Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 631/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, 1a, 2, 2b, 4, art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: par. 6, par. 17
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 326
law: Rozporządzenie MInistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz  szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26, art. 58, art. 75
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 7, art. 10a, art. 11, art. 132
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 10 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (ARiMR) w Opolu z dnia 10 października 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia 10 lipca 2014 r., nr [...], w sprawie przyznania J. K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

W dniu 15 maja 2013 r. J. K. złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Oleśnie wniosek o przyznanie na rok 2013 r. jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności podstawowej (UPO) oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawnianej na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), a także płatności do krów i owiec. Strona zadeklarowała sto osiem działek ewidencyjnych użytkowanych rolniczo, do JPO zgłosiła osiemdziesiąt pięć działek rolnych o łącznej powierzchni 178,87 ha, do UPO - siedem działek rolnych o powierzchni 25,18 ha, do płatności zwierzęcej - 69 działek rolnych o łącznym areale 124,46 ha, a do płatności do krów i owiec - 106 sztuk samic z gatunku owca domowa, w wieku co najmniej 12 miesięcy.

Na wezwanie organu J. K. składał korekty wniosku, podając m.in., że działka U posiada powierzchnię 0,66 ha, zaś działka W - 1,39 ha.

Pismem z dnia 27 września 2013 r. wnioskodawca poinformował organ, że z powodu podtopienia części łąk ekstensywnych przez działania bobrów oraz brak możliwości wjazdu na łąki istnieje ryzyko niewykoszenia ich części w obowiązującym terminie. Nadmienił, że w październiku prześle wykaz niewykoszonych obszarów.

W kolejnym piśmie, z dnia 23 października 2013 r., J. K. podał, że nie wykosił całej powierzchni działki rolnej CM położonej na działce ewidencyjnej nr a oraz fragmentów działek rolnych CK i CL, zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr b i c. Tereny niewykoszone zaznaczył na dołączonej mapie, podkreślając jednocześnie, że będzie podejmował dalsze próby wykoszenia zalanych i podtopionych łąk, jeżeli warunki pogodowe na to pozwolą.

W dniach 3-4 marca 2014 r. w części gospodarstwa rolnego J. K. znajdującej się na obszarze województwa dolnośląskiego przeprowadzona została kontrola na miejscu w ramach programu rolnośrodowiskowego, która nie wykazała nieprawidłowości powierzchniowych w zakresie kontrolowanych działek rolnych.

W dniach 24-28 marca 2014 r. w części gospodarstwa rolnego J. K. znajdującej się na obszarze województwa opolskiego przeprowadzona została kontrola na miejscu w ramach programu rolnośrodowiskowego. Czynności kontrolne wykonane zostały przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego ARIMR i utrwalone w postaci raportu z czynności kontrolnych nr [...]. Podczas tej kontroli, w której uczestniczyła strona, stwierdzono szereg nieprawidłowości, które mają wpływ na kwestie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

- działkom rolnym AF, AG, AH, Al, AJ, AK, AL, AR, AW, AZ, BA, BE, BT, BU, BZ, CA, CB, CC, CH, CK, CL, CM, CP, CR, CS, DA, AZZ przypisano m.in. kod nieprawidłowości DR50, co oznacza, że pomierzone granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej (kod mający wpływ na płatność),

- działkom rolnym AP (powierzchnia deklarowana 0,80 ha), BB (1,13 ha), CI (7,55 ha), DC (0,59 ha) przypisano kod nieprawidłowości DR13+, który oznacza, że powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu jest mniejsza niż deklarowana we wniosku. Dla ww. działek kontrolerzy pomierzyli - odpowiednio - 0,72 ha, 0,78 ha, 7,38 ha i 0,55 ha,

- działkom rolnym AU (powierzchnia deklarowana 0,78 ha), AW (0,32 ha), BC (0,49 ha), BR (0,72 ha), BU (0,51 ha), BW (0,24 ha), CN (0,34 ha) i CP (0,85 ha) przypisano kod nieprawidłowości DR13-, który oznacza, że powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu jest większa niż deklarowana we wniosku. Dla ww. działek kontrolerzy pomierzyli - odpowiednio - 0,89 ha, 0,37 ha, 0,53 ha, 0,73 ha, 0,60 ha, 0,25 ha, 0,49 ha i 0,93 ha.

Ponadto na działce rolnej CM o areale 9,53 ha inspektorzy stwierdzili rodzaj użytkowania: nieużytek i przypisali jej kod nieprawidłowości DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej).

Po zapoznaniu się z protokołem z czynności kontrolnych, w piśmie z dnia 22 maja 2014 r. J. K. zgłosił do dokonanych ustaleń zastrzeżenia. Wskazał na brak możliwości czynienia ustaleń stanu faktycznego po zakończeniu programu rolnośrodowiskowego (luty 2014 r.); rzekome niezachowanie w gospodarstwie powierzchni TUZ; nieuprawnione przyjęcie braku prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowego dla części działek rolnych; niewłaściwe uznanie, że na działce CD chodzi o łąkę trwałą, a nie działkę przemienną; bezpodstawne obarczenie działki CM kodem DR18, pomimo wykoszenia dużej części tej działki w 2012 r., a także przypisanie tej działce kodu DR22, choć stanowi ona zwartą powierzchnię; błędne pomiary powierzchni niewykoszonych na działkach BI i CT; niewłaściwe zapisy kontroli dotyczące Pakietu 2. Rolnictwo Ekologiczne; błędne nadanie niektórym działkom kodu L10, L16 i L12; nieuwzględnienie faktu, że na działkę CM, jak i na część działek CK i CL nie można było wjechać z powodu szkód spowodowanych przez bobry; niedotrzymanie przez Agencję terminu sporządzenia i dostarczenia protokołu.

W odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził m.in., że na działce rolnej CM stwierdzono 3-metrową trzcinę, a producent rolny nie był w stanie wskazać obszaru koszonego w roku 2012 i 2013, jak również nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ten fakt. W związku ze zmianą zapisów protokołu z czynności kontrolnych nr [...] w zakresie programu rolnośrodowiskowego przesłano stronie poprawioną wersję tego protokołu, do którego zostały zgłoszone kolejne zastrzeżenia (pismo z 25 czerwca 2014 r.).

J. K. podtrzymał m.in. zarzut braku podstaw do zastosowania kodu DR18 w przypadku działki CM, a na dowód wykoszenia tej działki w 2012 r. załączył pismo z dnia 24 września 2012 r., w którym informował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie, że znaczna część działki jest niewykoszona z powodu zalania (podtopienia).

Po rozpatrzeniu wniosku J. K., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie decyzją z dnia 10 lipca 2014 r. przyznał wnioskodawcy płatności w łącznej wysokości 128.053,03 zł, w tym: jednolita płatność obszarowa w wysokości 112.498,43 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowanie współczynnika korygującego; uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 420,96 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowaną modulację płatności; uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.994,73 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności ze względu na zastosowaną modulację płatności; płatność do owiec w wysokości 13.138,91 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 308,25 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 7 ust. 1, 2 i 2b, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą; art. 58 i art. 79 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2009 r., Nr L 316, s. 65, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009"; § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą"; art. 7 i art. 10a w zw. z art. 132 oraz art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 r., Nr L 30, s. 16, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 73/2009" oraz art. 104 K.p.a.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał i omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy oraz wyjaśnił sposób obliczenia płatności i zastosowanych sankcji. Odnośnie płatności JPO podał, że powierzchnia stwierdzona to 165,47 ha wobec 178,87 ha deklarowanych we wniosku. Zawyżenie powierzchni wynosiło więc 13,40 ha, co stanowi 8,0981%. Dlatego należną stronie płatność pomniejszono o sankcje powierzchniowe stanowiące dwukrotność stwierdzonego zawyżenia, zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009. Co do płatności JPO zastosowano również zmniejszenie wynikające ze współczynnika korygującego, stosownie do art. 11 rozporządzenia nr 73/2009, które wyniosło 2.639,27 zł (624,12 euro). W zakresie płatności UPO organ pierwszej instancji wyjaśnił, że powierzchnia deklarowana wynosiła 25,18 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej i na miejscu - 22,88 ha. Z uwagi na zawyżenie powierzchni przekraczające 3% lub 2 ha nałożono sankcje powierzchniowe w kwocie 641,19 zł. Ponadto w zakresie płatności UPO dokonano pomniejszenia w kwocie 2.127,09 zł (503 euro) z powodu modulacji płatności, o której mowa w art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 roku. W przypadku płatności zwierzęcej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie wyjaśnił, że areał zadeklarowany we wniosku wynosił 124,46 ha, natomiast obszar stwierdzony w trakcie kontroli administracyjnej na miejscu wynosił 111,78 ha. Z uwagi na fakt, że wyliczona na podstawie § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosiła 15,16 DJP, stąd powierzchnia maksymalna ustalona na podstawie § 6 ust. 2 tego rozporządzenia wyniosła 50,5333 ha. Należna stronie płatność zwierzęca została zmniejszona o kwotę 10.079,19 zł (2.383,46 euro) z powodu modulacji płatności, o której mowa w art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 roku. Z kolei, w zakresie płatności do owiec organ podał, że płatność ta przyznana została do 106 sztuk owiec (zgodnie z deklaracją strony), jednak należna kwota została pomniejszona, ponieważ należało zastosować współczynnik korygujący (zmniejszenie o kwotę 308,25 zł).

