Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1049/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 15, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Dnia 2 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. odmówił M. M. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.

Po rozpatrzeniu odwołania strony od ww. decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału ARiMR w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Po 335/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ zbyt arbitralnie i przedwcześnie uznał, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę jest zbędne czy też bezpodstawne. W ocenie Sądu wykazanie prawdziwości kolejnej tezy o braku posiadania przez skarżącą spornych działek i ich rolniczego użytkowania przez nią, wymagało przeprowadzenia szerszego postępowania dowodowego obejmującego całokształt czynności zawodowych podejmowanych wobec spornych działek przez samą skarżącą, jej matkę i ewentualnie jej ojca. Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale niezbędnym jest faktyczne użytkowanie rolnicze gospodarstwa rolnego, przejawiające się w wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych (por. NSA wyrok z dnia 29 listopada 2011r., sygn. akt II GSK 1177/10, Lex nr 1151564).

Sąd dodał, że w aktach sprawy administracyjnej brak jest jakiejkolwiek dokumentacji zdjęciowej obrazującej stan działek zgłoszonych do dopłat na dzień kontroli, która to dokumentacja pozwoliłaby ewentualnie Sądowi na ustalenie, czy w istocie były na spornych działkach wykonywane zabiegi, a więc czy rację ma strona skarżąca, czy też brak było użytkowania tych działek, na co wskazują organy administracji publicznej obu instancji.

Sąd stwierdził, że uchybienia w zakresie postępowania dowodowego były liczne i mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczono ponadto, że wniosek o dopłatę dotyczy konkretnych działek, zaś z uzasadnienia obu decyzji nie wynika wprost dlaczego odmówiono dopłat do wszystkich działek. Organy nie wskazały czy podstawą odmowy przyznania płatności jest zarzucany fikcyjny podział gospodarstwa rolnego czy brak zabiegów na zgłoszonych działkach (czy tylko na działce [...]) czy w końcu brak posiadania działki [...] przez skarżącą, czy też poprzez wykazanie braku posiadania i użytkowania przez skarżącą działek zgłoszonych do dopłat miał miejsce fikcyjny podział gospodarstwa rolnego, co uzasadnia odmowę przyznania dopłat obu producentom rolnym wnioskującym o te dopłaty.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] kwietnia 2015r. wydał decyzję nr [...] o odmowie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy skarżącej wraz z zebraną dokumentacją, jak i dokumentacji zebranej w powiązanej sprawie U. P. stwierdzono dokonanie podziału dużego gospodarstwa rolnego na dwa mniejsze w celu uzyskania pomocy z ominięciem modulacji określonej w § 10 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zdaniem organu działki ewidencyjne objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w obu wnioskach zostały wydzierżawione przez małżeństwo - [...] i D. P., a następnie "rozpisane" na dwa oddzielne gospodarstwa i zgłoszone we wnioskach U. P. oraz skarżącej, co umożliwiło uzyskanie większych dopłat aniżeli dopłata do tych samych działek zadeklarowanych w jednym wniosku pomocowym. Organ wskazał, że zarówno skarżąca, jak i U. P. nie podejmują żadnych kontaktów z organem w swoich sprawach. Wszelkie wyjaśnienia w ramach obu wniosków składane są za pośrednictwem D. P., ustanowionego pełnomocnikiem. Pomiędzy ww. osobami występują powiązania rodzinne. Zdaniem organu poszczególne działki mogłyby stanowić zorganizowaną całość. Kontrole przeprowadzone przez organy wykazały na deklarowanych działkach nieprawidłowości, wieloletnie odłogi, grunty niezagospodarowane, zachwaszczenia, obszary trwale podmokłe, niedostępne dla maszyn rolniczych. Stwierdzono tylko częściowe wykoszenia.

Ww. okoliczności pozwoliły organowi na przyjęcie, że gospodarstwo skarżącej w momencie podjęcia zobowiązań wieloletnich miało charakter fikcyjny i zostało utworzone w sposób najbardziej korzystny pod względem wysokości możliwych do uzyskania przez wnioskującego dopłat rolnośrodowiskowych.

Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie.

