Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 88/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi H. S. na czynność Starosty T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności 2. uznaje uprawnienie H. S. do otrzymania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu samochodu Daewoo Kalos nr rej [...] w kwocie 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) 3. zasądza od Starosty T. na rzecz H. S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 4. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz pełnomocnika skarżącego E.P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

1. W dniu [...] kwietnia 2016r. H. S. (skarżący) złożył do Starosty wniosek o zwrot kwoty 425 zł tytułem nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu marki Daewoo Kalos, nr rej. [...], zarejestrowanego przez ten organ w dniu

[...] maja 2005r. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt: U 6/04, którym Trybunał orzekł, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497) oraz

z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. W odpowiedzi na złożony wniosek, Starosta w piśmie z dnia

[...] kwietnia 2016r. wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r., poz. 1137 ze zm. ), kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, Minister Transportu i Budownictwa w rozporządzeniu z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2006r. Nr 59, poz. 421), ustalił wysokość opłaty pobieranej przez organ rejestrujący przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wynoszącą 75 zł.

W ocenie organu, opłata za wydanie karty pojazdu nie została ustalona w procedurze administracyjnej prowadzonej przez organ rejestrujący, ponieważ starosta nie rozstrzyga o samej opłacie i jej wysokości. Przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego była rejestracja pojazdu w oparciu o przedłożone dokumenty, natomiast pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu stanowiło, wynikającą wprost z przepisów prawa, czynność materialno-techniczną. Ponadto organ stwierdził, że

w sprawie upłynął już 10-letni okres przedawnienia przewidziany w kodeksie cywilnym, bowiem sporna opłata została pobrana od skarżącego w dniu [...] maja 2005r.

3. Pismem z dnia [...] maja 2016r. strona wniosła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrot nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Daewoo Kalos, nr rej. [...], w wysokości 425 zł.

4. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu [...] maja 2016r. Starosta wydał decyzję, w której odmówił zwrotu nadpłaty za wydanie rzeczonej karty pojazdu. W uzasadnieniu organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że opłaty za wydane karty pojazdu ze względu na swoją specyfikę mieszczą się w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych i dlatego należy je uznać za niepodatkowe należności budżetowe, pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, o których mowa w tym przepisie. W ocenie organu wprowadzony ustawą o finansach publicznych 5-letni termin przedawnienia należy liczyć od dnia 01 stycznia 2010r. również do wniosków o zwrot opłat uiszczonych do 31 grudnia 2010r. Konkludując organ stwierdził, że wniosek skarżącego z dnia

[...] maja 2016r. wpłynął do Starostwa po upływie 5-letniego okresu przedawnienia.

W wyniku złożonego przez stronę od powyższego rozstrzygnięcia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] listopada 2016r. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że jeżeli przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie dają organowi administracji publicznej prawa do nakładania na strony obowiązków w drodze decyzji administracyjnej, to organy również nie mają podstaw do rozstrzygania w tej formie poddanych ich właściwości spraw związanych z usunięciem stanu niezgodnego z prawem. W takim przypadku organ powinien załatwić sprawę w formie innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na które przysługiwać będzie stronie skarga do sądu administracyjnego. Konkludując SKO stwierdziło, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję działał bez podstawy

prawnej, w związku z czym koniecznym jest uchylenie zaskarżonej decyzji

i umorzenie postępowania I instancji. Organ wyjaśnił, że takie rozstrzygnięcie nie czyni bezprzedmiotowym wniosku strony, który powinien być załatwiony w innej formie.

W związku z decyzją organu odwoławczego Starosta w piśmie z dnia

[...] grudnia 2016r. poinformował skarżącego, że podtrzymuje swoje stanowisko

i odmawia zwrotu nadpłaty.

W dniu [...] grudnia 2016r. skarżący ponownie wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu żądanej nadpłaty, na które organ nie udzielił odpowiedzi.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

na czynność Starosty strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz uznanie obowiązku Starosty do dokonania zwrotu na rzecz skarżącego kwoty 425 zł odpowiadającej nienależnie uiszczonej przez skarżącego części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Strona zarzuciła zaskarżonej czynności naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym oraz

z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, oraz z uwagi na fakt, że pobieranie opłaty takiej jak przewidziana w tym przepisie jest sprzeczne z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (aktualnie art. 110 akapit pierwszy Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), a zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa unijnego organ krajowy stosując prawo obowiązany jest pominąć normę krajową w zakresie,

w jakim jest ona sprzeczna z normą unijną.

