Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3190/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, pkt 35b, art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1,  art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 140aa ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 1-3,
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. Sp. j. z siedzibą w N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z [...] września 2015 r. Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 2 ust 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, dalej: "u.d.p."), po rozpatrzeniu odwołania spółki M. Spółka jawna (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. nr [...].

Decyzją I instancji, wydaną na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 - 3 P.r.d. i art. 104 § 1 K.p.a., organ I instancji, nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii IV.

W zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] czerwca 2015 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] O nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował I. K. (obywatel [...]), który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym – tektury umieszczonej na paletach, w imieniu Spółki. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono nacisk na pojedynczej osi napędowej 10,5 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), czyli przekroczenie o 0,5 t dopuszczalnego nacisku. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych dopuszczalnych norm. Organ wskazał, że droga krajowa nr [...] na odcinku, na którym doszło do zatrzymania pojazdu została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t., mocą rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061).

Organ wskazał również, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z [...] kwietnia 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z datą ważności do 31 października 2016 r.

Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z [...] czerwca 2015 r.

GITD, zgodził się z organem I instancji, iż w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV w wysokości 5.000 zł, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu z [...] września 2015 r., organ wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Obowiązujące regulacje prawne przewidują możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego również wobec ww. podmiotów, jednakże kara pieniężna może być nałożona na te podmioty równocześnie, obok odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, a nie zamiast. Kwestie związane z tym kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru w pojeździe, jak kształtował się proces załadunku i rozmieszczania towaru, nawet okoliczność braku możliwości uczestnictwa kierowcy w czynnościach załadunkowych, nie są, jak wskazał organ odwoławczy, okolicznościami istnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 P.r.d. Tym samym wniosek Strony o przeprowadzenie dodatkowego postępowania z przesłuchania w charakterze świadka kontrolowanego kierowcy na okoliczność czynności załadunkowych, GITD uznał za bezpodstawny, tak jak i wniosek o występnie do załadowcy celem wyjaśnienia kwestii przebiegu tych czynności.

Organ dodał, że przedsiębiorca ma swobodę w zakresie doboru pracowników, w tym kierowcy, którym w wykonywaniu działalności się posługuje, a okoliczność posiadania przez kierowcę obywatelstwa innego kraju, jak w niniejszym przypadku obywatelstw [...], nie stanowi okoliczności stanowiącej przeszkodę do przeprowadzenia kontroli. To Strona podjęła decyzję o doborze pracownika posiadającego obywatelstwo innego kraju, a zatem powinna się spodziewać również i konsekwencji wynikających z tego tytułu w przypadku ograniczonej znajomości języka polskiego. GITD podkreślił, że kierowca do protokołu kontroli nie wniósł uwag, podpisał protokół kontroli, jak i oświadczenie kierującego pojazdem.

Odnosząc się natomiast do kwestii dostosowania dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu do wymogów unijnych, tj. do treści Dyrektywy nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996 r., organ zauważył, że przepisy tej dyrektywy zostały wprowadzone do nowego sytemu prawnego, natomiast wszystkie nowe inwestycje drogowe, spełniają wymóg nośności wynoszącej 11,5 t na pojedynczą oś napędową pojazdu. Poza tym GITD podniósł, że we wszystkich krajach Unii Europejskiej nie wszystkie drogi mają nośność do 11,5 t - jednak ruch po nich jest możliwy na podstawie odpowiednich zezwoleń.

GITD dodał, że przepis art. 64 ust. 2 P.r.d., ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Stosownie do treści art. 140 ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ odwoławczy stwierdził również, ze ponownie rozpoznając sprawę, nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 P.r.d., a Strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia.

W skardze z [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GITD z [...] września 2015 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzję I instancji, a także o zasądzenie od organu na Jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji, tj. naruszenia art. 7 K.p.a., poprzez wydania decyzji bez zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz naruszenie art. 140aa ust. 4 P.r.d.

Skarżący podniósł, że organ I instancji nie zbadał okoliczności przejazdu ograniczając się jedynie do sporządzenia protokołu kontroli przy uczestnictwie kierowcy.

Skarżący wyjaśnił, że na miejscu załadunku w W. kierowca, a w drodze kontaktu telefonicznego pracownicy działu spedycji Strony uzyskali zapewnienie, że towar na pojeździe został załadowany w sposób prawidłowy a jego waga nie przekracza dopuszczalnych norm. Kierowca nie miał możliwości samodzielnego zważenia pojazdu. Jednocześnie zgodnie z art. 17 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) za załadunek i manipulowanie towarem odpowiada załadowca.

