Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1186/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 177, art. 170 ust. 2, art. 1888 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1415
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - teskt jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 77, art 78, art 75 par. 1, art. 107 par. 1, par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Maria Werpachowska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie opuszczenia, opróżnienia oraz wydania lokalu mieszkalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 188 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy

z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1415, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. oraz R. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z [...] lutego 2016 r. nr [...] w sprawie opuszczenia lokalu mieszkalnego [...] przez R. S., M. S. oraz Mx. S., opróżnienia oraz jego wydania, w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

[...] lutego 1961 r. Centralne Więzienie [...] na podstawie przydziału nr [...] przydzieliło S. S. lokal mieszkalny [...] składający się z 3 izb o łącznej powierzchni 57,56 m2 jako kwaterę stałą – mieszkanie służbowe. Do zamieszkania ze S. S. uprawnieni zostali jego żona J. S. oraz trzech synów: H. S., Z. S. i R. S.

Jak wynika z pisemnego zobowiązania S. S. z 20 kwietnia 1961 r. zobowiązał się on do opuszczenia wyżej wymienionego mieszkania wraz ze wszystkimi osobami jego prawa reprezentującymi w ciągu 3 miesięcy od daty doręczenia mu pisma o rozwiązaniu stosunku służbowego, a także do opuszczenia lokalu natychmiast, najpóźniej w ciągu tygodnia, w przypadku wszczęcia wobec niego postępowania dyscyplinarnego.

Pismem z 18 stycznia 2001 r. J. S. zwróciła się do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] o zrzeczenia się dyspozycji nad zajmowanym przez nią lokalem mieszkalnym nr [...] wskazując w uzasadnieniu, iż jest najemcą przedmiotowego lokalu

Jak wynika z pisma z [...] czerwca 2001 r. Dyrektor Aresztu Śledczego

w [...], skierowanego do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami, Referat Obrotu Mieszkaniami i Garażami w [...], po zapoznaniu się z opiniami komisji mieszkaniowej i zarządu OZ NSZZF i PW przy Areszcie Śledczym w [...], nie wyraził on zgody na zrzeczenie się przez Areszt Śledczy w [...] dyspozycyjności nad zajmowanym przez J. S. lokalem [...].

Pismem z 3 lutego 2003 r. J. S. zwróciła się do Dyrektora Aresztu Śledczego [...] o wydanie decyzji potwierdzającej jej uprawnienia do zajmowania lokalu [...].

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2003 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego [...], na podstawie art. 104 kpa i art. 85 § 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej w zw. z art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U.

z 1994 r., nr 53, poz. 214), przydzielił J. S. lokal mieszkalny [...] o powierzchni łącznej 57,56 m2 oraz anulował przydział z [...] lutego 1961 r. przydzielający S. S. wyżej wymienione mieszkanie. W decyzji tej zaznaczono, że stanowi ona jedynie potwierdzenie uprawnień J. S. do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

Pismem z [...] stycznia 2015 r. nr [...] Dział Obsługi Mieszkańców [...] Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] poinformował Biuro Kwatermistrzowsko – Inwestycyjne Centralnego Zarządu Służby Więziennej, iż według uzyskanych informacji najemca lokalu [...] w osobie J. S. nie żyje, a w lokalu zamieszkuje syn J. S.– R. S. wraz z żoną M. S. oraz synem Mx. S. Jednocześnie Dział Obsługi Mieszkańców zwrócił się z zapytaniem, czy osoby zamieszkujące w lokalu podjęły działania w kierunku potwierdzenia uprawień lub czy został określony termin zdania lokalu.

Pismem z [...] lutego 2015 r. Dyrektor Biura Kwatermistrzowsko – Inwestycyjnego Centralnego Zarządu Służby Więziennej wskazał, że R. S., M. S. oraz Mx. S. nie przysługują uprawnienia do zamieszkiwania w wyżej wymienionym lokalu mieszkalnym i zostaną wezwani do jego opróżnienia.

Pismem z [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej poinformował R. S., iż zostało wszczęte postępowanie administracyjne o opróżnienie przez niego oraz osoby wspólnie z nim zamieszkujące lokalu mieszkalnego [...].