W uzasadnieniu skargi strona odwołała się m.in. do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt: U 6/04, którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności spornego przepisu. Ponadto przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych podniosła, że tego rodzaju nadpłata nie jest nadpłatą w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej i nie znajduje do niej zastosowanie przepis, zgodnie

z którym prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona czynność była niezgodna z prawem.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sądy administracyjne kontrolując działania administracji stosują kryterium legalności, czyli zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016r. poz. 718), dalej: p.p.s.a., zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Niniejsza sprawa dotyczy odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, a to rozstrzygnięcie stanowi czynność materialno–techniczną

w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Z mającego zastosowanie w związku z powyższym art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że termin na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie został w przedmiotowej sprawie zachowany, albowiem

w odpowiedzi na wniosek strony organ pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. nie podzielił zasadności wniosku skarżącego. Powyższe pismo zostało doręczone stronie skarżącej w dniu [...] kwietnia 2016r. Zatem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] maja 2016r. zostało wniesione z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Mając jednak na uwadze znowelizowany przepis art. 53 § 3 Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że powyższe uchybienie nastąpiło bez winy strony albowiem w odpowiedzi na wniosek organ nie pouczył strony o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynność, której prawidłowość strona kwestionowała we wniosku. Uznać zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie tryb został zachowany, zatem istnieją podstawy do merytorycznego rozpoznania niniejszej skargi.

8. Przedmiotem sporu jest kwestia odmowy zwrotu stronie kwoty 425 zł tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej z tytułu rejestracji pojazdu.

Odnosząc się do przedmiotu sporu wskazać należy, że o charakterze opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalności zaskarżania do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również o formie procesowej takiego rozstrzygnięcia wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny

w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008r. nr 2, poz. 21), w której wyraził stanowisko, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że wydanie karty pojazdu, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Z tego względu, także obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia

20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z kodeksu postępowania administracyjnego nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł przy tym, że do uiszczania opłaty w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu, a w razie jej nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w trybie art. 261 § 2 k.p.a., a nie egzekwowanie opłaty. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a zatem podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. Oznacza to, że od rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji publicznej przysługuje skarga do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

9. W niniejszej sprawie pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się strona, nastąpiło w stanie prawnym, na tle którego zapadła powyższa uchwała.

W odniesieniu do tej opłaty nie została wydana decyzja administracyjna dotycząca ustalenia jej wysokości, gdyż żaden z aktów normatywnych nie przewidywał decyzyjnej formy rozstrzygnięcia w tym zakresie. Obowiązek uiszczenia opłaty wynikał wprost

z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje - za opłatą - starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP.

Z kolei wysokość opłaty określał akt wykonawczy wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. Treść art. 77 ust. 3 ustawy, jak

i pozostałych przepisów normujących tryb rejestracji pojazdu nie uległ istotnym zmianom i obowiązuje również obecnie.

10. W pierwszej kolejności odnosząc się do podniesionej przez organ kwestii przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranego świadczenia wyjaśnić należy, że przywołany przez organ przepis art. 118 kodeksu cywilnego, który określa terminy przedawnienia, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. W ocenie Sądu, przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń majątkowych uregulowanych prawem cywilnym nie można przenosić automatycznie na grunt sprawy administracyjnej, skoro przepisy zawarte w ustawie Prawo o ruchu drogowym, jak i w aktach powiązanych z tą ustawą, nie przewidują wprost takiego przedawnienia oraz możliwości odpowiedniego zastosowania przepisów Kodeksu Cywilnego. Na gruncie prawa administracyjnego

o przedawnieniu roszczenia można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa administracyjnego wyraźnie tak stanowi. W przypadku zaś braku takiego unormowania nie mogą mieć zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisy kodeksu cywilnego, w tym przepisy o przedawnieniu roszczeń. W konsekwencji pogląd

o przedawnieniu roszczenia na podstawie art. 118 k.c. nie jest zasadny.

Należy zauważyć, że pobranie opłaty której zwrotu domaga się strona nastąpiło

w stanie prawnym, w którym obowiązek uiszczenia oraz jej wysokość wynikały wprost

z przepisów prawa, tj. art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty

w sposób kategoryczny określał akt wykonawczy wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy.

W ocenie sądu kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010r. przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r.

o finansach publicznych, a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych oraz przedawnienia dochodzenia roszczenia, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego.

Odnotowania wymaga, że w przepisie art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r. Nr 157 poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, wedle której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z pewnością nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać

z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006r. sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, Nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA 20 października 1997r. sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998r., z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie kierować się należy poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa.

