Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 106/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 31 ust.6 i 7
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 15 ust.3, art. 23 ust. 1, art. 23a, art. 30
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 6, art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 grudnia 2009 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1 071, ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 14 września 2009 r., nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu wskazano, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku skarżącego z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008 zostały wykryte błędy dotyczące przekroczenia powierzchni uprawnionej do przyznania jednolitej płatności obszarowej, na działkach ewidencyjnych o numerach: 125,87, 177,237, 147, 146/2, 145/4,82/1 (działka rolna "B") - wszystkie położone w województwie: l., powiat: [...], gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...], działce ewidencyjnej nr 82/5 położonej w województwie: l., powiat: [...], gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...] działkach ewidencyjnych o numerach: 20 (działka rolna "U"), 55 (działka rolana "X"), 267/2 (działka rolna "Z") - położone w województwie: l., powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], oraz na działce ewidencyjnej nr 56/1 (województwo: l., powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...]) i odpowiednich działkach rolnych. "AC" i "AD"; oraz na działkach ewidencyjnych numer: 75 (województwo: l., powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...]) i 754 (województwo: l, powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...]).

Na podstawie stwierdzonych błędów zostało wysłane" Wezwanie Nr [...] do złożenia wyjaśnień" (numer dokumentu: [...]) do P. K. - pełnomocnika A. K.. Pełnomocnik w dniu 28 listopada 2008r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR korektę, w której zmniejszono powierzchnię użytkowaną rolniczo na działce ewidencyjnej nr 56/1 z 3,89 ha na 3,77 ha i odpowiednio na działce rolnej "AD": z 0,89 ha na 0,77 ha; na działce ewidencyjnej nr 146/2 z powierzchni 0,37 ha na 0,28 ha oraz odpowiedniej działce rolnej "L", a na działce ewidencyjnej nr 145/4 z powierzchni 0,66 ha na 0,32 ha i odpowiednio działce rolnej "K" oraz na działce ewidencyjnej nr 82/5 z powierzchni deklarowanej 2,40 ha na powierzchnię stwierdzoną 2,26 ha i odpowiednio na działce rolnej "A".

Reasumując, łącznie na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, powierzchnia użytkowana została zmniejszona o 0,69 ha. Natomiast co do pozostałych działek, w których wykryto błędy wymienione w powyższym wezwaniu, zostało złożone "Oświadczenie o podtrzymaniu deklaracji", co było równoznaczne z potwierdzeniem prawdziwości danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 z dnia 15 maja 2008 r. ws. działek ewidencyjnych o numerach: 125, 87, 237, 147, 146/2, 145/4, 82/1 (gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]), 20, 55, 267/2 (gmina: [...], obręb: [...]) , 75 ( gmina: [...], obręb: [...]) i 754 (gmina: [...], obręb: [...]).

Po weryfikacji załączonych do wniosku ortofotomap i ich wizualizacji oraz uwzględnieniu korekty z dnia 28 listopada 2008 r. oraz "Oświadczenia o podtrzymaniu deklaracji" – organ I instancji skierował przedmiotową sprawę do kontroli na miejscu.

W jej trakcie, w dniach od 10 do 12 grudnia 2008 r., w gospodarstwie A. K. wykryto nieprawidłowości na działkach rolnych: "AC" i "AD" (położone na działce ewidencyjnej nr 56/1 -(gmina: [...], obręb: [...]), "D" (położona na działce ewidencyjnej nr 87 -(gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]), "K" (położona na działce ewidencyjnej nr 145/4 -(gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]) oraz "Z" (położona na działce ewidencyjnej nr 267/2 –(gmina: [...], obręb: [...]).

Znaczne nieprawidłowości kontrolerzy stwierdzili na działce rolnej "Z", na której wnioskodawca zadeklarował łąkę trwałą na powierzchni 1,70 ha, a stwierdzono w terenie nieużytek i dodano w uwagach: "Na działce rolnej stwierdzono drzewa i krzaki, sterty ściętych gałęzi" - zastosowano kody DR 18". Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" i DR 14 "Normy DKR nie są przestrzegane". Na podstawie powyższego cała działka rolna "Z" została wykluczona z jednolitej płatności obszarowej.

