Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 50/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3 pkt 1, art. 73, art. 9 ust. 1 pkt 13, art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 15 ust. 1, 5 i 5
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 50/17

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych od decyzji Starosty z dnia [...] orzekającej o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0001-B., gmina G., zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia

[...], dotyczącym wykreślenia z rejestru gruntów Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako władającego w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki

nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych wnioskiem z dnia [...] wniósł o sprostowanie w rejestrze gruntów błędnego wpisu, polegającego na wykreśleniu ZMiUW w [...] jako władającego działkami nr [...], położonymi w miejscowości B., gmina G. W uzasadnieniu tego wniosku podano, że w prowadzonej ewidencji wód wskazane działki figurują jako "W" – rowy i zostały błędnie przypisane we władanie ZMiUW w [...]. Prawa właścicielskie w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i utrzymaniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód publicznych sprawuje Marszałek Województwa, a w jego imieniu ZMiUW w [...], natomiast wody w przedmiotowych rowach do takich nie należą.

Starosta ustalił, że ZMiUW w [...] jest budżetową wojewódzką jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, powołaną do wykonywania w imieniu Marszałka Województwa zadań wynikających z ustawy Prawo wodne, dysponującą interesem prawnym w przedmiotowej sprawie. Jak wynika ze Statutu ZMiUW w [...], do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych ZMiUW w [...] należą w szczególności: wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, a także gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art. 14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego.

Pogląd, że dla gruntów Skarbu Państwa, o jakich mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4

ustawy Prawo wodne, dopuszczalne jest ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków ZMiUW w [...], chociaż nie posiada on osobowości prawnej, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach między innymi w uzasadnieniach wyroków: sygn. akt II SA/Ke 476/15 i sygn. akt II SA/Ke 93/16.

Odmawiając decyzją z dnia 10 sierpnia 2016 r. aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0001-B.,gmina G., zgodnie z wnioskiem ZMiUW w [...] z dnia [...], Starosta stwierdził między innymi, że oględziny przedmiotowych działek oraz mapa geologiczna Polski dowodzą, iż działki te zdecydowanie nie stanowią rowu w myśl przepisów ustawy Prawo wodne, jak również nie stanowią użytku gruntowego "W" - rowu w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w związku z czym należy uznać za błędne oznaczenie użytku gruntowego "W" - rowu dla działek nr [...] w operacie ewidencyjnym obrębu 0001-B., w gminie G., wpisanym w rejestrze gruntów w 1993 roku. Poza tym organ pierwszej instancji wskazał, że faktyczny użytek gruntowy na działkach nr [...], a także na działce nr [...], które stanowią część cieku wodnego płynącego do rzeki L., zostanie określony przy modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

W odwołaniu od tej decyzji ZMiUW w [...] stwierdził między innymi, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, wpisów innych podmiotów można dokonać jedynie w sytuacji, gdy Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości, natomiast jeżeli samoistnym posiadaczem jest Skarb Państwa, a nieruchomość nie została oddana we władanie innemu podmiotowi pod właściwym tytułem prawnym, za organ wykonujący uprawnienia samoistnego posiadacza Skarbu Państwa winien być uznany Starosta.

Rozpatrując sprawę ponownie organ II instancji ustalił, że w rejestrze gruntów założonym w 1969 roku, w pozycji rejestrowej 235, wpisano między innymi działkę nr [...] jako grunty pod wodami - wodocieki, o powierzchni 0,08 ha, a jako osobę władającą tym gruntem wpisano Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji.

W 1993 roku dla obrębu B. został założony rejestr gruntów w systemie informatycznym. W rejestrze tym, w jednostce rejestrowej nr 213, został wykazany Wojewódzki Zarząd Inwestycji i Urządzeń Wodnych jako zarządzający gruntami oznaczonymi między innymi jako działka nr [...], o powierzchni 0,08 ha, o użytku gruntowym" W" - rowy.

