Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1731/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 3, art. 78 ust. 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia del. WSA Monika Nowicka Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2007r. sygn. akt II SA/Wa 690/07 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 690/07, oddalił skargę S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr 250/Kadr, działając na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział S. K. stosunek służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 K.p.a. Dowódca Wojsk Lądowych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr Pf -309/Org /P1 z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień, WKU w Zielonej Górze uległa przeformowaniu, w wyniku czego nastąpiło zmniejszenie jej stanu etatowego. Organ podniósł, że rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP o przeformowaniu WKU, był aktem - mocą którego dokonano przeformowania jednostki. Nie był zapowiedzią przeformowania w przyszłości, nie był też aktem jedynie inicjującym to przeformowanie, lecz aktem mocą którego dokonano przeformowania. Nie wydano bowiem w tym zakresie żadnego innego aktu. Wydanie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP było formalnym aktem przeformowania jednostki, powodującym zmniejszenie struktury organizacyjnej, co w efekcie doprowadziło do zmniejszenia stanu etatowego. Wydanie zatem tego rozkazu stanowiło podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości, do wypowiadania żołnierzom stosunku służbowego.

Organ podał, że skarżący znalazł się w grupie kadry, dla której nie udało się znaleźć stanowiska odpowiedniego do posiadanych kwalifikacji wojskowych, zgodnego z posiadanym stopniem wojskowym. Organ uznał, że zarzut zgłoszony przez skarżącego jakoby wypowiedziano mu przedwcześnie na blisko dziesięć miesięcy przed przeformowaniem stosunek służbowy jest nieuzasadniony. Obowiązująca wówczas ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidywała dziewięciomiesięczny okres wypowiedzenia, zgodnie zaś z art. 79 ust. 5 termin wypowiedzenia biegł od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia. Upływ dziewięciomiesięcznego terminu pokrywał się zatem z datą faktycznego zakończenia procesu zmniejszania liczby stanowisk etatowych w WKU.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Sąd powołał się na przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wyczerpująco określone w art. 156 § 1 K.p.a. i wskazał, że pozytywna decyzja organu pierwszej instancji mogłaby zapaść tylko w sytuacji, kiedy organ stwierdziłby, że decyzja wypowiedzeniowa Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] została podjęta w okolicznościach określonych w art. 156 § 1 K.p.a.

Sąd podkreślił, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie wydania decyzji wypowiedzeniowej art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.

Na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr Pf 309/Org./P1 z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, w jednostce wojskowej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową wprowadzono zmiany etatowe. Sąd podzielił stanowisko organu, że w rozkazie tym określony został zarówno początek, jak i koniec tego procesu. Wydanie rozkazu stanowiło zatem podstawę do podjęcia przez organy wojskowe działań zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiedzenia żołnierzom stosunku służbowego. W takiej sytuacji zaistniała zatem podstawa do zastosowania art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej i wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Sąd nie zgodził się ze skarżącym, że wypowiedzenie stosunku służbowego było przedwczesne, gdyż jego stanowisko służbowe w dacie wydawania przedmiotowej decyzji jeszcze istniało. Sąd podkreślił, że sprawą powszechnie wiadomą jest, że w Siłach Zbrojnych wykonano w ostatnich latach szereg przedsięwzięć natury organizacyjno-etatowej, wynikających między innymi z modernizacji sił zbrojnych, które to zamierzenia polegały przede wszystkim na rozformowaniu lub przeformowaniu szeregu związków taktycznych, oddziałów i dowództw różnego szczebla. W rezultacie rzeczonych zmian uległa znacznemu zmniejszeniu liczba stanowisk służbowych, wiele z nich zostało zlikwidowanych. Sprawą oczywistą jest, że w sytuacji, gdy ma dojść do zlikwidowania określonych stanowisk, organ odpowiednio wcześniej musi dokonać właściwego zagospodarowania kadry, by nie doprowadzić do przerwania jego prawidłowego funkcjonowania.