Uwzględniając wyniki kontroli na miejscu zawarte w raporcie (nr dok.: [...]), zdjęcia z tej kontroli oraz kontrolę administracyjną do błędów ws. przekroczenia powierzchni uprawnionej do przyznania jednolitej płatności obszarowej na działkach ewidencyjnych o numerach 87,146/2,145/4 (gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]) i 56/1 (gmina: [...], obręb: [...]) zastosowano umowny kod ORTO_DR 10 (obszary wyłączone z produkcji rolnej przed 30 czerwca 2003 r.), co oznacza obszary wyłączone z produkcji rolnej położone na ortofotomapach (obrazy lotnicze lub satelitarne działek ewidencyjnych zaimportowane do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli) wykonanych po dniu 30 czerwca 2003r., na których dokonano pomiarów poszczególnych działek ewidencyjnych. Zatem podstawą wykluczenia, w przypadku nieprawidłowości DRIO, gruntów rolnych z przyznania płatności w związku z niespełnieniem warunku, o którym mowa w art. 143 b, ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 są pomiary powierzchni dokonane na ortofotomapach i są one w tych przypadkach nadrzędne w stosunku do pomiarów przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu. Wynika to z faktu, że kontrola na miejscu stwierdza stan faktyczny na działkach rolnych w dniu przeprowadzenia kontroli. W związku z czym, niezastosowanie przez kontrolerów przeprowadzających kontrole gospodarstw kodu nieprawidłowości DR lO nie stanowi podstawy do uznania przedmiotowych gruntów jako kwalifikujących się do przyznania jednolitej płatności obszarowej.

Mając na uwadze powyższe oraz zgodnie z art. 143 b, ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, uznano, że do jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się grunty rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

W związku ze stwierdzeniem na działkach rolnych "D" (województwo: lubelskim, powiat: [...], gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]) na powierzchni 8,66 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (ewidentne zakrzaczenia i zalesienia przedstawione na załączniku graficznym nr 23/23 - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych po 30 czerwca 2003 r.), "K" (województwo: l., powiat: [...], gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]) na powierzchni 0,34 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30-06-2003 r. (ewidentne zakrzaczenia i zalesienia przedstawione na załączniku graficznym nr 13/23 - orlofotomapa ze zdjęć wykonanych po 30 czerwca 2003 r.), "L" (województwo: lubelskim, powiat: [...], gmina: [...] (gmina wiejska), obręb: [...]) na powierzchni 0,20 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30-06-2003 r. (ewidentne zakrzaczenia i zalesienia przedstawione na załączniku graficznym nr 13/23 - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych 17-08-2004 r.), "AD" i "AC" (województwo: lubelskie, powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...]) na powierzchni 0,74 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30-06-2003 r. (ewidentne zakrzaczenia przedstawione na załączniku graficznym nr 4/23 - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych po 30 czerwca 2003 r.), zastosowano kod ORTO_DRlO, przez co powierzchnie te zostały wykluczone z przyznania jednolitej płatności obszarowej.

Reasumując, przy uwzględnieniu wyników z wszystkich kontroli oraz zebranej dokumentacji w toku sprawy wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 z dnia 15 maja 2008 r., w ocenie organu I instancji, łącznie na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, powierzchnia użytkowana rolniczo została prawidłowo zmniejszona o 11,91 ha.

Jednocześnie, jego zdaniem, w stosunku do działek ewidencyjnych o numerach: 267/2 - województwo: gmina: [...], obręb: [...] (działka rolna ,,z" o powierzchni deklarowanej przez rolnika 1,70 ha) oraz 87 -gmina: [...] gmina wiejska, obręb: [...]) należało zastosować klasyfikację błędu jako "zamierzony brak zgodności", uznając działalnie rolnika za celowe (art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004) i umyślne (art. 138, ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004).

