Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1198/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 8
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie decyzją z [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 z późno zm., dalej: kpa) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2017r., poz. 2137), po rozpatrzeniu odwołania J. J. (strona, świadczeniobiorca) z [...]r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...]r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Świadczeniobiorca 11 maja 2010r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w M. wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 3,90 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) do gruntów rolnych o łącznej o powierzchni 3,90 ha na rok 2010.

Dane wniosku poddane zostały kontroli danych istniejącymi już w systemie ZSZiK dla danego podmiotu oraz bazą ewidencji gruntów i budynków oraz z danymi złożonymi przez inne podmioty, w celu uniknięcia nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku gospodarczego oraz w celu zapobieżenia nienależnej kumulacji pomocy przyznanej na podstawie odrębnych schematów pomocowych, np. programy rolno-środowiskowe, zalesienia, renty strukturalne. Dokonano kontroli wizualnej dostępnych załączników graficznych polegająca na sprawdzeniu czytelności wprowadzonych przez rolnika oznaczeń i adnotacji, przylegania działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działkę rolną oraz weryfikacji czy zadeklarowane działki leżą na terenach kwalifikujących się do płatności w oparciu o informatyczne dane przestrzenne tzn. dane wektorowe granic działek ewidencyjnych, dane wektorowe granic pól zagospodarowania oraz ortofotomapy cyfrowe z wykorzystywaniem technologii geograficznych systemów informatycznych (GIS).

Kontrola ta wykazała nieprawidłowości, a strona złożyła Korektę wniosku wyjaśniając nieprawidłowości.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...] przyznał stronie płatności na rok 2010 w wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości [...] zł, obie do powierzchni 3,90 ha. Płatności przyznane tą decyzją zostały [...]. przekazane na rachunek bankowy strony.

Decyzją z [...]r. Nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie stwierdził nieważność Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. stwierdzając, że rażąco naruszała ona art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i 77 § 1 Kpa, ponieważ organ przyznał Wnioskodawcy płatności na rok 2010 nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach ewidencyjnych zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych. Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia płatnościami w ramach systemów wsparcia bezpośredniego następuje w wyniku przeprowadzonej zgodnie z treścią art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 kontroli administracyjnej, która stosownie do treści art. 28 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia dotyczy zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych oraz weryfikuje kwalifikacje do pomocy określonych terenów, tzn. polega na porównaniu danych dotyczących poszczególnych działek rolnych zawartych we wniosku z danymi znajdującymi się w systemie identyfikacji działek rolnych, w tym szczególnie porównania powierzchni działek rolnych z wniosku z zapisaną w systemie identyfikacji działek rolnych maksymalną powierzchnią kwalifikowalną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, na których znajdują się deklarowane działki rolne.

Decyzja Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...]r. nie została odebrana przez adresata z uwagi na jego nieobecność w miejscu zamieszkania, a zgodnie z art. 44 § 1 kpa została ona awizowana i złożona 28 listopada 2012 r. w placówce pocztowej w U., o czym poinformowano Stronę umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, zaś 6 grudnia 2012 r., przesyłka była ponownie awizowana i nie została podjęta. Zgodnie z art. 44 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w niniejszej sprawie 12 grudnia 2012r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. 16 stycznia 2013r. wystosował do Strony wezwanie do złożenia wyjaśnień co do nieprawidłowości w deklaracji działki rolnej oznaczonej symbolem, a strona nie odpowiedziała na to wezwanie.

Po ponownej analizie sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzja z [...]r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odmawiając przyznania płatności bezpośrednich za rok 2010, a decyzję doręczono 12 marca 2013r. Strona nie wniosła odwołania od tej decyzji.

Zawiadomieniem z 13 maja 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uzyskanych na mocy Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przesyłka została doręczona w trybie art. 44 § 1 kpa. skutecznie 29 maja 2013r.

