Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 731/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: § 1 6 ust. 2 pkt 5, § 8 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant specjalista Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z/s w P. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny we Wrocławiu z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr HP.906.2.2021.EL w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr HP.906.2.2021.EL, uchylająca w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2020 r. nr 23/20 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej u P. K. i orzekająca o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej u P. K.

Organ pierwszej instancji ustalił, że zainteresowany zatrudniony był:

- od 14 października 1985 r. do 8 września 1990 r. w Spółdzielni Pracy R. "[...]" we W. w likwidacji jako pomocnik montera dźwigowego, pomocnik konserwatora urządzeń dźwigowych – pomoc konserwatorska przy usuwaniu awarii urządzeń dźwigowych,

- od 12 września 1990 r. do 30 czerwca 1992 r. w M. we W. (obecnie: Z. we W.) jako elektromonter – instalacja opraw oświetleniowych ulicznych, wkopywanie słupków pod znaki drogowe, wymiana źródeł światła i usuwanie usterek,

- od 1 lipca 1992 r. do 31 października 2007 r. w Z. S. A. we W. jako konserwator oznakowania, monter konstrukcji stalowych – odnawianie powłok znaków drogowych, drobne prace montażowe związane z budową, modernizacją i konserwacją sygnalizacji świetlnej oraz oświetlenia ulicznego,

- od 5 listopada 2007 r. do 5 lutego 2011 r. w O. s. c. M. C., L. S. w P. (obecnie: O. sp. z o. o. z siedzibą we W.) jako mechanik, mechanik – konserwator, pracownik produkcji – konserwacja maszyn i urządzeń, usuwanie drobnych awarii i usterek oraz ustawień w procesach technologicznych,

- od 2 lipca 2012 r. do 28 lutego 2015 r. w T. W. C. w K. jako pracownik serwisu technicznego – drobne prace remontowe, naprawy instalacji elektrycznych, hydraulicznych i gazowych,

- od 1 marca 2015 r. do 17 października 2015 r. w G. sp. z o. o. w K. jako technik, konserwator obiektu – zapewnienie sprawności działania urządzeń i systemów technicznych na terenie P. we W. i H. w B.,

- od 21 października 2015 r. do 15 marca 2017 r. w A. sp. z o. o. w P. jako pracownik serwisu technicznego – na terenie H. w B. naprawy w piekarni, ewidencjonowanie awarii w chłodniach i mroźniach, wymiana opraw oświetleniowych, odnawianie powłok malarskich, ręczny transport materiałów niezbędnych do napraw,

- od 10 maja 2017 r. do nadal w Z. sp. z o. o. w W. jako technik obsługi budynku – P. we W.

Jak ustalono, w całym okresie pracy zawodowej zainteresowany pracował fizycznie, głównie za pomocą siły rąk, z wykorzystaniem narzędzi ręcznych i mechanicznych. Pracownik wykonywał ruchy skrętne dłońmi, niekiedy przeciwdziałał oporowi, np. przy odkręcaniu śrub i nakrętek, unosił ręce powyżej linii barków i nimi operował, np. przy wymianie opraw oświetleniowych, utrzymywał ręce w pozycji zgięcia łokciowego, wykonywał ruchy precyzyjne przy drobnych naprawach i usuwaniu awarii maszyn, a także podczas ustawiania cyklu produkcyjnego maszyn i urządzeń.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu w orzeczeniu z dnia 2 października 2019 r. nr [...] rozpoznał u zainteresowanego chorobę zawodową: przewlekle zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji stwierdził z przeważającym prawdopodobieństwem, że istnieją podstawy do uznania u zainteresowanego choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej.

Odwołania od powyższej decyzji organu pierwszej instancji wniosły: A. sp. z o. o. w P. pismem z dnia 1 grudnia 2020 r., O. sp. z o. o. z siedzibą we W. pismem z dnia 1 grudnia 2020 r. oraz Z. S. A. z siedzibą we W. pismem z dnia 14 grudnia 2020 r.

A. sp. z o. o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, że odwołujący się nie należy do grona pracodawców, u których doszło do powstania choroby zawodowej oraz usunięcie odwołującego się z wykazu miejsc zatrudnienia, w których nastąpiło narażenie zawodowe. Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 2351 w związku z art. 2352 Kodeksu pracy w związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej oraz ustaleniu, że narażenie zawodowe wynikające ze sposobu wykonywania pracy wystąpiło z wysokim prawdopodobieństwem u odwołującego się,

- art. 77 § 1 w związku z art. 80 i w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przez nieuwzględnienie protokołu oględzin dokonanych przez organ,

- art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez przyjęcie błędnych ustaleń w zakresie uznania, że choroba zawodowa powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy u odwołującego się, podczas gdy prawidłowa ocena warunków pracy nie prowadzi do takiego ustalenia,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez niespójne, nielogiczne i rozbieżne uzasadnienie decyzji.

