Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 152/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat I. Z. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, po rozpoznaniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2011 r. nr [...], odmawiającą przyznania J. K. renty specjalnej.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W dniu [...] października 2010 r. J. K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie renty specjalnej, po tym jak jej mąż M. K. zginął w dniu [...] w katastrofie budowlanej w [...] należącej do [...]. W uzasadnieniu wniosku J. K. podała, że w wyniku tego zdarzenia rodzina straciła głównego żywiciela. Wskazała, że przed zgonem męża źródłem utrzymania rodziny było jego wynagrodzenie za pracę wynoszące 700 zł, prace dorywcze, za które otrzymywał 300-600 zł oraz jej renta w kwocie 490 zł.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania J. K. świadczenia specjalnego.

Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r.

Decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. stała się przedmiotem skargi J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca podała, iż nie zgadza się z powyższym rozstrzygnięciem. Wskazała także na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną, zaistniałą po tragicznej śmierci męża.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., nadto stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd podkreślił, że skarżąca swojego wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego nie uzasadniała zasługami swoimi czy męża, ani też osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, lecz wskazała na nadzwyczajne zdarzenie losowe, w następstwie którego tragicznie zginął jej współmałżonek. Następstwem tego było obniżenie wysokości dochodów, co przy orzeczonej częściowej niezdolności do pracy i licznych schorzeniach uniemożliwia jej zaspokajanie swoich podstawowych potrzeb. Dlatego, w ocenie Sądu, organ - mając na względzie powyższe okoliczności - powinien rozważyć przypadek skarżącej, czy można go zakwalifikować w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego. Tego jednak organ nie uczynił skupiając się w decyzji na kwestiach, które nie były podstawą wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego, pomijając natomiast okoliczności zdarzenia losowego, któremu uległa skarżąca oraz wpływu tego zdarzenia na jej dalsze życie oraz obecną sytuację. Powyższe stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji nie odnosiła się, zdaniem Sądu, do indywidualnych okoliczności niniejszej sprawy, a motywy przytoczone przez organ administracji nie uzasadniały w dostateczny sposób podjętego rozstrzygnięcia, co dało podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności działania w ramach uznania administracyjnego.

W następstwie powyższego wyroku, ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z dnia [...] października 2010 r., Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Po rozpoznaniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów ww. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że z nadesłanych przez wnioskodawczynię dokumentów wynika, że otrzymuje ona rentę w kwocie 860 zł, opłaty stałe wynoszą 430 zł, koszt zakupu leków wynosi około 300 zł miesięcznie. Na inne wydatki pozostaje więc niewielka kwota. Wnioskodawczyni podała, że choruje na [...] i inne schorzenia, w tym [...], a jej stan zdrowia uległ pogorszeniu. W 2005 r. zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności z powodu schorzeń [...], a w roku 2008 do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo z powodu schorzeń [...]. Zgodnie z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2008 r. wnioskodawczyni uznana jest nadal za częściowo niezdolną do pracy.

Następnie organ podał, iż według informacji przekazanych przez [...] Urząd Wojewódzki J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę rodzinną w kwocie 864 zł netto miesięcznie. Dominującym problemem jest długotrwała choroba wnioskodawczyni, która choruje przewlekle od 10 lat [...]. Z nadesłanych wyjaśnień nie wynika, aby stan zdrowia wnioskodawczyni uległ w ostatnich latach (po zgonie męża) istotnemu pogorszeniu.

W ocenie organu, zgon męża wnioskodawczyni w wyniku katastrofy budowlanej uzasadnia uznanie, iż w sprawie wystąpiło nadzwyczajne zdarzenie losowe, a więc zaistniała jedna z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie renty lub emerytury w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jednakże w przypadku katastrof będących niewątpliwie zdarzeniami losowymi, których charakter nie jest powszechny, renty specjalne przyznawane są - kontynuującym naukę w szkole - małoletnim oraz pełnoletnim dzieciom śmiertelnych ofiar takich katastrof. Świadczenia te, przyznawane najczęściej okresowo, mają na celu umożliwienie dzieciom ofiar zdobycie wykształcenia i usamodzielnienie się. Z tego względu, po tragicznym zgonie męża wnioskodawczyni, renta specjalna przyznana została jego młodszemu, uczącemu się synowi (jak i innym dzieciom ofiar katastrofy budowlanej, do której doszło w dniu [...] na terenie [...], spełniającym warunki uprawniające do nabycia rent rodzinnych). Potwierdza to, że organ nie kwestionuje, iż zgon M. K. w powyższych okolicznościach stanowi zdarzenie losowe o charakterze szczególnym.

