Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 350/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 17
journal: Dz.U. 2008 nr 173 poz 1072
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające  działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant st. inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie potrzeby kształcenia specjalnego I.oddala skargę w całości; II.przyznaje adwokatowi T. N. kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) D. Kurator Oświaty na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2016 r., poz. 23) oraz § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych (Dz. U. 2008 r. Nr 173, poz. 1072), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 12 kwietnia 2016 r., wniesionego przez J. S. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) od orzeczenia nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. o braku potrzeby kształcenia specjalnego dla syna skarżącej – M. S., wydanego przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w J. - utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

M. S. jest obecnie 11 - letnim chłopcem, który w roku szkolnym 2015/2016 powtarza klasę IV w Szkole Podstawowej nr 1 w J..

Chłopiec objęty jest pomocą psychologiczno - pedagogiczną przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w J. od 2008 r., kiedy to został do niej zgłoszony w celu przeprowadzenia badań diagnostycznych pod kątem oceny rozwoju i ustalenia poziomu rozwoju intelektualnego oraz zbadania możliwości poznawczych i emocjonalnych dziecka.

Syn skarżącej otrzymał pierwszą opinię nr [...] z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie możliwości poznawczych dziecka. Następną opinię nr [...] w sprawie możliwości poznawczych chłopiec otrzymał w dniu 20 października 2010 r. W dniu 26 września 2012 r. wydana została, przez pracowników Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J., opinia nr [...] w sprawie trudności w nauce i zachowaniu, natomiast w dniu 15 stycznia 2015 r. sporządzona została informacja nr [...] o funkcjonowaniu intelektualnym ucznia.

Kolejną opinią była opinia nr [...] z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie dostosowania wymagań edukacyjnych. Następnie w dniu 23 września 2015 r. chłopiec otrzymał orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania nr [...].

Skarżąca, w dniu 3 lutego 2016 r., złożyła do Zespołu Orzekającego działającego przy Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J. wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla swojego syna. W uzasadnieniu wniosku matka chłopca wskazała, że ubiega się o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na cyt. "Dobro dziecka - aby dziecko uczyło się w szkole specjalnej. Opinia lekarska - wskazania trudności w nauce oraz w egzystencji społecznej". Do wniosku skarżąca załączyła następujące dokumenty: zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka z dnia 18 stycznia 2016 r. wydane przez lek. B. K. specjalistę neurologii dziecięcej oraz - także z dnia 18 stycznia 2016 r. - wydane przez lek. B. K. specjalistę psychiatrii dzieci i młodzieży - pediatrę, jak również opinię o uczniu wydaną przez wychowawcę klasy A. J. z dnia 9 marca 2016 r. Wnioskodawczyni przedłożyła także orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] z dnia 8 grudnia 2015 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. oraz drugie orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] z dnia 08 lutego 2016 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. po rozpatrzeniu odwołania od pierwszego orzeczenia złożonego przez skarżącą.

W dniu 14 marca 2016 r. zarządzeniem nr 6 w sprawie powołania Zespołu Orzekającego dyrektor Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J. powołał, dla rozpatrzenia wniosku skarżącej, Zespół Orzekający w składzie: I przewodniczący – B. P., psycholog – H. J., pedagog – E. B., lekarz – C. B. – H.. Dodatkowo w dokumentacji znajduje się upoważnienie dla B. P. do pełnienia roli przewodniczącego zespołów orzekających w okresie od 01 września 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. wydane przez dyrektora Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J. E. B..

Przewodniczący Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J., zawiadomieniem z dnia 02 marca 2016 r. o nr [...] poinformował skarżącą, że posiedzenie Zespołu odbędzie się dnia 16 marca 2016 r. o godzinie 1250, w siedzibie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J. przy ul. [...], a także pouczył wnioskodawczynię o przysługującym jej prawie wzięcia udziału w posiedzeniu. Skarżąca własnoręcznym podpisem w dniu 02 marca 2016 r. potwierdziła na rzeczonym piśmie, że została powiadomiona o terminie posiedzenia Zespołu i możliwości wzięcia w nim udziału.

