Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3217/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną czynność
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1a, art. 156 ust. 1, art. 157 ust. 1 i ust. 2, art. 160 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Czesława Nowak - Kolczyńska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 273/14 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania konserwacji kanału rzeki 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 23 września 2014 r. sygn. akt SA / Wr 273/ 14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie zobowiązania do wykonania konserwacji kanału rzek, oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., powołując jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia art. 160 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 4 i art. 157 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.; w skardze podano t.j. Dz.U. z 2012 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. – numer i pozycja poprzedniego tekstu jednolitego z 2005 r.) oraz powołując się na wyniki kontroli gospodarowania wodami w zakresie utrzymania urządzenia wodnego, to jest kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulującymi km trasy regulacyjnej [...] (protokół kontroli nr [...] z dnia [...] września 2013 r.), zarządził, iż [...] Sp. z o.o. ( poprzednio [...] Sp. z o.o. ) ul. M. [...], [...] T., jest obowiązana do wykonania konserwacji kanału ulgi rzeki S. na całej jego długości w terminie do 30 czerwca 2014 r.

W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadzona w dniu 26 marca 2013 r. kontrola wykazała, iż kanał ulgi rzeki S. na całej jego długości jest zarośnięty drzewami i porostami korzeniącymi się w dnie cieku, powodując hamowanie przepływu wody w korycie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. stwierdził, że sytuacja ta spowodowana była brakiem podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie urządzenia wodnego – kanału ulgi. Organ wskazał, że kanał ten wybudowany został na gruntach osób fizycznych oraz różnych instytucji przez [...] w S. na mocy decyzji wodnoprawnych Urzędu Miasta T. z dnia [...] maja 1980 r. oraz z dnia [...] grudnia 1981 r. w celu pozyskania przez Zakłady dodatkowego terenu pod rozbudowę. Obowiązek utrzymania tego kanału przypisany został [...], których następcą prawnym po przekształceniach ustrojowych została spółka [...] S.A., a następnie [...] Sp. z o.o. Zgodnie z zapisami w Krajowym Rejestrze Sądowym – stan na 22 marca 2013 r. – nastąpiło połączenie przez przeniesienie całego majątku "[...]" Sp. z o.o. na [...] Sp. z o.o.

Organ podniósł następnie, że pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we W. Zarząd [...] w O. zwrócił się do Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej o interpretację przepisów ustawy - Prawo wodne w sprawie określenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie urządzenia wodnego, to jest kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulującymi o długości trasy regulacyjnej od km [...] do km [...]. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podał, że stanowisko Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zostało wyrażone w piśmie Biura Administracyjno–Prawnego nr [...] z dnia [...] września 2013 r., które wskazało następcę prawnego [...] w S. jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie w dobrym stanie technicznym urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji Urzędu Miasta T. z dnia [...] maja 1980 r. oraz z dnia [...] grudnia 1981 r.

Pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. strona skarżąca [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. skierowała do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie powyższego zarządzenia pokontrolnego.

W odpowiedzi na wezwanie pismem z 20 lutego 2014 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podtrzymał to stanowisko.

Rozpoznając sprawę Sąd rozważył właściwość sądu administracyjnego i wskazał, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skarga na taki akt może zostać skutecznie wniesiona do sądu administracyjnego po spełnieniu wymagań określonych przez ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zakresie zachowania terminu Sąd wskazał, że w sprawie strona skarżąca zarządzenie pokontrolne z dnia [...] grudnia 2013 r. otrzymała w dniu 4 stycznia 2014 r. i w dniu 24 stycznia 2014 r. wezwała Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 20 lutego 2014 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy czym z pisma tego organu z dnia 27 maja 2014 r. wynika, że odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono stronie skarżącej w dniu 26 lutego 2014 r. W rozpatrywanej sprawie skarga wpłynęła do organu w dniu 28 marca 2014 r., a zatem skarżąca Spółka dochowała wymogów koniecznych do skutecznego wniesienia skargi.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego Sąd zauważył, że strona skarżąca zarzuca kwestionowanemu zarządzeniu zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Konsekwencją tych naruszeń – w opinii strony skarżącej – jest wadliwe uznanie przez organ, że [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. jest stroną w przedmiotowym postępowaniu oraz że zaskarżone zarządzenie pokontrolne mogło być skierowane do skarżącej Spółki.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego stanowią przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.). Podejmując zaskarżone zarządzenie pokontrolne Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. przywołał art. 160 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 4 i art. 157 ust. 1 i 2 tej ustawy. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ ten podał, że w podstawie prawnej przedmiotowego zarządzenia pokontrolnego w miejsce art. 156 § 1 pkt 4 Prawa wodnego winien być przywołany art. 156 § 1 pkt 5.