W 2002 roku dokonano konwersji danych ewidencyjnych, dotyczących między innymi obrębu B. , z programu MSEG do programu EWOPIS. Utworzono wówczas nową jednostkę rejestrową nr 29, w której wykazano działkę nr [...], o powierzchni 0,0800 ha, stanowiącą użytek gruntowy W - rowy, a jako władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania wpisano Skarb Państwa, a Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych jako władającego.

Decyzją z dnia [...], Wójt Gminy zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], stanowiącej własność ZMiUW w [...], na działki nr [...].

Celem podziału było wydzielenie gruntów do zrealizowania projektu

budowlanego pod nazwą "Budowa drogi gminnej nr [...]. N.- B. G. w miejscowości B. wraz z przepustem na cieku bez nazwy - dopływ do rzeki L. " i w związku z tym działka nr [...] "przeznaczona została pod drogę". Podział działki nr [...] został wykonany z urzędu zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym na dzień 18 marca 2003 roku, to jest dzień wydania decyzji podziałowej przez Wójta Gminy. Przepis ten nie przewidywał skutków w postaci przejęcia działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne z mocy prawa na własność Gminy, a gmina ta nie podjęła działań zmierzających do przejęcia między innymi działki nr [...], położonej w obrębie B. , na własność.

Starosta wprowadził zmiany w ewidencji gruntów i budynków, w obrębie 0001-B., w trybie czynności materialno-technicznej Nr [...], wykazując zgodnie z decyzją podziałową z dnia [...], w nowej jednostce rejestrowej G.496, grunty oznaczone jako działki nr [...] o powierzchni 0,0138 ha i [...] o powierzchni 0,0662 ha, stanowiące użytek - "W" (rowy), a jako władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania wykazano Skarb Państwa, natomiast ZMiUW w [...] jako jednostkę gospodarującą zasobem nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnymi, powiatowymi i wojewódzkimi zasobami nieruchomości. W odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości nie wpisano żadnego dokumentu własności. Taki zapis figurował w aktualnej na datę postępowania administracyjnego ewidencji gruntów i budynków obrębu 0001-B., w gminie G.

W trakcie oględzin z dnia 17 czerwca 2016 roku, w obecności pracowników Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami oraz Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska, a także A. G. będącego współwłaścicielem działki nr [...], sąsiadującej z działkami nr [...] ustalono, że przedmiotowe działki nie stanowią rowu sztucznie wykonanego przez człowieka, lecz ciek wodny, płynący w naturalnej dolinie rzecznej, o czym przede wszystkim świadczy drzewostan porastający dolinę i dosyć strome ukształtowanie terenu. O sile cieku płynącego przez te działki świadczą uszkodzenia brył korzeniowych drzewostanu, bezpośrednio rosnącego przy brzegu koryta rzecznego. W czasie przeprowadzania oględzin, ze względu na panującą suszę, koryto cieku nie było wypełnione wodą, jednak nie ulega wątpliwości, że wykonany most składający się z trzech przepustów, o średnicy 150 cm każdy, był potrzebny, aby regulować potężną siłę wody, jaka potrafi płynąć tym korytem.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez A.G.,

przez działkę nr [...] stanowiącą drogę gminną, przed wybudowaniem mostu, woda

przepływająca w kierunku działek nr [...] często zatapiała dolinę, z drogą

włącznie. Wybudowany most na działce nr [...] został przesunięty względem

istniejącego przepustu i w związku z tym ciek utworzył naturalnie nowe koryto

przechodzące przez działkę nr [...]/1, które łączy się ze starym korytem na działce

nr [...] i następnie łączy się z korytem cieku stanowiącego dopływ rzeki L. ,

oznaczonego jako działka nr [...].

Zgodnie z mapą dostępną na stronie internetowej Regionalnego Zarządu

Gospodarki Wodnej, grunty oznaczone jako działki nr [...]

stanowią ciek naturalny, bez nazwy, mający początek na gruntach miejscowości

K., z ujściem do rzeki L. .

Pismem z dnia [...], Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej wyjaśnił dodatkowo, że wody pokrywające grunty oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], położone w obrębie B. ,gmina G., stanowią ciek naturalny bez nazwy, który nie jest ujęty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 roku w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149) i w ocenie tej jednostki, "przedmiotowe wody są wodami publicznymi". Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej wyjaśnił również, że ewentualne wątpliwości dotyczące charakteru wody mogą zostać usunięte po sporządzeniu operatu hydrologicznego.