Posiedzenie Zespołu Orzekającego odbyło się w wyznaczonym terminie, tj. w dniu 16 marca 2016 r. Z posiedzenia Zespołu Orzekającego sporządzono protokół nr [...],- w którym po przeanalizowaniu możliwości rozwojowych dziecka, na podstawie diagnozy psychologicznej i pedagogicznej opracowanej przez specjalistów Poradni, jak również omówieniu stanu zdrowia chłopca z lekarzem w oparciu o zaświadczenia przedstawione przez wnioskodawczynię, członkowie Zespołu jednogłośnie podjęli decyzję o wydaniu orzeczenia o braku potrzeby kształcenia specjalnego dla syna skarżącej.

W uzasadnieniu swojej decyzji członkowie Zespołu Orzekającego wyjaśnili, że nie widzą potrzeby orzekania o kształceniu specjalnym dziecka, gdyż jego rozwój intelektualny jest co prawda niższy od przeciętnego, jednakże podstawą do orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego jest niepełnosprawność intelektualna, co najmniej w stopniu lekkim. Zdaniem organu pierwszej instancji należy zatem jedynie dostosować formy, metody oraz czas pracy z chłopcem do jego indywidualnych potrzeb edukacyjnych psychofizycznych. Indywidualnie dobrane metody kształcenia, odnoszone do sukcesywnie zmieniających się atutów i deficytów, będą bowiem stanowiły najlepsze rozwiązanie dla mobilizowania go do pokonywania trudności i wzmacniania wiary we własne możliwości. Mając powyższe na uwadze członkowie Zespołu wydali orzeczenie nr [...] w brzmieniu wskazanym wyżej.

Wnioskodawczyni nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie wzięła udziału w posiedzeniu Zespołu Orzekającego, podczas którego mogła przedstawić swoje stanowisko.

Orzeczenie nr [...] zostało odebrane osobiście przez skarżącą w dniu 30 marca 2016 r., co zostało potwierdzone podpisem na egzemplarzu orzeczenia, który pozostał w poradni.

W dniu 12 kwietnia 2016 r., a zatem z zachowaniem ustawowego terminu, skarżąca złożyła do D. Kuratora Oświaty, za pośrednictwem Zespołu Orzekającego działającego w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J., odwołanie od orzeczenia nr [...] z dnia 16 marca 2016 r. o braku potrzeby kształcenia specjalnego.

W odwołaniu zaskarżyła to orzeczenie w całości. Zarzuciła m.in. cyt.: " błąd w ustaleniach faktycznych orzeczenia, stanowiących jego podstawę, polegający na przyjęciu, iż syn nie jest uczniem niepełnosprawnym intelektualnie, podczas gdy ze zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, orzeczeń o niepełnosprawności, opinii wychowawcy, jak i badań psychologicznych dotyczących jego w sposób jednoznaczny wynika, iż syn jest uczniem niepełnosprawnym intelektualnie".

W dniu 18 kwietnia 2016 r. zarządzeniem nr 7 w sprawie powołania Zespołu Orzekającego dyrektor Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J. powołał, w celu rozpatrzenia odwołania od orzeczenia nr 18/15/16 z dnia 16 marca 2016 r. o braku potrzeby kształcenia specjalnego, Zespół Orzekający w składzie: przewodniczący – B. P., psycholog – H. J., pedagog – E. B., lekarz – C. B. – H..

Przewodniczący Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J., zawiadomieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. o nr [...] poinformował skarżącą, że posiedzenie Zespołu odbędzie się dnia 20 kwietnia 2016 r. o godzinie 13:00, w siedzibie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J. przy ul. [...], a także pouczył wnioskodawczynię o przysługującym jej prawie wzięcia udziału w posiedzeniu. Skarżąca własnoręcznym podpisem w dniu 18 kwietnia 2016 r. potwierdziła na tym piśmie, że została powiadomiona o terminie posiedzenia Zespołu i możliwości wzięcia w nim udziału.