Przepis art. 160 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli Prezes Krajowego Zarządu lub dyrektor regionalnego zarządu może wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne.

W myśl art. 156 § 1 pkt 4 i 5 ustawy Prawo wodne, kontrola gospodarowania wodami dotyczy: 4) przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy; 5) utrzymania wód oraz urządzeń wodnych.

Stosownie do art. 157 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, kontrolę wykonują Prezes Krajowego Zarządu, dyrektorzy regionalnych zarządów oraz upoważnieni przez nich pracownicy, odpowiednio Krajowego Zarządu i regionalnych zarządów, zwani dalej "inspektorami" (ust. 1), przy czym przy wykonywaniu kontroli w zakresie gospodarki wodnej inspektor uprawniony jest do: 1) wstępu wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym wyposażeniem przez całą dobę na teren nieruchomości, na której znajdują się urządzenia wodne lub prowadzona jest działalność związana z korzystaniem z wód; 2) przeprowadzania niezbędnych badań lub wykonywania innych czynności kontrolnych w celu ustalenia, na terenie kontrolowanej nieruchomości, przestrzegania warunków wynikających z ustawy, a także stanu urządzeń wodnych; 3) żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego; 4) żądania okazywania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli (ust. 2).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 156 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 160 ustawy - Prawo wodne – poprzez wydanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego "w oparciu o kontrolę przestrzegania warunków gospodarowania wodami ustalonymi w decyzjach wydanych na podstawie ustawy - Prawo wodne, w sytuacji braku istnienia przedmiotu takiej kontroli tj. braku jakichkolwiek decyzji (pozwoleń wodnoprawnych) zobowiązujących [...] spółka z o.o. do utrzymywania urządzenia wodnego w postaci kanału ulgi rzeki S. w należytym stanie", Sąd zauważył, że ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do tego zarzutu organ podał, że wskazanie jako podstawy prawnej zarządzenia pokontrolnego art. 156 § 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne należy uznać za omyłkę pisarską z uwagi na treść protokołu kontroli, w którym w rubryce "cel kontroli" wskazano "utrzymanie urządzeń wodnych – ustalenie lub wyjaśnienie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie kanału ulgi". W związku z tym – zdaniem organu – uznać należy, że prawidłową podstawą prawną winien być art. 156 § 1 pkt 5 Prawa wodnego, jako przesłanka przeprowadzenia kontroli gospodarowania wodami w zakresie utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. W istocie jest więc poza sporem, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 156 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, który to przepis stanowi, że kontrola gospodarowania wodami dotyczy przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w sprawie tej brak jest jakichkolwiek decyzji (pozwoleń wodnoprawnych) zobowiązujących skarżącą spółkę do utrzymywania urządzenia wodnego w postaci kanału ulgi rzeki S. w należytym stanie. Mając na uwadze treść protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., w którym w rubryce "cel kontroli" wskazano "utrzymanie urządzeń wodnych – ustalenie lub wyjaśnienie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie kanału ulgi", Sąd zgodził się z organem, że podstawą prawną kwestionowanego aktu winien być art. 156 § 1 pkt 5 Prawa wodnego, zgodnie z którym kontrola gospodarowania wodami dotyczy utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. Omyłkowe podanie w zaskarżonym akcie punktu 4 zamiast 5 § 1 art. 156 Prawa wodnego nie może zdyskwalifikować prawidłowości tego aktu o ile rzeczywiście w sprawie winien zostać zastosowany art. 156 § 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. W myśl ust. 1a tego artykułu, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. uznał, że strona skarżąca jest obowiązana do wykonania konserwacji kanału ulgi rzeki S. na całej jego długości, ponieważ jest następcą prawnym [...] w S., które to Zakłady wybudowały przedmiotowy kanał na gruntach osób fizycznych oraz różnych instytucji na mocy decyzji wodnoprawnych Prezydenta Miasta T. z dnia [...] maja 1980 r. oraz z dnia [...] grudnia 1981 r. w celu pozyskania przez Zakłady dodatkowego terenu pod rozbudowę. Obowiązek utrzymania tego kanału przypisany został w powyższych decyzjach [...] w S., których następcą prawnym po przekształceniach ustrojowych została spółka [...] S.A., a następnie [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. i obecnie [...] Sp. z o.o. Decyzjami z dnia [...] października 2009 r. nr [...] i nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] maja 1980 r. oraz z dnia [...] grudnia 1981 r., a zatem decyzje te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zanim doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego wyżej wymienionych decyzji Prezydenta Miasta T., następcy prawni [...] w S. podejmowali starania o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulacyjnymi. W szczególności w piśmie z dnia 23 marca 2005 r. skierowanym do [...] Urzędu Marszałkowskiego Prezes Zarządu [...] S.A. podawał, iż Spółka ta od dłuższego czasu nie korzysta z kanału ulgi, gdyż utracił on dla niej znaczenie gospodarcze. Spółka jest jednak zmuszona ponosić wysokie koszty jego utrzymania, podczas gdy kanał ten eksploatują podmioty trzecie, niepozostające ze Spółką w jakimkolwiek związku.