W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. stwierdził, że sposób wyliczenia płatności oraz zastosowanych pomniejszeń jest skomplikowany i niezrozumiały. Wskazał, że uzasadnienie decyzji jest bardzo rozbudowane i niepotrzebnie wielokrotnie powtarza się w nim informację o nieprawidłowości DR50. Nie wie, dlaczego "odliczono" powierzchnie, które nie były deklarowane, choć powierzchnie zmierzone były większe. J. K. poruszył również kwestie dotyczące spowodowania szkód przez bobry i braku możliwości wykoszenia części działek CK, CL i CM z uwagi na ich podtopienie (nadzwyczajna okoliczność). Odnośnie wykluczenia z płatności działki CM podkreślił, że działka ta nie jest nieużytkiem i była w części wykaszana w latach 2012-2013. Zarzucił nadto, że nie znajduje potwierdzenia przyczyna nadania kodów O3 i O6 i podtrzymał wcześniejsze zastrzeżenia odnośnie ustaleń zawartych w protokołach kontroli. W jego ocenie, nieuprawnione było dokonanie przez kontrolerów przekwalifikowania rośliny deklarowanej i uprawianej na trwałe użytki zielone, bez wcześniejszego określenia w tej sprawie czytelnych kryteriów i bez podania ich do publicznej wiadomości. Zwrócił uwagę na nieterminowe sporządzenie protokołu z kontroli oraz stwierdził, że z uwagi na znaczną liczbę znajdujących się w nim błędów, nie powinien być uwzględniony w niniejszej sprawie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 10 października 2014 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu prawnym omówił przepisy regulujące przyznawanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zastosowanie sankcji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, a także zasady i procedurę postępowania w przedmiotowej sprawie. Następnie wskazał, że strona otrzymała wnioskowane płatności w pomniejszonej wysokości z uwagi na zastosowanie sankcji powierzchniowych, które były skutkiem stwierdzonego zawyżenia powierzchni, a także ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego (JPO i płatność do owiec) oraz modulacji płatności (UPO i płatność zwierzęca). Dokonując powtórnej oceny w zakresie ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności, przypomniał, że weryfikację wniosku przeprowadzono na podstawie danych zawartych w raporcie z czynności kontrolnych nr [...], jak również danych zawartych w systemie identyfikacji działek rolnych (system LPIS). Ze wskazanego raportu wynika m.in., że działki rolne AF, AG, AH, Al, AJ, AK, AL, AR, AW, AZ, BA, BE, BT, BU, BZ, CA, CB, CC, CH, CK, CL, CM, CP, CR, CS, DA i AZZ obarczone są kodem DR50, który oznacza, iż granice upraw wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku, co w konsekwencji może (ale nie musi) skutkować redukcją powierzchni działek rolnych. W tym zakresie wyjaśnił, że w praktyce zastosowanie tego kodu powoduje pomniejszenie konkretnej działki rolnej o powierzchnie zmierzone w granicach działek referencyjnych znajdujących się "poza" wnioskiem. Ostatecznej weryfikacji powierzchni takiej działki dokonuje się w trakcie kontroli administracyjnej, kiedy następuje porównanie danych z kontroli na miejscu do danych zawartych w bazie LPIS/GIS. Ponadto, odnośnie działek rolnych AU, AW, BC, BR, BU, BW, CN i CP stwierdzono błąd oznaczony kodem DR13- (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej), a odnośnie działek AP, BB, CI oraz DC - błędy obarczone kodem DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej). Wreszcie, działce rolnej CM przypisano kod DR18, który oznacza, że działka rolna nie jest użytkowana rolniczo. Organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień w zakresie ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu i zawartych w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. Dodatkowo nadmienił, że aprobuje ustalenia kontroli na miejscu co do działki CM, w całości wykluczonej z płatności, zwłaszcza że strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o tym, iż działka ta jest użytkowana rolniczo, choć to na stronie - zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy - ciąży inicjatywa dowodowa. Podkreślił nadto, że ostateczna powierzchnia działek rolnych, dla których w kontroli na miejscu przypisano kody DR50, DR13- i DR13+, ustalona została w oparciu o dane LPIS/GIS. Po wyjaśnieniu zasad funkcjonowania systemu LPIS/GIS, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu dowodził, że w ramach prowadzonej przez Agencję bazy LIPS/GIS, dla każdej działki ewidencyjnej zgłaszanej do płatności wyznaczona jest maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do płatności (tzw. powierzchnia PEG), która nie może być przekroczona podczas przyznawania płatności JPO i UPO w odniesieniu do konkretnych działek rolnych. W celu określenia ostatecznej powierzchni działek rolnych kwalifikującej się do płatności konieczne jest porównanie wyników kontroli na miejscu z danymi zawartymi w bazie LPIS/GIS. W przypadku działek rolnych obarczonych kodem nieprawidłowości DR13- i DR13+ chodzi o ustalenie, czy stwierdzona w trakcie wizytacji terenowej powierzchnia konkretnej działki rolnej "mieści" się w granicach wyznaczonej w bazie LPIS/GIS powierzchni PEG. W przypadku zaś działek rolnych, którym przypisano kod błędu DR50, weryfikacja polega na nałożeniu (porównaniu) wyników kontroli na miejscu z danymi PEG, w wyniku czego możliwe jest określenie, jaka część kontrolowanej działki rolnej znajduje się w granicach odniesienia (powierzchni PEG) zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej. Organ odwoławczy podkreślił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie, działając w oparciu o dane z systemu LPIS/GIS ustalił całkowitą powierzchnię zawyżenia JPO na 13,40 ha, UPO - na 2,30 ha, PZ - na 12,68 ha. Dla działek rolnych AG, AH, Al, AJ, AK, AL, BT, BZ, CA, CM, CR i CS, które w trakcie kontroli na miejscu również były "obciążone" kodem nieprawidłowości DR50, kod ten nie miał wpływu na zmianę powierzchni stwierdzonej. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organu pierwszej instancji oraz odnosząc je do danych zawartych w systemie LPIS/GIS, organ odwoławczy stwierdził, że są one zbieżne. Tym samym, za zasadne uznał zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności JPO (o 14,30 ha), UPO (o 2,30 ha) i PZ (o 12,68 ha). W dalszej kolejności organ odwoławczy przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia płatności JPO, UPO, PZ oraz płatności do owiec, podając jednocześnie podstawy prawne tego wyliczenia. Odniósł się także do zarzutów odwołania. Zaznaczył, że szereg nieprawidłowości wskazywanych przez stronę dotyczy sprawy o przyznanie pomocy z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz przyznał, że zarówno kwestie związane z ustaleniem powierzchni, do której została przyznana płatność, jak i zasady pomniejszania płatności z powodu sankcji i redukcji, są skomplikowane i mogą się wydać niezrozumiałe. Niemniej jednak, ich konstrukcja oraz sposób stosowania wynika wprost z przepisów prawa. Odnosząc się do kwestii przypisania działkom rolnym kodu DR50, zwrócił uwagę na niewłaściwe zadeklarowanie tych działek i brak możliwości uwzględnienia części powierzchni zmierzonej działki rolnej, zlokalizowanej na niewskazanej we wniosku działce ewidencyjnej. Ponadto wskazał, że powodem wykluczenia z płatności UPO areału działek CB1 (1,14 ha) i DEE1 (0,99 ha) było przypisanie im w trakcie wizytacji terenowej kodu błędu DR7, a więc uznanie przez inspektorów, że przedmiotowe działki rolne stanowią inną formę użytkowania niż zadeklarowana we wniosku. Strona podała, że są to mieszanki roślin motylkowatych z trawami, zaś kontrolerzy uznali, że są to trwałe użytki zielone, które nie kwalifikują się do płatności UPO. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, w pełni uzasadnione jest przedstawione w tym zakresie stanowisko inspektorów terenowych, oraz Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie. Z definicji "trwałego użytku zielonego" wynika bowiem, że głównym kryterium zakwalifikowania danego gruntu jako trwały użytek zielony jest okres nieprzerwanego prowadzenia uprawy traw lub innych upraw zielnych, a więc wyłączenie z płodozmianu przez okres co najmniej pięciu lat. Nie jest natomiast płodozmianem wsiewka koniczyny na działkach rolnych, poprzedzona częściowym zniszczeniem darni. Skoro, jak wynika ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), w okresie ostatnich pięciu lat działki rolne CB1 i DEE1 deklarowane były jako trawy wieloletnie, względnie łąki trwałe i łąki przemienne, a także nie dokonano na nich w tym okresie zabiegów całkowitego przeorania uprawy dotychczasowej i zasiania nowej, to powierzchnie tych działek uznać należało za trwałe użytki zielone, które - jako oddzielna forma rolniczego użytkowania - nie kwalifikują się do płatności UPO. Nadmienił organ odwoławczy, że wobec braku informacji co do rzeczywistego użytkowania spornych działek, nie wystąpiły przed kontrolą podstawy do podważania złożonej deklaracji. Odnośnie wykluczenia z płatności działki rolnej CM, organ wywodził, że kod DR18 nadaje się działkom rolnym, które w ocenie inspektorów terenowych nie są użytkowane rolniczo przez okres dłuższy niż rok. Zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji o konieczności zastosowaniu tego kodu, co potwierdza analiza materiału fotograficznego sporządzonego podczas kontroli. Na zdjęciach, wykonanych z różnych miejsc, wyraźnie widać wysoką trzcinę porastającą równomiernie całą działkę rolną. Natomiast obecny podczas kontroli J. K. nie był w stanie wskazać obszaru wykoszonego w 2012 r. Ponadto, porównując zdjęcia obszarów oznaczonych przez stronę jako wykoszone ze zdjęciami wykonanymi dla pozostałego obszaru działki CM, nie można stwierdzić znaczącej różnicy w stanie roślinności. Za poparciem ustaleń protokołu z czynności kontrolnych przemawia również - zdaniem organu - okoliczność porównania stanu użytkowania działki ewidencyjnej nr a z działką sąsiednią, należącą do innego producenta rolnego (grunt porośnięty trawą). Dalej, organ odwoławczy stwierdził (podobnie jak organ pierwszej instancji), że nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, ponieważ nie został dochowany 10-dniowy termin na poinformowanie organów Agencji o zaistnieniu przypadku siły wyższej. Pierwsze powiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie o zalaniu spornej działki nastąpiło w dniu 27 września 2013 r., tymczasem do jej zalania doszło już na początku czerwca 2013 r. (najpóźniej 18 czerwca 2013 r.). Organ podkreślił, że wskazanego terminu nie liczy się od dnia ustania zdarzenia będącego przypadkiem siły wyższej, czy też stanowiącego okoliczności nadzwyczajne. Końcowo, w decyzji odnotowano, że ustalenia przedmiotowej kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni działek rolnych mają również wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, oraz że - co do zasady - kontrola przeprowadzona w kolejnym roku może być podstawą rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie płatności za rok poprzedni, zwłaszcza gdy na to pozwolił charakter prowadzonej przez J. K. działalności rolniczej.

