Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 13/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 53
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: par. 1 ust. 1 , par. 2 i par. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.),, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania R. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], nr [...]o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 17 maja 2006 r. R. P. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, zmieniony następnie wnioskiem złożonym w dniu 21 lipca 2006 r.

W swoim wniosku zadeklarowała 41 działek rolnych do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) o łącznej powierzchni 465,08 ha oraz 7 działek rolnych do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) o łącznej powierzchni 94,37 ha.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

Od powyższej decyzji R. P. wniosła odwołanie, w którym stwierdziła, że decyzja ta jest w sposób rażący niezgodna ze stanem faktycznym, narusza obowiązujący porządek prawny i wspólnotowy, i jest niezwykle krzywdząca dla producenta, który pomimo bardzo dużych przeszkód zdrowotnych i rodzinnych, dołożył należytej staranności do wypełnienia wszelkich norm i obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił zarzutów odwołania i stwierdził, że zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, płatności bezpośrednie przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (art. 2 ust. 1 ).

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest:

1) uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych;

2) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk;

3) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt;

4) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk (§ 1 rozp.).

Uznaje się, ze grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (§ 2).

Grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z określonymi w § 4 wyjątkami.

Jak wynika z akt sprawy, R. P. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zadeklarowała 41 działek rolnych do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) o łącznej powierzchni 465,08 ha oraz 7 działek rolnych do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) o łącznej powierzchni 94,37 ha.

W złożonym wniosku oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Po jego złożeniu, w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola, która ze względu na rozproszony charakter gospodarstwa (położonego w województwach: lubelskim, mazowieckim, wielkopolskim, pomorskim, zachodnio-pomorskim, lubuskim, warmińskomazurskim, podkarpackim) odbyła się w następujących terminach:

- w dniu [...]: działki rolne AO, AP położone w województwie podkarpackim;

- w dniu [...].: działki rolne O, P położone w województwie wielkopolskim;

- w dniach [...]: działki rolne AF, AG, AH, Al, AJ, AK, M, N położone w województwie mazowieckim;

- w dniu [...]: działki rolne S, R położone w województwie pomorskim;

- w dniu [...]: działki rolne AA, AB położone w województwie zachodnioopomorskim;

- w dniach [...]: działki rolne AC, AD, AE położone w województwie warmińsko-mazurskim;

- w dniu [...]: działki rolne AL, AM, AN, X, Y, Z położone w województwie lubuskim;

- w dniach [...]: działki rolne A, B, BA, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, D, W położone w województwie lubelskim;

Powyższe kontrole zostały przeprowadzone na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, art. 23 ust. 1 i art. 25 ust 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

We wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich R. P. zobowiązała się do udostępnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren swojego gospodarstwa (sekcja IX Wniosku - oświadczenia i zobowiązania).

W wyniku przeprowadzonych kontroli na miejscu stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] na działce rolnej O (deklarowano ugór o pow. 11,25 ha) stwierdzono, że nie była ona utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (kod DR 10- sankcjonujący i skutkujący trwałym wykluczaniem działki rolnej z płatności);

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] stwierdzono, że na działce rolnej AC (deklarowano ugór o pow. 34,56 ha) nie prowadzono działalności rolniczej (kod DR 18 - w dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza, kod sankcjonujący i skutkujący wykluczaniem działki rolnej z płatności);

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] stwierdzono, że działki rolne X i Z mają mniejszą powierzchnię od zadeklarowanej (działka rolna X - deklarowano ugór na pow. 35,64 ha, stwierdzono ugór na pow. 34,99 ha; działka rolna Z - deklarowano ugór na pow. 19,71 ha, stwierdzono ugór na pow. 18,56 ha).

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] stwierdzono, że na działce rolnej AA (deklarowano ugór o pow. 13,09 ha), AB (deklarowano ugór o pow. 24,50 ha) i T (deklarowano ugór o pow. 19,32 ha) nie prowadzono działalności rolniczej (kod DR 18 - w dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza, kod sankcjonujący i skutkujący wykluczaniem działki rolnej z płatności).

