Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 434/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 21 par. 1 pkt 2, art. 91, art. 92 par. 1, art. 123 par. 1, art. 165 par. 3a, art. 215 par. 1, art. 240 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 5
journal: Dz.U. 1993 nr 94 poz 431
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 434/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2009 r., sprawy ze skargi W. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 27 stycznia 2009 r. Nr [...], w przedmiocie podatku rolnego, I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100,00 zł (sto złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 19 maja 2008r. o numerach ewidencyjnych [...] Wójt Gminy ustalił podatek rolny na 2008r. w wysokości 842,00 zł dla S. B., W. B. i M. S. należny od działki oznaczonej numerem G.1802 stanowiącej współwłasność S. B., W. B. i M. S..

Odwołanie od decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2008r. wniósł jedynie W. B. zarzucając organowi nieprawidłowe ustalenie powierzchni opodatkowanej nieruchomości, wskutek czego podatek w określonej w rozstrzygnięciu kwocie jest nienależny. Zdaniem odwołującego się jest to wynikiem przyjęcia za podstawę faktyczną decyzji błędnych danych z rejestru gruntów.

Decyzją z dnia 27 stycznia 2009r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Wyjaśniając szerzej podstawy wydania swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że na zasadzie art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jednolity - Dz. U. z 1993 r., Nr 94, poz. 431 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Ponieważ przedmiotowa nieruchomość o łącznej pow. 4.5021 ha położona w P. jest sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako użytki orne konieczne jest opodatkowanie jej podatkiem rolnym.

Organ zastosował przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym - podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Tym samym - dla gruntów będących gospodarstwami rolnymi ( o powierzchni przekraczającej 1 ha) - podstawę opodatkowania stanowi liczba hektarów przeliczeniowych, czyli - w omawianym przypadku - 5,78 hap obliczona zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o podatku rolnym - podatek rolny za rok podatkowy wynosi od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 – równowartość pieniężną 2,5 q żyta. Po sprawdzeniu zgodność obliczonego podatku z treścią Komunikatu prezesa GUS-u z dnia 17 października 2007r. (M.P. Nr 77 poz. 831) organ odwoławczy stwierdził, że wyliczony przez organ I instancji podatek rolny w kwocie 842,00 zł jest prawidłowy.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu odwołującego się wskazano, że w świetle regulacji art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W myśl przepisu art. 20 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów ich położenie, powierzchnię, granice, rodzaje użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych wskazuje także wiążąco osobę właścicieli, czy współwłaścicieli gruntów. Organ przypomniał jednocześnie, że stanowisko takie wielokrotnie wyrażały sądy administracyjne w swoich wyrokach (m.in. w wyroku NSA z dnia 11 kwietnia 1995r., sygn. akt SA/Wr 1777/35).

Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w aktach sprawy znajduje się wypis z ewidencji gruntów, którego treść w pełni potwierdza prawidłowość podstawy opodatkowania gruntów.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze W. B. ponownie zakwestionował stanowisko organów podatkowych w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu po powtórzeniu zarzutu odwołania skarżący wytknął organowi I instancji, że ten nie przekazał organowi odwoławczemu całej dokumentacji związanej ze sprawą. W. B. podniósł również, że złożył w Urzędzie Gminy w P. właściwe dokumenty, a to:

1. dokument Nadania Ziemi W. z dnia 20 grudnia1946r.

2. odpis zwykły księgi wieczystej stan na dzień 22 grudnia2008r.

3. wniosek o dokonanie pomiarów z dnia 7 listopada 2008r.

4. wniosek o wydanie odpisów z dnia 19 listopada 2008r.

5. wniosek o zwrot podatku z dnia 29 grudnia 2008r. oraz inne pisma.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi. Uzupełniając wcześniejszą argumentację podniesiono, że zarzuty podniesione w treści skargi nie dotyczą wprost decyzji Kolegium, a skierowane są one przeciwko organowi I instancji, który jak podnosi skarżący przekazał do SKO błędny wypis z ewidencji gruntów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego.

Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Sąd, kierując się wskazanymi wyżej przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych ustaw, doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia podatku rolnego na 2008r. dla W. B.– współwłaściciela działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego.

Stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), jeżeli grunty o których mowa w art. 1 stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.

Natomiast w myśl art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązanie to powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Przy czym Ordynacja podatkowa samodzielnie nie reguluje zasad odpowiedzialności solidarnej odsyłając w tym zakresie wprost do unormowań kodeksu cywilnego (art. 91). W kodeksie cywilnym odpowiedzialność solidarna unormowana została przepisami art. 366 – 378.

Skoro zatem doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym kreuje po stronie podatników (współwłaścicieli) solidarną odpowiedzialność podatkową, to staje się oczywistym, że obowiązkiem organu podatkowego jest prowadzenie postępowania wobec wszystkich mogących taką odpowiedzialność ponosić, czyli w przypadku zobowiązania podatkowego w podatku rolnym wobec wszystkich współwłaścicieli gruntów podlegających opodatkowaniu. W konsekwencji organ podatkowy zobligowany jest do adresowania decyzji podatkowych do wszystkich zobowiązanych osób.