W skardze skierowanej do tut. Sądu J. K. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, względnie ich uchylenie i "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Domagał się również zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze. Wskazał, że podtrzymuje zastrzeżenia zawarte w piśmie z dnia 22 maja i 9 sierpnia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania wskazane w skardze przepisy prawa materialnego.

Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Oświadczył, że podczas kontroli w 2014 r. celowo nie podał miejsc wykoszenia działki rolnej CM w roku poprzednim, ponieważ informacje te były w posiadaniu organu. Wyjaśnił, że w skardze najprawdopodobniej nie chodzi o pismo z dnia 9 sierpnia, lecz o pismo z dnia 25 czerwca 2014 r., stanowiące zastrzeżenia do protokołu. Na pytanie Sądu oświadczył, że kwestionuje prawidłowość ustaleń powierzchni działek w PEG i w tym zakresie wskazał na działkę G, położonej w [...], której powierzchnia różni się o około 2 ha. Następnie sprostował, że informacja dotycząca działki G jest aktualna w innej sprawie, dotyczącej prawdopodobnie płatności na rok 2014. Wyjaśnił również, że w 2013 r. działka była zalana dwukrotnie, najpierw przez okres zimy i wiosny, a później pod koniec września. Wykoszenie co do części działki miało zaś miejsce w końcu sierpnia. Dodał, że na zdjęciach powinny być widoczne obszary, na których rośnie trawa po wykoszeniu, jak też teren zarośnięty trzciną (nieskoszony). Złożył do akt, jako załącznik do protokołu, kserokopię pisma z dnia 24 września 2012 r. wraz z załączoną do tego pisma mapką, obrazującą stan wykoszenia i niewykoszenia części działki, oraz dwa pisma procesowe z dnia 23 marca 2015 r., w których ponowił zarzut dotyczący sporządzenia decyzji "zawiłym językiem" oraz błędnego nieuznania działania bobrów za siłę wyższą, podczas gdy ustawodawcy chodzi o przyczynę mającą wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego, czyli w niniejszej sprawie - wykoszenia działki do 30 września.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę oraz na stronie 21 zaskarżonej decyzji, gdzie wskazano, że obszary podane przez skarżącego były analizowane pod kątem wykoszenia w 2012 r. W tym zakresie analizowano również pismo z dnia 24 września 2012 r. Wyjaśnił nadto, że w kwestii PEG pracownik organu nie opiera się na mapach, natomiast odnośnie zalania działki organ oceniał tylko zalanie z czerwca, nie miał bowiem wiedzy na temat zalania wrześniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Dokonując oceny legalności, w granicach określonych wskazanymi przepisami, w myśl art. 134 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że przy ocenie legalności zaskarżonego aktu Sąd bierze pod uwagę okoliczności, które wynikają z tych akt i nie może wyjść poza znajdujący się w nich materiał dowodowy. Wprawdzie, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, niemniej jednak celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym, a rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dodać trzeba, że Sąd nie stwierdził również, aby wystąpiły istotne wątpliwości uzasadniające konieczność przeprowadzenia z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym jakichkolwiek dowodów uzupełniających z dokumentów, zwłaszcza że złożone przez skarżącego na rozprawie pisma były przedmiotem rozważań i oceny organów.

