząd celny. W 2010 r., z uwagi na fakt nieposiadania przez Spółkę potwierdzenia wywozu towaru ze Wspólnoty przez h. organ celny, dokonanego na karcie 3 dokumentu SAD, strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego o dokonanie potwierdzenia wywozu towaru poza granice celne Unii Europejskiej. Jako dowody alternatywne, o których mowa w art. 796da ust. 4 RWKC, mające potwierdzać wywóz towarów poza granice Wspólnoty Spółka przedstawiła:

- oryginał oświadczenia firmy "B" (wraz z poświadczeniem przez tłumacza przysięgłego prawidłowości jego tłumaczenia z języka włoskiego na język polski) wskazującego, że towar wyszczególniony w fakturze nr [...] z dnia [...] r. na kwotę [...] EUR został wyeksportowany do firmy "C" w USA;

- wyciąg z dokumentu księgowego potwierdzający rozliczenia wpłaty z firmą "B";

- korespondencję elektroniczną prowadzoną z firmą "B" oraz firmą kurierską;

- opisaną wyżej fakturę;

- list przewozowy z dnia [...]r. nr [...];

- wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający fakt dokonania zapłaty za towar;

- kopię dokumentu z pieczęcią Urzędu Celnego w A., potwierdzającego wylot towaru z A. do USA;

Dodatkowo, na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego, strona skarżąca przedłożyła dokument deklaracji przywozowej wystawiony przez Urząd Celny Stanów Zjednoczonych z dnia [...] r. oraz formularz natychmiastowej odprawy z tego samego dnia.

Orzekające w sprawie organy celne poddały ocenie powyższe dokumenty zarówno pod względem ich wiarygodności, jak też w zakresie, w jakim umożliwiały identyfikację przedmiotowego towaru.

Oceniając wiarygodność dołączonych przez stronę skarżącą do wniosku dokumentów, które poza złożonym w oryginale oświadczeniem firmy "B", nie były w żaden sposób uwierzytelnionymi kserokopiami, czy wydrukami, organy celne słusznie wskazały, że co prawda zgodnie z art. 180 § 1 o.p. dowodem w sprawie może być wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, niemniej jednak konkretny dowód musi być wiarygodny. Kserokopia dokumentu, która nie została potwierdzona w prawidłowy sposób za zgodność z oryginałem, nie ma żadnej mocy dowodowej. W konsekwencji zatem przedłożone przez stronę nieuwierzytelnione kserokopie dokumentów i wydruki korespondencji elektronicznej z dopisanym pismem ręcznym tłumaczeniem, co do zasady nie mogły stanowić podstawy ustaleń faktycznych (por. postanowienie SN z dnia 27 lutego 1997 r., III CKU 7/97, LEX 50764).

Niezależnie jednak od powyższego, oceniając moc dowodową przedłożonych dokumentów w zakresie w jakim umożliwiały one identyfikację spornego towaru, trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że wydruki korespondencji elektronicznej prowadzonej z firmą "B" oraz firmą kurierską nie zawierają odniesień do określonego zgłoszenia celnego wywozowego poprzez podanie jego numeru, nie wskazują też numeru faktury, której dotyczą. Ponadto przedłożone dokumenty w postaci nieuwierzytelnionego wyciągu z rachunku bankowego Spółki oraz "rozliczenie wpłat z firmą "B"" wskazują jedynie na otrzymanie przelewu od firmy "B" na określoną kwotę, nie stanowią natomiast potwierdzenia dokonania zapłaty za konkretny towar objęty konkretną fakturą dołączoną do zgłoszenia celnego wywozowego. Na dokumencie "rozliczenia wpłat" jedynie ręcznie – obok kwoty odpowiadającej wartości towaru podanej w zgłoszeniu celnym – dopisano numer faktury. Należy także podkreślić, że sama faktura oraz list przewozowy nie zawierają żadnych pieczęci czy zapisów organów celnych, potwierdzających wywóz przedmiotowego towaru poza obszar celny Wspólnoty. Przedłożony natomiast oryginał oświadczenia firmy "B" jedynie uprawdopodabnia wyeksportowanie towaru wyszczególnionego w fakturze dołączonej do zgłoszenia celnego wywozowego do firmy w USA. Adnotacje na kserokopiach faksów z dnia [...] r., jak słusznie uznał organ, nie dają się przyporządkować do danych uwidocznionych na fakturze skoro nie zawierają opisu towaru, numeru faktury, bliższego oznaczenia importera i eksportera, a odręczne zapiski wiceprezes Spółki nie mają waloru dowodowego. Nadto przedmiotowe faksy nie zostały potwierdzone przez Urząd Celny w A.

Odnośnie zarzutu skargi, że organy jakoby zagubiły część dokumentacji (czwartą stronę faksu) trzeba stwierdzić, że zarzut ten jest bezskuteczny, niemiarodajny, skoro strona nie podniosła go w administracyjnym toku instancji, a miała ku temu sposobność albowiem mogła zapoznać się z aktami sprawy w obu instancjach i wypowiedzieć się w tej materii. Czynienie tego rodzaju zarzutu na etapie skargi jest działaniem spóźnionym.

