Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 87/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58   par. 1  pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A sp. z o.o. w G. na czynność [...] Konserwatora Zabytków w [...] w przedmiocie włączenia budynku do wykazu zabytków wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 87/16

UZASADNIENIE

[...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (skarżąca), zastępowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. - włączenie budynku (domu mieszkalnego-kamienicy) położonego na nieruchomości przy ul. [...] w G., do wykazu zabytków nieruchomych wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Zaskarżonej czynności skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) tj. art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. - o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji budynku położonego przy ulicy [...] w G. i ustalenie, że powyższy obiekt budowlany posiada wartość zabytkową,

b) art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. - o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw poprzez przyjęcie, że budynek położony przy ulicy [...] w G. podlega włączeniu (wpisowi) do wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków i przekazanie przedmiotowego wykazu Prezydentowi G..

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: tj.

art. 7, 8,9 i 10 KPA, a także art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 80 i art. 81 KPA poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

a) arbitralne uznanie, iż budynek przy ul. [...] w G. ma wartość zabytkową,

b) bezpodstawne objęcie budynku kartą adresową zabytku architektury i budownictwa sporządzoną w latach 90-tych XX w.,

c) bezpodstawne i arbitralne ujęcie budynku w wykazie zabytków wskazanych do ujęcia wojewódzkiej ewidencji zabytków, przekazanego Prezydentowi G. pismem z [...] grudnia 2010 r.,

d) uznanie, że dokumenty w postaci studium konserwatorskiego z 1973 r. - "G.. Studium Konserwatorskie do zagospodarowania przestrzennego miasta wykonane na zlecenie Wojewódzkiego konserwatora Zabytków w B." [...] (w zbiorach WUOZ T.) określają aktualny stan budynku i jego aktualną wartość artystyczno-historyczną, i są wiarygodne oraz przydatne do ustalenia aktualnego stanu faktycznego na dzień objęcia budynku kartą adresową oraz na dzień ujęcia budynku w wykazie zabytków przekazanego Prezydentowi G. w dniu [...] grudnia 2010 r.,

e) dowolną i nieprawidłową ocenę i interpretację treści dokumentów studium konserwatorski z 1973 r. - "G.. Studium Konserwatorskie do zagospodarowania przestrzennego miasta wykonane na zlecenie Wojewódzkiego konserwatora Zabytków w B." [...] (w zbiorach WUOZ T.),

f) dowolną i nieprawidłową ocenę fotografii ujętej w karcie adresowej, ukazującej jedynie fronton budynku, która została wykonana w latach 90-tych XX w., bez określenia w jakiej dokładnie dacie fotografia została dokonana oraz bez określenia jej aktualności, oraz bez uwzględnienia znaczenia sklepów i punktów handlowych, zlokalizowanych na parterze budynku, widocznych na przedmiotowej fotografii,

g) nieprzeprowadzenie uzupełniającego dowodu z opinii technicznej aktualnej w dniu sporządzenia karty adresowej budynku i z opinii technicznej aktualnej w dniu ujęcia budynku w wykazie zabytków wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków,

h) nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin budynku, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin wnętrza budynku,

i) nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze Strony, współwłaścicieli (członków organu zarządzającego) nieruchomości zabudowanej obiektem, któremu przypisano wartość zabytkową,

- co skutkowało nieuzasadnionym i bezpodstawnym uznaniem, iż budynek położony na nieruchomości przy ul. [...] w G. ma status zabytku, w sytuacji gdy obiekt nie ma wartości zabytkowej, w szczególności nie ma wartości artystycznej wyższej niż przeciętna, a uwzględnienie budynku w wykazie zabytków nastąpiło arbitralnie, z naruszeniem zasady praworządności, na podstawie anachronicznej dokumentacji - studium konserwatorskiego z 1973 r., nieodzwierciedlającej wartości artystycznej budynku i jego stanu ani w dacie sporządzenia karty adresowej budynku ani w dacie ujęcia budynku w wykazie zabytków, tj. na podstawie nieaktualnych dokumentów, ocenianych dowolnie, bez przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, w szczególności bez sporządzenia aktualnych opinii technicznych i właściwych oględzin budynku, tj. bez zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz bez wysłuchania i uwzględnienia słusznego interesu właścicieli budynku.

