Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1927/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 7, 77 § 1, art 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. i S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1132/18 w sprawie ze skargi W. K. i S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...]; II. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz W. K. i S. K. kwotę 1054 (jeden tysiąc pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1132/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

W administracyjnym toku instancji prowadzonym od 17 stycznia 2013 r. (i w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2280/14, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1117/13, decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...]), po ponownym przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] wydał w dniu [...] marca 2018 r. decyzję znak: [...], orzekając o odmowie wymeldowania z pobytu stałego R. J. z lokalu przy ul. [...] w [...].

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący – W. K. i S. K..

Zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że w niniejszej sprawie meldunkowej nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382). Jakkolwiek strona objęta wnioskiem o wymeldowanie nie przebywa w miejscu pobytu stałego w [...] przy ul. [...], to jednak nie opuściła tego miejsca w sposób dobrowolny i trwały.

Organ odwoławczy podkreślił, że R. J. na rozprawie administracyjnej w dniu 14 października 2016 r. jednoznacznie określiła, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu na skutek uniemożliwienia jej dostępu do lokalu przez skarżących, jednak po wyroku Sądu Okręgowego [...] przywracającym jej utracone posiadanie, zwróciła się do skarżących o wydanie kluczy do lokalu [...] i bramy kamienicy. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, zostało ustalone najistotniejsze i kluczowe zagadnienie dla niniejszego postępowania administracyjnego niedobrowolnego opuszczenia przez R. J. przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ponadto z akt sprawy wynika, iż R. J. wystąpiła do skarżących o wydanie jej kluczy do przedmiotowego lokalu.

Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że nie została spełniona określona w art. 35 ww. ustawy przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu, a tym samym, brak jest podstaw do wymeldowania R. J. z miejsca pobytu stałego.

Dodatkowo Wojewoda podkreślił, że instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu. Wymeldowanie nie jest bowiem tożsame z wykonaniem eksmisji, nie może też być drogą zmuszającą osobę do opuszczenia lokalu.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności przez jego błędną interpretację i w efekcie niezastosowanie; oraz naruszenia przepisów postepowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. przez niczym nieuzasadnione pomijanie materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji nierozpatrzenie wszechstronnie całości materiału dowodowego, a co za tym idzie nierozpoznanie istoty sprawy.

Do skargi skarżący dołączyli prośbę do Prokuratora Generalnego – Ministra Sprawiedliwości o wniesienie do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej na ww. Sądu Okręgowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1132/18, oddalając skargę, wskazał, że organy obu instancji przyjęły, iż R. J. od dłuższego czasu nie mieszka w przedmiotowym lokalu, jednak nie wyprowadziła się ona z tego lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Świadczą o tym zarówno jej zeznania złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 14 października 2016 r., z których wynika, że miała ona utrudniony dostęp do lokalu nr [...], jak również kroki prawne, które podjęła w celu przywrócenia posiadania przedmiotowego lokalu. Uzyskała wyrok Sądu Okręgowego [...] o sygn. akt [...], który nakazał skarżącym przywrócenie R. J. posiadanie lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...]. R. J. oświadczyła nadto, że nie stać jej na prowadzenie egzekucji komorniczej. W tych warunkach organ miał pełne podstawy do wydania decyzji o odmowie wymeldowania R. J. z miejsca stałego pobytu.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, że organy nie dopuściły dowodu z licznych akt spraw cywilnych wskazanych przez pełnomocnika skarżących w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r., z których to akt miało wynikać, że R. J. nie mieszkała w przedmiotowym lokalu, a jedynie pozorowała zamieszkiwanie w nim i dobrowolnie opuściła ten lokal – Sąd stwierdził, że aczkolwiek organy powinny były formalnie oddalić ten wniosek dowodowy, to jednak naruszenie przepisów postępowania w tym przypadku nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postepowania. Organ bowiem od początku wywodził, że R. J. nie mieszkała w lokalu nr [...], jednak nie wyprowadziła się z niego dobrowolnie i trwale, ponieważ gdyby wyprowadziła się z niego w sposób dobrowolny, nie wnosiłaby pozwu o przywrócenie posiadania tego lokalu.