W związku z powyższym, w wyniku przeprowadzonego postępowania, w dniu 23 marca 2009r., organ I instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO), oznaczając jako jej adresata pełnomocnika skarżącego w osobie P. K.

Od tej decyzji, skarżący wniósł odwołanie.

Organ odwoławczy, decyzją z dnia 13 maja 2009r. uchylił w/w decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W dniu 14 września 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał ponownie decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających.

Od tej decyzji, skarżący również wniósł odwołanie.

Postawił przede wszystkim zarzut źle przeprowadzonej sprawdzającej kontroli na miejscu w dniach 10-12 grudnia 2008 r. oraz powołał się na wyniki pierwszej kontroli na miejscu z dnia 18 września 2008 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego, po przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w sprawie, podał w pierwszej kolejności, że kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2008 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217, z późn. zm.). Wskazał, że zgodnie z jej art. 7 ust. 1 - "Rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. "

W załączniku XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.) minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Rzeczpospolitej Polski wynosi -1 ha.

Powołując się następnie na przepis art. 18 ust. 1 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., w myśl którego, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, podkreślił, iż to on sam określa treść swojego żądania.

Dalej organ odwoławczy zauważył, że najistotniejszym składnikiem w sensie przedmiotowym gospodarstwa rolnego jest grunt rolny, czyli podstawowa jego jednostka jaką jest działka rolna w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozp. 796/2004. Natomiast gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 lit. b rozp. 1782/2003, to wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na gruncie powołanej regulacji gospodarstwo rolne traktowane jest jako jednostka lub kilka powiązanych podmiotowo jednostek produkcyjnych, zarządzanych przez producenta rolnego.

Wskazując na aspekt funkcjonalny, związany z prowadzeniem przez rolnika produkcji w celu jej zbytu na rynku, organ II instancji podkreślił, iż wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne a organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokonują oceny, czy dany podmiot, który ubiega się o przyznanie płatności, spełnia przesłankę posiadania gruntu rolnego, który zadeklarował we wniosku.

Organ ten podniósł, że ustawa w art. 3 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to zatem nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, gdyż w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek organu został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania, dodając, iż w celu zapewnienia zharmonizowanego poziomu monitorowania we wszystkich Państwach Członkowskich stosuje się rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008. Akt ten szczegółowo określa kryteria i procedury techniczne przeprowadzania kontroli na miejscu w zakresie kryteriów kwalifikacji ustalonych dla programów pomocowych oraz warunków wzajemnej zgodności. Kryteria i procedury kontroli na miejscu zostały zawarte w Sekcji II niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., kontrole na miejscu w nim przewidziane, przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Organ odwoławczy podkreślił, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i ich rodzaj odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Zgodnie z art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

Organ zauważył, że skoro zgodnie art. 23a ww. rozporządzenia, kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli, to jest możliwe ich przeprowadzanie bez powiadomienia i obecności producenta rolnego.

Odnosząc powyższe do stanu rzeczy zaistniałego w niniejszej sprawie, podkreślił, iż skoro producent rolny nie został powiadomiony o kontroli, a także nie był obecny podczas przeprowadzania kontroli na miejscu, kopia raportu z czynności kontrolnych przekazana została producentowi przesyłką poleconą w dniu 13 sierpnia 2008 r., dodając, iż zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., w przypadku, gdy nie zgadza się on z ustaleniami zawartymi w raporcie, mógł zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nich zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dniu od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał, że w myśl art. 15 ust 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawniła nieprawidłowości, poprawki nie będą zatwierdzone w odniesieniu do działek rolnych, w przypadku których wykryto nieprawidłowości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych jako uprawnioną do uzyskania płatności

