Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2294/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 3,  art. 12 ust. 1,3,4,6,  art. 13 ust. 1, 2,
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi I.N. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu z ewidencji producentów i anulowanie numeru identyfikacyjnego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. na rzecz I.N. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.przez I.N. (zwanego dalej Skarżącym) decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.(dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów i anulowaniu numeru identyfikacyjnego [...] , nadanego w dniu [...] maja 2008r.

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2008 r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wniosek I.N. o wpis do ewidencji producentów. Wnioskodawca we wniosku podał, iż jest współposiadaczem gospodarstwa. Do wniosku dołączone zostały zgody pięciu współposiadaczy gospodarstwa (tj. J.Z., S.N., J.N., A.N., H.N.-M.) oraz współmałżonka – A.N.

Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dokonał wpisu I.N.do ewidencji producentów, co potwierdził wydanym, w dniu [...] maja 2008r. zaświadczeniem o nadanym numerze identyfikacyjnym.

W dniu [...] października 2008 r. Biuro Powiatowe ARiMR w S. poinformowało Kierownika Biura Powiatowego w Z. o wystąpieniu konfliktu kontroli krzyżowej (dwaj rolnicy wnioskują o płatność na te same działki) pomiędzy I. N. a R. N.(posiadającym nr ewid. ID [...]) na działkach ewidencyjnych [...] i [...] położonych we wsi Z.. Konflikt wystąpił w związku ze złożeniem przez I.N. wniosku o przyznanie płatności na rok 2008.

W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż nie wszyscy współposiadacze gospodarstwa rolnego wyrazili zgodę na wpis do ewidencji producentów I.N.. Organ ustalił, że ze znajdującego się w aktach wypisu z rejestru gruntów wynika, że działki ewidencyjne nr [...],, [...], [...] położone we wsi Z. stanowią współwłasność ułamkową odpowiednio 1/10 i 1/20 udziału 11 współwłaścicieli.

Dodatkowo w dniu [...] września 2010 r. R. N.(jeden ze współwłaścicieli) złożył oświadczenie, że nigdy nie wyrażał zgody na przyznanie numeru ewidencji I.N..

W związku z takimi ustaleniami Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z.w dniu [...] maja 2012r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania nadanego Skarżącemu w dniu [...] maja 2008r. numeru identyfikacyjnego, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. orzekł o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów i anulowaniu numeru identyfikacyjnego [...] , nadanego w dniu [...] maja 2008r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powodem wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania nadanego w dniu [...] maja 2008r. numeru identyfikacyjnego było naruszenie dyspozycji art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., Nr 10, poz. 76 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.

Organ ustalił, że nie wszyscy współposiadacze gospodarstwa rolnego wyrazili zgodę na wpis do ewidencji producentów I.N., m in. R. N. oświadczył, że nie wyraża zgody na przyznanie przedmiotowego numeru.

Od decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów i anulowania numeru identyfikacyjnego [...] nadanego w dniu [...] maja 2008 r. Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji z uwagi na fakt, że decyzja ta nie bierze pod uwagę faktycznego stanu użytkowania gospodarstwa we wsi Z. nr [...] gm. P.M., a w szczególności działki o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie wsi Z..

I.N.wskazał ponadto, że decyzja o wykreśleniu z ewidencji producentów i anulowaniu numeru identyfikacyjnego skutkowałaby odebraniem mu dopłat, co byłoby krzywdzące dla niego i jego rodziny, uniemożliwiając dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego .

W odwołaniu Skarżący wniósł ponadto o ewentualne zawieszenie postępowania w sprawie wykreślenia go z ewidencji producentów i anulowania numeru identyfikacyjnego do czasu zakończenia postępowania sądowego o zniesienie współwłasności.

Dyrektor M.Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z.decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ocena zgodności z prawem anulowanej czynności nadania numeru identyfikacyjnego powinna odbywać się w oparciu o kryterium określone w przepisie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej. Czynność ta jednak może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, numer identyfikacyjny nadaje się jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (ust. 4 cyt. artykułu). Organ powołał się przy tym tezę wyroku WSA w Olsztynie o sygn. akt I SA/Ol 584/09.

Organ odwoławczy stwierdził, że dokonanie wpisu do rejestru, podobnie jak to ma miejsce w przypadku innych wpisów do rejestrów o niekonstytutywnym charakterze, ma charakter czynności materialno - technicznej i nie wywołuje skutków takich, jak decyzje administracyjne. Istnienie wpisu uznać można co najwyżej jako przyczynę powstania wzruszalnego za pomocą innych dowodów domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym, takiego jakie odnosi się do dokumentów urzędowych. Numer identyfikacyjny jest nadawany w formie zaświadczenia, które jest formą oświadczenia stanu wiedzy. Organ administracyjny wydając zaświadczenie stwierdza jedynie co mu wiadomo, jednakże eliminacja z obrotu prawnego wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego powinna następować już w takiej formie, ażeby umożliwić stronie obronę jej interesów.