Decyzją nr [...] z [...] maja 2015 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej polecił opuszczenie lokalu mieszkalnego [...] przez R. S. wraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nim zamieszkującym, jego opróżnienie oraz wydanie, w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 170 ust. 2, art. 176, art. 188 ust. 2 pkt 2 i ust 3. w związku z art. 192 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 2010 r. w sprawie przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i kwater tymczasowych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. nr 135, poz. 911 oraz z 2011 r., nr 137, poz. 1414) oraz "Porozumienie w sprawie lokali mieszkalnych stanowiących własność [...] pozostających w dyspozycji Służby Więziennej z przeznaczeniem na kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy Służby Więziennej"

z 4 sierpnia 2014 r. zawarte pomiędzy [...] oraz Dyrektorem Generalnym Służby Więziennej.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 170 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej prawo do zamieszkiwania w przydzielonym funkcjonariuszowi lokalu przysługuje wyłącznie członkom rodziny funkcjonariusza wymienionym w art. 176 tejże ustawy, a więc: małżonkowi; dzieciom (własnym, małżonka, przysposobionym lub przyjętym na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) wspólnie zamieszkującym z funkcjonariuszem i pozostającym na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; rodzicom funkcjonariusza lub jego małżonki wspólnie zamieszkującymi z funkcjonariuszem

i pozostającymi na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na inwalidztwo są niezdolni do wykonywania zatrudnienia. W ocenie organu R. S. oraz członkowie jego rodziny nie należą do żadnej z wyżej wymienionych kategorii osób, wobec czego nie przysługują im uprawnienia do zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Zgodnie więc z § 6 wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości powinni oni opuścić lokal w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji o jego opróżnieniu.

Od decyzji nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej odwołanie [...] maja 2015 r. złożył R. S., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2015 r. Minister Sprawiedliwości uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] maja 2015 r. Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak wynika z uzasadnienia wyżej wymienionej decyzji przyczyną uchylenia był fakt, iż decyzja ta nie została skierowana do wszystkich osób zamieszkałych w lokalu mieszkalnym [...]. Adresatem tej decyzji był wyłącznie R. S. Pozostałe osoby zamieszkujące w lokalu nie zostały nawet poinformowane o wszczęciu postępowania administracyjnego. Nie zagwarantowano im więc czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie należało wydać decyzję w stosunku do każdej z zamieszkałych w tymże lokalu osób, a uchybienie temu obowiązkowi winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Pismami z [...] lipca 2015 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej poinformował R. S. i M. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie opuszczenia przez nią i osoby z nią współzamieszkujące o opróżnienie lokalu mieszkalnego [...].

Pismem z [...] września 2015 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej poinformował Mx. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie opuszczenia przez niego i osoby z nim współzamieszkujące o opróżnienie lokalu mieszkalnego [...].

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2016 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej polecił opuszczeniu lokalu mieszkalnego [...] przez R. S., M. S. oraz Mx. S., jego opróżnienie oraz wydanie, w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 170 ust. 2, art. 176, art. 188 ust. 2 pkt 2 i ust 3. w związku z art. 192 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

14 lipca 2010 r. w sprawie przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i kwater tymczasowych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz "Porozumienie w sprawie lokali mieszkalnych stanowiących własność [...] pozostających

w dyspozycji Służby Więziennej z przeznaczeniem na kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy Służby Więziennej" z 4 sierpnia 2014 r. zawarte pomiędzy [...] oraz Dyrektorem Generalnym Służby Więziennej.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwołał się do treści art. 170 ust.

2 ustawy o Służbie Więziennej i wskazał, że R. S., M. S. oraz Mx. S. nie należą do żadnej z wymienionych w tym przepisie kategorii osób, wobec czego nie przysługują im uprawnienia do zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Zgodnie więc z § 6 wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości powinni oni opuścić lokal w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji o jego opróżnieniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli R. S. i M. S. W odwołaniu podnieśli, że organ w sposób nieuzasadniony przyjął, iż korzystają oni z lokalu mieszkalnego [...] z tytułu przydziału, podczas gdy ich sytuacja jest szczególna i w rzeczywistości nie korzystają oni z lokalu na mocy przepisów ustawy o Służbie Więziennej.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Sprawiedliwości, wskazaną we wstępie decyzją, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż aktualnie żadna z osób faktycznie zamieszkujących w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nie posiada tytułu prawnego do zamieszkiwania w tymże mieszkaniu.

Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, wskazał na treść art. 170 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przyjmując, że R. S., M. S. oraz Mx. S. nie należą do żadnej wymienionych w tym przepisie kategorii osób.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż art. 188 ustawy o Służbie Więziennej

w sposób wyraźny wskazuje przypadki, w których wydaje się decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Taki sam skutek, a więc obligatoryjne wydanie decyzji

o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, ustawodawca przewidział w przypadku m.in. zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym w art. 177 ustawy, przez funkcjonariusza lub członków jego rodziny albo inne osoby bez tytułu prawnego.

Skoro więc R. S., M. S. i Mx. S. zajmowali lokal bez tytułu prawnego, organ I instancji podjął prawidłową decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, a mając na uwadze § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 2010 r. w sprawie przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i kwater tymczasowych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej polecił jego opróżnienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

Organ odwoławczy wskazał również, iż wbrew twierdzeniom stron przedmiotowy lokal mieszkalny pozostawał i nadal pozostaje w dyspozycji Służby Więziennej. Z tego powodu w stosunku do niego mają zastosowanie przepisy mieszkaniowe odnoszące się do Służby Więziennej. Na podstawie porozumienia z 4 sierpnia 2014 r. pomiędzy

[...] a Dyrektorem Generalnym Służby Więziennej zostały ustalone wyłącznie nowe warunki dysponowania lokalami wymienionymi w załączniku nr 2.

Minister Sprawiedliwości stwierdził również, iż stosownie do treści wyżej wymienionego porozumienia wydawanie decyzji o przydziałach, jak również decyzji

o opróżnieniu, leży w gestii Generalnego Dyrektora Służby Więziennej (§ 2 ust. 1 i § 5 pkt 3 Porozumienia). Wobec tego organ odwoławczy uznał, iż osoby zajmujące lokal mieszkalny [...] łączy z Dyrektorem Generalnym Służby Więziennej relacja na zasadach administracyjnoprawnych a nie cywilnoprawnych.

Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodzili się R. S. i M. S. W skardze na wskazaną we wstępie decyzję Ministra Sprawiedliwości zarzucono naruszenie:

1) art. 170 ust. 2, art. 188 ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 192 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co nastąpiło na skutek błędnych ustaleń faktycznych organu I instancji, na których oparł się również organ odwoławczy, a to przyjęcia, że R. S., M. S. i Mx. S.i korzystają z lokalu mieszkalnego [...] na podstawie tytułu prawnego przydziału, który miał rzekomo nastąpić w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, podczas gdy brak jest ku temu przesłanek,

2) art. 6 i 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że organy administracji publicznej w swoich działaniach powinny mieć na celu zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes stron, w tym także interes skarżących, którzy od wielu lat zajmowali lokal, wywiązując się sumiennie ze swych obowiązków lokatorskich,

3) art. 78 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy,

a w szczególności poprzez pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżących, a także poprzez całkowite zlekceważenie wniosku pełnomocnika o przyjęcie ustnego podania wobec osoby prowadzącej postępowanie, o co wnioskował 2 września 2015 r.,

4) art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. w związku z art. 9 oraz art. 11 k.p.a. poprzez nieodpowiadające wymogom kodeksowym zdawkowe uzasadnienie faktyczne decyzji, z którego nie wynika wcale, które fakty organ odwoławczy uznał za udowodnione, na których dowodach się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, czym organ uchybił także ogólnej zasadzie przekonywania,

5) art. 6, art. 7, oraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w ten sposób, że na skutek wszystkich wymienionych wyżej uchybień, kwestionowania decyzja stanowi przykład bezprawnego działania organów administracji oraz naruszenia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w takim stopniu, że pociągać musi

za sobą naruszenie generalnej konstytucyjnej zasady praworządności oraz zaufania do władzy publicznej.

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z [...] lutego 2016 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ

I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości i stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej.