Organ II instancji wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na płynące, do których zalicza się wody w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek. Z art. 10 ust. 1 a i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne wynika natomiast, że wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej, śródlądowe wody powierzchniowe płynące oraz wody podziemne - stanowią własność Skarbu Państwa. Wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi. Jak stanowi art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3.

Zgodnie z § 5 lit. f i lit. g "Statutu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K.", do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych, należy w szczególności wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 Prawa wodnego, grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód.

Jak stanowi § 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1034), ewidencja obejmuje:

l) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali;

2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości

udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. W przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntów władają na zasadach samoistnego posiadania.

Na podstawie § 11 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 200 l roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także między innymi dane dotyczące organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,

W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne

i kartograficzne, ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację

gruntów prowadzą starostowie. Zgodnie z art. 24 ust. 2a lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa.

Z powyższych przepisów, a także z treści art. 22 ust. 1 i 24 ust. 2a lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficzne wynika, że organ prowadzący ewidencję gruntów

i budynków miał prawo do wykazania w ewidencji gruntów i budynków podmiotu,

który w świetle przepisów prawa jest właściwy do gospodarowania gruntem pokrytym

wodami publicznymi.

Z ustaleń dokonanych przez Starostę, a także

Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w postępowaniu odwoławczym wynika, że objęte niniejszym postępowaniem działki są pokryte wodami publicznymi stanowiącymi ciek naturalny bez nazwy, będący dopływem rzeki L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w postępowaniu odwoławczym ustalił jednoznacznie, że wody pokrywające grunty oznaczone jako działki nr nr [...], stanowią publiczne wody powierzchniowe płynące, będące w myśl art. 10 ust. 1a i 2 Prawa wodnego, własnością Skarbu Państwa. W związku z tym również grunty pokryte tymi wodami stanowią własność Skarbu Państwa. Zatem nie ma podstaw w świetle przytoczonych wcześniej przepisów do wprowadzenia zmiany żądanej przez ZMiUW w [...], polegającej na wykreśleniu tej jednostki organizacyjnej jako podmiotu ewidencyjnego w odniesieniu do tych gruntów.

Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...], było konkretne żądanie ZMiUW w [...], dotyczące wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów, polegającej na wykreśleniu ZMiUW w [...], jako jednostki władającej przedmiotowymi działkami. Ponieważ ZMiUW w [...] nie przedstawił dokumentów stanowiących podstawę do wprowadzenia żądanej przez niego zmiany, a przede wszystkim dowodów świadczących o tym, że właściwy w odniesieniu do wód pokrywających grunty stanowiące przedmiotowe działki, jest inny organ, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku. W myśl stanowiska Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, ewentualne wątpliwości w zakresie ustalenia, czy wody publiczne pokrywające te działki są wodami publicznymi mogą zostać usunięte przy sporządzeniu operatu hydrologicznego, którego wnioskodawca nie przedstawił.

Organ II instancji zauważył na koniec, że z uwagi na ustalenia dokonane w trakcie niniejszego postępowania, Starosta powinien z urzędu podjąć działania w celu wykazania w ewidencji gruntów i budynków prawidłowego użytku gruntowego w odniesieniu do przedmiotowych działek oraz wykazaniu Skarbu Państwa jako właściciela tych gruntów.

W skardze na powyższą decyzję ZMiUW w [...] wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organy ewidencyjne I i II instancji rozpatrując sprawę:

- przekroczyły granice sprawy administracyjnej wyznaczone żądaniem strony,

- dokonały niewłaściwych ustaleń faktycznych oraz ustaleń przedmiotowych, w szczególności ustalając rodzaj użytku.

Wniosek ZMiUW, na podstawie którego wszczęto postępowanie administracyjne, dotyczył wpisu podmiotowego w ewidencji gruntów. W takim też zakresie sprawa winna być rozpatrywana.