W ocenie Sądu, skarżącym trudno jest się pogodzić z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...], czego dowodem jest chociażby dołączona do akt kserokopia prośby skierowanej do Prokuratora Generalnego – Ministra Sprawiedliwości o wniesienie do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej. Nadto skarżący wskazali w skardze, że wyrok ten nie nadaje się do wykonania, a organ odwoławczy wydał decyzje, wiedząc, że skarżąca nie podjęła skutecznych kroków celem przywrócenia jej posiadania.

Sąd wyjaśnił, że do kompetencji sądu administracyjnego nie należy ocena zasadności wyroków sądów powszechnych. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem na dzień wydawania decyzji. W przedmiotowej sprawie wyrok Sądu Okręgowego został wydany w dniu [...] października 2017 r. R. J. wzywała skarżących do wykonania ww. wyroku, poprzez wydanie kluczy do lokali i do bramy w dniu 5 lutego 2018 r., a następnie w dniu 1 marca 2018 r., skierowała do organu pismo informujące o tym, że wezwała skarżących do wykonania wyroku, nie kierowała sprawy do komornika, gdyż nie stać jej na prowadzenie egzekucji komorniczej. Organ I instancji miał więc uzasadnione podstawy aby uznać, że R. J. realizuje wyrok Sądu Okręgowego. Natomiast Wojewoda w oparciu o ten sam materiał dowodowy wydał zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu, zarówno organ I instancji, jak i Wojewoda wydali decyzje zgodne z prawem.

Wbrew twierdzeniom skargi orzekające organy nie naruszyły, zdaniem Sądu, przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani też nie naruszyły przepisów prawa materialnego – w szczególności art. 35 ustawy o ewidencji ludności – w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 35 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności przez ich błędną interpretację i w efekcie niezastosowanie;

- art. 35 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez stosowanie pozaustawowych przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia jako okoliczności rozstrzygającej.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 151 p.p.s.a. przez nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd, że istniały podstawy określone tym przepisem do nieuwzględnienia skargi z powołaniem się na zgodną – w ocenie Sądu I instancji – z art. 80 K.p.a. ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy obu instancji, podczas gdy ani materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący, ani nie został całościowo rozpatrzony;

- art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. – zgodnie z rozstrzygnięciem przyjętym w uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, iż wskazana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawa kasacyjna odnosi się do naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego – poprzez nieuprawnione powielenie i bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd I instancji za pewnik niczym nieuzasadnionej tezy organów obu instancji jakoby "(...) R. J. nie opuściła spornego lokalu w sposób dobrowolny i trwały" – vide strona 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku – oraz celowe pominięciem przez Sąd I instancji jako niepasujących mu, a znajdujących się w aktach sprawy – wskazanych w piśmie skarżących do organu I instancji z dnia 28.02.2018 r. – m.in. oświadczeń samej R. J. już z 15.10.2009 r., iż sama przeprowadziła się do lokalu nr [...] z lokalu nr [...], czy też ustaleń poczynionych w tym zakresie przez Sąd Okręgowy [...] w wyroku z [...].10.2014 r., sygn. akt [...];

- art. 141 § 4 p.p.s.a przez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze do Sądu I instancji;

- art. 190 p.p.s.a. przez zupełne zignorowanie przez Sąd I instancji i organy obu instancji wytycznych NSA zawartych w wyroku o sygn. akt II OSK 2280/14;

- art. 185 § 2 p.p.s.a. przez jego zignorowanie i niezastosowanie przez Sąd i instancji.