W uzasadnieniu podkreślono, iż organ odwoławczy w sposób celowy pomija treść załącznika nr 1 do Porozumienia zawartego pomiędzy [...] a Dyrektorem Generalny Służby Więziennej. Z załącznika według twierdzeń skarżącego wynika w sposób oczywisty, iż lokal mieszkalny zajmowany przez R. S., M. S. i Mx. S. wymieniony został pod pozycją nr [...], a więc był jednym z tych lokali, co do których Dyrektor Generalny Służby Więziennej dokonał zrzeczenia się prawa do dysponowania nim.

W ocenie skarżącego powodowało to zerwanie relacji prawnej pomiędzy Dyrektorem Generalnym Służby Więziennej, a przedmiotowym lokalem mieszkalnym

i zamieszkującą w nim rodziną S. W związku z tym błędem było oparcie decyzji administracyjnej o art. 170 ust, 2, art. 188 ust 2 pkt 2 i ust. 3, art. 192 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Więziennej. Dyrektor Generalny Służby Więziennej skutecznie zrzekł się bowiem dysponowania lokalem.

Skarżący stwierdził więc, iż łączy go relacja nie z organem I instancji,

a właścicielem praw do lokalu, a więc [...]. Na relację tą nie może wpłynąć żadna wydana w sprawie decyzja administracyjna.

W skardze podniesiono także niedostatki uzasadnienia decyzji organu II instancji, które w ocenie skarżącego składało się głównie z cytowanych przepisów prawa, znanych skarżącym oraz ich pełnomocnikowi. Wskazano także, iż nie organy procedujące w sprawie wydając skrajnie niekorzystne decyzje nie uwzględniły w toku postępowania administracyjnego słusznego interesu skarżących.

W odpowiedzi na skargę z 1 lipca 2016 r. Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w decyzji.

Postanowieniem z 14 listopada 2016 r. skarga M. S. została odrzucona wobec nieuiszczenia wpisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z

2015 r., poz. 1224 ze zm.), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

W postępowaniu sądowym przy ocenie aktu administracyjnego nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, ani też zasady współżycia społecznego. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania.

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wyjaśnienia pojęcia dyspozycyjności organów na gruncie ustawy o Służbie Więziennej. Pojęciem "dyspozycyjność" posługuje się art. 177 ustawy, stanowiąc w ust. 1, że "Na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające

i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej.". Jak wskazał Sąd Najwyższy w tezie wyroku z 20 czerwca 2001 r., CKN 683/00, lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem związana z prawem organu Policji do decydowania, kto jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dyspozycja organów Policji nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu. Lokale te są wydzielone z zasobów będących w dyspozycji Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Organy Policji nie są ich właścicielem, natomiast w trybie administracyjnym podejmują rozstrzygnięcia co do ich wykorzystania. Prawo do lokalu mieszkalnego policjantów jest bowiem pochodną charakteru stosunku służbowego funkcjonariusza Policji, który wiąże się ze szczególna dyspozycyjnością (por. wyrok NSA z 3 lipca 2013 r., I OSK 2087/12, publ. cbois.nsa.gov.pl). Powyższy wyrok został wprawdzie wydany w odniesieniu do regulacji ustawy o Policji, ale z uwagi na zbieżność rozwiązań prawnych w omawianym zakresie, znajduje on pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom danej służby, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem, nie następuje ani

w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3

§ 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Tym samym do kognicji sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów poszczególnych służb mundurowych (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2009 r., I OSK 834/09, publ. cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny.