Szczegółowa analiza protokołu z czynności kontrolnych oraz analiza wyników pomiarów z zastosowaniem metody GPS wskazuje – w ocenie organu odwoławczego – że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy, w związku z czym, na podstawie raportu z kontroli na miejscu deklarowana powierzchnia uprawniona do uzyskania płatności uległa zmniejszeniu. W tym miejscu, zaakcentował znaczenie protokołu z kontroli na miejscu, powołując się na glosę do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008r., II GSK 295/07. Teza nr 3 (97612/3).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących wyników kontroli, stwierdził, że czynności kontrolne na miejscu przeprowadził kompetentny organ, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia. Jednocześnie podkreślił, iż z akt sprawy wynika, że protokół z kontroli sprawdzającej zrealizowanej w dniach 10-12 grudnia 2008 r. został stronie doręczony przesyłką z dnia 22 grudnia 2008 r. Na stronie 4 w/w raportu zawarte było pouczenie o możliwości i terminie zgłaszania zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie. Niekorzystne dla strony ustalenia raportu z kontroli były zatem jej znane i pomimo to w toku postępowania nie wniesiono uwag, ani też nie odwołano się od ustaleń zawartych w protokole. Zdaniem organu, na podstawie art. 3 ust.3 ustawy, uzasadniony jest wniosek, że strona w toku postępowania zgodziła się z ustaleniami przedmiotowej kontroli.

Dalej organ powołał się na przepisy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a mianowicie, że:

- 1. Kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa wart. 40 ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003.

2. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa wart. 40 ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowych.

3. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa wart. 40 ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003, mając na względzie zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem płatności.

Podał, że zgodnie z art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) - działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład: a) śmierć rolnika; b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy; c) poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; e) epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza, zaś w myśl art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku - przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

Wyjaśniając powyższe, stwierdził, że problematyka ta nie była do tej pory przedmiotem zainteresowania praktyki orzeczniczej na tle obowiązywania ustawy u.p.g.r.c. ani też w odniesieniu do u.p.b., co w jego ocenie uzasadnia odwołanie się do stanowiska sądów administracyjnych wyrażonego w związku z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku rolnego i przetworów mlecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2081 z późn. zm.). Tym samym, za działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności należy uznać "( ... ) zdarzenia, które powinny być zdarzeniami porównywalnymi do przypadków wymienionych przykładowo w art. 40 ust. 4 lit. a-e rozp. 1782/2003, a więc o charakterze nadzwyczajnym, niemożliwe do przewidzenia, powodujące znaczne zmniejszenie produkcji. Rozporządzenie w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, określa sposoby dokumentowania działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Zgodnie z jego § 1, takimi dowodami są min. protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią, huraganem, pożarem lub plagą gryzoni; sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody na podstawie przepisów o szczegółowych kierunkach działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobach ich realizacji.

W związku z powyższym, odnosząc się do kwestii zaniechania koszenia łąki z powodu wysokiego stanu wód gruntowych, który utrzymywał się od wiosny 2008r. i skutecznie uniemożliwiał zabiegi mechanicznego koszenia, organ II instancji stwierdził, że strona deklarując wiosną 2008 r. użytkowanie wykluczonych działek miała już wiedzę, że działki te znajdują się pod wodą, co utrudni lub uniemożliwi prowadzenie na nich działalności rolniczej. Interpretując przedmiotowy przypadek w świetle wyżej omówionych przepisów, organ wskazał, że nie było to zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym niemożliwe do przewidzenia, a jeśli strona nie miała wiedzy na ten temat, w momencie, kiedy ją uzyskała, obowiązana była ten fakt zgłosić właściwemu organowi w określonym terminie, gdyż po jego upływie, zgłoszenie nie może zostać uwzględnione. Skarżący nie zgłosił właściwemu organowi na piśmie faktu wystąpienia zdarzenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności zgodnie z dyspozycją art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Reasumując, organ II instancji wyraził pogląd, iż zakładając, że strona zna zasady przyznawania płatności i wiedziała, jakie ma w tym zakresie obowiązki i uprawnienia, sposób wypełnienia wniosku oraz załączników graficznych nie może być potraktowany jako pomyłka, a działanie celowe.

