Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1084/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rzecz skarżącego 480zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r., [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019r. nr [...] o odmowie umorzenia W. G. należności z tytułu nieopłaconych składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 17 lutego 2020r. do ZUS wpłynął wyrok przekazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie o sygn. akt l SA/Kr 1004/19 z dnia 20 listopada 2019r., w którym uchylono decyzję ZUS z dnia [...] czerwca 2019r., nr [...] W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że ww. decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, chociaż nie z wszystkich powodów, wskazanych w skardze argumentów. Sąd stwierdził, że ZUS nie poczynił w zaskarżonej decyzji żadnej analizy w zakresie ewentualnego przedawnienia przedmiotowych składek. Podkreślił, że z akt sprawy można jedynie wywnioskować, że wobec ww. prowadzone było postępowanie egzekucyjne i że doszło do ustanowienia hipoteki na nieruchomości ww. Dodał, że jednak brak jest jakichkolwiek ustaleń ZUS w tym zakresie, przedstawienia faktografii obrazującej, że do przedawnienia nie doszło oraz szczegółowej oceny tej kwestii. Podkreślił, że brak powyższego powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie może zostać skontrolowane przez sąd administracyjny w zakresie podstawowej i pierwotnej przesłanki, wyznaczającej dopuszczalność rozstrzygania o umorzeniu należności z tytułu składek. Ponadto Sąd zważył, że ZUS, rozpatrując kwestię przedawnienia zaległości składkowych, powinien rozważyć stan faktyczny także w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12.

Biorąc pod uwagę powyższe, ZUS ponownie przeanalizował przedmiotową sprawę i wydał decyzję z dnia 20 sierpnia 2020r., o której mowa na wstępie. W pierwszej kolejności dokonano analizy sprawy w zakresie przedawnienia Ustalono, że ba koncie płatnika składek figuruje zadłużenie za okres od 05.1999r. do 03.2009r. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony, z uwagi na podjęte czynności, zmierzające do wydania decyzji, określających wysokość zadłużenia, prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz postępowanie abolicyjne. Do poszczególnych okresów nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia przez dokonane czynności:

- za okres 05.1999-02.2002, postępowanie egzekucyjne od 01.2003r. do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...] postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego/, postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 03.2002-05.2002, postępowanie egzekucyjne od 19.07.2005r. - doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 06.2002-05.2003, postępowanie egzekucyjne od 22.09.2003r.- doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r.do 4.10.2018r.;

- za okres 06.2003-08.2003, postępowanie egzekucyjne od 19.11.2003r. - doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 09.2003- 11.2003, postępowanie egzekucyjne od 29.01.2004r.

- doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 12.2003- 02.2004, postępowanie egzekucyjne od 19.07.2005r.- doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 01.2005-05.2005, postępowanie egzekucyjne od 24.01.2006 - doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...] postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 06.2005-12.2005, postępowanie egzekucyjne od 21.06.2006r.- doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 01.2006 - 06.2006, postępowanie egzekucyjne od 18.10.2006r. - doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...] postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.;

- za okres 06.2008-03.2009, postępowanie egzekucyjne od 01.06.2009r. doręczony tytuł wykonawczy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność - [...], postępowanie abolicyjne od 27.02.2013r. do 4.10.2018r.

Ponadto zostały wydane decyzje określające wysokość zadłużenia w dniach:

- 20.01.2005r. za okres 05.1999-11.2004 znak: [...] doręczona 24.01.2005r., prawomocna z dniem 24.02.2005;

- 24.08.2006r. za okres 01.2005-06.2006 znak: [...] doręczona 4.09.2006r., prawomocna z dniem 5.10.2006;

- 30.06.2008r. za okres 02.2003-05.2008 znak: [...] [...] doręczona 7.07.2008 r., prawomocna z dniem 7.08.2008r.,

- 16.06.2009r. za okres 06.2008-03.2009 znak: [...] doręczona 19.06.2009r., prawomocna z dniem 20.07.2009r.

Organ ubezpieczeniowy powołał się na treść art. 11 ust. 1a ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232 poz. 1378), art. 24 ust. 5f ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie, ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") i wskazał, że w stosunku do ww. zadłużenia nie jest obecnie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie wskazano, że zadłużenie za okres od 05.1999 do 12.2007 oraz 06.2008 do 03.2009 zostało zabezpieczone wpisem do hipoteki przymusowej. Odnosząc się do zaleceń Sądu, by wziąć pod uwagę orzecznictwo dotyczące kwestii przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, ZUS wskazał, że zgodnie z art. 24 ust 5 u.s.u.s nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W tabeli na str. 7-9 omawianej decyzji ZUS zestawił należności ze wskazaniem daty ich przedawnienia.

