Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 190/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art.250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 18 ust.1
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Teza: Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pod pojęciem "innej sprawy" należy rozumieć nie tylko postępowania ze skarg, które nie będą objęte pkt a) i b), lecz również postępowania wszczęte przed sądem pierwszej instancji na wniosek strony reprezentowanej przez pełnomocnika.

TEZY

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pod pojęciem "innej sprawy" należy rozumieć nie tylko postępowania ze skarg, które nie będą objęte pkt a) i b), lecz również postępowania wszczęte przed sądem pierwszej instancji na wniosek strony reprezentowanej przez pełnomocnika.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia pełnomocnika S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 253/12 w zakresie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia, 2. przyznać z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na rzecz adwokat J. K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), podwyższoną o stawkę 23% podatku od towarów i usług, tj. 55,20 zł, łącznie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., I SA/Op 253/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyznał adwokatowi J. K. kwotę 120 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne S. W. wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem zażalenia na postanowienie tego Sądu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W pkt 2 postanowienia Sąd odmówił przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie tj. za sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz sporządzenie skargi dołączonej do tego wniosku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że w piśmie skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 12 czerwca 2012 r., S.W. zawarła skargę na decyzję tegoż organu podatkowego z 26 kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług.

W wyniku złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 r. przyznał jej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Izba Radców Prawnych w O. pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu jako pełnomocnika strony adwokat J. K..

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu z uwagi na przekroczenie przez skarżącą ustawowego terminu do wniesienia skargi odrzucił skargę. W piśmie z 15 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej adw. J. K. zawarła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym zawarła również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za sporządzenie tej opinii, oświadczenie o niedokonaniu na jej rzecz opłat w tym względzie oraz informację o przekazaniu skarżącej przedmiotowej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi skarżącej adw. J. K. wynagrodzenie za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 147,60 zł.

W odrębnym piśmie z dnia 15 września 2012r. (9.10.2012 r. data wpływu do Sądu pierwszej instancji) pełnomocnik sporządził (łącznie ze skargą) wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powołaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O.. Postanowieniem z dnia 25 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi. W następstwie takiego rozstrzygnięcia adw. J. K. złożyła zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012r., wydanym w sprawie o sygn. akt: II FZ 977/12 oddalił.

W piśmie z 16 stycznia 2013 r. adw. J. K. wniosła o przyznanie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej przez nią, jako adwokata ustanowionego z urzędu, obejmujące sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skargi oraz zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na wniesienie skargi. W piśmie tym zawarła także oświadczenie o niedokonaniu na jej rzecz opłat w tym względzie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podejmując rozstrzygnięcie wskazane na wstępie uznał, że pełnomocnikowi należy przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 147,60 zł. Natomiast na uwzględnienie nie zasługiwał zdaniem Sądu wniosek w zakresie dodatkowych kosztów za udział w postępowaniu przed sądem I instancji z tytułu sporządzenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd wskazał na treść art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a.", a następnie zauważył, że zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokatów uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163 , poz. 1348 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie".

Sąd zwrócił uwagę, że bezzasadne jest domaganie się przez pełnomocnika wynagrodzenia według stawek ustalonych w stosunku do wartości przedmiotu sporu, skoro przedmiotem sprawy jest decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej o odpowiedzialności podatkowej wspólnika za zaległości podatkowe. Następnie Sąd odniósł się do treści § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który przewiduje różne przypadki związane z wynagrodzeniem pełnomocnika za udział w postępowaniu drugoinstancyjnym, w tym za postępowanie zażaleniowe – 120 zł (lit. d). Z tego względu Sąd uznał, że pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej kwocie147,60 zł.

