Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 196/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 i 8, art. 18 ust. 2 oraz art. 24
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania R. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej jako K.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2137), art. 7 i 8 oraz art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1312). Natomiast w jej uzasadnieniu przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

Wnioskiem z dnia [...]r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie oraz płatności dodatkowej na rok 2017 R. K. zadeklarował 25 działek ewidencyjnych zlokalizowanych w woj. [...], powiat: k., gmina: M., obręb: N. o łącznej powierzchni 151,46 ha.

W toku kontroli administracyjnej z wykorzystaniem bazy danych systemu lACSplus organ przeprowadził weryfikację zadeklarowanej powierzchni działek ewidencyjnych, w wyniku której stwierdził, że wnioskodawca zadeklarował działki należące do zasobów ANR, co stanowi tzw. "konflikt kontroli krzyżowej" polegający na zadeklarowaniu w tym samym roku gospodarczym, tej samej powierzchni działki ewidencyjnej/rolnej - przez innego rolnika współdzierżawcę S. O..

Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zobowiązał stronę do złożenia stosownych wyjaśnień w tym przedmiocie.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony złożył [...]r. (data stempla [...]r.) korektę wniosku wraz z oświadczeniem o dzierżawieniu działek od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na podstawie umowy dzierżawy nr [...].

Ponadto z uwagi na dokonaną zmianę adresu zamieszkania wnioskodawcy - sprawa została przekazana do dalszego procedowania Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B., który w okresie [...]r. – [...]r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadził kontrolę w zakresie kwalifikowalności zadeklarowanych powierzchni. Na jej podstawie sporządzony został raport nr [...] z prowadzonej działalności rolniczej.

Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, a decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie - w wyniku złożonego odwołania wnioskodawcy - utrzymał w mocy (vide: decyzja z dnia [...] r. nr [...]).

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że kwestią sporną w sprawie jest prawo uzyskania płatności bezpośrednich do wszystkich działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku na rok 2017, w świetle ich współposiadania ze współdzierżawcą na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...]r. z zasobów Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa). Przedmiotem tej umowy była nieruchomość rolna położona w N. powiat K. o ogólnej powierzchni 403,49 ha. Tymczasem do płatności bezpośrednich wnioskodawca zgłosił 151,46 ha użytków rolnych jako JPO TUZ. Wyżej wymieniona umowa została zawarta na 30 lat, licząc od [...]r., a jej stronami byli: współdzierżawca i skarżący.

Dalej organ zauważył, że zadeklarowane we wniosku działki ewidencyjne wchodziły w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Były one objęte umową dzierżawy, ale wnioskodawca nie dołączył do wniosku na rok 2017 zgody współposiadacza na wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności. Co więcej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że między współposiadaczami dzierżawionych gruntów zaistniał konflikt, albowiem współdzierżawca nie wyraził zgody na składanie wniosków o dopłaty na całość gruntów. Twierdził, że działki były użytkowane wyłącznie przez niego, gdyż w roku 2017 skarżący nie prowadził na nich jakiejkolwiek działalności rolniczej. Tymczasem skarżący w oparciu o oświadczenie Sołtysa Wsi N. z dnia [...]r. o rozpoczęciu wypasu i zaplanowanym z osobami trzecimi prac związanych z koszeniem i zbiorem siana, przeczył temu twierdząc, iż jego działalność rolnicza w roku 2017 polegała na wypasie bydła i koszeniu działek na całej powierzchni, gdyż współdzierżawca zrzekł się praw umowy z dzierżawy na rzecz swojej córki A., która zezwoliła mu na użytkowanie gruntów w całości i pobieranie płatności.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy nie kwestionując prowadzenia działalności rolniczej na spornych terenach uznał, że obaj rolnicy są współposiadaczami deklarowanych do płatności działek i że przyznanie płatności do spornego terenu jest możliwe tylko w przypadku, gdy rolnik legitymuje się zgodą drugiego współposiadacza, co wynika z art. 18 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Podniósł, że wnioskodawca zgody takiej do wniosku o przyznanie płatności nie dołączył, tym samym nie spełnił przewidzianego w ustawie warunku do jej otrzymania.