W opinii Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., wyrażonej w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ustawa Prawo wodne precyzująca zasady wykonywania praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych, nie narusza odrębnych regulacji dotyczących utrzymania pozostałego majątku związanego z gospodarką wodną, a w szczególności urządzeń wodnych. Organ wskazał przy tym na art. 61 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), w świetle którego obowiązek utrzymania obiektów budowlanych, a do takich zaliczają się urządzenia wodne, należy do ich właścicieli i zarządców. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podkreślił, że bez znaczenia dla obowiązku utrzymania urządzenia wodnego pozostaje ważność decyzji administracyjnych na jego wykonanie lub określających warunki szczególnego korzystania z wód z wykorzystaniem takiego urządzenia. Do obowiązków skarżącej Spółki należy zatem – zdaniem organu – utrzymanie w dobrym stanie technicznym przedmiotowego urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji administracyjnych.

W myśl art. 61 ustawy - Prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Stanowisko Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., że do obowiązków strony skarżącej należy utrzymanie w dobrym stanie technicznym przedmiotowego urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji administracyjnych, uznać należy za prawidłowe. Stosownie do art. 64 ust. 1a Prawa wodnego, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Skoro będące poprzednikiem strony skarżącej [...] w S. wybudowały przedmiotowy kanał na własne potrzeby, to uczyniły to, aby mieć z niego korzyść. Bez znaczenia jest to, czy po upływie czasu urządzenie to jest nadal potrzebne podmiotowi, który je wybudował. Istotne jest dla czyich potrzeb inwestycja ta została zrealizowana. Jeżeli zatem dany podmiot zrealizował określone przedsięwzięcie, to z tego tytułu spoczywają na nim związane z tym przedsięwzięciem obowiązki. Obowiązki te wynikają w szczególności z Prawa budowlanego, a w przypadku – tak jak w niniejszej sprawie – urządzenia wodnego, również z Prawa wodnego, przy czym przechodzą one z inwestora na jego następców prawnych. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że gdyby do przedmiotowej inwestycji stosowane były przepisy Prawa budowlanego, to skarżąca Spółka byłaby adresatem wydanych na podstawie tej ustawy decyzji. Tak samo może ona być adresatem zarządzenia pokontrolnego wydanego na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 ustawy - Prawo wodne.

Podkreślić należy, że jeżeli dany podmiot zrealizował określone przedsięwzięcie, to z tego tytułu spoczywają na nim i na jego następcach prawnych związane z tym przedsięwzięciem obowiązki niezależnie od tego czy decyzje, na podstawie których przedsięwzięcie to zostało zrealizowane pozostają w obrocie prawnym, czy też nie, jak i niezależnie od tego, czy nadal odnosi on z tego przedsięwzięcia jakąkolwiek korzyść, czy też jest mu ono już zbędne.

W odniesieniu do zarzutu, że art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, na który powołał się organ jako na podstawę nałożenia obowiązku utrzymywania kanału ulgi w należytym stanie, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z tą regulacją ustalenia i podziału kosztów dokonuje się na wniosek właściciela urządzenia wodnego, którego w sprawie nie zgłoszono, zauważyć wypada, że przepis ten stanowi zasadę, iż w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Rozwijając zaś tę zasadę omawiany przepis stanowi, że ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest jednak ustalanie kosztów i ich podział, a zatem składanie wniosku o jakim mowa w art. 64 ust. 1a Prawa wodnego było zbędne. Rozpatrywana sprawa prowadzona była z urzędu na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne i została zakończona zarządzeniem pokontrolnym podjętym w trybie art. 160 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a nie decyzją z art. 64 ust. 1a Prawa wodnego.

W tym stanie rzeczy, skoro przywołane wyżej regulacje prawne uzasadniały przyjęcie, że strona skarżąca jako następca prawny Zakładów [...] jest podmiotem, do którego należało skierować przedmiotowe zarządzenie pokontrolne, stwierdzić trzeba, że nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 28 oraz art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Wbrew wywodom strony skarżącej, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. prawidłowo ustalił stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia, wskazał podstawę prawną przeprowadzenia kontroli i wydania zarządzenia pokontrolnego wobec strony skarżącej, a w konsekwencji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wskazał skarżącą Spółkę jako stronę w przedmiotowym postępowaniu kontrolnym.

Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2012 r., poz 270 ze zm. ), Sąd oddalił skargę.

