Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 173/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 72 ust. 1 pkt 2, art. 67 ust. 1, art. 51 ust. 3-4, art.  art. 66 ust. 1 pkt 1-5
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego Ł. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Marszałek Województwa Z., po rozpatrzeniu skargi R. M., unieważnił z urzędu część praktyczną egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B, przeprowadzonego w dniu [...] r. z udziałem zdającego R. M., w Z. Ośrodku Ruchu Drogowego w K., przez egzaminatora Ł. K. Ponadto nakazał przeprowadzenie kolejnego egzaminu na koszt ZORD w K., a także dokonanie właściwych adnotacji o unieważnieniu egzaminu w protokole egzaminacyjnym Nr [...] z dnia [...] r. oraz wyeliminowanie możliwości przeprowadzenia powtórzonego egzaminu przez egzaminatora Ł. K.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Marszałek wyjaśnił, że zdający zarzucił egzaminatorowi niezachowanie należytej przejrzystości w prowadzeniu egzaminu, przez co nie można jednoznacznie ustalić zasadności wystawionej oceny negatywnej. Podnoszone przez zdającego zarzuty dotyczyły części praktycznej egzaminu.

W ocenie R. M. egzaminator niezasadnie negatywnie ocenił prawidłowość wykonania na placu manewrowym zadania pn. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu". R. M. twierdził, że nie utracił płynności jazdy, ani razu nie naruszył, ani nie najechał na linie wyznaczające pas ruchu oraz nie potrącił pachołków drogowych wyznaczających stanowiska i pas ruchu, a pomimo tego egzaminator ocenił zadanie negatywnie. Drugą próbę tego zadania zdający wykonał analogicznie jak pierwszą, z tą różnicą, że zatrzymując pojazd w końcowym stanowisku wjechał do niego "głębiej" niż poprzednio. Po zatrzymaniu pojazdu egzaminator poprosił go o jego opuszczenie, celem okazania usytuowania pojazdu w stanowisku twierdząc, iż pojazd został zatrzymany za blisko linii wyznaczającej koniec stanowiska. Po wyrażeniu przez zdającego sprzeciwu w stosunku do takiej oceny egzaminator przyłożył do tylnego zderzaka tyczkę, kierując ją prostopadle w stronę linii wyznaczającej stanowisko, co ostatecznie skłoniło go do uznania, iż zadanie zostało wykonane poprawnie. R. M. podniósł, że zdarzenie to wywarło na niego silny i negatywny wpływ oraz znacznie ograniczyło zaufanie do egzaminatora.

Organ wskazał, że ze skargi wynika, iż kolejnym punktem spornym egzaminu był sposób oceny zadania realizowanego w ruchu drogowym, pn. "hamowanie od prędkości co najmniej 50 km/h, do zatrzymania we wskazanym przez egzaminatora miejscu". Egzaminator uznał je za wykonane niepoprawnie, z uwagi na niezachowanie zgodnej z techniką kierowania kolejności włączania hamulca i sprzęgła. W ocenie egzaminatora zatrzymanie pojazdu nastąpiło poprzez włączenie pedału sprzęgła, a następnie hamulca, z kolei skarżący uważa, że zrobił odwrotnie, rozpoczynając hamowanie od włączenia pedału hamulca. W wyniku dezorientacji, jaka nastąpiła u niego na skutek takiej oceny zadania utracił koncentrację, przez co w sposób nieprawidłowy wykonał zawracanie na skrzyżowaniu, przez które ruch odbywa się wokół wyspy (ronda). Skarżący nie zaprzecza, że zadanie to wykonał błędnie.

Ten sam błąd zdający popełnił ponownie, z tym że w drugim przypadku - w jego ocenie - był on wynikiem tego, że nie otrzymał od egzaminatora żadnego plecenia dotyczącego kierunku jazdy lub wykonywanego zadania egzaminacyjnego.

Po wykonaniu tego zadania egzaminator poinformował go o uzyskaniu końcowego wyniku negatywnego z egzaminu.

