Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2741/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części oraz wymierzono grzywnę i przyznano sumę pieniężną, oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1, 6 i 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1731/19 w sprawie ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3; 2. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 20000 (dwadzieścia tysięcy) złotych; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. sumę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych na rzecz każdego skarżącego; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. oddala wniosek I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1731/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15: 1. wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10 000 zł; 2. stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężne w wysokości po 500 zł na rzecz każdego z nich; 4. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżących, solidarnie, kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. pismem z [...] lipca 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15.

Wyrokiem tym sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków z [...] stycznia 1948 r. i z [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. Nr [...] i Nr [...], dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta [...] z [...] września 2014 r., Nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już trzykrotnie ukarał organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku, a mimo to oraz mimo kolejnego pisemnego wezwania, organ nadal nie wykonał wyroku i nie rozpatrzył sprawy. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta po wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa, wymierzenie grzywny w stosownej wysokości oraz przyznanie od organu na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że opóźnienia w rozpoznaniu sprawy są spowodowane bardzo dużą liczbą spraw o zwrot nieruchomości, objętych działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Zdaniem organu, waga tych spraw, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów, przewidzianych na ich rozpatrzenie, a jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i liczba składanych skarg. Ponadto organ podniósł, że przed wydaniem decyzji konieczne jest zabezpieczenie środków pieniężnych na jej realizację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę, stwierdził m.in., że przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Sąd stwierdził, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem sądu wpłynęły do organu [...] stycznia 2016 r. Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu działki hip. nr [...] o pow. 4 455,1 m2, pochodzącego z przedmiotowej nieruchomości, stanowiącego obecnie część działki ew. [...] z obrębu [...], zaś w stosunku do pozostałej części nieruchomości hipotecznej, oznaczonej jako "[...]" rej. hip. Nr [...] orzekł o rozpatrzeniu wniosków z [...] stycznia 1948 r. i [...] maja 1949 r. z w terminie późniejszym. Następnie, na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1199/16, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1 000 zł, wyrokiem z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 869/17, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3 000 zł i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wyrokiem z 25 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1052/18, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5 000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznał też od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wysokości 500 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również fakt, że pomimo kolejnych wyroków w przedmiocie niewykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 498/15 Prezydent nadal nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy w całości.

Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sądu z dnia 23 października 2015 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał go nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest, w ocenie sądu, niewątpliwie uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Prowadzi to bowiem, zdaniem sądu wojewódzkiego, do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez sąd terminu oraz to, że Prezydent został już trzykrotnie ukarany grzywnami, sąd przyjął, że odpowiednio represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości dwukrotnie wyższej niż ostatnio wymierzona, tj. dziesięciu tysięcy złotych.

Jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd wojewódzki stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznał od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną.

Sąd przypomniał, że instytucja sumy pieniężnej, przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni częściowo funkcję represyjną oraz prewencyjną ale nade wszystko – funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy. Zdaniem sądu, okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej po 500 zł jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich wniosku, a podnoszone przez Prezydenta argumenty nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z., zaskarżając go w części, tj. w pkt 1, w którym sąd nie wymierzył Prezydentowi [...] grzywny ponad tą orzeczoną w wysokości 10 000 zł oraz w pkt 3 w części, w jakiej sąd nie przyznał od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie ponad tą orzeczoną w wysokości 500 zł.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) Art. 156 § 1 i 6 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 10 000 zł i uznanie, że wymierzona w tej wysokości będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. sądu, w sytuacji gdy z całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności z wysokości dotychczas wymierzonych grzywien za niewykonanie wyroku, a zwłaszcza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r. wynika, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem nie odniesie zamierzonego skutku;

2) art. 154 § 7 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania sumy pieniężnej w kwocie po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących kasacyjnie i uznanie jej wymiaru za wystarczający w niniejszej sprawie, podczas gdy suma ta nie stanowi wystarczającej rekompensaty za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na podstawie przytoczonych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. co do pkt 1 przez wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości maksymalnej, tj. dziesięciokrotnego przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia oraz co do pkt 3 przez zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących kasacyjnie sumy pieniężnej ponad przyznaną kwotę 500 zł, tj. w wysokości co najmniej 20 000 zł, ewentualnie o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Skarżący kasacyjnie zrzekli się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący przez wiele lat oczekują na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, który to organ nie podejmuje w sprawie żadnej czynności. Orzeczenie zasądzające grzywnę w dolnej granicy jej możliwej wysokości, wbrew twierdzeniu Sądu, nie stanowią dla organu podstawy do rozwagi, a już na pewno nie zmobilizują Prezydenta [...] do zakończenia sprawy zgodnie z zobowiązaniem Sądu. W takiej sytuacji, wymierzenie grzywny w wysokości jedynie 10 000 zł jest zdecydowanie niewystarczającą i nieodczuwalną sankcją, w szczególności biorąc pod uwagę art. 154 § 6 p.p.s.a., umożliwiający wymierzenie grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 11 lutego 2020 r., przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej w 2019 r. wyniosło 4 918,17 zł. Wymierzona grzywna stanowi więc niewiele ponad dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia jest wielce wątpliwe czy w przedmiotowej sprawie odniesie zamierzony skutek.

Skarżący kasacyjnie wskazali, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku w zakresie wysokości przyznanej każdemu ze skarżących sumy pieniężnej należy uznać za rażąco niskie, skoro nie stanowi ona nawet jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zasądzenie sumy pieniężnej powinno zdyscyplinować organ do wykonania swojej powinności. Natomiast Prezydent nie wykonał wyroku WSA z 23 października 2015 r., a także czterech kolejnych wyroków uwzględniających skargę na niewykonanie ww. wyroku. Zachodzi więc obawa, że bez przyznania tej kwoty w dużo wyższej wysokości, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku, a prawo skarżących do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie zostanie zbagatelizowane. Przyznanie sumy pieniężnej stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jest to więc środek represyjny/sankcja za ignorowanie przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych, a także za nierespektowanie prawomocnych wyroków.

W piśmie z [...] maja 2021 r. skarżący wskazali, że wyrok z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 nie został wykonany przez Prezydenta [...] do dnia dzisiejszego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Na wstępie w odniesieniu do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy zauważyć, że przepisy art. 154 § 1, 6 i 7 p.p.s.a., mimo że zostały zamieszczone w ustawie procesowej są przepisami prawa materialnego, a nie procesowego, jak wskazano w skardze kasacyjnej (zob. wyrok 2 28 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1278/19; wyrok NSA z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2290/20 i powołane w nim orzecznictwo, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Biorąc jednak pod uwagę, że zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. możliwe jest zgłoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a tę właśnie formę naruszenia zarzucono w skardze kasacyjnej w odniesieniu do art. 154 § 1 i 6 i art. 154 § 7 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że powyższa wadliwość nie może stanowić przeszkody do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej.

Wyjaśnić trzeba, że istotą skargi na niewykonanie wyroku stwierdzającego bezczynność lub przewlekłość postępowania jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Niewykonanie wyroku może polegać na pozostawaniu w bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego. Stan bezczynności lub stan przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w dalszym ciągu, mimo upływu terminu wyznaczonego w wyroku zobowiązującym do załatwienia sprawy, nie wydaje rozstrzygnięcia.

Należy również wskazać, że funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku, środki te mają charakter dyscyplinujący, w przypadku grzywny towarzyszy mu element represyjności, zaś w przypadku sumy pieniężnej również element kompensacyjności. Ponieważ oba środki mają w pierwszym rzędzie na celu wymuszenie wykonania prawomocnego wyroku, przy ich nakładaniu i określaniu ich wysokości należy mieć wzgląd na przewidywaną efektywność. Dla miarkowania wysokości znaczenie mogą mieć nadto: stopień naruszenia prawa przez organ, okoliczności towarzyszące naruszeniu i zwłoce w wykonaniu prawomocnego wyroku oraz zasadność wynagrodzenia skarżącemu bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku uwzględniającego jego skargę.

Ustawodawca w przepisach art. 154 § 1 i 6 oraz § 7 p.p.s.a. nie zawarł przesłanek miarkowania ich wysokości, wskazując jedynie ich maksymalną dopuszczalną wysokość. Dlatego wysokości zarówno grzywny, jak i sumy pieniężnej zostało pozostawione do uznania sądu i uzależnione od okoliczności rozpoznawanej sprawy (zob. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17; wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16 – CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że takimi okolicznościami są m.in. okres zwłoki organu związanej z niewykonaniem wyroku, charakter sprawy, trudności z wykonaniem wyroku, a także to, czy przed rozpoznaniem wniosku organ obowiązek wypełnił.

Bezsporne w rozpoznawanej sprawie jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15: w pkt 1 – zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków z [...] stycznia 1948 r. i z [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. Nr [...] i Nr [...], dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta [...] z [...] września 2014 r., Nr [...] – terminie dwóch miesięcy od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 2 – stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trzy razy rozpoznawał skargi na niewykonanie wyroku z 23 października 2014 r. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1199/16, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1 000 zł. Wyrokiem z 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 869/17, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3 000 zł i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 25 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1052/18, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5 000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznał też od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wysokości 500 zł.

Bezsporne również jest to, że w dacie wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji wyrok z 23 października 2015 r. również nie był wykonany. Takie działanie organu narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, a także ogólne zasady uregulowane w art. 7 i art. 8 k.p.a., zobowiązujące organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa.

Prezydent [...] w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie wskazał okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać stan bezczynności i przewlekłości w rozpoznaniu sprawy. Nie są bowiem nimi, po upływie prawie pięciu lat od [...] października 2015 r. i od grudnia 2018 r., tj. dnia zwrotu akt po wydaniu wyroku z 25 września 2018 r., skomplikowany charakter sprawy, ilość spraw wpływających do Biura Spraw Dekretowych, czy zabezpieczenie środków na wykonanie decyzji, zwłaszcza w sytuacji wymierzenia organowi trzykrotnie grzywny.

Jak wynika z pisma pełnomocnika skarżących z [...] maja 2021 r., wyrok ten w dalszym ciągu nie został wykonany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta potwierdza podnoszone przez skarżących kasacyjnie twierdzenie, że wysokość orzeczonej grzywny przez Sąd pierwszej instancji niweczy jej skuteczność jako instrumentu dyscyplinująco-represyjnego.

Z wyżej wskazanych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wymierzona przez Sąd pierwszej instancji grzywna narusza art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., ponieważ jest ona zbyt niska, aby przymusić organ do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego grzywna w kwocie 20 000 zł spełni swój cel i doprowadzi do wykonania wyroku z 23 października 2015 r.

Zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a., uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przewidziana w tym przepisie suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma ta pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 p.p.s.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie ma ona przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji (por. np. wyroki NSA z: 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2156/17; 22 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1905/16; 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1216/18; 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 532/19; 25 października 2019 r. sygn. akt II OSK 1360/19 – CBOSA). Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić skarżącemu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną (zob. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK/17 – CBOSA). W realiach rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 5 000 zł będzie odpowiadało jej funkcji kompensacyjnej. Nie spełnia bowiem tej funkcji przyznana przez Sąd pierwszej instancji kwota 500 zł.

Z wyżej wskazanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3, a na postawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do żądania grzywny i sumy pieniężnej w wyższej wysokości orzeczono o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wniosek skarżących kasacyjnie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu.

W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Wskazać zatem należy, że art. 203 p.p.s.a. stanowi, że stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego: 1) od organu – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; 2) od skarżącego – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.

Z powyższego wynika więc, że przepis ten nie daje podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.