Jak wynika z przesłanej do organu odwoławczego dokumentacji, w dniu 20 kwietnia 2016 r. odbyło się posiedzenie Zespołu Orzekającego w celu zbadania zasadności złożonego odwołania. Sporządzono protokół z posiedzenia Zespołu Orzekającego o nr [...] w sprawie odwołania od orzeczenia nr [...] z dnia 16 marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem, w którym zawarto informację, że Zespół podjął decyzję o utrzymaniu w mocy stanowiska zawartego w tym orzeczeniu. Członkowie Zespołu ponownie uznali, że zaskarżone orzeczenie jest w całości zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzonym zgromadzoną dokumentacją, a argumenty przedstawione przez wnioskodawczynię w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto stwierdzono, że nie ma podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność intelektualną dziecka, bowiem w aktualnym badaniu psychologicznym z dnia 15 lutego 2016 r., podobnie jak w dwóch poprzednich badaniach, stwierdzono rozwój intelektualny chłopca niewiele poniżej normy wiekowej.

Mając na uwadze fakt podtrzymania przez Zespół wcześniejszego stanowiska, przewodniczący Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w J., przesłał odwołanie wraz z aktami sprawy do D. Kuratora Oświaty, będącego w sprawie organem II stopnia.

Organ odwoławczy podtrzymując decyzję organu I instancji wskazał, że syn skarżącej jest uczniem IV klasy w Szkole Podstawowej nr 1 w J.. Chłopiec powtarza klasę czwartą. Jest pod stałą opieką neurologa oraz psychiatry, leczony farmakologicznie.

Analiza przekazanej przez organ pierwszej instancji dokumentacji wskazuje, że na obserwowane trudności chłopca nie wpływa niepełnosprawność intelektualna, a zdiagnozowane mikrouszkodzenia czynności mózgu, zaburzenia emocjonalne, zaburzenia koncentracji oraz znaczne zaniedbania edukacyjne, o czym świadczą badania psychologiczne i pedagogiczne przeprowadzone w poradni oraz badania lekarskie wykonane w dniu 18 stycznia 2016 r. przez lek. B. K. specjalistę neurologii dziecięcej jak również z dnia 18 stycznia 2016 r. wykonane przez lek. B. K. specjalistę psychiatrii dzieci i młodzieży - pediatrę. Chłopiec posiada także orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] z dnia 08 grudnia 2015 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. oraz drugie orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] z dnia 08 lutego 2016 r. wydane przez ten sam Zespół po rozpatrzeniu odwołania od pierwszego orzeczenia złożonego przez wnioskodawczynię. Wspomniany podmiot zaliczył syna skarżącej do osób niepełnosprawnych ze względu na chorobę psychiczną (symbol 02-P). Orzeczona niepełnosprawność nie jest jednakże niepełnosprawnością intelektualną w rozumieniu przepisów oświatowych, która mogłaby stanowić podstawę wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez Poradnię.

Należy zauważyć, że stan zdrowia dziecka z chorobą psychiczną wpływa na organizację jego wychowania i nauczania. Ponadto wartym podniesienia jest, że choroba psychiczna stanowi dla dziecka źródło frustracji i deprywacji potrzeb na skutek np. częstych wizyt lekarskich czy też hospitalizacji, w czasie których dziecko pozbawione jest kontaktu z rodziną i nie może uczestniczyć w pełni w jej życiu, wywiązywać się z obowiązków czy bawić się. Długotrwała deprywacja może przyczynić się do powstania zaburzeń w sprawności umysłowej jak również doprowadzić do poważnych zaburzeń psychicznych, w tym depresji lub urojeń. W przebiegu wielu chorób u dziecka pojawia się okresowe obniżenie sprawności intelektualnej, pogorszenie samopoczucia, rozdrażnienie, apatia połączona ze spadkiem aktywności. W tym czasie dziecko nie jest w stanie korzystnie funkcjonować w szkole, uczestniczyć w zabawach czy też podołać obowiązkom domowym. Podobnie ujemne konsekwencje choroby psychicznej wiążą się ze stosowaniem farmakoterapii, jak ma to miejsce w przypadku M.. Sprawia to, że choroba stanowi dla wielu dzieci i młodzieży źródło lęku spowodowanego utratą poczucia bezpieczeństwa, brakiem akceptacji otoczenia czy odtrącenia przez innych.