W związku z zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty zawierają usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej jednak sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące nieważnością postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), dlatego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jednocześnie zgodnie z definicją zawartą w art. 25 ust. 1 tej samej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawodawca definiuje także pojęcie pobytu czasowego wskazując w art. 25 ust. 2, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Wreszcie w art. 27 ust. 1 prawodawca wprowadza obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca, zaś w ust. 2 tego samego artykułu przesądza, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego.

W świetle przedstawionych wyżej regulacji stwierdzić należy, iż mimo, że ustawodawca w art. 35 ustawy wprost nie określił jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu stałego oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony, to jednak z samej definicji pobytu stałego oraz pobytu czasowego oraz z art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wynika, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter nie tylko trwały, ale i jest dobrowolne. Przez dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu rozumieć przy tym należy zarówno najbardziej typową sytuację, gdy osoba zameldowana faktycznie dobrowolnie opuszcza miejsce stałego pobytu, jak i sytuację, gdy została ona w jakiś sposób przymuszona do wyprowadzki, a następnie z zamiarem stałego przebywania zamieszkała pod innym adresem. Okoliczność, że zamieszkiwanie pod innym adresem przez taką osobę wiążę się z zamiarem stałego przebywania w tym nowym miejscu pobytu, wskazywać mogą różne dowody, w tym także brak podejmowania działań zmierzających do przywrócenia stanu zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu, których najbardziej typowym przykładem jest podejmowanie działań zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania.

Jednak tak zakreślone zagadnienie prawne wymagało w okolicznościach przedmiotowej sprawy uwzględnienia wiążącej na mocy art. 190 p.p.s.a. oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 2280/14.

Mają rację skarżący, że organy administracyjne wydały swoje decyzje z naruszeniem art. 190 p.p.s.a., ponieważ nie uwzględniły oceny prawnej zawartej w ww. wyroku NSA, zaś Sąd I instancji zaaprobował to stanowisko organów obu instancji. Tego rodzaju uchybienie miało zaś wpływ na naruszenie także innych przepisów prawa wskazanych w podstawach zarzutów skargi kasacyjnej. Doszło tym samym do wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, tj. art. 35 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, art. 35 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.; art. 151 p.p.s.a.; art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.; art. 190 p.p.s.a. – poza wskazywanym naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 185 § 2 p.p.s.a.

Należy przypomnieć, że zgodnie z ww. wyrokiem NSA w niniejszej sprawie niewystarczające było oparcie się wyłącznie na wyjaśnieniach R. J. oraz zeznaniach świadków, którzy na podstawie informacji udzielanych im przez tę ostatnią twierdzili, że w spornym lokalu koncentruje ona swoje sprawy życiowe. W tym zakresie NSA wskazał, że przez "zamiar" nie należy rozumieć wyłącznie woli wewnętrznej, ujawnionej np. w oświadczeniach osoby zainteresowanej. Chodzi tu o wolę znajdującą potwierdzenie w zewnętrznych, możliwych do stwierdzenia okoliczności towarzyszących zamieszkaniu. Ponadto NSA wskazał, że w orzecznictwie sądowym wyraża się zapatrywanie, że miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy określić go na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W związku ze wskazaniami NSA organ administracji ponownie rozpatrując sprawę powinien wyjaśnić i ocenić, czy przebywanie R. J. w lokalu przy ul. [...] w [...] mogło wskazywać na przeniesienie jej centrum życiowego do tego miejsca i w jakim stopniu jest to wynikiem jej swobodnego wyboru, a nie stanu technicznego spornego lokalu, w którym jest zameldowana. Te okoliczności mają bowiem znaczenie dla ustalenia, czy R. J. dobrowolnie i na trwałe opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania.