Sąd wskazał, że szczegółowy przebieg procesu zniesienia jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił służbę oraz likwidacja zajmowanego przez niego stanowiska w wymiarze czasowym, nie miało decydującego wpływu na decyzję ostateczną o wypowiedzeniu stosunku służbowego, które to wypowiedzenie dokonane zostało po wydaniu stosownych zarządzeń. Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr Pf 309/Org./P1 w sprawie zmian organizacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień został wydany w dniu 26 lipca 2002 r., decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego wydana została zaś w dniu [...] grudnia 2002 r., a zatem już po wydaniu powołanego rozkazu, zgodnie z którym Wojskowa Komenda Uzupełnień w Zielonej Górze uległa przeformowaniu z dniem 1 listopada 2003 r. Zatem w sytuacji, gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę wojskową podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy pozwalał organowi wojskowemu na dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego.

Dlatego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, wypowiadającej skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej, z uwagi na rażące naruszenie prawa Sąd uznał za nieuzasadniony. Organy orzekające w sprawie dokonały właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności wypowiedzenia. Decyzja ta nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 K.p.a. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej, przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. K., zaskarżając go w całości. W ramach pierwszej z podstaw określonych w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że spełnione zostały określone w ww. przepisie przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w konsekwencji czego można było zwolnić go ze służby, podczas gdy takie przesłanki nie wystąpiły w momencie wręczenia skarżącemu wypowiedzenia;

2) art. 20 ust. 3 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji niedostrzeżenie uchybienia w działaniach organów polegających na przedwczesnym zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ograniczeniu mu możliwości dalszego pełnienia służby wojskowej i odbycia służby wojskowej wymaganej dla przyznania świadczeń emerytalnych w pełnym wymiarze;

3) § 61 rozporządzenia MON z 1996 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w wyniku tego uznanie, że wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało przeprowadzone bez naruszenia prawa, podczas gdy nieprawidłowości miały miejsce, albowiem przepis ten przewiduje możliwość (a wręcz obowiązek) pozostawienia skarżącego w służbie;

4) § 8 i 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U Nr 66, poz. 613) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, czego następstwem było nieuwzględnienie okoliczności, że rozkaz Szefa Sztabu Generalnego z dnia 26 lipca 2002 r. wskazywał nazwy komórek organizacyjnych w nowych etatach Wojskowych Komend Uzupełnień zawarte w ww. rozporządzeniu, które obowiązywało dopiero od 1 lipca 2004 r.

W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nieuwzględnieniu wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia go ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 11, 16, 28, 61 § 4, art. 77 § 4, art. 78, 79, 81, 107 § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał na różnice pojęć przeformowania i rozformowania jednostki wojskowej oraz stwierdził, że art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej mógł mieć zastosowanie tylko w przypadku rozformowania albo zmniejszenia stanu etatowego. Skoro nie było rozformowania to zmniejszenie stanu etatowego nastąpiło dopiero po wprowadzeniu nowego etatu jednostki, tj. po 1 listopada 2003 r. Organ uznał, że wypowiedzenie stosunku służbowego skarżącemu nastąpiło z uwagi na "likwidację stanowiska służbowego" (taki zapis istnieje w sentencji decyzji o wypowiedzeniu oraz w jej uzasadnieniu), o której to przesłance jest mowa w art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej z 1970 r. oraz braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Zatem w sprawie sentencja decyzji i jej uzasadnienie pozostają ze sobą w sprzeczności. Ponadto organ oparł się nieprawdziwych informacjach (dowodach zgromadzonych w trakcie postępowania administracyjnego) jakoby doszło już do likwidacji stanowiska służbowego.