W ocenie organu, współmałżonkom ofiar katastrof i innym członkom ich rodzin świadczenia takie mogą być przyznane, gdy przemawiają za tym także inne, szczególne okoliczności. Renty i emerytury specjalne nie stanowią bowiem jedynie formy odszkodowania za utracony, w wyniku zgonu członka rodziny, dochód. W przypadku małżonków osób, które poniosły śmierć w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń, świadczenia przyznane mogą być m. in. w sytuacji, gdy znajdują się oni w szczególnie ciężkiej sytuacji bytowej np. są osobami nieposiadającymi - wskutek wcześniejszych, szczególnych zdarzeń losowych - własnego dochodu, całkowicie niezdolnymi do pracy, a więc również niemającymi możliwości podjęcia zatrudnienia.

Zdaniem organu, finansowe roszczenia wnioskodawczyni, wynikające ze śmierci męża, zostały zaspokojone poprzez przyznanie na drodze sądowej stosownego odszkodowania, zaś analiza całokształtu materiału dowodowego nie uzasadnia uznania sytuacji J. K., wdowy po jednej z wielu śmiertelnych ofiar katastrofy budowlanej w [...]należącej do [...], za szczególną na tle sytuacji innych osób, które utraciły swych bliskich w tragicznych wypadkach losowych.

W ocenie Prezesa Rady Ministrów, sam fakt, że mąż wnioskodawczyni zginął w wyniku zdarzenia o szczególnym charakterze, nie daje podstaw do uznania jej sytuacji za uzasadniającą przyznanie renty specjalnej. Z akt sprawy wynika, że J. K. była osobą chorą już na wiele lat przed zgonem męża. W chwili śmierci męża była uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy i otrzymywała z tego tytułu rentę należną w zwykłym trybie. Mimo, że stan zdrowia jedynie ograniczał, a nie uniemożliwiał podjęcia pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, wnioskodawczyni nie pracowała zawodowo. Dokumenty nie potwierdzają, aby śmierć męża spowodowała istotne pogorszenie stanu zdrowia.

Organ podkreślił również fakt, że po śmierci męża, w miejsce własnej renty, zainteresowana nabyła prawo do znacznie korzystniejszej renty rodzinnej po mężu - należnej w zwykłym trybie. Z akt sprawy nie wynika, aby po zgonie męża, którego dochody stanowiły podstawowe źródło utrzymania rodziny, sytuacja materialna wnioskodawczyni uległa istotnemu pogorszeniu i aby obecnie znajdowała się ona w szczególnie trudnej sytuacji bytowej. Ponadto, w ocenie organu, uwzględnić należało kwotę odszkodowania przyznanego wnioskodawczyni przez sąd oraz wysokość bezzwrotnej pomocy finansowej otrzymanej od organów władzy samorządowej i administracji rządowej oraz organizacji i instytucji charytatywnych.

Na wyżej wskazaną decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. J. K. wniosła w dniu 12 grudnia 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła, że fakt tragicznej śmierci męża stanowił ogromny cios psychiczny. Podkreśliła również swoją ciężką sytuację bytową i zdrowotną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2012 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej, precyzując zarzuty zawarte w skardze, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną wykładnię pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek", co doprowadziło do błędnego uznania, iż sytuacja, w której znalazła się skarżąca, nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie ww. przepisu.

Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez niezgromadzenie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodów pozwalających na ustalenie szans na zatrudnienie skarżącej w miejscu zamieszkania, co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż skarżąca nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji bytowej, a także art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na:

- wyprowadzeniu wniosków sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a mianowicie uznanie, iż sytuacja bytowa skarżącej nie jest szczególnie trudna, w sytuacji w której ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, iż skarżąca ze względu na swój stan zdrowia, brak pracy oraz szans na uzyskanie zatrudnienia oraz ze względu na swój stan majątkowy i rodzinny znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji bytowej,

- wyprowadzeniu wniosków niewynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a mianowicie stwierdzenie, iż sytuacja skarżącej nie jest szczególna na tle sytuacji innych osób, które utraciły swych bliskich w tragicznych wypadkach losowych, w sytuacji, w której organ nie przeprowadził żadnych dowodów uzasadniających takie stwierdzenie.

Ponadto pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ nie uznał sytuacji J. K. za trudną oraz wyjątkową na tle innych osób, które utraciły swych bliskich w tragicznych wypadkach losowych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podkreślił, że organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" uznając, że nadzwyczajne zdarzenie losowe oraz sytuacja socjalno-bytowa wnioskodawczyni nie wystarczą dla uznania sytuacji J. K. za szczególnie uzasadniony przypadek. W ocenie pełnomocnika, sytuację skarżącej należy oceniać na tle sytuacji przeciętnego obywatela, którego nie dotknęło nadzwyczajne zdarzenie losowe.

