Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2021/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Asesor WSA Elżbieta Granatowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. K.-B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie zmiany orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r. znak [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: MRiPS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowaniu administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej: k.p.a., w wyniku rozpatrzenia odwołania K. K. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej: WZON) z [...] marca 2021 r. znak: [...] odmawiającą zmiany orzeczenia WZON z [...] stycznia 2016 r. znak: [...].

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, MRiPS stwierdził, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: PZON) orzeczeniem z [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] po rozpatrzeniu wniosku K. K. z [...] czerwca 2015 r. postanowił o niezaliczeniu wnioskodawcy do osób niepełnosprawnych. W wyniku rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy WZON orzeczeniem z [...] stycznia 2016 r. uchylił w całości zaskarżone orzeczenie i na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), dalej: u.r.z.s. zaliczył odwołującego do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2017 r. z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności - 05-R i 07-S, określając, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 czerwca 2015 r. Od powyższego orzeczenia K. K. pismem z 10 lutego 2016 r. złożył odwołanie do Sądu Rejonowego w [...] Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z [...] listopada 2019 r. sygn. [...] zmienił zaskarżone orzeczenie w zakresie pkt. III w ten sposób, że orzeczenie wydaje się do 31 stycznia 2020 r., oddalając jednocześnie odwołanie w pozostałym zakresie. Wyrok ten stał się prawomocny wskutek oddalenia od niego apelacji odwołującego przez Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] maja 2020 r. sygn. [...]

Wnioskiem z 24 kwietnia 2018 r. K.K. wystąpił w trybie art. 155 k.p.a. do WZON o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. Powyższy wniosek w zakresie zawartego w nim żądania podlegał zmianie pismem z 4 października 2019 r., a następnie pismem z 10 lutego 2021 r., w którym wnioskodawca wskazał, że wnosi ostatecznie o to, aby organ zmienił na podstawie art. 155 k.p.a. orzeczenie z [...] stycznia 2016 r. i zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, a także zmienił pkt IV orzeczenia określając, że niepełnosprawność wnioskodawcy powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia.

Rozpoznając powyższy wniosek, WZON na podstawie art. 155 k.p.a. decyzją z [...] marca 2021 r. odmówił uwzględnienia żądania wnioskodawcy poprzez zmianę orzeczenia WZON z [...] stycznia 2016 r. w zakresie zaliczenia go do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, a także określenia, że niepełnosprawność wnioskodawcy powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania i podejmowane w nim dotychczas akty, w tym wskazał na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 7 marca 2019 r. sygn. IV SA/Wa 3134/18, którym uchylona została decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: MRPiPS) z [...] października 2018 r. uchylająca decyzję odmowną WZON z [...] maja 2018 r. i umarzająca postępowanie przed organem I instancji, jak i wyroku z 2 listopada 2020 r. sygn. VII SA/Wa 1313/20 uchylającego decyzję MRPiPS z [...] czerwca 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję WZON z [...] grudnia 2019 r. odmawiającą zmiany orzeczenia z [...] stycznia 2016 r. Wskazując na podstawę odmowy zmiany orzeczenia, organ odwołał się do treści art. 155 k.p.a., zauważając, że istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przestanki, które przemawiałyby za zmianą (uchyleniem) decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji ostatecznej może być dokonana tylko w graniach stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Zauważył, że w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w [...], a także Sąd Okręgowy w [...] w sposób niebudzący wątpliwości potwierdził stanowisko WZON, że wnioskodawca spełnia przesłanki zaliczenia do lekkiego stopnia niepełnosprawności, ponieważ odwołanie strony w tym zakresie zostało oddalone. Tym samym zmiana orzeczenia w trybie art. 155 k.p.a. prowadziłaby do podważenia przez organ administracji publicznej orzeczenia sądowego i naruszała powagę rzeczy osądzonej.