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] stwierdzono, że na działce rolnej R (deklarowano ugór o pow. 20,15 ha) nie prowadzono działalności rolniczej (kod DR 18 - w dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza, kod sankcjonujący i skutkujący wykluczaniem działki rolnej z płatności);

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] stwierdzono, że na działce rolnej M (deklarowano ugór o pow. 5,12 ha) i N (deklarowano ugór o pow. 4,27 ha) zastany rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności JPO i UPO (kod DR 3 - kod sankcjonujący i skutkujący wykluczaniem działki rolnej z płatności);

- w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] stwierdzono, że działki rolne AO i AP mają mniejszą powierzchnię od zadeklarowanej (działka rolna AO - deklarowano ugór na pow. 27,54 ha, stwierdzono ugór na pow. 20,52 ha; działka rolna AP - deklarowano ugór na pow. 13,28 ha, stwierdzono ugór na pow. 8,99 ha) oraz nie spełniono wymagań dobrej kultury rolnej na części powierzchni tych działek rolnych.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy po przeanalizowaniu wszystkich dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, tj. dokumentacji z przeprowadzonej kontroli oraz wykonanych fotografii uznał, że kontrola ta została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi obowiązującymi w ARiMR (dotyczącymi działania Biura Kontroli na Miejscu) i tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów przedstawionych w odwołaniu strony. Możliwość dołączenia do materiału dowodowego fotografii wykonanych w trakcie kontroli uzasadnia z art. 75 § 1 kpa, który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Odnosząc ustalony w sprawie stan faktyczny do obowiązujących przepisów prawa, organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że wnioskodawczyni podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną - 465,08 ha (JPO) a stwierdzoną - 320,24 ha (JPO) powierzchnią działek rolnych - na podstawie przeprowadzonej kontroli na miejscu.

Konsekwencją ustalenia nieprawidłowości w złożonej deklaracji jest odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

W przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez R. P. do Jednolitej Płatności Obszarowej wynosiła 465,08 ha. Działki zweryfikowane jako uprawnione do tej płatności - łączna powierzchnia 320,24 ha. Różnica między powierzchnią zgłoszoną przez producenta rolnego, a powierzchnią wyznaczoną (jako uprawnioną do JPO) wyniosła 144,84 ha, co stanowi 45,23 % (144,84 ha: 320,24 ha x 100 = 45,23 %) powierzchni wyznaczonej w stosunku do powierzchni deklarowanej.

Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar jest pomniejszona w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30% wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50%, rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Ta kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

W wyniku zastosowania sankcji z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. R. P. należało odmówić przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO).

W przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO): powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez R. P. do Uzupełniającej Płatności Obszarowej wynosiła 94,37 ha. Działki zweryfikowane jako uprawnione do tej płatności obejmują łączną powierzchnię 94,37 ha. Jednakże w przypadku, gdy różnica między powierzchnią zgłoszoną przez producenta rolnego, a powierzchnią wyznaczoną (jako uprawnioną do JPO) wyniosła powyżej 30% wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy - zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. W związku z powyższym odmówiono przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO).

Odnośnie działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, to są one uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich jak: a) śmierć rolnika; b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy; c) poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; e) epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza - art. 40 ust. 3 i 4 rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 145212001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 145412001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 252912001.