Organ II instancji, mając na uwadze zarzuty zawarte w odwołaniu oraz w związku z zaleceniami zawartymi w wyrokach WSA dotyczących tożsamych spraw, w dniu [...] września 2015 r., zwrócił się z wnioskiem do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Gorzowie Wielkopolskim o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej K. T. - doradcy rolnośrodowiskowego U. i D. P. oraz skarżącej.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. organ włączył do akt sprawy: pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] marca 2012 r. dotyczące weryfikacji raportu z czynności kontrolnych w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, pismo Biura Kontroli na Miejscu Warmińsko - Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR dotyczące weryfikacji raportu z kontroli gospodarstwa U. P. z dnia [...] kwietnia 2012 r.; pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczące skierowania sprawy do kontroli na miejscu producenta o numerze gospodarstwa [...] w związku z pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczące weryfikacji raportu z czynności kontrolnych w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt PROW 2004-2006 dla producenta [...]. Tego samego dnia Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wezwał skarżącą do wyjaśnienia szeregu kwestii dotyczących prowadzenia działalności rolniczej, zabiegów agrotechnicznych jak i też zarządzania gospodarstwem rolnym, a także zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Organ II instancji mając na uwadze wyroki WSA w Poznaniu, a także złożony charakter przedmiotowej sprawy, zwrócił się z prośbą do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. o osobiste przesłuchanie strony, D. P., U. P. oraz A. P..

W dniu [...] stycznia 2016r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. w kwestii okoliczności związanych z użytkowaniem bądź poddzierżawą działki ewidencyjnej [...], a także innych gruntów wyjaśnienia złożyli: A. P., U. P. oraz D. P.. Na ww. przesłuchanie nie stawiła się skarżąca, ponieważ od 1,5 roku przebywa w [...].

W dniu [...] lutego 2016 r. D. P. reprezentujący stronę złożył za pośrednictwem poczty szereg dokumentów dotyczących kosiarki Bobcat 773 oraz zaświadczenie o dokonaniu zmiany we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. W dniu [...] marca 2016r. reprezentant strony przedłożył dodatkowy dowód w postaci - dowodu przyjęcia do eksploatacji środka trwałego.

Strona w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. ustosunkowała się do kwestii poruszonych w przekazanych jej przez organ pytaniach.

W dniu [...] czerwca 2016r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR włączył do przedmiotowego postępowania: wydruk z Bazy Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] czerwca 2016r. dotyczący podmiotu R. A. P.; wydruk z Bazy Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] czerwca 2016r. dotyczący podmiotu R. S.C. A. P., K. L.; wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej dotyczący podmiotu "[...] A. P.; wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej dotyczący podmiotu "[...] K. L.; wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej dotyczący podmiotu S. , wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej dotyczący podmiotu "[...] U. P.; wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej dotyczący podmiotu "[...] Spółka C. K. Lont, A. P.. Organ zawiadomił pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję nr [...] o odmowie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż gruntami rolnymi zadeklarowanymi we wniosku skarżącej w 2011 roku, ale i również w latach 2007 - 2010 w rzeczywistości zarządzali rodzice strony. Zatem grunty zgłaszane do płatności przez skarżącą nie stanowiły odrębnego gospodarstwa, samodzielnego, niepowiązanego z gospodarstwem rodziców ekonomicznie czy też technologicznie. W ocenie organu II instancji matka skarżącej - U. P. dokonała sztucznego podziału ziem i pozornego ich przekazania skarżącej w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji obszarowych od 2007 r.

Dyrektor WOR ARiMR w P. zaznaczył, że organy dokonując rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające obejmujące nie tylko 2011 r. ale również lata wcześniejsze. Zebrały także bogaty materiał dowodowy, a przede wszystkim prowadząc postępowanie wyjaśniające starały się wypełnić zalecenia zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] października 2014 r.

Analiza materiału dowodowego oraz wyjaśnień uzyskanych zarówno od skarżącej (wyjaśnienia pisemne), D. P., U. P., a także świadków, A. P. oraz K. T. wykazała, że U. i D. P. wraz z córką tworzą sztuczne warunki w celu uzyskania maksymalnego dofinansowania.

Organ odstąpił od przesłuchania świadków: K. P. oraz A. M..

Organ wskazał, że istotą płatności rolnośrodowiskowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Organ zwrócił uwagę, iż chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej obejmuje również: swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów itp. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można, zdaniem organu II instancji, definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdził, po dokonaniu analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a także mając na uwadze wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. i wykonując zalecenia w nim zawarte, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. o odmowie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ podkreślił, iż dokonując weryfikacji przedmiotowej sprawy należało dokonać analizy, czy doszło do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na dwa mniejsze, a wnioskujący o pomoc objął w posiadanie wydzielone im działki i stał się w ten sposób odrębnym producentem rolnym.