Decyzją Nr [...] z [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. ustalił stronie kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł, uzyskanej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r., powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczane po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej nadmiernie pobrane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzja ta została przesłana na adres strony 12 sierpnia 2013r. Przesyłka została doręczona w trybie art. 44 § 1 kpa 28 sierpnia 2013r.

Strona pismem z 12 sierpnia 2014r. wniosła o wydanie wszelkich dokumentów, względnie kserokopii dokumentów, w tym wezwań do zapłaty, decyzji dotyczących zwrotu części dotacji z tytułu prowadzenia upraw w U.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. pismem z 13 sierpnia 2014r. przekazał kserokopie decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z [...]r., upomnienie Nr [...] z [...]r., decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z [...]r., upomnienie Nr [...] z [...]r. Na skutek powtórnego wniosku strona osobiście odebrała decyzje z [...]r. i z [...]r. w dniu 7 grudnia 2016r.

Pismem z 8 grudnia 2016r. skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. złożono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...]r. wraz z odwołaniem. Strona wyjaśniła, że decyzja, od której wnosi odwołanie doręczono 7 grudnia 2016r. Decyzji nie otrzymał pocztą, gdyż listonosz nie przychodzi do miejsca jego zamieszkania, lecz zostawia pisma (awiza) w skrzynce pocztowej oddalonej ok. 4 km od miejsca zamieszkania. W tym czasie był chory, nie wychodził z domu i nie odebrał przesyłek. W odwołaniu od decyzji z [...]r. Skarżący zarzucił, że została wydana z rażącym naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działań "Programu Rolnośrodowiskowego" poprzez błędne uznanie, że świadomie w latach 2008 przedstawił nieprawdziwe dane dotyczące areału prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i powstania nienależnie pobranej kwoty środków pieniężnych w wysokości [...] zł. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 73 ustęp 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie z uwagi na to, że upłynął okres 4 lat pomiędzy datą płatności pomocy a datą powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, gdyż beneficjent działał w dobrej wierze.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie [...]r. wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 Kpa do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania polegającego na braku podania daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminu. W odpowiedzi strona poinformowała, że jest chory na serce, ma rentę i latem 2013r. z uwagi na tę chorobę, przez okres paru miesięcy nie mógł podejmować wysiłku, miał ograniczoną zdolność ruchową. Stan zdrowia początkiem września 2013r. umożliwił dotarcie do oddalonej o 4 kilometry skrzynki pocztowej gdzie nie było żadnych awiz. W dniu 7 grudnia 2016r. otrzymał decyzję w Biurze Powiatowym ARiMR w M. Postanowieniem z [...]r. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z [...] r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienia zostały odebrane przez adresata 17 lutego 2017r.

Wyrokiem z 16 listopada 2017r. sygn. akt III SA/Gl 285/17 rozpoznając skargę strony WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z [...]r.

Dyrektor ŚlOR po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznał, że skuteczne doręczenie decyzji z [...]r. nastąpiło dopiero 7 grudnia 2016r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawie stwierdził nieważność postanowienia z [...]r. w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie w wyniku rozpatrzenia odwołania strony od Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazał, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub funduszy krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nadmiernie stronie środki finansowe za 2010 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej pochodziły z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej pochodziły ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt. 1 powołanej ustawy.

Z akt sprawy wynika, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 przyznano stronie na podstawie Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Decyzją Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...]r. stwierdzono nieważność tej decyzji, a Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...]r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił płatności na rok 2010. Powyższe oznacza, że w związku z odmową przyznania płatności bezpośrednich na rok 2010 ustalonych ostateczną decyzją z [...]r. kwota nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich wyniosła [...] zł.

W zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wskazał, że zgodnie z art. 49 ustawy o płatnościach OB 2015 (Dz. U z 2015r. poz 308 z pćźn. zm.), Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20.12.2013 r.), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs wymiany walut na 30 września 2010r. wynosił 3,9847zł., a równowartość 100 euro wynosiła 398,47 zł. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nadmiernie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości [...] zł z tytułu JPO oraz [...] zł z tytułu UPO PZ. Kwoty te przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, a więc nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odwołanie strony nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Określenie wielkości powierzchni gruntów rolnych uprawnionych do płatności stanowi przedmiot postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Postępowanie dotyczące przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 rok, stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzji z [...]r., od której strona nie wniosła odwołania, i która stała się decyzją ostateczną. Zatem określenie powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, należy traktować jako wyjaśnione, nie mieszczące się w zakresie rozpoznania w obecnym postępowaniu, a tym samym nie mające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia stronie kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przypisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nadmiernego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Dyrektora ARiMR nie było kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wszczął z urzędu postępowanie zmierzające do wydania decyzji w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 rok.

Od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r., strona nie wniosła odwołania i stała się ona decyzją ostateczną, a obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. stało się wypełnienie dyspozycji zawartej art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65, z późno zm.). Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w 2010 roku, w przypadku dokonania nienależnej/nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Strona w odwołaniu od decyzji z [...]r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powołuje art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późno zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późno zm.) przedkładając go na okoliczność braku konieczności przez producenta zwrotu nadmiernie pobranych płatności. Powołany przez Stronę przepis stosowany jest w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na lata 2005-2009. W odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności za rok 2010 zastosowanie ma art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji '(WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009r.)

Organ wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r., na mocy której stronie przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010 w wysokości [...] zł, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego i odmówiono stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok, a przekazane 3 grudnia 2010r. środki pieniężne stały się nadmierne, skoro Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., po uprzednim stwierdzeniu przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie nieważności decyzji z [...]r., odmówił stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok. Środki te z powyższego tytułu podlegają w zwrotowi, jako płatność nadmierna w rozumieniu art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W odwołaniu Skarżący zarzucił, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działań "Programu Rolnośrodowiskowego" poprzez błędne uznanie, że świadomie w latach 2008 przedstawił nieprawdziwe dane dotyczące areału prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i powstania nienależnie pobranej kwoty środków pieniężnych w wysokości [...] zł. Zarzut ten nie odnosi się do niniejszej sprawy, gdyż odwołanie od decyzji Nr [...] dotyczy kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu PRŚ. Nadto § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008r. wskazuje, jedynie komu przysługuje płatność rolnośrodowiskowa, tak więc Organ ARiMR nie ma jak odnieść się do tego zarzutu nawet przekładając go na sprawę płatności bezpośrednich.

We wniosku o przyznanie płatności należy zadeklarować powierzchnię w rzeczywistości użytkowaną rolniczo. Na osobie składającej wniosek spoczywa obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku. Rolnik składając wniosek o przyznanie płatności składa jednocześnie podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4 wniosku - sekcja X Oświadczenia i zobowiązania - że znane są mu zasady przyznawania płatności i skutki podejmowanych działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne obciążają stronę.

W niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki wskazujące na fakt, że błąd (tj. zadeklarowanie do przyznania jednolitej płatności powierzchni niekwalifikującej się do jej przyznania) w zwykłych okolicznościach nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W decyzji z [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wskazał, że na dzień wydania decyzji stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosiła 10,00% i odsetki naliczane były 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednakże skuteczne doręczenie tej decyzji nastąpiło dopiero w 7 grudnia 2016r. na dzień doręczenia zaskarżonej decyzji stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosiła 8% (Obwieszczenie Ministra Finansów z 4.01.2016r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych).

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie/nadmiernie pobranych płatności ustalonych zaskarżoną decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni.

Stosownie zatem do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji termin płatności kwoty nienależnie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty.

Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Stosownie natomiast do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę. Natomiast art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku.

Zgodnie z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych na dzień wydania zaskarżonej decyzji jak i decyzji odwoławczej wynosiła 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym.

