Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 161/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. C. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.C. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J.C. podaniem z dnia 24 lutego 2017 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J.C. jest osobą starszą, schorowaną i wymagającą opieki innych osób. Zainteresowana jest zameldowana na pobyt stały w K. Jednak ze względu na stan zdrowia od września 2016 r. mieszka u syna w Z. Syn zapewnia zainteresowanej niezbędną opiekę i pomoc. MOPR w [...] przy piśmie z dnia 28 kwietnia 2017 r. podanie J.C. przekazał zgodnie z właściwością do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wskazując, że zainteresowana obecnie mieszka w Z. W miejscowości tej zatem skoncentrowana jest jej aktywność życiowa. Z tych względów organem właściwym w sprawie wniosku J.C. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy [...].

We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Kierownik GOPS w [...] wskazał, że J.C. tylko ze względów zdrowotnych czasowo przebywa u syna w Z. Zainteresowana oświadczyła, że emocjonalnie związana jest z K. i nie ma zamiaru zamieszkać w Z. na stałe. Przebywanie w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu. Przebywanie musi być połączone bowiem z zamiarem stałego pobytu. Takiego zamiaru J.C. nie wykazuje. Nie można zatem przyjąć, że Z. jest miejscem zamieszkania J.C. Dlatego też za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej powinno uznać się Prezydenta Miasta [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPR w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], wskazał, że wnioskodawczynie z miastem K. łączy jedynie fakt zameldowania na pobyt stały oraz wspomnienia związane z życiem w K. Od września 2016 r. centrum życiowe J.C. stanowi Z. Organem właściwym zatem do rozpatrzenia wniosku J.C. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J.C. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, że stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że J.C. jest zameldowana na pobyt stały w K. Nie ulega również wątpliwości, że do miejscowości tej nie może powrócić ze względu na swój wiek i stan zdrowia. Z tych też względów zainteresowana podjęła decyzję o zamieszkaniu w Z. Jej centrum życiowe przeniosło się do tej właśnie miejscowości. Tam bowiem, nie mogąc z uwagi na stan swojego zdrowia samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, w domu syna znalazła niezbędną pomoc. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że po opuszczeniu K. aktywność życiowa J.C. skoncentrowana została w Z. Miejscowość ta stała się zatem miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw zainteresowanej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J.C. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy [...].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.