Ponieważ z akt sprawy wynikało, że skarżący zadeklarował do płatności całą powierzchnię działek, podczas gdy strona przeciwna konfliktu krzyżowego zgłosiła we wniosku połowę powierzchni każdej z działek, organ odwołał się do definicji "posiadania" zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. 2018r., poz. 1360). Ta bowiem za posiadacza rzeczy uważa tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą.

Ponieważ posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o płatności bezpośrednie.

Dlatego też wnioskodawcy powinni wykazać, który z nich użytkuje sporną działkę rolną i tym samym, któremu z nich należy się płatność, przy czym kwestia uprawnień do użytkowania wskazanych działek płynących z prawa własności czy umowy dzierżawy nie ma decydującego znaczenia dla faktu przyznania płatności, gdyż płatność należy się osobie będącej posiadaczem działek, która faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne.

W przypadku gdy działka jest przedmiotem współposiadania w dniu [...] danego roku wówczas zgodnie z art. 18 ustawy o płatnościach bezpośrednich płatności te przysługują jedynie temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie żaden ze współdzierżawców - współposiadaczy nie wyraził drugiemu zgody na zadeklarowanie w swoim wniosku na rok 2017 pobierania dopłat w całości, stanowisko organu pierwszej instancji odmawiające przyznania płatności na rok 2017 uznane zostało za prawidłowe.

Spór w zakresie dzierżawionych działek nie należy do kompetencji ARiMR. Treść umowy dzierżawy odsyłająca do art. 195 K.c. oznacza, że własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Współwłasność w częściach ułamkowych nie oznacza, że współwłaściciel jest uprawniony do części nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności. Jest współwłaścicielem całej nieruchomości (tak art. 196 §1 K.c.). To z kolei oznacza że, gdy rolnik posiada udział we własności gruntów, do których wnioskuje o przyznanie płatności, płatność zostanie mu przyznana (nie do wielkości udziału lecz do całej deklarowanej powierzchni gruntu) o ile uzyska zgodę pozostałych współwłaścicieli, którzy są jednocześnie współposiadaczami samoistnymi nieruchomości, na ubieganie się o płatności bezpośrednie do tej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 206 K.c. każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaczem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Ponieważ skarżący nie posiadał zgody współposiadacza na ubieganie się o płatności bezpośrednie na rok 2017, prawidłowo organ pierwszej instancji odmówił mu płatności na rok 2017. Zadaniem ARiMR nie jest rozstrzyganie sporu między rolnikami, a jedynie ustalenie, który z nich spełnia warunki ustawowe określone w ustawie o płatnościach. Natomiast prywatne uzgodnienia pomiędzy stronami konfliktu kontroli krzyżowej w zakresie jego rozwiązania nie są przedmiotem prowadzonego postępowania. Organ administracji nie może brać udziału w sporze cywilnym prowadzonym pomiędzy dzierżawcami gruntów rolnych, albowiem w celu rozwiązania sporu należałoby dokonać podziału nieruchomości.

Nie zgadzając się z powyższym, pełnomocnik skarżącego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości zarzucił jej naruszenie

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest:

- art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania stronie płatności pomimo spełnienia wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania oraz

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

- art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 4 i art. 26 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 627, dalej określanej skrótem u.w.ro.w.). poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozstrzygnięcia, który z producentów był posiadaczem gruntów w dniu [...] r.;

- art. 107 K.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postępowaniu, które jednoznacznie wskazywały, że to wyłącznie skarżący użytkował grunty rolniczo w okresie objętym wnioskiem oraz w dniu [...].

W uzasadnieniu skargi powołano się na złożone do akt: oświadczenia świadków, faktury, potwierdzenia opłaty podatku rolnego i innych świadczeń, raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, czy potwierdzenia płatności czynszu dzierżawnego. Podniesiono, że do żadnych z tych dowodów organ nie odniósł się w treści zaskarżonej decyzji. Nie wyjaśnił też dlaczego odmówił im mocy dowodowej. Poprzestając jedynie na ogólnikowym stwierdzeniu, iż spór w zakresie dzierżawionych działek nie należy do jego kompetencji. Tymczasem, zdaniem pełnomocnika strony, okoliczność zrzeczenia się praw do dzierżawy przez S. O. powinna być brana pod uwagę. Wskazuje bowiem, iż jedynym podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest R. K., który dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych utrzymując grunty w dobrej kulturze rolnej. Ponieważ powyższe zostało pominięte przez organ, tym samym naruszono art. 8 i 11 K.p.a. Organ miał bowiem obowiązek ustalenia w czyim posiadaniu były określone grunty przez cały rok. Rolą organu było też ustalenie, która ze stron konfliktu krzyżowego była w posiadaniu gruntów w dniu [...] roku, w którym został złożony wniosek o płatność. Tymczasem organ nie odniósł się do powyższego. Nie wyjaśnił też dlaczego odmówił mocy dowodowej przedłożonym dokumentom. Ponieważ nie dążył do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszył przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Na poparcie swoich twierdzeń pełnomocnik strony przywołał orzeczenia sądów administracyjnych o sygn. II SA 96/98, III SA/Łd 280/17, I SA/Kr 433/16, I SA/Gd 1426/15.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 317/18, który zapadł w analogicznym stanie faktycznym.