Organ II instancji stanął na stanowisku, iż skarżąca nie wypełniła przesłanek, na podstawie których przyznawane są płatności rolnośrodowiskowe albowiem grunty "pozornie jej przekazane" przez matkę w rzeczywistości były użytkowane i zarządzane przez rodziców skarżącej. Zatem powyższy proceder skierowany był na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa unijnego. Beneficjentka, poprzez sztuczne stworzenie warunków, chciała uzyskać maksymalne dotacje do gruntów rolnych, których nie otrzymałaby bez wykreowania ww. sytuacji. Zauważono, że grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2011, jak i w latach 2007 - 2010 zarówno przez U. P., jak i jej córkę, w ocenie organu II instancji, "wchodziły" w rzeczywistości w skład gospodarstwa rolnego matki skarżącej, jak i jej męża D. P., tj. były zarządzane przez wskazane małżeństwo i stanowiły jedną całość gospodarczą.

Organ wskazał, że ze względu na brak możliwości składania dwóch wniosków przez osoby pozostające w związku małżeńskim, w dniu [...] sierpnia 2006 r. D. P. wycofał swój wniosek rolnośrodowiskowy. Tego samego dnia do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz wniosek rolnośrodowiskowy M. M. – córki [...] i D. P.. W wyżej wskazanym formularzu z dnia [...] sierpnia 2006r. zadeklarowano te same działki, które wskazał D. P. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2006r., z tą samą powierzchnią, a przede wszystkim z tym samym pakietem i wariantem. Zatem ww. deklaracja skarżącej jest tożsama z deklaracją złożoną przez jej ojca.

Ww. osoby korzystały również z porad tego samego doradcy rolnośrodowiskowego.

O pozorności nabycia nieruchomości jedynie w celu uzyskania maksymalnej stawki dotacji w ramach płatności ONW, jak i płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych od roku 2007, w ocenie organu świadczyło także "użyczanie" córce wydzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych przez U. i D. P. gruntów.

Organ podkreślił, że pisemne wyjaśnienia skarżącej nie tylko nie potwierdzają zarządzania samodzielnym gospodarstwem przez wyżej wskazaną osobę, ale i pokazują, iż córka U. i D. P. nie brała udziału w jakichkolwiek ustaleniach dotyczących działek zgłoszonych do dopłat. Natomiast brak odpowiedzi na szereg pytań dotyczących omawianej problematyki, nie jest, w ocenie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wynikiem upływu czasu lecz jedynie brakiem wiedzy odnośnie poruszonych kwestii tj. między innymi w zakresie parku maszynowego, wykonywania czynności na zadeklarowanych działkach, terminów dokonywania określonych czynności czy też osoby odpowiedzialnej za wykonanie prac polowych na działkach, ale także weryfikacją twierdzeń D. P., pełnomocnika zarówno skarżącej, jak i U. P.. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż działkami zadeklarowanymi we wnioskach zarówno skarżącej, jak i U. P. w latach 2007 - 2011 zarządzali [...] i D. P.. Osoby te podpisywały umowy dzierżawy i prowadziły wszelkie rozmowy odnośnie możliwości "poddzierżawienia" gruntów, jak również decydowały zarówno o wyborze programu rolnośrodowiskowego, jak i o tym na jakich działkach program ten ma być realizowany. Osoby te decydowały także kiedy i jakie czynności mają być wykonywane na wskazanych gruntach jak również kto ma je wykonywać.

Zdaniem organu, mając na uwadze obostrzenia zawarte w umowach dzierżawy zawartych z ANR, rzekome użyczanie gruntów osobie trzeciej, bez zgody ww. jednostki może budzić poważne wątpliwości ze względu na podjęte zobowiązania przez beneficjentki, jak również na długoterminowe planowanie czynności na omawianych gruntach.

Organ zwrócił również uwagę na zeznania świadków K. T. i A. P., którzy wskazali, że kontaktowali się jedynie z U. i D. P..

Organ podkreślił, że na uwagę w omawianej sprawie zasługują także zeznania A. P. dotyczące zarządzania działką nr [...], z których wynika, iż za stan gruntów na użyczonej działce odpowiedzialni było małżeństwo - U. i D. P., a koszenie łąk odbywało się jedynie na polecenie D. P.. W ocenie organu II instancji powyższe zeznania uwypuklają proceder sztucznego podziału gruntów i fikcyjnego przejęcia ich przez skarżącą. Organ stwierdził, iż ww. wskazany świadek nie tylko potwierdził, że U. i D. P. podejmowali wszystkie istotne decyzje dotyczące dzierżawionego gruntu ale również, że skarżąca nie brała udziału w jakichkolwiek ustaleniach dotyczących, zdaniem organu, pozornie użyczonej jej działki.

