Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 716/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2021 poz 709
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Sławomir Mirowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SOC-OP.6231.15.2022.MR w przedmiocie odmowy wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem skanów dokumentów z akt zbiorowych do aktu małżeństwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 czerwca 2022 r. G. L. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w W. z wnioskiem o wydane dokumentów z akt zbiorowych stanu cywilnego aktu małżeństwa jego dziadków. Do wniosku załączył dokumenty poświadczające pokrewieństwo, a jako podstawę prawną podania wskazał art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Pismem z dnia 17 czerwca 2022 r. organ wyjaśnił wnioskodawcy, że dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego mogą być wydawane w formie dokumentu elektronicznego, kopii lub wydruku dokumentu elektronicznego na żądanie sądu, prokuratora, osoby, która wykaże interes prawny w ich otrzymaniu i wezwał do wykazania w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma interesu prawnego.

W odpowiedzi datowanej na 22 czerwca 2022 r., wnioskodawca wskazał, że swój interes prawny wywodzi z art. 47 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz z art. 23 w zw. z art. 24 Kodeksu Cywilnego.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w W. odmówił wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem skanów dokumentów zbiorowych do aktu małżeństwa sporządzonego na nazwiska L. S. – P. W. Organ uzasadnił odmowę tym, że skarżący nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego wydanie wnioskowanych dokumentów. Wyjaśnił, że bliskie stosunki wnioskodawcy ze zmarłą babcią uzasadniają co najwyżej interes faktyczny, ale nie prawny.

Od wskazanej decyzji pismem z dnia 10 lipca 2022 r. skarżący odwołał się do Wojewody Dolnośląskiego podnosząc, że organ w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji.

Organ II instancji podtrzymał decyzję pierwszoinstancyjną rozstrzygnięciem z dnia 16 sierpnia 2022 r. Stwierdził, że krąg podmiotów uprawnionych na podstawie art. 26 ust. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego do uzyskania m. in. kopii z dokumentów z akt stanu cywilnego poświadczonej za zgodność z oryginałem obejmuje sąd, prokuratora, osobę, której akt dotyczy lub osobę mającą interes prawny. Zatem – według organu - ustawodawca inaczej określił krąg uprawnionych podmiotów, niż w art. 45 Prawa o aktach stanu cywilnego, gdzie wskazano m. in zstępnych. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie wnioskodawca może uzyskać skany dokumentów z akt zbiorowych do aktu małżeństwa dziadków jedynie wówczas, gdy wykaże w uzyskaniu tych dokumentów interes prawny.

Wojewoda Dolnośląski zaznaczył, że we wniosku zażądano "skanów" dokumentów, tymczasem decyzja odmowna dotyczy "skanów dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem", jednakże w ocenie organu odwoławczego, skoro w odwołaniu od decyzji wnioskodawca powtórzył za organem pierwszoinstancyjnym, że żąda wydania skanów poświadczonych za zgodność z oryginałem, to przyjąć należy, że na tym właśnie etapie sprecyzował swoje żądanie.

Dalej Wojewoda Dolnośląski wywodził, że organ nie ma obowiązku poszukiwania czy udowadniania interesu prawnego wnioskodawcy, to na nim bowiem ciąży obowiązek wykazania jego posiadania. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że odwzorowania cyfrowe (skany) może uzyskać tylko podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a żądaną czynnością organu administracji.

W odniesieniu do wniosku Wojewoda Dolnośląski podniósł, że dla wykazania interesu prawnego w niniejszej sprawie strona powinna wykazać, że bez żądanej dokumentacji pamięć o zmarłych dziadkach jest zafałszowana lub też zakłócone jest kultywowanie pamięci o tych bliskich, a tymczasem skarżący do takiego kontekstu w ogóle się nie odnosił, wskazując jedynie na prowadzenie badań genealogicznych i gromadzenie pamiątek do rodzinnego archiwum.

Organ odwoławczy wskazał również na okoliczność, że wnioskodawca jako wstępny ma prawo uzyskać zarówno odpisy z akt stanu cywilnego jak i stosowne zaświadczenia z rejestru, a to powinno wystarczyć mu do badań genealogicznych.

W skardze z dnia 15 września 2022 r. G. L. zwrócił się o sprawdzenie legalności decyzji organów I i II instancji i ich uchylenie w całości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał ponadto, na pytanie Sądu, że w wykonaniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 9 grudnia 2021 r. o sygnaturze akt II SA/Wr 293/21 zostały mu wydane fotokopie aktu małżeństwa dziadków z akt , a obecnie procedowany wniosek dotyczy pozostałych dokumentów składających się na akta zbiorowe tego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przede wszystkim wskazać należy na fakt, że sprawy ze skarg skarżącego na odmowy wydania mu dokumentów z akt zbiorowych stanu cywilnego dotyczących jego dziadków – L. S. i P. W. – były już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 358/20 Sądu uchylił decyzję Wojewody Dolnośląskiego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika USC w W., nakazując organ przy ponownym rozpoznaniu wniosku, ustalenie charakteru i zakresu żądania skarżącego. Następnie, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 293/21, Sąd uchylił decyzję Wojewody Dolnośląskiego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika USC w W. w przedmiocie odmowy umożliwienia wykonania fotokopii z aktu małżeństwa. W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd wskazał, że wbrew stanowisku organów w sprawie, skarżący posiada interes prawny w żądaniu uzyskania kopii dokumentów znajdujących się w aktach. Wyjaśniono przy tym w motywach rozstrzygnięcia, że "Dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty później złożone stanowiące podstawę dołączenia wzmianki dodatkowej stanowią akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego. W aktach zbiorowych gromadzi się dokumenty, które nie podlegają zwrotowi. Akta zbiorowe gromadzone są w rejestrze stanu cywilnego jeżeli zostały sporządzone na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej; może to być także odwzorowanie cyfrowe postaci papierowej (art. 26 ust. 1, 2 i 3 Ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 709, dalej jako P.a.s.c.)

Artykuł 27 ustawy P.a.s.c. nakazuje zabezpieczać akta zbiorowe przed zniszczeniem uszkodzeniem i utratą oraz nieuprawnionym dostępem, a te utrwalone na piśmie w postaci papierowej przechowywać należy w archiwum urzędu stanu cywilnego.

Tak więc materialne dokumenty potwierdzające okoliczności życiowe i rodzinne, stanowiące podstawę do wytworzenia odpowiedniego aktu stanu cywilnego są aktami zbiorowymi, zaś relewantne prawnie okoliczności w postaci np. małżeństwa stanowią treść uwidocznioną w akcie stanu cywilnego".

Przedstawiając dalej w uzasadnieniu wyroku sposoby pozyskiwania informacji z rejestrów aktów stanu cywilnego, Sąd doszedł do wniosku, że organy odmawiając skarżącemu prawa do pozyskania informacji z rejestrów, wywiodły takie rozumienie art. 130 ust. 5 ustawy P. a. s. c., które uniemożliwia jednostce dokonania pewnych czynności, które przepis literalnie dopuszcza. Dodatkowo wskazano, że odmawiając wydania fotokopii aktu małżeństwa dziadków, organy naruszyły także przepisy procedury administracyjnej w postaci art. 107 §1 pkt 6 ustawy k. p. a. bowiem w przekonaniu sądu, nie wyjaśniono z jakich przyczyn odmówiono skarżącemu istnienia po jego stronie interesu prawnego, a tym samym w konsekwencji, dlaczego odmówiono jego żądaniu.

Co istotne, oba wskazane wyroku uprawomocniły się, żadna z e stron nie wniosła od nich skargi kasacyjnej.

Jak wynika z oświadczenia skarżącego, wyrok ten został wykonany przez Kierownika USC w W., który umożliwił wykonania skarżącemu fotokopii z akt zbiorowych.

Sąd w niniejszej sprawie, pomimo że dotyczy ona kolejnego wniosku skarżącego, a zatem innej sprawy w rozumieniu formalnym, nie może pominąć okoliczności znanej mu z urzędu, że w sprawie II SA/Wr 293/21 prawomocnie rozstrzygnięto, że skarżący jest uprawniony do dokonywania fotokopii z akt zbiorowych aktu stanu cywilnego. Stosownie bowiem do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz 529 t.j.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe.

Co prawda w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. rozstrzygnięto o uprawnieniu do wykonania fotokopii, podczas gdy wnioskiem złożonym niniejszej sprawie skarżący domaga się skanów (odwzorowań cyfrowych) poświadczonych za zgodność z oryginałem, jednakże w ocenie Sądu nie zmienia to zasadniczego przesłania ujętego w wyroku II SA/Wr 293/21, że skarżący posiada uprawnienie do pozyskiwania informacji z akt zbiorowych dotyczących małżeństwa jego dziadków L. S. i P. W. W takiej sytuacji zaś uprawniony byłby również do pozyskania skanów z tych akt.

Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że wyrok sprawie II SA/Wr 293/21 wraz z aktami sprawy został organowi drugiej instancji zwrócony w dniu 28 czerwca 2022 r., a wniosek w niniejszej sprawie wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 5 czerwca 2022 r., zatem Kierownik USC w W. rozstrzygnął sprawę nie znając jeszcze opisanego rozstrzygnięcia w przedmiocie uprawnienia skarżącego do wykonywania fotokopii z akt zbiorowych aktu małżeństwa swoich dziadków.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy administracji uwzględnią wskazania w prawomocnym wyroku II SA/Wr 293/21 oraz przesądzone w nim uprawnienia skarżącego do porykiwania informacji z akt zbiorowych aktu małżeństwa dziadków skarżącego.

Z opisanych powodów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję i poprzedzające ją orzeczenie pierwszej instancji, o czym rozstrzygnął w pkt I wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a.