Odnosząc się do przedmiotu kontroli, przypomnienia wymaga, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu J. K. na rok 2013 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (JPO, UPO, uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatność do owiec), które zostały pomniejszone w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, a także w wyniku zastosowania współczynnika korygującego oraz modulacji płatności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły wskazane przez organy przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 26 lutego 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nadal zwanej w skrócie "ustawą", oraz przepisy rozporządzeń unijnych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (ust. 1a art. 7 ustawy). Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (ust. 2 art. 7 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku).

Z kolei, zgodnie z treścią § 6 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: "rozporządzenie w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą"), płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:

1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;

2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni:

a) trwałych użytków zielonych lub

b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub

c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki

- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim.

W myśl ust. 2 § 6 ww. rozporządzenia, płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:

1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3;

2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2.

Stosownie do ust. 3 tego przepisu, liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa.

Na podstawie art. 7 ust. 2b pkt 2 ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie płatności do samic gatunku bydło domowe (Bos taurus) i do samic gatunku owca domowa (Ovis aries), zwane dalej "płatnością do krów i owiec", jeżeli:

a) w dniu 31 maja danego roku posiada nie więcej niż 10 samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej 36 miesięcy życia lub

b) w dniu 31 maja danego roku posiada co najmniej 10 samic z gatunku owca domowa mających co najmniej 12 miesięcy życia, znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym

- co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, o której mowa w ust. 2 i 2a, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni. Ponadto wysokość płatności do krów i owiec w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt danego gatunku kwalifikujących się do płatności i stawki tej płatności za 1 sztukę zwierzęcia danego gatunku. Wysokość wskazanych płatności jest ustalana po wcześniejszym uwzględnieniu po uwzględnieniu art. 133a ust. 3 rozporządzenia nr 73/2009, zmniejszeń płatności wynikających z dostosowania zgodnie z art. 10a rozporządzenia nr 73/2009 oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

W sprawie celowe jest też wskazanie, że w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a. Kontrole administracyjne przeprowadzane są w oparciu o System identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Ponadto, zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

Natomiast przepis art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Stosownie zaś do art. 75 przywoływanego aktu, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych obniżek nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności (ust. 1). Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (ust. 2).

Z powyższych przepisów wynika m.in., że dofinansowanie do gruntów rolnych jest uzależnione od powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a zatem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie winno być poprzedzone przeprowadzeniem przez organy wnikliwego postępowania wyjaśniającego, by ustalić, jaka jest ich faktyczna (rzeczywista) powierzchnia i czy spełniają wymogi przyznania płatności. W celu realizacji obowiązków w powyższym zakresie w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola, która ujawniła nieprawidłowości oznaczone kodami błędu: DR50, DR13-, DR13+ i DR18, a które oznaczają - odpowiednio - że granice upraw wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku (działki AF, AG, AH, Al, AJ, AK, AL, AR, AW, AZ, BA, BE, BT, BU, BZ, CA, CB, CC, CH, CK, CL, CM, CP, CR, CS, DA i AZZ), zadeklarowania powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej (działki AU, AW, BC, BR, BU, BW, CN i CP), zadeklarowana powierzchnia działki jest większa od powierzchni stwierdzonej (działki AP, BB, CI oraz DC), działka rolna nie jest użytkowana rolniczo (działka CM). Sąd podzielił stanowisko organów o możliwości przyznania w niniejszej sprawie mocy dowodowej raportowi z czynności kontrolnych nr [...]. Wprawdzie kontrola ta została przeprowadzona w związku ze sprawą o przyznanie pomocy z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, jednak jej ustalenia są jak najbardziej przydatne także w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bo dostarczają istotnych wiadomości co do powierzchni kontrolowanych działek oraz sposobu ich użytkowania, a więc wpływają na stanowisko w zakresie powierzchni uprawnionej do tych płatności. Podkreślić trzeba, że realizację wymogu skutecznej weryfikacji wniosku zapewnia powinność skorzystania przez organ ze wszystkich środków dowodowych, które przyczynią się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto na przeszkodzie w wykorzystaniu danych z ww. kontroli nie stało to, że przeprowadzono ją w marcu 2014 r., zaś wniosek dotyczy płatności na 2013 r., ponieważ organy miały na uwadze charakter prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej i uwzględniły, że zdecydowaną większość gruntów stanowią łąki trwałe lub pastwiska, a z akt sprawy nie wynika, by na przestrzeni roku nastąpiła zmiana sposobu czy zakresu ich użytkowania. Co do kwalifikowalności powierzchni działek rolnych omawiany protokół z kontroli mógł być zatem wykorzystany, zwłaszcza gdy dokonana przez organy obu instancji analiza jego ustaleń nie wykazała żadnych nieprawidłowości.

