Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1046/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 15, art. 28, art. 77 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1, 2 ,3 ,4 ,7a ,8 ,9 ,23, art. 29 ust. 1 pkt 15 i 29, art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 84a ust. 2 pkt 1, art. 84b ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2012 r. znak [...], II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Na wniosek I. G. w dniu 20 października 2011 r. na działce nr ewidencyjny [...] odbyła się kontrola przeprowadzona przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. w związku z informacją, iż na działce tej inwestor K. L. ustawiła obiekt budowlany w postaci agregatu bez stosownego pozwolenia na budowę oraz wiatę, a także teren działki został podniesiony, co powoduje spływanie opadów na teren sąsiedniej działki.

W trakcie kontroli ustalono, iż na działce należącej do syna inwestora - małoletniego M. L., zlokalizowane jest urządzenie ziębiarki cieczy ze skraplaczem chłodzonym powietrzem na posadzce betonowej i ogrodzone ścianką z cegły klinkierowej. Inwestor postawił urządzenie na podstawie zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w P. z dnia 23 maja 2011 r. Starosta P. decyzją dnia [...] czerwca 2011 r. umorzył postępowanie w przedmiocie złożonego zgłoszenia.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w P. o nadesłanie kserokopii zgłoszenia zamiaru budowy urządzenia ziębiarki złożonego w dniu 24 maja 2011 r. oraz kserokopię decyzji umarzającej postępowanie administracyjne wydanej przez Starostę P. w dniu [...] czerwca 2011 r.

Z nadesłanej decyzji Starosty P. z dnia [...] czerwca 2011 r. - znak: [...] wynika, iż organ ten umorzył postępowanie uznając, iż zgłoszone roboty budowlane polegające na ustawieniu wyżej wskazanego urządzenia nie wymagały zgłoszenia.

Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ziębiarki ze skraplaczem chłodzonego powietrza na posadzce betonowej i ogrodzonej ścianką z cegły klinkierowej posadowionej na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła I. G.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po zleceniu organowi I instancji dodatkowego postępowania, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie urządzenia ziębiarki cieczy ze skraplaczem chłodzonego powietrza na posadzce betonowej i ogrodzonej ścianką z cegły klinkierowej na działce nr ewidencyjny [...] przy ul. [...] w P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż z uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w P. kserokopii zgłoszenia zamiaru budowy wynika, że inwestor zgłosił ustawienie ziębiarki cieczy na posadzce betonowej, ogrodzonej ścianką z cegły klinkierowej o grubości 12 cm na zaprawie cementowo-wapiennej. Zgłoszenie pokrywa się ze stanem faktycznym. W dniu kontroli, nad urządzeniem ziębiarki było zadaszenie, jednak pełnomocnik inwestora, zobowiązał się do rozebrania zadaszenia, co zostało potwierdzone w dniu 22 listopada 2011 r. oświadczeniem oraz zdjęciami.

Organ nadzoru budowlanego wskazał, iż Starosta P. wydając decyzję umarzającą postępowanie dotyczące zgłoszenia instalacji ziębiarki argumentował, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo budowlane, montaż urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, a ponieważ z dokumentacji wynika, że przedmiotowe urządzenie ma wysokość mniejszą i nie będzie zamontowane na obiekcie budowlanym, dlatego inwestycja taka nie wymaga zgłoszenia, a tym bardziej pozwolenia na budowę.

Natomiast, jeżeli chodzi o samo ogrodzenie urządzenia ziębiarki z cegły klinkierowej, organ nadzoru budowlanego uznał je za obiekt małej architektury, który zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 22 ustawy Prawo budowlane nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, również taki obiekt nie podlega zgłoszeniu do właściwego organu.

W tej sytuacji, skoro urządzenie ziębiarki cieczy ze skraplaczem chłodnego powietrza posadowione na posadzce betonowej nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, to organ stwierdził, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Organ zauważył, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo budowlane, montaż urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jednakże przedmiotowe urządzenie ma wysokość mniejszą i nie jest zamontowane na obiekcie budowlanym, dlatego inwestycja taka nie wymaga zgłoszenia, ani tym bardziej pozwolenia na budowę.