Natomiast przy piśmie z dnia [...] r. organ odwoławczy przedłożył do akt sprawy decyzje wydane na rok 2017 dotyczące współdzierżawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich).

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że w/w ustawa zawiera szczególną, w stosunku do przepisów K.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.

- nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązek organów - na tle tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Zatem za wadliwy należy uznać taki sposób rozpatrywania sprawy, w szczególności zaś ocenę materiału dowodowego, która przyznaje zasadnicze znaczenie jednemu dowodowi lub jego brakowi i nie rozpoznaje tego dowodu w łączności z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności zeznaniami czy oświadczeniami świadków, przy konsekwentnym utrzymywaniu przez skarżącego, że tylko on użytkował rolniczo wszystkie zadeklarowane działki. Ustalenia faktyczne przyjęte w wyniku takiej oceny materiału dowodowego należy uznać za dowolne, a co najmniej niepełne.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu [...] roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zatem warunkiem ubiegania się o płatność bezpośrednią jest posiadanie przez rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha. Wskazać w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach, na którym oparł się organ w zaskarżonej decyzji. w przypadku, gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania w dniu [...] danego roku (...) płatności bezpośrednie przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich ( ust. 3). Płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który, na dzień [...] danego roku, ma do tej działki tytuł prawny (ust. 4).

Zgodzić się należy z organami, że posiadanie, jako warunek przyznania płatności, przewidziany w w/w regulacji, trzeba rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Do takiej konkluzji prowadzą inne uregulowania określające przesłanki przyznania płatności do gruntów rolnych, powiązane z ich gospodarczym wykorzystaniem, w szczególności wymóg utrzymywania gruntów zgodnie z normami. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynika również z samej istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej. Zatem, posiadanie - jako warunek przyznania płatności - jest stanem faktycznym, a nie wyłącznie prawnym. Tym samym, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, kosi trawę, czy wypasa bydło, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo osobę, która na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Zatem aby otrzymać płatności do deklarowanych działek rolnych konieczne jest, aby w danym roku objętym płatnością były one zarówno w posiadaniu rolnika, jak to, by to on samodzielnie lub z pomocą innych osób prowadził na nich działalność rolniczą.

Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie podnosił, że użytkował i posiadał wszystkie zadeklarowane we wniosku działki na dzień [...] r. , a także później. Jednak ustawa o płatnościach nie ustala konkretnej daty, w której - wnioskujący o przyznanie płatności rolnik winien być posiadaczem gruntów. Zatem warunek posiadania i użytkowania gruntów musi być spełniony zarówno w dniu [...] danego roku, jak i i generalnie przez cały rok kalendarzowy.

W rozpatrywanej sprawie dwóch rolników zadeklarowało te same działki do płatności, tj. skarżący i współdzierżawca. Przy czym ten ostatni zadeklarował połowę powierzchni każdej działki deklarowanej przez skarżącego. Zatem zadaniem organów administracji było przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy skarżący, w świetle deklaracji współdzierżawcy, a ścisłej jego pełnomocnika, był jedynym posiadaczem spornych (zadeklarowanych we wniosku) działek w 2017 r. i czy w tym czasie rolniczo je użytkował. Tym bardziej, że obie strony konfliktu ujawnionego w toku kontroli krzyżowej legitymowały się w 2017 r. tytułem prawnym do spornych działek, wynikającym z umowy dzierżawy z [...] r. Niewątpliwie też obaj producenci rolni zadeklarowali do płatności te same działki rolne. Zaś organy obu instancji uznały, że obaj współposiadali sporne działki.