Podniesiono, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (art. 12 ust. 4 ustawy).

Organ wskazał ponadto, że do wniosku o wpis do ewidencji producentów strona dołączyła zgodę żony oraz pięciu współposiadaczy gospodarstwa, przy czym organ I instancji ustalił, że nie wszyscy współposiadacze gospodarstwa rolnego wyrazili zgodę na wpis do ewidencji producentów I.N., gdyż - jak wynika z akt sprawy - działki o nr [...], [...],[...], położone we wsi Z. stanowią własność ułamkową jedenastu współwłaścicieli.

Stwierdzono ponadto, że zgodnie z art. 206 K.c. każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Uprawnienie każdego współwłaściciela splata się z jego obowiązkiem poszanowania analogicznych uprawnień pozostałych współwłaścicieli. W przypadku ustalenia, że wpis do ewidencji producentów został uzyskany bez wymaganej przepisami zgody współposiadacza, organ winien uznać, że został uzyskany z naruszeniem obowiązujących przepisów, a co za tym idzie wszcząć postępowanie administracyjne a następnie wykreślić z ewidencji producentów i anulować nadany numer identyfikacyjny.

W związku z powyższym – zdaniem Dyrektora M.OR ARiMR - organ I instancji prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania nadanego w dniu [...] maja 2008r. numeru identyfikacyjnego I.N..

Na decyzję nr [...] Dyrektora M.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z.z dnia [...] czerwca 2012r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów i anulowaniu numeru identyfikacyjnego [...] nadanego w dniu [...] maja 2008 r. I.N.złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji, ponieważ nie biorą pod uwagę faktycznego stanu użytkowania gospodarstwa we wsi Z. nr [...], gm. P.M., a w szczególności działki o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie wsi Z..

Wskazał, że decyzje te odczuwa jako bardzo niesprawiedliwe, gdyż wykreśleniu go z ewidencji producentów i anulowaniu numeru identyfikacyjnego skutkowałoby odebraniem otrzymanych już dopłat bezpośrednich oraz odebraniem możliwości ubiegania się o nie w latach następnych, byłoby to krzywdzące dla Skarżącego i jego rodziny, znacznie utrudniając a nawet uniemożliwiając dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Skarżący przyznał, że brak jest zgody trojga współwłaścicieli, lecz wynika to ze złośliwości jednego z nich, który ubiega się o zniesienie współwłasności gospodarstwa na zasadzie przyznania mu całości gospodarstwa, zaś dwoje pozostałych (A.M. i A.N.) nie wykazują zainteresowania gospodarstwem, ani też do tej pory nie zgłaszali żadnego sprzeciwu, aby Skarżący zajmował się gospodarstwem.

Skarżący oświadczył ponadto, że od roku 2007 po śmierci ojca jest jedynym użytkownikiem gospodarstwa na mocy upoważnienia wystawionego przez znaczącą większość współspadkobierców (7 z 10) i że upoważnienie to jest w aktach Biura Powiatowego ARiMR w Z..

Wskazał ponadto, że pozostali 3 współspadkobiercy nie przystąpili do upoważnienia, gdyż R. N. chce pobierać dotacje do ww. działek nie uprawiając ich ani teraz, ani w przeszłości, natomiast A.M. i A.N.(dzieci zmarłego brata Skarżącego - J.) są ludźmi młodymi i nie wykazują zainteresowania gospodarstwem, ani też do tej pory nie zgłaszali żadnego sprzeciwu, aby to Skarżący zajmował się gospodarstwem.

Skarżący dodatkowo oświadczył, że w gospodarstwie na działkach nr [...] i [...] uprawia głównie zboża (żyto, pszenżyto, pszenica) i ziemniaki, które przeznacza na pasze dla 2 krów, konia i drobiu, a działkę nr 1 wykorzystuje jako pastwisko. Wskazał przy tym, że fakt prowadzenia przez Skarżącego gospodarstwa potwierdzają również sąsiedzi. Dodał ponadto, że aktualnie przed Sądem Rejonowym w Z.(sygn. sprawy [...]) toczy się postępowanie z wniosku R.N.o zniesienie współwłasności gospodarstwa.

Skarżący po przesłaniu skargi uzupełnił ją pismem, do którego dołączył wyrok I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w Z.sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2012r., którym dokonano działu spadku, w którego skład wchodziło gospodarstwo rolne należące m. in. do I.N..