Zdaniem organu odwoławczego istotne z punktu widzenia procesu dydaktycznego są informacje dotyczące poziomu funkcjonowania językowego jak i pisemnego M., sposobu percepcji, stopnia zrozumienia informacji, umiejętności pracy z tekstem czytanym i pisanym, tj. zapamiętywanie, analiza, interpretacja. Zasadnym jest zwrócić uwagę, iż na podstawie analizy dostarczonej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badań psychologicznych i pedagogicznych, Zespól Orzekający zakwalifikował M. do grupy osób w normie intelektualnej, ponieważ nie było merytorycznych podstaw do uznania chłopca za osobę niepełnosprawną intelektualnie w stopniu lekkim.

W świetle obowiązujących przepisów, tj. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1113), orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego może uzyskać dziecko, u którego stwierdzono niepełnosprawność, niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym. Uczniem niepełnosprawnym jest zatem uczeń: niesłyszący, słabosłyszący, niewidomy, słabo widzący, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, i z niepełnosprawnościami sprzężonymi. W żadnym dokumencie jakie zostały przekazane do organu II instancji nie ma diagnozy stwierdzającej niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. Brak jest zatem podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez Poradnię Psychologiczno Pedagogiczną w J..

Zauważyć należy w tym miejscu, że dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim mają zróżnicowany potencjał rozwojowy. Jest to zaburzenie o charakterze globalnym (wszystkie funkcje i procesy psychiczne odbiegają od normy), dlatego ich trudności w uczeniu się wynikają z zaburzeń: postrzegania, uwagi, pamięci, myślenia, mowy, sprawności motorycznych, ale także procesów emocjonalnych, motywacyjnych, adaptacji społecznej. Spostrzeganie uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim jest niedokładne, wybiórcze, węższe zakresowo, występują zaburzenia analizy i syntezy spostrzeżeń. U uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim stwierdza się obniżoną zdolność koncentracji uwagi. Ich uwaga jest krótkotrwała, mało podzielna i łatwo ulega zakłóceniu (nadmiernie odwracalna). Bardzo trudno jest skoncentrować ich uwagę zwłaszcza, gdy podejmują rozwiązanie zadań sprawiających trudności. Ponadto osoby z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim mają zaburzone myślenie abstrakcyjne, słowno-pojęciowe. Ich myślenie rozwojowe zatrzymuje się na poziomie myślenia konkretno-obrazowego, co przejawia się w trudnościach z abstrahowaniem, uogólnianiem, tworzeniem pojęć, wnioskowaniem czy przewidywaniem (myśleniem przyczynowo-skutkowym). Zaburzenie wyższych form myślenia w znacznym stopniu utrudnia zdobywanie wiedzy i powoduje, że pewien jej zasób jest niedostępny.

Dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim nauczyciele i specjaliści opracowują indywidualny program edukacyjno - terapeutyczny zgodny z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu. Wymaga to zastosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, czyli uczeń objęty jest kształceniem specjalnym. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej, dzieciom i młodzieży, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę. W związku z powyższym nieuzasadnionym jest wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim dla M. S., będącego w normie intelektualnej, na co wskazywała skarżąca w odwołaniu, ponieważ nie sprzyjałoby to ogólnemu rozwojowi chłopca zakłóciło proces edukacyjny, a w konsekwencji przyczyniło się do zmniejszania możliwości rozwojowych chłopca.