Strona zauważyła, że w protokole oględzin w zakładzie pracy stwierdzono, iż z uwagi na dużą różnorodność wykonywanych czynności nie ma możliwości dokonania jednolitego chronometrażu dnia pracy pracownika. Analiza czynności zawodowych zainteresowanego nie wykazała, aby w trakcie pracy wykonywał długotrwałe, przez całą lub przez znaczną część zmiany roboczej, monotypowe czynności, pod postacią ruchów ręki z towarzyszącymi ruchami prostowania i rotacji nadgarstka (wkręcanie śrubokrętem z silnym zaciskiem ręki), zwłaszcza połączonych z koniecznością użycia siły i w długich przedziałach czasowych. Organ nie ustalił czasu oddziaływania szkodliwego czynnika na organizm zainteresowanego (czasu trwania wykonywanych czynności). Jeżeli czynności zainteresowanego cechują się dużą różnorodnością, to nie sposób uznać, że przez większą część zmiany roboczej wykonywał on ruchy wskazane w orzeczeniu lekarskim, tj. wielokrotne ruchy prostowania i rotacji nadgarstka. Pracownik korzystał również z innego rodzaju urządzeń i sprzętu niż śrubokręt i wykonywał innego rodzaju ruchy niż tylko prostowanie i rotację nadgarstka. Poza tym pracownik faktycznie wykonywał swoje obowiązki od 21 października 2015 r. do 15 maja 2016 r. (124 dni robocze) oraz od 8 grudnia 2016 r. do 20 grudnia 2016 r. (8 dni roboczych).

Decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr HP.906.2.2021.EL Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i

orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej u P. K. Organ odwoławczy wskazał, że potwierdzono w sposób jednoznaczny narażenie zawodowe pracownika na sposób wykonywania pracy w trakcie wieloletniego zatrudnienia. W trakcie oględzin stanowisk pracy zainteresowanego stwierdzono w sposób niebudzący wątpliwości narażenie zawodowe pracownika na obciążenie kończyn górnych, głównie kończyny dominującej prawej, na ruchy zginania i prostowania w stawie łokciowym i ruchy w stawie ramiennym przez całą zmianę roboczą. Pracownik używa siły rąk, przy jednoczesnych ruchach skrętnych (odkręcanie, skręcanie). Natomiast DWOMP w opinii z dnia 2 października 2019 r. uznał, że objawy kliniczne wynikają z mikrourazów przyczepów mięśni nadgarstka. Uszkodzenie przyczepów powstaje w wyniku wykonywania naprzemiennych ruchów prostowania i odwracania nadgarstka (np. w czasie używania śrubokręta) oraz w wyniku noszenia ciężkich przedmiotów przy wyprostowanych łokciach. Zgodnie z wiedzą medyczną wieloletnie (ponad 20 lat) wykonywanie pracy w różnych zakładach pracy wymagało wykonywania ruchów, które obciążały kończyny górne, w tym ruchów prostowania i odwracania nadgarstka z manipulowaniem ręcznymi narzędziami używanymi w chwycie. Wydane w niniejszym postępowaniu przez DWOMP orzeczenie lekarskie stanowi opinię biegłego i spełnia wszelkie wymagania dla tego rodzaju dokumentu.

Organ odwoławczy zauważył, że z obowiązujących przepisów nie wynika, aby organy orzekające w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej miały obowiązek ustalania, u którego pracodawcy choroba zawodowa powstała. Ich zadaniem jest jedynie stwierdzenie, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy. Zatem doręczenie decyzji zakładowi pracy należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś jako wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, że skarżący nie należy do grona pracodawców, u których doszło do powstania choroby zawodowej oraz usunięcie skarżącego z wykazu miejsc zatrudnienia, w których nastąpiło narażenie zawodowe, zarzucając naruszenie:

- art. 2351 w związku z art. 2352 Kodeksu pracy przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej oraz ustaleniu, że narażenie zawodowe wynikające ze sposobu wykonywania pracy wystąpiło z wysokim prawdopodobieństwem u skarżącego,

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 i w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przez nieuwzględnienie protokołu oględzin dokonanych przez organ oraz bezkrytyczną akceptację informacji zawartych w opiniach lekarskich DWOMP,

