Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1913/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 6  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 96  ust. 1a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 145  par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. – H. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [....] maja 2012 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej wydania pozwolenia na podział geodezyjny działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego M. K. – H. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] maja 2012 r., znak: [....] działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z 2004 r., Nr 96, poz. 959 i Nr 238, poz. 2390 oraz z 2006 r., Nr 50, poz. 362 i Nr 126, poz. 875, z 2009 r. Nr 31 poz. 206, Nr 192 poz. 1394 i Nr 97 poz. 804, z 2010 r. Nr 75, poz. 474) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania M. K. – H. z dnia 20 lutego 2012 r., utrzymał w mocy decyzję [....] Konserwatora Zabytków z dnia [....] stycznia 2012 r., nr [....], znak: [...], odmawiającej uchylenia decyzji własnej z dnia [...] października 2010 r., nr [....], odmawiającej pozwolenia na podział geodezyjny działki nr ew. [...], z obrębu [....], położonej przy ul. [....] w [....].

Wydając powyższą decyzję organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

[....] Konserwator Zabytków decyzją z dnia [....] października 2010 r.,

nr [....], znak: [....], odmówił [....] pozwolenia na podział geodezyjny działki nr ew. [....], z obrębu [....], położonej przy ul. [....] w [....], według przedłożonego projektu podziału nieruchomości [....], z dnia 5 sierpnia 2010 r.

M. K. – H. wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2011 r., zwrócił się do organu pierwszej instancji o wznowienie w/w postępowania, podnosząc, że jest jego stroną i bez własnej winy nie brał w nim udziału. Postanowieniem z dnia [....] maja

2011 r., znak: [....], [....] Konserwator Zabytków wznowił postępowanie zakończone powyższą decyzją. W wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [....] stycznia 2012 r., nr [....], [....] Konserwator Zabytków odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [....] października 2010 r., nr [....], wskazując, że M. K.-H. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym w/w decyzją. Wymóg uzyskania pozwolenia konserwatora zabytków na podział nieruchomości ma na celu zapewnienie właściwych warunków utrzymania i zachowania dziedzictwa kulturowego i zabytków. Zgodnie z art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do sprawowania opieki nad zabytkami zobowiązani są ich właściciele i użytkownicy zabytków. Instytucje ustawy o ochronie zabytków nie stanowią natomiast instrumentu ochrony interesów osób zgłaszających roszczenia do zabytkowych nieruchomości, a przepisy tej ustawy nie zawierają norm kreujących interes lub obowiązek dla osób trzecich, tj. osób nie posiadających tytułu prawnego do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub położonej na obszarze do takiego rejestru wpisanym. Z akt postępowania jednoznacznie wynika, zdaniem organu, że Wnioskodawca nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości, której dotyczyło w/w pozwolenie. Zaskarżona decyzja nie powodowała powstania w jego sferze prawnej żadnych praw ani obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wprawdzie zgodnie z wyjaśnieniami Wnioskodawcy, planowany podział miałby na celu realizację roszczeń wynikających z art. 7 ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niemniej na dzień wydania decyzji Odwołujący się nie dysponuje tytułem prawnym do rzeczonej nieruchomości. Roszczenia Wnioskodawcy, zdaniem organu, nie zostały rozstrzygnięte, a zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym podmiotu, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony. Dlatego tez w konsekwencji takiego stanowiska, [....] Konserwator Zabytków decyzją z dnia [....] stycznia 2012 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji ostatecznej [....] Konserwatora Zabytków nr [....] z dnia [....] października 2010 r., odmawiającej wydania pozwolenia na podział geodezyjny nieruchomości nr ew. [....] z obrębu [....] położonej przy ul. [....] w [....].

Po rozpatrzeniu odwołania M. K.-H. na ww. decyzję, Minister Kultury i Dziedzictwa narodowego decyzją z dnia [....] maja 2012 r., znak:

[....] utrzymał w mocy decyzję [....] Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [....]

Organ odwoławczy stwierdził, że organ konserwatorski prawidłowo wskazał, iż M. K. - H. nie ma przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [....] października 2010 r., nr [....], odmawiającą pozwolenia na podział przedmiotowej nieruchomości. Właściwość konserwatorska do wydawania pozwolenia w niniejszej sprawie wynika z faktu, że nieruchomość objęta wnioskowanym podziałem znajduje się na obszarze układu urbanistycznego Kolonii Mieszkaniowej [.....], wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., pod numerem [....]. W związku z powyższym organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 28 Kpa w niniejszej sprawie decyzja odmawiająca pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków została wydana w oparciu o przepisy lex specialis ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy określa, że zabytki nieruchome podlegają ochronie bez względu na stan zachowania. W myśl art. 4 pkt i 2 powołanej ustawy, ochrona zabytków polega na podejmowaniu działań mających na celu m.in. zagospodarowanie i utrzymanie zabytków, zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, kontroli stanu zachowania i przeznaczenia zabytku. Tylko służby konserwatorskie zobowiązane do wykonywania wskazanych wyżej zadań mogą wiedzieć czy i w jakim zakresie projektowany podział nieruchomości może stanowić zagrożenie dla utrzymania zabytku jako całości, bez szkody dla jego wartości. Zgodnie z art. 96 ust. la ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje się po uzyskaniu pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na podział tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia adresowany jest do osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego. W związku z powyższym, M. K.-H., zdaniem organu odwoławczego, nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Poza sporem pozostaje również kwestia, że nie posiada on żadnych praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości, która stanowi własność [....], a powołuję się on jedynie na roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, opierające się na art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Jak wskazał organ w uzasadnieniu swojej decyzji, roszczenie – ekspektatywa zgłoszone w trybie dekretu warszawskiego nie daje podstaw do przyjęcia, że M. K.-H. ma interes prawny w postępowaniu w przedmiocie o wydanie pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Interes prawny ma tylko ten, kto posiada tytuł prawny do nieruchomości w postaci prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, a nie podmiot, który takiego tytułu dopiero dochodzi.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. K.-H., wniósł o uchylenie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [....] maja 2012 r. oraz poprzedzającej jej decyzji [....] Konserwatora Zabytków z dnia [....] stycznia 2012 r. oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 61 § 1 kpa przez jego błedne zastosowanie oraz naruszenie art. 106 kpa. przez jego niezastosowanie polegające na tym, że organ administracji nie mógł wszcząć postępowania administracyjnego na podstawie zgłoszenia innego organu administracji a jeśli już je wszczął to powinien je prowadzić na podst. art. 106 kpa., gdzie skarżący miąłby prawo występowania na prawach strony.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenia skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu aczkolwiek z innych powodów niż zostały w niej podniesione.

Kontrolowana decyzja została wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego. Została wydana po wznowieniu postępowania i oparta na art. 151 kpa. dającym podstawę do merytorycznego orzekania w sprawie. Wydając tę decyzję jednocześnie organ ustalił, że inicjator postępowania M.K.-H. nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu.

Zatem istota problemu w sprawie sprowadzała się do dwóch kwestii. Po pierwsze do ustalenia, czy M. K.-H. ma interes prawny dający mu przymiot strony we wznowionym postępowaniu w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [....] Konserwatora Zabytków z dnia [....] października 2010 r., nr [....] odmawiającą [....] pozwolenia na podział geodezyjny działki nr ew. [....] z obrębu [....] położonej przy ul. [....] w [....].

Po drugie w jaki sposób należy zakończyć postępowanie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, czyli w toku wznowionego postępowania, w przypadku ustalenia braku przymiotu strony u M. K.-H..

W odniesieniu do ustaleń organu odnoszących się do braku przymiotu strony postępowania u M. K.-H. Sąd podziela stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją odmawiającą pozwolenia na podział nieruchomości wchodzącej w skład układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków. Była to decyzja z dnia [....] października 2010 r., nr [...] wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm.).

Przepis art. 6 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi, że zabytki nieruchome podlegają ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania. W myśl art. 4 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, ochrona zabytków podlega na podejmowaniu działań mających na celu m.in. zagospodarowanie i utrzymanie zabytków, zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, kontroli stanu zachowania i przeznaczenia zabytku. Tylko służby konserwatorskie zobowiązane do wykonywania wskazanych wyżej wymagań mogą wiedzieć czy i w jakim zakresie projektowany podział nieruchomości może stanowić zagrożenie dla utrzymania zabytku jako całości, bez szkody dla jego wartości.

Zgodnie z art. 96 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 641 ze zm.) decyzję zatwierdzająca podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje się po uzyskaniu pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na podział tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga dokonanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia adresowany jest do osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego.

W żadnym razie nie są stronami postępowania o uzyskanie pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego.

M. K.-H. nie posiada żadnych praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości. Powołuje się na roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, opierając się na art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko organu, iż jest to roszczenie, "ekspektatywa" nabycia prawa do nieruchomości i ze swojej istoty ma charakter przyszły i niepewny przez co nie stanowi wykazania interesu prawnego niezbędnego do określenia przymiotu strony tegoż postępowania.

Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W celu wykazania posiadania interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie istnienia podstawy materialno-prawnej, z której wynika interes prawny.

Brak interesu prawnego po stronie skarżącego powoduje, że nie ma on legitymacji do brania udziału w postępowaniu administracyjnym, wznowieniowym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną [....] Konserwatora Zabytków z dnia [....] października 2010 r. o odmowie pozwolenia na podział geodezyjny nieruchomości.

W świetle treści art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwolenie na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru jest władczym działaniem organu administracji publicznej skierowanym na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych. Tym samym do postępowania przed organem ochrony zabytków w takich sprawach nie ma zastosowania tryb przewidziany w art. 106 kpa.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest wydawane w formie decyzji administracyjnej odpowiadającej treści art. 107 kpa.

Roszczenie do nieruchomości zgłoszone w trybie dekretu warszawskiego nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżący ma interes prawny w postępowaniu w przedmiocie o wydanie pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Interes prawnie chroniony w tym postępowaniu ma ten, kto ma tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu, organicznego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, a nie podmiot, który takiego tytułu dopiero dochodzi. W tej sytuacji faktycznej i prawnej interes skarżącego przybiera w sprawie postać interesu faktycznego, który nie daje mu jednak przymiotu strony w niniejszym postępowaniu.

W związku z powyższym, wobec niewskazania przez skarżącego konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jego prawa do przedmiotowej nieruchomości (a nie jedynie roszczenia wynikające z dekretu warszawskiego) nie mógł on być uznany za podmiot posiadający interes prawny, umożliwiający mu żądanie wznowienia postępowania.

Zatem ustalenia organu, co do braku interesu prawnego po stronie skarżącego są prawidłowe. Ustaleń tych dokonano po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Skoro zatem organ ustalił brak przymiotu strony to wydanie decyzji merytorycznej, odmawiającej uchylenia kontrolowanej decyzji nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 151 kpa.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że ustalenie braku przymiotu strony po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania powoduje niedopuszczalność postępowania i konieczność jego umorzenia w myśl art.

105 § 1 kpa.

W tym miejscu wskazać należy, że w doktrynie postępowania administracyjnego powszechnie przyjmuje się, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już wcześniej decyzją ostateczną w przypadkach, gdy zachodzi przypuszczenie, że postępowanie poprzedzające wydanie owej ostatecznej decyzji administracyjnej było wadliwe (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 504). Ratio legis istnienia tej instytucji wynika z faktu, iż po podjęciu decyzji ostatecznej może wyjść na jaw wadliwość postępowania, w którym orzeczenie takie zapadło albo też mogą pojawić się okoliczności podważające znaczenie przesłanek, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy. Enumeratywny katalog przesłanek wznowienia postępowania zawarty jest w art. 145 § 1, 145a § 1 k.p.a., które obowiązywały w dacie podejmowania zaskarżonej do Sądu decyzji. Od dnia 1 stycznia 20011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. nr 254, poz. 1700) dodano jeszcze przesłankę określoną w art. 145b § 1 k.p.a.

Wznowienie postępowania może, co do zasady, nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Wszczęcie postępowania w tym pierwszym trybie nastąpić może: z inicjatywy samego organu, na wniosek organizacji społecznej, w wyniku złożenia skargi w trybie postępowania skargowego, wreszcie w wyniku złożenia sprzeciwu prokuratora.

W odniesieniu do przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz 145a § 1 k.p.a., a także art. 145b § 1 k.p.a., wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie na wniosek strony.

Z chwilą wpłynięcia do organu administracji podania o wznowienie postępowania organ ten uzyskuje uprawnienie do badania: czy żądanie zostało złożone przez podmiot mający w tym interes prawny, czy podmiot ten posiada zdolność procesową, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Negatywny wynik tego badania spowodować musiał od dnia 11 kwietnia 2011 r. wydanie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (do tej daty należało wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania). Także w przypadku, gdy w podaniu o wznowienie nie podano żadnej z podstaw wznowienia postępowania sformułowanych w art. 145 § 1, 145a § 1 k.p.a. również nie widać racjonalnych podstaw do wznowienia postępowania. Zgodzić trzeba się więc z poglądem sformułowanym w orzecznictwie, że także w takim przypadku winno być wydane postanowienie (d. decyzja) o odmowie wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 24 marca 1998 r., II SA 122/98, ONSA 1999, z. 2, poz. 53).

Nie budzi wątpliwości konstatacja, iż postanowienie o wznowieniu postępowania jest wyłącznie aktem wszczynającym postępowanie, co do przyczyn wznowienia postępowania (ustalenia czy rzeczywiście występują) i co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem tego postanowienia jest niedopuszczalna.

Rozważenia w tym miejscu wymaga kwestia, w jakim stadium postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, które jest oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. badaniu podlega spełnienie tej przesłanki wznowienia? Wynika to z faktu, iż w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. posłużono się w sposób bezpośredni określeniem "strona", które w ten sposób stało się niejako częścią materialnej podstawy wznowienia postępowania. Czy organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania może badać wystąpienie tej przesłanki w fazie rozstrzygania o samym wznowieniu, czy też może to uczynić, podobnie jak w odniesieniu do pozostałych przesłanek wznowienia, dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu? Wątpliwości te mogą powstać i powstają rzeczywiście, ze względu na fakt, iż jest to jedyna podstawa wznowienia, w której ustawodawca posłużył się określeniem "strona". Tak więc, skoro w doktrynie i orzecznictwie jest niesporne, iż nie jest dopuszczalne badanie przesłanek wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu, to pojawia się problem, czy organ administracji właściwy w sprawie wznowienia postępowania musi traktować wznowienie postępowania w oparciu o tą przesłankę, tak jak wszystkie pozostałe przesłanki wznowienia postępowania, to znaczy czy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu może badać, czy wniosek pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, czy też musi wznowić postępowanie i dopiero w jego toku zbadać, czy wniosek ten pochodził od strony postępowania?

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd prawny wyrażony przez komentatorów tj. B. Adamiak: "Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, niebędąca stroną w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa.

W razie, gdy w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowania, pomimo że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowania, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (art. 105 § 1)" - B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: K.p.a., Komentarz, s. 543 – 544.

Podobne stanowisko dotyczące umorzenia postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, w przypadku ustalenia braku przymiotu strony u osoby składającej wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1438/09, z dnia 6 maja

2011 r., sygn. akt II OSK 761/10, z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2146/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Brak żądania legitymowanego podmiotu przesądza bowiem o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § kpa.

W tych warunkach Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zaobowiązany będzie uwaględnić powyższe wskazania.

Wyrok został wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 t.j., dalej ppsa.).

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ppsa.