Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 457/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia 17 grudnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej T. B. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej również w skrócie jako: "SKO"), zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; powoływana dalej w skrócie jako: "u.ś.r." lub "ustawa"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 17 grudnia 2020 r. (nr [...]) odmawiającej przyznania T. B. (zwana dalej także jako: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. B.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że wnioskiem z dnia 26 czerwca 2020 r. T. B. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J. B.

Do wniosku dołączono: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 2 października 2017r. stwierdzające, że J. B. (ur. [...] 1957 r.) jest trwale niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 października 2021 r.; orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 9 czerwca 2017 r., z którego wynika, że J. B. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności (10-N), ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 14 lipca 1998 r., niepełnosprawność istnieje od 41-go roku życia, a orzeczenie wydano do dnia 30 czerwca 2022 r.; oświadczenie, w którym wnioskodawczyni podała, że w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W aktach sprawy znajduje się ponadto: wywiad środowiskowy o przeprowadzony z T. B. w dniu 13 lipca 2020 r., z którego wynika, że zamieszkuje ona warz z mężem J. B. w domu jednorodzinnym, utrzymują się z renty męża oraz zasiłku dla opiekuna, J. B. od lat choruje na stwardnienie rozsiane, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i jest mu potrzebna pomoc w codziennym funkcjonowaniu, T. B. pomaga mężowi w wykonywaniu codziennych czynności, w tym higieny osobistej itp.; oświadczenie, z którego wynika, że T. B. ostatnio zatrudniona była w 2006 r., umowa o pracę zawarta na czas określony tj. od 15 listopada 2005 r. do 30 czerwca 2006 r.; oświadczenie, w którym wnioskodawczyni podała, że córka J. zamieszkuje w K., nie może sprawować opieki nad ojcem, gdyż w czerwcu 2020 r. urodziła dziecko i jest na urlopie macierzyńskim.

Decyzją z dnia 18 sierpnia 2020 r., organ pierwszej instancji odmówił przyznania T. B. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na męża - J. B.

Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 listopada 2020 r. uchyliło skarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez T. B., a koniecznością sprawowania opieki nad J. B.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 2 grudnia 2020 r. wywiad środowiskowy z J. B., podczas którego ustalił, że porusza się on samodzielnie, choć są momenty że jest całkiem leżący, używa pampersów, które zmienia mu żona, żona ponadto przygotowuje posiłki, czasami go karmi, pomaga w toalecie, wraz z córką towarzyszy mu w wizytach lekarskich oraz realizuje recepty. W wywiadzie odnotowano także, że w momencie przybycia pracowników socjalnych J. B. przebywała na dworze w samym swetrze, bez kurtki i czapki, pomimo ujemnej temperatury.

Decyzją z dnia 17 grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania T. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem J. B.

Organ stwierdził, że w sprawie istnieją przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie świadczenia, którymi są: brak związku przyczynowo skutkowego, data powstania niepełnosprawności J. B. oraz fakt, iż wnioskodawczyni ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji SKO pismem z dnia 4 marca 2021r. zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego poprzez ustalenie: przebiegu kariery zawodowej, wykształcenia i kwalifikacji zawodowych T. B. oraz tego, czy wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia jedynie z uwagi na fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem J. B., czy też z uwagi na inne okoliczności np. swój wiek, aktualny stan zdrowia, brak propozycji pracy; szczegółowego zakresu opieki i czynności dokonywanych przez T. B. w związku z opieką nad mężem oraz tego w jakim zakresie J. B. jest samodzielny, które z czynności życia codziennego może wykonać sam, a które wymagają pomocy żony, czy może poruszać się samodzielnie, czy wymaga pomocy w czynnościach higienicznych i fizjologicznych, czy może sam pozostać w domu na kilka godzin, czy jest zdolny do samodzielnego spożywania posiłków, przyjmowania lekarstw itp.