Skarżący podniósł, że nie przeprowadzono zawnioskowanych przez Stronę dowodów, których przeprowadzenie było niezbędne do wykazania, że Strona nie miała wpływu na ewentualne naruszenia, w związku z czym GITD bezzasadnie stwierdził, że Strona nie udowodniła "braku wpływu" na powstałe naruszenie. Według Skarżącego, zasadne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierującego pojazdem, na okoliczność przebiegu czynności załadunkowych oraz zapewnień załadowcy towaru w zakresie jego wagi, a także wystąpienie do załadowcy we Włoszech o udzielenie pisemnej informacji na temat przebiegu załadunku towaru oraz jego wagi.

Skarżący podniósł ponadto, że organy administracyjne obu instancji zupełnie pominęły fakt, iż do miejsca rozładunku nie prowadzi inna droga o powszechnie przyjętym i obowiązującym nacisku na pojedynczą oś, a zgodnie z traktatem akcesyjnym oraz dyrektywą 96/53/WE Polska zobowiązała się, iż od dnia 1 stycznia 2011 r. zapewnienia na wszystkich drogach możliwości przejazdu pojazdów, których nacisk na oś nie przekracza 11,5 t.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci tektury umieszczonej na paletach. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W niniejszej sprawie kara pieniężna została wymierzona Skarżącemu za przejazd nienormatywnym pojazdem po drodze krajowej nr [...], na odcinku, na którym zgodnie z Lp. 59 załącznika nr 1 do, obowiązującego w dniu kontroli drogowej, rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, droga ta została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 0,5 t, przy nacisku tej osi 10,5 t. Nie stwierdzono natomiast naruszenia innych parametrów pojazdu.

Przy tego rodzaju, prawidłowo ustalonym przekroczeniu, naruszony został art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieści się przewożona przedmiotowym pojazdem tektura umieszczona na paletach.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania zezwolenia kategorii I i kategorii II, ponieważ zezwolenie kategorii I nie ma zastosowania do dróg krajowych, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Organ I instancji prawidłowo, zdaniem Sądu, nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii IV, z czym zgodził się organ II instancji. Zgodnie z Lp. 4 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii IV dotyczy pojazdów nienormatywnych o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej oraz o parametrach wymiarowych (szerokość, długość, wysokość), nie większych niż tam wskazanych, a także o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. W przedmiotowej sprawie masa pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnej masy całkowitej, parametry wymiarowe tego pojazdu nie były większe od wskazanych w Lp. 4 załącznika nr 1 do P.r.d., natomiast został przekroczony nacisk pojedynczej osi napędowej na drodze o dopuszczalnym nacisku do 10 ton, jednak przekroczenie to nie było wyższe od wartości 11,5 t.

Dodać należy, że Skarżący w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 P.r.d., był obowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz że umieszcza się go na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że kierowca przedmiotowego pojazdu członowego dysponował, dokumentem przewozowym CMR, z którego wynikała, podana przez załadowcę, waga przewożonego towaru. Brak jest natomiast dokumentu, z którego wynikałyby, podana przez załadowcę, wartości nacisku poszczególnych osi, co również dawałoby podstawę do przyjęcia przez kierowcę, że załadowca dokonał ważenia zespołu pojazdów w zakresie nacisków osi. Z powyższych względów, w ocenie Sądu należy przyjąć, że Skarżący dochował należytej staranności w kwestii nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, podejmował natomiast ryzyko ewentualnego naruszenia dopuszczalnych norm w zakresie nacisków osi. W konsekwencji, oznacza to, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d., tj. okoliczności świadczące o tym, że Skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia w zakresie nacisku osi. Sytuacji tej nie zmienia fakt nie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu w niniejszej sprawie.

Dodać należy, że materiał dowodowy w tej kwestii jest wyczerpujący, nie było zatem konieczne przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Stronę w toku postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego dotyczącej implementacji dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, wskazać należy, że zgodnie z art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE: "Niniejsza dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów". W polskim prawodawstwie kwestia ta uregulowana została w przepisie art. 41 u.d.p. W ust. 1 tego artykułu zostały implementowane normy unijne co do dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej na drogach publicznych do 11,5 t. W ust. 2 i ust. 3, ustawodawca uregulował możliwe w świetle przytoczonej regulacji dyrektywy, odstępstwa od powyższej reguły. W tej sytuacji, niezasadne jest stanowisko Skarżącego, powołującego się na przepisów cyt. dyrektywy Rady 96/53/WE, iż na wszystkich drogach publicznych powinien być dopuszczalny nacisk osi do 11,5 t.

Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji, Sąd doszedł do wniosku, że organy Inspekcji Transportu Drogowego rozstrzygające w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiału dowodowego oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, odpowiadają prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę w całości.