Jednocześnie pełnomocnik, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 355/08, wskazał, że fakt przyznania skarżącej renty rodzinnej, jak również fakt uzyskania przez nią odszkodowania oraz bezzwrotnej pomocy finansowej, nie wyklucza możliwości uzyskania przez nią świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy, może mieć natomiast wpływ na jego wysokość.

Pełnomocnik podkreślił również, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, bezrobotną wdową, która utraciła męża, jedynego żywiciela rodziny, w wyniku nadzwyczajnej katastrofy budowlanej, przewlekle chorą o orzeczonym lekkim stopniu niepełnosprawności oraz stwierdzonej częściowej niezdolności do pracy. Jedynym źródłem jej utrzymania jest renta rodzinna, którą otrzymała po mężu, przy czym jej wysokość ledwo wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., Nr 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten oznacza, że ocena taka i wskazania są wiążące zarówno, gdy dotyczą zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 433/11, uchylającego decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., wskazał w szczególności, iż organ - mając na względzie okoliczności przytoczone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego - powinien rozważyć przypadek skarżącej, czy można go zakwalifikować w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Organ tego jednak nie uczynił, bowiem skupiając się w decyzji na kwestiach, które nie były podstawą wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego, pominął okoliczności zdarzenia losowego, któremu uległa skarżąca oraz wpływu tego zdarzenia na jej dalsze życie oraz obecną sytuację. Rozważania odnośnie faktu wystąpienia w przypadku skarżącej nadzwyczajnego zdarzenia losowego organ zastąpił rozważaniami na temat braku po stronie skarżącej szczególnych zasług dla kraju oraz analizą sytuacji materialnej i bytowej, co stanowi naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Nadto Sąd podkreślił, że argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji nie odnosi się do indywidualnych okoliczności sprawy, a motywy przytoczone przez organ nie uzasadniają w dostateczny sposób podjętego rozstrzygnięcia, co daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności działania w ramach uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym, analiza zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję własną organu z dnia [...] października 2011 r. wskazuje, że organ - stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. - uwzględnił ocenę prawną zawartą w powołanym wyżej wyroku oraz zastosował się do sformułowanych tam wytycznych. Rozważył bowiem przypadek skarżącej w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego oraz dokonał oceny wpływu tego zdarzenia na jej dalsze życie i obecną sytuację. W konsekwencji organ uznał, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Powołany wyżej przepis stanowi w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych z funduszu gwarantowanego na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców - regulację szczególną. Pozwala on na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Świadczenia przewidziane w ww. przepisie są świadczeniami specjalnymi także z tego względu, że są finansowane z budżetu państwa (art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa nie gwarantuje przyznania świadczenia, nie stwarza także podstaw do występowania z jakimikolwiek roszczeniami w tym zakresie. Kwestię przyznania świadczenia pozostawia się uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów.

Jak podkreślił Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie jej sądowej kontroli, ale oznacza, że kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych k.p.a., w tym zasady uwzględniania przez organ interesu społecznego i słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.). Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia lub nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wychodząc poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Zdaniem Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes Rady Ministrów wypełnił wskazane wyżej obowiązki dotyczące prowadzenia postępowania administracyjnego, stosując się do wytycznych zawartych w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. W szczególności organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie kwalifikując stan faktyczny sprawy w kontekście stosowanego art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a przeciwne w tym względzie stanowisko skarżącej przedstawione w skardze oraz w późniejszym piśmie procesowym, nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak zasadnie zauważył organ orzekający, śmierć męża skarżącej w wyniku katastrofy budowlanej w [...] należącej do [...], stanowiła zdarzenie losowe o charakterze szczególnym. Zgodnie jednak z przedstawionymi zaleceniami Sądu, ocenie organu w niniejszej sprawie podlegała kwestia wpływu owego nadzwyczajnego zdarzenia losowego na dalsze życie skarżącej oraz jej obecną sytuację.

Zdaniem Sądu, sytuacja skarżącej w aspekcie rodzinnym, zdrowotnym i materialnym została rozważona i oceniona przez organ - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - w sposób wyczerpujący, co czyni zadość wymogom z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Z kolei podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia zostało należycie uzasadnione, zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, bowiem jej dwaj dorośli synowie usamodzielnili się. Od dnia [...] marca 2007 r. otrzymuje rentę rodzinną po mężu. Jest to świadczenie korzystniejsze od uprzednio otrzymywanej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, którą pobierała od 1991 r. Obecnie renta wynosi 864 zł netto miesięcznie. Skarżąca choruje przewlekle od 10 lat. Schorzenia obejmujące [...] powodują częściową niezdolność do pracy (okresowo do [...] lipca 2011 r.), co zostało potwierdzone orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2008 r.