Z analizy dokumentacji dostarczonej przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w J., w tym m.in. zaświadczenia lekarskiego, badań psychologicznych i pedagogicznych oraz dokumentacji przesłanej ze szkoły na temat funkcjonowania ucznia w szkole (tj. opinia o uczniu), wynika, że Zespół Orzekający prawidłowo zakwalifikował go do grupy osób w normie intelektualnej z niższym niż przeciętny rozwojem intelektualnym charakterystycznym dla jego grupy wiekowej. Organ odwoławczy po szczegółowej analizie całości przesłanej dokumentacji nie stwierdził uchybień formalnych oraz błędów w analizie ilościowej i jakościowej badań psychologiczno - pedagogicznych prowadzonych przez Poradnię w J., na co wskazywała skarżąca w odwołaniu. Merytoryczna ocena treści wydanego orzeczenia nr [...] z dnia 16 marca 2016 r. oraz przeprowadzonych badań nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Decyzja D. Kuratora Oświaty stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 kpa poprzez niepodjęcie przez Dolnośląskiego Kuratora Oświaty czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co w konsekwencji spowodowało uznanie, iż nieuzasadnione jest wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego chłopca. Nie sprzyjałoby to ogólnemu jego rozwojowi, zakłóciło proces edukacyjny, a w konsekwencji przyczyniło się do zmniejszenia możliwości rozwojowych, a także uznanie, iż Zespół Orzekający prawidłowo zakwalifikował dziecko do grupy osób w normie intelektualnej z niższym niż przeciętny rozwojem intelektualnym charakterystycznym dla jego grupy wiekowej, pomimo iż z zaświadczenia lekarskiego lek. B. K. jednoznacznie wynika, iż wymaga on kształcenia specjalnego. Nadto uznanie, iż orzeczona niepełnosprawność ze względu na chorobę psychiczną (symbol 02-P) przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności w L. nie jest niepełnosprawnością intelektualną w rozumieniu przepisów oświatowych, która mogłaby stanowić podstawę wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez poradnię, co w konsekwencji spowodowało także naruszenie prawa materialnego, tj: Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1113), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy syn wymaga kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim.

W ocenie skarżącej prawidłowa analiza zgromadzonego materiału w sprawie powinna doprowadzić organ II instancji do przekonania, iż właśnie niewydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego chłopca niebędzie sprzyjać jego rozwojowi (wbrew twierdzeniom D. Kuratora Oświaty), albowiem z zaświadczenia lekarskiego lek. B. K. jednoznacznie wynika, iż wymaga on kształcenia specjalnego. Nadto w ocenie skarżącej uznanie, iż orzeczona niepełnosprawność ze względu na chorobę psychiczną (symbol 02-P) przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności w L. jest niepełnosprawnością intelektualną w rozumieniu przepisów oświatowych, która mogłaby stanowić podstawę wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez poradnię.

W konsekwencji D. Kurator Oświaty dopuścił się także naruszenia przepisów Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy syn wymaga kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że w ocenie organu zarzuty skargi są chybione. Zdaniem organu teza jakoby D. Kurator Oświaty zaniechał podjęcia niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadził prawidłowej analizy zgromadzonego materiału i wreszcie nie zastosował stosownych przepisów prawa materialnego stoją bowiem w prostej sprzeczności z zawartością brzmieniem decyzji organu.

Zdaniem organu, wbrew zarzutom, decyzja uwzględnia zaświadczenie lekarskie Bożeny Kaszewskiej (str. 5 akapit 3) tyle, że - jak wynika z artykulacji skargi - nie w sposób jakiego oczekuje skarżąca. Organ II instancji przeanalizował ów dokument zgodnie z jego literalną treścią, w świetle pozostałych zgromadzonych w sprawie, w ich wzajemnej korelacji i związku a co najistotniejsze - na tle i w powiązaniu z prawem materialnym - rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, którego - jakoby - miał nie zastosować. Komentując ten drugi z podniesionych w skardze zarzutów, organ odwołuje się do fragmentu swojej decyzji (...), które przeczą twierdzeniu skarżącej wprost. Przy tym wywody tam zawarte, ich obszerność, całościowe omówienie stanu faktycznego sprawy z odniesieniem się do treści rozporządzenia wyczerpują, w ocenie organu, wymogi przesłanek z art. 6 kpa.