Zgodnie z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. obowiązek zwrotu, o którym mowa, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności Podkreślenia wymaga, że zasadą jest, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r., jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność - gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W przedmiotowej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok zostały przekazane 3 grudnia 2010r., natomiast decyzja z [...]r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010, została doręczona za potwierdzeniem odbioru 7 grudnia 2016r. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W sprawie nie zachodzą przytoczone powyżej przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, mianowicie po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W rozpatrywanej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w wysokości [...]zł, przekazane na rachunek bankowy strony istotnie wynikały z pomyłki ARiMR, który powinien prawidłowo ustalić powierzchnię kwalifikowaną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, a decyzja z [...]r. została wydana na skutek pomyłki "właściwej władzy". Niemniej jednak w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, tj., że "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika", ponieważ w stanie faktycznym sprawy doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji można mówić tylko wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Tym samym należy uznać, że błąd stanowiący takie naruszenie, ze swej istoty jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę.

Jednocześnie wskazać należy, że rolnik ubiegający się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę ewidencyjną wraz ze wstępnie wypełnionymi wnioskami o przyznanie pomocy (tzw. wnioskami spersonalizowanymi) oraz materiałem graficznym, który wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację, przekazywane rolnikom przez ARiMR, zgodnie z art. 25 ustawy o płatnościach. Maksymalny obszar kwalifikowany określony w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej stanowi powierzchnia gruntów rolnych spełniających kryteria określone w art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, rozporządzenie (WE) nr 247/2006, rozporządzenie (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31. 01 2009r. str. 16), obejmując m.in. grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody), oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100m2 oraz rowy do 2 m szerokości. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.). Jest to zatem powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej.

Rolnik otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku o przyznanie płatności ma obowiązek dokonać zmian na tym formularzu, jeżeli stwierdzi, że jakakolwiek informacja tam zawarta jest błędna i nie odpowiada rzeczywistej powierzchni upraw. W takim przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania płatności ma obowiązek przeprowadzić stosowne postępowanie, i jeśli uzna, że powierzchnia zgłaszana do płatności przez rolnika znajduje potwierdzenie w stanie faktycznym, to wówczas płatności przyznawane są do powierzchni deklarowanej przez rolnika, a dane zawarte w systemie identyfikacji działek rolnych podlegają aktualizacji.

W rozpatrywanej sprawie skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na 2010 rok, zadeklarował do płatności grunty rolne o powierzchni większej od powierzchni uprawnionej do płatności.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie wszczynając postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. poinformował stronę o przysługującym mu prawie wglądu do akt sprawy lub złożenia wyjaśnień wynikających z art. 10 § 1 Kpa, z czego skarżący nie skorzystał.

Decyzja Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...]r. o stwierdzeniu nieważności Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. zawierała pouczenie o możliwości odwołania w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art. 44 Kpa 12 grudnia 2012r. Strona nie wniosła odwołania od powyższej decyzji. Skutkiem ponownie przeprowadzonego postępowania było wydanie [...]r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której odmówiono stronie przyznania płatności bezpośrednich za 2010 rok, a decyzja ta stała się ostateczna. Powyższe determinuje stwierdzenie, że producent rolny mógł wykryć błąd prawidłowego ustalenia faktycznej powierzchni użytkowanej rolniczo, kwalifikującej się do objęcia płatnościami bezpośrednimi. Strona, składając wniosek o przyznanie płatności na 2010 rok, złożył podpis w rubryce IX zatytułowanej Oświadczenia i zobowiązania, poświadczając tym samym, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w przypadku otrzymania płatności, uznanych następnie za nienależne lub nadmierne obowiązku zwrotu płatności nienależnie lub nadmiernie pobranych. Zatem zarówno we Wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, jak i na załącznikach graficznych rolnik powinien zadeklarować kwalifikujące się do objęcia płatnościami grunty rolne spełniające kryteria, o których mowa w art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (UE) Nr 73/2009. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności zawarty został również w art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawiera oświadczenie rolnika o tym, że jest on świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy.