W dniu 1 kwietnia 2021 r. do SKO wpłynęło pismo Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z którego wynika, iż T. B. ukończyła technikum z tytułem technik rolnik, jako ostatnie miejsce pracy wskazała firmę "[...]" Zakład Produkcyjno-Usługowy, w którym jej zatrudnienie ustało w 2006 r. Ponadto była ona zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. gdzie pobierała zasiłek dla bezrobotnych oraz korzystając z projektów Urzędu podnosiła swoje kwalifikacje uczestnicząc w szkoleniach. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż jej stan zdrowia nie jest przeszkodą do podjęcia zatrudnienia, byłaby skłonna podjąć każdą pracę, gdyby nie konieczność opieki nad mężem. T. B. podała, iż opieka którą sprawuje nad mężem od 2007 r. jest całodobowa i na tyle absorbująca, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Z pisma wynika też, iż czynności wykonywane w ramach opieki to - przygotowywanie ubrań oraz pomoc przy ubieraniu się; pomoc przy czynnościach higienicznych - codzienna kąpiel i podmywanie; zmiana pieluchomajtek kila razy dziennie; pomoc przy przewracaniu, gdy jest w pozycji leżącej; przyrządzenie i podawanie posiłków; podawanie lekarstw; mierzenie ciśnienia i cukru oraz podawanie insuliny; wykonywanie ćwiczeń fizycznych, masaże i oklepywanie; układanie do snu; towarzyszenie w wizytach lekarskich; realizacja recept. Ponadto z pisma wynika, że T. B. załatwia sprawy urzędowe, prowadzi gospodarstwo domowe, robi zakupy, podczas jej nieobecności o opiekę nad mężem prosi siostrę. Według T. B. jej mąż nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, potrzebuje wsparcia osób trzecich, cierpi na depresję, porusza się na wózku inwalidzkim, a w okresie lepszego samopoczucia przy balkoniku lub o kulach.

Mając powyższe na uwadze SKO przyjęło, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi - T. B. może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy w związku z opieką nad mężem - J. B.

W pierwszej kolejności SKO zwróciło uwagę, że T. B. jest żoną J. B. - osoby wymagającej opieki, wymienionej we wniosku z dnia 26 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa od świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, a mianowicie należy do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny".

SKO podkreśliło, że pomimo tego, iż ma świadomość, że organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa, to zdecydowało się przychylić się do stanowiska sądów administracyjnych, które coraz częściej wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b ustawy z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Dlatego też należy uznać, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b ustawy.

W dalszej kolejności SKO podkreśliło, że w treści przepisu art. 17 ust. 1 ustawy, ustawodawca ustanowił szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie. Główną przesłanką w nim wskazaną jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej nie podejmowanie w tymże celu. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki i nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

SKO zwróciło również uwagę na utrwalony w orzecznictwie sadów administracyjnych pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. W świetle powyższego, nie każda zatem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, a jedynie takie, których celem jest sprawowanie opieki.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, SKO uznało, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że T. B. (lat 61) nie posiada własnego źródła dochodu i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu męża. Pomimo tego, że osiągnęła już wiek emerytalny, to nie nabyła prawa do świadczenia emerytalno-rentowego. Z akt sprawy wynika też, iż co najmniej od 1990 roku do 2010 roku ( z krótkimi przerwami) zarejestrowana była jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. - korzystając z zasiłku dla bezrobotnych w okresach od 1 września 1990 r. do 29 lutego 1992 r.; 4 września 1994 r. do 3 września 1995 r; 6 marca 1996 r. do 5 marca 1997 r. oraz 14 lipca 2006 r. do 13 lipca 2007 r., udokumentowane przez nią ostatnie zatrudnienie miało miejsce w okresie od 15 listopada 2005 r. do 30 czerwca 2006 r. - umowa na czas określony. Po tym okresie T. B. nie podejmowała jakiegokolwiek zatrudnienia i przez pozostały okres do 4 sierpnia 2010 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Jak wynika natomiast z przywołanego wcześniej orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 9 czerwca 2017 r., ustalony stopień niepełnosprawności J. B. datuje się od dnia 14 lipca 1998 r. Stąd w ocenie SKO - nie istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy tymi zdarzeniami, bowiem wnioskodawczyni była nieaktywna zawodowo na długo przed podjęciem się opieki nad mężem, co oznacza, że niepodejmowanie przez nią zatrudnienia nie miało i nie ma bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania tej opieki. W tych okolicznościach, zdaniem SKO, niepodejmowanie pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię nie ma realnego i faktycznego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem i nie jest na nią ukierunkowane.

SKO kontynuując, wskazało, że z przedstawionych akt sprawy, w tym wywiadów środowiskowych oraz oświadczeń wnioskodawczyni nie wynika, by rozmiar i zakres opieki wymuszał na niej niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. J. B. nie jest osobą leżącą na stałe, po porusza się przy mocy sprzętu pomocniczego, może samodzielnie siedzieć, zazwyczaj samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i leki. Zazwyczaj ubiera się samodzielnie oraz jest samodzielny w zakresie załatwiania potrzeb fizjologicznych i higienicznych, nie używa pampersów, czy też pieluchomajtek. Czynności opiekuńcze wykonywane przez wnioskodawczynię i związane z osobą niepełnosprawną to pomoc przy ubieraniu się, myciu się, zmiana pampersów, mierzenie ciśnienia i poziomu cukru oraz podawanie insuliny, przygotowanie i podawanie leków, przygotowanie i podawanie posiłków, uczestniczenie w wizytach lekarskich. Pozostałe czynności wskazane przez wnioskodawczynię - jak sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych itp. są czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym zresztą zamieszkuje również wnioskodawczyni.