Następnie wskazano na treść art. 28 ust. 2, ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i podano, że w przedmiotowym przypadku:

- przesłanka wymieniona w art. 28 pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

- przesłanki określone w art. 28 pkt 2, 4 i 4b nie zachodzą, ponieważ nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

- przesłanka wymieniona w art. 28 pkt 3 nie zachodzi, ponieważ wprawdzie ww. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak: ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, nie stwierdzono braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

- ZUS posiada zabezpieczenie hipoteczne na rzecz przedmiotowych należności z tytułu nieopłaconych składek na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Myślenicach prowadzi Księgę Wieczystą o numerze [...]; wprawdzie na podstawie umowy przeniesienia własności tytułem aportu z 2 kwietnia 2015r. rep [...] ww. przekazał niniejszą nieruchomość firmie P. A. Sp. z o. o., jednak zabezpieczenie hipoteczne na rzecz ZUS jest nadal aktualne i ZUS ma możliwość skierować dochodzenie należności do aktualnego jej właściciela tak zwanego dłużnika rzeczowego, co jest zgodne z str. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204); podkreślono, że wspólnikiem ww. Spółki jest M. G. – córka zobowiązanego, Prezesem zarządu M. G. – syn zobowiązanego, a prokurentem A. G. – żona zobowiązanego;

- przesłanka określona w art. 28 pkt 4a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie ww. wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- przesłanka wymieniona w art. 28 pkt 5 nie zachodzi, ponieważ wprawdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z 19 marca 2019r. (nr [...]) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz przedmiotowych należności z uwagi na bezskuteczność egzekucji; w jego uzasadnieniu wskazano, że ww. nie posiada żadnych praw majątkowych, majątku ruchomego, ani nieruchomości, z których możliwe byłoby zaspokojenie należności; konstrukcja omawianego przepisu wskazuje jednak, że ustawodawca dopuszczając możliwość umorzenia należności publicznoprawnej ze wskazanej w nim przyczyny, wprowadza obowiązek równoczesnego ustalenia, że wystąpiły dodatkowe okoliczności, wykluczające możliwość ściągnięcia należności, w tym poprzez rozszerzenie kręgu podmiotów, wobec których można dochodzić należności składkowych (następcy prawi, małżonek, osoby trzecie) – ww. posiada dwoje dzieci: M. G. oraz M. G., w związku z tym istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania ww. na jego następców prawnych;

- przesłanka opisana w art. 28 pkt 6 nie zachodzi, ponieważ aktualnie ZUS nie prowadzi w stosunku do ww. postępowania egzekucyjnego, jednak: nie został wyczerpany okres dochodzenia należności; ZUS posiada zabezpieczenie hipoteczne na rzecz przedmiotowych należności na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Myślenicach prowadzi Księgę Wieczystą o numerze [...]; nie wykluczono możliwości przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania dłużnika na jego następców prawnych.

