Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1575/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust.1.
journal: Dz.U. 2001 nr 156 poz 1817
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Beata Majewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2004r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z up. Rady Miejskiej w [...], na podstawie art. 2, art. 3 ust 3, art. 4, art. 5 ust. 1 i 5, art. 7 ust. 1, 3 i 4, art. 16 i art. 19 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku S.B., zam. w [...] przy ul. [...] z dnia [...] r. odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ przywołując art. 7 ust. 3 wyżej cytowanej ustawy podał, iż w wyniku przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego ustalił m.in., że S. B. pobiera świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie podejmuje żadnego zatrudnienia, [...] i nie jest [...] w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...] r. oraz że wychowują[...]. Ponadto, S. B. w [...] r. zakupił na raty samochód marki [...] za łączną kwotę [...] zł., w [...] r. nabył samochód marki [...] za kwotę [...] zł., następnie w [...]. zakupił samochód marki [...]za [...] zł. aby ostatecznie, pobierając wcześniej przyznany dodatek mieszkaniowy, we [...]r. nabyć samochód marki [...]za kwotę [...]zł. Samochód ten użytkuje do chwili obecnej. W dniu [...]r. dokonał jednorazowej wpłaty za ubezpieczenie OC w wysokości [...] zł., natomiast w [...] r. zaciągnął kredyt w wysokości [...] zł. na pokrycie kosztów kursu prawa jazdy dla[...]. Okoliczności te, zdaniem organu, świadczą, że rodzina Państwa B. systematycznie podwyższa standard życia, dokonując zakupu towarów, które nie mogą być uznane jako wydatki niezbędne do jej egzystencji i świadomie zobowiązuje się do ponoszenia dodatkowych kosztów ([...]). Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że świadczenie pomocy finansowej w formie dodatku mieszkaniowego jest nieuzasadnione.

S. B. od decyzji tej złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Odwołujący się zarzucił organowi naruszenie ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez podjęcie czynności nie przewidzianych w tekście ustawy. Zdaniem strony niedopuszczalne jest wymuszanie i prowadzenie opisu mienia wnioskodawcy o dodatek mieszkaniowy. S. B. podał, że pracował ponad [...] lat i miał prawo do [...],[...]

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

ponad [...] letniego oraz pobrania kredytu. Natomiast od kilku lat jest inwalidą i otrzymuje [...] mając na utrzymaniu [...] osób.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r., znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 3 i art. 16 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu i instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiając ustawowe kryteria od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego zwróciło uwagę, iż dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem dla osób które tego potrzebują ze względu na swój stan majątkowy. Winni otrzymać go ci, których nie stać na pokrycie czynszu, kosztów eksploatacyjnych mieszkania i opłat za media. Odpowiadając na zarzut zawarty w odwołaniu Kolegium wskazało na treść przepisu art. 7 ust. 3 i ust. 4, który daje organom możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmowy przyznania dodatku w przypadku ustalenia, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu i instancji stwierdzając, że przedstawiony dochód rodziny nie jest adekwatny do sytuacji materialnej odwołującego się ustalonej na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dokonanej w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, S. B. stać jest na samodzielne pokrycie kosztów związanych z mieszkaniem. Dalej organ podał, iż mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli nie można dać aprobaty na przekazanie pieniędzy podatników do osób, których stać[...]. Na koszty utrzymania pojazdu składa się nie tylko polisa ubezpieczeniowa, ale również koszty zakupu paliwa, olejów, koszty ewentualnych napraw, zakupu części zamiennych itp. Przy wykazanym taki niskim dochodzie, niemożliwym staje się fakt zakupu samochodu, jego bieżąca eksploatacja, nie mówiąc już o wydatkach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (zakupu żywności, odzieży, opłaty rachunków za media, itp.). Odnosząc się do wyjaśnień składanych przez odwołującego się w trakcie postępowania I instancyjnego Kolegium nie dało wiary wyjaśnieniom S. B., według których, część pieniędzy na eksploatację pojazdu otrzymał od siostry zamieszkałej w [...], bowiem

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

przychodów tych nie podał w deklaracji o dochodach jak również nie przedłożył dowodów potwierdzających ich otrzymanie.