Dalej wskazał, że:

W przypadku Jednolitej Płatności Obszarowe; (JPO): stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 200Sr. wynosi 339,31 zł.

Powierzchnia zadeklarowana przez producenta rolnego we wniosku - 99,75 ha, skorygowana w wyniku kontroli (jako uprawniona do JPO) wyniosła 87,84 ha, co oznacza, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną sprowadziła się do 1,24 ha, stanowiąc 13,56% powierzchni ustalonej. Taki stan rzeczy uprawniał organ I instancji do odmowy przyznania w całości jednolitej płatności obszarowej, a to stosownie do przepisów art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 i art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO): - organ odwoławczy podkreślił, iż w myśl art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej z mocy ustawy skutkowała odmową przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy ustaw podstawowych.

Od tej decyzji A. K. wniósł odwołanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia prawdy materialnej przez pominięcie wniosków skarżącego zawartych m. in. w odwołaniu od decyzji kierownika Biura Powiatowego we Włodawie, jego wyjaśnień w formie stosownych oświadczeń złożonych organowi jako załączniki do korekty wniosku oraz poprzez niedokładne dokonanie pomiarów działek podczas kontroli w miesiącu grudniu ( działki Z o pow. 1,70 ha obręb B.), wobec wcześniejszych ustaleń kontroli w miesiącu wrześniu 2009r. potwierdzającej zgodność działki Z z deklarowaną powierzchnie i uprawą. (1,70 ha);

2. § 1, § 2, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U. z 2007r., Nr 46, poz. 306 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że dowód z ortofotomapy i niedokładny pomiar kontrolowanych działek daje podstawę do stwierdzenia zaprzestania na tych działkach prowadzenia działalności rolniczej; a także wskazując na niezgodności ustaleń organu z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności poprzez przyjęcie, iż pomiary przeprowadzone podczas kontroli na miejscu, na działkach 87, 146/2 i 145/4 ( obręb [...]); nr 56/1( obręb [...] ), o podwyższonym stanie wód, uniemożliwiającym dokonanie faktycznego pomiaru gruntów stanowią dowód nie utrzvmvwania tych działek w dobrej kulturze rolnej i w konsekwencji przyjęcie za podstawę wykluczenia z płatności kodu O., skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia 14 września 2009 r., Nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

- zasądzenie od organu kosztów postępowania

- zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślił, iż organ II instancji nie zwrócił uwagi na złożone przez niego oświadczenia stanowiące załączniki do korekty wniosku oraz argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ ten nie uwzględnił wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w miesiącu wrześniu 2008r., która to nie zakwestionowała działki Z i zadeklarowanej powierzchni 1,70 ha. Tym samym złamano podstawową zasadę postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej.

W jego ocenie za dziwne należy uznać działania organów ARiMR, które w sposób dowolny interpretują przepisy prawa i wykonują niedokładnie czynności urzędowych, a w konsekwencji wydają rozstrzygnięcia dalece krzywdzące. Nieprawidłowo dokonany pomiar podczas ostatniej kontroli na miejscu w miesiącu grudniu 2009 r. skutkował mylnym przypisaniem stosownego kodu kontroli, a w konsekwencji wydaniem zaskarżonej decyzji.

Skarżący zauważył, iż zdjęcia z ortofotomap są niejednokrotnie zakłamane poprzez np. różny kąt nachylenia satelity, zacienienie drzew i gruntów, a przyjmowanie ich jako dowodów o szczególnym znaczeniu jest dla rolnika krzywdzące.

Wywodził, że nieprawidłowe działanie osób kontrolujących, ograniczających się tylko do pomiaru z odległości, a nie bezpośrednio na gruncie i stwierdzenie, że ścięte gałęzie położone na skraju łąki są przesłanką przesądzającą o uznaniu całej działki Z za nieużytek nie mogą stanowić dowodu o stanie sprawy. Podczas, gdy jedna kontrola na miejscu stwierdza prawidłową powierzchnię, a druga temu przeczy, podjęte rozstrzygnięcia stanowią - w ocenie skarżącego - naruszenie zasad postępowania administracyjnego i konstytucyjnego prawa do równego traktowania obywateli.