Powyższe prowadzi do konkluzji, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. G. podnosząc, iż nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż przedmiotowy obiekt stanowi obiekt małej architektury. W trakcie kontroli w dniu 20 października 2011 r. obiekt ten posiadał dach, ściany pobudowane na betonowym fundamencie oraz furtkę. Zdaniem strony obiekt w świetle Prawa budowlanego należy uznać za budynek z instalacjami i urządzeniami technicznymi.

Zdaniem strony bezpodstawne są także twierdzenia, iż montaż urządzenia jakim jest ziębiarka nie wymaga zgłoszenia, ani tym bardziej pozwolenia na budowę. Urządzenie wyrzutni powietrza do klimatyzacji nie jest zamontowane na budynku lecz na poziomie gruntu i w związku z tym mają do niego zastosowanie przepisy § 152 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. zgodnie, z którym usytuowanie wyrzutni powietrza na poziomie terenu jest dopuszczalne tylko za zgodą i na warunkach określonych przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Tymczasem inspektor sanitarny takiej zgody nie wydał.

Odwołująca się wskazała, iż podtrzymuje w całości swoje uwagi zgłoszone w piśmie do organu I instancji z dnia 21 lipca 2012 r., w którym podniosła, iż przedmiotowy obiekt posadowiony jest w odległości 1,29 m. od granicy jej działki oraz częściowo posadowiony jest w granicy ulicy, co jest niezgodne z obowiązującym na danym terenie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ponadto obiekt ten zlokalizowany jest w odległości 5,5 metra od domu należącego do I. G., a zgodnie z § 152 ust 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. odległość ta powinna wynosić minimum 8 metrów.

Strona zarzuciła także, iż obiekt ten został posadowiony "na dziko" w kwietniu 2011 r. i dopiero po wybuchu konfliktu z I. G. inwestor zgłosił zamiar wykonania tego obiektu.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż w toku postępowania odwoławczego przeprowadził dodatkowe postępowanie uzupełniające materiał dowodowy. Pismem z dnia 17 września 2012 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. poinformował, iż w dniu 13 września 2012 r. pracownicy tego organu wykonali dokumentację fotograficzną w celu potwierdzenia, że zadaszenie nad urządzeniem ziębiarki cieczy na działce przy ul. [...] w P. zostało zdemontowane.

Przechodząc do dalszych rozważań organ odwoławczy zaznaczył, iż dokonuje oceny stanu faktycznego na dzień wydania niniejszego rozstrzygnięcia. Zatem podkreślił, że w chwili wydania przedmiotowej decyzji wymieniony wyżej obiekt nie może być potraktowany jako obiekt budowlany, ponieważ, zgodnie z ustaleniami niezapowiedzianej kontroli z dnia 23 marca 2012 r. oraz czynnościami podjętymi przez organ powiatowy w dniu 13 września 2012 r., nie posiadał zadaszenia. Zatem w świetle definicji zawartych w art. 3 pkt 1 i 23 powyższy obiekt nie może zostać zakwalifikowany jako budynek – nie posiada bowiem dachu.

Organ potwierdził, iż K. L. zgłosiła zamiar ustawienia ziębiarki cieczy ze skraplaczem na posadzce betonowej i ogrodzonej ścianką z cegły klinkierowej o grubości 12 cm na zaprawie cementowo - wapiennej. Jednakże Starosta P. w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. wskazał między innymi, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, montaż urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, a ponieważ z dokumentacji wynika, że przedmiotowe urządzenia mają wysokość mniejszą i nie będą zamontowane na obiekcie budowlanym, dlatego też inwestycja taka nie wymaga zgłoszenia, a tym bardziej pozwolenia na budowę.

Zgodnie z twierdzeniem organu powiatowego w przedmiotowej sprawie, zachodzi właśnie taka sytuacja, ponieważ przedmiotowe urządzenie ma wysokość mniejszą, niż 3 m i nie jest zamontowane na obiekcie budowlanym. Natomiast ogrodzenie tego urządzenia należy traktować jako obiekt małej architektury, którego posadowienie nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Wydziela on tylko miejsce posadowienia ziębiarki, a więc służy utrzymaniu porządku na przedmiotowej działce.