Odnosząc się do przedłożonych w toku postępowania administracyjnego przez stronę skarżącą urzędowo poświadczonych dokumentów w postaci: przewozowej deklaracji skróconej oraz formularza natychmiastowej odprawy celnej z dnia [...] r. wydanych przez Departament Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych, należy wskazać, że organy celne słusznie nie wzięły ich pod uwagę. Ze złożonego przez wiceprezes Spółki oświadczenia wynika bowiem, że dokumenty te dotyczyły procedury wywozu zarejestrowanej pod numerem [...] oraz faktury nr [...], a więc nie odnosiły się do zgłoszenia celnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Na marginesie dodać należy, że – jak podały organy celne – dokumenty te zostały uznane za dowód alternatywny potwierdzający wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty na podstawie odrębnego zgłoszenia celnego nr [...]. Podkreślić także należy, że wbrew twierdzeniom skargi, organy celne ustosunkowały się do tych dokumentów i wyjaśniły powody, które stanowiły podstawę odmowy uwzględnienia ich w niniejszej sprawie.

Organy celne nie wzięły również pod uwagę złożonego przez stronę dokumentu SAD. Dokument ten nie zawierał żadnych danych potwierdzających fakt wyprowadzenia towaru, a jedynie informacje znane organom celnym z urzędu.

Dla oceny mocy dowodowej przedłożonych dokumentów w zakresie umożliwiającym identyfikację spornego towaru nie miały natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez stronę skarżącą w skardze twierdzenia dotyczące braku obowiązku podawania w tytule przelewu bankowego numery faktury, której ten przelew dotyczył oraz odnoszące się do braku takiej możliwości w sytuacji, gdy jeden przelew dotyczył kilkunastu faktur (ze względu na ograniczoną liczbę znaków). Wskazać bowiem należy, że w sytuacji nieposiadania urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towaru poza obszar Wspólnoty dokonanego na karcie 3 dokumentu SAD, rzeczą strony skarżącej było przedłożenie organowi celnemu takich dokumentów, z których jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości wynikałoby, że dany towar opuścił granice celne Unii Europejskiej. Z dokumentów tych powinno przy tym wynikać, że towar zgłoszony do procedury wywozy to ten sam towar (celowe podkreślenie Sądu), który następnie opuścił obszar celny Wspólnoty.

W kontekście powyższych uwag, raz jeszcze należy podkreślić, że rzeczą strony skarżącej w niniejszej sprawie było wykazanie, że ten sam towar, który został objęty zgłoszeniem celnym wywozowym, w tej samej ilości został wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywał na Spółce. Zauważyć przy tym należy, że brzmienie art. 796 da ust. 4 RWKC ("dowód może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich") wskazuje, że dla wykazania faktu wywozu towaru wystarczy przedstawienie jednego z dokumentów, o których mowa w tym przepisie. Strona może także przedłożyć zupełnie inny, niewymieniony w tym artykule, dokument. Istotne jest jedynie to, by dokument, na który powołuje się strona, był wiarygodny, a więc by miał postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, by można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu. Ocena mocy dowodowej i wiarygodności danego dokumentu należy natomiast do organu celnego, który potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796 da ust. 4 RWKC są dostateczne (art. 796 e ust. 1 lit. b RWKC).

W rozpoznawanej sprawie organy celne – zdaniem Sądu – dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów. Ocena ta została przeprowadzona w zgodzie z art. 191 o.p. i nie przekraczała granic wyznaczonych tym przepisem. Organy celne według swojej wiedzy, doświadczenia oraz mającego cechy pełnej logiki przekonania oceniły wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, rozpatrzyły przy tym poszczególne dowody nie tylko każdy z osobna, ale także we wzajemnej łączności. Zauważyć również trzeba, że organy celne nie wartościowały poszczególnych dowodów i każdy z nich poddały ocenie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Analiza akt administracyjnych pozwala ponadto stwierdzić, że organy celne dążąc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy uwzględniały wszelkie wnioski strony skarżącej dotyczące przedłużenia terminu dostarczenia określonych dokumentów, wzywały także stronę do przedłożenia urzędowo potwierdzonych dowodów potwierdzających wywóz towaru.

Końcowo należy także zauważyć, że podniesiony przez stronę skarżącą zarzut, jakoby już w dniu [...] r. wystąpiła do Urzędu Celnego w W. o potwierdzenie wywozu towaru poza terytorium Wspólnoty, lecz nie otrzymała od organu żadnej odpowiedzi, podniesiony dopiero na etapie skargi do Sądu, nie był przedmiotem postępowania administracyjnego, a zatem nie podlegał ocenie Sądu.

Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, ponieważ strona skarżąca domagając się potwierdzenia wywozu określonego towaru poza obszar celny Wspólnoty nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających dokonanie takiego wyprowadzenia. W konsekwencji zatem, skoro postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 p.p.s.a., przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji wyroku.