Zdaniem ZUS, w związku z powyższym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Następnie organ przeanalizował sprawę w zakresie przesłanek, wynikających z art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). W ocenie ZUS, zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Zaznaczono, że decydując się na założenie działalności gospodarczej, ww. powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. ZUS wskazał, że ww. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie jest zgłoszony do ubezpieczeń przez płatnika składek M. G., jako pracownik w wymiarze czasu pracy 1/2 etatu z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 01-06/2020r. w wysokości 1.300,00 zł. Ww. mieszka z żoną A. G., która jest zgłoszona do ubezpieczeń, jako pracownik przez płatnika składek Z. O. w pełnym wymiarze czasu pracy z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 05/2020r. w wysokości 4.598,20 zł, za 06/2020r. w wysokości 4.621,90 zł, a za 07/2020r. w wysokości 4.665,12 zł. Wprawdzie ww. oświadczył, że posiada z małżonką rozdzielność małżeńską majątkową, jednak nie zmienia to faktu, że dochody małżonki mają ogromny wpływ na sytuację finansową w gospodarstwie domowym zobowiązanego. Dochody wszystkich osób, wchodzących w skład gospodarstwa domowego, powinny być brane pod uwagę przy analizowaniu sytuacji finansowej dłużnika. Organ zwrócił uwagę, że w przedłożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 31 marca 2020r., ww. nie wykazał wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ponadto oświadczył w nim, że nie posiada innych zobowiązań finansowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 17 grudnia 2018r. ww. wykazywał wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości około 900,00 zł - 1.000,00 zł (w tym: około 700,00 zł - 800,00 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz około 200,00 zł z tytułu kosztów związanych z leczeniem). W tym oświadczeniu ww. wykazał również posiadanie zobowiązań finansowych z tytułu podatków za 2018r. w wysokości 144,00 zł, które żona zobowiązanego spłacała w miesięcznych ratach w wysokości 12,00 zł oraz z tytułu zaciągniętych kredytów za okres od 2010 do 2030r. w wysokości 199.788,75 zł, które żona ww. spłacała w miesięcznych ratach w wysokości 2.035,64 zł. Minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za l kwartał 2020r. wynosi 2.075,43 zł. Dochód w gospodarstwie domowym zobowiązanego plasuje się na poziomie wyższym, niż ww. kwota minimum socjalnego. Dochód zobowiązanego z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 1.002,81 zł netto. Średni dochód żony zobowiązanego za ostatnie trzy miesiące plasuje się na poziomie 3.350,78 zł. Zatem średni łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 4.353,59 zł. W związku z tym, ZUS stwierdził, że jest to kwota o wiele wyższa od kwoty minimum socjalnego, które jest jednym z najważniejszych wyznaczników, na których opierać winien się ZUS, analizując sytuację finansową dłużników. W związku z powyższym, w sytuacji, kiedy dochód w gospodarstwie domowym jest wyższy od tej kwoty należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja ubóstwa. Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że ww. od lat prezentuje postawę pasywną w dążeniu do spłaty należności z tytułu nieopłaconych składek i podejmuje działania, mające utrudniać prowadzenie skutecznej egzekucji przez wierzycieli. Podkreślono, że obecnie uzyskiwany przez ww. dochód nie podlega egzekucji i w żaden sposób nie gwarantuje odzyskania należności, nawet w dłuższym okresie czasu. ZUS stoi na stanowisku, że może to być celowe działanie. Prawdopodobnie ww. jest świadomy, że w sytuacji, gdy wynagrodzenie za pracę, przekroczy kwotę minimalnego wynagrodzenia, wobec ww. będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne, które spowoduje, że wypłacana będzie mu jedynie kwota wolna od zajęć (kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę). Ponadto, po pierwsze 2 kwietnia 2015r. na podstawie umowy przeniesienia własności tytułem aportu, zobowiązany i jego żona zbyli nieruchomość, będącą w ich posiadaniu, dla której Sąd Rejonowy w Myślenicach prowadzi Księgę Wieczystą o numerze [...] na rzecz P. A. Sp. z o. o. Prezesem zarządu tej spółki jest syn ww. - M. G., wspólniczką córka - M. G., a prokurentem żona - A. G.. Na niniejszej nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na rzecz należności z tytułu nieopłaconych składek, wpis ten jest dalej aktualny. Oczywistym jest, że zbycie przez ww. niniejszej nieruchomości było celowym działaniem. Po drugie, ww. nie udokumentował, pomimo podnoszenia tego przez organ I instancji, że problemy zdrowotne uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS nie może opierać się jedynie na oświadczeniu zobowiązanego. Każdy człowiek posiada pewnie problemy zdrowotne, jednak nie w każdym przypadku muszą one stanowić podstawy do rezygnacji z zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym ZUS soi na stanowisku, że ww. nie udokumentował, że nie jest w stanie podjąć pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Po trzecie nie może ujść uwadze ZUS, że ww. nie opłacał składek na ubezpieczenia społeczne w okresie od 1999r. do 2009r. O ile tak samo bezprawne, choć w pewnych okolicznościach zrozumiałe bywają sytuacje, gdy z powodu chwilowego pogorszenia się sytuacji na rynku, płatnicy nie są w stanie zapłacić pojedynczych składek w terminie, taki ogrom zaniedbań i zaniechań, objawiający się w gigantycznym wręcz nieposzanowaniu obowiązku opłacania składek, poraża skalą lekceważącego podejścia do powszechnego obowiązku regulowania składek przez płatników. ZUS podniósł, że umorzenie należności z tytułu składek, zarezerwowane jest dla przypadków szczególnie trudnych, a wręcz drastycznych. W niniejszej sprawie brak jest cech wyjątkowości. ZUS stoi na stanowisku, że przy dołożeniu odpowiednich starań i woli podjęcia działań, ww. jest w stanie podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy i uzyskiwać z tego tytułu wyższe wynagrodzenie. Ponadto ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, a ma jeszcze możliwość przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie oraz dochodzenia zadłużenia z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką na rzecz przedmiotowych należności. W toku postępowania ww. powołuje się na problemy zdrowotne. Jednak ww. nie udokumentował swojej trwałej, całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto ww. jest cały czas aktywny zawodowo, zatem oczywistym jest, że stan zdrowia nie uniemożliwia ww. uzyskiwania dochodu. Ww. nie powołał się również na konieczność sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przesłanka ciężkiej choroby dłużnika lub sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny całkowicie uniemożliwiające uzyskiwanie dochodu. ZUS wskazał też na korzyści, wynikające z ewentualnego zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności. W ocenie ZUS, ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego, podnoszone, jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji, lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. Wyjaśniono, że decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na zobowiązanego żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na nim do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. Rozstrzygnięcie organu odmawia natomiast przyznania "przywileju", polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2019r. i utrzymano ją w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ww. decyzji ZUS zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie czynienia ustaleń, czy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, sporne zaległości z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, czy egzekwowanie spornych należności ZUS może realnie prowadzić do popadnięcia skarżącego w ubóstwo, powodujące konieczność korzystania z pomocy społecznej, oraz czy skarżący ze względu na swój stan zdrowia, spełnia przesłankę wskazaną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, a ponadto, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jak również § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo iż w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w wymienionych przepisach.

