Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 19/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Drogi publiczne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 78 ust. 2 pkt 2, art. 79 ust. 1, art. 80ba, art. 140mb
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: par. 17 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2355
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla  tablic rejestracyjnych
article: art. 21 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż sędzia NSA Andrzej Skoczylas sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Grodziskiego z dnia 11 kwietnia 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Grodziskim a Prezydentem Olsztyna w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta Olsztyna jako organ właściwy do załatwienia sprawy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 11 kwietnia 2022 r. Starosta Grodziski wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Olsztyna poprzez wskazanie Prezydenta Olsztyna jako organ właściwy do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu DAF XF 460 FT o numerze rejestracyjnym [...] przez B. Sp. z o.o. w O.

Starosta Grodziski wskazał, że Prezydent Olsztyna przekazał mu zgłoszenie zbycia ww. pojazdu dokonane przez B. Sp. z o.o. w O.

Starosta zauważył, że wpłynęło do niego zawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu złożone przez dotychczasowego właściciela pojazdu, wobec którego Starosta wydał decyzję o rejestracji pojazdu, tj. P. Sp. z o.o. w W., posiadającą oddział w J. Starosta jako organ właściwy przyjął powyższe zgłoszenie o zbyciu pojazdu i dokonał stosownych adnotacji w aktach pojazdu oraz w ewidencji pojazdów. P. Sp. z o.o. w W. zbyła ww. pojazd na rzecz B. Sp. z o.o. w O., która nie dokonując jego rejestracji, odsprzedała pojazd kolejnemu podmiotowi.

Starosta stwierdził, że znane jest mu stanowisko NSA, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ, który dokonał rejestracji pojazdu. Jego zdaniem jednak, stanowisko to nie powinno być zastosowane w sprawie, ponieważ nie ma podstaw prawnych do przyjmowania przez Starostę zgłoszeń zbycia ww. pojazdu przez kolejnych właścicieli, którzy nie dopełnili obowiązku rejestracji. Starosta dokonał już bowiem przewidzianych prawem czynności na wniosek P. Sp. z o.o. w W.

W tej sytuacji Starosta wskazał, że organ właściwy należy ustalić w oparciu o art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej "k.p.a.").

Prezydent Olsztyna przesłał potwierdzenie zgłoszenia zbycia ww. pojazdu.

Starosta Grodziski wskazał, że powyższe potwierdzenie nie dotyczy tej sprawy, ponieważ jej przedmiotem jest zgłoszenie zbycia, jakie miało miejsce 25 stycznia 2022 r., a nie 25 stycznia 2021 r., jak wskazał Prezydent.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 4 tej ustawy z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Istotą sporu o właściwość jest sytuacja, w której zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w odniesieniu do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne, 2009, s. 117). Powstanie sporu o właściwość może mieć zatem miejsce w przypadku, gdy co najmniej dwa organy uznają się za właściwe (spór pozytywny) bądź za niewłaściwe (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem Starosty Grodziskiego ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Olsztyna a Starostą Grodziskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, które zostało złożone przez B. Sp. z o.o. w O..

Zauważyć należy, że w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.; dalej "p.r.d.") ustawodawca wielokrotnie wprost wskazuje organ – starostę – do załatwienia określonych kategorii spraw. I tak, w sprawach rejestracji pojazdu ustawodawca wskazał starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy (art. 73 ust. 1 p.r.d. ). Z kolei zgodnie z art. 79 ust. 1 p.r.d. wyrejestrowania pojazdu dokonuje organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu. Jednakże żaden przepis p.r.d. nie wskazuje wprost organu właściwego w sprawach przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Kwestia ta była niejednokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i skład rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela obecnie jednolity pogląd, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu (por. np. postanowienia NSA z: 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20, 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 11/21, 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II GW 25/21, 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21, 28 września 2021 r., sygn. akt II GW 42/21 i II GW 67/21, 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 64/21, z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II GW 115/21, z 17 lutego 2022 r., sygn. akt II GW 116/21 i II GW 121/21, z 3 marca 2022 r., sygn. akt II GW 118/21).

Tymczasem okoliczności rozpoznawanej sprawy, jak słusznie zauważył wnioskodawca, są całkowicie odmienne od tych, które stanowiły podstawę do przyjęcia powyższego stanowiska.