Powyższe przedkłada się na pozycję osób odpowiedzialnych solidarnie w toczącym się postępowaniu podatkowym w ten sposób, że każda z nich staje się stroną postępowania podatkowego w sprawie podatku rolnego. Postępowanie w sprawie podatku rolnego służące ustaleniu istnienia obowiązku uiszczenia podatku rolnego i jego wysokości powinno być przeprowadzone z udziałem wszystkich podatników. Każdy z podatników (współwłaścicieli) jest stroną tego postępowania. Niedopuszczalne jest pominięcie w decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego jednej z osób odpowiadających solidarnie za to zobowiązanie podatkowe. Niedopuszczalne jest również prowadzenie postępowania z pominięciem którejkolwiek ze stron. Wszystkie bowiem te osoby zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym, odpowiedzialne solidarnie za zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym, mają prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach oraz wypowiedzenia się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji.

Dotyczy to postępowania przed organem podatkowym I instancji oraz przed organem odwoławczym. Wniesienie bowiem odwołania przez jedną ze stron czyni decyzję organu I instancji w sprawie ustalenia wysokości podatku rolnego rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla pozostałych stron, które odwołania nie wnosiły. Powyższe odnosi się także do sytuacji, gdy organ I instancji wydał odrębne decyzje o takiej samej treści dla każdego z solidarnie odpowiedzialnych (współwłaścicieli). Dlatego też adresatem decyzji organu odwoławczego powinny być również wszystkie podmioty zobowiązane solidarnie z tytułu podatku rolnego, niezależnie, który z nich składał odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 199r., sygn. akt SA/Rz 493/95).

Jak wynika z akt sprawy organ podatkowy I instancji ustalając podatek rolny na 2008r. od gruntów stanowiących współwłasność wydał na każdego współwłaściciela odrębną, ale identyczną, co do treści decyzję ustalającą zobowiązanie w podatku rolnym w wysokości 842,00 zł. Każdemu ze współwłaścicieli doręczył przedmiotową decyzję. W decyzjach tych zaznaczono, że podatnicy (tj. W. B., S. B., M. S.) ponoszą solidarną odpowiedzialność.

Odwołanie od decyzji ustalającej podatek rolny na 2008r. złożył tylko W. B.. Adresatem wydanej po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania decyzji, organ odwoławczy uczynił tylko i wyłącznie W. B., tylko jemu decyzja ta została doręczona.

W opisanej sytuacji na organie odwoławczym stosownie do art. 165 § 3a Ordynacji podatkowej spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia przedmiotowej decyzji także pozostałym stronom postępowania – odpowiedzialnym solidarnie za zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym.

Prowadząc postępowanie odwoławcze bez udziału wszystkich stron organ podatkowy II instancji naruszył art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Udział strony "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej instancji i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa (por. wyrok WSA z dnia 19 października 2007r., sygn. akt I SA/Kr 1009/07).

Reasumując należy stwierdzić, że jeżeli przedmiotem postępowania jest zobowiązanie podatkowe ciążące solidarnie na większej liczbie podatników, każdy z tych podatników powinien uczestniczyć w postępowaniu przed organami obu instancji w charakterze strony. W przeciwnym wypadku, postępowanie jest dotknięte wadą, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej), skutkującą koniecznością uchylenia decyzji.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że decyzja organu odwoławczego zawiera w sentencji błąd, gdyż decyzja Wójta Gminy nie dotyczyła "ustalenia podatku od nieruchomości za 2008r. na kwotę 842 zł", lecz "podatku rolnego na 2008r. na kwotę 842 zł. Błąd ten został także powtórzony w uzasadnieniu decyzji (str. 5). Zadziwiające jest, że powyższa omyłka powielona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wielokrotnie w odpowiedzi na skargę z dnia 9 marca 2009r. Sąd przypomina, że art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej daje prawną możliwość organowi podatkowemu sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w wydanej przez ten organ decyzji.

Skoro zatem w postępowaniu podatkowym przed organem II instancji nie brały udziału wszystkie strony postępowania, to dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów sformułowanych w skardze należy uznać za przedwczesne, zaś rozpatrując ponownie odwołanie W. B. organ odwoławczy będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie odwoławcze przy udziale wszystkich stron postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania odwoławczego, organ II instancji oceni poprawność decyzji organu podatkowego I instancji szczególnie pod kątem zgodności z art. 210 Ordynacji podatkowej oraz art. 3 ust. 5 oraz art. 6c ustawy o podatku rolnym. Pobieranie bowiem należnego zobowiązania podatkowego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustalanego w jednej decyzji (nakazie płatniczym) jest możliwe wyłącznie w stosunku do osób fizycznych na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku rolnym oraz jednocześnie w podatku od nieruchomości lub podatku leśnym, jednocześnie przedmioty opodatkowania muszą być położone na terenie tej samej gminy (miasta). Nie można wydać i doręczyć decyzji (nakazu płatniczego) na tzw. łączne zobowiązanie pieniężne, jeżeli nie występuje podatek rolny i jeszcze co najmniej jeden z podatków (od nieruchomości lub leśny albo oba na raz). Nie można zatem wydać nakazu płatniczego jeżeli mamy wyłącznie podatnika podatku rolnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.