W związku z powyższym, na podstawie art. 146 § 1 ppsa skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w całości,

2) zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego stosownie do treści art. 200 PPSA,

3) przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów przedłożonych do skargi, stosownie do treści art. 106 § 3 PPSA,

4) rozpoznanie skargi także pod nieobecność skarżącej bądź jej pełnomocnika.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że z zestawienia definicji zabytku zawartej w art. 3 pkt 1 UOZ, informacji zawartych w karcie adresowej obiektu oraz uzasadnienia pisma organu z dnia 20 listopada 2015 r. informującego o wpisaniu budynku do ewidencji zabytków, wynika, że brak było podstaw do przyznania budynkowi przy ul. [...] w G. statusu zabytku poprzez sporządzenie karty adresowej w latach 90-tych XX w., a tym samym brak było podstaw do objęcia budynku ochroną konserwatorską poprzez uwzględnienie w wykazie zabytków nieruchomych wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Podkreśliła, że ani w piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. ani w karcie doręczonej skarżącej, nie określono na podstawie jakich kryteriów i według jakiej metodologii uznano obiekt za zabytek. Samo pochodzenie budynku z 1896 r. nie przemawia, jej zdaniem za przyznaniem obiektowi statusu zabytku. Organ ochrony konserwatorskiej nie wskazywał aby budynek miał szczególną wartość historyczną, a jedynie posiadał określoną wartość artystyczną i ważną funkcję przestrzenno-urbanistyczną. Tymczasem z fotografii zamieszczonej na karcie adresowej doręczonej skarżącej wynika, że budynek utracił swoją pierwotną funkcjonalność i nie ma walorów artystycznych. Zgodnie z treścią karty (dom), budynek miał pełnić jedynie funkcje mieszkalne, jednakże fotografia przedstawia zlokalizowane na parterze budynku sklepy i punkty handlowe oraz wskazuje na poddanie budynku różnym zabiegom (przebudowy, remonty, adaptacje pomieszczeń na sklepy), które zniszczyły pierwotne elementy elewacji budynku. Skarżąca podniosła, że już w chwili wykonania fotografii zamieszczonej na karcie adresowej w 90-tych latach XX w., budynek całkowicie zatracił cechy, które mogłyby przemawiać, za wartością historyczną lub artystyczną, a tym samym brak było podstaw do przypisania obiektowi wartości zabytkowej i ujęcia go w wykazie zabytków nieruchomych przekazanym Prezydentowi Miasta G. w 2010 r. z powołaniem się na dokumentację sporządzoną w 1973 r. Ponadto karta adresowa nie wskazuje na okoliczności znane skarżącej, które istniały już w latach 90-tych XX w. Budynek nosił ślady złego stanu technicznego: ubytków tynków, duże ślady zawilgocenia zewnętrznego lica murów, miejscowe powierzchniowe korozje cegły i ubytki zaprawy, zwłaszcza w elewacji budynku. Wnętrza budynku mocno zdewastowane - nie zachowały się elementy wystroju, zaś układ wnętrz nosił ślady podlegania mym przebudowom. Nadto zdaniem skarżącej zdeterminowanie wartości zabytkowej budynku przez odwołanie do jego ważnej funkcji przestrzenno-urbanistycznej było nieuzasadnione, ponieważ niewiadomym jest na czym istota tej funkcji miałyby polegać, a nadto określenie funkcjonalności budynku nie mieściło się w kategoriach determinanty wartości historycznych lub artystycznych, które podlegają ocenie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Skarżąca podniosła, że funkcjonalność przestrzenno-urbanistyczna podlega ocenie z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i pozostaje poza kompetencją Organu ochrony konserwatorskiej.

Skarżąca podkreśliła, że nawet gdyby przyjąć, że w dacie sporządzenia dokumentacji w 1973 r. czy nawet sporządzenia karty adresowej z lat 90-tych XX w., budynek przy ul. [...] w G. posiadał elementy o wartości artystycznej, to i tak w chwili zamieszczenia kamienicy w wykazie zabytków wskazanych do w wojewódzkiej ewidencji zabytków, który został przekazany Prezydentowi G. utracił on całkowicie wartości zabytkowe. Wskazała, że przeobrażenia budynku uległy istotnemu pogłębieniu od czasu sporządzenia karty adresowej w latach 90-tych XX w. w następstwie dalszych adaptacji, czynności przebudowy i remontów dokonywanych przez osoby trzecie, a także nieuchronnego upływu czasu. W szczególności z fotografii załączonej przez skarżącą do wniosku o wykreślenie wynika w sposób oczywisty, iż budynek uzyskał jednolitą elewację, a materiały, z których obiekt został wykonany, utraciły swoje właściwości. W konsekwencji budynek utracił całkowicie wartość zabytkową, ponieważ nie ma walorów przedstawiających wartość historyczną ani artystyczną, a tym bardziej wartość wyższą niż przeciętne. W takiej sytuacji prawnie niedopuszczalne było włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Zdaniem skarżącej czynność włączenia w 2010 r. obiektu przy ul. [...] w G. do wykazu zabytków nieruchomych wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków i objęcia go ochroną konserwatorską, była dokonana wadliwie nie tylko z powodów merytorycznych, lecz również ze względów formalnych - ujęcie w wykazie zabytków nieruchomych nastąpiło na podstawie anachronicznych danych, z uwzględnieniem nieaktualnej dokumentacji z 1973 r., bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności bez sporządzenia aktualnych opinii technicznych i właściwych oględzin budynku (w szczególności jego wnętrza), co pozwala przyjąć, że uwzględnienie budynku w wykazie zostało dokonane całkowicie arbitralnie.