Po pierwsze, Starosta Grodziski – jako organ rejestrujący – przyjął zawiadomienie P. Sp. z o.o. w W. – ówczesnego właściciela spornego pojazdu DAF XF 480 FT – o jego zbyciu na rzecz B. Sp. z o.o. w O.

Po drugie, Starosta Grodziski dokonał przewidzianych przepisem art. 80ba p.r.d. czynności, tj. przekazał do centralnej ewidencji pojazdów dane, o których mowa w art. 80b, w tym dotyczące zbycia pojazdu (ust. 1 pkt 5), nanosząc dane dotyczące zbywcy, nabywcy, daty zgłoszenia zbycia pojazdu oraz daty zbycia pojazdu.

Po trzecie, nabywca pojazdu DAF XF 480 FT firma B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. zgłosiła organowi właściwemu ze względu na swoją siedzibę, tj. Prezydentowi Olsztyna, fakt nabycia powyższego pojazdu i zgłoszenie to zostało przyjęte przez ten organ.

Spornym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest zatem kwestia odmienna od tej, który był przedmiotem wskazanych wyżej judykatów. NSA. Rozstrzygnięcia wymaga to, który organ, rejestrowy – Starosta Grodziski – czy też organ właściwy ze względu na siedzibę właściciela pojazdu – Prezydent Olsztyna, jest właściwy do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu w sytuacji, gdy nowy właściciel nie zawiadomił Starosty Grodziskiego o nabyciu pojazdu, a uczynił to w stosunku do organu właściwego ze względu na siedzibę firmy, tj. Prezydenta Olsztyna, którego wcześniej powiadomił o nabyciu pojazdu.

Na wstępie stwierdzić trzeba, że postępowanie wywołane zawiadomieniem nabywcy/zbywcy pojazdu jest odrębne od postępowania dotyczącego zarejestrowania/wyrejestrowania pojazdu, jak również od postępowania w sprawie nałożenia kary pienieżnej za naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 p.r.d. Z tego wynika, że różne organy mają kompetencje do ich rozpoznawania i rozstrzygania. Jak już wskazano wyżej w sprawach "rejestrowych" pojazdów właściwym rzeczowo jest starosta, a w sprawach orzekania w sprawie nałożenia kary pienieżnej z tytułu niespełnienia obowiązków wynikających z art. 78 ust. 2 pkt 2 p.r.d. – organ właściwy według ogólnego kryterium obowiązującego w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, tj. wedle miejsca zamieszkania/siedziby strony.

Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia w rozpoznawanej sprawie zawiadomienia o zbyciu pojazdu, należy wskazać, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 p.r.d. ma jedynie charakter porządkujący, z jednej strony zapewnia aktualność danych związanych z właścicielem pojazdu, natomiast z drugiej, umożliwia szybkie ustalenie spełnienia przez właściciela pojazdu obowiązków wynikających z p.r.d., z którymi związana jest m.in. odpowiedzialność administracyjna (art. 140 mb p.r.d.).

Dodać też należy, że w przypadku wykonania obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, stosownie do § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. poz. 2355), dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu.

Skoro o nabyciu pojazdu jego nowy właściciel zawiadomił organ właściwy ze względu na miejsce siedziby (art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.) i zawiadomienie zostało przyjęte, to w takiej szczególnej sytuacji faktycznej i prawnej, zawiadomienie o zbyciu tego pojazdów powinno być dokonane wobec tego samego organu. Innymi słowy, z uwagi na to, że Prezydent Olsztyna przyjął zawiadomienie wraz ze stosowną dokumentacją związaną z nabyciem pojazdu od właściciela pojazdu i odnotował dokonanie powyższej czynności w swojej dokumentacji, to w opisanej sytuacji logicznym jest, aby kolejna czynność tego samego podmiotu związana z pojazdem, tj. zawiadomienie o jego zbyciu, została złożona temu samemu organowi, czyli Prezydentowi Olsztyna.

Przy wyznaczaniu powyższej kompetencji Prezydentowi Olsztyna Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze również to, że organ ten jest właściwy do orzekania w sprawach kar pieniężnych na podstawie art. 140 mb p.r.d.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. i art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.