[...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. wniosła od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjna oparła na zarzutach:

1. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 64 ust.1a ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229), poprzez błędną wykładnię i :

a) orzekanie o obowiązku utrzymania urządzenia wodnego na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji oraz w związku z " historycznymi" korzyściami, obecnie trwale nieistniejącymi,

b) orzekanie o obowiązku utrzymania urządzenia wodnego, w sytuacji gdy przepis ten stanowi jedynie o obowiązku zwrotu kosztów utrzymania urządzenia wodnego jego właścicielowi,

2. Naruszenie prawa materialnego, to jest art.64 ust. 1b Prawa wodnego, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nie uwzględnienie skutków ustania korzyści z urządzenia wodnego.

3. Mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez:

a) nie uwzględnienie przez Sąd I Instancji skargi w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przez Organ art. 28 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną,

b) nie uwzględnienie przez Sąd I Instancji skargi w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przez Organ art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Na tych podstawach wnosiła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie w całości,

2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

Naczelny Sąd administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 a ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.). Zasadnie Sąd przyjął, że art. 64 ust. 1 a ustawy Prawo wodne nie miał zastosowania w sprawie, ale nie wyprowadził z tego konsekwencji prawnych. Zakwalifikowanie zarządzenia pokontrolnego do aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego wymaga przy ustaleniu jego zgodności z prawem wskazania regulacji materialnoprawnej, która z mocy przepisu prawa daje podstawy do stwierdzenia uprawnienia lub obowiązku. W zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym wskazano jako podstawę art. 156 ust. 1 pkt 4, art. 157 ust. 1 i 2, art. 160 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Art. 156 ust. 1 reguluje zakres kontroli gospodarowania wodami, art. 157 ust. 1 i ust. 2 reguluje kompetencje do przeprowadzenia kontroli i uprawnienia inspektorów przeprowadzających kontrolę, zaś art. 160 ust. 1 pkt 1 wydanie na podstawie ustaleń kontroli, zarządzenia pokontrolnego. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wskazał, że kontrola gospodarki wodami została przeprowadzona w zakresie określonym w art. 156 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne, a omyłkowo tylko wskazano pkt 4 tego artykułu oraz, że podstawą materialnoprawną zarządzenia pokontrolnego był art. 64 ust. 1 a ustawy Prawo wodne.

Nie można podzielić stanowiska Sądu, że dla prawidłowości z punktu widzenia zgodności z prawem nie ma znaczenia powołanie zakresu przedmiotowego kontroli gospodarowania wodami. Art. 156 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne wyznacza przedmiot kontroli gospodarowania wodami "przestrzeganie warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy", zaś pkt 5 "utrzymanie wód oraz urządzeń wodnych". Odrębny przedmiot kontroli wyznaczony w art. 156 ust. 1 pkt 4 od przedmiotu wyznaczonego w art. 156 ust. 1 pkt 5 nie pozwala na przyjęcie stanowiska o oczywistej pomyłce, skoro w zarządzeniu pokontrolnym wyznacza się podmiot obowiązany do wykonania konserwacji kanału ulgi rzeki S. na całej długości w terminie do 30 czerwca 2014 r.

Nałożenie obowiązku w zarządzeniu pokontrolnym w wyniku przeprowadzenia kontroli gospodarowania wodami na podstawie art. 156 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne wymagało wyprowadzenia, na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne, podmiotu na którego z mocy tych przepisów ciąży obowiązek w zakresie utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. W zarządzeniu pokontrolnym brak wskazania podstawy materialnoprawnej, a w odpowiedzi na wezwanie, wskazano jako podstawę art. 64 ust. 1 a ustawy Prawo wodne. Sąd zakwestionował tę podstawę prawną, wyprowadzając zasadność wskazania [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. jako podmiotu, na którym ciąży obowiązek z regulacji art. 61 pkt 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Przyjęcie w drodze analogii z regulacji ustawy Prawo budowlane obowiązków wynikających z ustawy Prawo wodne i to w zakresie podmiotowym nie ma uzasadnienia. Wyprowadzenie zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym obowiązków związanych z gospodarowaniem wodami wymaga wskazania podstaw prawnych w ustawie Prawo wodne.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 b ustawy Prawo wodne, a to z tego względu, że nie miał zastosowania w sprawie.

Nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie kontrolne gospodarowania wodami nie jest postępowaniem administracyjnym. Jest to procedura kontrolna, która nie jest rozstrzygnięciem sprawy indywidualnej w drodze decyzji, a zatem nie mają zastosowania przepisy obowiązujące w postępowaniu administracyjnym. Wynik procedury kontrolnej może być podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego prowadzonego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, skoro zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 a ustawy Prawo wodne jest zasadny, a sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.