Zdaniem organu II instancji słusznym stało się umorzenie prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego i zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a.

W skardze na powyższą decyzję I. G. podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty i twierdzenia. Podniosła, iż przedmiotowy obiekt został wykonany jesienią 2010 r., a dopiero spór związany z tym obiektem spowodował, iż inwestor wystąpił ze zgłoszeniem do Starosty.

Skarżąca zarzuciła, iż przedmiotowy obiekt został zrealizowany z naruszeniem § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem obiekt ten znajduje się 1,29 m od granicy z jej działką. Ponadto naruszono przepis § 152 pkt 8 i 9 tego rozporządzenia.

Skarżąca podniosła także, iż przedmiotowy obiekt jest niezgodny z ustaleniami Szczegółowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla Miasta P. z dnia [...] marca 2001 r. (uchwała nr [...]) tj. § 8 ust 1 pkt 9, pkt 11, § 9 pkt 5 tego Planu.

Ponadto naruszono przepis art. 144 kodeksu cywilnego – ziębiarka generuje uciążliwy hałas na sąsiedniej działce, a wyrzucane z niej powietrze przez otwarte okna wnika do domu skarżącej.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 15 lutego 2012 r. pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o oddalenie skargi podnosząc w pierwszej kolejności, iż przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie znajduje zastosowania do murku wybudowanego wokół przedmiotowej ziębiarki, bowiem nie stanowi on budynku lub budowli tylko obiekt małej architektury. Ponadto do ziębiarki nie odnosi się przepis § 152 powołanego rozporządzenia gdyż urządzenie to nie czerpie ani nie wyrzuca powietrza. Działanie tego urządzenia jest analogiczne do działania lodówki - w oparciu o właściwości fizyczne czynników krążących wewnątrz urządzenia (sprężanie i rozprężanie), powoduje ono wykorzystanie temperatury powietrza do schłodzenia płynu krążącego wewnątrz urządzenia. Wentylatory umieszczone w górnej części urządzenia służą jedynie ułatwieniu przepływu powietrza wokół urządzenia.

Zdaniem pełnomocnika uczestników postępowania wymiary ziębiarki i jej lokalizacja na wysokości gruntu powoduje, iż posadowienie tego urządzenia nie wymagało zgłoszenia ani też pozwolenia na budowę. Nie doszło też do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów obowiązującego na tym terenie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zarzut naruszenia art. 144 Kodeksu cywilnego nie może zostać podniesiony w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz w ewentualnym postępowaniu na gruncie prawa cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Przed przystąpieniem do rozważań o charakterze merytorycznym stwierdzić należy, że trafne było uznanie przez organy nadzoru budowlanego za stronę postępowania, a zatem i za podmiot legitymowany do wniesienia odwołania – I. G., która na podstawie umowy z dnia [...] stycznia 2008 r. zawartej z właścicielami działki nr [...] przy ul. [...] w P. legitymuje się uprawnieniem do używania tej nieruchomości.

Poza właścicielami działki nr [...] także inne osoby mogą mieć swój własny interes prawny w prowadzonym postępowaniu.

Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, mogą być bowiem nie tylko przepisy prawa budowlanego, czy szerzej prawa administracyjnego, ale również innych gałęzi i dziedzin prawa, w tym także prawo cywilne (nie tylko prawo rzeczowe, ale również prawo zobowiązań). Istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu, a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 2016/06, Lex 505371oraz z dnia 12 lipca 2007 r. sygn. akt IOSK 1559/06, Lex 385385). Sposób zagospodarowania nieruchomości położonej przy ul. [...] niewątpliwie może wpływać na sposób korzystania, zagospodarowania i możliwość zabudowy sąsiadującego z tą nieruchomością terenu, którego prawo używania posiada I. G.

Przechodząc do rozpoznania skargi w pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż w myśl art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy stwierdzi, iż ta jest prawidłowa. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. W wyroku z dnia 23 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (publ. ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Nadto organ odwoławczy działając zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) winien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.

Fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego wynikającą z art. 7 k.p.a. jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Właściwe ustalenie stanu faktycznego - niezbędne dla prawidłowości podejmowanych rozstrzygnięć - wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.).

Zauważyć wreszcie należy, iż jedynie wtedy, gdy stan faktyczny sprawy jest niewadliwie ustalony możliwym jest dokonanie właściwej wykładni prawa materialnego i jego należytego zastosowania.

Stąd też w pierwszym rzędzie wskazać należy na uchybienia proceduralne, jakich dopuściły się orzekające w sprawie organy obu instancji.

Zarówno Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. nie sprostali wymogom procesowym określonym w przywołanych powyżej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem nie zostało w toku przeprowadzonego postępowania w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione czy i jakie roboty budowlane zrealizowane zostały na działkach należących do małoletniego M. L., położonych przy ul. [...] w P.

W szczególności organy obu instancji ograniczyły się w swoich ustaleniach jedynie do stwierdzenia, iż doszło do posadowienia na działce nr [...] urządzenia w postaci ziębiarki cieczy ze skraplaczem chłodzonym powietrzem na posadzce betonowej i ogrodzonej ścianką z cegły klinkierowej nie czyniąc jakichkolwiek ustaleń co do sposobu zainstalowania tegoż urządzenia, sposobu jego zasilania i zasady działania oraz funkcji tegoż urządzenia w kontekście całości nieruchomości na jakiej zostało zlokalizowane i sposobu realizacji tych funkcji.

W aktach sprawy brak bowiem informacji czy przedmiotowa ziębiarka została trwale związana z gruntem i w jaki sposób doprowadzone jest do niej zasilanie.

W związku z brakiem ustaleń co do sposobu funkcjonowania ziębiarki, nie sposób w oparciu o akta sprawy stwierdzić czy służy ona do chłodzenia powietrza odprowadzanego następnie do pomieszczeń obsługiwanych, czy też do oziębiania czynników krążących wewnątrz urządzenia, za pomocą którego to czynnika przeprowadza się następnie ochładzanie pomieszczeń obsługiwanych.

Co za tym idzie organy nie ustaliły w jaki sposób czynnik chłodzący (względnie zużyte powietrze) doprowadzany jest do ziębiarki i odprowadzany po schłodzeniu do budynku, w jaki sposób następnie rozprowadzany jest po budynku i chłodzeniu jakich pomieszczeń w budynku mieszkalnym służy, w szczególności czy w budynku tym zrealizowana została specjalna instalacja klimatyzacyjna, czy też wykorzystywana jest do rozprowadzania schłodzonego powietrza zwykła instalacja wentylacyjna oraz czy w budynku zlokalizowane są, a jeśli tak to jakie urządzenia techniczne służące odbieraniu przez czynnik chłodzący ciepła z powietrza.

Poczynione w tym zakresie ustalenia winny być następnie skonfrontowane z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku położonego na działkach nr [...],[...] i [...] przy ul. [...] w P. celem ustalenia jaki był faktyczny zakres robót budowlanych zrealizowanych na tej inwestycji wykraczających poza udzielone pozwolenie na budowę.

Dopiero poczynienie tych wszystkich ustaleń faktycznych pozwoli w ocenie sądu na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, albowiem oczywistym jawi się, iż ziębiarka nie jest obiektem samodzielnym, lecz częścią składową większej całości jaką jest instalacja klimatyzacyjna budynku, a rozpatrywanie problemu zainstalowania przedmiotowej ziębiarki w oderwaniu od celu jej zainstalowania stanowi ewidentne naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.

