Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1971/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Powołane przepisy: article: art. 141 par 4; art. 135; art. 183 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia NSA Jan Zając (sprawozdawca), Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Z. oraz T.F.L. Spółki Akcyjnej w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1435/07 w sprawie ze skargi T.F.L. Spółki Akcyjnej w Z. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1435/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi T. F.-L. S.A. w Z.:

1) uchylił decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r.;

2) uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. Nr [...] uchylającą decyzje Ministra Finansów z dnia 17 lipca 2001 r. i z dnia 19 lipca 2001 r. od Nr [...] do Nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. od Nr [...] do Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r., a stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. od Nr [...] do nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r. – w części dotyczącej podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r.;

3) zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na rzecz skarżącej kwotę 4.208,10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;

4) określił, że decyzje wymienione w pkt 1 i 2 nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd w pierwszej części w sposób obszerny przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz sądowego w przedmiocie podatku VAT za miesiące od lipca do grudnia 1995 r. Sąd wypunktował jakie po kolei rozstrzygnięcia zapadały w toku całego postępowania w sprawie.

W drugiej części uzasadnienia Sąd opisał przebieg postępowania w sprawie podatku od towarów i usług, tj. na czym polegała sporna kwestia i jakie stanowiska strony zajmowały na poszczególnych jego etapach.

W tych ramach wskazano, że decyzją z dnia 25 września 2000 r. Pierwszy Urząd Skarbowy w Z. określił skarżącej spółce w podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym podlegającą zwrotowi bezpośredniemu, kwotę zawyżenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, zaległość podatkową oraz odsetki od tej zaległości, zobowiązanie podatkowe powstałe na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o VAT oraz związaną z nim zaległość podatkową oraz odsetki od tej zaległości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazany miesiąc. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia argumentowano, że podatnik wadliwie naniósł w ewidencji dla celów tego podatku oraz wykazał w deklaracji VAT-7 podatek należny, a co za tym idzie, zawyżył kwotę zwrotu różnicy podatku za tenże miesiąc.

Od powyższego rozstrzygnięcia spółka wniosła odwołanie, które na skutek licznych zawiłości procesowych w omawianej sprawie rozpoznawane było dwukrotnie. W rezultacie decyzją z dnia 26 lipca 2006 r. Izba Skarbowa w Z. uchyliła wskazane wyżej rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, związanej z nim zaległości podatkowej oraz odsetek od tej zaległości, odsetek od zaległości podatkowej związanej z zawyżeniem nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, a w pozostałej części utrzymała je w mocy.

Podatnik nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2002 r. oraz decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 września 2000 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, ewentualnie jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem szeregu przepisów ustawy o VAT, rozporządzenia wykonawczego oraz Ordynacji podatkowej. Poszczególne zarzuty skargi zostały przez spółkę obszernie uzasadnione.

Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. skarżąca spółka doprecyzowała swoje żądanie, że ostatecznie wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia 26 lipca 2002 r. oraz decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 września 2000 r., ewentualnie o ich uchylenie, a ponadto o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r., Nr[...]. Zdaniem spółki uchylenie tych aktów jest niezbędne dla załatwienia rozpoznawanej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zbadał skargę i uznał, że skarżona decyzja podlega uchyleniu, aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez spółkę zarzutów.

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że dążąc do rozstrzygnięcia istoty sprawy niezbędnym jest ustalenie, które z podjętych przez organy podatkowe aktów pozostają w obrocie prawnym i podlegają kontroli Sądu. I tak Sąd ustalił, że w chwili rozpoznawania omawianej sprawy w obrocie pozostawały po pierwsze decyzje Ministra Finansów z dnia 19 czerwca 2001 r. o stosownych numerach, którymi Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r., które poddano kontroli sądu. Jednocześnie w obrocie prawnym pozostawała przeciwstawna im decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r., Nr [...], którą Minister Finansów uchylił swoje decyzje z dnia 17 lipca 2001 r. oraz z dnia 19 lipca 2001 r. i stwierdził nieważność decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r.

Ponadto, w obrocie pozostawały decyzje Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r. oraz decyzje Izby Skarbowej w Z. z dnia 26 i 29 lipca 2002 r. oraz 1 sierpnia 2002 r. w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r.

W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał na powody, dla których zaskarżoną decyzję należało uchylić na samoistnej podstawie wywiedzionej z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jak i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b) tej ustawy w powiązaniu z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu niedopuszczalna i nie do pogodzenia z konstytucyjną ideą państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP jest sytuacja, w której zarówno organy podatkowe, jak i sądy, uchylając decyzje wymiarowe w podatku od towarów i usług raz kształtowały sytuację podatnika korzystnie, raz niekorzystnie. Niedopuszczalna jest sytuacja podatnika zagrożonego przez państwo sankcją przymusu, w której istnieją dwie decyzje wydane w tej samej sprawie.