Zdaniem Sądu podkreślenia wymaga fakt, że w rozpoznawanej sprawie nie ma sporu pomiędzy organami Służby Więziennej a [...] co do tego, że lokal mieszkalny [...] pozostaje nadal w dyspozycji organów Służby Więziennej. Wynika to w sposób jednoznaczny z Porozumienia w sprawie lokali mieszkalnych stanowiących własność [...] i pozostających w dyspozycji Służby Więziennej z przeznaczeniem na kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy Służby Więziennej. Przedmiotowy lokal został umieszczony w załączniku Nr 2 do ww. Porozumienia, zaś zgodnie z § 1 ust. 2 porozumienia lokale wymienione w tym załączniku zostały przekazane do dyspozycji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i to z zaznaczeniem, że lokale te będą przeznaczane wyłącznie na kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy (§1 ust. 3 Porozumienia). Jako nieuprawnione należy przy tym ocenić stanowisko skarżącego, że wobec zapisów § 1 ust. 1 i ust. 2 ww. Porozumienia doszło do przerwania dyspozycji nad przedmiotowym lokalem. Porozumieniem z 4 sierpnia 2014 r. strony, na zasadzie swobody kształtowania umów ukształtowały wzajemne relacje w odniesieniu do wskazanych w nim lokali, jak też określiły uprawnienia Dysponenta czyli Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w stosunku do lokali przekazanych mu do dyspozycji. Zrzeczenie się w § 1 ust. 1 Porozumienia dysponowania spornym lokalem nie stworzyło dla skarżącego takiej sytuacji prawnej, w której mógłby formułować wobec organów Służby Więziennej jakiekolwiek roszczenia związane z tym lokalem, w tym żądanie zrzeczenia się dysponowania lokalem. Dyrektor Generalny Służby Więziennej nie poprzestał na zrzeczeniu się prawa do dysponowania przedmiotowym lokalem mieszkalnym, jak według skarżącego mógł postąpić, lecz lokal ten został przekazany do dyspozycji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z przeznaczeniem na kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy. Inaczej mówiąc w drodze porozumienia zmianie uległ charakter spornego lokalu. Przekształcony został z lokalu mieszkalnego na kwaterę tymczasową, która może zostać przydzielona w drodze decyzji jedynie na okres obowiązywania Porozumienia, czyli 9 lat. Z punktu widzenia skarżącego zmiana ta nie wywoływał żadnych konsekwencji tak prawnych, jak i faktycznych.

Skarżący wraz z rodziną zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego. Lokal ten został przydzielony S. S. – ojcu skarżącego jako pracownikowi [...], na podstawie przydziału z [...] lutego 1961 r. Przydziałem tym został objęty m.in. skarżący jako małoletni syn. Z pisma z tej samej daty wynika, iż S. S. nie miał wątpliwości co do statusu przydzielonego lokalu. Tytuł prawny do lokalu przysługiwał zatem S. S., a po jego śmierci uprawnienie do jego zajmowania nabyła żona J. S., która występowała wprawdzie do organu o zrzeczenie się dyspozycji przedmiotowym lokalem, lecz wniosek jej nie został pozytywnie rozpatrzony. R. S. nie wstąpił w uprawnienia do spornego lokalu. Prawo do zamieszkiwania w przydzielonym funkcjonariuszowi lokalu, o którym mowa w art. 170 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej nie oznacza przejęcia praw do tego mieszkania po śmierci funkcjonariusza. Uprawnienia R. S. do zajmowania lokalu wobec osiągnięcia wieku 25 lat wygasły.

Problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania wynikające z innych regulacji prawnych rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.

o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Z 2016 r. poz. 1610) stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji organów Służby Więziennej tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych są przepisy ustawy o Służbie Więziennej. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Służby Więziennej, a przez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Służby Więziennej nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 ustawy.

Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego

w dyspozycji Służy Więziennej, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 K.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego funkcjonariusza, podlega szczególnej regulacji,

tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2012 r., I OSK 1122/10 i z 30 stycznia 2013 r., I OSK 220/12, publ. cbois.nsa.gov.pl). W wyroku z 16 grudnia 2012 r. NSA w sposób jednoznaczny stwierdził, że do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), w tym przepis art. 691 K.c., bowiem wstąpienie w stosunek najmu nie jest

w odniesieniu do lokali będących w dyspozycji organów Policji instytucją prawa cywilnego, lecz regulują ją przepisy szczególne, zawarte w ww. ustawie o Policji oraz przepisy ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji.

W orzecznictwie podkreśla się, że przepisy te regulują powstanie uprawnień do zajmowania lokalu mieszkalnego w zgodzie z potrzebami służby i dlatego nie przewidują możliwości wstąpienia z mocy prawa w stosunek najmu przez osoby zajmujące taki lokal bez tytułu prawnego (por. wyrok NSA z 23 listopada 2010 r., I OSK 837/10, publ. cbois.nsa.gov.pl). Przytoczone stanowisko znajduje pełne zastosowanie

w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na zbieżność regulacji prawnych.