W toku oględzin działek Starosta ustalił, iż przedmiotowe działki nie stanowią rowu, lecz ciek wodny płynący w naturalnej dolinie rzecznej, o czym świadczy drzewostan i strome ukształtowanie terenu, mimo że nie stwierdzono istnienia wody. Zakres wniosku ZMiUW wszczynającego postępowanie wyznaczał granice sprawy administracyjnej. Organy ewidencyjne winny były się skupić na ustaleniu podstawy wpisu ZMiUW jako władającego przedmiotowymi działkami. Zgodnie z §12 rozporządzenia podstawę wpisu podmiotowego w ewidencji

mogą stanowić wyłącznie wymienione w tym przepisie źródła. Organy ewidencyjne nie wskazały źródła wpisu ZMiUW jako władającego przedmiotowymi działkami. Konwersja danych, na którą powołują się organy ewidencyjne podstawy wpisu podmiotowego nie stanowi.

Ewidencja gruntów zawiera informacje wewnętrznie sprzeczne. Działka nr [...] oznaczona jest w ewidencji jako pozostająca we władaniu Skarżącego i jako użytek o symbolu "W"- rów, podczas gdy znajduje się tam most wybudowany przez gminę G.. ZMiUW nie był zawiadamiany o żadnych okolicznościach związanych z budową tego mostu. Działka nr [...] figuruje natomiast w ewidencji jako użytek oznaczony symbolem - W.

W związku z tym, sprzeczne z istniejącymi danymi przedmiotowymi działek jest ustalenie, iż pokryte są wodami powierzchniowymi płynącymi. Przywołując poszczególne przepisy ustawy Prawo wodne, organy ewidencyjne usiłowały dowodzić, iż na działkach znajduje się woda powierzchniowa płynąca, a grunt pod tą wodą stanowi własność Skarbu Państwa, co oznacza, że wpis ZMiUW jest prawidłowy. Ustalenia te zostały poczynione wbrew treści istniejących wpisów w ewidencji, iż Skarb Państwa jest tylko samoistnym posiadaczem, a użytek posiada oznaczenie symbolem "W" - rowy. Ustalenia te ponadto wykraczały poza granice sprawy administracyjnej wszczętej na wniosek ZMiUW, a dotyczącej

jedynie wpisu tej jednostki.

W postępowaniu ewidencyjnym organy ewidencyjne nie mogą ustalać czy, grunt pokryty jest wodą powierzchniową płynącą, czy też nie. Takich ustaleń można dokonywać w odrębnych postępowaniach administracyjnych i sądowych.

Ponadto grunt pokryty wodą powierzchniową płynącą wymaga wyodrębnienia przez

ustalenie linii brzegu. Gruntu pokrytego wodą powierzchniową płynącą nie wydziela się granicami ewidencyjnymi. Na podstawie § 82 rozporządzenia do czasu ustalenia linii brzegu podstawą wpisu w ewidencji winny być dane ustalone na podstawie geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, przy wykazywaniu których identyfikacji przebiegu tej granicy dokonuje się zgodnie z art. 15 ust. 1, 5, 6 ustawy Prawo wodne.

W związku z tym dokonywanie przez organ ewidencyjny na podstawie oględzin ustaleń czy, działki stanowią grunt pod wodami powierzchniowymi płynącymi było całkowicie nieuprawnione. W toku postępowania ZMiUW konsekwentnie twierdził, iż nie wykonywał jakichkolwiek uprawnień do przedmiotowej nieruchomości. Wadliwość wpisu podmiotowego jest oczywista, gdyż ZMiUW jako

samorządowa jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej nie może być podmiotem gospodarującym nieruchomością, która znajduje się w posiadaniu Skarbu Państwa. Status prawny ZMiUW - wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej - nie pozwala na stwierdzenie, że jest to podmiot, który może władać/gospodarować nieruchomościami

Skarbu Państwa pod jakimkolwiek tytułem.