Jednocześnie jednak Sąd podkreślił, że rozporządzenie nie daje podstaw prawnych do zasądzenia odrębnych opłat, które dotyczą incydentalnych czynności procesowych np. wniosku o przywrócenie terminu - podjętych przez pełnomocnika z urzędu zarówno w postępowaniu przed sądem pierwszej, jak i drugiej instancji. Sąd zauważył, że powołany przepis enumeratywnie wymienia inne czynności procesowe, za które przewidziane są odpowiednie stawki (np. sporządzenie skargi, skargi kasacyjnej, udział w rozprawie, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, udział w postępowaniu zażaleniowym). W konsekwencji Sąd przyjął, że wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji pokrywa wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przed tym sądem. Dlatego też podjęte przez pełnomocnika czynności, wyczerpujące znamiona postępowania incydentalnego nie mogły zostać uznane w ocenie Sądu za czynności postępowania zainicjowanego skargą S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 kwietnia 2012 r., tym bardziej, że postępowanie to zostało zakończone wraz z uprawomocnieniem się postanowienia WSA w Opolu o odrzuceniu skargi, co nastąpiło z dniem 9 października 2012 r. W następstwie powyższego pełnomocnik skarżącej sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, za którą na mocy § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia otrzymała wynagrodzenie.

Dodatkowo Sąd wskazał, że na uwadze należy mieć fakt, iż adwokat J. K. ustanowiona została pełnomocnikiem z urzędu już na etapie zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Sąd zwrócił też uwagę, że w § 2 rozporządzenia ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Dokonując stosownego miarkowania nakładu pracy adwokata występującego w sprawie, Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania stawki określonej w § 19 rozporządzenia. W ocenie Sądu sprawa nie ma charakteru zawiłego, a wykonane przez pełnomocnika czynności są zwykłymi, a nie nadzwyczajnymi działaniami, których dokonanie wymagałoby znacznego nakładu pracy. Ewentualne inne wydatki, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia nie zostały wykazane i udokumentowane.

2. Adwokat J. K. zaskarżyła postanowienie Sądu w zakresie punktu 2, zgodnie z którym odmówiono pełnomocnikowi wynagrodzenia w pozostałym zakresie, tj. za złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu częściowo postanowieniu adwokat zarzuciła naruszenie § 18 rozporządzenia. W jej ocenie przepisy te przewidują odrębne wynagrodzenie dla adwokatów za czynności dokonane w I i II instancji, a zatem wynagrodzenie otrzymane za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie wyklucza otrzymania wynagrodzenia przez pełnomocnika za wszelkie inne uzasadnione czynności w sprawie, w tym za wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sporządzeniem nowej skargi. W ocenie skarżącej pełnomocnik powinien otrzymać wynagrodzenie przewidziane w przepisach rozporządzenia za wszystkie te czynności, które podjął w danej sprawie i za które to czynności przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości przewidują odpowiednie wynagrodzenie.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, jakoby wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji pokrywało wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przed tym sądem. Podkreśliła, że nie otrzymała żadnego wynagrodzenia za czynności dokonane w pierwszej instancji, pomimo tego, że została ustanowiona pełnomocnikiem jeszcze na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i dokonała wszelkich niezbędnych czynności procesowych przed uprawomocnieniem się postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Skarżąca dodała, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wniosek o przywrócenie terminu (wraz ze sporządzeniem nowej skargi) zostały wniesione do odpowiednich organów w tym samym dniu, stanowiły więc jedną całość podjętych przez pełnomocnika czynności w pełni zabezpieczających interesy skarżącej podatniczki. Końcowo autorka zażalenia podniosła, że podstawą prawną przyznania jej wynagrodzenia za sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi i sporządzenie skargi stanowić powinien § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie jest zasadne, bowiem Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie odmówił adwokat J. K. przyznania wynagrodzenia za złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W pierwszej kolejności przeanalizować należy, w jaki sposób ustawodawca uregulował kwestię wynagradzania adwokatów ustanowionych dla stron postępowania sądowoadministracyjnego w ramach prawa pomocy. Wskazany przez Sąd pierwszej instancji art. 250 p.p.s.a. stanowi, że wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości normują natomiast badaną materię w ten sposób, że pełnomocnikowi z urzędu należy się wynagrodzenie za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym za każdą instancję oddzielnie. W § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymienione zostały stawki minimalne wynagrodzenia za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji, które wynoszą: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 rozporządzenia, b) za sporządzenie skargi i udział w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie – 240 zł. Natomiast w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wskazano stawki minimalne wynagrodzenia pełnomocnika w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł.