W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił szerokie uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów z przytoczeniem orzecznictwa w tym zakresie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: orzeczenia lekarskiego nr [...] dot. A. G. oraz decyzji Zespołu Placówek Oświatowych [...] w O. z dnia 26 sierpnia 2020r. w sprawie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia dot. A. G. - na okoliczność ich treści, w tym na wykazanie faktu pogorszenia się sytuacji materialnej skarżącego i jego żony.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawiera ona wady, powodujące konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga W. G. zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2020r., [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2019r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że istota problemu w badanej sprawie, sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zasadnie odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zauważyć również należy, że badana sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie, który w dniu 20 listopada 2019r. wydał wyrok o sygn. akt l SA/Kr 1004/19, w którym uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 czerwca 2019r., nr [...] W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że ZUS nie poczynił w zaskarżonej decyzji żadnej analizy w zakresie ewentualnego przedawnienia przedmiotowych składek. Podkreślił, że z akt sprawy można jedynie wywnioskować, że wobec skarżącego, prowadzone było postępowanie egzekucyjne i że doszło do ustanowienia hipoteki na nieruchomości ww. Dodał, że jednak brak jest jakichkolwiek ustaleń ZUS w tym zakresie, przedstawienia faktografii obrazującej, że do przedawnienia nie doszło oraz szczegółowej oceny tej kwestii. Podkreślił, że brak powyższego powoduje, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie może zostać skontrolowane przez sąd administracyjny w zakresie podstawowej i pierwotnej przesłanki, wyznaczającej dopuszczalność rozstrzygania o umorzeniu należności z tytułu składek. Ponadto Sąd zważył, że ZUS, rozpatrując kwestię przedawnienia zaległości składkowych, powinien rozważyć stan faktyczny także w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12.

W świetle powyższego, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższy przepis statuuje tzw. moc wiążącą wyroku, tj. związanie wyrażoną w nim oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania (chyba, że przepisy prawa uległy zmianie, co w tej sprawie nie miało miejsca). Przez ocenę prawną, rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci, np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. wyrok NSA z dnia 8 września 2020r. sygn. II FSK 1221/20). Oznacza to, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez Sąd poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz do zastosowania się do wskazań, co do dalszego postępowania. Kontrola sądowa rozstrzygnięcia, wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, sprowadza się w takim przypadku także do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej, wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowowydanej decyzji.