Zgodnie z art. 72 w/w rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

W przypadku długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego (na co wskazuje w odwołaniu R. P.), należy zauważyć, iż stwierdzenie stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy z zasady wiąże się z ubezpieczeniem, któremu dany rolnik podlega. Podstawowym dokumentem świadczącym o wystąpieniu w/w przypadku siły wyższej jest zaświadczenie lekarskie o trwałej bądź długookresowej niezdolności do pracy: orzeczenie lekarza - orzecznika ZUS lub orzeczenie wydane przez lekarza rzeczoznawcę bądź komisję lekarską KRUS. W aktach sprawy znajdują się jedynie kopie zwolnień lekarskich oraz zaświadczenie lekarskie, brak jest natomiast dokumentów świadczących o długotrwałej niezdolności producenta rolnego do pracy.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego, R. P., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

- art. 2 ust 1 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez uznanie, iż kwestionowane działki rolne nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej;

- § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej poprzez przyjęcie, iż zabieg opryskiwania w celu zapobieżenia występowania i rozprzestrzeniania się chwastów nie był utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej;

- art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 197312004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zaszły okoliczności nadzwyczajne uzasadniające przyznanie płatności;

- art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników poprzez uznanie, że podstawowym dokumentem świadczącym o niezdolności do pracy jest zaświadczenie lekarskie o trwałej bądź długookresowej niezdolności do pracy, podczas gdy w rzeczywistości w dniu składania wniosku żaden przepis nie nakładał takiego obowiązku na skarżącą;

- art. 6, 7, 8, 9 i 11 kpa poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania strony do organów, nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz poprzez nie wyjaśnienie zasadności przesłanek którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że z żadnego przepisu nie wynika sankcja pozbawienia dopłat w sytuacji, gdy na gruntach rolnych ugorowanych lub na gruntach, na których prowadzona jest produkcja roślinna porastają drzewa i krzewy, a jeśli już porastają to jaki procent zajętej powierzchni dyskwalifikuje producenta od możliwości ubiegania się o dopłaty. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, strona dopełniła obowiązku wykonania zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, czego organ nie kwestionuje, skoro twierdzi, że opryskiwanie herbicydem oraz zabiegi mechaniczne nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. W tej sytuacji należy rozważyć, czy dla utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej koniecznym jest, aby zabiegi odchwaszczania za każdym razem były skuteczne i przyniosły oczekiwane rezultaty, czy też wystarczy, aby zabiegi te były w ogóle wykonane w dobrej wierze i zgodnie ze sztuką. Zdaniem strony, opryskiwanie herbicydem i mechaniczne oczyszczanie mieszczą się w katalogu czynności, dzięki którym grunt omy powinien być uznany za ugorowany.

Pełnomocnik skarżącej nie zgodził się ponadto ze stanowiskiem organu odwoławczego, że kopie zwolnień lekarskich oraz zaświadczenia lekarskie nie są dowodami świadczącymi o długotrwałej niezdolności do pracy.

Kwestia dokumentów jakie strona była zobowiązana przedstawić w związku z niezdolnością została uregulowania dopiero w 2007 r. , natomiast w dacie składania wniosku skarżąca była w zagrożonej ciąży i z tego powodu wielokrotnie przebywała na zwolnieniach lekarskich jak i w szpitalu. Stan ten trwa do dnia dzisiejszego, gdyż konsekwencje związane z porodem i ponowną ciążą strony skarżącej w dalszym ciągu powodują, że nie ustały okoliczności długookresowej niezdolności do pracy.

Stan zagrożenia życia dziecka i przedwczesny poród z pewnością był i jest stanem stałej i długotrwałej niezdolności do pracy. Pomimo tych wszystkich okoliczności skarżąca usiłowała utrzymać i utrzymywała w rozumieniu ustawy, posiadane przez siebie grunty w dobrej kulturze rolnej. Niekwestionowane przecież przez organ były zabiegi opryskowe i zabiegi mechanicznego usuwania chwastów. Nie na wszystkich gruntach udało się doprowadzić do pełnego wyeliminowania z ugorowanych gruntów drzew i krzewów, jednakże nie oznacza to, że ma być to powodem całkowitego pozbawienia dopłat.