Końcowo skarżący z całą mocą zaoponował przeciwko przypisaniu jego osobie umyślnego działania poprzez nieprawidłowe podanie powierzchni działek rolnych, podkreślając, iż sugestia organu odwoławczego, że chciał o wyłudzić dopłaty nie jest prawdziwa.

Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. / - na wstępie należy podkreślić, iż spór sprowadza się do oceny, czy organy na podstawie protokołu z kontroli sprawdzającej zrealizowanej w dniach 10-12 grudnia 2008 r., prawidłowo uznały, iż skarżący znając zasady przyznawania płatności, w sposób celowy dokonał takiego wypełnienia wniosku oraz załączników graficznych, aby doszło do zawyżenia powierzchni działek rolnych uprawnionych do uzyskania płatności.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217, z późn. zm.), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W załączniku XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.), minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Rzeczpospolitej Polski wynosi -1 ha.

Płatność przyznaje się, zgodnie z art. 18 cytowanej ustawy na wniosek rolnika, który sam określa treść swojego żądania.

W myśl art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 ( czyli w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych ), są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008, kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Oczywiste jest zatem, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i ich rodzaj odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Zgodnie z art. 30 rozporządzenia tego rozporządzenia, powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

Przepis natomiast art. 23a stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nie przekraczającym 14 dni.

Powyższe regulacje – w ocenie Sądu – oznaczają, iż kontrole na miejscu mogą być, lecz nie muszą być zapowiadane, co jest jednoznaczne z tym, że mogą być one przeprowadzane bez udziału i wiedzy kontrolowanego.

Stosownie do przepisu art. 31 ust.6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 28 i 48 rozporządzenia nr 796/2004. Ustęp 7 tego przepisu stanowi, iż w przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła.

Jak wynika z regulacji zawartej w przepisie art. 15 ust.3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie będą zatwierdzone w odniesieniu do działek rolnych, w przypadku których wykryto nieprawidłowości.

Analiza akt sprawy wskazuje, że na podstawie raportu z kontroli na miejscu (nr dok.: [...]), deklarowana przez skarżącego powierzchnia uprawniona do uzyskania płatności uległa zmniejszeniu.

W tym miejscu, Sąd zwraca uwagę na przepis art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wynika z niego zatem zarówno uprawnienie jak i obowiązek wyjścia sądu administracyjnego pierwszej instancji poza zarzuty, wnioski i podstawę prawną rozpatrywanej skargi. Cytowany przepis daje zatem podstawę do uwzględnienia skarg, także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

W jego kontekście, powracając do protokołu / raportu / z kontroli sprawdzającej (nr dok.: [...]), zauważyć należy, iż nie odpowiadające prawdzie pozostaje stwierdzenie organu odwoławczego, że został on stronie doręczony przesyłką z dnia 22 grudnia 2008 r., albowiem nie ma ono potwierdzenia w aktach sprawy administracyjnej. Nie tylko bowiem nie ma w nich dowodu doręczenia raportu, ale nawet jego wysłania. W konsekwencji chybione jest również stanowisko, iż skoro skarżący nie odwołał się od ustaleń zawartych w raporcie, mimo stosownego pouczenia o możliwości i terminie zgłaszania zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie, to tym samym zgodził się z ustaleniami przedmiotowej kontroli.

Sąd co do zasady podziela pogląd, iż kontrola na miejscu ma istotne znaczenie z punktu widzenia weryfikacji wniosku o płatności, podobnie zresztą jak i raport z takiej kontroli, nie mniej jednak, w sytuacji, gdy nie ma dowodu, aby został on stronie doręczony, ocena, iż skoro skarżący stosownie do art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie zgłosił umotywowanych zastrzeżeń, a tym samym zaakceptował ustalenia z niego wynikające nie tylko nie jest zgodna z przepisem art. 3 ust.3 powołanej ustawy, ale mu uchybia.

