Wyrok NSA, sygn. akt FSK 9/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Z treści art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że przyjęcie za podstawę skargi kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania wyklucza możliwość zawarcia w niej wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi także w sytuacji, gdy naruszenie przepisów postępowania określono błędnie jako naruszenie prawa materialnego.

TEZY

Z treści art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że przyjęcie za podstawę skargi kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania wyklucza możliwość zawarcia w niej wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi także w sytuacji, gdy naruszenie przepisów postępowania określono błędnie jako naruszenie prawa materialnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "JLT" Spółka z o.o. w Ł. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2003 r. I SAB/Łd 4/03 w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie nie wydania decyzji w sprawie podatku od nieruchomości - oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2003 r.,. I SAB/Łd 4/03, oddalił skargę "JLT" Spółka z o.o. w Ł. na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. przez nie wydanie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że w dniu 24 października 2000 r., Skarżąca Spółka, powołując się na art. 61 par. 3 Kpa, zwróciła się do Urzędu Miasta Ł. o wydanie decyzji określającej wysokość podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul W. 21. Spółka uzasadniła potrzebę wydania takiej decyzji zmianą właściciela wspomnianej nieruchomości. Urząd Miasta Ł. pismem z dnia 6 listopada 2000 r. poinformował Spółkę, że stosownie do art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, osoby prawne są obowiązane: 1/ składać, w terminie do dnia 14 stycznia, organowi gminy właściwemu ze względu na miejsce położenia nieruchomości, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku, 2/ odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zmian, o których mowa w ust. 3 w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych zmian, 3/ wpłacać obliczony podatek od nieruchomości, bez wezwania, na rachunek budżetu właściwej gminy za poszczególne miesiące w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. W piśmie wyjaśniono, że jeżeli osoba prawna staje się właścicielem nieruchomości ciąży na niej obowiązek złożenia deklaracji podatkowej. Podkreślono, że w takim wypadku organ podatkowy nie wydaje decyzji. W wyroku wskazano, że Skarżąca Spółka uznała jednak, iż zgodnie z art. 61 par. 3 Kpa, jej pismo z dnia 24 października 2000 r., wszczęło postępowanie administracyjne, które powinno być zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, w związku z czym Urząd Miasta Ł. nie wydając w sprawie decyzji pozostaje w bezczynności. W tej sytuacji, Spółka, stosownie do art. 37 par. 1 Kpa, w dniu 13 lutego 2003 r. złożyła zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na nie załatwienie sprawy w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2003 r. uznało zażalenie za nieuzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skargi na bezczynność, że przebieg postępowania w sprawie normują przepisy Kpa. Według wyroku, w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, regulujące przebieg postępowania podatkowego. Sąd wskazał, że materię prawną związaną z wszczęciem postępowania podatkowego normują przepisy art. 165 ustawy Ordynacja podatkowa, a terminy załatwienia sprawy podatkowej określa art. 139 par. 1 tej ustawy. Powołane ostatnio przepisy mają zastosowanie w postępowaniu podatkowym wówczas, gdy zgodnie z przepisami ustawy podatkowej zakończenie postępowania w sprawie następuje w drodze wydania decyzji. O bezczynności organu podatkowego polegającej na nie wydaniu decyzji podatkowej można mówić wtedy, gdy organ w określonym przez ustawę terminie nie podejmuje czynności, do których jest prawnie zobowiązany. Skoro w rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Ł. nie był obowiązany do wydania decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości i poinformował o tym Skarżącą Spółkę, to zarzut bezczynności tego organy nie jest uzasadniony.

Dnia 5 stycznia 2004 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Izby Finansowej wpłynęła skarga kasacyjna "JLT" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2003 r., I SAB/Łd 4/03, złożona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. W skardze kasacyjnej sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ i zarzucono:

1/ "naruszenie prawa materialnego w wyniku wadliwego wyboru jako jedynej normy prawa ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa wobec przedmiotu sporu o ustalonym zakresie przez skarżącego we wszczętym postępowaniu administracyjnym, oraz mylnej subsumcji, w związku z tym zakresem, poprzez przywołanie art. 165 par. 1 i art. 2 tej ustawy (...) wobec regulacji zawartej w art. 3 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z jednoczesnym pominięciem konsekwencji wykładni gramatycznej tego przepisu";

2/ "naruszenie prawa materialnego przez pozbawienie podatnika uprawnień i gwarancji procesowych, jako strony w postępowaniu administracyjnym, wynikających z zasad ogólnych tego postępowania, poprzez uznanie, że pismo strony przeciwnej z dnia 6 listopada 2000 r. spełnia ustawowe przesłanki przepisów stanowiących o sposobie załatwienia sprawy spornej w sposób rozstrzygający co do jej istoty".

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumentację zmierzającą do wykazania, że wniosek Skarżącej Spółki z dnia 24 października 2000 r. dotyczy materii procesowej, która nie została unormowana w ustawie Ordynacja podatkowa w związku z czym, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 3 par. 1 pkt 2 Kpa w sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Wniosek skargi kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi jest oczywiście niesłuszny. Stosownie do art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270; dalej w skrócie: Prawo o postępowaniu/, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę, jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. W świetle zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej art. 188 Prawa o postępowaniu nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż w skardze podniesiono w istocie naruszenie przepisów postępowania. Wprawdzie w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej jako podstawę kasacji podano "naruszenie prawa materialnego", jednak równocześnie wskazano, że polegało ono na dokonaniu "(...) błędnego wyboru ustawy procesowej przez zastosowanie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zamiast odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego /pkt 1/" oraz na "(...) pozbawieniu strony uprawnień, jakie przysługują jej w postępowaniu administracyjnym /pkt 2/". Jest niewątpliwe, że takie określenie podstawy kasacji oznacza, iż obejmuje ona naruszenie przepisów postępowania.

Z treści przytoczonego wyżej art. 188 Prawa o postępowaniu wynika, że stosowanie tego przepisu uzależnione jest od łącznego zaistnienia przesłanek: a/ nie wystąpienia naruszeń przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, b/ wydania orzeczenia z naruszeniem prawa materialnego.

Uwzględniając regulację zawartą w art. 188 Prawa o postępowaniu należy stwierdzić, iż przyjęcie za podstawę skargi kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania wyklucza możliwość zawarcia w niej wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Dotyczy to także sytuacji, w której - podobnie jak w rozpoznanej sprawie - naruszenie przepisów postępowania określono błędnie jako "naruszenie prawa materialnego".

Przechodząc do rozważenia podanych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa, które - jak już wskazano - obejmują jedynie przepisy postępowania, należy stwierdzić, iż zaskarżone orzeczenie nie wykazuje takich uchybień.

Przepisy Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, które zastąpiły obowiązujące poprzednio w tym zakresie przepisy Kpa, normują postępowania podatkowe w ścisłym tego słowa znaczeniu, to jest rozpoczynające się wszczęciem tego postępowania, a kończące - wydaniem decyzji podatkowej. Przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej nie stanowią regulacji pełnej, bowiem art. 3 par. 1 pkt 2 Kpa wyraźnie stwierdza, że wskazane w nim działy tego Kodeksu stosuje się w sprawach podatkowych. W literaturze wyrażono pogląd, nawiązujący wprost do treści art. 3 par. 1 pkt 2 k. p. a., że Kodeks ten nie ma zastosowania wyłącznie w sprawach uregulowanych w Ordynacji podatkowej, a zatem sprawy nie uregulowane w Ordynacji powinny być nadal rozstrzygane na podstawie przepisów Kpa /J. Borkowski : Ordynacja podatkowa a kontrola Sądu Administracyjnego [w:] Ordynacja Podatkowa - studia, red. B. Brzeziński i C. Kosikowski, Łódź 1999, str. 219 i n./. Jednakże stanowisko to, powołane w skardze kasacyjnej, odnoszone jest wyłącznie do postępowania podatkowego uregulowanego przepisami Działu IV Ordynacji podatkowej.

Specyfiką prawa podatkowego jest między innymi to, iż tworzące je przepisy ustaw podatkowych pozwalają na wyróżnienie postępowania podatkowego w znaczeniu ogólnym, obejmującego sytuacje, w których realizacja zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa, a więc bez dokonywania wymiaru podatku. Działania podatników zmierzające do realizacji wspomnianego obowiązku są ustalane w całości przez poszczególne ustawy podatkowe. Taki właśnie sposób realizacji zobowiązania podatkowego ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ przyjmuje w stosunku do osób prawnych będących podatnikami podatku od nieruchomości. Normujące tę materię przepisy powołanej ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., a w szczególności jej art. 6 ust. 8, stanowią w tym zakresie kompletna regulację. Oznacza to między innymi, że w zakresie objętym tą regulacją stosowanie przepisów postępowania zawartych w innych ustawach jest wyłączone. W zaskarżonym wyroku słusznie więc przyjęto, że Prezydent Miasta Ł. nie był zobowiązany do wydania wskazanej we wniosku Spółki "JLT" z dnia 24 października 2000 r. decyzji i w konsekwencji uznano, w iż twierdzenie skargi o bezczynności tego organu administracji publicznej nie jest zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny z tych powodów, stosownie do art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, orzekł jak w sentencji.