Niezależnie od powyższego, pełnomocnik skarżącej wskazał, że ustalenia faktyczne poczynione w zakresie różnic procentowych stwierdzonych pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ustalonym w wyniku kontroli są niewłaściwe i budzą wątpliwości. Zdaniem pełnomocnika, strona skarżąca nie została poinformowana o metodzie dokonywania pomiaru jej działek, co w konsekwencji doprowadziło do "skurczenia" się ogólnego areału. Skarżąca ma prawo wiedzieć w oparciu o jaka metodę i w jaki sposób organ dokonał pomiarów, w wyniku których doszło do zmniejszenia się powierzchni działek, tym bardziej, że działki te nabywane były od innych instytucji państwowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 r., Nr 65, poz. 600 ze zm.), rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1 ze zm.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003 (Dz.U.UE L 141 z dnia 30.04.2004 r., str. 18).

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi".

W myśl § 1 ust 1, § 2 § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest:

1) uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych;

2) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk;

3) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt;

4) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk.

Uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca:

1) koszeniu lub

2) innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

pastwiska i ścierniska nie powinny być wypalane.

Grunty rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem:

1) drzew i krzewów:

a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody,

b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Mając na uwadze powyższe przepisy, należy stwierdzić, że rację ma organ administracji, wywodząc, że utrzymanie gruntów ornych w dobrej kulturze rolnej polega na podejmowaniu przez producenta rolnego regularnych i skutecznych działań zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów oraz drzew i krzewów.

Za działania przeciwdziałające zachwaszczeniu gruntów rolnych ugorowanych, ustawodawca uznał bowiem koszenie lub inne zabiegi uprawowe zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, które podejmowane są co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca.

Stwierdzenie "co najmniej raz w roku" wskazuje na konieczność regularnego podejmowania skutecznych działań zapobiegających zachwaszczeniu gruntu. Gdyby normodawca przyjął fikcje, o jakiej mówi w skardze pełnomocnik skarżącej, że wystarczy raz w terminie do 15 lipca wykonać określony zabieg, by uznano grunt orny za ugorowany, w rozporządzeniu nie byłoby zapisu "co najmniej".

Niezależnie od powyższego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniu z dnia 7 kwietnia 2004 r. wskazał, że na gruntach rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, nie mogą występować drzewa i krzewy. Oznacza to, że w tym przypadku nie wystarczą już same zabiegi zapobiegające ich występowaniu. Istotne jest, aby na ugorowanych gruntach producent rolny całkowicie wyeliminował występowanie drzew i krzewów (z wyjątkami określonymi w § 4 rozp.).

Niniejszej sprawie w toku przeprowadzonych kontroli ustalono, iż część z gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich nie jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej, stwierdzono na nich brak użytkowania rolniczego, zachwaszczenie, występowanie samosiejek sosny i brzozy.

Ponadto stwierdzono, że część działek rolnych ma mniejszą powierzchnię od zadeklarowanej przez skarżącą.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003, przy ustalaniu powierzchni działki rolnej zgłoszonej do płatności bezpośrednich brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana.

Oznacza to, że organy kontrolując zgodność podanych przez producenta rolnego powierzchni działek rolnych z powierzchnią faktycznie przez niego użytkowaną pod działalność rolniczą, nie badają zgodności tych powierzchni z danymi ewidencyjnymi, ani podanymi w umowach przenoszących własność nieruchomości. Organy te sprawdzają jedynie czy producent prawidłowo określił we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich wielkość działki użytkowanej pod działalność ściśle rolniczą.

Sposób określania powierzchni został określony w w/w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 w art. 30 ust. 1.

Analizując postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie, w tym kontrole przeprowadzone przez upoważnionych pracowników organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż przeprowadzone ono zostało zgodnie z przepisami prawa.