Wskazać trzeba, że postępowanie w przedmiocie wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych jest postępowaniem administracyjnym, uregulowanym przepisami prawa krajowego i prawa unijnego, tworzącymi spójny system. Oznacza to między innymi, że w tym postępowaniu mają zastosowanie także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi zresztą o tym wprost art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w którym zapisano, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Dodatkowo w ust. 2 zapisano, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności, (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Ograniczenie jednak stosowania zasady, o której mowa w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zapis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie może, w ocenie Sądu, prowadzić do sytuacji, że strona postępowania w sprawie przyznania płatności ze środków unijnych jest pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Brak dowodu doręczenia skarżącemu raportu z kontroli przeprowadzonej bez jego wiedzy, niewątpliwie spowodowało, że de facto nie miał on możliwości ustosunkowania się do wyników tej kontroli. Nadmienić również należy, że zarówno w decyzji organu I instancji jak i w decyzji organu odwoławczego podkreślano znaczenie tej kontroli w kontekście celowego i zamierzonego działania rolnika, który świadomie zawyżył powierzchnie gruntów uprawniające go do uzyskania dopłat ze środków unijnych.

Konieczność sprawnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w tych sprawach nie zwalnia zatem organu administracji z obowiązku przestrzegania zasad procedury określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Szybkość postępowania nie może być uzyskana kosztem pogwałcenia innych fundamentalnych zasad tego postępowania, a to takich jak zasada praworządności (art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), zasada prawdy obiektywnej (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Oczywistym jest, że aby wypełnić obowiązki płynące dla organów z tych zasad, niezbędne jest ich prawidłowe działanie, w szczególności w zakresie gromadzenia dowodów oraz ich oceny na okoliczność ustalenia pełnego stanu faktycznego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia art. 6 i art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Postępowanie administracyjne, a takim jest również postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie płatności ze środków unijnych, jest oparte na zasadzie prawdy obiektywnej (materialnej), co oznacza, że celem postępowania jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozwinięciem procesowym zasady prawdy materialnej jest art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wedle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Innymi słowy, organ ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (por. wyrok WSA z dnia 1 grudnia 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 631/08, wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Bk 649/07). Potwierdza to również przytoczony wyżej przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

To zalecenie normatywne kierowane do organów administracji publicznej nie będzie zrealizowane wtedy, gdy kontrola przeprowadzonego postępowania wykaże, że organy w procesie podejmowania decyzji pominęły określone dowody (dokumenty), o istotnym znaczeniu dla wyniku sprawy. Tak sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Kontrolowane decyzje oparte zostały m.in. na wynikach uzyskanych podczas kontroli na miejscu. Kontrola przeprowadzona w dniach 10-12 grudnia 2008 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego, w konfrontacji ze złożonymi wnioskami o przyznanie płatności na rok 2008 ustaliła liczne nieprawidłowości i różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią użytkowaną w rzeczywistości.

Jak podkreślił organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, powołując się na glosę do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008r., II GSK 295/07 (Teza nr 3 (97612/3), "podstawowym dokumentem weryfikującym wielkość działek rolnych podanych we wniosku, jest w pierwszej kolejności protokół z kontroli na miejscu". Należy się z tym stanowiskiem zgodzić. Znajduje to m.in. potwierdzenie w powołanym wyżej art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Jednakże skoro kontrola na miejscu ma tak istotne znaczenia w sprawie, to obowiązkiem organów obydwu instancji było oparcie się przy wydawaniu decyzji na kompletnym materiale dowodowym pozyskanym w ramach przeprowadzonego postępowania kontrolnego. Z kontroli sporządzany został, co jest poza sporem "Raport z kontroli". Kopię raportu winien otrzymać kontrolowany, stosownie do art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak już wyżej zwrócono uwagę, w aktach brak jest dowodu doręczenia tego raportu skarżącemu.

