Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 1202/96
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1998-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 4, art. 25 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - VAT-Z, stanowi podstawę dla urzędu skarbowego do wykreślenia podatnika z rejestru. To oświadczenie woli podatnika nie wymaga wszczęcia postępowania i nie jest wymagana decyzja w zakresie wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług. Stosownie do art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy zostali wykreśleni z rejestru. Jeżeli podatnik chciałby zmienić stanowisko po złożeniu zgłoszenia VAT-Z może, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT, złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne. Zgłoszenia takiego nie może zastąpić deklaracja VAT-7, bowiem Minister Finansów zarządzeniem wydanym na podstawie art. 9 ust. 11 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług ustalił wzór zgłoszenia rejestracyjnego, wzór potwierdzenia tego zgłoszenia i wzór zgłoszenia o zaprzestaniu działalności. Ustawa o podatku od towarów i usług wprowadziła zasadę miesięcznego rozliczania tego podatku. Do rozstrzygnięcia przez organy podatkowe sprawy w zakresie podatku VAT od czynności opodatkowanych po dokonaniu już zgłoszenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności wystarczającym był materiał dowodowy w postaci deklaracji VAT-7 za ten okres.

TEZY

Zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - VAT-Z, stanowi podstawę dla urzędu skarbowego do wykreślenia podatnika z rejestru. To oświadczenie woli podatnika nie wymaga wszczęcia postępowania i nie jest wymagana decyzja w zakresie wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług. Stosownie do art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy zostali wykreśleni z rejestru. Jeżeli podatnik chciałby zmienić stanowisko po złożeniu zgłoszenia VAT-Z może, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT, złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne. Zgłoszenia takiego nie może zastąpić deklaracja VAT-7, bowiem Minister Finansów zarządzeniem wydanym na podstawie art. 9 ust. 11 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług ustalił wzór zgłoszenia rejestracyjnego, wzór potwierdzenia tego zgłoszenia i wzór zgłoszenia o zaprzestaniu działalności. Ustawa o podatku od towarów i usług wprowadziła zasadę miesięcznego rozliczania tego podatku. Do rozstrzygnięcia przez organy podatkowe sprawy w zakresie podatku VAT od czynności opodatkowanych po dokonaniu już zgłoszenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności wystarczającym był materiał dowodowy w postaci deklaracji VAT-7 za ten okres.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w sprawy ze skargi M.I. L. - właściciela przedsiębiorstwa "L.-B." w B. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 6 września 1996 r., (...) w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień 1996 r. - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Dnia 12 stycznia 1996 r. M.I. L. złożył w Urzędzie Skarbowym w B. zgłoszenie VAT-Z o zaprzestaniu z dniem 15 stycznia 1996 r. wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w związku z likwidacją działalności jego firmy o nazwie "L.-B." posługującej się numerem NIP (...).

W dniu 27 maja 1996 r. została złożona w Urzędzie Skarbowym przez firmę "L.-B." L. M.I. deklaracja VAT-7 za kwiecień 1996 r., w której wykazano między innymi podatek naliczony w wysokości 10.570 zł, nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym w wysokości 6.540 zł. Jednocześnie pełnomocnik firmy wniósł o przekazanie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na jego rachunek bankowy.

Pierwszy Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 21 czerwca 1996 r. na podstawie art. 25 ust. 3, art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ odmówił zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za kwiecień 1996 r. w kwocie 6.540,00 zł i jednocześnie określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 4.001,00 zł /wraz z odsetkami od 27 maja 1996 r./.

W uzasadnieniu Urząd Skarbowy podał, że w związku z tym, że z dniem 15 stycznia 1996 r. M.I. L. został wykreślony z rejestru podatników podatku VAT i nie dokonał ponownej rejestracji, zwrot ww. kwoty nie należy się. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 3 ustawy VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego o podatek naliczony zawarty w fakturach zakupu nie stosuje się do podatników, którzy zostali wykreśleni z rejestru.

W świetle art. 33 ust. 1 cyt. ustawy w przypadku, gdy zostanie wystawiona faktura lub rachunek uproszczony z wykazaną kwotą podatku, istnieje obowiązek jego zapłaty także wówczas, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym albo została zwolniona z podatku. Wobec tego podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT wykazanego w wystawionych w kwietniu 1996 r. fakturach i rachunkach uproszczonych w łącznej kwocie 4.001 zł.

Właściciel firmy "L.-B." I.M.L. w odwołaniu od decyzji wniósł o jej zmianę bądź uchylenie podnosząc, że w dniu 15 kwietnia 1996 r. I Urząd Skarbowy w B. wydał decyzję (...), od której pełnomocnicy firmy złożyli odwołanie. Ponieważ odwołanie w tamtej sprawie nie zostało rozpoznane, Urząd Skarbowy w tej sprawie może orzekać dopiero po rozpatrzeniu odwołania.

Decyzją z dnia 6 września 1996 r. Izba Skarbowa w B. zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy uznając ją za prawidłową. Po dacie złożenia zgłoszenia VAT-Z ani podatnik L. ani jego pełnomocnicy nie dokonali ponownej rejestracji firmy jako podatnika podatku od towarów i usług, ani też nie sprostowali dokumentów VAT-Z. Podatnik wykreślony z rejestru, jak również podatnik, który nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego nie ma prawa do wystawiania i otrzymywania faktur, jak również do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego /art. 19 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz par. 36 i par. 37 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (...) - Dz.U. nr 154 poz. 797/. Ponieważ Przedsiębiorstwo wystawiło rachunki uproszczone i faktury VAT z naliczonym podatkiem, to zgodnie z art. 33 ustawy Urząd Skarbowy postąpił prawidłowo.