Mając na względzie treść przytoczonych wyżej in extenso przepisów stwierdzić należy, że wynagrodzenie należy się co do zasady za całokształt działań pełnomocnika, które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. Przykładowo, jeżeli pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym toczącym się na skutek wniesienia skargi i w ramach tych działań składa wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to w obowiązujących przepisach brak jest podstaw do przyznania odrębnego wynagrodzenia za tę tylko czynność. W przypadku, gdy w danej instancji toczą się tzw. postępowania wpadkowe, inicjowane wnioskami strony reprezentowanej przez pełnomocnika, co do których sąd rozstrzyga w drodze postanowienia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu zostaną rozliczone dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji. Każdy pojedynczy wniosek wszczynający postępowanie o charakterze ubocznym wobec postępowania w sprawie ze skargi składa się bowiem na całokształt pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu. Rozumowanie przeciwne prowadziłoby do absurdalnego wręcz wniosku, że za każde sporządzone w sprawie pismo procesowe czy też złożony w imieniu strony postępowania wniosek pełnomocnik z urzędu otrzymywałby oddzielne wynagrodzenie.

Sytuacja wygląda już jednak zgoła odmiennie, gdy postępowanie o charakterze incydentalnym toczy się w drugiej instancji na skutek zażalenia wniesionego na postanowienie wydane przez sąd pierwszej instancji. Wówczas zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia wynagrodzenie w kwocie 120 zł należy się pełnomocnikowi za postępowanie zażaleniowe, niezależnie od tego, że sprawa nie została jeszcze zakończona wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji.

Reasumując powyższą część rozważań stwierdzić zatem należy, że dla prawidłowego określenia wysokości wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z urzędu istotne jest, czy reprezentował on stronę postępowania sądowoadministracyjnego w danej instancji, a w przypadku występowania w drugiej instancji – jakiego rodzaju czynności wymienionych w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dokonał. Odnosząc zatem uwagi przedstawione powyżej do stanu faktycznego sprawy zwrócić należy uwagę na kolejność czynności procesowych podjętych w dotychczasowym toku postępowania. W pierwszej kolejności skargę do WSA w Opolu wniosła S. W. działająca osobiście. Wraz ze skargą skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a wniosek jej został uwzględniony postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 r. Na skutek wskazanego postanowienia Sądu pierwszej instancji w sprawie ustanowiony został dla S. W. pełnomocnik z urzędu w osobie adwokat J. K. (pismo ORA w O. z dnia 22 sierpnia 2012 r. – k. 147 akt sądowych). Ponieważ S. W. nie zachowała ustawowego terminu do wniesienia skargi postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. WSA w Opolu odrzucił jej skargę. Powyższe postanowienie doręczone zostało na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

Pierwszym działaniem podjętym w imieniu S. W. przez adw. J. K. w reakcji na postanowienie o odrzuceniu skargi było sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wniosła wskazane pismo do WSA w Opolu w dniu 15 września 2012 r. W skutek powyższego postanowienie o odrzuceniu skargi wniesionej osobiście przez S.W. stało się prawomocne i tym samym postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane tą skargą zakończyło się.

Analizując udział pełnomocnika w opisanym powyżej postępowaniu sądowoadministracyjnym stwierdzić należy, że adwokat J. K. nie występowała w ogóle w imieniu strony skarżącej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Skarga wniesiona została przez podatniczkę osobiście, a ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia – odrzucił ją Sąd pierwszej instancji. Ustanowiona w sprawie adwokat podjęła działanie w imieniu skarżącej w momencie, gdy postanowienie o odrzuceniu skargi nie było jeszcze prawomocne, a zatem istniała możliwość zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik po zbadaniu okoliczności faktycznych sprawy uznała jednak, że postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi jest prawidłowe i brak jest podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W następstwie powyższego adwokat J. K. sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, działanie to było jednak bez wątpienia działaniem podjętym "w drugiej instancji" w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Ponieważ postanowienie WSA w Opolu w przedmiocie odrzucenia skargi nie zostało zaskarżone, orzeczenie to stało się prawomocne i zakończyło postępowanie w sprawie ze skargi S. W.. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 września 2012 r. przyznano adwokat J. K. wynagrodzenie za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 147,60 zł.

