Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1544/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 63  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1971 nr 27 poz 250
law: Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi C. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata B. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku C. K. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku C. K. o uchylenie decyzji – aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1977 r. nr [...] wydanego przez Naczelnika Gminy T.

Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Aktem własności ziemi z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...] Naczelnik Gminy T., działając na podstawie art. 1, art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), orzekł o nabyciu z mocy samego prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w W., gm. T., przez J. K.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2009 r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] listopada 2010 r., C. K. wystąpił do Wojewody [...] o uchylenie w trybie art. 161 k.p.a. w/w aktu własności ziemi. Uzasadniając swój wniosek wskazał m.in., że jest on "faktycznym właścicielem" działki oznaczonej nr [...] (dawna działka [...]), którym stał się na podstawie umowy darowizny zawartej dnia [...] maja 1968 r. z jego ojcem S. K., to on zamieszkuje na przedmiotowym gruncie i przeprowadza niezbędne remonty budynku posadowionego na tej nieruchomości. Z uwagi jednak na fakt, iż w kwestionowanym akcie własności ziemi widnieje jego była żona J. K. nie może on starać się o zasiłki, pomoc dla powodzian (grunt ten ucierpiał w skutek powodzi), czy inne środki przeznaczone dla właścicieli nieruchomości. Wszystko to stwarza realne zagrożenia dla jego życia i zdrowia.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie administracyjne dot. uchylenia aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1977 r., wskazując w uzasadnieniu, iż z uwagi na treść art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.) brak jest podstawy prawnej do wzruszania aktów własności ziemi.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł C. K., po rozpoznaniu, którego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] wskazując równocześnie, iż wniosek C. K. dotyczył uchylenia aktu własności ziemi w trybie art. 161 § 1 lub § 2 k.p.a., należało zatem umorzyć rzeczone postępowanie z uwagi na brak właściwości Wojewody do orzekania w trybie art. 161 § 1 k.p.a., a nie z uwagi na treść art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r., na który w swoim rozstrzygnięciu powołał się Wojewoda [...], jednakże uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r.

Na powyższą decyzję C. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 5 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 980/11 stwierdził nieważności decyzji Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż decyzje te naruszają przepisy postępowania administracyjnego co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności. Stwierdzenie nieważności nastąpiło również z uwagi wydania ich przez organ niewłaściwy do ich wydania. W uzasadnieniu wyroku Sąd przeprowadził wywód, w którym wskazał, iż stosownie do art. 161 § 1 k.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku C. K. w pierwszej instancji był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie Wojewoda [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku C. K. o uchylenie w trybie art. 161 k.p.a. aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1977 r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że od dnia [...] stycznia 1992 r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 tej ustawy, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (tj. przedmiotowego aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1977 r.) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu nie ma prawnej możliwości badania w postępowaniu nadzwyczajnym prawidłowości aktów własności ziemi wydanych na podstawie powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które jako decyzje administracyjne uzyskały przymiot ostateczności.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem C. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wyraził ogólne niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia oraz podniósł kwestie związane z narastającym zagrożeniem katastrofą budowlaną wynikające ze złego stanu budynków posadowionych na nieruchomości objętej przedmiotowym aktem własności ziemi.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2012 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy przeszkodą we wszczęciu postępowania na wniosek C. K. są unormowania art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Minister podniósł, że zakresem normatywnym powołanego art. 63 ust. 2 objęty został zakaz prowadzenia postępowań i uchylania lub zmiany aktów własności ziemi na podstawie art. 161 k.p.a. Zatem nie ma możliwości na merytoryczne rozpatrzenie wniosku C. K. Jednocześnie Minister stwierdził, że mając na uwadze trudną sytuację w jakiej znalazł się wnioskodawca należy wyjaśnić, że przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, nie są jedynymi środkami prawnymi zmierzającymi do uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Środkiem takim może być np nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie na podstawie art. 172 i nast. kodeksu cywilnego. Zastrzegając, że powyższe uwagi nie przesądzają o zasadności ewentualnych roszczeń wnioskodawcy zmierzających do uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości.

Na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi C. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której stwierdził, że został administracyjnie pozbawiony działki nr [...] z naruszeniem prawa. Podniósł, że jako notarialny właściciel działki oraz wzniesionego na niej budynku mieszkalnego, który w 2010 r. został podtopiony i wymaga remontu oraz zabezpieczeń, nie może uzyskać kredytu na dokonanie niezbędnych, zapobiegających katastrofie budowlanej zabezpieczeń, gdyż nie jest właścicielem administracyjnym swojej własności. Wskazał, że stan techniczny budynku zagraża jego bezpieczeństwu, zdrowiu i życiu oraz narusza interes społeczny. W opinii skarżącego za zaistniałą sytuację odpowiedzialność ponosi Urząd Gminy, który nie dopełnił obowiązku powiadomienia go o zmianie właściciela działki we właściwym czasie. Stwierdził, że akt własności ziemi otrzymał w dniu [...] kwietnia 2000 r. i po zapoznaniu z jego treścią podjął interwencję, w wyniku której dowiedział się, że ustawa już nie obowiązuje i nie można przedmiotowego aktu uchylić. Jednocześnie wyraził ubolewanie, że państwo, które posiada Konstytucję i jej nie przestrzega jest państwem gorszym, niż państwo, które Konstytucji nie posiada.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że od dnia 1 stycznia 1992 r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 tej ustawy, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (tj. przedmiotowego aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1977 r.) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu nie ma prawnej możliwości badania w postępowaniu nadzwyczajnym prawidłowości aktów własności ziemi wydanych na podstawie powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które jako decyzje administracyjne uzyskały przymiot ostateczności.

Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi wyraźnie, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten miał na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. SK 13/99, OTK 2000 r., z. 1, poz. 15).

Stanowisko to potwierdzone jest licznymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 571/07, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 505310; wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., II SA 627/98, niepubl., dostępny w Lex nr 41779; wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., II SA 569/99, Lex nr 46213; uchwała SN z dnia 30 czerwca 1992 r., III CZP 73/92, publ. OSNC 1992/11/201).

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.