Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1695/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6376 Bankowość, w tym zezwolenia dewizowe i zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8a, art. 10a ust. 4, art. 10b, art. 34 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2010 nr 46 poz 276
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Błażejczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Minister Finansów (dalej jako "organ") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 34c ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2010 r., nr 46, poz. 276 ze zm. - zwanej dalej "ustawą", oraz art. 8a ust. 2 w związku z art. 34a pkt 4, art. 10a ust. 4 w związku z art. 34a pkt 5 ustawy oraz art. 34c ust. 1 i 2 uchylił decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (dalej jako "GIIF") z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] i nałożył na K. R. (dalej jako "skarżący") karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za niedopełnienie obowiązku przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analizy oraz za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących tych obowiązków.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] maja 2011 r., kontrolerzy Narodowego Banku Polskiego – Oddział Okręgowy [...] (dalej jako "NBP") przeprowadzili na podstawie art. 33 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. nr 141, poz. 1178, z późn. zm.) oraz art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy kontrolę działalności kantorowej prowadzonej przez K. R. z siedzibą w S. przy ul. D. Kontrolą objęto okres od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] maja 2011 r. Do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej wpłynęło w dniu [...] czerwca 2011 r. pismo NBP zawierające wyniki kontroli. Z protokołu pokontrolnego załączonego do ww. pisma wynika, że kontrolerzy stwierdzili m.in. niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 8a ust. 1 i 2 ustawy, polegającego na dokumentowaniu w formie papierowej lub elektronicznej i przechowywaniu przez wymagany okres czasu wyników przeprowadzonej analizy. Ponadto w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowość polegającą na nieuczestniczeniu właściciela kantoru (skarżącego), pełniącego obowiązki kasjera walutowego, w programie szkoleniowym dotyczącym obowiązków wynikających z przepisów ustawy, czym naruszono obowiązek z art. 10a ust. 4 ustawy. Natomiast stosownie do postanowień art. 10b ust. 3 ustawy, do instytucji obowiązanych wykonujących działalność jednoosobowo przepis art. 10a ust. 4 ustawy stosuje się odpowiednio. Protokół kontroli został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń w dniu [...] czerwca 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. GIIF wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analizy oraz za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału pracowników, wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w programach szkoleniowych dotyczących tych obowiązków.

W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący wskazał, że stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości nie były spowodowane działaniem umyślnym, natomiast brakiem wiedzy na temat zmiany przepisów ustawy. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie wiedział, iż dotychczasowe szkolenie z zakresu przepisów ustawy jest nieważne oraz poinformował, że niezwłocznie po kontroli NBP dostosował funkcjonowanie kantoru do obowiązujących przepisów. Na potwierdzenie powyższego do pisma załączył kopię zaświadczenia z [...] czerwca 2011 r. o uczestnictwie w szkoleniu z zakresu stosowania przepisów ustawy, kopię zaświadczenia z [...] marca 2004 r. o ukończeniu szkolenia e-learningowego prowadzonego przez GIIF, kopię procedury wewnętrznej, która weszła w życie z dniem [...] czerwca 2011 r. oraz kopie notatek służbowych z przeprowadzonej analizy rejestru za okres od stycznia 2010 r. do maja 2011 r. oraz od lipca 2011 r. do stycznia 2012 r.

Generalny Inspektor Informacji Finansowej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 6.000 zł za niedopełnienie obowiązku przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analizy oraz za niedopełnienie obowiązku zapewnienia pracownikom udziału w programie szkoleniowym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że samo dokonywanie bieżącej analizy nie wypełnia przesłanek z art. 8a ustawy i wyjaśnił, że prawidłową realizacją tego obowiązku jest przechowywanie przez wymagany okres udokumentowanych wyników analiz ze wszystkich przeprowadzonych przez kantor transakcji. Podniósł ponadto, że powyższy obowiązek wszedł w życie z dniem 22 października 2009 r., zatem od tego dnia powinna być przeprowadzana analiza transakcji. Organ wskazał również, że stwierdzenie skarżącego "nie wiedziałem, że posiadane przez mnie dotychczas szkolenie jest nieważne" potwierdza ustalenia kontrolerów. Ponadto zaznaczył, że szkolenia ukończone w 2004 r., które swym zakresem nie objęły znowelizowanych przepisów ustawy, nie mogą być uznane za wystarczające w kwestii wykonania przez instytucję obowiązaną obowiązku zapewnienia udziału pracownikom w programach szkoleniowych. Niewiedza w zakresie zmian przepisów ustawy, na którą powoływał się skarżący, a do których monitorowania przedsiębiorca jest zobligowany, nie może zdaniem organu stanowić usprawiedliwienia zaniechania wykonania obowiązków ustawowych. Nadto, w zakresie obowiązku szkoleniowego, GIIF udostępnił na swojej stronie internetowej bezpłatny kurs e-learningowy pt. "Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu". Organ zaznaczył również, że przeprowadził w sumie trzy kontrole działalności kantorowej skarżącego i wszystkie trzy stwierdzały naruszenia przez niego przepisów ustawy. Wystosowane w dniu [...] czerwca 2011 r. po ostatniej kontroli zalecenia pokontrolne, skarżący zrealizował i pismem z dnia [...] lipca 2011 r. poinformował NBP o ich usunięciu. Ustalając możliwości finansowe skarżącego organ I instancji zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o udostępnienie informacji dotyczących wysokości osiągniętego dochodu. Z analizy nadesłanych dokumentów zdaniem organu wynikało, że skarżący osiągnął dochód i w związku z powyższym stwierdził, że nałożona kara, stanowiąca zaledwie 0, 8% maksymalnej wysokość kary, nie spowodowałaby zakłócenia w funkcjonowaniu instytucji obowiązanej jako podmiotu gospodarczego, jednakże jej wysokość powinna ze względu na aspekt edukacyjny, a także prewencyjny, stanowić dolegliwość dla skarżącego.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżący podniósł, że zastosował się do wszelkich zaleceń wynikających z protokołu kontroli i drobne uchybienia w funkcjonowaniu kantoru zostały usunięte. Ponadto stwierdził, że sformułowano nieprawdziwy zarzut, że nie było analiz za okres od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r., bowiem taka analiza była przeprowadzona lecz nikt jej od odwołującego nie żądał. Również drugi zarzut zdaniem skarżącego, nie ma uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, gdyż odwołujący nie jest pracownikiem, a zatem nie można mu zarzucić niezapewnienia udziału pracownikom w szkoleniach. Skarżący podniósł również, że analiza dotychczasowej działalności jest błędna, gdyż poprzedni kontrole nie wykazały istotnych nieprawidłowości w prowadzeniu kantoru, a stwierdzone drobne uchybienia były usuwane, podobnie zresztą jak te stwierdzone w trakcie ostatniej kontroli, czego organ nie kwestionuje. Skarżący ponadto zarzucił, że błędnie przeanalizowano jego możliwości finansowe i w uzasadnieniu decyzji nie wskazano, w jej wysokości skarżący osiągnął dochód w latach 2009-2010 z tytułu prowadzonej działalności. Zdaniem skarżącego jego dochody są tak niskie, że wymierzona mu kara jest rażąco wysoka i nieadekwatna do jego możliwości finansowych.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów wydał w dniu [...] lutego 2012 r. decyzję, którą uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wysokości kary pieniężnej i po ponownym rozpatrzeniu sprawy nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. W ocenie Ministra Finansów, argumentacja organu I instancji w części dotyczącej rodzaju i zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalności instytucji obowiązanej, zaprezentowana w zakażonej decyzji, zasługiwała w pełni na potwierdzenie. Natomiast w części dotyczącej możliwości finansowych skarżącego organ, po ponownej szczegółowej analizie materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie, stanął na stanowisku, że określając wysokość kary pieniężnej GIIF w przedmiotowym zakresie naruszył art. 34 c ust. 2 ustawy. Minister Finansów po ponownym przeanalizowaniu dochodów uzyskanych przez skarżącego (w 2009 r. – dochód 23.285,75 zł, w 2010 r. – dochód 35.819,44 zł) stwierdził, że pomimo tendencji wzrostowej dochodu skarżącego, jego możliwości finansowe uzasadniały obniżenie kary pieniężnej i ustalenie jej na wysokości 2.000 zł. Reasumując organ wskazał, że uwzględnił wniosek strony w części dotyczącej ustalenia wysokości kary, obniżając znacząco jej wysokości z 6.000 zł na 2.000 zł, jednocześnie odrzucając argumenty skarżącego podniesione w odwołaniu, odnoszące się do braku nieprawidłowości w kantorze.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżący złożył skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2012 r. wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 8a ustawy przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że skarżący nie przeprowadzał analiz za okres od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r.

2. naruszenie art. 10 a ust. 4 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że istnieją podstawy do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego za niedopełnienie obowiązków zapewnienia udziału pracowników w szkoleniach, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący nikogo nie zatrudniał.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie doszło do niedopełnienia obowiązków wymienionych w sentencji decyzji, co skutkuje niemożliwością wymierzenia kary pieniężnej. Wskazał ponadto, że zastosował się do wszelkich zaleceń wynikających z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2011 r. oraz że stwierdzono, iż drobne uchybienia w funkcjonowaniu kantoru prowadzonego przez skarżącego zostały usunięte, zatem na dzień przesłania wyników tejże kontroli do GIIF działalność prowadzona w kantorze była w pełni legalna. W pozostałym zakresie skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi wskazał, że wyniki analiz powinny być dokumentowane w formie papierowej lub elektronicznej i przechowywane przez okres 5 lat licząc od pierwszego dnia roku następującego po roku, w którym zostały przeprowadzone. Pomimo, iż skarżący wykonał zalecenia pokontrolne i dosłał kserokopie analiz transakcji za okres szerszy, niż obejmował okres objęty kontrolą przez NBP, to mimo to nie stanowią one prawidłowego wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 8a ustawy. Analizy z przeprowadzonych transakcji w kantorze powinny być okazane kontrolerom podczas trwania czynności kontrolnych w okresie objętym kontrolą tj. od [...] lutego 2011 r. do [...] maja 2011 r. W stosunku do drugiego zarzutu organ wskazał, że skarżący nie uczestniczył w programach szkoleniowych dotyczących obowiązków określonych w ustawie po dacie publikacji nowelizacji ustawy. Zaznaczył, że zgodnie z ust. 3 art. 10 a ustawy do instytucji obowiązanych wykonujących działalność jednoosobowo przepis art. 10 a ust. 4 ustawy stosuje się odpowiednio.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej także: p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Poczynione ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Minister Finansów zastosował właściwe normy prawa materialnego. Nie budzi też wątpliwości Sądu dokonana przez Organ ich interpretacja. Uzasadnienie decyzji z [...] czerwca 2012 r. jest pełne

i wyczerpujące. Spełnia wszelkie warunki zawarte w art. 107 § 1 kpa.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze Sąd stwierdza co następuje:

I. Zgodnie z art. 8a ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2010 r., nr 46, poz. 276 ze zm.) instytucje obowiązane prowadzą bieżącą analizę przeprowadzanych transakcji. Wyniki analiz powinny być dokumentowane w formie papierowej lub elektronicznej. Wyniki analiz przechowywane są przez okres 5 lat, licząc od pierwszego dnia roku następującego po roku, w którym zostały przeprowadzone. W przypadku likwidacji, połączenia, podziału oraz przekształcenia instytucji obowiązanej do przechowywania dokumentacji stosuje się odpowiednio przepisy art. 76 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.

Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że pomimo obowiązku wynikającego z art. 8a ustawy skarżący w okresie objętym kontrolą nie dokumentował wyników analiz przeprowadzonych transakcji. Powyższa konstatacja znajduje oparcie w protokole pokontrolnym, w którym zostało zapisane oświadczenie skarżącego, że dokonuje bieżącej analizy transakcji pod kątem przeciwdziałania procederowi prania pieniędzy lecz nie dokumentuje tego faktu w formie papierowej lub elektronicznej. Powyższe oświadczenie stanowi załącznik do protokołu pokontrolnego. Protokół kontroli skarżący podpisał i nie wniósł do niego żadnych zastrzeżeń. Tym samym skarżący potwierdził ustalenia organu zawarte w protokole pokontrolnym. Ustalenia organu skarżący potwierdził także w piśmie z 23 lutego 2012 r., w którym podkreślił, że niezwłocznie po kontroli dostosował funkcjonowanie kantoru do obowiązujących przepisów, o których zmianie nie wiedział.. W świetle powyższych faktów, nie ma żadnych wątpliwości, że skarżący do czasu prowadzenia czynności kontrolnych nie dokumentował w formie papierowej ani elektronicznej przeprowadzonych transakcji. Brak udokumentowanych wyników analiz w okresie objętym kontrolą jest niezaprzeczalny. Ustawodawca w art. 8a ust. 1 ustawy wprowadził obowiązek prowadzenia i dokumentowania bieżących analiz przeprowadzonych transakcji. Sporządzenie wyników analiz po zakończeniu czynności kontrolnych oraz przekazanie ich w trakcie trwającego postępowania nie może być podstawą do uznania, że naruszenie nie miało miejsca. Instytucja obowiązana, dokonująca przeglądu transakcji raz na tydzień lub raz na miesiąc i dokumentująca to zdarzenie w formie papierowego lub elektronicznego raportu, należycie wypełnia obowiązek z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1505). Nie wypełnia go w wykonaniu zaleceń pokontrolnych.

II. Zgodnie z art. 10b ustawy instytucje obowiązane wyznaczają osoby odpowiedzialne za wykonanie obowiązków określonych w ustawie. W przypadku instytucji obowiązanych będących kapitałowymi spółkami handlowymi, bankami spółdzielczymi lub państwowymi, osobą odpowiedzialną za wykonanie obowiązków określonych w ustawie jest członek zarządu wyznaczony przez zarząd, a w odniesieniu do oddziałów banków zagranicznych lub instytucji kredytowych taką osobą jest dyrektor oddziału. W przypadku instytucji obowiązanych wykonujących działalność jednoosobowo, osobą odpowiedzialną jest osoba wykonująca tę działalność. Do instytucji obowiązanych wykonujących działalność jednoosobowo przepis art. 10a ust. 4 stosuje się odpowiednio.

W sytuacji wszczęcia postępowania z urzędu przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących tych obowiązków, badanie stanu faktycznego dotyczyło dnia wszczęcia kontroli, do którego to dnia skarżąca obowiązana była wykonać obowiązek wynikający z przepisów obowiązującego prawa. W związku z wejściem w życie, w dniu 22 października 2009 r. ustawy z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzenia do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowania terroryzmu oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 166, poz. 1317), została znowelizowana ustawa, która zmieniła w istotny sposób dotychczasowy stan prawny. Zaświadczenia o ukończeniu szkolenia przed nowelizacją nie mogą być uznawane za czyniące zadość obowiązkowi wynikającemu z zapisów art. 10b ust. 3 w zw. z art. 10a ust. 4 ustawy. Natomiast dokument przedstawiony przez skarżącego jest wykonaniem obowiązku pokontrolnego, co prawidłowo zostało przez organ ocenione jako wypełniające wyłącznie zalecenia pokontrolne. Sam fakt, że strona nie zatrudniała pracowników, nie zwalniał jej z obowiązków odbycia szkoleń określonych w art. 10a ust. 4, albowiem, stosownie do art. 10b ust. 3 ustawy, do instytucji obowiązanych wykonujących działalność jednoosobowo przepis art. 10a ust. 4 stosuje się odpowiednio. Zatem skarżący na dzień kontroli nie odbył szkoleń określonych w art. 10a ust. 4 ustawy.

Wobec potwierdzenia zarzutów naruszenia art. 8a ust.2.i art. 10a ust. 4 w zw. z art. 10b ust. 3 ustawy zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 34a ust. 4 i 5 ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej, Generalny Inspektor uwzględnił rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe. W ocenie Sądu wysokość nałożonej kary jest odpowiednia do wskazanych przesłanek ustawowych.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę z braku uzasadnionych podstaw.