Jak już wyżej podkreślano, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 listopada 2019r., sygn. akt l SA/Kr 1004/19 dał jasne wytyczne dla organu, aby ten, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, dokonał analizy, czy dochodzone należności nie uległy przedawnieniu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, mających wpływ na zawieszenie, ewentualnie przerwanie biegu terminu przedawnienia. Wyniki tej analizy powinny zatem znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz w uzasadnieniu decyzji. Ponadto, WSA w Krakowie zlecił, aby organ, rozpatrując kwestie związane z ewentualnym przedawnieniem zaległości składkowych skarżącego, rozważył stan faktyczny sprawy także w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. SK 40/12.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji w tak zarysowanym kształcie, Sąd zaznacza, że organ ubezpieczeniowy, wprawdzie podjął próbę dokonania analizy zaległości składkowych skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem oceny przedawnienia należności, jednak uczynił to w sposób niepełny i niewyczerpujący.

Słusznie zauważył skarżący, że organ wprawdzie wskazał, kiedy - jego zdaniem - upływa termin przedawnienia poszczególnych należności, jednakże zbyt ogólnikowo przeanalizował podejmowane działania w kontekście przedawnienia oraz zdarzeń skutkujących zawieszeniem, czy przerwą biegu przedawnienia dochodzonych należności.

Organ powinien w odniesieniu do każdej z poszczególnych należności (tak, jak to uczynił w kwestii terminu przedawnienia), wskazać początek i koniec okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz zdarzenie, powodujące zawieszenie biegu przedawnienia. Dokonanie analizy, poprzez pogrupowanie zaległości, według okresu ich powstania jest niemiarodajne, bowiem nie pozwala na rzetelną weryfikację okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności, objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie.

Organ powinien ponadto w odniesieniu do każdej należności, uwzględnić okoliczność, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia sprawia, że w terminie przedawnienia nie uwzględnia się okresu, w którym bieg przedawnienia był zawieszony, ale uwzględnia się okres przedawnienia, który poprzedzał okres zawieszenia. Powyższe jest istotne, tym bardziej, że przeciwko skarżącemu, zostało wystawionych wiele tytułów wykonawczych, a zatem w odniesieniu do każdego z tych tytułów wykonawczych, należałoby ustalić, czy i kiedy nastąpiło jego doręczenie, skoro przy zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, wszczęcie postępowania egzekucyjnego do swej skuteczności, wymaga zawiadomienia o nim dłużnika, a brak wiedzy dłużnika na temat podjętej czynności, zmierzającej do ściągnięcia należności powoduje, że nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W tej sytuacji analiza dokonana nie w odniesieniu do poszczególnych należności, ale do pewnych grup należności, stanowi duże uproszczenie.

W kontekście powyższego, podkreślić należy, że organ w uzasadnieniu badanej decyzji nie zawarł dokładnej analizy i konkluzji, co do tego, czy konkretne składki, za konkretne okresy składkowe uległy przedawnieniu. W tym zakresie nie jest wystarczające zestawienie, zawarte na stronach 7-9 zaskarżonej decyzji, zawierające tabelaryczne zestawienie dat i kwot.

W ocenie Sądu, w treści uzasadnienia, brak jest zatem elementu decyzyjnego w spornej kwestii. Odesłanie w tym zakresie do załączonego zestawienia nie jest wystarczające, gdyż koniecznym warunkiem rozstrzygnięcia sprawy jest podjęcie w tym zakresie decyzji przez organ ją wydający i jednoznaczne stwierdzenie, że objęte wnioskiem należności nie uległy lub uległy przedawnieniu, nie zaś przenoszenie tej decyzji de facto na Sąd, czy na samego skarżącego. Dołączone tabele mogą być przydatne jedynie w ocenie w oparciu o materiały źródłowe, czy rozstrzygnięcie organu zawarte w uzasadnieniu decyzji w zakresie przedawnienia jest zasadne.

Co więcej, opisana formuła rozstrzygnięcia, przyjęta przez organ ponownie rozpoznający sprawę, stanowi nadto zaprzeczenie wymogu jasności i precyzji, jakim powinno się cechować uzasadnienie rozstrzygnięcia organu administracyjnego, które w sposób możliwie zrozumiały dla wszystkich, a przede wszystkim dla adresata decyzji, powinno wyjaśniać motywy rozstrzygnięcia. Tych warunków zaskarżona decyzja nie spełniła.

