Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1119/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 151, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 77 i 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2 § 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1602/14 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od B. W. na rzecz R. M. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1602/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. W. (dalej również jako "skarżąca") na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Prezydent Miasta Siedlce, na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409; dalej "prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej "k.p.a."), zatwierdził projekt budowlany i udzielił B. W. pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, rozbudowę schodów zewnętrznych oraz budowę zadaszenia nad wejściem do budynku od strony północno - wschodniej i tarasu ze schodami od strony południowo-zachodniej, na działce nr ew. [...] obręb [...] przy ul. R. w S.

Przed podjęciem tej decyzji, w dniu [...] grudnia 2013 r. nałożono na inwestora obowiązek usunięcia do [...] stycznia 2014 r. nieprawidłowości w projekcie budowlanym. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent Miasta Siedlce udzielił pozwolenia na budowę ww. inwestycji. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2014 r., a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uznał, że rozbudowa i nadbudowa budynku przy granicy działki poza obrys istniejącego budynku na działce sąsiedniej jest zgodna z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.; dalej "rozporządzenie"), gdyż nie jest wykluczona rozbudowa i nadbudowa w granicy, przy spełnieniu wymagań z § 13, 60 i 271-273 rozporządzenia, które spełniono, co potwierdza projektant.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania R. i B. M., właścicieli sąsiedniej działki, na podstawie 138 § 1 pkt 2 i art. 104 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji i odmówił udzielenia pozwolenia na budowę.

Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku rozbudowy budynku położonego w granicy zastosowanie winien mieć § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, w świetle którego planowana rozbudowa jest niedozwolona. Odmiennego stanowiska nie uzasadnia także okoliczność, że szerokość działki inwestycyjnej jest mniejsza niż 16 m. Wynika to bowiem z treści ww. przepisu, w świetle którego szerokość działki, na której jest usytuowany projektowany budynek nie ma znaczenia, stanowi on bowiem, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się tylko pod jednym warunkiem – rozbudowę budynku usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w § 12 ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną. W tym celu w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy muszą zostać zachowane jego dotychczasowe wymiary, a nadbudowa tak usytuowanego budynku jest dopuszczalna tylko o jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. Z jednej strony w zabudowie jednorodzinnej, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m można będzie budować nowy budynek w granicy działki, z drugiej strony warunkiem rozbudowy już istniejącego budynku usytuowanego w granicy jest to, aby na skutek rozbudowy nie nastąpiła zmiana jego wymiarów, w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. W. i domagając się jej uchylenia zarzuciła naruszenie § 12 ust. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia, art. 35 ust. 1 oraz art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, a także art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem strony, interpretacja § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia organu odwoławczego jest zbyt wąska i sprzeczna z § 2 tego rozporządzenia. Gdyby uznać za słuszne stanowisko Wojewody, to niedopuszczalna byłaby jakakolwiek rozbudowa budynku w zabudowie szeregowej. Z uwagi na specyfikę takiej zabudowy, w której niemal wszystkie działki są węższe niż 10 metrów, spełnienie warunku 3 m oddalenia od budynku sąsiedniego byłoby niemożliwe. Niesłuszne jest, w ocenie skarżącej, stanowisko, że doszło do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji art. 35 ust. 4 cyt. ustawy. Projekt budowlany jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 34 ust. 3 prawa budowlanego, a inwestycja wpisuje się w ład architektoniczny otoczenia. Dodała, że nietrafne są również zarzuty dotyczące wskaźnika zabudowy, obszaru terenu zabudowanego, wielkości rozbudowywanego budynku i kompozycji architektonicznych. Kwestie te są bowiem przedmiotem badania organu na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

W zaskarżonym kasacyjnie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za uzasadnioną podał, że powołany przez organ odwoławczy § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy on wyłącznie rozbudowy (sytuowania) budynku istniejącego, położonego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, natomiast przeznaczony do rozbudowy budynek skarżącej planowany jest w granicy nieruchomości. Przy rozbudowie budynku może mieć zastosowanie - w zależności od planowanego jej usytuowania - § 12 ust. 3 pkt 1 bądź pkt 2 rozporządzenia. Skoro - jak wynika z akt sprawy - zamiarem inwestycyjnym została objęta m.in. rozbudowa budynku skarżącej, usytuowanego w zabudowie szeregowej, bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną (w parterze o 3 m, na piętrze o 3.74 m) od strony południowo-zachodniej, na działce o szerokości 9.03 m, a więc mniejszej niż 16 m, to, w opinii Sądu I instancji, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował wyłącznie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez oddalenie skargi B. W. i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego:

1. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 35 ust. 1 prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia - poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że zamiarem inwestycyjnym została objęta m.in. rozbudowa budynku skarżącej usytuowanego w zabudowie szeregowej, bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną pp. M. zastosowanie w sprawie będzie znajdował wyłącznie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, podczas gdy biorąc pod uwagę, że skarżąca dokonuje rozbudowy budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w § 12 ust. 1 rozporządzenia od granicy z sąsiednią działką budowlaną, inwestycja ta będzie zgodna z przepisami techniczno-budowlanymi wtedy i tylko wtedy, gdy spełnione są warunki przepisów łącznie § 12 ust. 3 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia;

2. poprzez niezastosowanie § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał wyłącznie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia;

3. art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego, jak też art. 140, 143 i 144 Kodeksu cywilnego - przez ich niezastosowanie w zaskarżonym wyroku w sytuacji, gdy zachodziła konieczność uwzględnienia ochrony uzasadnionego interesu pp. M., albowiem oceniania pod względem zgodności z prawem decyzja administracyjna dotyczy rozbudowy budynku B. W., usytuowanego w zabudowie szeregowej, bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną pp. M., a także oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na przepisie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, co doprowadziło do nienależytej kontroli legalności decyzji Wojewody, w tym także w aspekcie poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich;

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

4. art. 1 i art. 3 § 1 z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a. w związku z art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 35 ust. 1 prawa budowlanego oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia - poprzez uwzględnienie skargi, co spowoduje w ocenie pełnomocnika, nieuprawnioną rozbudowę budynku B. W. w granicach działki pp. M.;

5. art. 1 i art. 3 § 1 z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zastosował środka określonego w art. 151 p.p.s.a i wadliwie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż istniały przesłanki do jej oddalenia w oparciu o art. 151 p.p.s.a.;

6. art. 1 i art. 3 § 1 w związku z art. 152 p.p.s.a., art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 81 k.p.a. - poprzez uwzględnienie skargi pomimo, iż dokumentacja projektowa nie zawiera dokumentów wymaganych zgodnie z § 13 i § 60 rozporządzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w ocenie pełnomocnika, skupił się wyłącznie na szerokości działki skarżącej, pomijając pozostałe kwestie dotyczące możliwości zastosowania § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, a zatem kwestie objęte § 13, § 60 i 271-273 rozporządzenia oraz przepisami odrębnymi;

7. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i błędne ustalenie, że wyjaśnione zostały okoliczności związane z oddziaływaniem budynku skarżącej na budynek pp. M. polegające na przesłanianiu i zacienieniu, których warunku określają przepisy § 13, § 60 rozporządzenia, do czego doprowadziło brak wzięcia pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja projektowa nie zawierająca dokumentów wymaganych przepisami § 13 i § 60 rozporządzenia, co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego;

8. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez brak w uzasadnieniu wyroku wszystkich elementów, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku, a wymienionych w tym przepisie;

9. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak szczegółowego odniesienia się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła B. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się oddalenia skargi kasacyjnej w całości i zasądzenia od wnoszącego skargę kasacyjną na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, dotyczących zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, sprowadza się do kwestionowania przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska, że unormowania zawarte w § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie rozbudowy (sytuowania) budynku istniejącego, położonego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, natomiast przeznaczony do rozbudowy budynek skarżącej w pierwszej instancji B. W. planowany jest w granicy nieruchomości. W opinii Sądu I instancji, przy rozbudowie budynku może mieć zastosowanie – w zależności od planowanego jej usytuowania – cytowanego § 12 ust. 3 pkt 1 bądź pkt 2 rozporządzenia. Skoro zamiarem inwestycyjnym została objęta m.in. rozbudowa budynku usytuowanego w zabudowie szeregowej, bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną (w parterze o 3 m, na piętrze o 3.74 m) od strony południowo-zachodniej, na działce o szerokości 9.03 m, a więc mniejszej niż 16 m, to, zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował wyłącznie § 12 ust. 3 pkt 1 przywołanego wyżej rozporządzenia. W opinii skarżącego kasacyjnie, stanowisko Sądu I instancji jest wadliwe i narusza przywołane w poszczególnych zarzutach przepisy zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

Przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowi, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

W myśl ust. 2 tego paragrafu, sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Stosownie do ust. 3 § 12, w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się:

1) sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m;

2) sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej;

3) rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych;

4) sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych.

Oceniając zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów rozważyć trzeba, jakie są wzajemne relacje pomiędzy poszczególnymi regulacjami zawartymi w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W opinii Sądu I instancji, przepis § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie, gdyż dotyczy on wyłącznie rozbudowy (sytuowania) budynku istniejącego, położonego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, natomiast przeznaczony do rozbudowy budynek skarżącej w I instancji sytuowany jest w granicy nieruchomości.

Warunki usytuowania budynku na działce budowlanej przewidziane w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, były przedmiotem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zauważając, że orzecznictwo w tej kwestii nie było jednolite, w odniesieniu do relacji pomiędzy przepisem § 12 ust. 3 pkt 1 a § 12 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia w pełni zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2024/11.