Kontrole przeprowadzone zostały zgodnie z art. 23 i 23a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz z art. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Wszelkie ustalenia kontroli, w tym wskazanie metod pomiarów powierzchni, zostały podane w protokołach z kontroli. Zgromadzona została również dokumentacja fotograficzna, potwierdzająca prawidłowość odnotowanych w protokole ustaleń.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez uznanie, że podstawowym dokumentem świadczącym o niezdolności do pracy jest zaświadczenie lekarskie o trwałej bądź długookresowej niezdolności do pracy, podczas gdy w rzeczywistości w dniu składania wniosku żaden przepis nie nakładał takiego obowiązku na skarżącą, przypomnieć należy, że okoliczności nadzwyczajne, o którym mowa w tym przepisie, określone zostały w art. 40 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników.

Zgodnie z art. 40 ust. 4b) tego rozporządzenia, działalnie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich jak na przykład długookresowa niezdolność rolnika do pracy.

Zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącej, że w 2006 r., w czasie składania przez nią wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działalnie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, a zgodnie z którym dowodem długookresowej niezdolności rolnika do pracy jest zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Jednakże, zauważyć należy, że kwestia sposobu potwierdzenia niezdolności rolnika do pracy była wówczas uregulowana w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz.U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), która w art. 14 ust. 1 i 4 stanowi, że zasiłek chorobowy, w przypadku niezdolności do pracy nieprzekraczającej 180 dni, przyznaje się i wypłaca na podstawie zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy wydanego przez lekarza, lekarza dentystę, felczera lub starszego felczera, upoważnionego przez Zakład na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Natomiast zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 i 4 tej ustawy orzeczenia dotyczące trwałej i okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz czasowej niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 180 dni w związku z prowadzonym postępowaniem o ustalenie prawa do świadczeń wydają w pierwszej instancji lekarze rzeczoznawcy Kasy, a w drugiej instancji – komisje lekarskie Kasy.

Co prawda powyższe przepisy stanowią o zaświadczeniach i orzeczeniach wystawianych w związku z ustalaniem prawa rolnika do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jednakże wydaje się za zasadne przyjęcie, iż w również przypadkach ubiegania się rolnika o inne niż przewidziane w ustawie świadczenia, w przypadku braku przepisów szczególnych, powinny mieć zastosowanie unormowania dotyczące sposobu dokumentowania jego niezdolności do pracy wskazane w tej ustawie.

W myśl art. 72 rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami podlegają zgłoszeniu właściwemu organowi w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca o tym, iż była niezdolna do pracy poinformowała Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w piśmie z dnia [...] do którego załączyła zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 6 czerwca 2006 r. do 14 sierpnia 2006 r. oraz zaświadczenie o porodzie w dniu 6 sierpnia 2006 r. i przysługującym jej z tego tytułu urlopie macierzyńskim.

Odmawiając uznania wyżej wymienionych okoliczności za nadzwyczajne, organ uznał, że dwumiesięczna niezdolność do pracy, na którą wskazuje skarżąca, nie jest długookresową niezdolnością rolnika do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił powyższe stanowisko organu w tym przedmiocie. Jednocześnie zauważył, że jako, iż zabiegi uprawowe zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, wykonane powinny być przez producenta rolnego do dnia 15 lipca, wskazując na długość okresu niezdolności do pracy skarżącej, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim okres od dnia 6 czerwca do dnia 15 lipca 2006 r.

Mając na uwadze powyższe, sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie organy zasadnie odmówiły skarżącej uznania za okoliczność nadzwyczajną faktu jej dwumiesięcznego przebywania na zwolnieniu lekarskim, zwłaszcza, że sama strona skarżąca przyznaje, że w czasie tego okresu podejmowała działania związane z pracą w gospodarstwie – utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, 7, 8, 9 i 11 kpa.

Jak wynika z akt sprawy, organy administracji publicznej prowadziły postępowanie zgodnie z przepisami prawa formalnego, zamieszczonymi w wyżej wymienionych rozporządzeniach Komisji (WE) i w kodeksie postępowania administracyjnego. W toku postępowania podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron. Zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. W wydanych decyzjach wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także wskazały na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia.

Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.