Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 498/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi małoletnich W. i W. A. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego I. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. I. H. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie małoletnim: W. A. oraz W.A. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dzieci G. A.

Wskazała, że dzieci są niepełnosprawne, ona zaś nie może podjąć pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad synem W., który porusza się na wózku inwalidzkim.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], stosując art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016r., poz. 887 ze zm.), odmówił przyznania małoletnim dzieciom: W. A. oraz W. A. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez członka rodziny osoby zmarłej.

Prezes ZUS wskazał następnie, iż z materiału aktowego wynika, że zmarły w wieku 57 lat ojciec dzieci posiadał udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 4 lata, 10 miesięcy i 9 dni. W 10-leciu przypadającym przed datą zgonu zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 17 dni tych okresów.

W latach 1981 - 1982 oraz 1982 - 1983, 1983 - 1984, 1988 - 1998, 1999 - 2011, 2011 - 2016 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu pracy, bowiem w ww. przerwach w ubezpieczeniu wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem w celu zapewnienia uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym organ stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Końcowo organ zaznaczył, iż przy rozpatrywaniu sprawy ocenie podlegała również sytuacja materialna małoletnich dzieci, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. I. H. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania renty rodzinnej dla małoletnich dzieci.

Wskazała, że ojciec dzieci do dnia śmierci nie pracował, był osobą niepełnosprawną, pobierał zasiłek stały z ośrodka pomocy społecznej.

Podkreśliła, że zarówno dzieci jak i ona sama są osobami niepełnosprawnymi. Dodała, że nie jest w stanie podjąć żadnej pracy ze względu na stan zdrowia syna, który wymaga całodobowej opieki.

Rodzina utrzymuje się ze świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłków z ośrodka pomocy społecznej, jednak środki te nie pozwalają na zaspokojenie potrzeb dzieci, w szczególności syna W., który wymaga kosztownej rehabilitacji.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Prezes ZUS, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdził istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikają bowiem szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, na skutek których zmarły ojciec dzieci nie nabył uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Przy czym za szczególną okoliczność, która usprawiedliwia brak zatrudnienia należy uważać zdarzenie bądź trwały stan, który wykluczał aktywność zawodową z powodu braku możliwości przezwyciężenia ich skutków.

Organ ponownie wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż na przestrzeni 57 lat życia G. A. udowodniono tylko 4 lata, 10 miesięcy i 9 dni okresów składkowych. Jakkolwiek świadczenie w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od stażu pracy, to jednak staż ten nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wystąpienia warunków przewidzianych w tym przepisie. Okres ubezpieczenia powinien być odpowiedni do wieku ojca dzieci, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowały okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku.

Organ zaznaczył, iż w ocenianym 10-leciu przed dniem śmierci ojca dzieci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udowodniono jedynie 17 dni okresów składkowych.

W latach 1981 - 1982 oraz 1982 - 1983, 1983 - 1984, 1988 - 1998, 1999 - 2011, 2011 - 2016, tj. przez ponad 31 lat, zmarły nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Spowodowało to brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Z akt sprawy nie wynika, aby powodem braku zatrudnienia były szczególne okoliczności spowodowane stanem zdrowia, bowiem nie była wówczas wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego materiału dowodowego na okoliczność niepełnosprawności ojca dzieci, który pozwoliłby na uznanie, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było szczególnymi okolicznościami.

Końcowo organ wskazał, iż wprawdzie przedstawiona sytuacja materialna dzieci jest niewątpliwie trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie są świadczeniami socjalnymi przyznawanymi jedynie według potrzeb, lecz są świadczeniami z ubezpieczeń społecznych, za czym przemawia sam fakt zamieszczenia powyższego przepisu w ww. ustawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2017 r. I. H. wniosła o wnikliwe rozpatrzenie sprawy przyznania renty rodzinnej dla jej małoletnich dzieci.

Ponownie wskazała, że do dnia śmierci ojciec dzieci nie pracował, był bowiem osobą niepełnosprawną i pobierał zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej w G.