Ponadto Sąd wskazał, że na uwadze należy mieć fakt, iż postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie skarg podatnika na decyzje z dnia 20 grudnia 2000 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r. toczy się obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, albowiem w przypadku decyzji dotyczącej lipca 1995 r. Sąd postanowieniem z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1101/07 wznowił postępowanie, a w przypadku decyzji dotyczących pozostałych miesięcy wpłynęły odpowiednie wnioski skarżącego. Tak więc podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie ma również na celu umożliwienie wznowienia postępowania w pozostałych sprawach, aby urzeczywistnić w ten sposób realizację zagwarantowanego podatnikowi konstytucyjne prawa do sądu.

Dalej Sąd powołując się na konstytucyjną zasadę proporcjonalności podkreślił, że niedopuszczalnym jest, aby w granicach tej samej sprawy dla jednej strony postępowania nieostateczne (czasowe) wyłączenie decyzji z obrotu prawnego było podstawą do wznowienia postępowania, a nie było nią dla drugiej strony.

Sąd I instancji ponownie podkreślił, że obowiązany był wyeliminować te akty administracyjne, które stoją na przeszkodzie w załatwieniu sprawy rozumianej jako konieczność rozpoznania skargi na pierwotne (w ujęciu historycznym) decyzje organu odwoławczego z 2000 r. W ocenie Sądu treść art. 135 p.p.s.a. nakazuje wręcz stosowania przewidzianych tą ustawą środków, jeżeli jest to motywowane końcowym załatwieniem sprawy rozumianej jako wymiar podatku za określony okres rozrachunkowy, a nie jedynie dla wyeliminowania pojedynczego aktu administracyjnego.

Sąd zwrócił również uwagę na naruszenie przez organ odwoławczy art. 210 Ordynacji podatkowej, polegające na nie wskazaniu w sposób wyraźny, komu Izba Skarbowa określa zobowiązanie podatkowe. Nie miało to jednak, zdaniem Sądu, w zaistniałej sytuacji istotnego znaczenia dla wyniku sprawy.

Następnie Sąd wskazał względy, dla których koniecznym było uchylenie w trybie art. 135 p.p.s.a. decyzji Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r.. Sąd zaznaczył, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią decyzji Ministra Finansów z dnia 17 lipca 2001 r. oraz z dnia 19 lipca 2001 r., które to akty zostały poddane wyczerpującej kontroli sądowej i uznano je za legalne, czyli zgodne z prawem. Co więcej, uchylenia tej decyzji wymagało także zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo skarżącego do sądu. Decyzja ta bowiem uniemożliwia mu rozpatrzenie przez Sąd wniesionej przez niego skargi na decyzje Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r.

Końcowo Sąd argumentował, że co prawda nieustosunkowanie się do zarzutów skargi postrzegane jest jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jednakże w niniejszej sprawie sytuacja jest szczególna i wymagała ona odstąpienia od zbadania poszczególnych zarzutów skargi oraz podjęcia rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonej decyzji z przyczyn formalnych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyrok zaskarżono w części dotyczącej pkt 1, zarzucając Sądowi I instancji przy jego wydaniu naruszenie:

1) przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż w sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na zaistnienie okoliczności dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

2) przepisów art. 141 § 4 w związku z art. 134, art. 153, art. 170, art. 171 p.p.s.a. polegające na braku wskazań Sądu co do dalszego postępowania przez organ podatkowy w sprawie, poza lakonicznym stwierdzeniem, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę rozstrzygnięcia WSA w Poznaniu wydane w sprawach związanych z decyzjami z dnia 20 grudnia 2000 r. o numerach od [...] do nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r. i w pierwszej kolejności ocenić ich wpływ na prowadzone przez organy podatkowe postępowanie podatkowe;

3) przepisów art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134, art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. polegające na nieustosunkowaniu się przez Sąd I instancji do zarzutów skargi oraz nie wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia;

4) przepisów art. 141 § 4 w związku z art. 134, art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. polegające na zleceniu organowi podatkowemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy wzięcia pod uwagę rozstrzygnięć WSA w Poznaniu wydanych w sprawach związanych z decyzjami z dnia 20 grudnia 2000 r. o numerach od [...] do nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r. i w pierwszej kolejności ocenić ich wpływ na prowadzone przez organy podatkowe postępowanie podatkowe, w sytuacji, gdy na dzień wydania zaskarżonego wyroku postępowanie odwoławcze w sprawie jest zakończone ostateczną decyzją organu podatkowego z dnia 20 grudnia 2000 r.

Wskazując na powyższe pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt 1 wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

Wyrok Sądu I instancji został również zaskarżony w całości przez pełnomocnika skarżącej spółki. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1) naruszenie przepisu art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. Z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, dalej: p.u.s.a.), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie:

a) przez przyjęcie, że przed wydaniem zaskarżonego wyroku w obrocie prawnym pozostawały:

- decyzje Ministra Finansów z dnia 17 lipca 2001 r. o numerach [...] oraz z dnia 19 lipca 2001 r. o numerach [...], którymi Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r. u numerach od [...] do nr [...]

oraz

- decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. Nr [...], którą Minister Finansów uchylił swoje decyzje z dnia 17 lipca 2001 r. oraz z dnia 19 lipca 2001 r. i stwierdził nieważność decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. o numerach od [...] do nr [...]

jak również

- decyzje Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. o numerach od[...] do nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r.

oraz

- decyzje Izby Skarbowej w Z. z dnia 26 i 29 lipca 2002 r. oraz z dnia 1 sierpnia 2002 r. o numerach [...] do [...] w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r.

Gdy tymczasem w obrocie prawnym pozostawały jedynie decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. nr [...] oraz decyzje Izby Skarbowej w Z. z dnia 26 i 29 lipca 2002 r. oraz z dnia 1 sierpnia 2002 r.

b) przez przyjęcie, że decyzje Izby Skarbowej z 2000 r. są przedmiotem kontroli sądowej, w sytuacji, gdy toczą się jedynie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego. Brak jest prawomocnych postanowień w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego;

2. naruszenie przepisu art. 170 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. nr [...]w sytuacji, gdy decyzja ta została poddana kontroli sądowej i wyrok w tej sprawie jest prawomocny;

3. naruszenie przepisu art. 134 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, pomimo braku przesłanek wynikających z tego przepisu art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez przywrócenie wskutek wydanego orzeczenia decyzji Izby Skarbowej z 20 grudnia 2000 r., które są niezgodne z prawem w zakresie w jakim naliczają odsetki za zwłokę niezgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 oraz sprzecznie z Uchwałą siedmiu sędziów NSA FPS 2/02 stosują art. 33 ordynacji podatkowej;

4. naruszenie przepisu art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. poprzez nie uchylenie decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 września 2000 r. w sytuacji, gdy decyzje te naruszały prawo, a w szczególności są niezgodne z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2007 r., w sprawie sygn. akt SK 63/06, albowiem w tych decyzjach niezgodnie z Konstytucją naliczono odsetki za zwłokę w sytuacji, gdy dokonano zabezpieczenia – poprzez zajęcie środków finansowych strony skarżącej;

5. naruszenie przepisu art. 132 w zw. z. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięci w wyroku wniosków strony o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 września 2000 r. oraz niepodanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn niewydania takiego rozstrzygnięcia;

6. naruszenie przepisu art. 132 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez nie podanie prawidłowej podstawy prawnej uchylenia decyzji opisanej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, w sytuacji gdy powyższa decyzja mogła być jedynie uchylona w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) p.p.s.a.. albowiem decyzja ta nie została wydana z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro bowiem Sąd przyjął, że decyzja wymieniona w punkcie 1 zaskarżonego wyroku jest drugą decyzją w tej samej sprawie, to winien on był stwierdzić jej nieważność w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. Z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, co jest jednak niedopuszczalne w świetle uzasadnienia wyroku NSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1439/06.

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

- naruszenie przepisu art. 135 p.p.s.a. w drodze jego niewłaściwego zastosowania, przewijającego się tym, że WSA winien był zebrać wszystkie decyzje wydane w granicach tej sprawy. Oznacza to, że Sąd I instancji winien był również zbadać zgodność z prawem wszelkich innych decyzji, a co za tym idzie – wycofać z obrotu prawnego, z uwagi na ich niezgodność z prawem, w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2007 r. w sprawie sygn. akt SK 63/06, albowiem w tych decyzjach niezgodnie z Konstytucją naliczono odsetki za zwłokę w sytuacji, gdy dokonano zabezpieczenia – poprzez zajęcie środków finansowych strony skarżącej, decyzje Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. oraz poprzedzające je decyzje Naczelnika pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 września 2000 r., co było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W oparciu o powołane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania; zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2009 r. T. F.-L. S.A. złożyło dodatkowy wniosek o ustalenie w treści uzasadnienia, czy w obrocie prawnym pozostają lub czy kiedykolwiek mogą powrócić do obrotu prawnego decyzje podatkowe Izby Skarbowej z 2000 r., a jeśli tak, to w jaki sposób strona skarżąca w zakresie tych decyzji ma prawo do realizacji swojego konstytucyjnego prawa do Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodzić się trzeba z obiema stronami wnoszącymi skargę kasacyjną, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykazał istnienia przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie, a w konsekwencji nie wykazał istnienia przesłanek zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis został między innymi wskazany jako podstawa prawna wyroku.

Ponownie zgodzić się trzeba z obiema stronami wnoszącymi skargi kasacyjne, że powyższe uchybienie stanowi także naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie wyjaśnił wskazanej przez siebie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Zgodzić się także należy z obiema stronami wnoszącymi skargi kasacyjne o naruszeniu art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez niedopuszczalne wskazania co do dalszego przebiegu postępowania, oparte na niepewnych zdarzeniach przyszłych, związanych z innymi postępowaniami.

Trafny jest także zgodny zarzut nie ustosunkowania się do zarzutów skargi oraz zarzut podatnika o nierozpoznanie wniosku o objęcie orzekaniem decyzji z 2000 r.

Jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny zdawał sobie sprawę z tego uchybienia, to fakt ten nie może wpływać na negatywną ocenę zaskarżonego wyroku.

Trafny jest także zarzut podatnika co do niedopuszczalności uchylenia decyzji Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. w trybie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do dopuszczalności uchylenia wskazanej decyzji w przyjętym przez ten Sąd trybie. Wskazać bowiem należy na fundamentalną okoliczność jak legła u podstaw przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania.

Skoro ustawodawca uznał za celowe pozostawienie w obrocie prawnym aktów administracyjnych dotkniętych tak poważnymi uchybieniami, jak podstawy do stwierdzenia nieważności, tylko z tego powodu, że nastąpił upływ czasu, to nie można przyjmować, że ewentualne wady tego aktu, o mniejszym ciężarze gatunkowym, mogą dawać postawę sądowi administracyjnemu do uchylenia takiego aktu, pomimo upływu przewidzianego ustawą czasu.

Fakt, że w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2007 r. nie zawarto zakazu uchylenia wskazanej decyzji, nie przesądza o takiej możliwości wzruszenia tej decyzji w trybie przyjętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał bowiem tylko i wyłącznie skargę kasacyjną na wyrok stwierdzający nieważność decyzji, tak jak Naczelny Sąd Administracyjny w obecnej sprawie wypowiada się tylko i wyłącznie w sprawie trybu przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie, doceniając staranność i włożony wkład pracy w dążenie do uporządkowania stanu prawnego strony skarżącej, nie może jednak przejść do porządku dziennego nad uchybieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A przywołane wyżej uchybienia mają razem tak duży ciężar gatunkowy, że zaskarżony wyrok nie mógł się ostać.

Bezzasadny jest zarzut wydania wyroku na niekorzyść podatnika, skoro zaskarżonym wyrokiem uchylono decyzje, które zaskarżył sam podatnik, a uchylenie nastąpiło z przyczyn procesowych, bez ustosunkowywania się do kwestii materialnoprawnych.

Niezrozumiały jest natomiast ostatni zarzut podatnika, w którym naruszenie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwalifikuje jako naruszenie przepisów prawa materialnego, wskazując jako podstawę art. 174 pkt 1 tego Prawa. Zarzut ten nie zawiera żadnego przepisu prawa materialnego. Dlatego nie może zostać rozpoznany.

Na marginesie można jedynie stwierdzić, że Sąd I instancji nie stosował żadnego przepisu prawa materialnego.

Nieuprawniony jest także wniosek strony skarżącej zawarty w piśmie procesowym. Przypomnieć trzeba w tym miejscu treść art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej zakreśla zaskarżony wyrok, którym orzeczono co do konkretnie wymienionych w nim aktów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może więc rozpoznawać w tym postępowaniu kwestii dotyczących aktów administracyjnych nie będących przedmiotem orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku.

Za rozpoznaniem wniosku strony skarżącej nie przemawia także gołosłowne twierdzenie o pozbawieniu jej prawa do Sądu. Nikt nigdy nie pozbawił T. F.-L. S.A. w Z. prawa do sądu. T. w pełni korzystało z tego prawa i według własnej woli rezygnowało z niego.

Nadto dotychczasowy przebieg postępowań wskazuje, że T. doskonale orientuje się w kwestiach prawnych i w odpowiednim trybie miało możliwość dokonywania ustaleń odnośnie decyzji Izby Skarbowej z 2000 r.

Z tego względu żądania zawarte w piśmie procesowym – jako wykraczające poza przedmiot orzekania w postępowaniu kasacyjnym – nie mogły być uwzględnione.

Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy w rozumieniu art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wobec stwierdzenia, że skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.