Organy uznały także, że wobec faktu, iż skarżący nie dołączył zgody współdzierżawcy to nie spełnił ustawowego wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach i w konsekwencji nie przysługuje mu płatność. Tymczasem dołączył on do wniosku kserokopie oświadczenia współdzierżawcy z [...] r. cedujące na jego córkę uprawnienia wynikające z umowy dzierżawy. Ta zaś w oświadczeniu z [...] r. zgodziła się na użytkowanie spornych działek wyłącznie przez skarżącego. Organy do tych dokumentów się nie odniosły. Nie wyjaśniły, jaka jest zależność pomiędzy oświadczeniem współdzierżawcy i jego córki a synem, który w jego mieniu złożył wniosek i składał oświadczeniu o braku zgody na użytkowanie przez skarżącego połowy każdej z deklarowanych przez niego działek. Nie wyjaśniono sprzecznego stanowiska współdzierżawcy.

Nadto, w sytuacji zaistniałego konfliktu organy powinny były ustalić, czy skarżący faktycznie był jedynym posiadaczem wszystkich zadeklarowanych we wniosku działek w 2017 r. i czy w tym czasie tylko on rolniczo je użytkował, w szczególności w dniu [...] r. Konieczne było zatem zweryfikowanie i ustalenie, kto faktycznie posiadał w 2017 r. w szczególności w dniu [...] r. i użytkował zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i współdzierżawcę grunty.

W ocenie sądu, przy tak zarysowanym konflikcie wydaje się wysoce wątpliwa konstatacja organów że byli oni współposiadaczami działek, zwłaszcza w tej części, którą deklarował współdzierżawca. Zaś organ nie był uprawniony do odstąpienia od dokonania ustaleń, kto faktycznie użytkował sporne grunty w dniu [...] r. i w konsekwencji przyjęcia, że skoro obie strony konfliktu kontroli krzyżowej przed dniem [...] r. dysponowały tytułem pranym do spornych gruntów w postaci umowy dzierżawy i obie strony, zdaniem organu użytkowały grunt przed tym dniem, to powinny być traktowane jako współposiadacze tych gruntów. Przy czym organ klarownie nie uzasadnił, w jaki sposób doszedł do przekonania, że obie strony były współposiadaczami gruntów). Rezultatem takiego stanowiska było przyjęcie przez organ, że przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe byłoby tylko, gdyby rolnik zgodnie z powołanym art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach legitymował się zgodą drugiego współposiadacza.

W istocie organ odwoławczy uchylił się od wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym analizy przedłożonych przez skarżącego oświadczeń, w tym oświadczeń świadków. W szczególności organ nie ocenił oświadczenia obu stron konfliktu krzyżowego, zwłaszcza, że nie uzyskał oświadczenia współdzierżawcy. Ograniczył się do konkluzji, że nie jest od rozwiązywania sporów cywilnoprawnych. Zatem nie można jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący samodzielnie użytkował zadeklarowane przez siebie działki, czy też czynił to wspólnie ze współdzierżawcą. Wreszcie organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wskazał dlaczego dał wiarę i którym zeznaniom i dokumentom, z których jego zdaniem wynika, że obaj rolnicy prowadzili w 2017 r. na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali bydło, a dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom skarżącego oraz przedłożonym przez niego oświadczeniom potwierdzającym fakt użytkowania spornych gruntów w całości tylko przez niego.

Wreszcie, w sytuacji, gdyby skarżący nie był samodzielnym użytkownikiem deklarowanych przez siebie 25 działek rolnych, musiałby się legitymować, stosownie do art. 18 ust. 2 wspomnianą wyżej zgodą współposiadacza.

Podsumowując, w ocenie sądu, organy w niedostateczny sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy. Nie omówiły wszystkich dowodów, koncentrując się bardziej na wykładni pojęcia posiadania, a mniej na faktach i dowodach wskazanych przez skarżącego. Należy wskazać, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji i argumentów i podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Bowiem powinno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

W tych okolicznościach można uznać, że organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a uchylono zaskarżoną decyzję.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wskazania do dalszego postępowania wynikając z powyższych rozważań sądu. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien odnieść się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów.