Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1426/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 608  Energetyka i atomistyka
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 189a, art. 189d, art. 189f, art. 189e, art. 189f par. 2 i 3,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 126 ust. 3, art. 123 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2017 poz 576
law: Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki nałożył na K. M. - Prezesa Zarządu M. S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako: skarżący) karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych oraz nadał decyzji w pkt 1 rygor natychmiastowej wykonalności.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 124 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 123 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 792; zwanej dalej "ustawa - Prawo atomowe").

W dniu [...] marca 2017 r. w M. S.A. z siedzibą w [...], została przeprowadzona kontrola zarządzona przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. W jej toku stwierdzono, iż w kontrolowanej jednostce organizacyjnej w pierwszej dekadzie stycznia 2017 r. przeprowadzono demontaż 10 sztuk neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze Pu-239, nie posiadając przy tym stosownego zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Demontaż ten został dokonany przez pracownika – M. A., który został przy tym narażony na skażenie wewnętrzne i zewnętrzne promieniotwórczym izotopem plutonu. Ustalono, iż ww. pracownik jednostki organizacyjnej przeprowadził demontaż bez wiedzy inspektora ochrony radiologicznej i bez nadzoru dozymetrycznego.

Organ ustalił na podstawie danych zawartych w prowadzonym przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki rejestrze jednostek organizacyjnych, że M. S.A z siedzibą w [...], nie posiadały stosownego zezwolenia na działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące polegającą na obsłudze urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej kierownikowi ww. jednostki organizacyjnej.

W dniu 5 września 2017 r. wpłynęło pismo skarżącego, w którym podniósł, iż zarząd spółki nie ingerował w prace osoby uprawnionej do zajmowania się źródłami promieniowania jonizującego, a w zakresie inwentaryzacji materiałów jądrowych, które znajdowały się w spółce, działała komórka do spraw atomistyki, którą prowadził H. O. Wszelkie prace prowadzone były pod nadzorem zarówno uprawnionych instytucji, jak i osób posiadających uprawnienia określone prawem atomowym. Ponadto strona zwróciła się o wydanie odpisów dokumentów, na których opiera się zarzut niedopełnienia obowiązków oraz wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka na okoliczność kontroli, składowania i gospodarki materiałami objętymi ustawą - Prawo atomowe, M. A. oraz H. O. W dalszej części pisma wniesiono o dopuszczenie do sprawy prokurenta M. S.A. z siedzibą w [...].

W dniu 3 października 2017 r. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki udzielił K. M. pisemnej odpowiedzi odnośnie dokumentów, na podstawie których wszczęto postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. W piśmie poinformował skarżącego, iż demontaż neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze, bez stosownego zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, a w konsekwencji doprowadzenie do narażenia pracownika na skażenie wewnętrzne i zewnętrzne, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy - Prawo atomowe. Nadto poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz możliwości udziału prokurenta w niniejszym postępowaniu.

W dniu 27 października 2017 r. do Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki wpłynęło pismo od skarżącego. Wniósł w nim o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań oraz o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – H. O., inspektora ochrony radiologicznej w jednostce organizacyjnej. Wskazał, że świadek miałby być przesłuchany na okoliczność ustalenia, czy ww. jako inspektor ochrony radiologicznej poinformował K. M. o konieczności uzyskania zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki na demontaż izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze oraz ustalenia, czy informował on Prezesa Zarządu o jego obowiązkach wynikających z posiadania izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze w postaci płytek Pu-239.