S. B. na wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Skarżący wniósł o jej uchylenie i przywrócenie prawa do dodatku mieszkaniowego, którego został pozbawiony poprzez błędne i nie zgodne z ustawą o dodatkach mieszkaniowych czynności Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] polegające na sporządzeniu wywiadu społecznego tak jak np. do zasiłków socjalnych. Zdaniem skarżącego, w ustawie i deklaracji jest wyraźnie wskazane, iż liczy się dochód rodziny, powierzchnię mieszkalną i to stanowi podstawę, zgodnie z którą, od kilku lat otrzymywał dodatek mieszkaniowy. Podkreślił, że dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. Nadto, skoro podjęto działania poprzez sporządzenie wywiadu środowiskowego, to winno się również doliczyć jego długi na kwotę ponad [...] zł. oraz wiele innych zobowiązań. Samo wyliczenie w oparciu wyłącznie o dane Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pozostawia wiele do życzenia. Po przeliczeniu dochodów i wydatków na członka rodziny przypada zaledwie w granicach [...] zł. miesięcznie. Natomiast posiadanie [...] itd.t było sfinansowane z dochodu sprzed otrzymania dodatków mieszkaniowych.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Właściwość Sądu ograniczona jest do funkcji kontrolnej co skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję -

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. W przypadku nie zaistnienia takich uchybień Sąd oddala skargę.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta odpowiada prawu.

Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych określone zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) Ustawa ta, określając formę ochrony najuboższych lokatorów, stanowi jednocześnie obok ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733), realizację gwarancji prowadzenia przez władze publiczne polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, przewidzianej w art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych uzależnia przyznanie dodatku mieszkaniowego od kryterium podmiotowego, stanowiąc w art. 2 katalog osób, którym dodatek ten przysługuje, a także od kryterium dochodowego (art. 3) oraz od powierzchni lokalu zajmowanego przez osobę uprawnioną (art. 5).

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 w/w ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Generalną zasadą jest, że ustalenie dochodu przypadającego na członka rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego następuje poprzez złożenie w urzędzie gminy deklaracji o wysokości dochodów gospodarstwa domowego według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) => art. 7 ust. 1 ustawy i §5 ust 1 pkt 2 rozporządzenia.

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych wprowadziła do procedury postępowania w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego nowy środek dowodowy w postaci wywiadu środowiskowego, który nie był do tego czasu przewidziany i stosowany w okresie obowiązywania ustawy z dnia 02 lipca 1994 r.

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787).

W oparciu o art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznanie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe.

Na mocy art. 7 ust. 15 w/w ustawy Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu, które zostało opublikowane w Dz. U. Nr 156 pod poz. 1828. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 01 stycznia 2002 r.

Zatem za nie trafny należało uznać główny zarzut skargi dotyczący bezprawności działania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] polegającego na przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, bowiem wskazane wyżej przepisy prawa uprawnienie takie organowi przyznały.

Badając zasadność podjętego rozstrzygnięcia w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego i słuszności wyprowadzonych zeń wniosków Sąd stwierdził, iż zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie zaskarżonej decyzji.

Przytoczony wyżej przepis art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dał organom delegację do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Decyzja ta jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego i z akt sprawy, a w szczególności z wywiadu środowiskowego, musi wynikać występowanie tej rażącej dysproporcji.

W deklaracji o dochodach sporządzonej dnia [...] r. S. B. podał, że dochód jego rodziny za okres ostatnich 3 miesięcy wynosi [...]., co daje miesięcznie kwotę [...] zł. (w przeliczeniu na jednego członka rodziny [...] zł.)