Również z zeznań złożonych przez U. P. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. w dniu [...] stycznia 2016r., wynika, że to jej mąż decydował o wszystkich sprawach związanych z realizacją programu, był też odpowiedzialny za wszystkie prace polowe prowadzone na działkach, które były deklarowane we wnioskach o przyznanie płatności, jak również był odpowiedzialny za rozmowy z Agencją Nieruchomości Rolnych, jak i A. P.. W ocenie organu II instancji skarżąca nie miała żadnego wpływu na uprawę gruntów "pozornie przekazanych" jej przez U. P., tj. nie decydowała o sposobie zagospodarowania działek rolnych, o rodzaju prowadzonych upraw, jak również nie podejmowała żadnych decyzji związanych z prowadzeniem zabiegów agrotechnicznych na tych działkach, tj. nawożenia, koszenia czy zagospodarowania uzyskanego plonu.

Zauważono, iż wskazywane w odwołaniu przez pełnomocnika dowody mające potwierdzić odrębność gospodarstw beneficjentek, tj. "(...) koszty obsługi programu (Jednostka Certyfikująca)" w ocenie organu II instancji są niewystarczające.

Zdaniem organu II instancji skarżąca wraz z rodziną, stworzyła mechanizm pozwalający na obejście wyżej wskazanych uregulowań prawnych, co umożliwiło zmaksymalizowanie uzyskiwanych płatności w ramach wsparcia dystrybuowanego przez ARiMR. Mechanizm ten polegał na ubieganiu się o określone płatności przez osobę, która w rzeczywistości nie prowadziła wyodrębnionego, samodzielnego gospodarstwa, przez co powierzchnia gruntów zadeklarowana w poszczególnych wnioskach była relatywnie mała (ok. 50, 60 ha), co przyczyniło się do osiągnięcia wyższych korzyści majątkowych w ramach płatności ONW oraz rolnośrodowiskowych. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, iż wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw w wyżej wskazanych schematach pomocowych maleje kwota przyznanego świadczenia. Zdaniem organu wynika nie tylko z zeznań świadków ale także z wyjaśnień U. P., jak i skarżącej M. M.. Zatem z przywołanych zeznań wynika, iż faktycznym użytkownikiem gruntów zgłaszanych do dopłat przez osoby uczestniczące w wyżej opisanym procederze byli U. i D. P., którzy byli jedynymi decydentami zlecającymi określone czynności agrotechniczne na wskazanych gruntach czy też decydowali o przynależności do określonego planu rolnośrodowiskowego.

Organ zauważył, iż pomimo tego, że ww. podmioty tj. członkowie rodziny są formalnie "gospodarstwami samodzielnymi" tj. mającymi formalnie określonego zarządcę/pełnomocnika, własny numer ewidencyjny, określony majątek, konto na które przelewane były środki, a także swoją określoną siedzibę to jednak w ocenie organu II instancji są gospodarstwami ściśle powiązanymi ze sobą. Podkreślono, iż wszystkie wydarzenia mające miejsce w 2006 r., tj. sztuczny podział ziem i pozorne ich przekazanie były w ocenie organu odwoławczego próbą prawnego dostosowania wzajemnych relacji między stroną i U. P. po to aby uzyskać maksymalne dofinansowanie.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, a aplikowanie o pomoc finansową przez członków rodziny, którzy sztucznie przekazują sobie grunty należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Mając powyższe rozważania na uwadze Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. potwierdził prawidłowość ustaleń dokonanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i stwierdził, iż w postępowaniu prowadzonym z wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 złożonym przez skarżącą zastosować należy art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r., zgodnie z którym działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzi do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę.

W obszernym uzasadnieniu skargi strona zaprzeczyła, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Podkreśliła też, że miała zamiar prowadzić gospodarstwo rolne. Zarzuciła również, że poprzez przeprowadzenie obszernego postępowania dowodowego przez organ II instancji doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Skarżąca zarzuciła również, że w nieprawidłowy sposób przesłuchano świadka – A. P.. Organ pierwszej instancji nie powinien bowiem przeprowadzać rozprawy administracyjnej.