Zrealizowana inwestycja winna być przy tym oceniana pod kątem przepisów prawa budowlanego jako całość i niedopuszczalnym jest formalne rozdzielanie jej na poszczególne elementy, jak uczyniły to organy obu instancji nawet w tym niewielkim zakresie w jakim poczyniły ustalenia faktyczne, dokonując odrębnej kwalifikacji prawnej przedmiotowej ziębiarki, a odrębnej otaczającego ją murku i w ogóle nie rozważając zagadnienia czy betonowa posadzka stanowi fundament ziębiarki, czy też utwardzenie terenu, a jeśli tak to czy zostało ono dokonane zgodnie z prawem. Na okoliczność, iż posadowienie ziębiarki i budowa otaczającego ją murku stanowiły elementy jednej inwestycji i winny być oceniane łącznie wskazuje przy tym chociażby treść dokonanego przez inwestora zgłoszenia.

Zrealizowanie zaś w budynku instalacji klimatyzacyjnej wraz z niezbędnymi urządzeniami technicznymi, w przypadku gdy zatwierdzony projekt budowlany instalacji takowej nie przewidywał stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: Prawo budowlane), bowiem w wyniku wykonania takowych robót następuje zmiana parametrów użytkowych istniejącego obiektu budowlanego, nie dotycząca jednakże parametrów charakterystycznych. Prac takich nie można przy tym uznać za remont, albowiem zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym, zaś wprowadzenie do budynku nieistniejącej uprzednio instalacji klimatyzacyjnej nie stanowi odtworzenia stanu pierwotnego.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż jedyną realizowaną w obrębie budynków będących w użytkowaniu instalacją, której budowa wprost zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jest instalacja telekomunikacyjna (art. 29 ust. 1 pkt 29 Prawa budowlanego).

Niezależnie od powyższych uchybień o charakterze zasadniczym samodzielnie uzasadniających uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji, wskazać nadto należy na szereg uchybień przepisom prawa materialnego, których dopuścił się Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, a które również dyskwalifikowały jego rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał bowiem, iż przedmiotowy obiekt (czyli ziębiarka cieczy ze skraplaczem na posadzce betonowej ogrodzona ścianką z cegły klinkierowej) nie może być potraktowany jako obiekt budowlany, ponieważ nie posiada zadaszenia, a zatem w świetle definicji zawartych w art. 3 pkt 1 i 23 Prawa budowlanego powyższy obiekt nie może zostać zakwalifikowany jako budynek – nie posiada bowiem dachu.

Analiza powyższego fragmentu uzasadnienia decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego prowadzi do wniosku, iż organ ten nie odróżnia od siebie podstawowych pojęć prawa budowlanego, to jest budynku od obiektu budowlanego, a także nie jest mu znane pojęcie i definicja budowli.

Wskazać zaś w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć:

a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

c) obiekt małej architektury.

Jedynie budynek definiowany jest przy tym w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego jako taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Okoliczność, iż dany obiekt nie posiada dachu nie uniemożliwia zatem zakwalifikowania go jako obiektu budowlanego, o ile odpowiada on definicjom budowli i obiektu małej architektury określonym w art. 3 pkt 3 i 4 Prawa budowlanego.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wyraźnie wskazuje, iż przez budowlę rozumieć należy każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym między innymi wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne oraz części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Jednocześnie art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego określa, iż przez urządzenia budowlane rozumieć należy urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przedmiotowa wolno stojąca ziębiarka niezależnie od tego, iż stanowić może element większej całości w postaci instalacji klimatyzacyjnej budynku, bądź kompleksu budynków, niewątpliwie jest także urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, który ochładza, zapewniającym możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem i jako urządzenie techniczne może być w świetle art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego uznana za budowlę.

Za oczywiste naruszenie przepisów prawa materialnego przez organy nadzoru budowlanego uznać także należy zastosowanie do przedmiotowej ziębiarki przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem zgłoszenia właściwemu organowi wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych.

Przepis ten zastosowany został przez organy nadzoru budowlanego w zupełnym oderwaniu od pozostałych regulacji zawartych w ustawie Prawo budowlane, co doprowadziło do wadliwej jego wykładni i następnie wadliwego zastosowania.

Zauważyć bowiem należy, iż zasadą w polskim prawie budowlanym jest, iż wszelkie roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego).

Stąd też przepisy art. 29 i 30 Prawa budowlanego jako dotyczące wyjątków od zasady generalnej interpretować należy ściśle i nie dopuszczalnym jest dokonywanie rozszerzającej ich wykładni.