Wpis ZMiUW jako podmiotu władającego działkami jest, zdaniem strony skarżącej, ewidentnie sprzeczny z art. 20 ust.2 pkt.1 lit.a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z jego treścią w ewidencji można ujawnić obok Skarbu Państwa będącego właścicielem nieruchomości inny podmiot, który włada lub gospodaruje nieruchomościami Skarbu Państwa w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. W odniesieniu do przedmiotowych działek Skarb Państwa jest ujawniony tylko jako posiadacz samoistny, a nie właściciel. Ponadto ZMiUW może władać nieruchomościami tylko na podstawie tytułów wskazanych w art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację, która stała się podstawą zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie z dnia 6 marca 2017 r. organ II instancji dołączył przekazaną przez Starostę kopię zawiadomienia o dokonanej w dniu [...] w trybie czynności materialno-technicznej zmianie w ewidencji gruntów i budynków Nr [...], polegającej na wykazaniu w jednostce rejestrowej 823, w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr [...] - użytku gruntowego oznaczonego symbolem "Wp" – grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiące własność Skarbu Państwa, a Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych jako zarządcę tych działek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi była decyzja utrzymująca w mocy odmowę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Odmowa ta dotyczyła z kolei żądania wykreślenia z ewidencji gruntów Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako władającego działkami o numerach ewidencyjnych [...] położonych w miejscowości B. ,gmina G., oznaczonych jako użytek gruntowy W (tj. grunty zajęte pod otwarte rowy pełniące funkcję urządzeń melioracji wodnych dla gruntów wykorzystywanych do produkcji rolnej – rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz.U.2016.1034 t.j.), ujawnionego obok Skarbu Państwa wpisanego jako podmiot władający tym gruntem na zasadzie samoistnego posiadania. Wniosek ten dotyczył więc jedynie zmiany o charakterze podmiotowym i negatywnym, tj. zmiany zmierzającej do wykreślenia ujawnionego w ewidencji podmiotu bez wpisywania na jego miejsce kogokolwiek innego. Jak trafnie podnosiły w toku postępowania obie strony, wniosek ten zakreślał granice sprawy i wiązał organ ewidencyjny w tym sensie, że przedmiotem rozważań organu mogło być tylko to, czy istnieją podstawy do wykreślenia ZMiUW w [...] z jednostki rejestrowej G – 496 obrębu B. , jednostka ewidencyjna G..

Z wniosku wynika, że podstawą żądania wykreślenia skarżącego z ewidencji gruntów odnośnie tych działek miało być po pierwsze twierdzenie, że wnioskodawca został błędnie ujawniony jako władający wskazanymi działkami, a po drugie to, że Marszałek Województwa (a w jego imieniu ZMiUW), zgodnie z art. 14 ust. 3 i w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, sprawuje prawa właścicielskie w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do innych wód, a wody w przedmiotowym rowie do takich nie należą.

W skardze natomiast, a także w toku postępowania administracyjnego powyższa argumentacja została rozszerzona o twierdzenie, że:

1. wpis ZMiUW jako podmiotu władającego działkami jest sprzeczny z art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, bo według tego przepisu w ewidencji można ujawnić obok Skarbu Państwa będącego właścicielem nieruchomości inny podmiot, który włada lub gospodaruje nieruchomościami Skarbu Państwa w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, a w odniesieniu do przedmiotowych działek Skarb Państwa jest ujawniony tylko jako posiadacz samoistny, a nie jako właściciel,

2. ZMiUW jako samorządowa jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej nie może być podmiotem gospodarującym nieruchomością, która znajduje się w posiadaniu Skarbu Państwa,

3. w postępowaniu ewidencyjnym organy ewidencyjne nie mogą ustalać, czy grunt pokryty jest wodą powierzchniową płynącą czy też nie,

4. ZMiUW może władać nieruchomościami tylko na podstawie tytułów wskazanych w art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnośnie pierwszego argumentu zawartego we wniosku dotyczącego braku podstaw do ujawnienia w przeszłości ZMiUW w [...] jako władającego przedmiotowymi działkami należy zauważyć, że ewidencja gruntów ma odzwierciedlać stan aktualny. Dlatego też w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy w przeszłości dokonano w niej prawidłowych wpisów, ale czy obecnie te wpisy odpowiadają stanowi prawnemu.