Organ odwoławczy zwalczając zarzut podniesiony w odwołaniu, mówiący o nieprawidłowych pomiarach dokonanych podczas kontroli, wskazał, na fakt, że cyt. " protokół z kontroli sprawdzającej zrealizowanej w dniach 10-12 grudnia 2008 r. został stronie doręczony przesyłką z dnia 22 grudnia 2008 r. Na stronie 4 w/w raportu zawarte było pouczenie o możliwości i terminie zgłaszania zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie. Niekorzystne dla strony ustalenia raportu z kontroli były zatem jej znane i pomimo to w toku postępowania nie wniesiono uwag, ani też nie odwołano się od ustaleń zawartych w protokole".

Nie może zatem budzić żadnych wątpliwości, że w sytuacji, w której nie ma dowodu doręczenia skarżącemu tego raportu, całkowicie bezpodstawny jest pogląd organu II instancji, że skoro skarżący nie wniósł do niego zastrzeżeń, tym samym zgodził się z dokonanymi ustaleniami kontrolnymi. Jawi się bowiem pytanie, w jaki sposób mógł złożyć zastrzeżenia do raportu, skoro go nie otrzymał ?.

Na marginesie, Sąd stwierdza, iż jak wynika z odręcznej adnotacji skarżącego dokonanej na odwrocie pisma organu I instancji z dnia 3 marca 2009r. / k – 285 akt administracyjnych / ów raport został mu okazany przy okazji zapoznawania się z aktami sprawy w dniu 18 marca 2009r. Nie spełnia to kryterium doręczenia, gdyż jak już wyżej wskazano, stosownie do art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, skarżącemu kopia raportu powinna zostać doręczona, a takiego dowodu w aktach sprawy nie ma. Określony w tym przepisie 14 dniowy termin do zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń, co do ustaleń zawartych w raporcie, biegnie od dnia doręczenia raportu, a nie od zapoznania się z jego treścią.

Niezależnie od powyższego, Sąd dostrzegł także inne wadliwości postępowania.

Otóż, jak wynika z akt sprawy / k – 407 akt administracyjnych /, w dniu 14 września 2009r., organ I instancji wystosował do skarżącego informację, iż "zebrano w sprawie materiał dowodowy, na podstawie którego zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie" oraz, że "w terminie 7 miu dni od daty otrzymania tej informacji strona może się wypowiedzieć lub uzupełnić zebrany materiał dowodowy", czego dokonał z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika P.K. / k – 9 akt administracyjnych /.

Jednocześnie, nie czekając na upływ wyznaczonego stronie terminu, organ I instancji wydał w tym samym dniu, to jest 14 września 2009r. decyzję / k – 400-404 akt administracyjnych /. Skarżący de facto został pozbawiony jakiejkolwiek możliwości zarówno zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, jak i wypowiedzenia się w jego przedmiocie, czy też jego uzupełnienia. Wobec tego, wyżej powołane pismo było jedynie iluzoryczną gwarancją jego uprawnień procesowych.

Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że organ odwoławczy, na stronie 8 swojej decyzji, zawarł stwierdzenie, iż "kopia raportu z czynności kontrolnych przekazana została producentowi przesyłką poleconą w dniu 13 sierpnia 2008 r.". Niestety akta sprawy nie dają odpowiedzi na pytanie, jaki dokument organ ten miał na myśli, skoro nie ma go w aktach sprawy, a nadto poza sporem pozostaje, iż raport z kontroli na miejscu, którego dotyczy spór miał związek z kontrolą przeprowadzoną w grudniu 2008r. Zestawienie zatem powyższych dat przeczy sobie wzajemnie.

W związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów postępowania administracyjnego oraz faktem, że sprawa wraca do stadium postępowania przed organem I instancji, wypowiadanie się Sądu w kwestii pozostałych zarzutów zawartych w skardze byłoby przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ rozważy wskazane wyżej okoliczności, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a. oraz z uwzględnieniem przepisu art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania ma oparcie w jej art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 3 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).