Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 67/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 1, art 17 ust 1 a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 128 , art 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta., działając na podstawie art. 104 oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 17, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615, dalej jako u.ś.r.) odmówił A.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad K.M. od [...] maja 2021 r. do [...] listopada 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 21 maja 2021 r. A.K. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku

z opieką nad babcią K.M. Do wniosku zostały dołączone dokumenty,

w tym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności K.M wydane

w dniu [...] listopada 2017 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności nr [...]. Wynika z niego, iż niepełnosprawność K.M. istnieje od 64-go roku życia. Ponadto organ ustalił, że K.M. jest wdową i posiada jedną córkę, której miejsce pobytu wg wnioskodawcy jest nieznane. Wnioskodawca oświadczył, że zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad babcią, wymienił również jakich czynności opiekuńczych wymaga osoba niepełnosprawna. Z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że opieka sprawowana jest w sposób prawidłowy.

Następnie Prezydent Miasta przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie

z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359, dalej jako k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ wskazał ponadto na treść art. 17 ust. 1a u.ś.r., wedle którego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione

w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji zaznaczył też, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, a następnie podkreślił, że

w niniejszej sprawie z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, iż niepełnosprawność K.M. powstała w wieku 64 lat. Zdaniem organu powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Ustawodawca wprowadził więc ograniczenie do pobierania przedmiotowego świadczenia w postaci progu wieku, w którym niepełnosprawność powstała. Jeżeli niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała po 18 roku życia, świadczenie pielęgnacyjne należy się tylko wówczas, jeśli osoba ta była w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej (do 25 roku życia). W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie nie została spełniona żadna z powyższych przesłanek, gdyż niepełnosprawność powstała dopiero w wieku 64 lat. Oznacza to, że mając ustaloną niepełnosprawność w wieku 64 lat świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji strony nie należy się zgodnie z przepisami prawa. Przepis ten nie został zmieniony i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, w związku z czym organ zastosował się wprost do zapisu ustawowego.

Następnie organ podniósł, że drugą przesłanką warunkującą możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt istnienia kolejności osób spokrewnionych. Kolejność ta jest istotna dla sprawy i ma znaczenie, bowiem cytowane wyżej przepisy prawa dają możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi jedynie w sytuacji, gdyby nie istniała inna osoba spokrewniona w pierwszym stopniu, chyba że byłaby ona małoletnia lub legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu jest córka K.M., tj. A.K., co do której nie odnotowano, aby posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ postanowił też przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w sprawie i zlecił przeprowadzanie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia dlaczego A.K. nie może opiekować się chorą matką. Jak ustalono w wywiadzie, A.K., od 4 lat ma przebywać poza [...], które to miasto odwiedza sporadycznie. K.M. wskazała, że córka rzadko ją odwiedza i nie opiekuje się nią. A.K. była również wzywana przez organ, jednakże korespondencja była dwukrotnie awizowana i nie została podjęta przez adresata we wskazanym terminie. Wnioskodawca A.K. oświadczył również, że nie zna aktualnego adresu matki, nie jest mu również znana jej sytuacja finansowa, a sam kontakt z matką został zerwany.

Mając na uwadze ustalone okoliczności sprawy, organ I instancji uznał, że wniosek A.K. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na K.M. nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności oraz fakt istnienia osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu.

A.K. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wniósł

o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, domagając się przeprowadzenie dowodów z akt sprawy Centrum Pomocy Rodzinie oraz jego zeznań na okoliczność przysługiwania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności;

- art. 17 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że nie przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku

z opieką nad K.M. z uwagi na moment powstania niepełnosprawności, podczas gdy przepis we wskazanym powyżej zakresie został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z art. 32 Konstytucji;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, gdyż posiada ona córkę A.K., na której w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad matką, mimo, że osoba te nie chce opiekować się matką, a skarżący na stałe opiekuje się babcią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia decyzji.

W pierwszej kolejności organ przytoczył treść art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie wskazał, że Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 (Dz. U. z dnia 23 października 2014 r. poz. 1443) stwierdził, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazany wyrok Trybunału – zdaniem Kolegium - ma charakter zakresowy, co oznacza, że wprawdzie nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, rodzi on jednak obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, nawet takiego, który nie wywołał bezpośredniego skutku w zakresie powszechnego obowiązywania analizowanej normy prawnej. Organ zatem przyjął, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub

w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i brak jest przeszkód prawnych do jego stosowania. W stosunku zaś do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W związku z tym Kolegium uznało, że organ I instancji zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia faktu, iż doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu.

Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji należy uznać za prawidłowe. Zauważyło, że w niniejszej sprawie przedmiotem sporu było również to, czy skarżący mieści się

w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. czy skarżący jest osobą, na której względem niepełnosprawnej babci spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny

w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2).

Z kolei przepis art. 132 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego

w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej

w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Badając czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., nie spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, zdaniem organu należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a u.ś.r., zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione

w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Kolegium przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4

w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienione w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Organ uznał, że konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym.

Następnie Kolegium powieliło ustalenia organu I instancji dotyczące opieki faktycznej sprawowanej przez A.K. nad niepełnosprawną babcią K.M. oraz tego, że K.M. jest wdową i posiada jedną córkę – A.K., której miejsce pobytu według skarżącego nie jest znane. Organ zauważył też, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad babcią, natomiast A.K. nie może się opiekować niepełnosprawną matką, ponieważ mieszka poza [...]. K.M. dodatkowo wskazała, że córka ok. 4 miesiące temu powiedziała jej, iż mieszka w [...]. Wcześniej podała, że przebywa we [...]. Babcia skarżącego stwierdziła, że jej córka zerwała z nią kontakty, gdyż ona nie akceptuje jej partnerów. Córka rzadko ją odwiedza i nie opiekuje się nią. A.K. oświadczył również, że nie zna aktualnego adresu matki, nie jest jemu również znana jej sytuacja finansowa, a sam kontakt z matką został zerwany. Z akt sprawy wynika także, że A.K. była również wzywana przez organ, celem złożenia stosownych wyjaśnień dotyczących obiektywnych możliwości sprawowania opieki nad matką K.M. Korespondencja kierowana do A.K. pod adres jej dotychczasowego zamieszkania była dwukrotnie awizowana i nie została podjęta w terminie.

Odnosząc się do powyższego Kolegium uznało, że okoliczności sprawy nie uzasadniają odstąpienia od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. i przyznania świadczenia skarżącemu, jako wnukowi osoby wymagającej opieki, mimo że żyje dziecko tejże osoby wymagającej opieki niebędące osobą niepełnosprawną. Stwierdziło, że A.K. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, co wynika z akt sprawy i prawidłowo zostało ustalone przez organ I instancji (weryfikacja danych z systemu EKSMoN dotyczących A.K.).

W ocenie Kolegium fakt przebywania w innej miejscowości dziecka babci skarżącego (A.K.), nie zwalnia jej bowiem z obowiązku alimentacyjnego względem matki. Są to okoliczności zależne od woli dziecka osoby wymagającej opieki i jako takie nie mogą skutkować wyłączeniem stosowania art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. A.K. posiada względem swojej matki obowiązek alimentacyjny. Skarżący nie wykazał też, żeby zachodziły inne przesłanki do uznania wyżej wskazanej osoby za osoby obiektywnie wykluczonej z kręgu zobowiązanych do sprawowania opieki nad swoją matką (w tym z uwagi na stan zdrowia). Wobec powyższego, skoro z akt sprawy nie wynika (poza oświadczeniem samego skarżącego i jego babci K.M.), że zstępny pierwszego stopnia wymagającej opieki - córka K.M. nie może sprawować opieki nad matką, to zasadne zdaniem organu jest stanowisko, że nie ma znaczenia, iż z innych przyczyn (istniejącego konfliktu), opieki takiej nie może ona sprawować. Decydujące są bowiem przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza przede wszystkim legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Innego rodzaju okoliczności, niepoparte treścią przepisów ustawy, nie mogą być brane pod uwagę. W niniejszej sprawie K.M. ma dziecko zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji. Oznacza to, że istniałyby przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w sytuacji ustalenia, że dziecko to nie jest w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Kolegium podkreśliło, że nie chodzi tu tylko o brak możliwości sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale także o brak możliwości dostarczenia przez nią środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia jej odpowiedniej opieki przez inne osoby. Jak wynika z akt administracyjnych wśród okoliczności, które miały świadczyć o tym, że dziecko nie jest w stanie sprostać obowiązkowi alimentacyjnemu wobec niepełnosprawnej matki, wskazane zostało przebywanie A.K. w innej miejscowości oraz konflikt rodzinny i brak możliwości sprawowania przez nią opieki nad matką.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że skarżący nie spełniała przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., warunkujących możliwość przyznania jemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią z uwagi na fakt, że obowiązek alimentacyjny względem babci obciąża w pierwszej kolejności dziecko niepełnosprawnej K.M.