Trafnie odnotował organ odwoławczy, że kwestionując prawidłowość ustaleń pokontrolnych strona wskazywała na szereg nieprawidłowości, które nie mogły być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, bowiem odnosiły się do kwestii związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego. Natomiast, oceniając zarzuty skarżącego w zakresie mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Sąd uznał, że są one nieuzasadnione. Powyższa ocena dotyczy zarzutów związanych z bezpodstawnym - w ocenie J. K.- wykluczeniem z płatności UPO powierzchni działek CB1 i DEE1. Działkom tym przypisano kod błędu DR7, ponieważ stwierdzono na nich trwałe użytki zielone, a nie deklarowane mieszanki roślin motylkowatych z trawami. Wbrew stanowisku skarżącego, ustalenia inspektorów w tym zakresie nie były dowolne i nie zostały poczynione na podstawie własnych kryteriów (nieznanych rolnikom), lecz wynikały z wiedzy agrotechnicznej, wspartej stosownymi przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, "trwałe użytki zielone" oznaczają trwałe użytki zielone zgodnie z definicją w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE z 2009 r., Nr L 316, s. 1, z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej (...); a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). W świetle tej definicji trwałym użytkiem zielonym nie jest każdy grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), ale wyłącznie taki, który nie został włączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej. Uznać więc należy, że użytek zielony ma charakter użytku zielonego "trwałego" jedynie wtedy, gdy przez określony przepisem czas (co najmniej pięć lat) jest wyłączony z płodozmianu. Ustosunkowując się do argumentacji strony odnośnie dokonanej na spornej działce wsiewce koniczyny, poprzedzonej częściowym zniszczeniem darni, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu prawidłowo przyjął, że w rozważanym przypadku nie mamy do czynienia z inną uprawą niż dotychczasowa, co świadczyłoby o dokonaniu płodozmianu, ponieważ doszło jedynie do dosiania roślin, zaś poprzednia uprawa nie została usunięta (np. wskutek zaorania i obsiania innym gatunkiem roślin na paszę zieloną). Organ podał, że ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli wynika, iż w okresie ostatnich pięciu lat sporne działki były deklarowane jako trawy wieloletnie, względnie łąki trwałe oraz łąki przemienne, i jednocześnie nie stosowano na nich płodozmianu. Powyższe, także zdaniem Sądu, upoważnia do uznania tych gruntów za trwały użytek zielony, które - wobec braku wskazania w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą - nie kwalifikują się do uzupełniającej płatności podstawowej. Natomiast wywody skarżącego, że powinien był być wezwany w trakcie kontroli administracyjnej do zmiany deklaracji w zakresie formy użytkowania działek są nieuprawnione, ponieważ - jak wyjaśnił organ odwoławczy - organy Agencji nie miały wiedzy na temat ich rzeczywistego wykorzystania.

Sąd nie uwzględnił również zarzutu dotyczącego bezpodstawnego wykluczenia z płatności działki rolnej CM, której przypisano kod nieprawidłowości DR18 z uwagi na brak użytkowania rolniczego przez okres dłuższy niż rok. W tym zakresie skarżący oświadczył, dołączając mapy z zaznaczonym przez siebie, niewykoszonym i wykoszonym areałem, że przedmiotowa działka - z uwagi na jej podtopienie w 2012 r. i w 2013 r. wskutek działania bobrów - była wykoszona tylko w części. Organy trafnie przyjęły, że wykonany podczas kontroli bogaty materiał fotograficzny, ukazujący działkę z różnych miejsc, potwierdza, iż jest ona na całej powierzchni porośnięta dość równomierną, wysoką trzciną, co w efekcie wyklucza działalność rolniczą w okresie dłuższym niż jeden rok, nawet przyjmując, że trzcina jest rośliną szybkorosnącą. Istotnie, tak jak stwierdził organ odwoławczy, porównując zdjęcia wykonane dla obszaru oznaczonego przez skarżącego w piśmie z dnia 24 września 2012 r. jako wykoszony w 2012 r. ze zdjęciami wykonanymi dla pozostałego obszaru działki, nie można stwierdzić znaczącej różnicy w stanie roślinności. Organ porównywał również zdjęcie przedstawiające fragment działki CM oraz działki sąsiedniej, należącej do innego producenta. Na tej podstawie słusznie zwrócił uwagę na występujące na obu działkach istotne różnice w stanie roślinności. Na działce skarżącego rośnie wysoka trzcina, która już nie występuje na działce sąsiedniej, porośniętej trawą. Znamienne jest i to, że uczestniczący w kontroli J. K. nie był w stanie wskazać obszaru koszonego w 2012 r., co słusznie odnotowały organy dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W trakcie rozprawy sądowej skarżący wyjaśnił, że celowo nie wskazał inspektorom miejsc wykoszonych, ponieważ informacje te były w posiadaniu organu. Tymczasem nawiązanie współpracy z osobami dokonującymi kontroli pozwoliłoby na zweryfikowanie twierdzeń skarżącego oraz nadesłanych przez niego materiałów. Zdaniem Sądu, argumentacja skarżącego jest co najmniej niezrozumiała, ponieważ trudno uznać za racjonalną postawę, gdy strona świadomie rezygnuje z udowodnienia swoich racji i nie dąży do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, decydując się na ewentualne niekorzystne konsekwencje. Sąd zwraca uwagę skarżącego, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Wskazana odmienność polega na tym, że powołany przepis w ust. 3 stanowi: "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Skarżący nie dopełnił tego obowiązku, choć to w jego interesie leżało wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i udzielanie informacji w kwestiach istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Odnośnie natomiast nieuwzględnienia w stosunku do działki rolnej CM faktu jej zalania wskutek działania bobrów, co uniemożliwiło wykoszenie działki, Sąd w całości akceptuje stanowisko organów o spóźnionym zgłoszeniu tej okoliczności. Stosownie do przytoczonego już wcześniej art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, przypadek wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w gospodarstwie rolnika ubiegającego się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy zgłosić (wraz z wymaganą dokumentacją) w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. Tego terminu skarżący nie dochował, bo o zalaniu działki poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie w dniu 27 września 2013 r., natomiast zdarzenie to - wedle wyjaśnień zawartych w odwołaniu strony oraz w świetle daty sporządzenia protokołu szacowania szkód przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska (18 czerwca 2013 r.) - musiało nastąpić co najmniej już na początku czerwca 2013 r. Po otrzymaniu protokołu szkód, skarżący powinien był dokonać wskazanego zgłoszenia w terminie dziesięciu dni roboczych, czego niewątpliwie nie uczynił. Nie udowodnił również, że nie miał możliwości złożenia stosownego zawiadomienia w przepisanym terminie. Sąd podziela pogląd organu drugiej instancji, uznający za błędną dokonaną przez skarżącego wykładnię art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, wedle której wspomniany termin należy liczyć od dnia ustania zdarzenia będącego przypadkiem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, czy też od daty uznania przez rolnika, że wystąpiło realne zagrożenie niewykonania zobowiązania rolnośrodowiskowego. W konsekwencji tego, J. K. nie mógł skorzystać z przewidzianego w art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 dobrodziejstwa, a dokonane przez niego zgłoszenie nie mogło zostać uwzględnione przy wydawaniu decyzji.