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

Z informacji podanych przez skarżącego w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz z oświadczenia z dnia [...] r, wynika, że skarżący ponosi następujące miesięczne wydatki: - dopłata do czynszu za mieszkanie: [...] zł

|- energia elektryczna: |[...] |

|- telefon: |[...] |

|-PZU: |[...] |

|-gaz: |[...] |

|- rata za prawo jazdy syna: |[...] |

|- bilet miesięczny córki: |[...] |

|- bilet miesięczny syna: |[...] |

|- koszt zakupu paliwa: |[...] |

|Razem: |[...] |

Zestawiając wskazaną przez skarżącego kwotę miesięcznych dochodów na poziomie [...]zł. z kwotą miesięcznych wydatków w wys. [...] zł. wynika, że [...] osobowej rodzinie skarżącego pozostaje do dyspozycji miesięcznie kwota [...]zł., tj. [...] zł. na osobę.

Oceniając przedstawione zestawienie również przez pryzmat doświadczenia życiowego, za uzasadnione można przyjąć wątpliwości jakie powzięły organy obu instancji co do wiarygodności danych dotyczących dochodów gospodarstwa domowego w kontekście ponoszonych wydatków. Do wyszczególnionych wyżej wydatków należy bowiem dodatkowo doliczyć m.in.:

[...]

O ile sam fakt nabycia we [...]r. [...]nie może mieć bezpośredniego wpływu na ustalenie dochodów i wydatków rodziny w myśl art. 3 i art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż nie nastąpił on bezpośrednio w okresie [...] miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, o tyle za zasadne należy przyjąć te argumenty organu, które wskazują na dodatkowo obciążającą skarżącego konieczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem i eksploatacją pojazdu.

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego uzasadniona wystąpieniem rażącej dysproporcji między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy podsumowana została końcowym wnioskiem o niezasadności przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe.

W tym miejscu należy podkreślić, że nie można dokonać prawidłowości ustaleń czynionych w ramach art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w oderwaniu od podstawowego celu ustawy.

Jak słusznie zauważył organ II instancji, dodatek winien być przyznawany wyłącznie osobom, które bez pomocy ze środków publicznych, nie byłyby w stanie ponieść podstawowych wydatków życiowych i jednocześnie ponieść koszty związane z opłatą czynszu, kosztów eksploatacyjnych mieszkania i opłat za media. Pomoc ta ma uchronić osoby będące w trudnej sytuacji materialnej do nie popadania w zadłużenie związane z nieopłaceniem czynszu i mediów, które w konsekwencji groziłoby ich pozbawieniem lub eksmisją.

Stanowi ona jeden ze elementów realizacji przez państwo polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro osób- znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Cel instytucji dodatku mieszkaniowego ma czynić zrekompensowanie wydatków osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów utrzymania mieszkania.

Przyznane, jako dodatek mieszkaniowy środki, nie mają zatem stanowić dodatkowego źródła dochodu rodziny w tym sensie, że poprzez ich uzyskanie otrzymujący świadczenie przeznaczy zaoszczędzone w ten sposób pieniądze na zakup towarów lub usług stanowiących potrzeby drugorzędne, czy też luksusowe. Za takie wydatki należy, zdaniem Sądu, ocenić opłacenie kursu prawa jazdy czy też koszty związane w posiadaniem samochodu osobowego. Mając dodatkowo na względzie fakt, iż skarżący wskazał na posiadane zadłużenie wynoszące ok. [...] zł., tym bardziej za nieprzekonywujące i nieracjonalne, wobec wykazanych dochodów i wydatków, należało uznać możliwość [...]oraz dobrowolnego [...] na opłacenie[...]. Kłóci się to zarówno z zasadą racjonalnego gospodarowania jak i z wykazanymi przez skarżącego dochodami. Nie można, w ocenie Sądu, zaakceptować sytuacji w której dodatek mieszkaniowy miałby być przyznawany osobom, które osiągane dochody przeznaczają na dobra nie stanowiące zaspokojenia podstawowych potrzeb

Sygn. akt SA/Sz 1575/02

życiowych i nie znajdują odzwierciedlenia w składanej deklaracji - oświadczeniu o uzyskiwanych dochodach.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydana decyzja nie narusza prawa, została wydana w granicach uznania administracyjnego a zatem skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, musiała ulec oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).