A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (przy czym nie był reprezentowany przez pełnomocnika).

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, a mianowicie:

- art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności;

- art. 17 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że nie przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku

z opieką nad K.M. z uwagi na moment powstania niepełnosprawności, podczas gdy przepis we wskazanym powyżej zakresie został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z art. 32 Konstytucji;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, gdyż posiada ona córkę – A.K., na której w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad matką, mimo, że osoba ta nie chce opiekować się matką, nie jest znane jej miejsce pobytu, nadużywa ona alkoholu, a skarżący na stałe opiekuje się babcią;

- art. 132 k.r.o. przez jego niezastosowanie skutkujące uznaniem, że brak jest możliwości przyznania skarżącemu świadczenia z uwagi na pozostawanie przy życiu córki osoby wymagającej opieki, podczas gdy obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje m.in. wówczas, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy ta osoba nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu do jej wniesienia. Organ wskazał, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję doręczona została skarżącemu w dniu 9 grudnia 2021 r., skargę skarżący wniósł natomiast osobiście do Kolegium w dniu 10 stycznia 2022 r., to jest po upływie przewidzianego prawem trzydziestodniowego terminu dla dokonania tej czynności, który upłynął bezskutecznie z dniem 8 stycznia 2022 r.

Z ostrożności procesowej Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie

z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329.; dalej jako p.p.s.a.) jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta, odmawiającą A.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad K.M. od [...] maja 2021 r. do [...] listopada 2022 r.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wbrew stanowisku organu, wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, brak było podstaw do odrzucenia skargi, jako złożonej po terminie stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została doręczona skarżącemu w dniu 9 grudnia 2021 r. Tym samym termin trzydziestu dni na wniesienie skargi wskazany w art. 53 § 1 p.p.s.a. upływał - co do zasady - w dniu 8 stycznia 2022 r. Uwzględnić jednak należało, iż 8 stycznia 2022 r. przypadał w sobotę, a tym samym zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należało uznać następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W kontrolowanej sprawie był to 10 stycznia 2022 r., w którym to skarga została osobiście wniesiona do organu przez skarżącego, co wynika z prezentaty umieszczonej na tym piśmie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przedmiotowej sprawie niesporne jest, iż wnioskodawca A.K., zrezygnował z pracy w związku opieką nad swą babcią K.M., z którą wspólnie mieszka. K.M. legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności, które powstało w 64 roku jej życia i wymaga w związku z tym stałej opieki lub pomocy innych osób.

Trafnie organ odwoławczy – w przeciwieństwie do organu I instancji – pominął

w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie czyniąc go podstawą odmowy przyznania świadczenia. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis ten bowiem wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13,

w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym

w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r.,II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie

z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r.,

II SA/Łd 303/20).

Odmawiając skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną K.M. organy obu instancji uznały, że w sprawie nie ziściła się przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., mianowicie odmówiły przyznania świadczenia z tego powodu, że wyżej wymieniona jest wprawdzie wdową, ale posiada osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, tj. córkę A.K., która nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

W stosunku do osób, o których mowa w powołanym art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ustawodawca przewidział katalog przesłanek pozytywnych, których dopiero łączne spełnienie umożliwia przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego. M.in. zgodnie

z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżący jako wnuk K.M. należy do grona osób zobowiązanych – co do zasady – do alimentacji wyżej wymienionej stosowanie do art. 128 k.r.o., który stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżący jest krewnym osoby niepełnosprawnej w linii prostej

w stopniu drugim.

K.r.o., ustala jednak kolejność zobowiązanych, stanowiąc w art. 129 § 1 , że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W art. 132 k.r.o. wskazano przy tym, ze obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Podkreślić należy, że warunki wprowadzone w powołanym art. 17 ust. 1a u.ś.r. również uzależniają zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy istnieją inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają przy tym w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są one małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedstawiona regulacja prawna nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym, a niewątpliwie wykładnia językowa jest punktem wyjścia w procesie interpretacji przepisów prawa. Wynik wykładni językowej powinien być wprawdzie zweryfikowany dyrektywami wykładni systemowej

i funkcjonalnej, jednakże nieprzekraczalną granicę wykładni przy użyciu obu tych dyrektyw stanowi dopuszczalne znaczenie językowe normy.

W aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż omawiany przepis nie budzi także wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w k.r.o. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność pomiędzy przepisami omawianej ustawy a przepisami kodeksu. Oba akty przewidują bowiem powstanie prawa do świadczenia i obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi.

Zwraca się poza tym uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym, a sprawowaniem osobistej opieki, wskazując, iż w art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o., dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi w postaci dostarczania środków utrzymania (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r., I OSK 371/21).

Zwrócić także należy uwagę, iż regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości

i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnionej w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związany jest z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Ograniczenie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zaś zostać uznany za naruszenie zasady równości

i sprawiedliwości społecznej. Zapewnia ono bowiem dostęp do świadczenia wszystkim osobom, będącym w takiej samej sytuacji faktycznej i jako taki nie ma także charakteru dyskryminującego.

Przepisy art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP odnoszą się do obowiązków Państwa wobec rodziny, w tym obowiązku szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Świadczenie pielęgnacyjne jest zaś wprawdzie niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w takiej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tym niemniej obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Dla charakteru uprawnień, wynikających z art. 71 Konstytucji RP, nie bez znaczenia jest bowiem, że - zgodnie

z art. 81 Konstytucji RP - praw określonych w tym przepisie można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Ponadto również prawo podmiotowe rodzin, znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Wykluczenie wnuka z kręgu osób upoważnionych do świadczenia, gdy członkowie rodziny spokrewnieni

w pierwszym stopniu nie mogą wykonywać opieki z innych powodów niż stwierdzona orzeczeniem niepełnosprawność w stopniu znacznym, nie narusza standardów Konstytucji RP. Co do zasady wnuk osoby niepełnosprawnej nie został bowiem wykluczony, natomiast ustawowo wprowadzono kryteria, warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej

w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości, a co dodatkowo przemawia za tezą, że nie można w sposób oczywisty przypisać omawianej regulacji ustawowej naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. To właśnie bowiem sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2021 r., I OSK 2392/20

i z 17 czerwca 2021 r., I OSK 371/21)

Powyższe prowadzi więc do konkluzji, że także zastosowane w tym przypadku dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej, sprowadzający się do przyjęcia, iż osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, chyba, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r. , I OSK 910/21).

Co do zasady, przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. należy odczytywać ściśle. Tylko więc wystąpienie którejś z tych dwóch przesłanek – niepełnoletność lub legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w stopniu dalszym. Konkluzja ta uwzględnia bowiem wolę ustawodawcy uzewnętrzniającą się przez zmianę brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r., która weszła w życiem z dnia 1 stycznia 2013 r. Przed tą datą przepis ten stanowił, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że aktualne brzmienie art. 17 ust. 1a u.ś.r , z woli ustawodawcy, wyraźnie zawęziło przypadki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do określonych sytuacji, dając nadal prymat osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu, a w dalszym – tylko w razie kumulatywnego spełnienia warunków opisanych punktach 1) do 3). Trzeba podkreślić, że znowelizowane od 1 stycznia 2013 roku brzmienie omawianego przepisu nie wprowadza obowiązku ustalania – tak jak miało to miejsce w poprzednim stanie prawnym – czy osoby z kręgu spokrewnionych w pierwszym stopniu nie są w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiane unormowanie nie opiera się także na konstrukcji akceptacji (celem przyznania świadczenia) swobodnego wyboru przez potencjalny krąg osób zainteresowanych sprawowaniem takiej pieczy.

W uzasadnieniu projektu powyższej nowelizacji wskazano, że wprowadzenie takiego rozwiązania jest uzasadnione tym, że pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym wobec osoby niepełnosprawnej mają osoby spokrewnione z nią

w pierwszym stopniu (art. 132 k.r.o.) przed osobami spokrewnionymi w stopniu dalszym (s.4 - druk sejmowy nr 724, w zakładce proces legislacyjny -> przebieg procesu legislacyjnego, www.sejm.gov.pl). Dla osób, na których zgodnie

z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, a które nie spełniają warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na warunkach określonych w nowych przepisach, wprowadzono natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy, którego uzyskanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.