Odnosząc się do dalszych twierdzeń i zarzutów strony skarżącej należy zauważyć, że ustawa Prawo wodne, odmiennie aniżeli prawo cywilne reguluje kwestię własności gruntu i znajdujących się na tym gruncie składników. O ile bowiem z cywilnej zasady super ficies solo cedit wynika, że wszystko to co jest związane trwale z gruntem stanowi własność właściciela tego gruntu, o tyle zgodnie z art. 14 ust. 1 Prawa wodnego, grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Innymi słowy, o ile w prawie cywilnym los prawny składników nieruchomości zależy od losu prawnego gruntu, na którym się znajdują, o tyle według Prawa wodnego własność gruntu zależy od własności wody, która go pokrywa. Dlatego też prawidłowo organ skoncentrował się na kwestii, czyją własność stanowią wody pokrywające działki będące przedmiotem sprawy. Należy również zauważyć, że rozwiązania prawne zawarte w przepisach § 67 pkt 1 do 7, § 68 ust. 4 rozporządzenia w/s ewidencji gruntów, pkt 8 i pkt 24 załącznika nr 6 do tego rozporządzenia, art. 5 ust. 3 pkt 1, art. 73, art. 9 ust. 1 pkt 13 Prawa wodnego, pokazują związek pomiędzy przepisami ewidencyjnymi dotyczącymi zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych tj. do gruntów pod rowami – W i gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi – Wp, a przepisami prawa wodnego. Z powyższego wynika, że organ ewidencyjny dla prawidłowego zastosowania przepisów ewidencyjnych musi również sięgać do przepisów ustawy – Prawo wodne. Stąd też zasadne były rozważania organów administracji dotyczące wskazanych wyżej kwestii z zakresu prawa wodnego, które były niezbędne dla oceny prawidłowości ustalenia rodzaju użytku gruntowego (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., I OSK 1664/16). Powoduje to, że nie był zasadny zarzut skargi dotyczący braku kompetencji organu ewidencyjnego do ustalania charakteru wody, pokrywającej grunt będący przedmiotem wniosku. Należy przy tym zauważyć, że wskazane ustalenia dokonane przez Starostę i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, nie były w sprawie podważane. Oparte były one na dokumentach w postaci mapy dostępnej na stronie internetowej RZGW, gdzie wodę pokrywającą grunt oznaczony jako działki nr [...] oznaczono jako ciek naturalny, bez nazwy, z ujściem do rzeki L. oraz w postaci pisma RZGW z [...] wyjaśniającego, że wody pokrywające grunty oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], położone w obrębie B. ,gmina G., stanowią ciek naturalny bez nazwy, który nie jest ujęty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16 poz. 149) i że w ocenie RZGW, woda ta jest wodą publiczną. Ustalenia wynikające z powyższych dokumentów zostały potwierdzone w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 17 czerwca 2016 r. przez organ I instancji. Stwierdzono bowiem wtedy, że przedmiotowe działki nie stanowią rowu sztucznie wykonanego przez człowieka, ale ciek wodny płynący w naturalnej dolinie rzecznej, o czym świadczy drzewostan porastający dolinę, uszkodzenie brył korzeniowych drzewostanu rosnącego przy brzegu koryta rzecznego, strome ukształtowanie terenu, a także wykonany most składający się z trzech przepustów o średnicy 150 cm każdy, co świadczy też o ilości wody, jaka jest ujmowana w tym cieku.