Tymczasem w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy także oparły się na twierdzeniach R. J., pomijając okoliczność, że skarżący wskazywali na istnienie innych dowodów, które miałyby potwierdzać, że aktualnie jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu. Co prawda, w sprawie organy administracyjne i Sąd I instancji oparli się na okoliczności, że skarżąca uzyskała orzeczenie o przywróceniu posiadania, jednak w sprawie nie wyjaśniono, czy tego rodzaju działania prawne miały jedynie charakter pozorny, ponieważ jednocześnie R. J. wskazała, że nie ma możliwości wyegzekwowania tego rodzaju orzeczenia. W dalszym ciągu nie wiadomo, czy brak możliwości przywrócenia posiadania wynika z obiektywnie istniejących względów, czy jest to efekt jedynie wynikający z subiektywnego przekonania skarżącej o niemożliwości wyegzekwowania orzeczenia o przywróceniu posiadania. Wyjaśnienie tych kwestii jest o tyle istotne, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu (por. wyrok NSA z 25 maja 2020 r., II OSK 417/19). A zatem w okolicznościach niniejszej sprawy samo oparcie się na okoliczności uzyskania przez R. J. orzeczenia o przywróceniu posiadania nie jest wystarczające do stwierdzenia, że sprawa została należycie wyjaśniona, a tym samym aby zapadłe rozstrzygnięcia były zgodne z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Na co też wskazywano w orzecznictwie, ewentualne wywiedzenie środka prawnego zmierzającego do przywrócenia posiadania lokalu, z którego dana osoba wyprowadziła się pod przymusem, nie stanowi zdarzenia przewidzianego wprost w przepisach prawa, z którym regulacje prawne wiążą określony skutek, a jest jedynie jedną z okoliczności przydatnych dla ustalenia czy opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i dobrowolny i co za tym idzie uzasadniający orzeczenie o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2020 r., II OSK 3464/18). Wynika z tego, że przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja, w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Oczywiście powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Jednak z drugiej strony wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., II OSK 1609/18). W niniejszej sprawie należy więc dostrzec, że skarżąca niejako "zrezygnowała" z możliwości wyegzekwowania przywrócenia posiadania, jednak w sprawie nie wyjaśniono, czy rzeczywiście istnieją w tym zakresie okoliczności potwierdzające brak możliwości podjęcia przez R. J. określonych działań. Skorzystanie z roszczenia o przywrócenie posiadania mieszkania nie jest więc wystarczające, ponieważ konieczne jest też podjęcie działań mających na celu usunięcie przeszkód do zamieszkiwania. Dopiero stwierdzenie, że osoba zmuszona do wyprowadzki podjęła kroki w tym kierunku, może uzasadniać przyjęcie, że w istocie nie doszło do opuszczenia miejsca zamieszkania (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1474/19). Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 35 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, art. 35 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.; art. 151 p.p.s.a.; art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.; art. 190 p.p.s.a. – zawierają usprawiedliwione podstawy.

Natomiast jeśli chodzi o zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze do Sądu I instancji, to należy wskazać, że wbrew temu zarzutowi Sąd I instancji odniósł się wprost do dwóch zarzutów sformułowanych w skardze "zwykłej". Sąd uwzględniając przesłanki uprawniające do wymeldowania oraz zakres postępowania wyjaśniającego ocenił, że w tym zakresie nie dostrzegł wskazywanego przez skarżących naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Ponadto brak jest podstaw do stwierdzenia wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 185 § 2 p.p.s.a. Taka ocena wynika z tego, że w związku z wydaniem w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżonego wyroku nie miał w ogóle zastosowania art. 185 § 2 p.p.s.a., ponieważ zaskarżony wyrok nie zapadł bezpośrednio w związku z uprzednim zastosowaniem art. 185 § 1 p.p.s.a. Dopiero w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzki sąd administracyjny byłby zobowiązany do rozpoznania jej w innym składzie (art. 185 § 2 p.p.s.a.). Jednak taka sytuacja nie miała miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy, ponieważ wydanie przez NSA wyroku o sygn. akt II OSK 2280/14 nie wyczerpuje przesłanki z art. 185 § 2 p.p.s.a. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 185 § 2 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku i decyzji organów obu instancji, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...].

Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.