Przechodząc natomiast do meritum spornej sprawy zauważyć trzeba, że równolegle ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w którego następstwie doszło do uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu skargi S. W., adwokat J. K. dokonała innej czynności procesowej, a mianowicie złożyła w imieniu skarżącej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zauważyć przy tym trzeba, że działanie pełnomocnika było konsekwentne i prawidłowe, skoro bowiem adwokat uznała słuszność postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia, to jedynym sposobem, aby zniwelować negatywne skutki prawomocnie zakończonego postępowania, w którym skargę odrzucono było wykazanie, że uchybienie terminu nie było przez mocodawczynię zawinione. Mogło to mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu toczącym się na skutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w którym strona skarżąca uprawdopodobniłaby przesłankę braku winy w uchybieniu terminu.

Działanie ustanowionej w sprawie adwokat polegające na złożeniu wniosku o przywrócenie terminu nie mogło zatem zostać potraktowane jako działanie przed Sądem pierwszej instancji w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi przez S. W. osobiście, to ostatnie postępowanie zostało bowiem prawomocnie zakończone postanowieniem WSA w Opolu z dnia 31 sierpnia 2012 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Sąd pierwszej instancji błędnie więc zakwalifikował złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ramy postępowania ze skargi, która została prawomocnie odrzucona. Nie ma wątpliwości, że intencją adwokat J. K. było wszczęcie kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, a w stosunku procesowym mającym miejsce w badanej sprawie jedynym na to sposobem było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu kasacyjnego nie może być wątpliwości co do tego, że czynności podjęte przez pełnomocnika w tym zakresie były czynnościami procesowymi "w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji" w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Poniekąd potwierdził to zresztą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyznając w zaskarżonym w tej sprawie postanowieniu z dnia 7 marca 2013 r. adwokat J. K. wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu w kwocie 120 zł powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług. Skoro więc Sąd przyznał wynagrodzenie w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia i przyjął, że toczyło się postępowanie w drugiej instancji (postępowanie zażaleniowe), to wynika z tego, że musiało się toczyć uprzednio również w pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu kasacyjnego złożenie przez pełnomocnika przedmiotowego wniosku spowodowało wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Ustawodawca przewidział więc sytuację, w której postępowanie sądowoadministracyjne zostaje wszczęte nie tylko na skutek wniesienia skargi, ale również na wniosek. W stanie faktycznym sprawy taka właśnie sytuacja miała miejsce. O skutecznym wniesieniu skargi można byłoby mówić dopiero w sytuacji, gdyby Sąd pierwszej instancji przywrócił stronie termin jej wniesienia. Tak się jednak nie stało, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu został załatwiony odmownie przez sądy administracyjne obu instancji.

Do rozważenia pozostaje również kwestia, według jakiej stawki należy przyznać wynagrodzenie pełnomocnikowi adwokat J. K. w związku z podjęciem przed Sądem pierwszej instancji czynności dotyczących wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z treści cytowanego wyżej § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) rozporządzenia bez wątpienia wynika, że dotyczą one postępowania w sprawie ze skargi. W pkt a) mowa jest o sytuacji, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, natomiast pkt b) dotyczy wprost skarg na decyzje i postanowienia Urzędu Patentowego. W § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) przewidziano natomiast, że stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 240 zł. Zdaniem Sądu kasacyjnego pod pojęciem "innej sprawy" należy rozumieć więc nie tylko postępowania ze skarg, które nie będą objęte pkt a) i b) rozporządzenia (np. liczne postępowania ze skarg na interpretacje przepisów prawa podatkowego udzielane przez Ministra Finansów), lecz również postępowania wszczęte przed sądem pierwszej instancji na wniosek strony reprezentowanej przez pełnomocnika, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i bezzasadnie odmówił pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.