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012r. Nr 86, dalej zwana ustawą), która stanowi w art. 12 ust. 1, iż jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się temu producentowi numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (ust. 3). Przepis dodatkowo w ust. 3 stanowi, że wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny, zaś ust. 4 uszczegóławia, iż w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Dodatkowo w ust. 6 tego artykułu wskazano, że do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka lub współposiadacza gospodarstwa rolnego.

Następny przepis ustawy – art. 13 – stanowi w ust. 1, że kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy.

Ust. 2 tego przepisu określa, iż organ Agencji (kierownik biura powiatowego) wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12, a zaświadczenie to jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis do ewidencji producentów (ust. 3).

Cytowane powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, iż ustawodawca nie przewidział w ustawie możliwości nadania małżonkom lub współposiadaczom gospodarstwa rolnego dwóch numerów ewidencyjnych, niezależnie od sytuacji majątkowej istniejącej między małżonkami (posiadanie odrębnej własności przez któregoś z małżonków, rozdzielność majątkowa między współmałżonkami, wspólność majątkowa małżeńska) lub różnych zależności istniejących pomiędzy współposiadaczami. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów sam fakt pozostawania w związku małżeńskim lub posiadania we współwłasności gospodarstwa powoduje, iż może nastąpić wpisanie do ewidencji i być nadany numer identyfikacyjny tylko jednemu z małżonków lub współposiadaczy. Należy zatem wywieść w tej sytuacji, że w przypadku złożenia wniosku przez oboje małżonków lub przez kilku współposiadaczy, jeden z wniosków powinien zakończyć się nadaniem numeru w drodze czynności materialno-technicznej (wpisanie do ewidencji oraz wydanie stosownego zaświadczenia), kolejne zaś z wniosków muszą skutkować wydaniem decyzji o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.

Na tle rozpatrywanej sprawy w kontekście przywołanych przepisów wyłoniły się dwa zagadnienia, pierwsze dotyczące formy wykreślenia już dokonanego wpisu do ewidencji, drugie odnoszące się do kwestii zgody współposiadaczy gospodarstwa rolnego, o której mowa w art. 12 ust. 4 i 6 ustawy.

Odnośnie kwestii dokonania czynności dotyczącej wykreślenia dokonanego już wpisu do ewidencji należy wskazać, że wpis do ewidencji producentów i związane z tym nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno - techniczną organu administracji publicznej. Dokonanie tej czynności następuje, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji, a więc winno być poprzedzone stosowną weryfikacją wniosku o wpis do ewidencji producentów. Umieszczenie w systemie ewidencji nie jest bowiem wyłącznie czynnością rejestracyjną, lecz wiąże się z nadaniem statusu producenta, czego potwierdzeniem jest tryb odmowy wpisu do ewidencji producentów.

W tym kontekście nie może budzić wątpliwości, iż wpis do ewidencji producentów winien podlegać stosownej weryfikacji również w przypadku ujawnienia okoliczności mających wpływ na dokonany wpis, a stwierdzenie braku materialnoprawnej przesłanki do uwzględnienia wniosku o wpis do ewidencji producentów po jego dokonaniu winien skutkować uchyleniem czynności materialno - technicznej wpisu do ewidencji producentów oraz związanego z tym nadania numeru identyfikacyjnego.

Wprawdzie ustawa nie reguluje wprost możliwości wykreślenia z ewidencji producentów, ani pozbawienia numeru identyfikacyjnego, jednakże nie może to oznaczać dowolności co do trybu i formy rozstrzygnięcia tej kwestii.

Wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialno-techniczną, ale czynnością z zakresu administracji publicznej dokonywaną zgodnie z wnioskiem strony i bez zastrzeżeń innych zainteresowanych, zatem eliminacja tej czynności z obrotu prawnego powinna następować w formie umożliwiającej stronie obronę jej interesów.

Zatem w razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu - na zasadzie analogii - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., przewidującego odmowę dokonania wpisu do ewidencji producentów w formie decyzji.

W żadnym razie powyższe nie może nastąpić - wbrew stanowisku organu I instancji wyrażonemu w decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. , podtrzymanemu w zaskarżonej decyzji Dyrektora M.OR ARiMR - w drodze "anulowania" nadanego numeru identyfikacyjnego, które nie jest prawnie przewidzianą formą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Takie stanowisko było wielokrotnie prezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym w powołanym przez organ wyrokami WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 584/09, (publ. [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), jak również np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 608/07 (LEX nr 510374).

Drugą kwestią, która wyłoniła się podczas rozpatrywania przedmiotowej sprawy jest kwestia zgody współposiadaczy gospodarstwa rolnego, o której mowa w art. 12 ust. 4 i 6 ustawy.

Według art. 3 pkt 3 ustawy za producenta rolnego uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.