Odnosząc się do omawianej problematyki, w powyższym wyroku trafnie podkreślono, że przepis § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia reguluje możliwość budowy nowego budynku na działce o szerokości mniejszej niż 16 m, natomiast § 12 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia reguluje wszystkie określone w nim rodzaje inwestycji, które są prowadzone zarówno na działkach szerokich, jak i na działkach, które mają szerokość mniejszą niż 16 m. Wskazano przy tym, że z dyspozycji § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia wynika, że szerokość działki, na której jest usytuowany projektowany budynek, nie ma znaczenia. Powyższy przepis stanowi bowiem jednoznacznie, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273 dopuszcza się tylko pod jednym warunkiem rozbudowę budynku istniejącego usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w § 12 ust. 1, od granicy z sąsiednią działką budowlaną. W tym celu w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy muszą zostać zachowane jego dotychczasowe wymiary, zaś nadbudowa tak usytuowanego budynku jest dopuszczalna tylko o jedna kondygnację, a w nadbudowanej ścianie zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. Oznacza to z jednej strony, że w zabudowie jednorodzinnej na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m można będzie budować nowy budynek w granicy działki. Z drugiej jednak strony koniecznym warunkiem rozbudowy już istniejącego na danej działce budynku, który usytuowany jest w granicy działki jest to, żeby na skutek rozbudowy nie nastąpiła zmiana jego wymiarów w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki.

W omawianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wywiódł, że § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie wyklucza stosowania § 12 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia w odniesieniu do działek o szerokości mniejszej niż 16 m, biorąc pod uwagę także wykładnię celowościową powyższych przepisów. Przyjęcie odmiennego stanowiska, co do wykładni tych przepisów rozporządzenia, mogłoby umożliwić nadbudowę budynków zlokalizowanych na takich działkach tuż przy granicy o dowolną ilość kondygnacji takiego budynku.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 141/12, stwierdzając, że skoro przepis § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia dopuszcza sytuowanie nowych budynków na działkach budowlanych o szerokości mniejszej niż 16 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, to dopuszczalna jest także rozbudowa istniejącego budynku na takiej działce do tej granicy, o ile zostaną zachowane dotychczasowe wymiary budynku istniejącego, a w przypadku nadbudowy tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację w nadbudowanej ścianie zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych.

Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji, że § 12 ust. 3 pkt 3 przywołanego wyżej rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy on wyłącznie rozbudowy (sytuowania) budynku istniejącego, położonego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, natomiast przeznaczony do rozbudowy budynek skarżącej w I instancji B. W. planowany jest w granicy nieruchomości, rozważyć trzeba, czy odległość mniejsza niż określona w ust. 1 § 12 oznacza również sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną. Analizując powyższą kwestię zauważyć należy, że w § 12 w ust. 2 oraz w ust. 3 pkt 1 i 4 odróżniono określenie "bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną" od "odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m". Podkreślić jednak trzeba, że § 12 ust. 3 pkt 3 mówi o "odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną" bez zaznaczania, że ma to być odległość nie mniejsza niż 1,5 m. Z powyższego wynika więc, że może być to również usytuowanie bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, bo "bezpośrednio przy granicy" to odległość mniejsza od określonej w ust. 1. Tak więc odległość mniejsza niż określona w ust. 1 § 12 oznacza również sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną.

W tej sytuacji w pełni należy podzielić stanowisko zawarte w przywołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2024/11, że § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia reguluje możliwość budowy nowego budynku na działce o szerokości mniejszej niż 16 m, natomiast § 12 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia reguluje wszystkie określone w nim rodzaje inwestycji, które są prowadzone zarówno na działkach szerokich, jak i na działkach, które mają szerokość mniejszą niż 16 m.

W konsekwencji stwierdzić należy, że § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie wyklucza stosowania § 12 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia w odniesieniu do działek o szerokości mniejszej niż 16 m.

W tym stanie rzeczy uzasadnione są zarzuty naruszenia prawa materialnego wymienione w skardze kasacyjnej w pkt 1-3 oraz zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, wymienione w skardze kasacyjnej w pkt 4 i 5.

W sytuacji, gdy zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, rozbudowa budynku istniejącego, usytuowanego przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy konieczne jest zachowanie jego dotychczasowych wymiarów, bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty podniesione w pkt 6-9 skargi kasacyjnej. Skoro w świetle powyższego unormowania nie jest możliwa zmiana wymiarów rozbudowanego budynku przyjęta w przedmiotowym projekcie budowlanym, to nie ma znaczenia, czy w sprawie tej prawidłowo przeprowadzono analizę przesłaniania i zacieniania sąsiedniego budynku. Prawidłowość przeprowadzenia takiej analizy ma bowiem znaczenie wtedy, gdy odnosi się do projektu budowlanego obiektu mającego wymiary zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi.

W tym stanie rzeczy wskazane wyżej zarzuty skargi kasacyjnej mają w realiach niniejszej sprawy usprawiedliwione podstawy, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.