W oparciu o powyższe dowody organy administracji niewadliwie ustaliły, że na przedmiotowych działkach znajduje się część cieku wodnego utworzonego w procesie geologicznym. Konsekwencje tego ustalenia dla rozstrzygnięcia wniosku Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] wynikają z przywołanych wyżej przepisów. Zgodnie bowiem ze wspomnianym art. 5 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego, śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na stojące i płynące, przy czym do tych drugich zalicza się między innymi wody w ciekach naturalnych (lit. a). Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1a Prawa wodnego, między innymi takie właśnie wody, a więc śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Jeśli do tego dodać wynikającą z art. 14 ust. 1 Prawa wodnego zasadę, o której była mowa wyżej, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód, to nie może budzić wątpliwości, że ustalenie charakteru wody znajdującej się na działkach nr [...] jako wody powierzchniowej płynącej przesądza o tym, że właścicielem gruntu pokrytego tą woda jest Skarb Państwa.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Nie oznacza to jednak, że w ewidencji gruntów powinien figurować Marszałek Województwa. Należy bowiem zauważyć, że jak wynika ze statutu Świętokrzyskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (dostępnego na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa), do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych ZMiUW należą w szczególności: wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód, dla których praw właścicielskich nie wykonuje: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego (§ 5 pkt f), gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art. 14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego (§ 5 pkt g statutu), a także gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarka wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, które zostało powierzone marszałkowi Województwa (§ 5 pkt 7). Z powyższego wynika, że nie jest uzasadnione stanowisko, że w ewidencji gruntów powinien ewentualnie figurować Marszałek Województwa. Organ ten bowiem swoje zadania z zakresu administracji rządowej wykonywane na podstawie ustawy Prawo wodne, a także zadania publiczne o charakterze wojewódzkim pozostające w przedmiotowym lub funkcjonalnym związku z zadaniami z zakresu administracji rządowej, a wykonywane przez marszałka lub organy samorządu województwa na podstawie innych ustaw, a także inne zadania powierzone przez Zarząd Województwa, powierzył do realizacji Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych (§ 4 pkt 1, 2 i 3 statutu). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odnośnie gruntów Skarbu Państwa, o jakich mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, dopuszczalne jest ujawnienia w ewidencji gruntów skarżącego, pomimo że nie posiada on osobowości prawnej. Stosownie bowiem do treści art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, z późn. zm.), w ewidencji gruntów wykazuje się także w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Według natomiast § 11 i § 12 rozporządzenia w/s ewidencji gruntów, w ewidencji gruntów mogą być także ujawnione jednostki organizacyjne, nie posiadające osobowości prawnej. Tak więc podstawę wpisu w ewidencji gruntów zarówno Skarbu Państwa jako właściciela, jak i marszałka (ewentualnie podmiotu, któremu marszałek powierzył wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej wykonywanych na podstawie Prawa wodnego, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych i gruntów pod tymi wodami, stanowią przepisy ustawowe, stosownie do § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w/s ewidencji gruntów, zgodnie z którym prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na postawie dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Tymi przepisami ustawowymi są wyżej przytoczone przepisy prawa wodnego, a mianowicie: art. 10 ust. 1a, art. 14 ust. 1 - w odniesieniu do wpisu Skarbu Państwa jako właściciela oraz art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 14 ust. 1 i ust. 3 odnośnie wpisu marszałka województwa. W niniejszej sprawie dodatkowo przepisy statutu skarżącego dają podstawę do ujawnienia go jako podmiotu uprawnionego do gospodarowania gruntami Skarbu Państwa w miejsce Marszałka Województwa, o czym była już wyżej mowa.

W nawiązaniu do powyższych uwag, faktu ujawnienia w ewidencji gruntów, w jednostce rejestrowej G.496 dotyczącej przedmiotowych działek, Skarbu Państwa jako władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania, a nie jako właściciela, oraz w związku z zarzutem skargi dotyczącym sprzeczności powyższego wpisu w ewidencji gruntów z treścią art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, Sąd wyraża pogląd, że wadliwy – jak to wyżej wykazano - wpis Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego działek nr [...], zamiast jako ich właściciela podlegającego wpisowi z mocy prawa na podstawie wskazanych wyżej przepisów, nie może uzasadniać wykreślenia ZMiUW w [...] z wskazanej jednostki rejestrowej ewidencji gruntów, prawidłowo ujawnionego w niej, jako władającego działkami nr [...], położonymi w miejscowości B. ,gmina G.. Należy dodać, że organ II instancji, dostrzegając przedstawioną wadliwość wpisu Skarbu Państwa jako samoistnego posiadacza przedmiotowych działek zamiast jako ich właściciela, stwierdził w uzasadnieniu swej decyzji, że Starosta powinien z urzędu podjąć działania w celu wykazania w ewidencji gruntów i budynków Skarbu Państwa jako właściciela tych gruntów. Równocześnie stwierdził, że organ ewidencyjny powinien też dokonać z urzędu ujawnienia prawidłowego użytku gruntowego w odniesieniu do przedmiotowych działek, tj. użytku Wp – grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, zamiast użytku W – rowy. Należy dodać, że powyższe wskazanie zostało zrealizowane, ponieważ Starosta dokonał w dniu [...]w trybie czynności materialno-technicznej zmiany w ewidencji gruntów i budynków Nr [...], polegającej na wykazaniu w jednostce rejestrowej 823 - Gruntowa, w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr [...] - użytku gruntowego oznaczonego symbolem "Wp" – grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiące własność Skarbu Państwa, a Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych wykazano jako zarządcę tych działek.

Nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zawarte w uzasadnieniu skargi stwierdzenie, że ZMiUW może władać nieruchomościami tylko na podstawie tytułów wskazanych w art. 18 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518, z późn. zm.), dalej ugn, tj. na zasadzie trwałego zarządu, najmu i dzierżawy oraz użyczenia na cele związane z działalnością jednostek organizacyjnych. Autor skargi nie wskazał bowiem, jakie znaczenie dla sprawy miałby mieć powołany przepis. Jeżeli natomiast intencją skarżącego było wskazanie, że ujawnione w ewidencji gruntów władanie przez ZMiUW w [...] nad przedmiotowymi działkami, nie odpowiada żadnej z przewidzianych w art. 18 ugn form władania nieruchomościami, to należy zauważyć, że zgodnie z art. 14a ust. 1 Prawa wodnego grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, a więc takie grunty, jak przedmiotowe, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ugn. Poza tym, jak to już wyżej wyjaśniono, Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach ujawniony jest obecnie jako zarządca przedmiotowych działek.

Odnosząc się do zarzutu, że na działce oznaczonej numerem [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako pozostającej we władaniu ZMiUW w [...] znajduje się most wybudowany przez gminę G., o czym skarżący nie był zawiadomiony oraz, że grunt pokryty wodą powierzchniową płynącą wymaga wyodrębnienia przez ustalenie linii brzegu, a do czasu dokonania takiego ustalenia podstawą wpisu w ewidencji powinny być dane ustalone na podstawie geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych przy wykazywaniu których identyfikacji przebiegu tej granicy dokonuje się zgodnie z art. 15 ust. 1, 5 i 6 Prawa wodnego, należy wskazać, że Starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest uprawniony do dokonywania rozgraniczenia, ani też do samodzielnego ustalania właściciela gruntu. Organ prowadzący ewidencję dokonuje wpisów na podstawie dokumentów, w związku z czym skarżący, o ile uważa, że część działki nie stanowi własności Skarbu Państwa, którą stosownie do § 5 pkt 8 statutu ma obowiązek gospodarować, powinien wykazać stosowną dokumentacją, że granica działki stanowiącej własność Skarbu Państwa przebiega w innym miejscu, niż to wynika z aktualnej ewidencji gruntów. Temu celowi służy między innymi postępowanie, o jakim mowa w art. 15 Prawa wodnego, dotyczące ustalenia linii brzegu dla cieków naturalnych, które może być wszczęte tylko na wniosek mającego interes prawny lub faktyczny, a nie z urzędu. Nie jest to jednak postępowanie prowadzone w ramach postępowania w sprawie o zmianę w ewidencji gruntów, a ponadto stosownie do art. 15 ust. 3, podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami płynącymi od gruntów przyległych, na którego sporządzenie w niniejszej sprawie skarżący się nie powoływał.

Reasumując skarżący nie wykazał stosownymi dokumentami, że aktualnie istniejące wpisy o charakterze podmiotowym dotyczące działek nr [...] są niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, a w szczególności nie złożył dowodów umożliwiających uwzględnienie jego wniosku.

Ponieważ więc zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.