W przypadku istnienia osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną

w pierwszym stopniu dopiero wystąpienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. aktualizuje obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych

w stopniu dalszym, a co za tym idzie, uprawnia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez te osoby. Co do zasady wystąpienie innych przeszkód utrudniających sprawowanie opieki nie zwalnia bowiem osoby spokrewnionej z osobą niepełnosprawną w pierwszym stopniu z obowiązku alimentacyjnego. Do tej osoby będzie należał wybór, czy właściwszym będzie utrzymanie zatrudnienia i realizacja obowiązków alimentacyjnych względem osoby niepełnosprawnej w sposób pośredni, np. poprzez opłacenie odpowiednich usług opiekuńczych, czy też rezygnacja

z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania samodzielnej opieki nad niepełnosprawną i w konsekwencji uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, będącego swego rodzaju rekompensatą pieniężną związaną z rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Rygoryzm art. 17 ust. 1a u.ś.r., którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada w sposób niebudzący wątpliwości celom ustawy. Nieuzasadnione byłoby bowiem obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to poprzez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też poprzez opłacenie usług opiekuńczych.

Podkreślenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki – w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej w tym przepisie kategorii osób. To nie rodzina decyduje więc, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa (por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz. Warszawa 2017; dostęp el./Legalis). Przykładowo, wystąpienie okoliczności, że osoba spokrewniona

w pierwszym stopniu pracuje, wobec czego nie może sprawować opieki, nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może to być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności. Nieuzasadnione byłoby natomiast obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to przez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też przez opłacenie usług opiekuńczych. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2022 r., II SA/Po 321/21).

Podzielając powyższą ocenę prawną należy stwierdzić, że skoro osoba spokrewniona w pierwszym stopniu (córka- A.K.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (okoliczność bezsporna), to skarżący jako krewny w drugim stopniu nie był uprawniony do otrzymania objętego wnioskiem świadczenia na podstawie omawianych przepisów u.ś.r.

Sądowi znany jest pogląd prezentowany w orzecznictwie, który uznaje, że ograniczenia wynikające z art. 17 ust. 1a u.ś.r. mogą doznać odstępstwa z racji występowania różnych sytuacji i stanów faktycznych, gdy osoba uznawana przez ustawodawcę w ujęciu ust. 1a za posiadającego legitymację materialną do prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest w stanie sprawować opieki (por. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16 oraz z 12 maja 2017 r., I OSK 328/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., II SA/Po 307/17). W takim jednak wypadku muszą zaistnieć szczególne okoliczności i to natury obiektywnej, czyli pozostające poza sferą dowolnego kształtowania stosunków rodzinnych, i przez to opiekuńczych, wśród osób zobowiązanych (w różnym stopniu) do alimentacji, takie jak starczy wiek, ewidentne, ciężkie kalectwo, bezdomność, ubezwłasnowolnienie, przebywanie w domu pomocy społecznej, czy w zakładzie karnym. Sama zatem tylko deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda tudzież brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i decyzji, nie są wystarczające dla naruszenia ustawowych reguł przyznawania świadczenia. Nawet gdyby podzielić powyższy pogląd to niewątpliwie nie mamy do czynienia z takimi obiektywnymi okolicznościami w kontrolowanej sprawie. Brak możliwości sprawowania opieki przez A.K. wynika bowiem z typowo subiektywnych przyczyn, wynikających z zerwanych więzi rodzinnych z matką spowodowanych nieakceptowaniem przez nią jej partnerów. Wprawdzie skarżący wskazywał również na chorobę alkoholową matki, jednakże była to okoliczność podniesiona dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w ramach jednego z zarzutów skargi, która w żaden sposób nie została ani uprawdopodobniona, ani nawet bliżej rozwinięta w uzasadnieniu skargi. Podkreślić należy, iż sąd administracyjny orzeka zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. na podstawie akt administracyjnych. W konsekwencji nie może oprzeć orzeczenia na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Ponadto dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw do przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, zwłaszcza których strona nie podniosła w toku postępowania przez organem administracyjnego.

Przy czym nie można czynić organom zarzutu niepoczynienia w tym zakresie ustaleń stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy bowiem pamiętać, iż organy nie mają obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów oraz że strona ma obowiązek współpracować z organami w szczególności, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niej. Winna zatem strona wykazać okoliczności, które z samej swej istoty mogą być znane tylko jej.

Mając powyższe na uwadze Sąd - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.