Pismem z 15 kwietnia 2021 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył K. K. Odwołujący wskazał, że nie zgadza się z zawartym w niej rozstrzygnięciem, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, art. 7. art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 75, art. 77, art. 79a, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3, art. 155 w zw. z art. 154 k.p.a., § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r. poz. 2027 ze zm.), dalej: r.s.o.n. oraz art. 7 Konstytucji. Z tego powodu odwołujący wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, ażeby MRiPS orzekł zmianę orzeczenia z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie zaliczenia odwołującego do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2017 r. zaliczając wnioskodawcę do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2022 r. oraz stwierdzając, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez wnioskodawcę 21 roku życia.

W przywołanej wyżej decyzji z [...] lipca 2021 r. MRiPS stwierdził, że podziela ustalenia przyjęte w sprawie przez organ I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a., treść art. 365 § 1 k.p.c. i przytoczył stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2020 r. sygn. VII SAB/Wa 148/20, zgodnie z którym rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu zwykłym (o ustalenie stopnia niepełnosprawności) podlegają kontroli przez sądy powszechne, zaś te wydane wprawdzie rodzajowo również w sprawie stopnia niepełnosprawności jednakże w trybie nadzwyczajnym uregulowanym w k.p.a. (np. zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a.) podlegają już kontroli sądów administracyjnych. Oba postępowania są jednak względem siebie zależne i ze sobą się łączą, co ma wpływ na ewentualne rozstrzygnięcia i musi być brane przy ocenie działań organu. Wyjaśnił również zasady, na jakich dokonuje się kwalifikacji osoby zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności na podstawie przepisów u.r.z.s. Zaznaczył, że podnoszone przez stronę kwestie merytoryczne wiążące się z wydanym rozstrzygnięciem w przedmiocie zaliczenia do osób niepełnosprawnych podlegają co do zasady weryfikacji w postępowaniu odwoławczym. W każdym przypadku, gdy strona postępowania orzeczniczego jest niezadowolona z rozstrzygnięcia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i ma zastrzeżenia co do dokonanej oceny stanu zdrowia i występujących schorzeń oraz ich wpływu na przyczynę niepełnosprawności, ma prawo skorzystania z przysługującego jej środka odwoławczego. Zwrócił równocześnie uwagę na to, że trybem właściwym do zmiany merytorycznej orzeczenia jest tryb przewidziany w § 15 ust. 2 r.s.o.n., gdyż w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Na mocy tego przepisu osoba legitymująca się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w przypadku stwierdzenia pogorszenia (czy też polepszenia) stanu zdrowia ma prawo do ubiegania się o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego przedmiotową zmianę stanu zdrowia. W wyniku złożenia wniosku wszczęte zostaje nowe postępowanie orzecznicze, którego celem jest weryfikacja stanu zdrowia osoby orzekanej. W przywołanym kontekście MRiPS wskazał, że Sąd Okręgowy w [...], rozpatrując apelację odwołującego od wyroku Sądu Rejonowego w [...], wyrokiem z [...] maja 2020 r. apelację tę oddalił. Tym samym rozstrzygnięcie sprawy wyrokiem przez Sąd Okręgowy w [...] czyni niedopuszczalnym zmianę przez MRiPS orzeczenia z [...] stycznia 2016 r. w trybie art. 155 k.p.a., prowadziłoby to bowiem do podważenia orzeczenia sądowego i powagi rzeczy osądzonej. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów procesowych. Zawiadomienie na podstawie art. 10 k.p.a. zostało doręczone odwołującemu 23 marca 2021 r., a termin do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym wyznaczony został do 26 marca 2021 r., po uprzednim kontakcie telefonicznym. Jednocześnie z wyjaśnień przekazanych przez WZON przy piśmie z 23 kwietnia 2021 r. wynika, że termin wyznaczony do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym był realny z uwagi na okoliczność, iż materiał dowodowy był odwołującemu dobrze znany, co tenże sam wskazał. MRiPS dodał, że art. 79a k.p.a. w świetle art. 66 ust. 2 u.r.z.s. nie podlega w sprawach o ustalenie niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności zastosowaniu. Z ustaleń faktycznych organu odwoławczego, jak zauważył MRiPS wynika, że PZON wydał na wniosek odwołującego orzeczenie z [...] lipca 2020 r. znak [...] o stopniu niepełnosprawności, którym zaliczył go do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem symboli przyczyny niepełnosprawności - 02-P i 10-N. Orzeczenie zostało zaskarżone do WZON, który to organ w wyniku rozpatrzenia odwołania orzeczeniem z [...] października 2020 r. znak [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i zaliczył odwołującego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 czerwca 2023 r. ze wskazaniem symboli przyczyny niepełnosprawności 08-T, 10-N. Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone przez stronę do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, niemniej jednak odwołujący posiada aktualnie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które jest orzeczeniem ostatecznym. Zatem zmiana przez MRiPS zgodnie z żądaniem strony w trybie art. 155 k.p.a. orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. z ustalonym przez Sąd Rejonowy w [...] okresem ważności do dnia 31 stycznia 2020 r., prowadziłaby nie tylko do podważenia orzeczenia sądowego i powagi rzeczy osądzonej, ale naruszyłaby również art. 156 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję MRiPS z [...] lipca 2021 r. złożył K. K., zaskarżając ją w całości i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, jak i stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., ewentualnie ich uchylenie jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności - art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 35, art. 36, art. 37, art. 52, art. 73, art. 74 ust. 2, art. 75, art. 77, art. 79a, art. 80, art. 81, art. 81a, art. 107, art. 155 w zw. z art. 154 k.p.a., § 7 ust. 3 r.s.o.n. w zw. z art. 66 u.r.z.s. oraz art. 7 Konstytucji, a także art. 153 i art. 170 p.p.s.a., w zakresie których skarżący wniósł o wydanie wraz z wyrokiem postanowienia w trybie art. 155 p.p.s.a. i poinformowanie o uchybieniach organu zwierzchniego, albowiem WZON i MRiPS uniemożliwiły skarżonemu skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. w miejscu jego zamieszkania, pomimo związania wyrokiem z 7 marca 2019 r.

Powyższe zrzuty skarżący rozwinął w obszernym uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę MRiPS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu podjętej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2021 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja MRiPS nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub też stwierdzenie jej nieważności.

W myśl art. 155 k.p.a., stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Należy zauważyć, że przewidziany w art. 155 k.p.a. tryb wzruszenia decyzji dotyczy decyzji ostatecznych prawidłowych lub dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, zaś wzruszenie decyzji może nastąpić tylko z uwagi na słuszny interes strony zgadzającej się na zmianę decyzji lub interes społeczny i gdy brak jest przepisu szczególnego, który takiemu wzruszeniu by się sprzeciwiał. Istotą tego nadzwyczajnego trybu postępowania jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją warunki do jego zastosowania, a także, czy występują szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej.

Zdaniem Sądu, odnośnie do oceny wskazanych przesłanek konieczne jest zwrócenie uwagi na obowiązywanie szczególnego rodzaju ograniczeń limitujących dopuszczalność zmiany lub uchylenia decyzji.

Po pierwsze, interes strony w rozumieniu art. 155 k.p.a., na który się strona powołuje celem zmiany lub uchylenia decyzji, powinien być, w ocenie Sądu, rozumiany jako zobiektywizowana, realnie istniejąca potrzeba zapewnienia tej stronie ochrony prawnej. Musi on uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Po drugie, warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Z tego powodu przepisu art. 155 k.p.a. nie można skutecznie zastosować do uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiada żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania decyzji określonej treści (por. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r. sygn. II OSK 2944/18; wyrok NSA z 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3287/17; wyrok NSA z 19 kwietnia 2017 r. sygn. II OSK 2115/15; wyrok NSA z 9 sierpnia 2013 r. sygn. II OSK 756/12).

Po trzecie, postępowanie weryfikacyjne prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem w tej samej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnym, co sprawa rozstrzygnięta weryfikowaną decyzją (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r. sygn. II OSK 2245/20). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję wydano i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Postępowanie prowadzone w ww. trybie nie jest więc kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 30 lipca 2021 r. sygn. III OSK 3755/21; wyrok NSA z 20 października 2020 r. sygn. II OSK 1731/18; wyrok NSA z 7 października 2020 r. sygn. II OSK 1391/18; wyrok NSA z 14 maja 2019 r. sygn. II OSK 1671/17).

Po czwarte, ostateczna decyzja, od której skargę oddalił sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem, może być przedmiotem postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 155 k.p.a. pod warunkiem, że wszczęcie postępowania w tym trybie w celu weryfikacji treści decyzji nie będzie zmierzać do podważenia związania treścią prawomocnego wyroku oddalającego skargę i wynikającą z powyższego wyroku oceną prawną w zakresie zgodności albo niezgodności z prawem kontrolowanej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 561/17).

Przedmiotem wniosku skarżącego o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej pozostawało orzeczenie WZON z [...] stycznia 2016 r. uchylające w całości orzeczenie PZON z [...] sierpnia 2015 r. i postanawiające o zaliczeniu wnioskodawcy do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2017 r. i określające, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 czerwca 2015 r. Ocena dopuszczalności złożonego przez skarżącego wniosku i możliwości prowadzenia względem orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności postępowania w trybie art. 155 k.p.a. celem jego zmiany została przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 7 marca 2019 r. sygn. IV SA/Wa 3134/18. Jakkolwiek organy orzekające w sprawie są związane oceną prawną sądu stosownie do art. 153 p.p.s.a., to zakres i treść tego związania są zależne od tego, czy poddane interpretacji przez sąd przepisy, które podlegają zastosowaniu przez organ w toku ponownie prowadzonego postępowania, nie uległy zmianie, a ponadto przy ich rozważeniu musi być brane pod uwagę to, czy w sprawie nie miała miejsca zmiana istotnych okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z 24 marca 2021 r. sygn. I OSK 4162/18; wyrok NSA z 19 listopada 2020 r. sygn. I OSK 863/19).

W kontrolowanej sprawie przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 marca 2019 r. wadliwość decyzji umarzającej postępowanie nadzwyczajne korespondowała z uznaniem, że orzeczenie WZON z [...] stycznia 2016 r. "podlega" trybowi nadzwyczajnemu, o którym mowa w art. 155 k.p.a., a złożenie przez wnioskodawcę odwołania od tego orzeczenia do sądu ubezpieczeń społecznych nie stanowi przesłanki do odmowy czy też umorzenia tego postępowania. Nie da się jednakże nie uwzględnić, że zapadły po przeprowadzeniu kontroli sądowej decyzji MRPiPS z [...] października 2018 r. wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2019 r. sygn. [...] zmienił zaskarżone orzeczenie objęte wnioskiem o jego zmianę w zakresie pkt. III (orzeczenie zaliczające wnioskodawcę do stopnia niepełnosprawności lekkiej zostało wydane do 31 stycznia 2020 r.), co MRiPS musiał mieć bezwzględnie na uwadze w prowadzonym postępowaniu, albowiem w zakresie oceny prawnej, którą organ był związany, nie mieściła się wypowiedź Sądu odnośnie do tego, czy możliwa jest zmiana w trybie art. 155 k.p.a. wnioskowanego elementu orzeczenia, jeżeli podlegała ona korekcie sądu ubezpieczeń społecznych, co nakazywało organowi tę kwestię rozstrzygnąć samodzielnie.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ocenie MRiPS, że żądanie wnioskodawcy nie mogło zostać uwzględnione, nie da się przypisać błędu, jeżeli weźmie się pod uwagę konstrukcję orzekania przez sąd w postępowaniu cywilnym w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczętym przez wniesienie odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Istota wyroku reformatoryjnego stanowiącego orzeczenie co do istoty sprawy w rozumieniu art. 47714 § 2 k.p.c. sprowadza się do zmiany orzeczenia zaskarżonego odwołaniem i "zastąpienia" go w uchylonej części rozstrzygnięciem sądu odnoszącym się do meritum sprawy (por. D. Wajda [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, Warszawa 2021, Legalis, komentarz do art. 47714 k.p.c., uwaga 17-18). Wzgląd na fakt, że Sąd Rejonowy w [...] zmienił orzeczenie objęte wnioskiem w trybie art. 155 k.p.a., wydłużając orzeczenie zaliczające wnioskodawcę do stopnia niepełnosprawności lekkiej do 31 stycznia 2020 r., powoduje, iż zachodziła oczywista przeszkoda prawna do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego w sposób zgodny z żądaniem, ponieważ MRiPS i WZON nie została przyznana kompetencja rzeczowa do zmiany orzeczenia w nieistniejącej (nieobowiązującej) części. Taki zaś charakter przypisać należy orzeczeniu uchylonemu przez sąd ubezpieczeń społecznych w części, która została zastąpiona wyrokiem. Żądanie sformułowane przez wnioskodawcę w toku postępowania podlegało kolejnym modyfikacjom, niemniej na etapie jego rozpatrywania przez organ odwoławczy w swojej ostatecznej formie (wniosek zamieszczony w odwołaniu) sprowadzało się do wnioskowania o zmianę orzeczenia z 14 stycznia 2016 r. poprzez zaliczenie przez MRiPS wnioskodawcy do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2022 r. oraz stwierdzenia, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez wnioskodawcę 21 roku życia, co powoduje, że w części żądanie to, pozostając formalnie wnioskiem o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w istocie stanowiło nieprzewidziany w art. 155 k.p.a. wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia sądu ubezpieczeń społecznych.

MRiPS, poddając ocenie zgłoszony wniosek o zmianę orzeczenia z [...] stycznia 2016 r., trafnie zwrócił uwagę na to, że oddalenie odwołania przez Sąd Rejonowy w [...] od powyższego orzeczenia w zakresie, w jakim nie było podstaw do uwzględnienia zarzutów wnioskodawcy, nakazuje uznać, że wnioskowana zmiana prowadziłaby do podważenia orzeczenia sądowego (365 § 1 k.p.c.). Ten aspekt, który ma związek z mocą wiążącą prawomocnego orzeczenia sądowego, był o tyle w sprawie istotny, że przywołane wcześniej zasady konstrukcyjne trybu weryfikacyjnego określonego w art. 155 k.p.a. wskazują, że postępowanie to nie może doprowadzić do wprowadzenia do obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które określając prawa i obowiązki adresata decyzji, skutkowałoby stanem niezgodności z prawem. Taki skutek, jak zasadnie przyjął MRiPS, tymczasem niewątpliwie stanowiłby następstwo zmiany orzeczenia WZON z [...] stycznia 2016 r. we wnioskowany przez skarżącego sposób. Wbrew odmiennej ocenie skarżącego, w omawianym zakresie nie można mówić o istnieniu "luzu decyzyjnego", w ramach którego mogłoby dojść do zmiany orzeczenia, a argumentacji wyrażonej przez organ traktować nie powinno się jako "farmazonów" (odwołanie, s. 6). Z treści prawomocnego wyroku z [...] listopada 2019 r. sygn. [...] wynika, że w toku postępowania sądowego Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii, ortopedii, chorób wewnętrznych, urologii i alergologii na okoliczność ustalenia, czy odwołujący jest niepełnosprawny, a jeżeli tak to w jakim stopniu, od jakiej daty istnieje niepełnosprawność, na jaki okres i jaki jest symbol przyjętej u niego niepełnosprawności (uzasadnienie wyroku, s. 8 i n.). Sąd miał na uwadze stopień upośledzenia sprawności odwołującego i doszedł na podstawie przeprowadzonych środków dowodowych do wniosku, że bezsprzecznie jest ona naruszona i powoduje obniżenie zdolności do wykonywania pracy, niemniej stan zdrowia wnioskodawcy nie pozwala na zaliczenie go do wyższego niż lekki stopień niepełnosprawności. Nie znajdując powodów do zmiany zaskarżonego orzeczenia w części innej niż dotyczącej okresu, na jaki wydano zaskarżone orzeczenie z uwagi na opinię biegłego z zakresu alergologii, Sąd oddalił odwołanie wnioskodawcy, co powoduje, że przesłanka słusznego interesu wnioskodawcy na gruncie art. 155 k.p.a. w żaden sposób nie mogła kształtować kierunku podejmowanego przez MRiPS rozstrzygnięcia, jeżeli, tak jak zostało to już zaznaczone, tenże interes musi się wiązać z potrzebą bezpośredniego zapewnienia stronie postępowania ochrony prawnej, a tej nie można identyfikować z względami sprzecznymi z aksjologią systemu prawnego, którego jednym z istotnych elementów pozostaje zasada prawomocności materialnej orzeczeń sądowych.

W pełni zgodzić się należy również z tą częścią uwag zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która nakierowana została na wskazanie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest aktem podejmowanym na wniosek zainteresowanego, o którym mowa w § 6 ust. 1 r.s.o.n., w sformalizowanej procedurze na podstawie zgromadzonej przez organ dokumentacji medycznej, a jeżeli w jej świetle u osoby niepełnosprawnej posiadającej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności doszło do zmiany stanu zdrowia, osoba ta może wystąpić o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Ten środek prawny, który został wskazany w § 15 ust. 2 r.s.o.n., uzupełnia uprawnienie do wystąpienia przez osobę niepełnosprawną posiadającą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności w oznaczonym czasie (§ 15 ust. 1 r.s.o.n.). Jakkolwiek, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z 7 marca 2019 r., brak jest dostatecznych podstaw, by przyjąć za zasadę ogólną, że orzeczenie powiatowego (wojewódzkiego) zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności "nie podlega" trybowi nadzwyczajnemu, o którym mowa w art. 155 k.p.a., tym niemniej przepisy u.r.z.s. i wskazana regulacja prawna sprzeciwiają się, zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, temu, by za pośrednictwem wniosku o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności składanego w trybie art. 155 k.p.a. osoba niepełnosprawna wraz z upływem okresu, na jaki orzeczono stopień niepełnosprawności i zmianą stanu zdrowia, mogła skutecznie żądać wydania orzeczenia, które na płaszczyźnie funkcji i wywołanym nim skutków odpowiada orzeczeniom wydanym na podstawie wskazanych wyżej przepisów § 15 ust. 1 i 2 r.s.o.n.

Argumentem, który zasadnie został podniesiony przez MRiPS w treści zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję WZON jako podstawa odmownego rozpatrzenia żądania skarżącego, jest również zauważenie, że jeżeli uprawnienie wynikające z objętego wnioskiem o jego zmianę orzeczenia WZON z [...] stycznia 2016 r. wyczerpało się w związku oznaczeniem u wnioskodawcy stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2020 r. (wyrok z [...] listopada 2019 r.), a na mocy orzeczenia WZON z [...] października 2020 r. znak [...] wnioskodawca został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 czerwca 2023 r., to nie zachodziła w kontrolowanym postępowaniu prawna możliwość zmiany orzeczenia WZON z [...] stycznia 2016 r., albowiem weryfikacja decyzji ostatecznych w trybie art. 155 k.p.a., jakkolwiek oparta jest na rozważeniu przesłanki słusznego interesu niepełnosprawnego jako strony, to musi jednakże równocześnie uwzględniać podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym regułę, zgodnie z którą w ramach jednej sprawy administracyjnej nie może być podejmowane rozstrzygnięcie, którym jest kształtowana sytuacja prawna strony już uprzednio ustalona innym aktem pozostającym w obrocie prawnym.

Zaskarżona decyzja z [...] lipca 2021 r., zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie uchybia przepisom procesowym, albowiem w kontrolowanej sprawie MRiPS dokonał wystarczających dla rozstrzygnięcia ustaleń stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, kierując się wymaganiami art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 155 k.p.a. Sąd nie uznaje, by w sprawie można było mówić o naruszeniu przez organ reguł procesowych oraz kodeksowych zasad ogólnych w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Nie zostało w niej wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, toteż nie można mówić w sprawie o wydaniu decyzji w związku z posiedzeniem składu orzekającego w rozumieniu r.s.o.n., w którym powinien uczestniczyć wnioskodawca. Nie zachodziły w sprawie wątpliwości w rozumieniu art. 81a k.p.a., albowiem sprawa rozpatrywana nie należy do kategorii spraw, w których miałoby dojść do nałożenia na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia. Skarżący przed wydaniem decyzji załatwiającej sprawę w toku instancji nie został pozbawiony przez MRiPS prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stanowisko sformułowane przez skarżącego w piśmie z 7 lipca 2021 r. dowodzi, że w ramach podejmowanego rozstrzygnięcia kwestią sporną zasadniczo pozostawała wyłącznie rozbieżna ocena przez organ i odwołującego prawnych warunków, z uwzględnieniem których orzeczenia powiatowego (wojewódzkiego) zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności mogą podlegać wzruszeniu w trybie art. 155 k.p.a., a nie zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Akcentowaniu, że zdumienie skarżącego budził odmowny sposób załatwienia jego wniosku nie może zostać przypisana doniosłość prawna, albowiem w postępowaniach o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie stosuje się przepisu art. 79a k.p.a. (art. 66 ust. 2 u.r.z.s.). Postępowanie, o którym mowa w art. 155 k.p.a., ma charakter weryfikacyjno-merytoryczny, przez co pozostaje ono objęte wskazanym zastrzeżeniem. Zauważenia równocześnie wymaga, że celem regulacji zamieszczonej w art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobiegnięcie sytuacji, w której strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Tego rodzaju sytuacja w sprawie nie miała niewątpliwie miejsca. Znaczenie przypisywane w uzasadnieniu skargi wymienieniu WZON w rozdzielniku decyzji MRiPS, natomiast w decyzji wydanej przez WZON – PZON pozostaje nieuprawnione, albowiem tego działania w żaden sposób nie można łączyć z wystąpieniem przypadku opisanego w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. zorientowanego na ukształtowanie decyzją sytuacji prawnej podmiotu niepozostającego stroną w sprawie. Powody rozpatrzenia wniosku skarżącego w sposób odmowny zostały, zdaniem Sądu, w wystarczający sposób ujawnione przez MRiPS w treści uzasadnienia, które spełnia wymagania art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Treść zamieszczonej argumentacji pozwala uznać, że organ odwoławczy w toku instancji ponownie rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, poddał również weryfikacji w wymaganym zakresie zarzuty postawione przez skarżącego decyzji WZON z [...] marca 2021 r. Jakkolwiek nie wszystkie kwestie traktowane przez stronę jako sporne stały się przedmiotem zindywidualizowanej wypowiedzi organu odwoławczego z racji wielości poruszonych zagadnień i ich niepełnego powiązania z przedmiotem postępowania wyznaczonym trybem weryfikacji orzeczenia PZON na podstawie art. 155 k.p.a., to sytuacja ta nie ma wpływu na wynik sprawy, jako że nie prowadzi do stanu, w którym kwestie oddziałujące na kierunek rozstrzygnięcia pozostałyby poza uwagą MRiPS.

Kierując się powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.