W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze powyższe okoliczności, nie można uznać, że w przypadku kiedy doszło do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. Decyzji z [...]r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 rok z rażącym naruszeniem prawa, zaistniały przesłanki złożone w art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 wykluczające obowiązek zwrotu przez stronę kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, polegające na tym, że "błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach". W skazany błąd mógł być obiektywnie wykryty przez stronę (wyrok WSA w Warszawie z 8.09.2009r. sygn. akt V SA/Wa 644/09, www.orzeczeniansa.gov.pl). Art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych, nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Środki przeznaczone na wypłaty z tytułu płatności bezpośrednich podlegają zaostrzonemu reżimowi w zakresie zwłaszcza ich wydatkowania oraz zwrotu, jako wydatki ze środków publicznych (por. np. art. 5 ust. 3 pkt 3 lit. a, art. 202 ust. 2 pkt 3, art. 212 ustawy o finansach publicznych). Istotne jest, że z zachowaniem właściwego trybu dana decyzja została wzruszona i że w następstwie tego ponownie orzeczono o zakresie uprawnień Skarżącego. W konkluzji stwierdzono, że kwota płatności z 2010 roku w łącznej wysokości [...] zł była płatnością nadmiernie pobraną w rozumieniu art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 powołanego rozporządzenia.

W ocenie organu procedowanie sprawy zawsze oparte było o właściwe przepisy prawa odpowiednie dla faktycznego stanu sprawy, z zachowaniem zasad z art. 7, 10, 77 Kpa. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydał decyzję utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na skutek złożenia odwołania przez stronę stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy zaskarżonej, a zarzuty stawiane w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

Pismem z 7 października 2018r. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy mającej na względzie słuszny interes obywatela oraz poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego z uwagi na to, że nie przesłuchano w tej sprawie pracownicy Wydziału Rolnictwa Urzędu Miejskiego w U., która obliczała skarżącemu wielkość powierzchni obszaru od której przysługiwała mu dopłata ze środków unijnych, rażące naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. poprzez bezpodstawne uznanie, że błąd organu spowodował wypłatę nienależnych płatności i skarżący miał możliwość wykrycia błędu. W uzasadnieniu skargi skarżący w całości podtrzymał swe stanowisko w sprawie i towarzyszącą mu argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa).

Zasadniczy spór w sprawie pomiędzy skarżącym a organami ARiMR sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do ustalenia skarżącemu nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r. w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu rację w powyższym sporze przyznać należało organom.

Na wstępie należało wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 z późn. zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne, to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną (wyrok WSA w Warszawie z 23.04.2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; wszystkie powołane: wwworzeczeniansa.gov.pl).

W wyroku z 24 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. II GSK 307/13) stwierdził, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Powyższy pogląd należało podzielić.

Z akt sprawy wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok na mocy ostatecznej decyzji z [...]r. w kwocie [...] zł, która to kwota została przelana na konto skarżącego 3 grudnia 2010r. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie decyzją z [...] r. stwierdził nieważność powyższej decyzji w związku z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i art. 77 kpa, ponieważ przyznano wnioskodawcy płatności nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności zgodnie z wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Decyzja ta stała się ostateczna. Po ponownej analizie sprawy i uzupełnieniu przez stronę wniosku o płatności, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...]r. odmówił przyznania płatności bezpośrednich, a decyzja ta stała się ostateczna.

Na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku zadaniem organu nie jest już kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (wyroki NSA z 26.03.2013 r. sygn. II GSK 2416/11, z 20.11.2013 r. sygn. II GSK 1132/12). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzją Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...] r. stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] r. przyznającą skarżącemu płatność w wysokości [...] zł, a jest to decyzja ostateczna. Identyczny walor posiada decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. odmawiającą przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich.