Z daleko posuniętej ostrożności procesowej organ odwołał się także do zawartości przesłanej do akt dokumentacji związanej z wydaniem orzeczenia przez Powiatowy Ośrodek Rozwoju Edukacji w J., która dowodzi przeprowadzenia wymaganych badań w sposób dogłębny i wyczerpujący. Nie inaczej wywiązał się ze swoich powinności organ II instancji. Co wbrew twierdzeniom skarżącej wypełnia przesłanki art. 7 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: ppsa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sądowa kontrola legalności decyzji D. Kuratora Oświaty utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie potrzeby kształcenia specjalnego u dziecka skarżącego nie wykazała istotnych naruszeń prawa materialnego i procesowego, w związku z czym brak było podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią sporną jest potrzeba kształcenia specjalnego dziecka - w ocenie skarżącej potrzeba taka zachodzi.

Zgodnie z art. 71b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.), kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, określonych w art. 2 pkt 5. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (ust. 3).

W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 71 b ust. 6 ustawy) Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. nr 173, poz. 1072) dalej rozporządzenie. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi być odniesiona do ustawy o systemie oświaty oraz do mającego zastosowanie w tej sprawie powołanego wyżej rozporządzenia

Zgodnie z wolą ustawodawcy rozporządzenie powinno uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka, a także zapewnić możliwość dostosowania form przygotowania przedszkolnego oraz form kształcenia do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych są organizowane i działają, na zasadach określonych w rozporządzeniu, zespoły orzekające, które wydają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz niedostosowanej społecznie, wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, a także potrzebie indywidualnego nauczania dla dzieci i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Zespoły orzekające wydają orzeczenia na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka (§ 5 ust. 1 rozporządzenia).

Wymogi formalne wniosku o wydanie orzeczenia oraz niezbędne załączniki określa § 6 rozporządzenia.

W ocenie Sądu organy wyczerpująco przeanalizowały wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Ocenił wszystkie mające wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy dokumenty dostarczone przez Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną w J., w szczególności zaświadczenia lekarskie, badania psychologiczne i pedagogiczne oraz dokumentację ze szkoły dotyczącą funkcjonowania w niej ucznia.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy wziął również pod uwagę zaświadczenie lekarskie B.K., na które powołuje się skarżąca. Świadczy o tym chociażby treść decyzji, w której organ podkreślił, że: "Analiza przekazanej przez organ pierwszej instancji dokumentacji wskazuje, że na trudności syna skarżącej nie wpływa niepełnosprawność intelektualna, a zdiagnozowane mikrouszkodzenia czynności mózgu, zaburzenia emocjonalne, zaburzenia koncentracji oraz znaczne zaniedbania edukacyjne, o czym świadczą badania psychologiczne i pedagogiczne przeprowadzone w poradni oraz badania lekarskie wykonane w dniu 18 stycznia 2016 r. przez lek. B. K. specjalistę neurologii dziecięcej, jak również z dnia 18 stycznia 2016 r. wykonane przez lek. B. K. specjalistę psychiatrii dzieci i młodzieży - pediatrę. Chłopiec posiada także orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] z dnia 8 grudnia 2015 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. oraz drugie orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] z dnia 8 lutego 2016 r. wydane przez ten sam Zespół po rozpatrzeniu odwołania od pierwszego orzeczenia złożonego przez wnioskodawczynię. Wspomniany podmiot zaliczył syna skarżącej do osób niepełnosprawnych ze względu na chorobę psychiczną (symbol 02-P). Orzeczona niepełnosprawność nie jest jednakże niepełnosprawnością intelektualną w rozumieniu przepisów oświatowych, która mogłaby stanowić podstawę wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez Poradnię".

