Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 429/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 42 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (WWINB),po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (PINB) z [...] stycznia 2018 r. nr [...], udzielającej B. J. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w tylnej części działki nr [...], położonej w O. przy ul. [...], w granicy z działką nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po informacji A. B., PINB przeprowadził [...] lipca 2016 r. kontrolę działki nr [...] w O. przy ul. [...] i stwierdził, że w jej frontowej części znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny oraz drugi budynek, w granicy z działką nr [...]. Z wyjaśnień właścicielki B. J. początkowo wynikało, że oba budynki powstały na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady N. w P. (PRN) na realizację budynku mieszkalnego i gospodarczego ([...] z [...].04.1971r.), wydanego dla K. i J. B.. Organ ustalił, że "budynek gospodarczy" od samego początku po realizacji był i jest wykorzystywany na cele mieszkalne. Nie uzyskano jednak na niego zgody na zmianę sposobu użytkowania.

PINB wszczął postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego "budynku gospodarczego" i po otrzymaniu dokumentacji projektowej wskazał, że ww. pozwolenie na budowę w rzeczywistości obejmowało wyłącznie budynek mieszkalny. Ustalił też, że działka objęta jest uregulowaniami planu miejscowego w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów wsi O. (uchwała Rady Gminy C. nr [...] z [...] Woj. Wlkp. Nr [...], poz. 2203). Na podstawie zeznań świadków, dokumentacji projektowej (projekt budynku mieszkalnego z 1968 r.), informacji z Urzędu Gminy C. (pismo z [...].10.2016 r.) oraz zdjęć lotniczych, ustalono, że budynek gospodarczy powstał w l. 70-tych XX w., bez stosownego pozwolenia. Wobec tego, organ poinformował strony o zmianie przedmiotu postępowania na "w sprawie legalizacji budynku mieszkalnego" (wiatrołap przylegający do budynku jest przedmiotem odrębnego postępowania), a następnie, postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. nakazał B. J., przedłożenie ekspertyzy technicznej.

W wyniku zażalenia A. B., postanowieniem z [...] marca 2017 r. WWINB uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie prowadząc postępowanie PINB uzyskał od B. J. protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z [...] września 2017 r.,sporządzony przez mistrza kominiarskiego Z. W. oraz od Urzędu Gminy C. informacje o przeznaczeniu przedmiotowego terenu wraz z kopiami planów miejscowych. Następnie [...] września 2017 r. PINB przeprowadził ponowną kontrolę nieruchomości, a [...] listopada 2017 r. wydał decyzję nakazującą B. J. wykonanie zmian przy przedmiotowym budynku mieszkalnym, polegających na powiększeniu nawiewu i wentylacji w kotłowni i usunięciu siatki z wylotów przewodów kominowych od wentylacji kuchni i łazienki, zgodnie ze wskazaniami z protokołu okresowej kontroli przewodów kominowych z [...] września 2017 r.

Pismem z [...] grudnia 2017 r. B. J. zwróciła się o legalizację przedmiotowego budynku mieszkalnego, przedkładając protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z [...] grudnia 2017 r.

W świetle tego, PINB wspomnianą na wstępie decyzją z [...] stycznia 2018 r. udzielił B. J. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego. Organ uznał, że obiekt powstał w l. 70-tych XX w. bez wymaganego pozwolenia na budowę i stanowi samowolę budowlaną. Ze zdjęć lotniczych wynika, że obiekt powstał do 1995 r., bez przylegającego wiatrołapu dobudowanego później (przedmiot odrębnego postępowania). Zastosowanie znalazł art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1332 ze zm., dalej: p.b.). Organ przytoczył treść art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. Nr 3, poz. 229) i stwierdził, że obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani nie pogorsza niedopuszczalnie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Działka nr [...] jest zlokalizowana na terenie objętym planem miejscowym z [...] marca 2011 r., dla którego przewidziano funkcję pod zabudowę mieszkaniową (MN1). Działka posiada pow. 640 m2, a powierzchnia znajdujących się na niej budynków wynosi: 100,05 m2(od frontu) i 81,11 m2 (z tyłu działki), łącznie 181,16 m2, a zatem 28,31% powierzchni działki. Plan miejscowy zezwala zaś na zabudowę w wymiarze 30% nieruchomości.