- art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez przyjęcie błędnych ustaleń w zakresie uznania, że choroba zawodowa powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącego, podczas gdy prawidłowa ocena warunków pracy nie prowadzi do takiego ustalenia,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez niespójne, nielogiczne i rozbieżne uzasadnienie decyzji.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w przypadku zapalenia nadkłykcia bocznego lub przyśrodkowego kości ramiennej należy wykonać chronometraż pracy w celu uzyskania informacji o liczbie ruchów monotypowych w czasie godzin pracy lub 8 – godzinnej zmiany roboczej. Do rozpoznania zawodowej etiologii zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej konieczne jest ustalenie, że pracownik przez ponad połowę 8 – godzinnej zmiany roboczej wykonywał monotypowe czynności narządów ruchu ręki z towarzyszącymi ruchami prostowania i rotacji nadgarstka (wkręcanie śrubokrętem z silnym zaciskiem ręki). W protokole oględzin w zakładzie pracy stwierdzono, iż z uwagi na dużą różnorodność wykonywanych czynności nie ma możliwości dokonania jednolitego chronometrażu dnia pracy pracownika. Jeżeli więc czynności wykonywane przez pracownika cechują się dużą różnorodnością, nie sposób uznać, że przez większą część zmiany roboczej wykonywał on ruchy wskazane w orzeczeniu lekarskim, tj. wielokrotne ruchy prostowania i rotacji nadgarstka (wkręcanie śrubokrętem z silnym zaciskiem ręki). Analiza czynności zawodowych zainteresowanego nie wykazała, aby w trakcie pracy wykonywał długotrwałe, przez całą lub przez znaczną część zmiany roboczej, monotypowe czynności, pod postacią ruchów ręki z towarzyszącymi ruchami prostowania i rotacji nadgarstka (wkręcanie śrubokrętem z silnym zaciskiem ręki), zwłaszcza połączonych z koniecznością użycia siły i w długich przedziałach czasowych. Z tych względów w ocenie skarżącego, ustalenia dokonane w orzeczeniu lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej pozostają w oczywistej sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Stosownie do art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. To inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w tym przepisie czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną.

Orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie (§ 6 ust. 3 pkt 1), w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 6 ust 3 pkt 2), a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 3 pkt 3). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia).

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 Kodeksu pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organ orzekający wydaje decyzję, kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę.

W trakcie oględzin w zakładzie pracy strony skarżącej w dniu 11 sierpnia 2017 r. ustalono, że do obowiązków pracownika Działu Technicznego należy dokonywanie drobnych napraw sprzętu, urządzeń i elementów wyposażenia sklepu, konserwacja urządzeń i sieci energetycznych, uczestnictwo przy przeglądach serwisowo – konserwacyjnych prowadzonych przez firmy zewnętrzne, odnawianie powłok malarskich, wymiana opraw oświetleniowych, budowa ekspozycji, wymiana kafli, dozorowanie kotłowni i systemu przeciwpożarowego. Pracownik stosuje narzędzia ręczne i stacjonarne: szlifierkę dwutarczową, wiertarkę, szlifierkę kątową do przecinania, wyrzynarkę, piłę tarczową, urządzenia i narzędzia ręczne bez napędu (młoty, wkrętaki, klucze). Część wykonywanych prac wymaga użycia siły przy jednoczesnych ruchach skrętnych (odkręcanie, skręcanie). Praca angażuje przede wszystkim kończyny górne pracownika. Praca wymaga też ręcznego transportu materiałów. Z uwagi na dużą różnorodność wykonywanych czynności nie ma możliwości dokonania jednolitego chronometrażu dnia pracy. Protokół został podpisany również przez przedstawicieli pracodawcy.

Powyższe ustalenia zostały przeniesione do karty oceny narażenia zawodowego z dnia 28 sierpnia 2017 r. Ocena narażenia zawodowego oparta została na ustaleniach poczynionych przez organ pierwszej instancji, w szczególności w zakresie czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika w trakcie zatrudnienia.

Również strona skarżąca w ocenie ryzyka narażenia zawodowego na stanowisku pracy – pracownik serwisu technicznego (aktualizacja grudzień 2013 r.) wskazała jako jedno z zagrożeń na tym stanowisku pracy – nadmierne obciążenie fizyczne, przeciążenie układu ruchu, a jako skutek tego zagrożenia – urazy układu mięśniowo – szkieletowego, bóle mięśni, barków.

W piśmie z dnia 23 sierpnia 2017 r. strona skarżąca wyjaśniła, że nie jest prowadzona archiwizacja wykonywanych prac. Kolejność dokonywanych napraw przez trzech pracowników działu technicznego jest przypadkowa i wykonywana na polecenie managera działu technicznego. Oznacza to, że zainteresowany pracownik mógł, ale nie musiał wykonywać prace wyszczególnione w załączonych przykładowych ewidencjach zgłoszonych awarii.

Strona skarżąca nie przedstawiła więc dokumentacji, umożliwiającej sporządzenie chronometrażu czynności wykonywanych przez zainteresowanego pracownika.

Wskazany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza narażenie zawodowe pracownika w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy. Natomiast strona skarżąca wprawdzie neguje ustalenia organów w zakresie narażenia zawodowego pracownika, jednakże nie przedstawia dowodów potwierdzających jej stanowisko w sprawie.