Zdaniem skarżącego zmniejszenie stanu etatowego następuje z chwilą faktycznego zniesienia stanowisk. W następstwie takiego poglądu należało przyjąć, że wydanie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP stanowiło podstawę prawną do zmiany struktury organizacyjnej, ale dopiero po dniu 31 października 2003 r. Rozkaz ten zapoczątkował jedynie proces zmian organizacyjnych, ale nie likwidował stanowisk i etatów. Wcześniejsze - przed dniem 1 listopada 2003 r. - wydanie decyzji naruszyło art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, który stanowi, iż dokonanie wypowiedzenia służby wojskowej może nastąpić, gdy zmniejszy się stan etatowy. Ustawodawca użył tu formy czasu przeszłego, która wyklucza możliwość dokonywania wypowiedzeń przed rzeczywistą likwidacją stanowiska. Skarżący podkreślił, że zmiany organizacyjne nastąpiły z dniem wydania rozkazu, ale jednostka, w której służył uległa przeformowaniu dopiero w dniu 1 listopada 2003 r. To zaś wskazuje, że przesłanka do zwolnienia na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej zaistniała dopiero w tym dniu. Zatem o likwidacji zajmowanego przez skarżącego stanowiska można mówić dopiero po dniu 31 października 2003 r. Natomiast wypowiedzenie, w którym powołano się na powyższą przesłankę, wręczono skarżącemu już w dniu 21 grudnia 2002 r., a więc dziesięć miesięcy za wcześnie. Wobec powyższego należy uznać, że organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na nieistniejącą przyczynę wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej. Należy zatem uznać, że przyczyna wypowiedzenia miała charakter fikcyjny bowiem nie odzwierciedlała prawdziwego stanu faktycznego istniejącego w momencie wręczania decyzji o wypowiedzeniu skarżącego.

W ocenie skarżącego w teczce jego akt personalnych brak jest dokumentów, z których wynikałoby, aby we właściwy sposób organ przeanalizował możliwość wykorzystania go na innych stanowiskach. Notatka służbowa ze stwierdzeniem faktu, bez wskazania, z czego ów fakt się wywodzi (np. przeprowadzonych rozmów, złożonych zapytań do innych jednostek, faktycznie zasięganych informacji) nie może być uznana za wystarczającą. Nie sposób bowiem przyjąć za wystarczające samego stwierdzenia, gdy w rzeczywistości nie znajdowało ono potwierdzenia.

Dodatkowo skarżący zarzucił, że przed zwolnieniem go ze służby nie zaproponowano mu objęcia innego stanowiska zgodnie z wymogami przepisu § 61 rozporządzenia MON z 1996 r. W ocenie skarżącego Dyrektor Departamentu Kadr przed wydaniem decyzji o wypowiedzeniu nie dokonał właściwej analizy możliwości wykorzystania skarżącego na innych stanowiskach, nie dokonał zbadania możliwości wykorzystania żołnierza na odpowiednich stanowiskach w różnych rodzajach sił zbrojnych, a przynajmniej w aktach sprawy nie ma na tę okoliczność żadnych dowodów. W analizowanym okresie w nowym etacie jednostki występowały wolne stanowiska służbowe, na które zgodnie ze swoimi kwalifikacjami mógł być wyznaczony. Rozmowę kadrową w tym przedmiocie przeprowadzono w dniu 3 października 2002 r., a więc na długo przed ustaloną datą likwidacji jego stanowiska i z tej przyczyny nie mogła być ona miarodajna. Zarzucił również, że organy wojskowe nie skorzystały z przewidzianej w art. 20 ust. 2 ustawy pragmatycznej możliwości przeniesienia skarżącego do dyspozycji odpowiedniego organu rezerwy kadrowej.

Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżący stwierdził, że Sąd, mimo obowiązku wynikającego z art. 134 § 1 P.p.s.a. nie zwrócił uwagi na naruszenia przez organ licznych przepisów postępowania, których nie dopatrzył się Minister Obrony Narodowej. Przede wszystkim rozstrzygnięcie Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego narusza art. 107 § 3 K.p.a., gdyż sentencja tej decyzji i jej uzasadnienie pozostają ze sobą w sprzeczności. Przejawia się to, zdaniem skarżącego w tym, że w uzasadnieniu organ oparł się na nieprawdziwych informacjach (dowodach zgromadzonych w trakcie postępowania administracyjnego). Brak jest spójności podstawy prawnej decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego z jej uzasadnieniem oraz brak potwierdzenia w stanie faktycznym, w jakim decyzję tę wydano. Ponadto skarżący z naruszeniem art. 61 § 4 K.p.a. nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wypowiedzenia mu stosunku służbowego. Takie działania organu w powyższym postępowaniu uchybiają też zasadom przewidzianym w art. 6, 7, 8, 16 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. Organ rażąco naruszył również art. 77 § 4, oraz art. 9, 10 § 1, art. 11, 78, 79, 81 K.p.a., gdyż nie zapoznał skarżącego ze zgromadzonymi materiałami postępowania administracyjnego i nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonych w sprawie dowodów. Dodatkowo stwierdził, że organy swoim działaniem uniemożliwiły mu skorzystanie z praw określonych w art. 78 K.p.a., tj. złożenia wniosku o przeprowadzenie innych dowodów niezbędnych w celu właściwego przeprowadzenia postępowania, czym rażąco naruszyły przepisy K.p.a.

Skarżący powołał się również na wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości wobec prawa oraz prawo do równego traktowania przez władze publiczne i wskazał, że organ (Minister Obrony Narodowej), a także Sądy (WSA i NSA), działając na podstawie tych samych przepisów, w tej samej sytuacji prawnej i okolicznościach faktycznych, obowiązane są wydawać tożsame (co do istoty) decyzje administracyjne. Natomiast w sprawie skarżącego wydano zupełnie odmienną decyzję niż w sprawach innych żołnierzy, których przywrócono do służby, mimo że w sprawach tych zaistniały identyczne okoliczności.

W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie w całości na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 157 § 2 K.p.a.), ewentualnie uchylenie w całości na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania.

Oznacza to, że zakres kontroli kasacyjnej określa autor skargi kasacyjnej poprzez wskazanie jakie przepisy prawa zostały naruszone przez sąd administracyjny.

Zgodnie z art. 174 ustawy P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach 1) naruszeniu prawa materialnego (pkt 1) oraz 2) naruszeniu przepisów postępowania (pkt 2). Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w błędnej wykładni lub niewłaściwym jego zastosowaniu. Uchybienie normom postępowania może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego, z tym że należy dodatkowo wykazać, iż naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba naruszenia łącznie. Konieczne jest także wskazanie konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone. Dla zawodowego pełnomocnika zobowiązanego do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie powinno ulegać wątpliwości, że wymóg wskazania konkretnych przepisów oznacza konieczność powołania wszystkich, a nie tylko przykładowo zasygnalizowanych norm prawnych naruszonych zaskarżonym wyrokiem.

Tym samym użyte w złożonej skardze kasacyjnej (pkt I) pojęcie "w szczególności" odnoszące się do zarzucanych naruszeń przepisów prawa materialnego, jest nieprawidłowe, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać, jakie jeszcze inne przepisy oprócz wyraźnie wskazanych w skardze kasacyjnej, naruszył Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok.

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego powołał obydwie podstawy kasacyjne wymienione w przepisie art. 174 P.p.s.a. Wobec przedstawienia przez autora skargi kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega drugi z nich. Dopiero bowiem przesądzenie, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., które miało polegać na niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji naruszeń wskazanych przepisów k.p.a. w postępowaniu zakończonym decyzją Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej.

W związku z tak sformułowanym zarzutem przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Oznacza to związanie Sądu nie granicami skargi lecz granicami sprawy, tj. przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretne działanie organu administracji publicznej, kwestionowane przez uprawniony podmiot. WSA w Warszawie nie wyszedł poza tak wyznaczone granice sprawy, gdyż nie orzekł w stosunku do aktu, który nie mógł być przedmiotem jego rozstrzygnięcia. Chybione są także wywody dotyczące pominięcia przez Sąd pierwszej instancji przy wyrokowaniu w niniejszej sprawie naruszeń procedury administracyjnej. Autor skargi kasacyjnej zdaje się nie zauważać, że przedmiotem zaskarżenia nie było rozstrzygnięcie o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego lecz decyzja Ministra Obrony Narodowej wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności wypowiedzenia dokonanego przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego. Autor skargi nie wskazał zaś żadnych uchybień procesowych, które miały być popełnione w omawianym postępowaniu nadzorczym, a których w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Chybione są również zarzuty naruszenia art. 20 ust. 3 ustawy pragmatycznej z 1970 r. i § 61 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Taki zarzut nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a. W świetle wskazanego przepisu Sądowi pierwszej instancji - o czym była już mowa - można wytknąć naruszenie prawa jedynie przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Nie jest natomiast dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r. OSK 284/04 niepubl.).