Pamiętać przy tym trzeba, iż to art. 29 Prawa budowlanego określa budowa jakich obiektów i wykonywanie jakich robót budowlanych jest zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zaś art. 30 tej samej ustawy w stosunku do niektórych rodzajów robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wprowadza obowiązek zgłoszenia zamiaru ich podjęcia.

Wykładni art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego dokonywać zatem należy z uwzględnieniem przywołanych powyżej przepisów, w tym w szczególności art. 29 ust. 2 pkt 15 tej samej ustawy stanowiącego, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych.

Skoro zaś ustawodawca w art. 29 ust. 2 pkt 15 zwolnił z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę jedynie instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych, to również jedynie do urządzeń montowanych na obiektach budowlanych odnosić się może wprowadzenie określonego w art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b obowiązku zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach określonej kategorii urządzeń.

Przepisów dotyczących instalowania urządzeń na obiektach budowlanych nie można przy tym stosować do obiektów wolno stojących.

Tam gdzie ustawodawca zamierzał zwolnic z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę realizacje obiektów wolno stojących, wyraźnie wskazał to w treści przepisu, czego przykładem może być art. 29 ust. 1 pkt 2 i 7 oraz ust. 2 pkt 16.

Powyższe oznacza, iż niedopuszczalnym jest stosowanie w stosunku do urządzeń technicznych wolno stojących regulacji dotyczących urządzeń instalowanych na obiektach budowlanych oraz, iż montaż takich urządzeń każdorazowo i bez względu na ich wymiary wymagał będzie pozwolenia na budowę, chyba że ustawodawca wprost realizację danego rodzaju urządzeń z obowiązku takowego zwolni, jak uczynił to chociażby odnośnie montażu wolno stojących kolektorów słonecznych.

Reasumując sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, to jest przepisów art. 7, art. 77 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż Sąd w żadnym stopniu nie przesądza tego jakiej treści decyzję winien ostatecznie wydać organ administracji w niniejszej sprawie, bowiem jak wskazano już na wstępie prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może nastąpić jedynie wtedy, gdy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującą procedurą, a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wydanie decyzji po wyeliminowaniu wskazanych w niniejszym wyroku uchybień i zastosowaniem się do przedstawionej w nim wykładni przepisów prawa materialnego.

Uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej skargą, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej uzasadnione jest potrzebą przeprowadzenia przy ponownym rozpoznaniu sprawy postępowania dowodowego co do istoty sprawy.

Niezależnie od powyższego organy administracji obu instancji winny pozyskać oryginały, względnie odpowiednio poświadczone za zgodność z oryginałem kopie umowy dzierżawy zawartej pomiędzy I. G., a właścicielami działki nr [...] oraz udzielonego skarżącej przez właścicieli tej nieruchomości pełnomocnictwa, albowiem w aktach sprawy znajdują się jedynie kserokopie tych dokumentów, nie wiadomo przez kogo do akt złożone i w części nieczytelne (z kserokopii pełnomocnictwa nie wynika bowiem data jego udzielenia).

Biorąc pod uwagę funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Starosty Poznańskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. umarzającej postępowanie w przedmiocie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na ustawieniu ziębiarki cieczy ze skraplaczem i ogrodzeniu jej ścianką z cegły klinkierowej, organy nadzoru budowlanego winny także rozważyć zasadność podjęcia działań w oparciu o art. 84a ust. 2 pkt 1 oraz art. 84b ust. 3 Prawa budowlanego.

Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi, albowiem na obecnym etapie postępowania byłoby to przedwczesne i prowadziłoby do zastąpienia organu administracji przez Sąd w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Rolą sądów administracyjnych jest wyłącznie kontrola organów administracji publicznej, polegająca - między innymi - na stwierdzeniu, czy wydawane przez te organy decyzje lub inne akty są zgodne z prawem. Warunkiem umożliwiającym taką kontrolę jest zaś prawidłowe przeprowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze rodzaj i wysokość poniesionych przez stronę kosztów sądowych.