Powiedziane dotąd świadczy o tym, że skarżący nie udowodnił, by wystąpiły zgłoszone w stosunku do protokołu z kontroli uchybienia lub nieprawidłowości, zatem dokonane na podstawie tego środka dowodowego ustalenia uznać należy za prawidłowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie wskazuje się na możliwość wykazania protokołem z czynności kontrolnych rzeczywistej powierzchni działek rolnych. Jednocześnie, co do zasady, przyznaje się dowodom w postaci protokołu z kontroli przymiot wiarygodności, a to z uwagi na przeprowadzanie kontroli przez podmioty bezstronne i wyspecjalizowane, tj. dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (tak: np. NSA w przytoczonym w zaskarżonej decyzji wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07; NSA w wyroku z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1019/10 oraz WSA w Łodzi w wyroku z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 1079/14, wszystkie dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia ponadto wymaga, na co kilkakrotnie zwracały uwagę organy obu instancji, że ostateczne stanowisko co do powierzchni działek o kodach nieprawidłowości DR50, DR13-, DR13+, uzasadniające przyznanie wnioskowanych płatności w pomniejszonej wysokości, wynikało również z dokonanej przez organy kontroli administracyjnej i uwzględnienia w jej trakcie bazy danych zgromadzonych w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS), zawierających materiały kartograficzne (mapy i ortofotomapy), oraz przy wykorzystaniu geograficznego systemu informacji (GIS), zwierającego bazy danych działek referencyjnych (działek odniesienia) dla ocen kwalifikowalności wniosków. Źródłem danych dotyczących działek rolnych jest wniosek strony o przyznanie płatności, zaś jednym z podstawowych sposobów sprawdzenia tych danych jest właśnie przeprowadzenie kontroli administracyjnej, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Należy jeszcze podać, że zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, system identyfikacji działek rolnych jest ustanowiony na podstawie map lub dokumentów ewidencyjnych gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. W ramach bazy LPIS/GIS wyznaczona jest dla każdej działki ewidencyjnej maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do płatności (PEG), która nie może być przekroczona podczas przyznawania płatności JPO i UPO w odniesieniu do konkretnych działek rolnych (art. 7 ust. 1a ustawy). Z przepisów rozporządzenia nr 73/2009 wynika także, że omawiany system musi być obowiązkowo prowadzony przez każde państwo członkowskie, które jest ponadto zobowiązane do przeprowadzenia kontroli administracyjnej wniosków o przyznanie pomocy dla zweryfikowania warunków kwalifikowalności do uzyskania tej pomocy. Natomiast kontrole na miejscu mogą być stosowane jako uzupełnienie kontroli administracyjnej.

W świetle przedstawionych rozwiązań, trafnie argumentował organ odwoławczy, że w celu określenia powierzchni działek rolnych kwalifikującej się do płatności konieczne jest odniesienie wyników kontroli do danych z bazy LPIS/GIS, co w przypadku działek obarczonych kodem DR13- i DR13+ oznacza ustalenie, czy powierzchnia stwierdzona podczas wizytacji terenowej "mieści się" w granicach powierzchni PEG, a w przypadku działek z przypisanym kodem DR50 - porównanie powierzchni stwierdzonej na miejscu z danymi PEG i na tej podstawie stwierdzenie, jaka część kontrolowanej działki rolnej znajduje się w granicach odniesienia (powierzchni PEG) zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej. Dokonując ustaleń w powyższym zakresie, organy obu instancji prawidłowo obliczyły, porównując w odniesieniu do konkretnych działek (opisanych w decyzjach i przedstawionych w ujęciu tabelarycznym) powierzchnię deklarowaną i stwierdzoną podczas kontroli na miejscu/administracyjnej, że całkowita powierzchnia zawyżenia JPO wynosi 13,40 ha (178,87 ha - 165,47 ha), UPO - 2,30 ha (25,18 ha - 22,88 ha), PZ - 12,68 ha (124,46 ha - 111,78 ha), natomiast dla działek rolnych AG, AH, AI, AJ, AK, AL, BT, BZ, CA, CM, CR i CS kod nieprawidłowości DR50 nie wpłynął na zmianę powierzchni stwierdzonej. Skutkiem stwierdzonego zawyżenia było z kolei zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności o ww. wartości zawyżenia (na stronie 17 zaskarżonej decyzji omyłkowo podano odnośnie JPO - 14,30 ha, zamiast 13,40 ha).