Zatem, zgodzić trzeba się ze skarżącym, że wobec braku poczynienia przez organ wyczerpujących ustaleń, czy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, sporne zaległości zabezpieczone hipoteką nie uległy przedawnieniu, było istotnym błędem organu, świadczącym o naruszeniu m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przechodząc do kolejnych kwestii spornych, wskazać należy, że dalsze zarzuty skargi koncentrują się na tym, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób prawidłowy i wyczerpujący całego materiału dowodowego, a ponadto dokonał jego oceny w sposób dowolny, a nie swobodny.

Z powyższym nierozerwalnie wiąże się szereg zasadnych zarzutów skargi wskazujących, że organ nie wykazał, że pomimo egzekwowania należności, skarżący będzie w stanie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich dla niego skutków. W tym zakresie skarżący podniósł m.in. zarzut dotyczący naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, 6, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia.

Badając zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie, nie można tracić z pola widzenia, że ZUS pominął szereg istotnych okoliczności sprawy, które zresztą były szczegółowo opisane i udokumentowane we wniosku o umorzenie należności, a ponadto były bardzo wyraźnie akcentowane także na etapie toczącego się postępowania i w skardze.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organ powinien dokładnie przeanalizować sytuację materialną, egzystencjalną i zdrowotną skarżącego. Już nawet proste zestawienie danych, na które powołuje się skarżący (m.in. brak majątku i oszczędności; dochód małżonki, obciążony comiesięczną spłatą kredytu), z uwzględnieniem poszczególnych kwot, stanowiących stałe wydatki, powinno doprowadzić organ do refleksji, czy skarżący dysponuje wolnymi środkami finansowymi, które mogłyby zostać przeznaczone na spłatę spornych należności. Organ powinien był przy tym - mając na uwadze treść art. 77 § 4 k.p.a. – uwzględnić, jako fakt powszechnie znany, okoliczność, że w skład kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, wchodzą także koszty wyżywienia, ubrania, leków oraz podstawowych środków czystości. Ponadto organ powinien był uwzględnić znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. nr [...] z dnia 19 marca 2019r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które wyraźnie obrazuje sytuację materialną skarżącego i jego możliwości płatnicze.

W ocenie Sądu, rację ma skarżący twierdząc, że układ ratalny, na który powoływał się organ, musi mieć realne podstawy, nie wystarczy więc samo stwierdzenie, że skarżący może spłacić zadłużenie w ratach, nie wskazując źródła finansowania i wysokości ewentualnych rat.

Na szczególną uwagę zasługuje okoliczność ustalenia przez organ, że łączny średni dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 4.353,59 zł, a zatem plasuje się na o wiele wyższym poziomie, niż minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego za I kwartał 2020r., wynoszące 2.075,43 zł.

Podkreślenia jednak wymaga, że organ nie uwzględnił, iż po zapłacie przez A. G. (żona skarżącego) raty kredytu, wynoszącej 2.035,64 zł, dochód w gospodarstwie skarżącego oscyluje w granicach minimum socjalnego. Powyższa okoliczność ma niewątpliwie duże znaczenie w kontekście oceny sytuacji materialnej skarżącego i nie może zostać pominięta, a organ zdaje się tę okoliczność zupełnie pominąć.

Mając na uwadze powyższe, należy zgodzić się z argumentacją skarżącego, że organ, rozważając kwestię zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego poczynił błędne i niepełne ustalenia w zakresie tego, czy egzekwowanie spornych należności ZUS, może realnie prowadzić do popadnięcia ww. w ubóstwo, powodujące konieczność korzystania z pomocy społecznej. Tylko natomiast w pełni prawidłowe uwzględnienie kwestii tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego, pozwoliłyby na dokonanie pełnych i wszechstronnych ustaleń przez organ w kontekście spełnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Oceniając z kolei zarzut skargi, odnoszący się do naruszenia § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, wskazać należy, że organ nie przeprowadził dokładnej analizy w zakresie przedłożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej, potwierdzającej jego stan zdrowia. Zaaprobować należy argumentację skarżącego, że organ poprzestał w zasadzie na stwierdzeniu, że każdy człowiek posiada pewne problemy zdrowotne, jednak nie w każdym przypadku muszą one stanowić podstawę do rezygnacji z zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, jak również wskazał, że przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ma zastosowanie tylko, gdy uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. Organ zarzucił przy tym skarżącemu, że nie udokumentował on swojej trwałej, całkowitej niezdolności do pracy oraz że cały czas jest aktywny zawodowo.