Mając powyższe na względzie organ zasadnie uznał, iż sam fakt, że mąż skarżącej zginął w wyniku zdarzenia o szczególnym charakterze, nie daje podstaw do uznania sytuacji skarżącej za uzasadniającą przyznanie renty specjalnej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca posiadała wymienione schorzenia już na wiele lat przed śmiercią męża. Nie pracowała zawodowo. Była uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy i otrzymywała z tego tytułu rentę należną w zwykłym trybie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby śmierć męża spowodowała istotne pogorszenie stanu zdrowia - ostatnie orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS zostało wystawione w 2008 r. Skarżąca nie złożyła do akt sprawy aktualnego orzeczenia o niezdolności do pracy wydanego dla celów rentowych. Jednak zdaniem organu, nawet gdyby w wyniku nasilania się schorzeń, skarżąca uznana została obecnie - a więc prawie 6 lat po śmierci męża - za osobę całkowicie niezdolną do pracy, fakt ten nie uzasadniałby przyznania świadczenia specjalnego.

Konkludując rozważania w powyższym zakresie organ stwierdził, że po śmierci męża, w miejsce dotychczas pobieranej własnej renty skarżąca nabyła prawo do korzystniejszej renty rodzinnej po mężu. Z akt sprawy nie wynika, aby sytuacja materialna skarżącej po śmierci męża uległa drastycznemu pogorszeniu i aby obecnie znajdowała się ona w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Przed śmiercią męża, jego dochody oraz renta skarżącej przeznaczane były na utrzymanie trzech osób, w tym uczącego się syna, co wiązało się z dodatkowymi wydatkami m. in. na pokrycie czesnego na prywatnej uczelni. Po śmierci ojca syn skarżącej, do czasu zakończenia nauki, uprawniony był do renty specjalnej oraz do stypendium w łącznej kwocie 1200 zł, natomiast dochody ojca wynosiły 1000 - 1300 zł. Dodatkowo organ zauważył, iż oceniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć kwoty odszkodowania przyznanego skarżącej na drodze sądowej (prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...]) oraz bezzwrotnej pomocy finansowej otrzymanej od organów władzy samorządowej i administracji rządowej oraz organizacji i instytucji charytatywnych.

W świetle powyższego organ uznał, iż skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby uzasadniać uznanie jej sytuacji za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie podjęte przez organ nie narusza prawa. W rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano materiał dowodowy

i zanalizowano całokształt sprawy mając na względzie wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2011 r. Stwierdzając, iż śmierć męża skarżącej w wyniku katastrofy budowlanej stanowiła zdarzenie losowe o charakterze szczególnym, organ szczegółowo rozważył i ocenił wpływ tego zdarzenia na dalsze życie skarżącej oraz na jej obecną sytuację. Ocena ta skutkowała uznaniem przez organ braku podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej. Zdaniem Sądu, podane przez organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywy rozstrzygnięcia w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję, a jej uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego.

Wobec powyższego za niezasadne należy uznać zarzuty podniesione w skardze oraz w późniejszym piśmie procesowym, dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji naruszenia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności chybiony jest zarzut zaniechania przeprowadzenia przez organ dowodów pozwalających na ustalenie szans na zatrudnienie skarżącej. Kwestia możliwości zatrudnienia skarżącej nie była w ogóle przez organ analizowana ze względu na stan zdrowia skarżącej wskazujący na liczne schorzenia oraz wystawione w 2008 r. orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy. Z kolei odnośnie zarzutu braku przeprowadzenia przez organ dowodów uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja skarżącej nie jest szczególna na tle sytuacji innych osób, które utraciły bliskich w tragicznych wypadkach losowych zauważyć należy, że jakkolwiek organ użył takiego stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to jednak pozostaje ono bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ bowiem, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., zobowiązany był do przeprowadzenia analizy i oceny indywidualnej sytuacji skarżącej w następstwie nadzwyczajnego zdarzenia losowego jakiemu uległ jej małżonek i - jak już powyżej wykazano - tego obowiązku dopełnił.

Końcowo Sąd podkreśla, iż z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji skarżącej, dla której utrata osoby najbliższej stanowiła niewątpliwie ogromny cios natury psychicznej. Należy jednak zwrócić uwagę, że świadczenia specjalne nie mogą stanowić żadnego odszkodowania, czy zadośćuczynienia za doznane krzywdy i cierpienia. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają charakteru roszczeniowego.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).