Gdyby do zwrotu należności pobranej - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - w roku 2005, pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. ustawy

o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa,

i – co istotne – skutkowałoby koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących

w dacie pobrania opłaty, które - jak wyżej wskazano – nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia; jednocześnie prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego.

11. Przechodząc do oceny zasadności żądania strony skarżącej dotyczącego zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, wskazać należy, że podstawę materialnoprawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast ust. 4 pkt 2 ww. przepisu stanowi delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5).

Wykonując powyższą delegację Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie

z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310). Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59,

poz. 421), gdzie w § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Legalność powyższego przepisu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 orzekł, że po pierwsze: § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym;

b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; po drugie, że przepis powołanego rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r.

Niezgodność tego unormowania z ustawą Prawo o ruchu drogowym, jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, polegała na tym, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5. Według tych regulacji minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2),

z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5). Wbrew powyższym dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną

o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej.

Stosownie do powyższego, odnosząc się do istoty rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że w świetle wywodów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., nie budzi wątpliwości niekonstytucyjność i sprzeczność z ustawą zakwestionowanego przepisu rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r., na podstawie którego pobrano od skarżącego zawyżoną opłatę w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu. W konsekwencji należy przyjąć, że czynność odmowy zwrotu skarżącemu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, w wysokości przekraczającej kwotę 75 zł, została dokonana bez podstawy prawnej.

Odnosząc się zaś do kwestii dotyczącej ewentualnego znaczenia powyższego orzeczenia Trybunału dla oceny legalności zaskarżonej do sądu czynności w sytuacji, gdy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczone zostało wejście w życie wyroku Trybunału, wskazać należy, że jest ona nieistotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż komentowany przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia

28 lipca 2003r. od początku jego obowiązywania był niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II OSK 1745/07, LEX nr 357511). Skoro tak, to w pełni uprawnione jest skorzystanie przez skład orzekający w niniejszej sprawie z kompetencji do odmowy zastosowania sprzecznego z prawem aktu podustawowego. Zgodnie bowiem z normą art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 Konstytucji RP stanowi, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Natomiast w myśl art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Powyższe oznacza, że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa, sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania (por. uchwała NSA z 22 maja 2000r., sygn. akt OPS 3/00, publ. ONSA z 2000r.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Sąd dokonał samodzielnej oceny konstytucyjności spornych przepisów, dlatego zbędne jest odnoszenie się do argumentacji dotyczącej skutków, jakie wiążą się z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o utracie mocy aktu prawnego. Również za pozbawioną znaczenia w postępowaniu sądowym należy uznać okoliczność, że w dniu pobierania od skarżącego opłaty obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003r., a organ był zobowiązany do jego stosowania. Konsekwencją natomiast uznania przez Sąd przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie

w wysokości wynikającej z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dlatego też organ zobowiązany był przyjąć, że stronie skarżącej przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu, tj. w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Zdaniem Sądu, zgodzić się trzeba z argumentacją Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawioną w wyroku z dnia 24 lutego 2009r. (sygn. akt I OSK 418/08, LEX nr 518241), wedle której w sytuacji, gdy została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie mamy do czynienia z decyzją administracyjną tylko z czynnością administracyjną w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Za środek taki uznać należy właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten daje bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Trafnie też zauważono we wskazanym wyroku, że uprawnienie sądów administracyjnych do badania w konkretnej sprawie konstytucyjności aktu podustawowego nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, iż zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną w orzeczeniu, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

Słusznie także upatruje strona niezgodność opłaty za wydanie karty pojazdu

z prawem wspólnotowym, potwierdza to dodatkowo stanowisko o konieczności odmowy zastosowania sprzecznego z prawem przepisu. Art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) wprowadza zakaz dyskryminacji fiskalnej stanowiąc, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zgodność krajowych regulacji prawnych, dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu z zacytowanym wyżej przepisem, stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie: Piotr Kawala przeciwko Gminie Miasta Jaworzna (C - 134/07, publ. LEX nr 354541). Trybunał ten stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie (takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu), która to opłata jest

w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Mając powyższą argumentację na względzie stwierdzić należy, że kwota uiszczona przez skarżącego powyżej kwoty 75 złotych za wydanie karty pojazdu (425 złotych), była kwotą nienależnie uiszczoną i stronie należy się jej zwrot.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 146 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak

w punkcie I i II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. O zwrocie kwoty 200,00 zł z tytułu nadpłaconego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a.