W kontekście powyższego, słusznie zauważa skarżący, że warunkiem umorzenia należności w oparciu o ww. przesłankę, nie jest legitymowanie się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Co więcej, na gruncie badanej sprawy, organ pominął okoliczność, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu znalezienie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Gdyby nie pomoc córki skarżącego, najpewniej pozostawałby osobą bezrobotną.

W ocenie Sądu, organ rozpoznając sprawę ponownie, powinien mieć na uwadze kolejny zarzut skargi, który wskazuje, że jaskrawym przykładem przekroczenia granic uznania administracyjnego jest odmowa umorzenia przedmiotowych należności, pomimo stwierdzenia przez organ, że w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. W kontekście powyższego, organ oprócz innych dowodów w sprawie, weźmie pod uwagę treść postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 19 marca 2019r., nr [...], który umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez ZUS i w tym zakresie odniesie się także do orzeczeń sądów administracyjnych, na które wskazywał skarżący.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że powodem odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie może być także potencjalna możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania skarżącego na osoby trzecie, np. jego następców prawnych. Po pierwsze bowiem, skarżący wciąż żyje, a długość trwania jego życia jest niemożliwa do przewidzenia. Po drugie natomiast, okolicznością przyszłą i niepewną jest, czy w dacie śmierci skarżącego będą żyli jego żona i dzieci, a jeśli tak, to czy przyjmą oni spadek po skarżącym. Słusznie zauważa skarżący, powołując się na stosowne regulacje prawne, że jeżeli żona i dzieci skarżącego odrzucą spadek po skarżącym, nie będą odpowiadać za jego długi. Tylko w razie złożenia przez te osoby oświadczenia o przyjęciu spadku w sposób prosty, będą one odpowiadać za długi spadkowe bez ograniczeń. W razie zaś przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, ich odpowiedzialność byłaby ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Powyższe okoliczności, uszły uwadze organu, a niewątpliwie, powinny zostać wzięte pod uwagę i przeanalizowane w kontekście niniejszej sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ będzie zobowiązany do uwzględnienia, wyrażonej przez Sąd oceny prawnej i rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w oparciu o ww. wytyczne i uwagi, do których Sąd odniósł się szczegółowo w treści uzasadnienia. Rolą organu będzie przede wszystkim uwzględnienie argumentacji zawartej w niniejszym wyroku.

Dopełniając powyższe, Sąd zauważa, że w zakresie procesowym, decyzja organu powinna odpowiadać zasadom, wynikającym z k.p.a., powinna przy tym opierać się na swobodnej, a nie dowolnej ocenie dowodów. Użyty w art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. zwrot "mogą" oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma charakter uznaniowy. Organowi służy w tym przypadku prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wybór ten nie może być jednak dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), a uzasadnienie decyzji powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2015r., II GSK 1807/14). Ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć, jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać. Zaznaczenia przy tym wymaga, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z interesem obywatela.

Uwzględniając powyższe, organ dokona ponownego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, skupiając się przede wszystkim na dokładnych ustaleniach, czy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, sporne zaległości nie uległy przedawnieniu. Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie powinno być jasne i zrozumiałe, opatrzone odpowiednimi i wyraźnymi wnioskami w formie opisowej, a nie wyłącznie tabelarycznej. Organ wskaże na podjęte czynności, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zbierze i rozpatrzy je w sposób kompleksowy, prawidłowy i wyczerpujący, a ponadto dokona ich oceny w sposób dowolny, a nie swobodny. Przy ponownej ocenie sprawy, organ weźmie pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, składających się na materiał dowodowy, w tym także ten, który ujawnił się na etapie skargi.

Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że organ powinien dokładnie przeanalizować sytuację materialną, egzystencjalną i zdrowotną skarżącego, przy zestawieniu poszczególnych kwot, stanowiących stałe wydatki oraz innych danych, na które powoływał się skarżący (m.in. brak majątku i oszczędności; dochód małżonki, obciążony comiesięczną spłatą kredytu; dokumentację medyczną skarżącego; argumentację skarżącego w zakresie potencjalnej możliwości przeniesienia odpowiedzialności za jego zobowiązania na osoby trzecie). Powyższej analizy, organ dokona w oparciu o właściwą wykładnię i zastosowanie m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 28 ust. 3 u.s.u.s., art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jak również § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 265), zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, tytułem wynagrodzenia pełnomocnika – radca prawny, uwzględniając, iż skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.