Orzeczenie lekarskie nr 44/2017 o rozpoznaniu choroby zawodowej u uczestnika postępowania zostało wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu w dniu 2 października 2019 r. W orzeczeniu lekarskim wskazano, że przyczyną dolegliwości bólowych w zakresie ręki prawej jest zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej, a opis sposobu wykonywania pracy potwierdza, że badany przez cały okres zatrudnienia wykonywał pracę w nadmiernym obciążeniu prostowników prawego nadgarstka i palców prawej ręki, wykonując wielokrotne ruchy prostowania i rotacji nadgarstka (wkręcanie śrubokrętu z silnym zaciskiem ręki).

Dodatkowo w odpowiedzi DWOMP z dnia 12 lutego 2020 r. na pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 grudnia 2019 r. wyjaśniono, że objawy kliniczne zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej wynikają z mikrourazów przyczepów mięśni nadgarstka, które swój przyczep początkowy mają w okolicy łokcia i z następczych przewlekających się procesów zapalnych. Uszkodzenie przyczepów powstaje w wyniku wykonywania naprzemiennych ruchów prostowania i odwracania nadgarstka (w czasie używania śrubokręta) oraz w wyniku noszenia ciężkich przedmiotów przy wyprostowanych łokciach. W opinii DWOMP wieloletnie (ponad 20 lat) wykonywanie przez pracownika pracy w różnych zakładach pracy wymagało wykonywania ruchów, które obciążały kończyny górne, w tym ruchów prostowania i odwracania nadgarstka z manipulowaniem ręcznymi narzędziami używanymi w chwycie przez około połowę czasu pracy. To wieloletnie narażenie spowodowało zsumowanie się mikrourazów przyczepów mięśni nadgarstka, co skutkowało wystąpieniem klinicznych objawów entezopatii w maju 2016 r.

Ponadto w odpowiedzi DWOMP z dnia 31 maja 2021 r. na pismo Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 kwietnia 2021 r. wyjaśniono, że jako miejsce zatrudnienia, w którym nastąpiło narażenie zawodowe, DWOMP uwzględnił zakłady pracy, w których pracownik był zatrudniony do momentu wystąpienia udokumentowanych objawów klinicznych przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, tj. do maja 2016 r. Wieloletnia praca z obciążeniem kończyn górnych (ponad 20 lat) spowodowała zsumowanie się efektu mikrourazów w przyczepach ścięgien mięśni nadgarstka.

W orzeczeniu lekarskim i jego uzupełnieniach postawiono nacisk na wieloletnie (ponad 20 letnie) mikrourazy przyczepów mięśni nadgarstka i następcze przewlekające się procesy zapalne, powstałe w wyniku wykonywania naprzemiennych ruchów prostowania i odwracania nadgarstka oraz w wyniku noszenia ciężkich przedmiotów przy wyprostowanych łokciach. Zsumowanie się tych wieloletnich mikrourazów przyczepów mięśni nadgarstka skutkowało wystąpieniem klinicznych objawów choroby w maju 2016 r.

Należy stwierdzić, że organy sanitarne dokonały wnikliwej oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie spełnia wszelkie wymogi proceduralne, nie budzi wątpliwości i nie zawiera sprzeczności, jest logiczne i spójne, jednoznaczne i obiektywne, w sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśnia poczynione rozpoznanie i przedstawia wystarczająco metodologię przeprowadzonych badań. Wydane zostało na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo zatem przyjęły, że wieloletnie wykonywanie pracy w różnych zakładach na stanowiskach montera, mechanika, konserwatora i pracownik serwisu technicznego wymagało wykonywania ruchów, obciążających kończyny górne, w tym ruchów prostowania i odwracania nadgarstka z manipulowaniem ręcznymi narzędziami (śrubokrętami, kluczami, wkrętakami) przez około połowę czasu pracy, skutkujących wystąpieniem klinicznych objawów choroby.

W postępowaniu prowadzonym przez lekarzy orzeczników dotyczącym rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej, którego przedmiotem jest przeprowadzenie stosownych badań lekarskich i ocena stanu zdrowia pracownika, wymagane są wiadomości specjalne (wiedza medyczna), którymi nie dysponuje ani pracodawca ani też organ inspekcji sanitarnej i sąd orzekający w sprawie. Z tych względów o zakresie przeprowadzanych badań medycznych decyduje lekarz orzecznik, posiadający wiedzę medyczną. To uprawniona jednostka diagnostyczno – orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej.

Bezpodstawny jest zatem zarzut naruszenia art. 2351 i art. 2352 K.p. przez ich zastosowanie, ponieważ organy wykazały, że co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem choroba pracownika została spowodowana narażeniem zawodowym. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 i w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych, bowiem organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wykazały co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana długoletnim narażeniem pracownika na sposób wykonywania pracy.

Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.