Podkreśliła, że córka W. cierpi na astmę oskrzelową, alergię, atopowe zapalenie skóry, skoliozę. Syn W. urodził się z przepukliną oponowo - rdzeniową kręgosłupa i wodogłowiem. Porusza się na wózku inwalidzkim. Wymaga stałej opieki, co uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Zaznaczyła, iż organ nie informował jej wcześniej o tym, że powinna dostarczyć dokumenty dotyczące ojca dzieci. W dniu [...] marca 2017 r. zwróciła się do pracownika socjalnego w G. o wydanie dokumentów poświadczających, że G. A. był osobą niepełnosprawną i do dnia śmierci pobierał zasiłek stały, jednak uzyskała odpowiedź, że o takie dokumenty powinien wystąpić Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub Sąd.

Do skargi załączone zostały m.in. kopie orzeczeń o niepełnosprawności: I. H., W. A., W. A. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G., kopie decyzji w sprawie przyznania I. H. świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczeń wychowawczych i zasiłku rodzinnego wydane przez [...] Centrum Pomocy Rodzinie.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. Organ nie może "po omacku" poszukiwać materiału dowodowego, o którym nawet nie wiadomo, czy istnieje. Skarżąca nie załączyła do skargi żadnych dokumentów potwierdzających istnienie u zmarłego niezdolności do pracy. W tej sytuacji także sam organ nie miał podstaw do odniesienia się do ewentualnych nowych dowodów. Natomiast sama informacja, jaką uzyskała skarżąca od pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest informacją, że OPS ma jakiekolwiek dokumenty potwierdzające zły stan zdrowia G. A., ale jedynie, że gdyby instytucja upoważniona wystąpiła do OPS o taką informację, to mogłaby ją uzyskać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 780 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia.

Podkreślić należy, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, zatem w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskujących - członków rodziny osoby zmarłej.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach organ jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Oznacza to, że podstawowym obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego.

Zaznaczenia wymaga, że zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony. Wprawdzie, w przypadku postępowania wszczętego na wniosek, to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona określone skutki prawne, jednakże, jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności, zaś organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z niego wywieść wnioski negatywne dla strony.

Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. Zasada ta powinna być realizowana we wszystkich stadiach postępowania tak, aby strona rozumiała przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kieruje się organ wykonując lub odmawiając wykonania określonych czynności.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym powyżej obowiązkom procesowym, bowiem nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie rozpatrzył w sposób pełny i wnikliwy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bez wyjaśnienia okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie bezspornym jest, że W. A. (ur. [...] kwietnia 2007r.) oraz W. A. (ur. [...] lipca 2010 r.) są małoletnimi dziećmi zmarłego G. A., który podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Są więc pozostałymi po nim członkami rodziny i ze względu na wiek nie mogą podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Bezspornym jest również, że ww. nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, bowiem na jedną osobę w rodzinie przypada miesięcznie kwota 433,33 zł brutto, która jest niższa od najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynoszącej w dacie orzekania przez organ 882,56 zł brutto. W tym stanie rzeczy konieczne było poczynienie przez organ niezbędnych ustaleń faktycznych oraz poddanie ich ocenie w celu stwierdzenia, czy zmarły ojciec dzieci nie nabył świadczenia w zwykłym trybie na skutek "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Powyższy przepis posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności upoważnia ubezpieczonego do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Oznacza to, że nie długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie całej aktywności zawodowej wnioskodawcy ma decydujące znaczenie dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ale wymagany, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okres składkowy i nieskładkowy w ostatnim dziesięcioleciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy - wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Przy czym kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie to nie może być interpretowane jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639).

Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ wskazał, że w ostatnim dziesięcioleciu przed datą zgonu, ojciec małoletnich dzieci wypracował 17 dni okresów składkowych. Stwierdził przy tym, że w pozostałym okresie wobec ojca dzieci nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia i inne szczególne okoliczności, która uniemożliwiały mu wypracowanie świadczenia w zwykłym trybie. Twierdzenia te jednak uznać należy za przedwczesne, nie poparte materiałem dowodowym, który umożliwiłby ich weryfikację.