Końcowo skarżąca podała, iż aktualnie obiekt nie odpowiada definicji zabytku określonej w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a tym samym nie może podlegać ochronie przewidzianej w powołanej ustawie. W szczególności prawnie niedopuszczalne jest dalsze pozostawanie obiektu pod ochroną konserwatorską i dokonanie wpisu obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w T. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko przytoczył ustawową definicję zabytku i stwierdził, że obiekt będący przedmiotem skargi spełnia przesłanki zabytku. Wskazał, że kamienica przy ul. [...] w G. posiada następujące wartości:

- wartość historyczna: kamienica powstała w 1896 r. i stanowi eksponowany element układu urbanistycznego Śródmieścia G. ze względu na usytuowanie w narożniku [...] i jednej z ulic wylotowych - ulicy [...];

- wartość artystyczna: kamienica posiada zachowaną dwuskrzydłową bryłę z wieloosiowymi elewacjami, elewacje posiadają klasycyzujący detal architektoniczny: pasowe pseudoboniowanie parteru, gzymsy, opaski okienne, naczółki zamknięte łukowo o polach wypełnionych ornamentem akantowym, ścięty narożnik elewacji zaakcentowany jest ponadto w drugiej i trzeciej kondygnacji balkonami o tralkowych balustradach;

- wartość naukowa: kamienica stanowi przykład wielkomiejskiej zabudowy czynszowej i może być przyczynkiem do badań takiej zabudowy na terenie G., a także w szerszym kontekście.

Wobec powyższego kamienicę przy ul. [...] w G. należy, zdaniem organu uznać za zabytek w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014, poz. 1446; z późn. zm.).

Ponadto wyjaśniono, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474), w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt. 5 lit. b niniejszej ustawy oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków dotrzymał ustawowego terminu i pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. przekazał Prezydentowi G. wykaz zabytków ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz wykaz zabytków wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, który ma być podstawą do stworzenia gminnej ewidencji zabytków. Ujęcie kamienicy przy ul. [...] w G. w wykazie zabytków wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków nastąpiło na podstawie karty adresowej z lat 90-tych XX w. Kamienica przy ul. [...] w G. ujęta została w wykazie zabytków wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków ponieważ nie posiadała ona karty ewidencyjnej według nowego wzoru wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Kultury z 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2004 r., Nr 124, poz. 1305). Na wykazie tym znalazły się wyłącznie obiekty spełniające w ocenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. definicję zabytku z art. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Obecnie, zgodnie z konsekwentnie realizowanym przez WUOZ T. planem zakładania kart ewidencyjnych według aktualnie obowiązującego wzoru dla obiektów wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków (w miarę dostępnych środków budżetowych), kamienica ta, wśród wielu innych zabytków G., otrzymała kartę ewidencyjną zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków, wykonaną w grudniu 2015 r. Aktualnie przygotowywany jest wykaz obiektów z terenu miasta G., dla których sporządzone zostały w latach 2014-2015 karty ewidencyjne zgodnie z obowiązującym wzorem w celu włączenia ich do wojewódzkiej ewidencji zabytków zarządzeniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że szczegółowo i wszechstronnie rozpatrzył kwestię ujęcia kamienicy przy ul. [...] w G. w wykazie, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 75, poz. 474) na podstawie posiadanego materiału dowodowego. Należy do niego karta adresowa zabytku z lat 90-tych XX w., dokumentacja "G.. Studium konserwatorskie do zagospodarowania przestrzennego miasta wykonane na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B." [...], oraz karta gminnej ewidencji zabytków z 2008 r. - ze zbiorów MKZ w G.. Ponadto w zbiorach WUOZ T. znajdują się akta kamienicy przy ul. [...] w G. z lat 1993-2015, które pozwalają [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w T. na bieżąco aktualizować posiadaną wiedzę na temat stanu zachowania spornego zabytku. Podkreślił, że dokumentacja "G.. Studium konserwatorskie do zagospodarowania przestrzennego miasta wykonane na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B." [...] była jednym z dowodów, na podstawie którego dokonano oceny wartości historycznej i artystycznej zabytku. Ustalenia naukowe, które poczyniono w w/w dokumentacji, na przykład data powstania budynku są niezmienne oraz mają wpływ na ocenę wartości historycznej obiektu - nie można jej zatem odmówić wartości dowodowej, bez względu na upływ czasu, jaki minął od jej powstania.