Podnoszona w odwołaniu formalna kwestia została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Izby Skarbowej w B. z dnia 31 lipca 1996 r. (...) podtrzymującą stanowisko organu I instancji.

W skardze do NSA M.I. L. - właściciel przedsiębiorstwa "L.-B." w B. zarzucił organom podatkowym:

- naruszenie przepisów art. 7, art. 77 par. 1 Kpa przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a zwłaszcza deklaracji VAT-7, z której wynika, że prowadził działalność gospodarczą i którą można traktować jako zmierzającą do skorygowania błędu w postaci złożenia deklaracji VAT-Z;

- naruszenie art. 8 i art. 9 Kpa poprzez odstąpienie od pouczenia podatnika o złożeniu formalnej deklaracji;

- naruszenie art. 61 par. 4, art. 104 par. 1, art. 109 par. 1 Kpa poprzez odstąpienie od zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie zobowiązań podatkowych i doręczenia decyzji wykreślającej go z rejestru podatników podatku VAT, albowiem deklaracja VAT-Z została złożona omyłkowo;

- naruszenie art. 9 pkt 4 i 11 ustawy poprzez przyjęcie, iż zgłoszenie prowadzenia działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT musi - aby wywołało skutki prawne - nastąpić według wzoru ustalonego przez Ministra Finansów, podczas gdy przepisy takiego wzoru nie zawierają. Tak więc każda czynność prawna, w tym złożenie deklaracji VAT-7 powinno spowodować wszczęcie postępowania w przedmiocie zgłoszenia działalności opodatkowanej podatkiem VAT i wpisanie do rejestru podatników podatku VAT. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o:

- przeprowadzenie dowodu ze złożonej w marcu 1996 r. deklaracji VAT-7;

- przeprowadzenie dowodu z akt sprawy dotyczącej podatku VAT za luty 1996 r.,

- uchylenie zaskarżonych decyzji,

- zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie wykreślenia go z rejestru podatników podatku VAT i w konsekwencji umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący szerzej przedstawił powyższe zarzuty wskazując, że zgłoszenie o zaprzestaniu działalności VAT-Z złożył omyłkowo i gdyby Urząd Skarbowy po otrzymaniu zgłoszenia wszczął postępowanie i wydał decyzję, wówczas skarżący zorientowałby się co do swego błędu i cofnąłby wniosek. Aktualnie pierwszy Urząd Skarbowy wie o jego błędzie i mimo to ustala podatek VAT za kolejne miesiące, czym narusza zasadę zaufania obywateli do Urzędu.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że ustawa o podatku od towarów i usług wprowadziła zasadę miesięcznego rozliczenia podatku /art. 10 ust. 1 w zw. z art. 26/. Skarżona decyzja dotyczy zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień 1996 r. i do rozstrzygnięcia sprawy wystarczającym materiałem był dowód w postaci deklaracji VAT-7 za ten okres. Postępowanie dotyczące podatku VAT za luty 1996 r. zostało zakończone ostateczną decyzją Izby Skarbowej w B. z dnia 31 lipca 1996 r., nie zaskarżoną przez podatnika.

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym organy podatkowe nie prowadzą postępowań podatkowych w zakresie wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług. Wynika to z art. 9 ust. 4 oraz art. 9 ust. 2 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Faktem jest, że ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ często krytykowana jest za nadmierny formalizm niektórych rozwiązań, ale nie można zgodzić się ze skarżącym, że w przedmiotowej sprawie ten formalizm został nadużyty przez organy podatkowe, czy też, że przepisy ustawy regulujące sposób zachowania się podatników należy dowolnie interpretować.

Skarżący M.I. L. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "L.-B." w B. złożył dnia 12 stycznia 1996 r. w I Urzędzie Skarbowym w B. zgłoszenie o zaprzestaniu z dniem 15 stycznia 1996 r. wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - VAT-Z. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy zgłoszenie takie stanowi podstawę dla urzędu skarbowego do wykreślenia podatnika z rejestru. To oświadczenie woli podatnika nie wymaga wszczęcia postępowania - jak twierdzi skarżący - i nie jest wymagana decyzja w zakresie wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług.

Stosownie do art. 25 ust. 3 ustawy obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników. którzy zostali wykreśleni z rejestru.

Jeżeli skarżący zmienił stanowisko po złożeniu zgłoszenia VAT-Z winien był zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne. Zgłoszenia takiego nie może zastąpić deklaracja VAT-7, bowiem Minister Finansów zarządzeniem z dnia 2 marca 1993 r. wydanym na podstawie art. 9 ust. 11 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług ustalił wzór zgłoszenia rejestracyjnego, wzór potwierdzenia tego zgłoszenia i wzór zgłoszenia o zaprzestaniu działalności /M.P. nr 11 poz. 75/.

Ustawa o podatku od towarów i usług wprowadziła zasadę miesięcznego rozliczania tego podatku - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 26. Do rozstrzygnięcia sprawy przez organy podatkowe w zakresie podatku VAT za kwiecień 1996 r. wystarczającym był materiał dowodowy w postaci deklaracji VAT-7 za ten okres. Zarzut nie wyjaśnienia całokształtu sprawy, naruszenia przepisów art. 7, art. 77 par. 1, art. 8-9 i innych Kpa jest w tej sytuacji niezasadny.

Z powyższych powodów skarga jako niezasadna została oddalona na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/.