Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2810/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Aldona Gąsecka – Duda Protokolant Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. W. kwotę [...] zł. ([...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].1999 r. nr [...] pozbawił uprawnień kombatanckich S.W., przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie: od [...]. 1945 r. do [...].1949 r., od [...].1950 r. do [...]. 1950 r., od [...].1951 r. do [...] 1951 r., od [...]. 1952 r. do [...].1952 r. i od [...]. 1952 r. do [...] .1952 r. – łącznie 6 lat i 6 miesięcy.

Z przedłożonego zaświadczenia przez Wojskową Komendę Uzupełnień z [...] 1978 r. wynika, że S. W. pełnił służbę w Wojsku Polskim od [...]. 1944 r., w tym w jednostce, która prowadziła walki z Niemcami w okresie od [...]. 1944 r. do [...]. 1944 r. i walki z podziemiem w okresie od [...]. 1945 r. do [...] 1949 r., od [...]. 1950 r. do [...]. 1950 r., od [...]. 1951 r. do [...].1951 r., od [...]. 1952 r. do [...].1952 r. i od [...] 1952 r. do [...] 1952 r. W toku postępowania weryfikacyjnego, na podstawie pisma WKU z [...]. 1998 r. ustalono, iż w okresie od [...]. 1944 r. do [...]. 1944 r. S.W. pełnił służbę wojskową w 9 Pułku Zapasowym, w okresie od [...]1944 r. do [...]1945 r. w Szkole Oficerskiej Piechoty, od [...]. 1945 r. do [...]. 1945 r. w 10 Pułku Piechoty (4DP), od [...]. 1945 r. do [...] 1945 r. w 8 Specjalnym Pułku KBW, od [...]. 1945 r. do [...]. 1946 r. w 8 Samodzielnym Batalionie Operacyjnym i od [...]. 1946 r. w WBW i 7 Pułku KBW Na podstawie pisma CAW z [...]. 1995 r., ustalono, że żołnierze 7 Pułku KBW w roku 1948 zwalczali wyłącznie NSZ i WiN. Z powyższego wynika, że w trakcie służby w KBW - zaliczonego przez Sąd Najwyższy do aparatu bezpieczeństwa (uchwała SN z 07.05.1992r. sygn. akt II UZP 7/91) – S.W. walczył z oddziałami niepodległościowego podziemia i wykonywał zatem zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Organ powołał art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowiący, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturą UB - a zatem i żołnierzy KBW - jeśli w trakcie pełnienia służby wykonywały zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób walczących na rzecz suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej.

S.W. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]1999 r. ,podniósł, że nigdy nie brał udziału w zwalczaniu organizacji niepodległościowych, a w czasie służby w 10 Płk Piechoty pełnił stanowisko dowódcy plutonu możdzieży i zajmował się szkoleniem żołnierzy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].1999 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. pełnił służbę wojskową w następujących jednostkach: od [...]. 1945 do [...]. 1945 r. w 8 Specjalnym Pułku KBW, od [...]. 1945 r. do [...]1946 r. w 8 Samodzielnym Batalionie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 1999 r.

W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 25 ust.2 pkt. 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c w/w ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, pełniące służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturą UB, a zatem i żołnierzy KBW, jeśli w trakcie pełnienia służby wykonywały zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób walczących na rzecz suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzut podniesiony przez skarżącego, że podczas służby w KBW nie brał on udziału w walkach z organizacjami niepodległościowymi uznał za sprzeczny z treścią akt b. ZBoWiD, nieprawdziwy i podniesiony wyłącznie w celu utrzymania uprawnień kombatanckich. Uznał, że pozostałe okoliczności podniesione przez skarżącego nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle kategorycznych postanowień art.21 ust.2 pkt 4 lit.c cyt. ustawy.

S.W. złożył skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że od [...]. 1944 r. do końca wojny pełnił z poboru służbę wojskową w 9 Pułku Zapasowym, a następnie w Szkole Oficerskiej Piechoty i w 10 Pułku Piechoty, co daje uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 1 ust. 2 w/w ustawy. Skarżący powołał się również na art. 25 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy stosownie, do którego uprawnienia kombatanckie zachowują m.in. żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim między [...]1945 r. do [...]1947 r.

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy wyrokiem z dnia 6. 11. 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 2408/99 uchylił decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów z [...] 1999 r. i skierował ja do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż organ słusznie zastosował art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c w związku z art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit a, który stanowi, że uprawnienia, o których mowa w ust.1, nie przysługują osobie, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, i pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich. Sąd wskazał jednak, że organ nie wyjaśnił za jaki okres S.W. miał przyznane uprawnienia kombatanckie i czy w decyzji wydanej w wyniku postępowania weryfikacyjnego został on pozbawiony wszystkich uprawnień kombatanckich, czy też niektóre uprawnienia zostały mu pozostawione. Uznał, że pozostawienie uprawnień kombatanckich osobie, spełniającej warunki określone w art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c w/w ustawy byłoby rażącym naruszeniem normy zawartej w tym przepisie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21.10. 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]1999 r. o pozbawieniu S.W. uprawnień kombatanckich.

Organ, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalił, że jak wynika z informacji Wojskowego Biura Emerytalnego z [...] 2002 r. skarżący pobiera dodatek kombatancki za okresy tożsame z wyszczególnionymi w decyzji z dnia [...].1999 r. nr [...] tj. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie: od [...]. 1945 r. do [...]. 1949 r., od [...]. 1950 r. do [...]. 1950 r., od [...]. 1951 r. do [...]. 1951 r., od [...].1952 r. do [...].1952 r. i od [...].1952 r. do [...]. 1952 r. – łącznie 6 lat i 6 miesięcy i wskazując na art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c w zw. z art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a za słuszne uznał utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...]. 1999 r.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł w dniu [...] 2003 r. S. W. Zarzucił, że nie wzięto pod uwagę, co wynika jednoznacznie z dokumentów jakie są w posiadaniu organu, że od [...] 1944 r. do końca II Wojny Światowej skarżący pełnił z poboru służbę wojskową w Wojsku Polskim (w 9 Pułku Zapasowym, następnie w Szkole Oficerskiej Piechoty i wreszcie w 10 Pułku Piechoty - 4 Dywizji Piechoty). Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych uwzględnił jedynie to, że dalszą służbę wojskową skarżący pełnił w jednostkach wojskowych KBW (od [...]. 1945 r. do [...]. 1945 r, w 8 Specjalnym Pułku KBW, od [...].1945 r. do [...]. 1946 r. w 8 Samodzielnym Batalionie Operacyjnym KBW i od [...]. 1946 r. w 7 Pułku KBW). Zgodnie z w/w ustawą uprawnienia kombatanckie zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] 1945 r. do [...]1947 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że uprawnienia kombatanckie z tytułu, których wypłacany jest dodatek do emerytury zostały przyznane za następujące okresy: od [...] 1945 r. do [...]. 1949 r., od [...]. 1950 r. do [...]1950 r., od [...]. 1951 r. do [...]. 1951 r., od [...]. 1952 r. do [...] 1952 r. i od [...].1952 r. do [...].1952 r. Okresy te są tożsame z wyszczególnionymi w decyzji z dnia [...]. 1999 r., na mocy której pozbawiono skarżącego uprawnień kombatanckich. W roku 1948 skarżący w trakcie służby w 7 Pułku KBW /KBW zaliczony został przez Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 7 maja 1992 r. sygn. akt U UZP 7/91 do aparatu bezpieczeństwa/ brał udział w zwalczaniu niepodległościowego podziemia NSZ- u i WiN- u, dlatego zastosowanie art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w/w ustawy było zdaniem Kierownika Urzędu zasadne. Organ uznał, że w tej sytuacji okoliczności podniesione w skardze nie mogą mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.

Stosownie do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04. 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. nr 72 poz. 653) rozpoznanie spraw z zakresu Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.... W niniejszej sprawie niesporne jest, że S. W. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] 1945 r. do [...] 1949 r., od [...]. 1950 r. do [...]. 1950 r., od [...]1951 r. do [...].1951 r., od [...]. 1952 r. do [...].1952 r. i od [...]. 1952 r. do [...]. 1952 r – łącznie 6 lat i 6 m.

Jak ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego S.W. w okresach, za które przyznano mu uprawnienia kombatanckie pełnił służbę wojskową w następujących jednostkach: od [...] 1945 do [...]. 1945 r. w 8 Specjalnym Pułku KBW, od [...] 1945 r. do [...]. 1946 r. w 8 Samodzielnym Batalionie Operacyjnym i od [...]. 1946 r. w 7 Pułku KBW. W postępowaniu tym ustalono również, na podstawie pisma CAW z [...] 1995 r., że żołnierze 7 Pułku KBW w roku 1948 zwalczali wyłącznie NSZ i WiN.

Biorąc powyższe pod uwagę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych i działając w oparciu o art. 25 ust 2 pkt 1 lit "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit "c" ustawy o kombatantach...... pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich wskazując, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturą UB, SB lub Informacji Wojskowej, a zatem także żołnierzy KBW, jeśli w trakcie pełnienia służby wykonywały zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób walczących na rzecz suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując nadto, że twierdzenie skarżącego, iż nie brał udziału w walkach podczas służby wojskowej jest sprzeczne z zawartością akt b. ZBoWiD.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że wbrew stanowisku przyjętemu przez Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych sam fakt pełnienia służby z poboru w jednostkach KBW, jak w przypadku skarżącego, nie jest tożsamy z automatycznym spełnieniem negatywnych przesłanek o którym mowa w przepisie art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit "c" cyt. ustawy, ponieważ przepis ten wymaga jednoczesnego wykonywania zadań śledczych i operacyjnych ( por. wyrok NSA z 8.05. 2001 r. , VSA 2573/00, LEX nr 79612). Nie wystarczy zatem ustalenie, że weryfikowany S.W. wykonywał poza strukturami UB, SB lub IW zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości, ale konieczne jest spełnienie drugiej przesłanki tj. wykonywania przez niego także zadań śledczych. Przeprowadzone ustalenia wskazują, że S.W. służąc w KBW wykonywał działania operacyjne, brak natomiast ustaleń wskazujących, że jego działalność wiązała się także z wykonywaniem czynności śledczych. Nadto należy stwierdzić, że ciężar dowodu wykazującego, że osoba, która pełniła służbę w KBW w czasie tej służby i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji lub osób walczących na rzecz suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej spoczywa na organie administracji (por. wyrok NSA z 4.02.2000 r. , VSA 1513/99 , LEX 55276).

W postępowaniu weryfikacyjnym ustalono, że S. W.pełnił służbę w Wojsku Polskim już od [...]. 1944 r. w tym w jednostce, która prowadziła walki z Niemcami w okresie od [...] 1944 [...]1944 r., co wynika m.in. z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z [...]. 1978 r. Tym samym możliwe było wykazanie w ramach postępowania weryfikacyjnego, że uprawnienia kombatanckie przysługują skarżącemu nie tylko z tytułu udziału w i walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej, ale także na podstawie innego tytułu prawnego tj. z art. 1 ust. 2 pkt. 1. Należy dodać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15.04. 2003 r. stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, ustalający końcowy termin składania wniosków o uprawnienia kombatanckie, jest niezgodny z Konstytucją. Należy dodać, że okoliczności dotyczące udziału S. W. w walce z Niemcami w 1944 r. znajdują potwierdzenie w aktach b. ZBoWiD, zostały też podniesione przez niego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej oraz w jego obu skargach do NSA.

W rozpoznawanej sprawie organ nie rozważył również, że S.W. mógł zachować uprawnienia kombatanckie uzyskane wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 r. w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 stanowiącego, że wystarczającą przesłanką do zachowania tych uprawnień jest sam fakt pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim przez żołnierza z poboru w okresie od [...] 1945 r. do [...] 1947, a jak wynika z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie S. W. pełnił służbę wojskową w okresie od [...]. 1945 do [...]. 1945 r. w 8 Specjalnym Pułku KBW, od [...]. 1945 r. do [...]. 1946 r. w 8 Samodzielnym Batalionie a następnie w 7 Pułku KBW.

Mając powyższe na uwadze należy ponownie zweryfikować czy w odniesieniu do skarżącego zachodzą negatywne okoliczności powodujące pozbawienie go uprawnień kombatanckich w związku z pełnieniem przez niego służby w KBW poprzez ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości czy brał on udział w podczas i w związku z pełnioną służbą w KBW zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP oraz należy przeprowadzić postępowanie weryfikacyjne mające na celu ustalenie czy w odniesieniu do skarżącego zachodzą przesłanki pozytywne pozwalające mu na zachowanie lub uzyskanie, z innego tytułu, uprawnień kombatanckich. Kwestie te nie zostały wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego co oznacza naruszenie art. 7, 77, i 107 § 3 k. p. a.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy z 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.