Na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz. Osoby, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi (małżonka, dzieci, rodziców funkcjonariusza i jego małżonka będących na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające) – nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada funkcjonariusz. Natomiast na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Służby Więziennej zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści tej służby. Ten sam przepis art. 29 ustawy powołanej wyżej przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty, albo już był emerytem lub rencistą. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Służby Więziennej, po śmierci emeryta może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym.

W rozpoznanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu. Oznacza to, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego [...], a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie mógł tego tytułu prawnego uzyskać. Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są zatem zarzuty naruszenia art. 170 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Skarżącego nie łączy żadna relacja o charakterze prawnym z właścicielem mieszkania, tj. [...], które przekazało sporny lokal do wyłącznej dyspozycji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z określeniem charakteru przekazywanego lokalu.

Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Służby Więziennej przez osoby, które nie posiadają tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest przepis art. 188 ust. 2 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przepis ten w rozpoznawanej sprawie został zastosowany prawidłowo. Przewiduje on wydanie decyzji związanej (decyzję

o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się...). W sprawach, w których wprowadzona jest instytucja tzw. decyzji związanej, nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy. Stąd pozbawiony uzasadnionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 6 i 7 K.p.a. Podkreślenia także wymaga, że w § 5 ust.3 Dyrektor Generalny Służby Więziennej zobowiązał się do wszczęcia postępowania administracyjnego o opróżnienie lokalu m.in. w przypadku zajmowania lokalu bez tytułu prawnego. Organy - zgodnie z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadę legalizmu - obowiązane są działać w oparciu o przepisy prawa, a te zobowiązywały organ do podjęcia działań prowadzących do odzyskania lokalu

i przydzielenia go funkcjonariuszowi Służby Więziennej. Regulacje rozdziału 18 ustawy o Służbie Więziennej "Mieszkania funkcjonariuszy" mają służyć zapewnieniu prawa do lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej i członkom jego rodziny. Nie jest natomiast powinnością tych organów zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem. To na organach gminy spoczywa obowiązek zabezpieczania tych potrzeb jej mieszkańcom. Zgodnie bowiem z art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy

i o zmianie Kodeksu cywilnego, zadaniem organów samorządu terytorialnego jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest także zarzut naruszenia art. 77 § 1, art. 78 w zw. z art. 75 § 1 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił istotne okoliczności sprawy, gromadząc w tym celu niezbędny materiał dowodowy. Żadne dowody, które miałyby w sprawie znaczenie z punktu widzenia normy prawnej mającej zastosowanie, nie zostały pominięte. Wbrew twierdzeniom skargi organ ocenił znaczenie w sprawie Porozumienia z 4 sierpnia 2014 r., a okoliczność, iż skarżący nie zgadza się z tą oceną, nie świadczy o naruszeniu powyższych przepisów. Dokumenty, na które powołuje się skarżący znajdują się w aktach sprawy. Są zatem znane organowi i były przedmiotem analizy organu, o czym świadczy wydane rozstrzygnięcie

i przedstawiona w nim argumentacja prawna. Nie zostały naruszone również przepisy art. 9 i 11 K.p.a. Zaskarżona decyzja została sporządzona i uzasadniona w zgodzie

z wymogami wynikającymi z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Zawarte zostały w niej ustalenia faktyczne, jak i dokładne ich odniesienie do stanu prawnego mającego zastosowanie

w sprawie. Wobec braku przesłanek do uchylenia decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w sposób prawidłowy zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Powołując zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. i pozbawienia skarżącego możliwości skorzystania z przywileju "ostatniego słowa", skarżący nie wskazuje, jak tego wymaga przepis art. 145 § 1 pkt 1 li. c P.p.s.a., wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. A tylko wówczas gdyby taki wpływ istniał, którego Sąd działając z urzędu nie stwierdza, konieczne byłoby uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. To samo dotyczy wniosku o przyjęcie ustnego podania. Wniosek taki wprawdzie został złożony, ale nie doszło do jego realizacji. W konsekwencji pozbawione doniosłości prawnej są zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 oraz art. 8 K.p.a.w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając te wszystkie względy na uwadze, Sąd uznając, że zaskarżana decyzja odpowiada prawu, skargę na zasadzie art. 151 P.p.s.a. oddalił.