Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 741/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art 7, art 8, art. 77, art 80, art 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 35a, art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2019 r.nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik" lub "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.

Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nałożył na IS karę pieniężną w wysokości 15 000 zł i jednocześnie zaliczył na poczet ww. kary kwotę 15 000 zł z pobranej kaucji wg dowodu wpłaty [...].

Organ I instancji podał, że w dniu 11 stycznia 2018 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dwuosiowego pojazdu silnikowego marki [...] o nr rej. [...]. W wyniku ważenia masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości pojazdu stwierdzono:

1. przekroczenie dopuszczalnej normy na pierwszej pojedynczej osi nie napędowej pojazdu o 790 kg / 7,9 %,

2. przekroczenie dopuszczalnej normy na drugiej pojedynczej osi napędowej o 3 020 kg / 26,26 %,

3. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 7 310 kg / 40,61 %.

Przeprowadzone pomiary potwierdziły, że kontrolowany pojazd jest pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.", na którego przejazd wymagane jest uzyskanie zezwolenia kategorii VII. Skarżący i kierowca obecny podczas czynności kontrolnych podpisali protokół dokumentujący przebieg ważenia, a kierowca skorzystał z prawa powtórzenia pomiarów. W ich wyniku ustalono przekroczenie pierwszej pojedynczej osi napędowej pojazdu 780 kg / 7,8 %, drugiej pojedynczej osi napędowej o 3 000 kg / 26,09 % oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 7 280 kg / 40,44%.

Organ I instancji dla rozpatrzenia sprawy przyjął wyniki pomiarów korzystniejszych dla strony, czyli powtórnego ważenia pojazdu, udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z dnia 11 stycznia 2018 r.

Naczelnik wyjaśnił, że w opisywanej sprawie brak było podstaw do umorzenia postepowania na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lub art. 140aa ust.4 pkt 2 P.r.d. Skarżący w troku prowadzonego postępowania nie przedstawił dowodu wskazującego, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, oraz że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a towar przewożony nie był ani drewnem, ani ładunkiem sypkim. W ocenie organu I instancji, przedstawione w późniejszym terminie dokumenty w postaci Międzynarodowego Samochodowego Listu Przewozowego CMR bez numeru i z datą wystawienia 6 stycznia 2017 r., w sytuacji gdy kontrola miała miejsce w dniu 11 stycznia 2018 r., oraz faktura [...] z dnia 16 stycznia 2018 r. bez podpisu odbiorcy, nie były wiarygodne. Nawet gdyby podzielić argumentację skarżącego, że przejazd skontrolowanego dźwigu miał miejsce na lawecie pojazdu nr rejestracyjny [...] przez wynajętą firmę zewnętrzną [...] z siedzibą w [...], to skarżący winien sprawdzić, czy wynajęty podmiot legitymuje się stosownym zezwoleniem. Ponadto w świetle wykazanego przekroczenia dopuszczalnych norm brak było również podstaw do przyjęcia, że stwierdzone naruszenie miało charakter znikomego. Tym samym w sprawie zaistniały podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł, na podstawie art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d.

We wniesionym odwołaniu skarżący zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, m.in. poprzez przesłuchanie, zwrócenie się do podmiotu świadczącego transport na terytorium Polski, tj. [...], czy też przesłuchanie w charakterze świadka pracownika, który kierował lawetą, bądź właścicieli przedsiębiorstwa dla wyjaśnienia spornych okoliczności;

2. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się m.in. w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentowi w postaci Międzynarodowego Listu Przewozowego CMR, faktury [...], fotografii przedłożonych przez stronę, pomimo że dokument ten ma moc dokumentu urzędowego, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności realizowania przewozu na lawecie pojazdu marki [...] o nr rej. [...] przez terytorium Polski za nieudowodnioną.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji została wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z uregulowaniami zawartymi w K.p.a. Nałożenie na odwołującego się kary pieniężnej było słuszne, gdyż w toku prowadzonego postępowania wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, że ustalone w trakcie kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu nienormatywnego zakwalifikowały pojazd, jako nienormatywny VII kategorii. Skoro skarżący nie legitymował się zezwoleniem kategorii VII, które uprawniałoby do przejazdu, to wymierzenie kary było zasadne. W przedmiotowej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiarów kontrolowanego pojazdu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy podał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz poglądami judykatury, sam fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu oraz braku zezwolenia na dokonany już przejazd pojazdem nienormatywnym, powoduje z mocy prawa powstanie obowiązku obciążenia podmiotu odpowiedzialnego za przewóz stosowną karą pieniężną. Nie ma przy tym znaczenia, na jak długim odcinku dokonano przejazdu tego rodzaju pojazdem, a przepisy nie uprawniają do miarkowania kary. Wyjaśnienia skarżącego, że kontrolowany pojazd przez większą część terytorium RP (do 1 5000 m przed miejscem kontroli) przewożony był na lawecie, a pozostały odcinek na własnych kołach, pozostają bez wpływu na sposób rozpatrzenia sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, IS wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