Zdaniem organu odwoławczego istotne z punktu widzenia procesu dydaktycznego są informacje dotyczące poziomu funkcjonowania językowego jak i pisemnego dziecka, sposobu percepcji, stopnia zrozumienia informacji, umiejętności pracy z tekstem czytanym i pisanym, tj. zapamiętywanie, analiza, interpretacja. Zasadna jest uwaga, iż na podstawie analizy dostarczonej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badań psychologicznych i pedagogicznych, Zespól Orzekający zakwalifikował chłopca do grupy osób w normie intelektualnej, ponieważ nie było merytorycznych podstaw do uznania go za osobę niepełnosprawną intelektualnie w stopniu lekkim.

Organ prawidłowo uznał, że w świetle obowiązujących przepisów, (rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym), orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego może uzyskać dziecko, u którego stwierdzono niepełnosprawność, niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym. Uczniem niepełnosprawnym jest zatem uczeń: niesłyszący, słabosłyszący, niewidomy, słabo widzący, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, i z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

W związku z tym, że nie ma diagnozy stwierdzającej niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim, brak jest podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez Poradnię Psychologiczno Pedagogiczną w J..

Należy zgodzić się z organem administracyjnym, że dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim mają zróżnicowany potencjał rozwojowy. Jest to zaburzenie o charakterze globalnym (wszystkie funkcje i procesy psychiczne odbiegają od normy), dlatego ich trudności w uczeniu się wynikają z zaburzeń: postrzegania, uwagi, pamięci, myślenia, mowy, sprawności motorycznych, ale także procesów emocjonalnych, motywacyjnych, adaptacji społecznej. Spostrzeganie uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim jest niedokładne, wybiórcze, węższe zakresowo, występują zaburzenia analizy i syntezy spostrzeżeń. U uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim stwierdza się obniżoną zdolność koncentracji uwagi. Ich uwaga jest krótkotrwała, mało podzielna i łatwo ulega zakłóceniu (nadmiernie odwracalna). Bardzo trudno jest skoncentrować ich uwagę zwłaszcza, gdy podejmują rozwiązanie zadań sprawiających trudności. Ponadto osoby z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim mają zaburzone myślenie abstrakcyjne, słowno-pojęciowe. Ich myślenie rozwojowe zatrzymuje się na poziomie myślenia konkretno-obrazowego, co przejawia się w trudnościach z abstrahowaniem, uogólnianiem, tworzeniem pojęć, wnioskowaniem czy przewidywaniem (myśleniem przyczynowo-skutkowym). Zaburzenie wyższych form myślenia w znacznym stopniu utrudnia zdobywanie wiedzy i powoduje, że pewien jej zasób jest niedostępny. Dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim nauczyciele i specjaliści opracowują indywidualny program edukacyjno - terapeutyczny zgodny z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu. Wymaga to zastosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, czyli uczeń objęty jest kształceniem specjalnym.

W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej, dzieciom i młodzieży, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę. W związku z powyższym nieuzasadnionym jest wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim dziecka, będącego w normie intelektualnej, na co wskazywała w odwołaniu skarżąca, ponieważ nie sprzyjałoby to ogólnemu rozwojowi chłopca zakłóciło proces edukacyjny, a w konsekwencji przyczyniło się to do zmniejszania jego możliwości rozwojowych.

Z analizy dokumentacji dostarczonej przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w J., w tym m.in. zaświadczenia lekarskiego, badań psychologicznych i pedagogicznych oraz dokumentacji przesłanej ze szkoły na temat funkcjonowania ucznia w szkole (tj. opinia o uczniu), wynika, że Zespół Orzekający prawidłowo zakwalifikował syna skarżącej do grupy osób w normie intelektualnej z niższym niż przeciętny rozwojem intelektualnym charakterystycznym dla jego grupy wiekowej.

Wobec powyższego organy obu instancji trafnie uznały brak potrzeby kształcenia specjalnego syna skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które miałoby wpływ na wynik rozstrzygnięcia i wobec tego, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak pkt I w sentencji.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji stanowił natomiast art. 250 § 1 ppsa oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).