Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3256/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, zał. nr 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4/15 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. T. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lutego 2014 r. w miejscowości B., na drodze krajowej nr [...], o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z: ciągnika marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Transport był wykonywany na rzecz przedsiębiorcy J. T.

Pojazd został zważony na wadze stacjonarnej nr 09/13 do ważenia dynamicznego. W wyniku pomiarów stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 13,67 t (po odjęciu możliwych błędów ważenia) i został przekroczony o 3,67 t, tj. o 36,7% od dopuszczalnej wartości. Kierowca nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu ponadnormatywnego kategorii VII.

Biorąc powyższe pod uwagę, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., powoływanej dalej jako p.r.d.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nałożył na J. T. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o przedstawienie dowodu, z jaką prędkością poruszał się pojazd na wadze stacjonarnej, co pozwoliłoby na uznanie - bądź nie - prawdziwości wyniku ważenia. Ponadto zdaniem strony, inspektorzy błędnie sklasyfikowali naruszenie, ponieważ podstawą do wyznaczenia kary była wartość 11,5 t, a nie 10 t, gdyż zezwolenie kategorii VII można uzyskać, gdy nacisk na oś przekracza 11,5 t. Kara powinna więc wynieść 2000 zł stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) p.r.d.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że w trakcie przewozu ładunku podzielnego doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a p.r.d. Podstawą sklasyfikowania naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii VII było przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 36,7% od dopuszczalnej wartości wynoszącej 10 t, tj. przekroczenie, które spełniało parametr wskazany w załączniku nr 1 Lp. 7 do p.r.d.

Organ stwierdził, że do kontroli zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu TENZO VAHY o nr fabr. 09/13, typu PLT 0995. Z treści protokołu kontroli wynika zaś jednoznacznie, że kierowca został poinformowany przed rozpoczęciem czynności kontrolnych m.in. o zasadach kontroli nacisków osi, masy pojazdu. Wzór protokołu zawierał pouczenie dotycząc wag DWA 50 i WLM, natomiast ważenia dokonano wagami typu VM i kierowcę pouczono o sposobie ważenia takimi wagami. Kierowca nie wniósł uwag na temat błędnej procedury pomiaru i nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do przebiegu kontroli.

J. T. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powtarzając argumenty przedstawiane w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja

2015 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że organ, ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania, kieruje się następującymi kryteriami: rodzajem drogi, na której stwierdzono nienormatywność pojazdu oraz rodzajem parametrów normatywnych i nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Następnie dochodzi do zakwalifikowania przekroczonego parametru do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia. Jeżeli pomimo tego nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Zdaniem Sądu I instancji, przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Sąd I instancji podkreślił, że kierowca nie wniósł do protokołu kontroli zastrzeżeń odnoszących się do procedury kontrolnej. Oświadczył, że został on poinformowany o prawie drugiego zważenia pojazdu oraz zapoznany ze świadectwem legalizacji przyrządów pomiarowych.

W ocenie Sądu I instancji, podstawą nałożenia kary w przypadku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi na drogę jest okoliczność kategorii drogi, po której poruszał się pojazd i dopuszczalnego parametru pojedynczej osi na drogę, którą wyznacza art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, dalej u.d.p.) i rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydane na podstawie art. 41 ust. 2 u.d.p. Mając zatem na uwadze, że pojazd skontrolowano na drodze krajowej nr [...], gdzie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę wynosi do 10 t, organy I i II instancji zasadnie przyjęły tę wartość graniczną do obliczenia wysokości naruszenia polegającego na braku zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

J. T. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d. w zw. z art. 64d p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że wysokość kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII uzależniona jest od kryterium kategorii (rodzaju) drogi, po której porusza się pojazd, podczas gdy przepis art. 64d w zw. z lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. nie stanowi o takim kryterium, ustalając przy tym jako jedyne kryterium parametr nacisku osi, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie;

b. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) p.r.d. w zw. z art. 64d p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i tym samym nieprzyjęcie, że dla ustalenia wysokości kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII podstawą jest wyłącznie przekroczenie parametru nacisku na oś do 11,5 tony, a nie kategoria (rodzaj) drogi, po której pojazd się poruszał.

Skarżący postawił również zarzut naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. i brak rozpoznania, oceny oraz ustosunkowania się do zarzutów skargi dotyczących prędkości, z jaką poruszał się pojazd w trakcie przeprowadzanej procedury jego ważenia - w kontekście zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego na udzielone kierowcy nieprawidłowe pouczenie o prędkości przejazdu w trakcie ważenia dotyczące wagi innej niż ta, która wykorzystana została podczas kontroli - co mogło mieć istotny wpływ na ostateczny i potwierdzony protokołem kontroli wynik ważenia, a tym samym na wynik sprawy;

b. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie oceny stanu faktycznego sprawy na podstawie całokształtu zebranych w sprawie i dostępnych Sądowi dowodów oraz niewyjaśnienie i pominięcie faktów utrwalonych protokołem kontroli, z których wynika, iż udzielone kierowcy pouczenie o dopuszczalnej prędkości przejazdu przez wagę dotyczyło wagi innej niż ta, która została wykorzystana podczas kontroli, a to przez pryzmat przyjętego przez Sąd orzekający stanowiska w odniesieniu do innych potwierdzonych protokołem kontroli okoliczności, których ocenę przeprowadzono w oparciu o postanowienia tegoż samego protokołu, uznanego wówczas za dokument posiadający urzędową i wiążącą moc;

c. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec niedokonania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w części odnoszącej się do powodów, dla których kryterium kategorii (rodzaju) drogi uznane zostało przez Sąd jako podstawa wyników pomiarów nacisku osi i wysokości kary pieniężnej, zamiast podnoszonego przez stronę kryterium dopuszczalnego nacisku przewidzianego dla zezwolenia kategorii VII, a tym samym oparcie stanowiska Sądu I instancji wyłącznie na twierdzeniach organu wskazujących na przyjętą przez organ metodykę ustalenia rodzaju zezwolenia, bez dokonania przez Sąd dogłębnej analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że podstawowym kryterium ustalenia wysokości kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia braku zezwolenia kategorii VII może być wyłącznie parametr nacisku na oś wskazany wprost pod lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. (11,5 t) i tylko jego przekroczenia mogą być sankcjonowane karą pieniężną za brak zezwolenia kategorii VII, przy zastosowaniu oczywiście odpowiedniej wysokości kary pieniężnej określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d.

Skarżący podniósł, że Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do podnoszonego zarzutu dotyczącego przedstawienia przez organ dowodu dotyczącego prędkości, z jaką poruszał się pojazd, który to dowód - wobec faktu udzielenia kierowcy błędnego pouczenia o rodzaju wagi wykorzystanej do przeprowadzenia kontroli - ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości procedury ważenia i jej wyniku, a w konsekwencji wysokości nałożonej kary pieniężnej. Prędkość ta mogła być bowiem inna niż wymagana dla zastosowanej wagi, a tym samym wynik pomiaru jest nieprawidłowy. Zdaniem skarżącego, z treści protokołu kontroli wynika, że pouczenie udzielone kierowcy dotyczyło innej wagi (DWA 50, WLM) niż ta, którą przeprowadzono ważenie pojazdu (VM). Tym samym kierowca otrzymał nieprawidłowe pouczenie, co miało bezpośredni wpływ na przejazd przez wagę z prędkością inną niż wymagana dla wagi użytej podczas kontroli.

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wnoszący skargę kasacyjną kwestionuje przede wszystkim stanowisko organów zaaprobowane przez Sąd I instancji, że podstawą ustalenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej w celu określenia wysokości kary za przekroczenie tego nacisku jest dopuszczalny nacisk dla danej drogi - w rozpatrywanej sprawie nacisk osi do 10 t. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, tę podstawę należy ustalić zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku nr 1 Lp. 7 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przewidzianymi dla zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym, czyli przyjąć 11,5 t.

Karę wymierzono za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, przewożącym ładunek niepodzielny. Podstawą wymierzenia kary były art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Pojęcie pojazdu nienormatywnego określa art. 2 pkt 35a tej ustawy stanowiąc, że jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi, wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z przepisu tego niedwuznacznie wynika, że dla oceny dopuszczalnych nacisków osi miarodajne są przepisy o drogach publicznych, określające dopuszczalne naciski dla danej drogi. Tych "norm" dopuszczalnych nacisków osi nie można zatem poszukiwać w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności w załączniku nr 1 określającym przesłanki udzielania zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym w kategoriach od I do VII i różnicującym te przesłanki stosownie do kategorii zezwolenia. Stopniowanie w załączniku nr 1 przekroczeń parametrów pojazdów, które ze względu na te przekroczenia stają się pojazdami nienormatywnymi służy wyłącznie określeniu kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Potraktowanie określonych w załączniku nr 1 przesłanek udzielenia określonego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym jako wartości granicznych, których zachowanie pozwalałoby uznać pojazd za normatywny pozostaje w sprzeczności ze wspomnianym art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym zawierającym definicję pojazdu nienormatywnego.

Nie są również uzasadnione zarzuty procesowe dotyczące niewyjaśnienia kwestii błędnego pouczenia kierowcy o prędkości przejazdu pojazdu przez wagę stacjonarną. Błąd ten miał zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną polegać na tym, że według protokołu kontroli pouczenie dotyczyło wag DWA 50 i WLM. Tymczasem pojazd był faktycznie ważony wagą typu VM. W skardze kasacyjnej nie wykazano jednak, że wymagana prędkość przejazdu przez wagę VM jest inna niż w przypadku ważenia wagami DWA 50 lub WLM, z jaką prędkością kierowca najechał na wagę VM i czy ewentualna różnica w prędkości wymaganej dla wag VM i rzeczywistej prędkości przejazdu kierowcy mogła spowodować błędy w pomiarze nacisku osi, w szczególności zawyżenie tego pomiaru.

Trzeba jednak dodać, że ze znajdującej się w aktach sprawy instrukcji obsługi drogowej wagi osiowej typu VM-1.2 wynika, że przejazd przez wagi typu VM-1.2 i VM-2.2. powinien się odbywać z prędkością do 6 km/godz i że niezachowanie tego wymagania spowoduje, że ważenie nie zostanie przeprowadzone. Z protokołu kontroli wynika zaś, że prędkość przejazdu dla wagi typu WLM wynosi do 5 km/godz. a dla wagi typu DWA od 5 do 6 km/godz. Ważenie wagą VM było skuteczne, co pozwala przyjąć, że kierowca przejechał przez wagi z prędkością odpowiednią dla tego typu wag.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).