Uzasadnionych podstaw nie zawiera nadto zarzut naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Skoro zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r. została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji, to wskazany w skardze przepis prawa materialnego mógł być analizowany wyłącznie w kontekście przesłanek, o których jest mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a konkretnie przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa decydują łącznie 3 przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa, 2) charakter przepisu który został naruszony oraz 3) , racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36, wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zatem możliwa do zastosowania, gdy decyzja wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r. I FSK 439/05, OSP 2007, nr 3, poz. 100).

Ta ostatnia sytuacja bezspornie ma miejsce na gruncie powołanego art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. W wyroku z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1986/06, Naczelny Sąd Administracyjny, w ślad za orzeczeniami NSA z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt OSK 397/04 i z dnia 5 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 578/05 przyjął, że użycie w drugim członie omawianego przepisu czasu przeszłego i czasownika dokonanego ("zmniejszył się") oznacza, że w dacie wypowiedzenia stan ten musi już zaistnieć, a zatem jednostka winna mieć w tym czasie zmniejszony stan etatowy, co przy braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko uniemożliwia trwanie stosunku służbowego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano również stanowisko, do którego przychyla się także skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, w świetle którego żołnierzowi zawodowemu na omawianej podstawie można wypowiedzieć stosunek służbowy już w trakcie zmniejszania stanu etatowego jednostki wojskowej, a nie tylko po zakończeniu tego procesu. Art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy przewiduje dwie odrębne podstawy wypowiedzenia stosunku służbowego, a mianowicie rozformowanie jednostki lub zmniejszenie jej stanu etatowego. Musi zatem zachodzić związek przyczynowy między rozformowaniem jednostki (zniesieniem lub likwidacją jednostki w dotychczasowym kształcie organizacyjnym) lub zmniejszeniem jej stanu etatowego.

Dopuszczalność wypowiedzenia stosunku służbowego uzależniona jest od jednego z tych zdarzeń, a nie od likwidacji konkretnego stanowiska służbowego (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, Lex nr 77681; wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1530/01, Lex nr 140906, wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1061/06 niepubl.).

W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wykładnia art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej dokonana przez Ministra Obrony Narodowej, zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu była dopuszczalna, co wyklucza zarzut rażącego naruszenia tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nadto nie można zgodzić się ze skarżącym, że dopiero od 1 listopada 2003 r. istniała podstawa do wypowiedzenia mu stosunku służbowego. Wbrew zarzutom strony, zmniejszenie stanu etatowego jednostki, które doprowadziło do wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego nastąpiło na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. nr Pf 309/Org/P1. Wskazany w tym rozkazie dzień 1 listopada 2003 r. był jedynie dniem faktycznego zakończenia procesu zmniejszania stanu etatowego jednostki. Należy też zauważyć, że wydając w dniu [...] grudnia 2002 r. decyzje o wypowiedzeniu, organ uwzględnił dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia, o którym jest mowa w art. 79 ust. 4 ustawy pragmatycznej. Powyższe sprawiło, że okres wypowiedzenia S. K. stosunku służbowego zakończył się już po dacie faktycznego zakończenia procesu przekształceń organizacyjno-etatowych macierzystej jednostki oficera.

W sprawie wystąpiła też druga z przesłanek, o których mowa w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czyli brak możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, przez stanowisko służbowe rozumie się przewidziane w etacie jednostki organizacyjnej miejsce żołnierza zawodowego w hierarchii służbowej jednostki z określoną dla tego stanowiska nazwą, stopniem wojskowym, wymaganiami i kwalifikacjami, korpusem osobowym, grupą i specjalnością wojskową oraz grupą uposażenia. Należy przy tym podkreślić, iż w myśl art. 35 ust. 1 ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od kwalifikacji i opinii służbowej. O możliwości wyznaczenia na dane stanowisko decyduje zatem nie subiektywne przekonanie żołnierza zawodowego, iż posiada on odpowiednie kwalifikacje, lecz konkretne potrzeby Sił Zbrojnych. Z akt sprawy bezspornie wynika, że z uwagi na powyższe kryteria brak było możliwości zaproponowania skarżącemu innego stanowiska zgodnego z posiadanymi przez niego kwalifikacjami i stopniem wojskowym. Tych zaś ustaleń autor skargi kasacyjnej skutecznie nie podważył. Były one zatem wiążące także dla Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpatrywaniu niniejszej skargi kasacyjnej,

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.