Przede wszystkim z akt sprawy nie wynika co było przyczyną śmierci ojca małoletnich dzieci, w szczególności czy była to śmierć nagła, czy też będąca skutkiem trwającej uprzednio choroby. Brak jest danych na temat stanu zdrowia zmarłego ojca dzieci w okresie dziesięciu lat poprzedzających zgon. Brak jest też informacji z jakich powodów zmarły zaprzestał świadczenia pracy w kwietniu 2011 r. Nie można zatem stwierdzić, co było w istocie powodem niepodejmowania zatrudnienia przez zmarłego ojca dzieci, czy były to przyczyny zdrowotne, czy też ewentualnie inne obiektywne i niezależne od jego woli zdarzenia, które mogły ograniczać a nawet uniemożliwiać aktywność zawodową.

Podkreślić również należy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawicielka ustawowa małoletnich dzieci wskazała, że zmarły był osobą niepełnosprawną i pobierał zasiłek stały z ośrodka pomocy społecznej. Organ jednak przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wezwał skarżącej do przedstawienia stosownych dokumentów na poparcie tych twierdzeń, nie poinformował też skarżącej o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Organ nie podjął również żadnych czynności w celu wyjaśnienia kwestii stanu zdrowia ojca dzieci przez datą zgonu, tj. nie ustalił, czy wydane zostało w stosunku do G. A. orzeczenie o niepełnosprawności oraz czy pobierał on zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej w G.- jak podnosiła skarżąca w skardze.

Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (pkt 1), pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (pkt 2). Z treści ww. przepisu wynika, że jednym z warunków przyznania zasiłku stałego jest niezdolność do pracy osoby wnioskującej o to świadczenie, co w rozpatrywanej sprawie mogłoby mieć istotne znaczenie z punktu widzenia oceny przyczyn, dla których zmarły ojciec dzieci w ostatnim dziesięcioleciu przed datą zgonu nie udokumentował okresu ubezpieczenia warunkującego przyznanie do świadczenia w zwykłym trybie.

Z tego względu okoliczności podnoszone przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie w skardze do Sądu, dotyczące stanu zdrowia ojca dzieci (jego niepełnosprawności) przed datą zgonu powinny być przez organ wyjaśnione, a następnie ocenione w kontekście przesłanki szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Obowiązek organu w tym zakresie statuuje art. 15 k.p.a., zgodnie z którym organ w toku postępowania odwoławczego (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) zobowiązany jest ponownie rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, a nadto ustosunkować się do wszystkich zarzutów i argumentów strony, zwłaszcza gdy dotyczą one okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organ tego nie uczynił, nie podjął bowiem czynności w celu wyjaśnienia stanu zdrowia ojca dzieci przed datą zgonu, w szczególności czy był on niezdolny do pracy (całkowicie lub częściowo) oraz czy niezdolność ta stanowiła okoliczność usprawiedliwiającą brak udokumentowanego okresu ubezpieczenia warunkującego nabycie świadczenia w zwykłym trybie.

Rozpatrując sprawę ponownie organ winien zatem wyjaśnić, czy istnieją dokumenty potwierdzające niepełnosprawność (niezdolność do pracy) zmarłego ojca dzieci oraz czy pobierał on zasiłek stały - jak wskazywała skarżąca. W przypadku nieposiadania przez skarżącą dokumentów na poparcie tych twierdzeń organ winien zwrócić się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G.w celu uzyskania wyjaśnień we wskazanym zakresie. W przypadku uzyskania wiedzy, że ojciec dzieci był osobą niepełnosprawną (niezdolną do pracy), organ powinien rozważyć tę kwestię w świetle "szczególnych okoliczności" mogących usprawiedliwiać brak aktywności zawodowej we wskazanym wyżej okresie.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.