W dniu [...] grudnia 2017 r. przeprowadzony został dowód z zeznań świadka – H. O., na okoliczności będące przedmiotem wniosku pełnomocnika strony. Świadek zeznał, że Prezes Zarządu został poinformowany ustnie i pisemnie ("Procedura zabezpieczenia źródeł na wypadek prowadzenia prac remontowych"), że demontażu może dokonać uprawniony instalator aparatury kontrolno-pomiarowej. Świadek stwierdził nadto, że informował skarżącego o obowiązkach wynikających z posiadania źródeł promieniotwórczych. Natomiast nie poinformował o konieczności uzyskania zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki na demontaż izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych z uwagi na wszczęcie procedury szukania jednostki, która dokona demontażu i utylizacji. Zeznał również, iż dowiedział się o zdemontowaniu neutralizatorów na początku 2017 r., kiedy będąc w jednostce zauważył je na wózku - zabezpieczone folią. Na pytanie pełnomocnika strony, czy według swojej wiedzy, Prezes Zarządu wiedział o zdemontowaniu neutralizatorów ładunków elektrostatycznych, świadek odpowiedział, iż nie posiada takiej wiedzy. Z protokołu wynika również, iż rozmawiał z Prezesem Zarządu na temat zaistniałej sytuacji, ale nie dochodził, na jakiej zasadzie urządzenia były zdemontowane. Poinformował tylko, że musi zostać natychmiast wszczęta procedura utylizacji, a wózek na którym znajdowały się neutralizatory musi być zamknięty w pomieszczeniu i zabezpieczony przed dostępem jakichkolwiek osób. Świadek przeprowadził pomiary dozymetryczne neutralizatorów owiniętych folią - miernik nie wykazał skażeń. H. O. wskazał jako osobę prowadzącą nadzór nad komórką organizacyjną, w której zamontowane były neutralizatory – M. A. Wskazał również, iż M. A. wiedział jak obsługiwać neutralizatory i był świadomy, iż gdyby cokolwiek się zdarzyło z neutralizatorami ma natychmiast powiadomić inspektora ochrony radiologicznej oraz Prezesa Zarządu. Był on jedynym pracownikiem obsługującym maszyny włókiennicze. Posiadał potrzebne informacje, które uzyskał od świadka - pełniącego funkcję inspektora ochrony radiologicznej. Świadek stwierdził, iż istniała konieczność aktualizacji i zatwierdzania dokumentów: programu zapewnienia jakości; zakładowego planu postępowania awaryjnego; instrukcji badania szczelności źródeł przez Prezesa Zarządu spółki. Na pytanie pełnomocnika, kiedy ww. dokumenty były aktualizowane, zeznał, że nie pamięta. Zapytany natomiast o ich zatwierdzanie, odpowiedział, że nie były one zatwierdzone przez obecnego Prezesa. Ponadto zeznał, że po kontroli Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki neutralizatory zostały zutylizowane przez Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych.

Prezes Państwowej Agencji Atomistyki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, iż M. S.A. z siedzibą w [...], nie posiadały zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki na prowadzenie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące polegającej na obsłudze izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze (okoliczność bezsporna). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo atomowe, wykonywanie działalności związanej z narażeniem, polegającej na obsłudze urządzeń zawierających źródła, wymaga uzyskania zezwolenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3 ustawy - Prawo atomowe, organem właściwym do wydania powyższego zezwolenia jest Prezes Państwowej Agencji Atomistyki.

Organ wskazał, że demontaż izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych nie został zlecony zewnętrznej jednostce - uprawnionej do obsługi urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze, jak pierwotnie zamierzano (zeznania świadka z [...] grudnia 2017 r.), ale powierzono go pracownikowi – M. A. Procedura demontażu była przeprowadzona bez wiedzy inspektora ochrony radiologicznej i bez nadzoru dozymetrycznego, co w konsekwencji doprowadziło do narażenia pracownika.

Organ powołując się na treść protokołu kontroli wskazał, iż źródła na płytkach były praktycznie bez osłony i w związku z tym istniało duże prawdopodobieństwo uszkodzenia ich powierzchni. Kontrolujący inspektorzy dozoru jądrowego dokonali pomiaru skażeń powierzchni wszystkich neutralizatorów w wyniku którego stwierdzono skażenie zewnętrzne jednego z neutralizatorów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe, za przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej odpowiada kierownik jednostki organizacyjnej wykonującej działalność związaną z narażeniem. Organ podkreślił, że uprawnienie do zajmowania się źródłami promieniowania jonizującego, które posiada inspektor ochrony radiologicznej, nie zwalnia kierownika jednostki organizacyjnej z odpowiedzialności za przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz wykonywania obowiązków, wynikających z ustawy - Prawo atomowe.

Organ przywołał przepis art. 43 ust. 3 ustawy - Prawo atomowe przewidujący, że kierownik jednostki organizacyjnej wykonującej działalność związaną ze źródłami promieniotwórczymi ma obowiązek m.in. zabezpieczyć je przed dostaniem się w ręce osób nieuprawnionych.

Zdaniem organu, ustalony w sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, iż skarżący nie dopełnił ww. obowiązku, dopuścił bowiem do zlecenia pracownikowi, osobie nieuprawnionej, wykonania demontażu izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze.

Organ wskazał następnie, że zgodnie z art. 123 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy - Prawo atomowe, kierownikowi jednostki organizacyjnej, który bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, albo bez wymaganego zgłoszenia podejmuje działalność określoną w art. 4 ust. 1, będąc odpowiedzialnym za bezpieczeństwo jądrowe i ochronę radiologiczną dopuszcza do narażenia pracownika lub innej osoby z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 w związku z art. 25 pkt 1 oraz art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 1 -3 nie dopełnia obowiązków w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej przy pracy m.in. ze źródłami promieniowania jonizującego, wymierza się karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej pięciokrotności kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym popełnienie czynu, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.).

Organ, wymierzając karę pieniężną, zgodnie z art. 124 ust. 3 ustawy - Prawo atomowe wziął pod uwagę stopień oraz czas trwania naruszenia obowiązków oraz stopień zagrożenia wywołanego naruszeniem obowiązków. Podkreślił, że z protokołu przesłuchania wynika, że kierownik jednostki organizacyjnej był poinformowany przez inspektora ochrony radiologicznej o demontażu, którego powinien dokonać uprawniony instalator aparatury kontrolno-pomiarowej. Świadczy to, w ocenie organu, o tym, że zlecenie dokonania tej czynności pracownikowi było świadomą decyzją, a nie przypadkowym działaniem. Skutkiem niedopełnienia obowiązku zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych było narażenie pracownika, który dokonał demontażu izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze.

Ustalając wysokość kary, organ wziął pod uwagę powyższe okoliczności i działając w ramach regulacji, zawartych w art. 123 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe, wymierzył karę pieniężną w kwocie 5 000 złotych.

Strona wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

1. naruszenie art. 123 ust. 1 ab initio ustawy - Prawo atomowe poprzez jego błędną wykładnię i w efekcie wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej skarżącemu - Prezesowi Zarządu - podczas gdy kara ta zgodnie z treścią tego przepisu może być wymierzone jedynie kierownikowi jednostki organizacyjnej przez którego należy rozumieć osobę odpowiedzialną w danej jednostce za wykonywanie czynności, o których mowa w art. 123 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe, którą to osobą nie musi być prezes zarządu;

2. naruszenie art. 189d kpa poprzez jego niezastosowanie i w efekcie wadliwe wymierzenie kary administracyjnej bez uwzględnienia uwarunkowań i okoliczności wskazanych w tym przepisie;

3. naruszenie art. 189f kpa poprzez nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i nie poprzestanie na pouczeniu pomimo, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa;

4. naruszenie przepisów działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej z rażącym naruszeniem procedury administracyjnej;

5. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez wadliwie sporządzone uzasadnienie faktyczne jak i prawne, które uniemożliwia przeprowadzenie kontroli legalności wydanej decyzji;

6. naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez w szczególności nieustalenie, kiedy, w jakich warunkach i okolicznościach doszło do realizacji czynu oraz niedokonanie jakichkolwiek ustaleń co do zakresów obowiązków poszczególnych osób obowiązanych, co skutkuje błędnie ustalonym stanem faktycznym przy jednoczesnym niewykazaniu osoby odpowiedzialnej - kierownika jednostki organizacyjnej, która faktycznie może być adresatem decyzji Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi Państwowej Agencji Atomistyki i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący podniósł, iż na mocy nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego uchwalonej w dniu 7 kwietnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 roku, poz. 935) do ustawy dodano Dział IVa zatytułowany "Administracyjne kary pieniężne". W dodanych przepisach ustawodawca uregulował przede wszystkim ogólne przesłanki wymierzania takich kar, odstąpienia od wymierzania kar i udzielenia ulg w ich wykonaniu. Zgodnie z treścią normy art. 189a § 1 kpa w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W związku z tym, że ustawa - Prawo atomowe nie zawiera dodatkowych zapisów dotyczących między innymi przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej wyłączenie, o którym w § 2 art. 189a kpa nie znajduje zastosowania. Z powyższego strona wnioskuje, że Prezes Państwowej Agencji Atomistyki powinien w toku postępowania stosować regulacje Działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ pominął przy orzekaniu powyższą regulację w zakresie art. 189 d i f kpa, co stanowi w ocenie skarżącego o naruszeniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu tak istotnym, że stanowić to powinno podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, gdyż organ nie dokonał ustaleń co do czasu i okoliczności realizacji czynu obciążonego karą jak również nie dokonał ustaleń co do zakresów obowiązków poszczególnych obowiązanych osób, co skutkuje błędnie ustalonym stanem faktycznym przy jednoczesnym niewykazaniu osoby odpowiedzialnej - kierownika jednostki organizacyjnej, która faktycznie może być adresatem decyzji Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Konsekwencją tego było również niedostateczne uzasadnienie decyzji, czym organ naruszył art. 107 § 3 oraz art. 11 kpa. W ocenie skarżącego doszło także do naruszenia prawa materialnego - art. 123 ust. 1 ab initio ustawy - Prawo atomowe - poprzez jego błędną wykładnię. Zgodnie z treścią tego przepisu kara może być wymierzona jedynie kierownikowi jednostki organizacyjnej, przez którego należy rozumieć osobę odpowiedzialną w danej jednostce za wykonywanie czynności, o których mowa w art. 123 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe. Tą osobą na gruncie niniejszej sprawy niekoniecznie musi być prezes zarządu. Zdaniem skarżącego w sytuacji, w której w spółce została wyznaczona inna niż prezes osoba odpowiedzialna za wykonywanie czynności, o których mowa w art. 123 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe - to ta osoba powinna być adresatem decyzji Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, a nie skarżący jako prezes zarządu. Takich ustaleń faktycznych organ jednakże w ogólne nie dokonał, w związku z czym również nałożenie kary na prezesa zarządu musi być uznane obecnie za wadliwe, albowiem z treści decyzji, a ściślej jej uzasadnienia nie wynika, aby kara została nałożona na osobę, o której mowa w art. 123 ust. 1 ustawy Prawo atomowe.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i związaną z nim argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż nie została oparta na usprawiedliwionych zasadach. Tym samym zaskarżoną decyzję - nie obarczoną istotnymi wadami proceduralnymi oraz materialnoprawnymi - należy uznać za odpowiadającą prawu.

