Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1067/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Irena Wronka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. H. i F. H. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz M. H. i F. H. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości [...] położone we [...], oznaczone w dacie przejęcia jako działki nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m-, a odmawiającą stwierdzenia nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia.

Decyzję wydano w oparciu o następujący stan sprawy.

Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.) wywłaszczono nieruchomości położone we [...] stanowiące współwłasność A. i S. K., D. i E. R., M. i F. H. (działka nr [...] o powierzchni [...] m2) oraz własność F. H. (działka nr [...] o powierzchni [...] m-) na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby [...] z przeznaczeniem pod budowę [...] we [...]. Jednocześnie powyższą decyzją ustalono odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości.

W wyniku wniesionych przez właścicieli nieruchomości odwołań Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Wnioskiem z dnia 18 października 1999 r. M. i F. H. wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, podnosząc, iż została wydana bez podstawy prawnej przewidzianej w art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. jako wydanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W wyniku wniesionej przez Przedsiębiorstwo [...] w R. skargi, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2002 r. sygn. akt I S.A. 1485/00 uchylił powyższe decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazując, że organ w toku postępowania nadzorczego nie podjął wszelkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym nie przeprowadziła uzupełniającego postępowania dowodowego, ani nie ustosunkował się w rozstrzygnięciu do dowodów przedkładanych przez Przedsiębiorstwo [...] w R.

W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r . i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] listopada 1979 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, a odmówił stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia.

Podejmując powyższe rozstrzygnięcie organ nadzoru ocenił, że decyzja wywłaszczeniowa nie jest sprzeczna z art. 3 powołanej ustawy.

Wywłaszczenia nieruchomości dokonano z przeznaczeniem pod budowę [...] we [...], które to zadanie było ujęte w narodowym planie gospodarczym.

W decyzji wywłaszczeniowej powołano się na decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny budowy wspomnianego zakładu wydaną przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w P. w dniu [...] lipca 1979 r. nr [...]. Wprawdzie organowi nadzoru nie udało się odszukać powyższej decyzji, niemniej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że organ wywłaszczający w dacie orzekania był w jej posiadaniu, na co wskazuje prócz treści orzeczenia wywłaszczeniowego, protokół z rozprawy wywłaszczeniowej gdzie powołano wzmiankowaną decyzję oraz wniosek o wywłaszczenie nieruchomości wymieniający tę decyzję wśród załączników.

Organ nadzoru nie dopatrzył nie dopatrzył się również naruszenia, w toku postępowania poprzedzającego wywłaszczenie, art. 6 powołanej ustawy, gdyż z dokumentów nadesłanych przez Przedsiębiorstwo [...] w R. wynika, że inicjator wywłaszczenia zwrócił się przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie z pisemną ofertą nabycia przedmiotowych nieruchomości do ich właścicieli, którzy nie wyrazili zgody na jej dobrowolne zbycie.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał natomiast, iż Naczelnik Miasta i Gminy w R. ustalając należne odszkodowanie rażąco naruszył art. 22 powołanej ustawy, gdyż wbrew temu przepisowi przeprowadził rozprawę w tym zakresie bez udziału biegłych, na co wskazuje protokół rozprawy z dnia [...] września 1979 r.

Skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2003r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wnieśli M. i F. H. domagając się jej uchylenia w całości oraz uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2002 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy wywłaszczeniowej poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna w realizacji planu gospodarczego, tj. budowy ww. [...], oparcie swoich ustaleń odnośnie odmowy stwierdzenia nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia na domniemaniach oraz kserokopiach dokumentów, naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 156 § 2 kpa, przez stwierdzenie nieważności decyzji jedynie w części, rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 22 powołanej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Rolą Sądu w niniejszej sprawie było dokonanie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji organów administracji publicznej zapadłych w szczególnym trybie, to znaczy w postępowaniu nadzorczym, mającym na celu weryfikację decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] listopada 1979 r. pod kątem przesłanek wymienionych w art.156§ 1 kpa.

W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się pogląd o samodzielnym charakterze postępowania nadzorczego, którego wszczęcie rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym. Rozstrzygające w tym postępowaniu organy obowiązane są przestrzegać ogólnych reguł procedury administracyjnej, a w szczególności pełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania znajdującej się w ich kompetencji decyzji.

Sąd stwierdza, że wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie zostało poprzedzone postępowaniem, które by wszechstronnie wyjaśniło stan faktyczny sprawy co powoduje , że decyzje te naruszają art. 7 i 77 § 1 kpa co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, że zebrany materiał dowodowy w sprawie pozwala uznać, iż wywłaszczenia dokonano zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U 74 Nr 10 poz. 64).. Powołany przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowił, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Organ centralny przyjął, iż nieruchomości, o których mowa były wnioskodawcy niezbędne dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Stanowisko to nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Za gołosłowny uznać należy pogląd, że powołana w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej, decyzja wydana przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w P. w dniu [...] lipca 1979 r. zatwierdzająca plan realizacyjny budowy wspomnianego [...], dowodzi, iż zadanie gospodarcze, na którego realizację nastąpiło wywłaszczenie spornej nieruchomości było ujęte w narodowym planie gospodarczym. Nic takiego z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej nie wynika, zaś wobec braku w aktach sprawy wspomnianej decyzji realizacyjnej weryfikacja przez Sąd tego poglądu jest niemożliwa. W aktach sprawy nie ma żadnego innego dokumentu, który potwierdzałby stanowisko prezentowane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. i poprzedzającej decyzji z dnia [...] grudnia 2002. Przy czym zauważyć należy, że organ nie wykazał inicjatywy w odnalezieniu dokumentów wywłaszczeniowych takich jak decyzja o warunkach i lokalizacji inwestycji oraz wspomniana decyzja realizacyjna inwestycji za czym przemawia fakt, iż nie zwracał się o nadesłanie tych dokumentów do żadnego archiwum czy to [...] czy [...].

Organ centralny nie wypowiedział się także czy nieruchomości stanowiące własność M. i F. H. były wnioskującej o wywłaszczenie [...] niezbędne pod budowę [...]. Zwłaszcza, że na wywłaszczonym terenie znajdowała się [...]. Niezbędność wywłaszczenia w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zdaniem Sądu, to sytuacja, kiedy przedmiot wywłaszczenia jest wnioskodawcy koniecznie potrzebny do realizacji określonego celu - dopuszczającego wywłaszczenie - bez tego przedmiotu cel ten będzie niemożliwy do osiągnięcia.

Stwierdzone uchybienia w postępowaniu nadzorczym pozwalają stwierdzić, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 §1 i 80 kpa. co prowadzi do ich uchylenia na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).