W świetle wskazanych wyżej okoliczności, SKO stwierdziło, że szereg podstawowych czynności J. B. wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy żony. Wnioskodawczyni w zasadzie nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż J. B. nie będąc osobą leżącą nie wymaga szczególnej pielęgnacji, tj. leczenia odleżyn, czy ran. Pomoc wnioskodawczyni zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują i nie wiąże się ze świadczeniem bezpośredniej, osobistej i stałej opieki nad mężem. Czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nad niepełnosprawnym mężem, nie zajmują stale czasu wnioskodawczyni, są realizowane w pewnych odstępach czasowych jak np. czynności higieniczne, pomiar ciśnienia i poziomu cukru, zmiana pampersów, przygotowywanie i podawanie posiłków i leków i nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu wnioskodawczyni wykonującej opiekę nad niepełnosprawnym mężem, by nie można było podjąć zatrudnienia. Zdaniem SKO, T. B. przy właściwej organizacji, tj. wcześniejszym zrobieniu zakupów, przygotowaniu posiłków i leków dla męża, obiektywnie mogłaby podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Reasumując, SKO uznało, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie można uznać istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię pracy zarobkowej, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem z uwagi na rzeczywisty zakres i charakter sprawowanej opieki. Ponadto, ustalony zakres pomocy, jakiej wnioskodawczyni udziela mężowi nie wykracza poza przeciętne ramy pomocy świadczonej sobie wzajemnie przez małżonków w wieku starszym i obiektywnie nie wykluczałoby to możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

T. B., działając przez pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzję Wójta Gminy D. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Obowiązujące przepisy nie uzależniają otrzymania świadczenia od tego by opieka była całodobowa. Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, która to opieka uniemożliwiała jej podjęcie zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 17 grudnia 2020 r., którą odmówiono jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem – J. B.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazano natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

6. Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca 29 czerwca 2020 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Mąż skarżącej - J. B. (ur. [...] 1957 r.), choruje na stwardnienie rozsiane, legitymując się przy tym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 9 czerwca 2017 r. Z orzeczenia tego wynika, że zostało ono wydane na czas określony - do 30 czerwca 2022 r. Ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 14 lipca 1998 r., a niepełnosprawność istnieje od 41-go roku życia.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że należy odmówić T. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem brak jest związku pomiędzy sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem, a rezygnacją z zatrudnienia.

Nie kwestionował natomiast, tak jak organ pierwszej instancji, spełnienia przez skarżącą pozostałych warunków przyznania tego świadczenia, tj. warunku, wynikającego art. 17 ust. 1b u.ś.r. dotyczącego daty powstania u męża skarżącej niepełnoprawności oraz warunku wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. zaliczenia małżonki do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd w pełni akceptuje stanowisko organu odwoławczego dotyczącego interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku utratą przez ten przepis domniemania konstytucyjności w zakresie wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Jednolite stanowisko sądów administracyjnych, które Sąd w pełni podziela, wskazuje jednoznacznie, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Niewątpliwe jest również to, że małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jest osobą, na której, zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodek rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.; dalej jako: "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z treścią przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych. W rezultacie powyższego nie podlega jakimkolwiek wątpliwościom, że małżonek jest osobą, na której, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z przepisami ustawy k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka.

Podzielając stanowisko organu odwoławczego we wskazanych powyżej kwestiach, Sąd uznał natomiast, że nie zasługuje na akceptację stanowisko organu, że rezygnacja z aktywności zawodowej skarżącej nie jest związana z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Argumentacja organów obu instancji na tle okoliczności faktycznych sprawy jest ewidentnie wadliwa, a wydane rozstrzygnięcie nie do zaakceptowania.

Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów nie sposób przyjąć, aby stan zdrowia J. B. - męża skarżącej, był na tyle dobry, a wykonywane przy nim czynności na tyle zwykłe, by mógł on przez znaczną część czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi, choć w części na równoległe podjęcie pracy. Biorąc pod uwagę zarówno treść przedłożonej przez skarżącą do wniosku karty informacyjnej leczenia szpitalnego, treść przeprowadzonych w sprawie wywiadów środowiskowych, jak i treść orzeczenia o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności, zdaniem Sądu, za nieuprawnione należy uznać twierdzenie organów, że rozmiar i zakres sprawowanej opieki pozwala skarżącej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby nawet w niepełnym wymiarze czasu.

Organy, zwłaszcza organ odwoławczy, skupiły się wyłącznie na zakresie opieki oraz fakcie, że mąż skarżącej nie jest osobą leżącą na stałe, zaznaczając przy tym, że wykazuje pewną samodzielność w niektórych czynnościach.

Tymczasem organy nie uwzględniły, że J. B. jest osobą z rozpoznaną chorobą - stwardnieniem rozsianym (SM). Stwardnienie rozsiane to przewlekła i postępująca choroba ośrodkowego układu nerwowego. Polega na zaburzeniu przekazywania impulsów nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym (zob. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/stwardnienie-rozsiane-nie-wyrok). W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 13 lipca 2020 r. pracownik socjalny wprost wskazał, że J. B. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, niezbędna jest pomoc żony. Natomiast w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 3 grudnia 2020 r. pracownik socjalny odnotował, że mąż skarżącej chodzi sam, ale są momenty, że jest całkowicie leżący. Jest pampersowany, nieraz wymaga karmienia, ma problemy z wymową. Nie jest wstanie wychodzić na zewnątrz dalej, niż na podwórko i jedynie przy balkoniku. W karcie informacyjnej leczenia szpitalnego datowanego na dzień 8 listopada 2018 r. wskazano, że J. B. choruje na SM od 1998 r., postać złożona - wtórnie postępująca. Został przyjęty do szpitala ze względu na nasilenie zaburzeń równowagi, zaburzeń chodu i osłabienia kończyn dolnych (głównie po stronie lewej). Odnotować należy również, że w piśmie z dnia 31 marca 2021 r. sporządzonym przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (złożonym na etapie postępowania odwoławczego) wskazano, że J. B. oprócz dolegliwości fizycznych cierpi również na depresję, co dodatkowo utrudnia jego funkcjonowanie. Porusza się na wózku inwalidzkim, bardzo rzadko zdarza się, że samodzielnie porusza się przy balkoniku, czy kulach, jest to uzależnione od lepszego samopoczucia.

Ponadto, niezależnie od powyższego należy wskazać, że okoliczność, iż mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 9 czerwca 2017 r. - a więc wyspecjalizowanej do oceny niepełnosprawności jednostki orzeczniczej - który orzekł o zaliczeniu J. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity.: Dz. U. z 2020 r., poz. 426) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Nie można podzielić założenia organów, że dla przyjęcia, iż opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach tylko czynności opiekuńczych, nie zaś czynności, które są związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Innymi słowy, powinny to być czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad chorą. Nie można zaprzeczyć, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robinie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednak są to czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki. Składają się one na całokształt prawidłowo sprawowanej opieki.

Niewątpliwie, pomoc osobie chorującej na SM w poruszaniu się po domu i poza nim, pomoc przy czynnościach higienicznych, w spożywaniu posiłków czy zażywaniu leków, należy również traktować w kategoriach czynności dnia codziennego, gdyż z reguły dotyczą codziennie podejmowanych działań przez opiekunów osób niepełnosprawnych, a które to czynności w połączeniu z innymi czynnościami, w tym dotyczącymi prowadzenia domu, wypełniają znaczną część dnia i stanowią konieczny element sprawowanej opieki.

Zdaniem Sądu, już z uwagi na sam charakter schorzenia na jakie cierpi J. B., nie można uznać, aby sprawowana opieka mogła być tak radykalnie skrócona, by skarżąca mogła wygospodarować - jak sugerują organy - dodatkowe godziny na świadczenie pracy zawodowej (choćby w niepełnym wymiarze) bez uszczerbku dla zapewniania mężowi - jako osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, należytej opieki.

Podkreślić należy, że o istnieniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty rozmiar i zakres tej opieki, oraz jednocześnie, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń.

Jak wskazano powyżej wyczerpujące ustalenia w tym zakresie wymagały oparcia się na całości zgromadzonego w sprawie materiału, w tym na orzeczeniu o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności, wywiadach środowiskowych oraz dokumentach przedłożonych w toku postępowania administracyjnego, zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, jak również na etapie postępowania odwoławczego.

Przechodząc do rozważenia zasadności stanowiska organów, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje związek pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a koniecznością sprawowania nad niepełnosprawnym mężem opieki, odnotować należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, iż rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako - jego niepodejmowanie - z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie.

Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu, nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20). Podkreślenia wymaga również, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie, dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20).

Mając to na uwadze, zdaniem Sądu, zakwestionowanie przez organy prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że jej aktywność zawodowa była znikoma stanowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż przepis ten nie uzależnia możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia tylko i wyłącznie od faktu rezygnacji z zatrudnienia spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (gdzie istotnie "pokrycie się" momentu powstania niepełnosprawności danej osoby z momentem rezygnacji opiekuna tej osoby z zatrudnienia mogłoby mieć decydujące znaczenie dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością poświęcenia się wyłącznie sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną), ale także - od faktu niepodejmowania przez opiekuna niepełnosprawnej osoby zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Należy zatem z całą mocą podkreślić, że to czy skarżąca we wcześniejszych okresach pozostawała w zatrudnieniu i czy z niego rezygnowała, pozostawało bez znaczenia dla oceny aktualnej sytuacji skarżącej sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Istotne jest, czy obecnie spełnia - z uwagi na faktyczną opiekę sprawowaną nad mężem - przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem skarżąca wystąpiła bowiem w czerwcu 2020 r., a z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna znacznie wcześniej - w 2017 r., dlatego istotne dla sprawy pozostawało, czy aktualnie (w tym okresie sprawowania opieki) skarżąca jest potencjalnie gotowa do pracy i czy sprawowana przez nią faktyczna opieka nad mężem (jej rozmiar) uniemożliwia jej podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie.

Zatem w ocenie Sądu uwypuklenie takich aspektów sprawy, jak dotychczasowa "niedostateczna" aktywność zawodowa skarżącej, nie może samo w sobie - w związku z tym co zostało powyżej wskazane - przesądzać o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, bez szczegółowego rozważenia na tle każdej indywidualnej sprawy tego, jakiej opieki i w jakim rozmiarze potrzebuje dana osoba niepełnosprawna i w jakim stopniu zaabsorbowanie sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez opiekuna pracy zarobkowej. Dopiero bowiem dokonanie ustaleń w tym zakresie oraz poddanie tych ustaleń ocenie pod tym właśnie kątem przez organy orzekające o przyznaniu świadczenia może prowadzić do uznania, czy rzeczywiście sprawowana opieka, jak również - konieczny dla normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej z uwagi na stan jej zdrowia i stopień samodzielności - rozmiar tej opieki, są na tyle absorbujące, że faktycznie uniemożliwiają podjęcie przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W realiach niniejszej sprawy, co zostało wskazane powyżej, konieczność objęcia niepełnosprawnego męża opieką niewątpliwie uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W jej sytuacji podjęcie pracy jest po prostu niemożliwe. Zatem, w sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, czynienie rozważań na temat tego, kiedy i w jakich okresach skarżąca była zatrudniona, jawi się jako całkowicie bezcelowe i zbędne. Pełnienie całodobowej opieki, co dla Sądu jest oczywiste w świetle dokumentacji zawartej w przedstawionych aktach administracyjnych, całkowicie uniemożliwia podjęcie skarżącej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W tej sytuacji przyjąć należało, że odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynikało, że zachodzą przesłanki do jego przyznania organy administracji naruszyły, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jako że nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów doprowadziło do odmowy ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego ją adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z

2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej, mając na uwadze powyższe rozważania dokonane na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w oparciu o dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Ponadto, uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wskazującą jakie kwestie i okoliczności są rzeczywiście fundamentalne dla stwierdzenia wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a opieką nad niepełnosprawnym mężem skarżącej. Organy powinny mieć przy tym na względzie także to, że będą rozpoznawać wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia już po raz trzeci. Ważne zatem pozostaje, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, szczególnie, że skarżąca oczekuje na rozpoznanie swojego wniosku od czerwca 2020 r., a w sprawie został zebrany wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Jednocześnie organy wezmą pod uwagę okoliczność, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna, jak tylko uzyska prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że skarżąca dokonała wyboru świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. (zob. w tej materii wyroki: NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18 oraz z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19, dotyczące zagwarantowania stronie przez organy prawa do wyboru świadczenia).

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącej o przyznanie jej przez Sąd wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, należy wyjaśnić, że w myśl przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. uprawnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego są ograniczone do orzekania o charakterze kasacyjnym. Sąd administracyjny nie może zatem wkraczać w kompetencje organu administracji publicznej zastępując go w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).