Skarżąca wskazała również, że organ nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli była decyzja dotycząca odmowy przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 była już przedmiotem kontroli tut. Sądu. Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Po 335/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ zbyt arbitralnie i przedwcześnie uznał, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę jest zbędne, czy bezpodstawne. Sąd stwierdził również, że uchybienia w zakresie postępowania dowodowego były liczne i mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczono ponadto, że wniosek o dopłatę dotyczy konkretnych działek, zaś z uzasadnienia obu decyzji nie wynika wprost dlaczego odmówiono dopłat do wszystkich działek.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j. ze zm., określanego dalej także jako "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać także należy, iż ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 organy administracji publicznej przeprowadziły uzupełniające postępowanie dowodowe.

W sprawie przesłuchano ponownie K. T. (wcześniej M. ) – doradcę rolnośrodowiskowego zarówno skarżącej, jak i U. P.. Ponadto do akt włączono pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] marca 2012r. dotyczące weryfikacji raportu z czynności kontrolnych w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, pismo Biura Kontroli na Miejscu Warmińsko - Mazurskiego Oddziału Regionalnego dotyczące weryfikacji raportu z kontroli gospodarstwa U. P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczące skierowania sprawy do kontroli na miejscu producenta o numerze gospodarstwa [...] w związku z pismem BKM14 z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczące weryfikacji raportu z czynności kontrolnych w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt PROW 2004-2006 dla producenta [...]. Ponadto zobowiązano skarżącą do złożenia wyjaśnień w sprawie. W kwestii okoliczności związanych z użytkowaniem bądź poddzierżawą działki ewidencyjnej [...], a także innych gruntów wyjaśnienia złożyli: A. P., U. P. oraz D. P.. Ponadto do akt sprawy złożono dodatkowe dowody dotyczące kosiarki Bobcat 773.

Na podstawie zebranego i uzupełnionego materiału dowodowego organ ponownie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej za 2011 rok z uwagi na stworzenie sztucznych warunków w gospodarstwie skarżącej.

Podstawą normatywną dla odmowy przyznania płatności stał się art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L 1995 nr 312 s. 1), zgodnie z którym działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzi do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Oznacza to, że organy są zobowiązane z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względnie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ponadto art. 77 § 1 k.p.a nakłada na organ administracji publicznej obowiązek w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z kolei z art. 80 k.p.a organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Należy również wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.) płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych. a działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb.

Ponadto zgodnie z art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 podkreślono, że "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku 1 na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji – zgodnie z powołanymi przepisami - wykazały inicjatywę dowodową, przeprowadzając w szerokim zakresie postępowanie dowodowe. W ocenie Sądu, organ w sposób prawidłowy dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co doprowadziło do uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. Aby ustalić powyższą okoliczność organy zasadnie starały się ustalić między innymi jakie były wykonywane zabiegi na wskazanych gruntach, kto je zlecał, na czyją rzecz, jakie cele gospodarcze miały gospodarstwa, jakie ponoszono koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa, kto decydował o wyborze określonego doradcy rolnośrodowiskowego, co zadecydowało o wyborze określonego programu rolnośrodowiskowego.

Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności sformułowanej w art. 15 k.p.a. Ustalenia faktyczne ma dokonywać zarówno organ instancji, jak i organ odwoławczy. Organ odwoławczy rozstrzyga sprawę merytorycznie, a zatem ma prawo i obowiązek prowadzić własne postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a. Niesłuszny okazał się również zarzut, że organ II instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania.

Należy przy tym zauważyć, że organ II instancji, pomimo wskazań zawartych w wyroku z dnia [...] października 2014 r., był uprawniony do pominięcia dowodu z zeznań K. P. oraz A. M. na okoliczność wykonania określonych czynności na działce ewidencyjnej [...], gdyż wykonanie tych czynności nie było kwestionowane.