Ponadto [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w T. wyjaśnił, że dokonał oceny aktualnego stanu zachowania kamienicy, porównując fotografię zawartą w karcie adresowej z lat 90-tych XX w. z fotografiami z 2008 r. z karty gminnej ewidencji zabytków i z fotografią współczesną, dostarczoną przez skarżącą. W wyniku tej analizy stwierdził, że zwiększenie ilości lokali handlowych w parterze kamienicy nie wpłynęło na utratę przez nią wartości historycznej, artystycznej i naukowej, ponieważ zachowała ona autentyczną bryłę oraz klasycyzujący wystrój elewacji. Wskazał, że zgodnie z art. 6 pkt 1 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytki podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. W kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków leży ocena wartości historycznej, artystycznej oraz naukowej zabytku, nie zaś jego stanu technicznego. Stan techniczny zabytku nie ma wpływu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową, a stopień zniszczenia budynku nie musi powodować utraty jego wartości historycznej. Natomiast wyłączenie zabytku z wojewódzkiej ewidencji zabytków następuje w wyniku utraty przez niego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Także, wbrew twierdzeniu skarżącej organy ochrony zabytków, które są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych wartości zabytkowych nie mają obowiązku, włączając obiekt do ewidencji zabytków, dopuszczenia dowodu z opinii biegłych.

Organ wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym ujęcie zabytku w ewidencji zabytków jest czynnością materialno-techniczną (włączenie karty do zbioru). Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia MKiDN z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r., Nr 113, poz. 661) nie przewidują wydawania decyzji ani postanowień w sprawie włączenia zabytku do ewidencji. Wobec powyższego, czynności włączania i wyłączania zabytku do ewidencji wojewódzki konserwator zabytków podejmuje z urzędu i nie prowadzi postępowania administracyjnego z udziałem stron. W związku z tym, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w T. nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron przed włączeniem spornej kamienicy do wykazu zabytków wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

W piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2016 r. zatytułowanym "odpowiedź na skargę" organ podtrzymał swoje dotychczasowe wyjaśnienia i dodatkowo poinformował, że realizując plan zakładania kart ewidencyjnych według aktualnie obowiązującego wzoru dla obiektów wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, zarządzeniem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. włączył kartę ewidencyjną kamienicy przy ul. [...] w G. do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Właściwość rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako: "ppsa". Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 tej ustawy, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto, jak stanowi § 3 art. 3 ppsa sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Stosownie natomiast do zasady wynikającej z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5 tego przepisu wniesienie skargi nie jest dopuszczalne. W takiej sytuacji merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd jest niemożliwe.

W pierwszej kolejności należy zatem ustalić co jest przedmiotem skargi i czy może ona być rozpoznana przez sąd administracyjny. Z treści skargi wprost wynika, że zaskarżeniu poddano czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. polegającą na włączeniu budynku do wykazu zabytków nieruchomych wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W związku z tym wyjaśnić należy, że w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474), dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca", ustawodawca nałożył na wojewódzkiego konserwatora zabytków obowiązek opracowania i przekazania wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście, wykazu między innymi zabytków nieruchomych wyznaczonych przez niego do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków - w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. Przepisy ustawy zmieniającej nie przewidują formy, w jakiej miałoby nastąpić sporządzenie tego wykazu. Niewątpliwie nie ma więc obowiązku sporządzenia go w formie jednego z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 ppsa (wymienionych powyżej), podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie można też zdaniem Sądu uznać, że sporządzenie wykazu zabytków nieruchomych wskazanych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków jest innym niż określony w pkt 1-3 aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa.

