Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2643/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93,  art. 97  ust. 3  pkt 1 w zw. z  art. 6  pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Wesołowska sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2019 r., nr [...] przedmiocie opinii o podziale nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Burmistrza [...] z [...] września 2019 r., nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Z.Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu zażalenia Z. Z. i J.S.. na postanowienie Burmistrza [...] z [...] września 2019 r., nr [...] opiniujące pozytywnie projekt podziału nieruchomości, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji działając z urzędu pozytywnie zaopiniował projekt podziału działki nr [...] położonej w miejscowości [...], zgodnie ze szkicowym projektem podziału. Działka stanowi współwłasność Z. Z. i J. S. w udziałach po ½ części.

Organ wyjaśnił, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, przez które rozumie się, m.in. wydzielenie gruntów pod drogi publiczne. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] dla miejscowości [...] projektowane do wydzielenia działki przeznaczone są pod: działka nr [...] pod poszerzenie publicznej drogi dojazdowej kategorii gminnej (oznaczonej w planie symbolem 49KDD) oraz pod poszerzenie publicznej drogi lokalnej kategorii gminnej (oznaczonej w planie symbolem 4KDL); działka nr [...] (Kolegium wskazało, że organ I instancji błędnie przywołał nr tej działki, gdyż powinno być [...]) pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i zagrodową (teren oznaczony w planie symbolem 102MN/RN). Organ podał, że podział jest zgodny z planem.

Zażalenie na postanowienie Burmistrza [...] złożyli Z. Z. i J. S.

Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji były przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r., poz. 2096). Organ wyjaśnił, że w zasadzie o sposobie podziału decyduje właściciel nieruchomości. Uprawnienia właściciela mogą być jednak ograniczone, gdy z mocy przepisu podział nieruchomości może być dokonany z urzędu. Zgodnie z art. 97 ust.3 ustawy podziału można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest m.in. wydzielenie gruntów pod drogi publiczne (art. 6 pkt 1 ustawy).

Kolegium podkreśliło, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Wskazało też na regulacje dotyczące podziału nieruchomości w przypadku braku planu.

Organ wyjaśnił, że w sytuacji, gdy nieruchomość jest objęta zapisami planu miejscowego, to w pierwszej kolejności jej podziału dokonuje się zgodnie z ustaleniami tego planu. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta w formie postanowienia (art. 93 ust. 4 i ust. 5 ustawy). Nie ma przy tym znaczenia, że ten sam organ najpierw wydaje opinię, a następnie rozstrzyga kwestię, którą wcześniej opiniował, gdyż obowiązek wydania opinii wynika z art. 93 ust. 4 i ust. 5 ustawy. Opinia jest częścią (etapem) postępowania o zatwierdzeniu podziału. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu.

Kolegium powołując art. 93 ust. 2 ustawy wskazało, że przy opiniowaniu projektu podziału organ musi uwzględnić przeznaczenie terenu określone w planie miejscowym i ocenić, czy projekt realizuje to przeznaczenie i jemu służy. Przy wydawaniu opinii o zgodności projektu podziału z planem należy wziąć pod uwagę zarówno część tekstową planu jak i część graficzną. Organ jest związany liniami rozgraniczającymi teren, co oznacza, że linia rozgraniczająca jest granicą nowo utworzonych działek.

Kolegium wyjaśniło, że na terenie na którym położona jest działka nr [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...]. Zgodnie z zapisami tego planu (zarówno częścią tekstową jak i graficzną) działka o nr [...] znajduje się na terenie:

- w części odpowiadającej projektowanej działce nr [...]- oznaczonym w planie symbolem 102MN/RN terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej o minimalnej pow. wydzielanej działki – [...] m. kw., z określoną na rysunku nieprzekraczalną linią zabudowy (§ 4 ust. 5 pkt 2, § 7 pkt 13 planu);

- w części odpowiadającej projektowanej działce nr [...] - oznaczonym w planie symbolem 49KDD terenie publicznej drogi dojazdowej o kategorii gminnej i szerokości w liniach rozgraniczających zgodnie z rysunkiem planu: m.in. 10 m oraz terenie publicznej drogi lokalnej o kategorii gminnej (4KDL) i szerokości w liniach rozgraniczających zgodnie z rysunkiem planu: ok. 12 m (§ 4 ust. 5 pkt 10 lit. c i lit. d , § 5 ust. 5 § 7 ust. 28 planu).

Kolegium podało, że skoro proponowany projekt podziału jest zgodny z zapisami planu, a proponowane do wydzielenia działki i dzieląca je granica pokrywa się z przebiegiem linii rozgraniczających tereny o różnych funkcjach, to prawidłowo organ I instancji zaopiniował projekt podziału działki nr [...].

Organ wyjaśnił, że postanowienie podejmowane w trybie art. 93 ust. 4 ustawy jest etapem postępowania o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości. Na tym etapie organ opiniujący ma jedynie kompetencje do badania zgodności proponowanego podziału z zapisami planu i jego opinia dotyczy jedynie tej kwestii.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2019 r. skargę złożył Z. Z.. Wskazał, że z dokumentów archiwalnych z 1961 r. wynika, że cześć działki nr [...] zajęta jest pod drogę i nigdy nie została wydana co do tej części decyzja wywłaszczeniowa i ani nie otrzymał odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazane w jej treści.

Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z powyższym przepisem podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w części doktryny przyjmuje się, że postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. Nie ma bowiem uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji wystarczy ocena organu, że wymagana zgodność występuje, po czym organ zleca geodecie uprawnionemu opracowanie projektu podziału i jeżeli projekt ten będzie spełniał wymagania przewidziane w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U Nr 268 poz.2663), to powinien zostać zatwierdzony (vide np: wyroki NSA: z 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 403/07, z 12 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 450/14, z 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1063/15, z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt. I OSK 911/18, z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1433/18 i Marian Wolanin - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 1998 r., sygn. akt I SA/Rz 899/98, OSP 1999, z. 5, poz. 106) oraz Marian Wolanin - Podziały i scalenia nieruchomości, wyd. C.H.BECK Warszawa 2011, str. 235). Stanowisko to Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela. Skoro w przedmiotowej sprawie postępowanie podziałowe zostało wszczęte z urzędu, to wydane w nim postanowienie opiniujące zgodność podziału z planem zagospodarowania przestrzennego było wadliwe, jako naruszające art. 93 ust. 4 ustawy. Wobec tego już tylko z tej przyczyny postanowienia organów obydwu instancji podlegają uchyleniu.

Ponadto wskazać należy, że zebrane w sprawie dowody nie potwierdziły, przeznaczenia projektowanych działek w planie w sposób podany przez organy.

Jak wynika z postanowień na terenie na którym położona jest działka nr [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z [...] kwietnia 2011 r., zgodnie z którym działka o nr [...] znajduje się na terenie:

- w części odpowiadającej projektowanej działce nr [...] – oznaczonym w planie symbolem 102MN/RN terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej,

- w części odpowiadającej projektowanej działce nr [...] – oznaczonym w planie symbolem 49KDD terenie publicznej drogi dojazdowej o kategorii gminnej oraz terenie publicznej drogi lokalnej o kategorii gminnej. Jednakże do akt sprawy załączono dwa wypisy z powyższego planu (z 1 X 2019 r.) dotyczące działki nr [...], a więc innej działki niż objętej przedmiotowym postępowaniem. Nie sposób więc ustalić, czy zaistniała przesłanka wszczęcia postępowania z urzędu, o której mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy, tj. niezbędności podziału dla realizacji celu publicznego w rozumieniu art. 6 ustawy. Wobec powyższego zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszają także przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 80 kpa, a organ odwoławczy naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, z przyczyn powyżej omówionych.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.