Zastrzeżeń Sądu nie budzi również sposób, w jaki Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wyliczył poszczególne płatności oraz określił ich ostateczną wysokość. I tak:

- odnośnie płatności JPO poprawnie ustalił procentowe zawyżenie powierzchni (8,09%), a następnie obliczył na podstawie cyt. wcześniej art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 kwotę sankcji w wysokości 22.252,04 zł (iloczyn dwukrotnego zawyżenia i stawki płatności na 1 ha wynoszącej 830,30 zł) oraz należną płatność - 115.137,70 zł;

- odnośnie płatności UPO właściwie ustalił procentowe zawyżenie powierzchni (10,05%), a następnie wyliczył również na podstawie art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 kwotę sankcji w wysokości 641,19 zł (iloczyn dwukrotnego zawyżenia i stawki płatności na 1 ha wynoszącej 139,39 zł) oraz należną płatność - 2.548,05 zł;

- odnośnie płatności PZ prawidłowo wskazał na maksymalną powierzchnię wynoszącą 50,5333 ha, która została ustalona na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą (iloraz współczynnika DJP - 15,16 i współczynnika 0,3), oraz określił kwotę należnej płatności na 12.073,93 zł (iloczyn powierzchni maksymalnej i stawki płatności wynoszącej 238,93 zł);

- odnośnie płatności do owiec prawidłowo ustalił należną płatność na kwotę 13.447,16 zł, wynikającą z pomnożenia ilości deklarowanej przez stronę sztuk owiec (106) i stawki płatności za 1 sztukę (126,86 zł).

Nadto Sąd nie dopatrzył się błędów w obliczeniach organu odwoławczego związanych z zastosowaniem współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich oraz modulacji płatności bezpośrednich. Organ ten trafnie wyjaśnił skarżącemu, powołując się na właściwe regulacje (art. 11 rozporządzenia nr 73/2009, art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1181/2013, § 17c rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą), że kwota nadwyżki ponad 2.000 euro wyniosła 28.406,94 euro, co przy zastosowaniu współczynnika redukcji wynoszącego 2,453658% daje całkowitą kwotę redukcji wynoszącą 2.947,51 zł. Uwzględniając natomiast procentowy udział płatności JPO i do owiec w sumie płatności bezpośrednich finansowanych w całości z funduszy UE, organ wyliczył kwotę zmniejszenia dla tych płatności na 2.639,27 zł i 308,25 zł, o które to kwoty pomniejszył należne płatności, i następnie podał, że ostateczna wysokość płatności JPO wynosi 112.498,43 zł, zaś płatności do owiec - 13.138,91 zł. Z kolei, co do modulacji płatności bezpośrednich organ odwoławczy zasadnie wskazywał, powołując się na art. 7 i 10a rozporządzenia nr 73/2009 oraz § 17a ust. 4 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą, że kwota nadwyżki ponad 5.000 euro wyniosła 28.864,65 euro, co przy zastosowaniu wskazanych przepisem 10% daje całkowitą kwotę redukcji wynoszącą 12.206,29 zł. Uwzględniając natomiast procentowy udział płatności UPO i PZ w sumie płatności uzupełniających, organ wyliczył kwotę zmniejszenia dla tych płatności na 2.127,09 zł i 10.079,20 zł, o które to kwoty pomniejszył należne płatności, po czym podał, że ostateczna wysokość płatności UPO wynosi 420,96 zł, zaś płatności PZ - 1994,73 zł.

Skarżący nie zakwestionował matematycznego wyliczenia tych płatności, natomiast stwierdził, że są one dla niego niezrozumiałe. Tymczasem, w ocenie Sądu, uważna lektura szczegółowych i poprawnych wyliczeń, znajdujących podstawę prawną w przedstawionych przepisach prawa, pozwala na zrozumienie powodów przyznania przedmiotowych płatności w zmniejszonej wysokości. Natomiast trudności ze zrozumieniem treści decyzji są indywidualną kwestią strony postępowania i nie mogą wpłynąć na ocenę w zakresie jej poprawności. Zdaniem Sądu, o ile można uznać, że decyzja pierwszoinstancyjna jest zbyt rozbudowana, a przez to mało czytelna, to zarzutu tego nie sposób postawić w stosunku do decyzji odwoławczej, która jest rzeczowa i ogranicza się do przedstawienia tylko istotnych dla rozstrzygnięcia zagadnień. Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja spełnia wymogi formalne z art. 107 § 3 K.p.a., gdyż zawiera prawidłowo sporządzone uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponadto jest zrozumiała i została wydana na podstawie ustaleń znajdujących odzwierciedlenie w zgromadzonym oraz omówionym materiale dowodowym, zaś przedstawiona w niej wykładnia przepisów prawa i ocena dowodów zasługuje na akceptację. Poza tym kwestionowana decyzja odnosi się do zarzutów strony skarżącej w zakresie przydatnym dla niniejszej sprawy, a przedstawione w niej wywody dotyczące zastosowania w odniesieniu do konkretnych działek kodu nieprawidłowości DR50 i DR13-, wbrew twierdzeniom J. K., były niezbędne, jako że mogły mieć wpływ na powierzchnię zakwalifikowaną do płatności. Trafnie zauważył organ odwoławczy, że pomiarów powierzchniowych działek rolnych w trakcie kontroli na miejscu dokonuje się w odniesieniu do obszaru użytkowanego rolniczo w granicach deklarowanych działek rolnych. Stwierdzenie użytkowania działek rolnych na powierzchni wykraczającej poza granice działek zadeklarowanych powoduje pomniejszenie konkretnej działki o powierzchnie zmierzone w granicach działek referencyjnych znajdujących się "poza" wnioskiem, przy czym - co również odnotował organ - nie zawsze obarczenie działki rolnej kodem DR50 skutkuje pomniejszeniem areału konkretnej działki rolnej, bo ostateczna weryfikacja powierzchni takich działek następuje w trakcie opisanej wyżej kontroli administracyjnej. Ostatnio poczyniona uwaga odnosi się do działek rolnych AG, AH, Al, AJ, AK, AL, BT, BZ, CA, CM, CR i CS, które - co już sygnalizowano - w trakcie kontroli na miejscu również były obciążone kodem nieprawidłowości DR50, lecz kod ten nie miał wpływu na zmianę powierzchni stwierdzonej.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., po myśli którego w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.