Sąd uznał, że organ prawidłowo wskazał, że dopiero wzajemne porównanie wniosków o przyznanie płatności, jak i dokumentów składanych na przestrzeni lat zarówno przez skarżącą jak i jej matkę - U. P. stanowiło podstawę do weryfikacji sprawy pod kątem istnienia przesłanki sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści. Ponadto zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia [...] października 2014 r., organ ustalił i dokonał oceny genezy gospodarstwa rolnego skarżącej w celu ustalenia i oceny, czy doszło do dokonania czynności sztucznego podziału. Przeprowadzone postępowanie dowodowe zmierzało zatem do ustalenia, czy skarżąca posiadała działki rolne przekazane jej przez rodziców, a także czy ewentualne zabiegi agrotechniczne na ww. działkach były wykonywane w jej imieniu, a w konsekwencji czy doszło do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na dwa mniejsze, a skarżąca objęła w posiadanie wydzielone jej działki i stała się w ten sposób odrębnym producentem rolnym.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie, że w niniejszej sprawie skarżąca nie objęła w posiadanie wydzielonych działek rolnych, a zabiegi na tych działkach nie były wykonywane w jej imieniu. Tym samym organ prawidłowo stwierdził, że nie doszło do rzeczywistego podziału gospodarstwa rolnego. Za prawidłowe, w ocenie Sądu, należy uznać ustalenia, że wszystkimi działkami rolnymi zarządzali [...] i D. P.. Osoby te podpisywały umowy dzierżawy i prowadziły wszelkie rozmowy dotyczące możliwości "poddzierżawienia" wskazanych gruntów, jak również decydowały zarówno o wyborze programu rolnośrodowiskowego, jak i wskazywały na jakich działkach program ten ma być realizowany. Ponadto ww. osoby decydowały także o terminach i zakresie czynności, które mają być wykonywane na ww. gruntach oraz o podmiotach, które te czynności mają wykonywać. Organ prawidłowo więc uznał, że skarżąca nie objęła w posiadanie gruntów, ani nie miała wpływu na realizację programu rolnośrodowiskowego na tych działkach. Organ w toku postępowania dowodowego uzyskał wyjaśnienia skarżącej, lecz nie wskazywały one na to, że uprawiała grunty rolne. Także ocena organu dotyczącego twierdzeń, że skarżąca miała zamiar związać swoją przyszłość z prowadzeniem gospodarstwa rolnego jest prawidłowa. W tym kontekście nie ma również znaczenia nabycie przez skarżącą gospodarstwa rolnego (w części) od członków rodziny męża, ani też zdobycie przez nią wykształcenia rolniczego. Organ prawidłowo wskazał, że okoliczności powyższe nie przesądzają automatycznie, że skarżąca uprawiała grunty "wydzielone" jej przez rodziców. Powyższe okoliczności nie świadczą również, że skarżąca prowadziła samodzielne, wydzielone gospodarstwo rolne. O faktycznym objęciu w posiadanie użytków rolnych, zdaniem organu, nie może również świadczyć okoliczność, że program rolnośrodowiskowy sporządził doradca rolnośrodowiskowy. Poszczególni świadkowie wskazywali, że w sprawach związanych z uprawą gruntów kontaktowali się z U. i D. P. (vide zeznania A. P. i K. T.). Ponadto sprzęt wykorzystywany do uprawy działek (kosiarka Bobcat, piła, samochód ciężarowy) był współwłasnością A. P. i U. P.. Skarżąca nie dostarczyła żadnych dowodów wskazujących, że była właścicielem jakiegokolwiek sprzętu, bądź taki sprzęt wynajmowała. Organ prawidłowo wskazał, że dopuszczalna jest sytuacja, że rodzice skarżącej mogli grzecznościowo pomagać jej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. W rozważanym przypadku nie dostarczono jednak – zdaniem organu - dowodów, że była to jedynie pomoc, a poszczególne czynności były dokonywane w imieniu skarżącej. Organ wskazał, że brak jest dowodów świadczących, że skarżąca posiadała wyodrębnione gospodarstwo. Również faktury dotyczące koszenia były wystawiane na U. P.. Z kolei z zeznań ww. wynika, że o wszystkim decydował D. P.. Prawidłowo więc organ uznał, że skarżąca nie miała żadnego wpływu na uprawę gruntów.

Organ prawidłowo ocenił, że posiadanie przez U. P. 100% gruntów rolnych uniemożliwiałoby uzyskanie dopłat w pełnej wysokości. Korzystne zatem było dokonanie podziału gospodarstwa aby uniknąć modulacji płatności. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, iż wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstwa maleje kwota przyznanego świadczenia. Podział gospodarstwa na poszczególnych członków rodziny, zdaniem organu, miał pozwolić na uniknięcie powyższych ograniczeń i prowadzi do obejścia przepisów prawa.

Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, że w postępowaniu prowadzonym z wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 złożonym przez skarżącą organ prawidłowo zastosował art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., zgodnie z którym działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzi do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Ze względu na powyższe okoliczności skarga okazała się bezzasadna i należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.