I. art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) P.r.d., poprzez jego niewłaściwą wykładnię ostatecznie skutkującą jego niezastosowaniem, polegającą na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym brak było przesłanek do odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, o których mowa w treści wymienionego przepisu;

II. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, w którym miejscu nastąpił rozładunek wymienionego pojazdu i z jakiej przyczyny,

III. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 107 § 3 K.p.a.;

IV. art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie, dlaczego organ nie przeprowadził wszystkich dowodów wskazywanych i wnioskowanych przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddając ocenie legalności zaskarżoną decyzję, w granicach wyżej zakreślonych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd ustalenia stanu faktycznego sprawy uznał za prawidłowe i tak ustalony stan faktyczny sprawy był podstawą orzekania w rozpoznawanej sprawie.

Okolicznością bezsporną ustalonego stanu faktycznego sprawy przez organy orzekające jest ustalenie rzeczywistych parametrów kontrolowanego pojazdu nienormatywnego (na podstawie dwukrotnego ważenia w obecności skarżącego i kierowcy) doprowadziły do przyjęcia, że skarżący winien dysponować na realizowanie tego przejazdu przez terytorium Rzeczypospolitej, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym zakwalifikowano jako pojazd nienormatywny kat. VII i dlatego poruszanie się tego typu pojazdem wymagało zezwolenia kat. VII.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo wykazał warunki, w jakich były wykonywane pomiary pojazdu skarżącego, które wykonywały uprawnione osoby przy użyciu zalegalizowanych urządzeń pomiarowych, a aktualne świadectwa legalizacji urządzeń pomiarowych znajdują się na stanowisku pomiaru i są dostępne dla stron. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się uwierzytelnione kopie tych świadectw. Ustalenie, że skarżący poruszał się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej pojazdem nienormatywnym nie tylko uprawniało, ale i zobowiązywało do wymierzenia kary w tym przypadku 15 000 zł.

Podkreślić należy, że odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych norm jest odpowiedzialnością za skutek i ma charakter obiektywny. Odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy, a zatem sam wynik ważenia i mierzenia, potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych, wystarcza do nałożenia kary pieniężnej. Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnych parametrów nie podlega uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości. Dlatego też bez wpływu na wynik pozostaje okoliczność podana przez skarżącego, że tylko na niewielkim odcinku odbywał się przejazd pojazdem nienormatywnym. Nie jest też kwestionowany przez organy fakt wykonywania transportu przy użyciu lawety, ale organy oceniły ten fakt jako niemający znaczenia dla wymierzenia kary i ocenę tę Sąd podziela.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono też treść art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d., którego normy nie mogły mieć zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Organ II instancji wywiódł, że skarżący nie wykazał i nie udowodnił zdarzeń nieoczekiwanych, niedających się przewidzieć i powstałych niezależnie od skarżącego, co skutkować mogłoby uwolnieniem od odpowiedzialności administracyjnej. Sąd podziela też stanowisko organów, że zagraniczny podmiot realizujący przewóz przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązany jest znać i przestrzegać obowiązujące w tym przedmiocie przepisy prawa.

Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, oraz że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Warto podkreślić, że nie wystarczy zakwestionowanie swojej odpowiedzialności, należy przedstawić jeszcze dowody na dochowanie w powyższym zakresie należytej staranności. Brak winy musi zatem realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność musi wykazać dołożenie należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej zgodnie z prawem.

W rozpoznawanej sprawie nieskuteczne okazały się zarzuty skargi, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 8 K.p.a. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, co świadczy o stosowaniu zasady praworządności, określonej w art. 6 K.p.a. Nie można organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 K.p.a.). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 K.p.a., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych decyzji.

Sąd zwraca również uwagę na umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzoną w Warszawie 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r., nr 6, poz. 125). W art. 9 ust. 1 tej umowy określono, że przewozy pojazdami, których masa całkowita lub rozmiary z ładunkiem lub bez przekraczają normy dopuszczone na terytorium jednej Umawiającej się Strony, wymagają zezwolenia specjalnego wydanego przez władzę tej Umawiającej się Strony. Zakres przedmiotowy przewozów wyznaczył ust. 3 art. 9 umowy, gdyż zezwolenia specjalne na przewóz, o którym mowa w ustępie 1 art. 6 niniejszej umowy.

W związku z tym, że państwo podmiotu, któremu wymierzono karę, nie jest członkiem Unii Europejskiej, to zastosowanie ma ustawodawstwo Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że nie ma zastosowania w niniejszej sprawie wyrok TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17, gdyż wyrok ten dotyczy wspólnego rynku transportowego UE. Skutkiem wyroku TSUE nie było również pozbawienie mocy obowiązującej ustawodawstwa krajowego w zakresie wymogu zezwoleń na wykonywanie transportu pojazdem nienormatywnym.

W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.