W toku postępowania Marszałek uzyskał pisemne wyjaśnienia od egzaminatora Ł. K. w formie notatki, z której wynika, że w trakcie egzaminu na placu manewrowym, podczas wykonywania zadania nr 1, polegającego na przygotowaniu pojazdu do jazdy (o którym nie wspomina Skarżący) lusterka zewnętrzne pojazdu zostały ustawione za nisko. Egzaminator polecił poprawienie lusterek, nie traktując powyższego przypadku jako błąd, ponieważ nie były one ustawione rażąco nisko. Dalej Ł. K. wyjaśnił, że przy wykonywaniu pierwszej próby zadania pn. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu" zdający najechał na linię wyznaczającą pas ruchu przednim lewym kołem. Z tego powodu zadanie to zostało powtórzone, a osoba egzaminowana poinformowana o nieprawidłowym jego wykonaniu. W drugiej próbie obserwując pojazd z tyłu egzaminator uznał zatrzymanie pojazdu za nieprawidłowe (w końcowym stanowisku) na skutek tego, że tył pojazdu znajdował się nad linią wyznaczającą jego obrys. Okazując osobie egzaminowanej popełniony błąd (tym razem z lewej strony pojazdu) egzaminator przystawił do tylnego zderzaka tyczkę skierowaną prostopadle do linii końcowej stanowiska, a następnie sam uznał, że z uwagi na "styk" zderzaka z tą linią powinien zadanie to zaliczyć, co też uczynił.

Przed wyjazdem z placu manewrowego, a tym samym rozpoczęciem jazdy egzaminacyjnej w ruchu drogowym, egzaminator poinformował zdającego, że "o ile nic nie będzie mówił, to należy jechać prosto albo tak jak mówią znaki, a kiedy poda kierunki, to należy jechać zgodnie z nimi". Z uwagi na niekwestionowanie tej wypowiedzi, uznał ją za zrozumiałą.

Ł. K. wskazał, że jadąc w ruchu drogowym, podczas wykonywania pierwszej próby zadania egzaminacyjnego, polegającego na hamowaniu i zatrzymaniu pojazdu od prędkości 50 km/h w wyznaczonym przez egzaminatora miejscu, zdający popełnił błąd polegający na zatrzymaniu pojazdu w sposób niezgodny z techniką kierowania, tj. poprzez rozpoczęcie hamowania od naciśnięcia pedału sprzęgła, a następnie hamulca. W kolejnej próbie to samo zadanie wykonywane było w analogicznych warunkach jak przy próbie pierwszej. Tym razem jednak zdający w ogóle nie wykonał zatrzymania pojazdu uznając, że wskazane przez egzaminatora miejsce nie spełnia do tego warunków, z uwagi na brak w ciągu drogi pasa postojowego. Po krótkiej próbie wyjaśnienia zdającemu, iż egzaminatorowi nie wolno wydawać poleceń w czasie egzaminu, które byłyby niezgodne z przepisami ruchu drogowego, próba ta nie została uznana za nieprawidłową, a egzamin był kontynuowany. Egzaminator dodał, że tuż po nieprawidłowym wykonaniu pierwszej próby tego zadania, zdający realizował zadanie zawracania na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym (z wyspą), które rozpoczynał od wjazdu na skrzyżowanie z prawego pasa ruchu, następnie przejechał przez skrzyżowanie zewnętrznym pasem, co zostało uznane za błędne, z czym również zgodził się zdający. Podobnie jak przy pierwszym zawracaniu po niewykonaniu drugiej próby hamowania, zdający wjechał na skrzyżowanie o ruchu okrężnym dojeżdżając do niego prawym pasem ruchu, następnie zawracając po zewnętrznym pasie. Wówczas egzaminator przekazał mu informację o drugim popełnionym błędzie - zadając jednocześnie pytanie o chęć kontynuowania egzaminu - z czego zdający zrezygnował.

Ł. K. oświadczył również, że w trakcie tego przejazdu zdający zadawał mu pytania dotyczące dalszego kierunku jazdy, na które nie udzielił odpowiedzi z uwagi na to, że w miejscu w którym znajdował się pojazd egzaminacyjny jedynym poprawnym kierunkiem jaki mógł obrać zdający była jazda na wprost. W ocenie egzaminatora udzielenie odpowiedzi np. "musi pan jechać prosto" stanowiłoby ewidentną podpowiedź osobie egzaminowanej, niepozostającą bez wpływu na wynik egzaminu.

Stan faktyczny przebiegu egzaminu ustalono na podstawie odtworzonego nagrania, zarejestrowanego w toku egzaminu oraz porównania opisanych w skardze

i notatce egzaminatora okoliczności egzaminu. Po zapoznaniu się z dokumentacją stwierdzono, co następuje.

Odnosząc się do oceny zadania egzaminacyjnego pn. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu" realizowanego w pierwszej części egzaminu na placu manewrowym organ wyjaśnił, że w obydwu próbach osoba egzaminowana w sposób płynny przejechała po wyznaczonym pasie ruchu, nie potrącając pachołów ani tyczek wyznaczających ten pas oraz zatrzymała pojazd wewnątrz wyznaczonych stanowisk. Na podstawie nagrania nie jest jednak możliwe ustalenie położenia pojazdu względem linii wyznaczających jego obrys, jak również nie jest możliwe ustalenie, czy pojazd w czasie jazdy najechał na te linie. Niezależnie od powyższego Marszałek stwierdził, iż egzaminator prowadzący egzamin przez cały czas wykonywania zadania znajdował się w pobliżu pojazdu i obserwował go. W związku z tym nie ma powodu do kwestionowania jego oceny. Podkreślił również, iż ocena zadań egzaminacyjnych wykonywanych na placu manewrowym nie miała wpływu na wynik końcowy egzaminu, gdyż po zakończeniu tej części egzaminu był on kontynuowany w ruchu drogowym, a to jest równoznaczne z zaliczeniem wszystkich zadań na placu manewrowym.

Odnosząc się do egzaminu praktycznego w ruchu drogowym Marszałek wskazał, że podczas wykonywania 1 próby zadania egzaminacyjnego pn. hamowanie od prędkości co najmniej 50 km/h do zatrzymania pojazdu, egzaminator poinformował zdającego po zatrzymaniu pojazdu o popełnionym błędzie w zadaniu, po czym kontynuował egzamin. Podobnie i w tym przypadku nagranie z egzaminu nie pozwala w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć o kolejności włączania sprzęgła i hamulca.

Dalej wyjaśnił, że po wykonaniu powyższego zadania zdający dojechał do skrzyżowania, na którym ruch odbywa się wokół wyspy, gdzie otrzymał polecenie zawrócenia. Pomimo występowania na drodze dojazdowej do skrzyżowania i na nim samym warunków zapewniających wjazd na skrzyżowanie z lewego pasa ruchu oraz przejechanie przez nie wewnętrznym pasem, zadanie nie zostało wykonane prawidłowo. W tej sytuacji egzaminator uznał, iż zaprezentowane wykonanie zadania jest niezgodne z zasadą wskazaną w art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z2012r., poz. 1137 ze zm.) o czym poinformował zdającego, a czego ten nie kwestionował.

Egzamin w ruchu drogowym był kontynuowany, a zdający ponownie otrzymał polecenie wykonania hamowania w miejscu wyznaczonym przez egzaminatora (poruszając się tą samą jezdnią w kierunku przeciwnym). Zadania tego jednak nie wykonał w ogóle twierdząc, że wskazane miejsce nie spełnia warunków do zatrzymania pojazdu i uzasadniając to brakiem wytyczonego pasa postojowego. W takiej sytuacji egzaminator podjął próbę wyjaśnienia zdającemu, że w toku egzaminu nie wolno mu wydawać poleceń niezgodnych z przepisami ruchu drogowego, oraz że w miejscu wskazanym do zatrzymania manewr taki był dozwolony. W czasie tej rozmowy pojazd egzaminacyjny poruszał się na wprost, zbliżając do skrzyżowania o ruchu okrężnym (z wyspą), na które następnie wjechał prawym pasem ruchu. Zarówno dojeżdżając do skrzyżowania, jak i podczas jazdy po nim, egzaminator kontynuował wyjaśnianie zaistniałej sytuacji i nie wydawał zdającemu poleceń co do wykonania zadania egzaminacyjnego. Nie poinformował również w jakim kierunku jazda powinna być kontynuowana. Po zakończeniu wypowiedzi dotyczącej poprzedniego zadania, zdający zadał pytanie egzaminatorowi "czy ma jeszcze raz zawrócić na skrzyżowaniu, czy też tego nie robić", ale nie uzyskał żadnej odpowiedzi ze strony egzaminatora. Oczekując na wskazanie kierunku dalszej jazdy przejechał zjazd do jazdy na wprost i następnie dojechał do 3 wlotu skrzyżowania, opuszczając je. Niezwłocznie po przejechaniu obok zjazdu na wprost ze skrzyżowania, egzaminator zadał zdającemu pytanie "czy wolno zawracać z prawego pasa ruchu" na co ten odpowiedział "że nie został podany mu kierunek jazdy", a egzaminator wyjaśnił, że wyjeżdżając z ośrodka egzaminowania zdający został poinformowany o tym, że jak nie będzie wydawał poleceń, to należy jechać na wprost. Następnie podał, iż na skutek drugiej próby zawracania wykonanej nieprawidłowo, wynik egzaminu jest negatywny.

Dokonując oceny zasadności skargi R. M. organ zwrócił uwagę,

że zarówno ocena zadań realizowanych na placu manewrowym, jak i ocena zadań polegających na hamowaniu od prędkości 50 km/h, nie miały wpływu na negatywny wynik egzaminu, który ustalony został z powodu dwukrotnego nieprawidłowego przejazdu przez skrzyżowanie, na którym ruch odbywa się wokół wyspy, oraz dwukrotnego nieprawidłowo wykonanego zawracania na takim skrzyżowaniu

(co ustalono na podstawie arkusza przebiegu egzaminu praktycznego i nagrania

z egzaminu).

Organ wyjaśnił, że stosownie do zapisu § 28 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2016 r. poz. 232), ocena prawidłowości trybu i zasad prowadzenia egzaminu w ramach nadzoru nie powinna być więc ograniczona wyłącznie do formalnego ustalenia zgodności prowadzonego egzaminu z prawem. Ocena taka dotyczyć powinna również rzetelności czynności wykonywanych przez egzaminatora

w czasie egzaminu, w zakresie sprawdzania wiedzy i umiejętności zdającego.

Podsumowując, organ stwierdził, że ponieważ przy wykonywaniu drugiej próby zadania pn. "przejazd przez skrzyżowanie, na którym ruch odbywa się wokół wyspy" zachodziła konieczność powtórzenia osobie egzaminowanej polecenia co do kierunku jazdy, względnie wskazania zadania, jakie osoba ta miała wykonać, a egzaminator tego nie uczynił, to należało uznać, iż miało to wpływ na sposób wykonania zadania egzaminacyjnego. Wskutek powyższego ocena zadania nie powinna stanowić podstawy ustalenia ostatecznego wyniku negatywnego z egzaminu, co stanowiło podstawę unieważnienia egzaminu.

Odwołanie od decyzji Marszałka Województwa Z. wniósł Ł. K. zarzucając:

- błąd w ustaleniach faktycznych rozpatrującego procedurę skargową przyjętych za podstawę decyzji polegający na swobodnej ocenie, "rzetelności czynności wykonywanych przez egzaminatora", w postaci "braku wydania polecenia przez egzaminatora" (gdzie podczas wyjazdu w ruch drogowy określony został sposób przejazdu na skrzyżowaniach),

- błąd w zasadności oceny polegający na niezastosowaniu się zasady wynikającej

z art. 22 ust.2 pkt 2 Ustawy Prawo o Ruchu Drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku (Dz. U. z 2012r., poz. 1137 ze zm.), jako "drugi niepoprawnym przejazd na skrzyżowaniu z ruchem wokół wyspy",

- błąd w ustaleniach faktycznych czyli ustalenia kolejności naciśniętych "pedałów" - czyli wyłączenia sprzęgła i włączenia hamulca zasadniczego - błędu wynikającego

z techniki kierowania pojazdem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania Ł. K., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowił art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.), zwanej dalej "u.k.p.", zgodnie z którym marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny

z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Unieważnienie egzaminu państwowego następuje z urzędu lub na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 2 pkt 1 i 2 u.k.p.).

Z przywołanego przepisu wynika, że wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu uzależnione jest od spełnienia łącznie następujących przesłanek:

1) stwierdzenia, że egzamin na prawo jazdy prowadzony był niezgodnie

z przepisami ustawy,

2) wykazania, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu.

Dalej organ wyjaśnił, że warunki i tryb przeprowadzania części praktycznej egzaminu państwowego zostały określone w rozdziale V (§ 23 - § 29) rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 232) - zwanego dalej "rozporządzeniem".

W myśl § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a tiret pierwsze część praktyczna egzaminu państwowego polega na wykonaniu, zgodnie z przepisami ruchu drogowego i techniką kierowania pojazdem, w ruchu drogowym zadań egzaminacyjnych obejmujących, z zastrzeżeniem § 24 i § 25, co najmniej zadania określone w tabeli: nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Stosownie do § 27 pkt 9 rozporządzenia podczas części praktycznej egzaminu państwowego egzaminator zwraca szczególną uwagę na:

a) sposób wykonywania manewrów na drodze,

b) zachowanie wobec innych uczestników ruchu drogowego,

c) umiejętność oceny potencjalnych lub rzeczywistych zagrożeń na drodze,

d) skuteczność reagowania w przypadku powstania zagrożenia,

e) sposób używania mechanizmów sterowania pojazdem.

Negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego osoba egzaminowana uzyskuje jeżeli dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne (§ 28 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia).

Organ argumentował, że w niniejszej sprawie zadanie, które osoba egzaminowana w ocenie egzaminatora dwukrotnie wykonała nieprawidłowo zostało określone w załączniku nr 2 tabeli nr 7 poz. 8 rozporządzenia - przejazd przez skrzyżowania, na których ruch odbywa się wokół wyspy. Podstawą uznania,

że powyższe zadanie zostało wykonane nieprawidłowo, było dwukrotne zajęcie przy wjeździe na rondo jak i następnie poruszanie się na rondzie niewłaściwym pasem ruchu (zewnętrznym) w sytuacji, gdy za pierwszym razem egzaminator wskazał, że zdający ma na rondzie zawrócić, oraz za drugim razem gdy egzaminator takiego polecenia nie wydał, lecz zdający przejechał zjazd do jazdy na wprost i zjechał patrząc od strony wjazdu na rondo zjazdem w lewo. W ocenie egzaminatora zdający powinien w obu przypadkach wjechać na rondo na wewnętrzny pas i tym też pasem poruszać się na rondzie.

Podkreślenia wymaga, że zarówno przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.) jak i wspomnianego już rozporządzenia nie zawierają wprost żadnych szczególnych wymagań czy też wytycznych co do sposobu wykonania przedmiotowego zadania. Ustawodawca nie zawarł również obowiązku zajęcia wewnętrznego (lewego) pasa na rondzie

w przypadku gdy kierujący pojazdem zamierza przejeżdżając przez rondo skierować się w lewą stronę bądź zawrócić na rondzie. Przy wykonywaniu tego zadania, jak i każdego innego na egzaminie na prawo jazdy obowiązują ogólne zasady ruchu na drogach publicznych.

Odwołujący egzaminator na poparcie swojego stanowiska co co dwukrotnego nieprawidłowego wykonania przez egzaminowanego przedmiotowego zadania przywołuje przepis art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który dotyczy m.in. zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu. Stosownie do przepisu art. 22 tej ustawy kierujący pojazdem może zmienić kierunek jazdy lub zajmowany pas ruchu tylko z zachowaniem szczególnej ostrożności (ust. 1). W myśl ust. 2 kierujący pojazdem jest obowiązany zbliżyć się:

1) do prawej krawędzi jezdni - jeżeli zamierza skręcić w prawo,

2) do środka jezdni lub na jezdni o ruchu jednokierunkowym do lewej jej krawędzi - jeżeli zamierza skręcić w lewo.

Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli wymiary pojazdu uniemożliwiają skręcenie zgodnie z zasadą określoną w tym przepisie lub dopuszczalna jest jazda wyłącznie w jednym kierunku (ust. 3). Kierujący pojazdem, zmieniając zajmowany pas ruchu, jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pojazdowi jadącemu po pasie ruchu, na który zamierza wjechać, oraz pojazdowi wjeżdżającemu na ten pas z prawej strony (ust. 4), kierujący pojazdem jest obowiązany zawczasu i wyraźnie sygnalizować zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru (ust. 5).

W ocenie Kolegium, wątpliwości budzi przypisanie normy z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym do zadania egzaminacyjnego określonego

w załączniku nr 2 tabeli nr 7 poz. 8 rozporządzenia, tj. przejazdu przez skrzyżowania, na których ruch odbywa się wokół wyspy. Przy wjeździe na tzw. "rondo", tak jak

w niniejszej sprawie, ustawiony jest znak C-12 "ruch okrężny" co oznacza stosownie do § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 170 poz. 1393, ze zm.), że na skrzyżowaniu ruch odbywa się dookoła wyspy lub placu w kierunku wskazanym na znaku. Zdaniem Kolegium uwzględniając specyfikę skrzyżowania jakim jest "rondo" pojazd poruszający się na rondzie ma możliwość jego opuszczenia wyłącznie poprzez skręcenie w prawo na jezdnię drogi wylotowej, natomiast nie ma możliwości jego opuszczenia wykonując manewr skrętu w lewo. Dlatego też naruszenie przepisu art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie jest możliwe w przypadku takim, jaki występuje w niniejszej sprawie. Dodać również należy, że na rondzie obowiązuje ruch okrężny, pasy ruchu biegną okrężnie, a więc w jednym kierunku, co przemawia za tym, że do skrzyżowań na których ruch odbywa się wokół wyspy, stosuje się art. 22 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis wyłącza zastosowanie art. 22 ust. 2 tej ustawy.

Dokonując analizy zaistniałego stanu faktycznego Kolegium doszło do przekonania, że wykonanie zadania przez zdającego w postaci przejazdu przez skrzyżowania, na których ruch odbywa się wokół wyspy było zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku prawidłowe i zgodne z przepisami określającym zasady ruchu na drogach publicznych, co ustalono w szczególności w oparciu o nagranie rejestrujące przebieg egzaminu.

Nie zgadzając się z decyzją Kolegium Ł. K. złożył skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015r. poz. 155 ze zm. - stan prawny na dzień egzaminu), poprzez podtrzymanie decyzji organu pierwszej instancji unieważniającej część praktyczną egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B, przeprowadzonego w dniu [...]r. z udziałem R. M. w Z. Ośrodku Ruchu Drogowego w K. przez egzaminatora Ł. K. (Nr upr. [...]), pomimo braku wystąpienia uchybień przepisom prawa w zakresie sposobu przeprowadzenia egzaminu,

- art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez podtrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w zakresie nakazu dokonania właściwych adnotacji

o unieważnieniu egzaminu w protokole egzaminacyjnym Nr [...] z dnia

[...]., nakazu powtórzenia egzaminu na koszt ZORD w K.

i nakazu, by egzaminu nie przeprowadzał egzaminator Ł. K., pomimo braku podstaw prawnych do decyzyjnego załatwienia sprawy w tym przedmiocie; ewentualnie - w tym zakresie wydanie decyzji bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.),

- art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, (Dz. U. z 2012r., poz. 1137 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię

i niezastosowanie do skrzyżowań, na których ruch odbywa się wokół wyspy (oznaczonych znakiem C-12), podczas gdy dla tego typu skrzyżowań brak jest przepisów szczególnych, zatem obowiązuje ogólna dyrektywa wynikająca

z powołanego przepisu; przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy,

- art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydaniu decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, przy zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania egzaminatora oraz zasięgnięcia z urzędu opinii biegłego, w sytuacji, gdy dowody te w istotnym stopniu mogły przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności sprawy,

- 80 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne odczytanie stanowiska wyrażonego w sprawie przez skarżącego, skutkujące uznaniem,

że w jego ocenie "zdający powinien w oby dwóch przypadkach wjechać na rondo na wewnętrzny pas i tym też pasem poruszać się po rondzie" (strona 4 wers 17 - 18 decyzji); podczas gdy w rzeczywistości skarżący uważa, że podczas jazdy przez skrzyżowanie na wprost, prawidłowy był wybór zewnętrznego pasa, jednak egzaminowany zdecydował o zmianie kierunku jazdy, co spowodowało, że pas wybrany przez niego był nieprawidłowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

W niniejszej sprawie zebrany przez Marszałka Województwa Z., jako organ nadzoru, materiał dowodowy był wyczerpujący

i wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji dysponowały poza pismem samego zainteresowanego unieważnieniem egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B, wyjaśnieniami złożonymi na piśmie przez skarżącego jako egzaminatora, któremu w prowadzonym postępowaniu, z mocy art. 68 ust. 1a ustawy o k.p., przysługuje status strony, a także pisemnym stanowiskiem (sprawozdaniem) egzaminatora nadzorującego, a przede wszystkim nagraniem przebiegu egzaminu praktycznego na płycie DVD.

Organy obu instancji dokonały wnikliwej oceny i analizy zarówno skargi R. M., notatki egzaminatora Ł. K. i utrwalonego na płycie DVD przebiegu egzaminu. Ocena ta doprowadziła organy do odmiennych wniosków, bowiem Marszałek uznał, że wykonanie manewru zawracania na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym nie było prawidłowe, jednak egzaminator podczas drugiego przejazdu przez skrzyżowanie nie wskazał egzaminowanemu w sposób prawidłowy kierunku jazdy, a wcześniejsza konwersacja z R. M. mogła doprowadzić do jego dekoncentracji. Z kolei Kolegium nie podzieliło poglądu, iż wykonanie manewru zawracania było niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym i przedstawiło własna interpretację art. 22 ust. 2 tej ustawy.

Zgodnie z przywołanym w postawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, marszałek województwa, który z mocy art. 67 ust. 1 tej ustawy, sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych,

o których mowa w art. 51 tej ustawy, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Z cytowanego przepisu wynika zatem,

że przesłanką materialnoprawną stanowiącą podstawę unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy jest przeprowadzenie tego egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy i wystąpienie związku przyczynowego między ujawnionymi nieprawidłowościami, a wynikiem tego egzaminu. Przepis ten natomiast nie otwiera organowi nadzoru drogi do kontrolowania samego wyniku egzaminu

w oderwaniu od jego przebiegu. Innymi słowy rzecz ujmując, unieważnienie przez marszałka województwa egzaminu państwowego na prawo jazdy jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadku wykazania, że gdyby egzamin przeprowadzony został zgodnie z przepisami ustawy, to wynik egzaminu byłby inny.

W ocenie Sądu, skoro przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. dla dopuszczalności unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy wymaga, aby egzamin "był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy", to zbadanie legalności zaskarżonej decyzji polegać musi na wskazaniu, jak należy rozumieć zwrot ustawowy:

"w sposób niezgodny z przepisami ustawy". Odpowiedzi na to pytanie należy poszukiwać w przepisach Rozdziału 9 obejmującego art. 49-57d ustawy o kierujących pojazdami.

Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.k., przepis ten określa bowiem cel egzaminu praktycznego i jego zakres w odniesieniu do egzaminu praktycznego na prawo jazdy uprawniające do kierowania m.in. pojazdami silnikowymi jako: "sprawdzenie umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się, odpowiednio do uprawnienia, o które ubiega się osoba zdająca egzamin w ruchu drogowym pojazdem silnikowym. W kontekście tego przepisu, należy przyjąć, że egzamin przeprowadzony w sposób niezgodny z wyżej wskazanym celem i zakresem egzaminu byłby niezgodny z przepisami ustawy.

Zakres części praktycznej egzaminu określa art. 51 ust. 2 pkt 2 ustawy o k.p., stanowiąc, że część praktyczna egzaminu państwowego przeprowadzana przy użyciu odpowiedniego do uprawnienia pojazdu-dotyczy sprawdzenia umiejętności, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

W art. 51 ust. 3-4 u.k.p. ustawodawca określił warunki przeprowadzenia egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Z kolei warunki i tryb przeprowadzania części praktycznej egzaminu państwowego określone zostały w Rozdziale 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 232), zwanego dalej "rozporządzeniem". Dodać należy, że rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1-5, 7,8 ustawy o kierujących pojazdami i jak wynika to z jego § 1 pkt 4 lit. a, określa między innymi warunki i tryb przeprowadzania egzaminu państwowego oraz wzory stosowanych dokumentów. Jest to zatem akt prawa powszechnie obowiązującego i na jego podstawie osoba przystępująca do egzaminu posiada możliwość uzyskania odpowiedniej wiedzy co do zakresu poszczególnych zadań egzaminacyjnych jakie może wykonywać podczas egzaminu.

Warunkiem zatem uznania, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy jest ustalenie, że w trakcie jego przeprowadzenia naruszone zostały przepisy ustawy o kierujących pojazdami i rozporządzenia.

Dokonanie prawidłowego ustalenia w tym zakresie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ze względu na wskazane już na wstępie niniejszych rozważań, materialnoprawne przesłanki unieważnienia egzaminu. Skoro przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. dla dopuszczalności unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy wymaga aby egzamin "był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy", to oczywiste jest, że wykazanie tej niezgodności (lub jej braku) wymaga z uwagi na treść art. 51 ust. 3 pkt 2 – w odniesieniu do egzaminu praktycznego – ustalenia, czy zadanie egzaminacyjne mieściło się w katalogu zadań przewidzianych przepisami, a także czy sposób przeprowadzenia części praktycznej egzaminu był zgodny z zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia.

Katalog zadań dla części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B dla zadań w ruchu drogowym, określa § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia

z 13 lipca 2012 r. jako: obejmujące, z zastrzeżeniem § 24 i 25, co najmniej zadania określone w tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia - zgodnie z przepisami ruchu drogowego i techniką kierowania pojazdem.

W niniejszej sprawie zadania egzaminacyjne, zarówno te, których wykonanie było kwestionowane przez egzaminatora, ale następnie zostały zaliczone, jak i zadanie, którego wykonanie dwukrotnie zostało ocenione jako nieprawidłowe, zostały wymienione w treści rozporządzenia. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia w tym zakresie.

Analiza przez organ odwoławczy dokonanej przez egzaminatora oceny prawidłowości wykonania zadania polegającego na wykonaniu manewru zawracania na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym, jak już wyżej wskazano, jest niedopuszczalna

z punktu widzenia przesłanek warunkujących unieważnienie państwowego egzaminu na prawo jazdy. Ocena ta należy bowiem do wyłącznej kompetencji egzaminatora.

Przedmiotem oceny w kontekście podnoszonych w skardze skierowanej do Marszałka Województwa Z. zarzutów, mogła być zatem

w niniejszej sprawie, wyłącznie prawidłowość wydawanych przez egzaminatora poleceń i próbę dokonania takiej oceny podjął Marszałek Województwa. Organ odwoławczy skoncentrował się jednak na wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz tego czy negatywna ocena wykonania przez zdającego zadania zawracania na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym była prawidłowa - do czego nie był uprawniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoim uzasadnieniu odniosło się jedynie do kwestii prawidłowości wykonania zadania egzaminacyjnego, zapominając o obowiązkach egzaminatora wynikających z § 27 rozporządzenia i dokonaniu oceny, czy obowiązki te zostały dopełnione.

Jednocześnie organ nie zauważył, że sentencja decyzji Marszałka Województwa zawiera zapisy niezgodne z art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis nie daje bowiem organowi uprawnień do nałożenia na podmiot przeprowadzający egzamin obowiązku dokonania stosownych adnotacji w protokole egzaminacyjnym - tego rodzaju adnotacje stanowią czynność techniczną wykraczającą poza zakres decyzyjnego załatwienia sprawy, jak również nie uprawnia organu do wydania dyspozycji w przedmiocie wyeliminowania możliwości przeprowadzenia powtórzonego egzaminu przez egzaminatora Ł. K. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.

Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 22 ust. 2

pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem – jak już wyżej wskazano przedmiotem badania w niniejszej sprawie nie mogła być dokonana przez egzaminatora ocena prawidłowości wykonania kolejnych zadań, a skoro tak to organy nie były również uprawnione do dokonywania oceny prawidłowości wykonania zadań egzaminacyjnych, to bowiem należy do wyłącznej kompetencji egzaminatora.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem – wbrew twierdzeniom Skarżącego, w sprawie nie zachodziła potrzeba uzupełnienia tego materiału. Organy orzekające obu instancji dysponowały poza pismem samego zainteresowanego unieważnieniem egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B, wyjaśnieniami złożonymi na piśmie przez skarżącego jako egzaminatora, któremu w prowadzonym postępowaniu, z mocy art. 68 ust. 1a ustawy

o k.p., przysługuje status strony, a przede wszystkim nagraniem przebiegu egzaminu praktycznego na płycie DVD. W świetle tego materiału dowodowego nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego. Brak było również podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Dowód taki przeprowadza się wówczas, gdy rozstrzygniecie jakiejś istotnej dla sprawy okoliczności wymaga wiadomości specjalnych z dziedzin wiedzy innych niż prawo. Tymczasem w niniejszej sprawie istota problemu sprowadzała się do dokonania prawidłowej oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego, który nie był sporny, a jego ustalenie nie wymagało sięgnięcia do wiedzy osoby posiadającej wiadomości specjalne. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy bowiem oceny prawnej prawidłowości przebiegu egzaminu i jego wpływu na wynik tego egzaminu.

Podsumowując powyższe Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia, w szczególności nie dokonał oceny prawidłowości stanowiska organu I instancji w przedmiocie podstaw unieważnienia części praktycznej egzaminu na prawo jazdy, wynikających z naruszenia przez egzaminatora zasad przeprowadzenia egzaminu, o których mowa w § 27 rozporządzenia. Na tym etapie Sąd nie przesądza, czy ocena w tym zakresie, dokonana przez Marszałka, była prawidłowa, to bowiem będzie rzeczą organu odwoławczego.

Z tego powodu, uwzględniając skargę, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a orzec jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania (pkt II sentencji) oparte zostało o przepisy art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną wyrażoną przez Sąd i wyda stosowne do niej rozstrzygnięcie.