Wyjaśnić w tym miejscu przyjdzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać (lub nie) obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie administracyjne ma tą wyróżniającą je cechę, że nakłada na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, który to obowiązek powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości interpretacji. Musi też istnieć związek między ustaleniem, bądź potwierdzeniem określonego obowiązku lub uprawnienia (lub ich odmową) a możliwością realizacji takiego uprawnienia, czy obowiązku wynikającego z przepisu prawa (vide: postanowienie NSA z dnia 22.02.2012 r., sygn. akt I OSK 194/12; dostępne na stronie internetowej: nsa.gov.pl). Warto także przytoczyć pogląd WSA w Opolu, który w podobnej sprawie jak rozpoznawana stwierdził, że: "akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, aby mogły podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego, muszą spełniać kumulatywnie określone warunki, a mianowicie: 1) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych w trybie przewidzianym ustawą, 2) powinny być skierowane do indywidualnego podmiotu, 3) powinny mieć charakter publicznoprawny, co oznacza, że w zakresie właściwości sądów administracyjnych mieszczą się akty lub czynności zawierające element władztwa administracyjnego, zaś działanie władcze to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, a adresat jest związany tym jednostronnym działaniem, 4) muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a więc omawiany akt lub czynność powinien ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa.

Wojewódzki Konserwator Zabytków sporządzając wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez niego do umieszczenia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, realizuje obowiązki wynikające z ustawy zmieniającej. Nie wydaje więc w tym zakresie żadnego aktu, ani nie dokonuje czynności jako organ administracji publicznej w stosunku do indywidualnego podmiotu. Działanie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie jest zatem żadną z władczych form decydowania o prawach i obowiązkach strony, nie rozstrzyga żadnej indywidualnej sprawy administracyjnej, a stanowi jedynie wskazanie obiektów, które podlegać mają uwzględnieniu w gminnej ewidencji zabytków. Adresatem tej czynności jest organ wykonawczy gminy - wójt, burmistrz, prezydent miasta" (vide: postanowienie WSA w Opolu z dnia 13.05.2015 r., sygn. akt II SA/Op 146/15; dostępne na stronie internetowej: nsa.gov.pl). Także i ten pogląd Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela i stwierdza w związku z tym, że zaskarżona przez [...] sp. z o.o. czynność nie jest objęta właściwością rzeczową sądu administracyjnego określoną w art. 3 § 2 ppsa, a zwłaszcza nie jest czynnością o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa.

Mając na uwadze powyżej zaprezentowane poglądy, dodatkowo należy podkreślić że czynność przekazania wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, przewidziana w art. 7 ustawy zmieniającej poprzedza czynność włączenia konkretnego budynku do gminnej ewidencji zabytków (art. 6 ust. 2 ustawy zmieniającej) i służy przygotowaniu, stworzeniu gminnej ewidencji zabytków. Przy czym warto zaznaczyć, że samo przekazanie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście nie wywołuje skutku w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków. Założenie tej ewidencji wymaga aktu organu wykonawczego gminy, z którym jednoznacznie można będzie wiązać skutek w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków. Takim aktem jest zarządzenie. Założenie ewidencji stanowi władcze oświadczenie woli właściwego organu, skierowane bezpośrednio na wywołanie określonego skutku prawnego (tak NSA w wyroku z dnia 5.11.2014 r., sygn. akt II OSK 2329/14; dostępny na stronie internetowej: nsa.gov.pl). Wskazać należy także, że gminnej ewidencji zabytków ustawą zmieniającą nadano szczególne znaczenie, większe niż do tej pory wojewódzkiej ewidencji zabytków. Stanowi ona aktualnie prawną formę ochrony zabytków przejawiającą się między innymi sprawowaniem ochrony konserwatorskiej nad istniejącymi obiektami czy uzgodnieniami konserwatorskimi w procedurze pozyskiwania warunków zabudowy lub pozwolenia na budowę. Ewidentnie konsekwencją włączenia zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków jest ograniczenie wykonywania prawa własności do nieruchomości zabytkowej.

Szczególnego podkreślenia wymaga także to, że w niniejszej sprawie przekazanie wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków Prezydentowi G. nastąpiło pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. Wobec tego w ciągu dwóch lat od tej daty musiało dojść do założenia gminnej ewidencji zabytków – zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy zmieniającej. Oznacza to, że w chwili wniesienia skargi – dnia [...].12.2015 r. wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków nie miał już znaczenia nadanego mu ustawą zmieniającą ponieważ zgodnie z intencją ustawodawcy (vide: art. 8 ustawy zmieniającej) został niejako zastąpiony przez gminną ewidencję zabytków. Wszelkie konsekwencje natury prawnej jakie mogą wynikać z posiadania zabytku nieruchomego, od chwili powstania gminnej ewidencji zabytków wiążą się właśnie z faktem włączenia zabytku do tej ewidencji i ewentualnie ta czynność – włączenie budynku do gminnej ewidencji zbytków – mogłaby podlegać zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Uznając zatem, że czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. – włączenie budynku do wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków , co do zasady nie ma cech czynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej.