Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 396/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Irena Kamińska WSA del. Beata Ziomek (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Zakładów Radiowych i Telewizyjnych [...] SA w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Zakładów Radiowych i Telewizyjnych [...] SA w [...] kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez pełnomocnika Zakładów Radiowych i Telewizyjnych "[...]" S.A. z siedzibą w [...] ul.[...], decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2001r. dotyczącej ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego nr ewidencyjnym [...] obręb [...] o powierzchni [...]m2 przy ul. [...] w W.

W swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło się na następujących ustaleniach:

Decyzją z dnia [...] marca 1992r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem [...] grudnia 1990r. przez Zakłady Radiowe i Telewizyjne "[...]" S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2 opisanego w księdze wieczystej [...] obręb [...]. Oddanie gruntu nastąpiło na 99 lat tj. do dnia 6 grudnia 2089r., ustalono cenę gruntu w wysokości [...] zł oraz opłatę roczną obowiązującą od dnia 1 stycznia 1991r. z tytułu użytkowania wieczystego z zastosowaniem 50% zniżki z uwagi na zabytkowy charakter obiektu w kwocie [...] zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 1992r. Nr [...] Wojewoda [...] uwzględniając zmianę powierzchni przedmiotowego gruntu i sporządzenie nowej mapy sytuacyjnej do celów prawnych uchylił swoją poprzednią decyzję w punktach dotyczących opłat z tytułu użytkowania wieczystego i ponownie stwierdził nabycie z dniem [...] grudnia 1990r. przez w/w Zakłady prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, o powierzchni [...] m2. Jednocześnie poinformowano spółkę, iż aktualizacja ceny gruntu oraz ustalenie opłat za użytkowanie wieczyste zostanie dokonana w drodze oświadczenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej.

W dniu [...] grudnia 2001r. Starosta [...] ustalił ze skutkiem na dzień 1 stycznia 2002r. dla opisanej nieruchomości stawkę procentową opłaty w wysokości 3% jej ceny oraz określił opłatę roczną z tytułu użytkowania tej nieruchomości w wysokości [...] zł. Organ poinformował, że w przypadku braku zgody co do wysokości zaproponowanej opłaty użytkownikowi przysługuje powództwo do sądu powszechnego.

Początkowo (pismo z dnia [...] stycznia 2002r.) Starosta [...] utrzymywał, że pismo z dnia [...] grudnia 2001r. nie jest wypowiedzeniem opłaty z tytułu użytkowania wieczystego lecz jest ustaleniem opłaty po raz pierwszy, ponieważ w decyzji z dnia [...] grudnia 1992r. Nr [...] zmieniającej decyzję z dnia [...] marca 1992r. Nr [...] uchylone zostały punkty odnoszące się do opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Po wytoczeniu powództwa do Sądu Okręgowego w W. o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona oraz, że "[...]" S.A. jest obowiązany uiszczać opłatę z tytułu użytkowania wieczystego w kwocie [...]zł, Starosta [...] w piśmie z dnia [...] września 2002r. zmienił swoje dotychczasowe stanowisko uznając, że pismo z dnia [...] grudnia 2001r. było aktualizacją opłaty rocznej, albowiem ustalone w decyzji z dnia [...] opłaty roczne spółka faktycznie wnosiła na rzecz Urzędu Rejonowego, a następnie Starosty [...], a organy te opłaty pobierały. Stanowisko to zostało następnie podtrzymane przez reprezentującego Skarb Państwa Prezydenta W. w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2003 r.

W dniu [...] stycznia 2002 r. "[...]" S.A. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu w zaproponowanej wysokości jest nieuzasadniona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2002r. działając na podstawie art. 105 k.p.a. umorzyło w tej sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Kolejnym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2003 r. "[...]" S.A. wystąpił do Samorządowego Kolegium w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2001r. dotyczącej ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego a następnie po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. [...] Kolegium utrzymało własną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia obu decyzji stwierdzono, że stanowisko Starosty [...] wyrażone w dniu [...] grudnia 2001r. sygn. [...] nie posiada żadnych cech merytorycznych ani formalnych decyzji administracyjnej jak również żaden jego element na to nie wskazuje.

Szczególny charakter unormowań zawartych w przepisach art. 78 – 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprawia, iż do postępowania przed Kolegium w sprawach aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste na podstawie art. 79 ust. 7 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyraźnym wyłączeniem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń.

Przepis art. 79 ust. 9 cyt. ustawy wprowadza system egzekucji sądowej wykonywania orzeczeń i ugód zawieranych przed samorządowymi kolegiami odwoławczymi natomiast w art. 80 określono szczególny tryb ustalania obowiązywania orzeczeń Kolegium oraz ich kwestionowania. Reasumując ustawodawca upoważnił organ administracji publicznej do dokonywania czynności wstępnych w sporze między stronami stosunku cywilnego, którego ostateczne rozstrzygnięcie – albo wyegzekwowanie ostatecznego orzeczenia - należy do sądów powszechnych.

W związku z tym nie można mówić o istniejących w tego rodzaju postępowaniach decyzjach administracyjnych, które podlegałyby kwestionowaniu w trybie stwierdzenia ich nieważności.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2003r. skargę wniosły Zakłady Radiowe i Telewizyjne "[...]" S.A. z siedzibą w [...] domagając się jej uchylenia. Zaskarżonym decyzjom zarzuciły naruszenie przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 4 pkt 9, art. 79 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 1 pk1, art. 5 § 2 pkt 3 i 107 kpa.

Skarżący kwestionuje twierdzenie Kolegium, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] nie odnosi się do czynności organu administracji publicznej, albowiem co wynika z treści art. 4 ust. 9 i art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 5 § 2 ust. 3 k.p.a. Starosta jest uprawniony do wydawania władczych rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych w zakresie konkretnych praw lub obowiązków czyli do wydawania decyzji administracyjnych.

Zdaniem skarżącego pismo Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2001r. jest decyzją administracyjną o czym świadczy podnoszony w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie władczy i zewnętrzny charakter rozstrzygnięcia jak również indywidualny charakter sprawy, która dotyczy imiennie określonego podmiotu oraz jego konkretnych praw lub obowiązków. Pismo Starosty jest skierowane do konkretnego adresata, na którego zostaje nałożony konkretny obowiązek ma zatem cechy aktu o charakterze władczym. Nadto spełnia wymogi przewidziane art. 107 § 1 kpa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia jaki jest w istocie charakter prawny pisma Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2001r., albowiem kwestia ta ma bezpośredni wpływ na ocenę dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Stosownie do treści art. 157 § 3 kpa, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie III, Warszawa 2000, s.676.)

Sąd podziela pogląd skarżącego ( uzasadniony szczegółowo w treści skargi), iż pismo Starosty z dnia [...] grudnia 2002r. jest decyzją administracyjną, mimo, iż nie zostało w ten sposób nazwane. Zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy decyzji administracyjnej określone w art. 107 § 1 kpa (oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji), pozwalające na uznanie, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło właśnie w formie decyzji administracyjnej jako aktu administracyjnego w znaczeniu procesowym.

W doktrynie i judykaturze zwraca się uwagę również na to, że przepisy prawa materialnego przewidują niejednokrotnie decyzyjną formę załatwienia sprawy nie tylko w sposób bezpośredni, ale również przez określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy np. zezwala, stwierdza, przydziela.

W niniejszej sprawie Starosta [...] określając wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oraz stawkę tej opłaty, użył sformułowania "Ustalam", co bez wątpienia świadczy o jednostronnym rozstrzygnięciu organu o wiążących konsekwencjach dla konkretnego podmiotu, w zakresie nałożenia na ten podmiot konkretnych obowiązków.

Reasumując, w danych okolicznościach faktycznych i prawnych uznać należy, że brak jest podstaw do odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego z przyczyn opisanych w zaskarżonej decyzji. Z tych względów organ administracji publicznej winien w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy ocenić czy decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2001r. jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz ustalić, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne o których mowa w art. 156 § 2 kpa.

Z podniesionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.