Wobec powyższego nie ma wątpliwości, że wydanie decyzji na mocy art. 29 ustawy o ARiMR w opisanym stanie faktycznym było w pełni zasadne, w zgodności z przepisami procesowymi, do których skarżący odwoływał się w skardze. Organ przeprowadzając postępowanie w wyżej opisanym zakresie ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy w sposób adekwatny do jej zakresu. Niezasadny okazał się zarzut niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego poprzez nieprzesłuchanie pracownicy Wydziału Rolnictwa Urzędu Miejskiego w U., która obliczała wielkość powierzchni, do której przysługiwała dopłata. Ten wniosek dowodowy był niezasadny na etapie postępowania objętym niniejszą sprawą, gdyż jej przedmiotem było ustalenie kwoty nadmiernie pobranych płatności. Kwestie związane z finalnie odmową przyznania płatności objęte były odmiennym postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. odmawiającą przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich.

Odnośnie zarzutu objętego punktem 2 skargi, tj. naruszenie art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania Rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009odnosnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.L 316 z 2.12.2009r., s.65, z póżn.zm.). Obowiązek zwrotu, o którym mowa w tym przepisie, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Słusznie organ w zaskarżonej decyzji podkreślił, że w przypadku pobrania nienależnych płatności zasadą winno być, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Zatem zwolnienie z obowiązku zwrotu może nastąpić tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności, zaś rolnik nie miał możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W niniejszej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok zostały przekazane 3 grudnia 2010r., natomiast decyzją z [...]r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010, została doręczona za potwierdzeniem odbioru 7 grudnia 2016r. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W sprawie nie zachodzą przytoczone powyżej przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, tj. płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W rozpatrywanej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, przekazane na rachunek bankowy strony, co przyznał organ, wynikały z jego pomyłki, gdyż winien on prawidłowo ustalić powierzchnię kwalifikowaną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, a decyzja z [...]r. została wydana na skutek pomyłki "właściwej władzy". W sprawie nie została spełniona druga przesłanka z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, tj., że "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika", gdyż w sprawie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność tę potwierdza ostateczna decyzja Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...]r. Należało podzielić dokonaną przez organ ocenę stanu faktycznego, że błąd stanowiący takie naruszenie, jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę. Podkreślić również trzeba, że na wezwanie organu z 24 września 2010r. skarżący dokonał korekty wniosku 11 maja 2010r. zmniejszając powierzchnię deklarowanej działki. W niniejszej sprawie to na beneficjencie spoczywał obowiązek wykazania braku winy w określeniu powierzchni działki przeznaczonej do płatności. Okoliczność, na którą wskazuje skarżący, że wniosek był wstępnie przygotowany przez właściwy organ, nie zwalnia skarżącego od aktywności w zakresie oceny jego zawartości, tym bardziej, że w niniejszej sprawie był on dwukrotnie uzupełniany. Powyższe świadczy o tym, że skarżący miał możliwość weryfikacji danych i wskazania właściwych powierzchni działek objętych systemem jednolitych płatności obszarowych. Wniosek o przyznanie płatności zawierał stosowne pouczenie (wyrok NSA z 5.03.2015r. sygn. akt II GSK 21/14 i powołane tam orzecznictwo). Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności wynika z art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawiera oświadczenie rolnika, co do świadomości warunków przedmiotowych systemów pomocy. Jednocześnie organ zobowiązany jest do zwalczania nieprawidłowości w dysponowaniu środkami, co wynika z przepisów Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 1995.12.23).

Należy zaznaczyć, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym trybem, w którym następuje określenie zmniejszeń lub nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących ze środków unijnych, także krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie zadań realizowanych z funduszy unijnych. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu mogą być jedynie okoliczności czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków i czy nie zachodzą sytuacje wyłączające możliwość ich dochodzenia.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Mając powyższe na uwadze, należy więc stwierdzić, że organy orzekające nie dopuściły się zarzucanych w skardze uchybień. Zebrały zupełny materiał dowody, a dokonana przez nie ocena dowodów nie była dowolna i mieściła się w ramach swobodnej oceny.

W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.