PINB zaznaczył, że w trakcie kontroli dokonano pomiaru komina budynku (wys. 2,05 m). Przepisy nie precyzują odległości wylotów kominów od granicy działek sąsiednich. B. J. przedłożyła pismo Straży Gminnej w C. , z którego wynika, że przeprowadzone trzy kontrole nieruchomości nie wykazały nieprawidłowości w tym zakresie. W świetle tego PINB powołując art. 40 p.b. z 74’ stwierdził, że istnieją podstawy do wydania właścicielowi decyzji nakazującej wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Z przedstawionego przez stronę protokołu z okresowej kontroli kominiarskiej sporządzonego przez mistrza kominiarskiego Z. W. wynika, że przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom. Wskazano jedynie na konieczność powiększenia nawiewu i wentylacji w kotłowni do 200 cm2 oraz usunięcia siatki z wylotów przewodów kominowych od wentylacji kuchni i łazienki – przewód nr 1 i 2 w gr. I, w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego ze sztuką budowlaną, obowiązującymi Polskimi Normami oraz przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Właścicielka działki nr [...] przedłożyła kolejny protokół okresowej kontroli kominiarskiej, które nie zawierał już żadnych uwag, co oznacza, że stwierdzono wykonanie nakazanych robót. W rezultacie w ocenie PINB, stosownie do art. 42 ust. 3 p.b. z 74’, ziściły się podstawy do wydania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. zarzucił PINB naruszenie: art. 103 ust. 2 w zw. z art. 48 p.b. oraz art. 42 ust. 2 i 3 p.b. z 74’ przez ich zastosowanie, odpowiednich przepisów p.b. przez ich niezastosowanie, a także art. 6, art. 7, art. 77 i art. 8 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z prawem i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję WWINB uznał, że ze zgromadzonych dowodów wynika, że budynek wzniesiono w l. 70. XX w., a przedstawiona przez B. J. dokumentacja obejmuje wyłącznie budynek mieszkalny położony od frontu działki. Zasadnie przyjęto, że obiekt wzniesiono w warunkach samowoli budowlanej i dlatego należało podjąć działania na podstawie p.b. z 74’ z uwagi na brzmienie art. 103 ust. 2 p.b. WWINB wyjaśnił, że po wykluczeniu zaistnienia sytuacji określonej w art. 37 i zastosowaniu art. 40 p.b. z 74‘ (nakaz wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem), kolejnym etapem jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie danego obiektu, którego wydanie jest jednoznaczne ze stwierdzeniem jego zdatności do użytkowania (art. 42 ust. 3 p.b. z 74 ‘). Poza przypadkiem określonym w art. 42 ust. 1, organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego (art. 42 ust 2).

WWINB zważył, że organ I instancji uzyskał informacje, iż działka nr [...] była objęta przepisami planistycznymi już od lat 80 XX w. Wszystkie obowiązujące na tym terenie plany miejscowe (z 1986 r, z 1994 r., z 2004 r. i z 2011 r.) przewidywały zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Obecnie budynek objęty jest zapisami planu z 2011 r., zgodnie z którym obiekt zlokalizowany jest na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (symbol MN1). W myśl § 7 planu na terenie zabudowy mieszkaniowej dopuszcza się maksymalną powierzchnię zabudowy działki 30%. Oceniany budynek użytkowany jest jako mieszkaniowy, jednorodzinny, a parametry obu budynków znajdujących się na działce nie naruszają powyższego wymogu powierzchni (30%) bowiem łącznie stanowią 28,31% działki. Słusznie więc PINB ocenił, że przedmiotowy budynek nie narusza ustaleń planu miejscowego i nie znalazł podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 74’.

Zdaniem WWINB nie stwierdzono też powodowania przez budynek zagrożenia dla zdrowia i życia. Brak więc podstaw do nakazu rozbiórki (art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 74’). W celu usunięcia nieprawidłowości dotyczących prawidłowego funkcjonowania przewodów kominowych (protokół okresowej kontroli przewodów kominowych), PINB wydał [...] listopada 2017 r. decyzję nakładającą na właściciela budynku obowiązek wykonania zmian/przeróbek w oparciu o art. 40 p.b. z 74 r., a spełnienie obowiązku stwierdzono następnie w kolejnym protokole kontroli przewodów kominowych z [...] grudnia 2017 r. PINB prawidłowo uznał więc wykonanie nałożonego obowiązku i wydał zaskarżoną decyzję.

Co do zarzutów odwołania WWINB wyjaśnił, że w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania przed 1995 r. nie prowadzi się postępowania legalizacyjnego na podstawie "starych przepisów", ale w oparciu o art. 71 p.b. Dotyczy to jednak wyłącznie obiektów budowlanych postawionych legalnie. W przypadku samowoli budowlanej to ona ma pierwszeństwo. Kwestia zaś istnienia samowoli budowlanej w niniejszej sprawie jest bezsprzeczna. Już w postanowieniu z [...] marca 2017 r. potwierdzono prawidłowość ustaleń PINB, że pozwolenie na budowę z 1971 r. obejmowało wyłącznie budynek mieszkalny we frontowej części działki. Niniejsze postępowanie od [...] grudnia 2016 r. toczy się w sprawie legalizacji budynku mieszkalnego zlokalizowanego w tylnej części działki (a więc robót budowlanych polegających na budowie budynku), a nie zmiany jego sposobu użytkowania, odwołujący nie kwestionował zasadności powyższego.

Ponadto, w kontekście postępowania dotyczącego samowolnej rozbudowy o wiatrołap (w trybie art. 48- 49 p.b.) WWINB wyjaśnił, że nie znajdzie zastosowania stanowisko, zgodnie z którym "do obiektów wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r., które zostały następnie przebudowane, rozbudowane lub nadbudowane po tej dacie, także bez wymaganego pozwolenia, ma zastosowanie art. 48 p.b." Zasady tej bowiem - wedle najnowszej linii orzeczniczej NSA - "nie da się rozciągnąć jako uniwersalnej reguły na każdy przypadek, gdyż powinna ona podlegać ograniczeniom motywowanym zakresem dokonanej przez inwestora przebudowy obiektu budowlanego". Stosowanie jej powinno mieć zaś miejsce w szczególności w sytuacjach, gdy "brak jest możliwości wyodrębnienia obiektu starego, którego budowa zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r. od jego nowej postaci, którą przybrał on wskutek później zrealizowanych robót". Zakres wykonanych robót pozwolił stwierdzić, iż nie zachodzi tożsamość pomiędzy obiektem wybudowanym w l. 70. XX w., a częścią dobudowaną po 1995 r., zatem możliwe jest poddanie legalizacji obiektu odrębnym reżimom prawnym.

A. B. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję WWINB zarzucił naruszenie:

- art. 6 k.p.a. poprzez działanie wbrew przepisom prawa,

- art. 103 ust. 2 w zw. z art. 48 p.b. poprzez ich zastosowanie,

- art. 42 ust. 2 i 3 p.b. z 74’ poprzez ich zastosowanie,

- odpowiednich przepisów p.b. przez ich niezastosowanie,

- art. 7, art. 77 i art. 8 k.p.a. przez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także

- art. 136 § 1 k.p.a. przez brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów oraz brak zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji.

W motywach skargi podniesiono, że organy orzekające nie zbadały wyczerpująco, czy faktycznie samowolnie wybudowano przedmiotowy budynek, czy jedynie samowolnie dokonano zmiany sposobu jego użytkowania. Podniesiono, że w trakcie kontroli właścicielka przedłożyła dokumentację projektową z 1970 r., która obejmowała budowę domu i budynku gospodarczego, użytkowanego później jako mieszkalny. Uznano w czasie kontroli, że oba budynki powstały na podstawie pozwolenia na budowę Prezydium PRN w P. na realizację budynku mieszkalnego i gospodarczego (nr [...] i [...] z [...].04.1971 r.). Nie wyjaśniono skąd wzięła się odmienna w dalszym procedowaniu teza, iż pozwoleniem na budowę objęty był tylko budynek mieszkalny. Powołanie się tu na zeznania świadków i zdjęcia lotnicze urąga powadze stron wobec analizy dokumentów sprzed blisko półwiecza. Nie ma uzasadnienia dla przyjęcia projektu z 1968 r. za podstawę wydanej w 1971 r. decyzji. Poważna wątpliwość rodzi się choćby przy zestawieniu dat. Skoro pozwolenie wydano w 1971 r., to dlaczego za jego podstawę miałby zostać uznany projekt powstały 3 lata wcześniej, jeśli inwestor dysponował projektem sporządzonym kilka miesięcy przed wydaniem decyzji? W dodatku zakres nowego wówczas projektu zgadzał się z zamiarem inwestora, który od początku planował i wybudował dwa budynki: jeden mieszkalny, drugi gospodarczy. Wątpliwości tych nie wyjaśnił PINB, a WWINB nie skomentował faktu, że swoje stanowisku oparł na innym dowodzie, którym był tenże stary projekt budowlany. Głównym zarzutem odwołania był właśnie fakt przyjęcia niewłaściwej podstawy prawnej. Organ II instancji jakby chciał przemilczeć tę kwalifikację, naruszając art. 6 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek ustalenia obowiązywania przepisów, mających stanowić podstawę jego rozstrzygnięcia.

Dalej skarżący wskazał, że na postawie przyjętych w sposób wątpliwy przesłanek, powołując się na datę wybudowania obiektu, organ procedował wg p.b. z 74’, korzystając z przepisu art. 103 ust. 2 p.b. Ustęp ten przewiduje rozwiązanie wyjątkowe, czyli wyłączenie stosowania art. 48 p.b., który odnosi się do legalizacji przeprowadzonych prac budowlanych i stosowanie tzw. starego prawa budowlanego. Takie rozstrzygnięcie byłoby właściwe, gdyby sprawa dotyczyła wyłącznie prac budowlanych. Jednak legalizacja nie obejmuje faktu wybudowania, tylko fakt użytkowania obiektu niezgodnie z jego przeznaczeniem. Inwestor dysponował bowiem dokumentacją projektową, na podstawie której prawdopodobnie uzyskał w 1971 r. pozwolenie na budowę i wybudował na działce oba budynki. Dlatego legalizacja dotyczyć powinna nie aktu budowy, tylko użytkowania budynku gospodarczego jako mieszkalnego, w dodatku połączonego z działalnością dochodową z tytułu najmu. Dla samowolnego użytkowania niezgodnie z przeznaczaniem prawo budowlane nie stawia granicy czasowej i jest ono, pod pewnymi warunkami dotyczącymi bezpieczeństwa użytkowania, objęte procedurą opisaną w art. 71 a p.b. WWINB z powołaniem się na art. 103 ust. 2 w zw. z art. 48 p.b. zgodził się, na przyjęcie innej podstawy uzasadniając odmienną interpretacją stanu faktycznego. Dlatego organy orzekające stosując art. 103 ust. 2 w zw. z art. 48 p.b. naruszył przepisy te przez ich zastosowanie.

Dalej skarżący zarzucił organom naruszenie art. 42 ust. 2 i 3 p.b. z 74’ wskazując, że właściwym dla przeprowadzenia zmiany sposobu użytkowania jest art. 71a p.b. z 94’. Stosuje się go w postępowaniu naprawczym z tytułu samowolnej zmiany sposobu użytkowania. PINB winien sprawdzić, czy budynek gospodarczy został wykonany w sposób odpowiadający dzisiejszym wymaganiom dla budynków mieszkalnych, w szczególności w zakresie przepisów rozporządzeń technicznych (np. przepisów higieniczno-sanitarnych, ochrony przeciwpożarowej). Jeśli bowiem przy budynku gospodarczym powinny być przeprowadzone roboty budowlane, które dostosują go do wymagań prawnych względem obiektów mieszkalnych, to muszą być one w postępowaniu naprawczym wykonane, o ile zmiana sposobu użytkowania pozostanie zamiarem właściciela. Na podstawie takiej analizy organ winien przyjąć prawidłową podstawę prawną i rozpocząć procedowanie.

Zdaniem skarżącego powyższe zaniechania stanowią również o naruszeniu przepisów postępowania (art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Organy I i II instancji nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co winno nastąpić w wyniku przeprowadzenia stosownych dowodów w sprawie. Zaniechały ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, bowiem przeprowadzone przez nie dowody nie wskazują jednoznacznie, że decyzja o pozwoleniu na budowę obejmowała tylko budynek mieszkalny usytuowany od frontu działki. Strona przedstawiła materiał dowodowy w postaci dokumentacji projektowej z 1971 r., która nie została uwzględniona w decyzji, mimo jej kompletności i akuratności czasowej. Z niezrozumiałych względów oparto się na innej, starszej dokumentacji, która w dodatku nie obejmowała całej zrealizowanej inwestycji. Choć organ może zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodowi wiarygodności, to jest wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny.

Ponadto organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania w celu uzupełnienia dowodów, ani nie zlecił przeprowadzenia też tego postępowania organowi I instancji. Odwołanie zawierało szereg zarzutów (m.in. braku zgodności inwestycji z planem miejscowym), do których WWINB nie odniósł się. Analiza stanu faktycznego nieruchomości w odniesieniu do planu miejscowego powinna być szerzej zakrojona i uwzględniać podane w odwołaniu wątpliwości uniemożliwiające legalizację. Organ zgodził się de facto na usytuowanie drugiego budynku mieszkalnego w obrębie jednej działki. Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna ze swej definicji służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych jednej rodziny - jeden budynek mieszkalny jednorodzinny co do zasady zasiedlany jest przez członków jednej rodziny. Istnienie drugiego budynku mieszkalnego na niewielkiej działce nie jest zgodne z regulacjami planu miejscowego i stanowi o jego naruszeniu. Ponadto dopuszczenie do istnienia dwóch budynków mieszkalnych w obrębie działki otwiera właścicielom drogę do podziału działki, niezależnie od ustaleń planu. Skarżący podniósł też, że mając w pamięci fakt, iż właściciel nieruchomości rozbudował budynek gospodarczy o wiatrołap po 1995 r., organ winien był zbadać, czy nie ma to związku z faktem niezgodnego z prawem sposobu użytkowania obiektu. Odpowiedź twierdząca winna zmusić organ do zbadania, czy fakt rozdzielenia postępowań był właściwy. Wskazał też, że skoro samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym, to mimo, że budynek gospodarczy wybudowano w l. 70., to fakt jego innego niż gospodarczy sposobu użytkowania wpłynął na konieczność dobudowy wiatrołapu. Taki ciąg wydarzeń wskazuje, że tak budowa całego budynku gospodarczego, jak i sposób jego użytkowania winny być objęta postępowaniem naprawczym, gdyż całe przedsięwzięcie łączy się w jeden logiczny ciąg nielegalnej budowy, nielegalnego użytkowania i nielegalnej rozbudowy budynku. Organ nie zanalizował też obowiązywania linii zabudowy, ani tego, czy budynek jest wolnostojący, skoro w sposób bliźniaczy graniczy z budynkiem gospodarczym.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej 13 grudnia 2018 r. B. J. wniosła o oddalenie skargi i podała, że wiatrołap został w lipcu rozebrany i 13 lipca 2018 r. odbył się odbiór przez PINB wykonanych robót.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja WWINB z [...] marca 2018r.,utrzymująca w mocy decyzję PINB z [...] stycznia 2018 r. udzielającą B. J. – na podstawie art. 42 ust. 2 i 3 p.b. z 74’ w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. z 94’ pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego samowolnie w tylnej części działki nr [...] położonej w O. przy ul. [...], w granicy z działką nr [...].

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zwłaszcza co do prawidłowości zastosowania przepisów odpowiednich przepisów prawa budowlanego (z 1974 r. czy z 1994 r.) było ustalenie, czy przedmiotowy budynek, użytkowany jako mieszkalny jednorodzinny, został w wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, a jeśli tak to kiedy, czy może na podstawie pozwolenia na budowę, a jedynie samowolnie dokonano zmiany sposobu jego użytkowania (z gospodarczego na mieszkalny).

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił organom nadzoru budowlanego prawidłowo ustalić, że budynek zlokalizowany w tylnej części działki nr [...] przy ul. [...] w O. powstał przed 1995 r. (w l. 70 XX w.) w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego wówczas pozwolenia na budowę.

Faktycznie, jak stwierdziły organy I i II instancji na podstawie zgromadzonej dokumentacji projektowej, pozwolenie na budowę wydane [...] kwietnia 1971 r. nr [...] przez Prezydium PRN w P. objęło jedynie budynek mieszkalny zlokalizowany od frontu działki nr [...]. Z zatwierdzonego projektu budowlanego przez Prezydium PRN, w tym z części graficznej i opisowej, wynika jasno, że pozwolenie to dotyczyło samego budynku mieszkalnego od frontu działki. Zatwierdzony projekt techniczny obejmuje sam budynek mieszkalny. Choć zaś z załączonej do dokumentacji technicznej (egzemplarz inwestora) mapy sytuacyjnej wynika, że ówcześni inwestorzy K. i J. B. zamierzali wybudować poza ww. budynkiem mieszkalnym również budynek gospodarczy w tylnej części działki, to ten właśnie budynek gospodarczy, wybudowany i użytkowany jako mieszkalny, nie został objęty pozwoleniem na budowę z 1971 r. Świadczy o tym niezbicie właśnie dokumentacja projektu technicznego z urzędową pieczęcią i podpisami Prezydium PRN o nr [...].

Nie można podzielić stanowiska skarżącego, jakoby organ I instancji równocześnie stwierdził, że budynek w tylnej części działki nr [...] objęty był ww. pozwoleniem na budowę, jak i że pozwolenie to objęło jedynie budynek mieszkalny od frontu działki. Z uzasadnienia decyzji PINB z [...] stycznia 2018 r. jasno wynika, że organ po początkowej ocenie przeprowadzonej w trakcie kontroli przyjął faktycznie, że również budynek gospodarczy w tylnej części działki został przewidziany pozwoleniem na budowę z [...] kwietnia 1971 r., lecz ten sam organ po dokładnej analizie dokumentacji projektowej uznał, że pozwolenie to obejmowało wyłącznie budynek mieszkalny od frontu działki, a wykonanie budynku w granicy z działką nr [...] zakładały jedynie uzyskane warunki urbanistyczne.

Zeznania świadków C. K. i B. K. potwierdziły, że budynek w tylnej części działki powstał zaś w pierwszej połowie l. 70-tych XX w. Pierwszy ze świadków – jak podał – uczestniczył w jego budowie, drugi zaś wykonywał instalację wodną w tym budynku. Świadkowie i aktualna właścicielka nieruchomości zgodnie podali, że budynek od początku użytkowany był jako mieszkalny, początkowo przez babcię B. J., a obecnie przez lokatorów. Zważyć należy, że kwestionowanie przez skarżącego powyższych ustaleń organów obu instancji, wobec nieprzedstawienia dowodów przeciwnych w żaden sposób nie podważa ustalonych przez organy okoliczności budowy przedmiotowego budynku jako mieszkalnego w warunkach samowoli budowlanej i to przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 94’.

Odnośnie podniesionej przez skarżącego kwestii niezgodności pomiędzy datą sporządzenia projektu (1968 r.) a datą jego zatwierdzenia (1971 r.) Sąd pragnie wskazać, że zważywszy na fakt, iż bezsprzecznie pozwolenie na budowę objęło jedynie budynek mieszkalny od frontu działki, nie miała ona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedynie na marginesie Sad pragnie wyjaśnić, że ów projekt z 1968 r. - jak wynika z akt - to projekt typowy dla budynku mieszkalnego [...] stworzony przez Biuro Studiów i Projektów Wzorcowych Budownictwa Wiejskiego w W. i jako taki mógł być i zapewne był wykorzystywany w całym kraju, dla budowy obiektów mieszkalnych w obszarach wiejskich. Nie sposób zatem doszukiwać się związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy datą jego sporządzenia przez Biuro (centralne) w W., a zdarzeniem prawnym jego zatwierdzenia na potrzeby budowy budynku mieszkalnego od frontu działki nr [...] w O. przy ul. [...].

W ocenie Sądu w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organy nadzoru budowlanego trafnie uznały, że pierwszeństwo w sprawie znajduje przepis art. 103 ust. 2 p.b. z 94’, który określa, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zważywszy bowiem, że przedmiotowy budynek powstał przed 1 stycznia 1995 r. jako samowola budowlana (bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę), należało zastosować doń przepisy Prawa budowlanego z 74’.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, że legalizacja w niniejszej sprawie nie obejmuje faktu wybudowania obiektu, lecz faktu jego użytkowania niezgodnie z jego przeznaczeniem, wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy istnieją podstawy do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, w stosunku do którego prowadzone było postępowanie legalizacyjne w trybie przepisów p.b. z 74’. Natomiast kwestia zasadności legalizacji spornego obiektu została już ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym decyzją PINB z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie nakazania wykonania przez właścicielkę działki nr [...] B. J. określonych zmian przy przedmiotowym budynku na w trybie art. 40 p.b. z 74 r. Brak jest zatem podstaw do tego, aby kwestionować legalność zmiany sposobu użytkowania, kiedy bezsprzecznie ustalono w poprzednim, zakończonym ww. decyzją PINB postępowaniu, że ów budynek powstał jako samowola budowlana i od początku użytkowany był jako budynek mieszkalny. Pozwolenie na użytkowanie, które stało się przedmiotem decyzji wydanych w niniejszej sprawie jest jednym z etapów (końcowych) legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego i sprawa podlega jedynie ocenie na podstawie unormowań zawartych w art. 42 p.b. z 74 r. Zgodnie z art. 42 ust. 1 p.b. z 74’ inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Z kolei podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu (art. 40 ust. 3). Organy nakładając na właścicielkę obwiązek powiększenia nawiewu i wentylacji w kotłowni do 200 cm2 oraz usunięcia siatki z wylotów przewodów kominowych od wentylacji kuchni i łazienki zgodnie ze wskazaniami zawartymi w protokole z okresowej kontroli przewodów kominowych uznał, że jest to wystarczające do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Zatem na etapie wydania pozwolenia na użytkowanie organy dokonały kontroli wykonania nałożonego obowiązku, nie stwierdzając przy tym naruszenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisów techniczno-budowlanych oraz zagrożenia dla osób i mienia (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 436/17, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenia w tym zakresie organów nadzoru budowlanego są konsekwencją wcześniejszej decyzji nakładającej na B. J. obowiązek dokonania zmian w zakresie kotłowni i przewodów kominowych obiektu. Wobec powyższego należy uściślić, że zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 42 ust. 2 i 3 p.b. z 74’ było już tylko konsekwencją uprzednich ustaleń faktycznych i prawnych (samowolna budowa budynku mieszkalnego przed 95’ i zastosowanie art. 103 ust. 2 p.b. z 94’ w zw. z art. 40 p.b. z 74’).

W świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony skarżącej zarówno co do naruszenia przepisów art. 103 ust. 2 p.b. z 94’ w zw. z art. 48 p.b., gdyż przepisy te nie miały w sprawie zastosowania, jak i naruszenia art. 42 ust. 2 i 3 p.b. przez ich zastosowanie. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że prowadzenie postępowania legalizacyjnego co do zmiany sposobu użytkowania obiektu prowadzi się na podstawie art. 71a p.b. z 94’ wówczas, gdy obiekt budowlany został wybudowany legalnie, a samowolnie zmieniono jedynie sposób jego użytkowania. W sytuacji jednak, gdy sam obiekt zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej przed 95’ pierwszeństwo na podstawie art. 103 ust. 2 p.b. z 94’ mają przepisy art. 37, względnie art. 40 p.b. z 74’, a na dalszych etapach legalizacji, o ile jest to dopuszczalne (o czym wyżej) - art. 42 p.b. z 74’.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 p.b. z 74’ inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Poza wypadkiem określonym w ust. 1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego (art. 42 ust. 2 p.b. z 74’) Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu (art. 42 ust. 3 p.b. z 74’).

W okolicznościach niniejszej sprawy organy nadzoru budowlanego bezsprzecznie ustaliły, że właścicielka działki nr [...] wykonała nałożone nań obowiązki wynikające z decyzji PINB z [...] listopada 2017 r. Ustalono, że w przedłożonym przez B. J. protokół okresowej kontroli przewodów kominowych przedmiotowego budynku z [...] grudnia 2017 r. mistrz kominiarski Z. W. stwierdził, że objęte kontrolą przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom, a wykonane konstrukcje i elementy mieszczą się w obowiązujących normach. Należy dodać, że kontrolę tę uprawniony mistrz kominiarski przeprowadził nie tylko w zakresie przewodów kominowych, ale i urządzeń grzewczych, podłączeń dymowych, spalinowych i wentylacyjnych, mających bezpośredni związek z prawidłowym i bezpiecznym funkcjonowaniem przedmiotowego obiektu. Jest to o tyle istotne, że kontrola kominiarska objęła w całości zakres zmian zalecony właścicielce budynku mieszkalnego w tylnej części działki nr [...] decyzją PINB z [...] listopada 2017 r.

Odnosząc się zaś do kwestii zgodności przedmiotowej zabudowy z ustalaniami planistycznymi stwierdzić należy, że kwestie te były przedmiotem oceny w uprzednim postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów art. 37 i art. 40 p.b. z 74’ w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. z 94’ i leżą poza granicami niniejszej sprawy. W związku z powyższym brak jest podstaw, aby Sąd badający legalność decyzji wydanych na podstawie art. 42 p.b. z 74’, oceniał również kwestię zgodności przedmiotowej zabudowy z prawem miejscowym. W tym też zakresie zarzuty skargi są chybione.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę A. B. wniesioną w niniejszej sprawie oddalił, o czym orzeczono w sentencji wyroku.