W świetle powołanych przepisów kluczowego znaczenia w sprawie nabiera zatem ocena, jakie osoby były współposiadaczami gospodarstwa rolnego, objętego wnioskiem o dokonanie wpisu, czyli kto był osobą uprawnioną do złożenia wniosku o wpis, a kto był uprawniony do wyrażenia zgody na ten wpis.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, a Sąd orzekający w sprawie podziela ten pogląd, że wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, regulującej instytucję posiadania.

Stosownie do art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.).

Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Zatem istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza o posiadaniu.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz elementu psychicznego animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972 r., s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999 r., s. 681).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą pozwala na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (patrz: wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548).

Element psychiczny posiadania - zamiar władania rzeczą dla siebie - określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., s. 829 - 830). Jeżeli czynnika woli władania rzeczą dla siebie brak, nie ma posiadania. Faktyczne władanie, w którym element corpus jest taki sam jak przy posiadaniu (władztwo faktyczne nad rzeczą), ale element animus zawiera wolę władania rzeczą za kogo innego (animus possidendi pro alieno), stanowi tylko dzierżenie (art. 338 k.c.).

Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych elementów posiadania przesądza o braku posiadania. Zatem wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się co prawda tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą (patrz: wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 840/08, LEX Nr 564187, z dnia 31 marca 2009r., sygn. akt II GSK 837/08, LEX Nr 529878).

Ustalenia organów administracji publicznej wskazują, że w niniejszej sprawie po stronie Skarżącego występowały obydwa z dwóch elementów składających się na posiadanie, natomiast organy nie ustaliły, czy w stosunku do pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa te dwa elementy wystąpiły, organy winny zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, którzy ze współwłaścicieli gospodarstwa byli jego współposiadaczami w rozumieniu wystąpienia obydwu elementów składających się na istnienie posiadania, w rozumieniu 336 k.c.

Organ II instancji odwoływał się w znacznej mierze do pojęć wynikających z przepisów prawa cywilnego, jednakże odnosił się do instytucji współwłasności, a nie współposiadania w takim rozumieniu, jak wskazane powyżej.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy należy stwierdzić, że organy administracji nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego dotyczący współposiadania istniejącego pomiędzy Skarżącym a pozostałymi współwłaścicielami gospodarstwa rolnego, nie wzięły też pod uwagę dowodów przedstawionych przez Skarżącego a także faktu, iż toczy się przed sądem powszechnym postępowanie mające na celu zniesienie współwłasności przedmiotowego gospodarstwa.

Należy również stwierdzić, że z przepisów wspomnianej ustawy wynika, że producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego ARiMR każdej zmiany danych zawartych we wniosku o wpis w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany (art. 14 ust. 1 ustawy). Zgodnie z formularzem wniosku o wpis (a także przepisem art. 8 ustawy) do ewidencji zgłaszane są dane dotyczące powierzchni gospodarstwa rolnego, z podaniem identyfikatorów oraz powierzchni wchodzących w jego skład działek ewidencyjnych, na których są położone działki rolne, które umożliwią identyfikację działek rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.

Przepisy ustawy odsyłają przy tym do przepisów prawa wspólnotowego odnośnie określeń użytych w przepisach ustawy, a mianowicie:

1. gospodarstwo rolne - wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009);

2. producent - producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta;

3. producent rolny - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą:

• posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

• rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub

• posiadaczem zwierzęcia;

4. działka rolna - działkę rolną w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, zwanego dalej rozporządzeniem nr 1122/2009), o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

Wskazane powyżej przepisu unijne określają odpowiednio, że:

• "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego - art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009,

• "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty oraz która prowadzi działalność rolniczą - art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009,

• "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej - art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009.

W świetle wskazanych powyżej unormowań należy stwierdzić, że przepisy te wskazując na producenta rolnego mówią o posiadaczu gospodarstwa rolnego jako całości, w ogóle nie operując pojęciem działki rolnej. Pojęcie działki rolnej jest niezbędnym do prawidłowego określenia działek w systemie identyfikacji działek rolnych, określonego przepisami ustawy, nie jest zaś pojęciem niezbędnym dla dokonania wpisu do ewidencji producentów, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, są to bowiem dwa różne składniki całego systemu, na który składają się, oprócz tych dwóch elementów, jeszcze ewidencja gospodarstw rolnych, ewidencja wniosków o przyznanie płatności oraz oddzielnie dokumentacja związana z ewidencjami i systemem identyfikacji.

Z tych wszystkich przyczyn organ winien dokonać tej oceny przy ponownym rozpatrzeniu sprawy z uwzględnieniem wyżej wyrażonych poglądów zarówno w zakresie wykładni prawa materialnego, jak i niezbędnego zakresu postępowania dowodowego dla ustalenia stanu faktycznego oraz obowiązku organu administracji wyczerpującego rozpatrzenia tegoż materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust.1 litera a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.