Po pierwsze, odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieskorzystania przez organ z możliwości zastosowania przepisów art. 189a, art. 189d i art. 189f kpa, Sąd uznał mając na uwadze realia rozpoznawanej sprawy, iż pominięcie ww. unormowań nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Należy podkreślić w tym miejscu, iż zgodnie z art. 126 ust. 3 ustawy - Prawo atomowe do kar, o których mowa w art. 123, nie stosuje się przepisów art. 189e oraz art. 189f § 2 i 3 kpa.

Co do pominięcia przez organ art. 189d kpa przy nakładaniu kary pieniężnej - wprawdzie brak jest formalnego odniesienia się do tej kwestii, jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, lapidarnym, lecz rzeczowym, znajdują się passusy stanowiące odzwierciedlenie poglądu organu, nie pozwalające na skorzystanie z proponowanej przez ustawodawcę możliwości miarkowania kary pieniężnej. Świadczy o tym przede wszystkim akcentowana w uzasadnieniu decyzji okoliczność możliwego skutku czynu stanowiącego penalizowany delikt administracyjny w postaci niedopełnienia obowiązku zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych - narażenia pracownika, który dokonał demontażu izotopowych neutralizatorów ładunków elektrostatycznych zawierających źródła promieniotwórcze. Według art. 189d ust 1 pkt 1 kpa organ był obowiązany wziąć pod uwagę przy wymiarze kary wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia, co też - jak wynika z treści uzasadnienia decyzji - uczynił. Z uwagi na ocenny charakter ww. przesłanki oraz potencjalny charakter skutku zaistniałego deliktu Sąd stwierdził, iż trudno wymagać od organu, aby dokonał ponownej oceny sprawy aby raz jeszcze uzasadnić swój pogląd o konieczności wymierzenia kary skarżącemu w dotychczasowej wysokości. Byłoby to o tyle nieekonomiczne, co nie prowadziłoby do lepszego wykonania zasady przekonywania, albowiem wszelkie dyrektywy postępowania z materiałami promieniotwórczymi włącznie z poinformowaniem podmiotów uczestniczących w procedurach z tymi materiałami związanymi zawarte są w stosowanych unormowaniach ustawy - Prawo atomowe, którą to ustawę kierownik jednostki organizacyjnej winien znać z racji sprawowanej funkcji.

Należy zatem przejść do kolejnej grupy zarzutów, związanych z brakiem dostatecznych ustaleń w zakresie okoliczności – czasu i miejsca popełnionego deliktu administracyjnego, a także co do przymiotu kierownika jednostki organizacyjnej, który, zdaniem skarżącego, nie przysługiwał jemu jako prezesowi zarządu spółki, lecz osobie odpowiedzialnej za wykonywanie czynności, o których mowa w art. 123 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe. W ocenie Sądu niezasadność formułowanych w tej mierze zarzutów jest oczywista i wynika z treści art. art. 124 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 123 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy w zw. z art. 1 ust.1 pkt 2 ustawy - Prawo atomowe.

Jak wynika z art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo atomowe, "jednostką organizacyjną" jest każdy podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem na emitowanie promieniowania jonizującego. Przepis ten nie określa formy organizacyjnej ani prawnej podmiotu wykonującego działalność związaną z narażeniem.

Pojawiające się na tle art. 123 ust. 1 ustawy - Prawo atomowe wątpliwości, co do tego, kto właściwie podlega przewidzianej w nim odpowiedzialności wymagają analizy ratio legis regulacji i w tym kontekście uwzględnienia, że kara administracyjna jest wymierzana za określone zachowanie podmiotu zobowiązanego do przestrzegania prawa. Omawiany przepis zawiera katalog skonkretyzowanych naruszeń kwalifikowanych jako delikt administracyjny. Należą do nich - poza utratą lub pozostawieniem bez właściwego zabezpieczenia powierzonych materiałów promieniotwórczych (pkt 4) - m.in. podejmowanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, albo bez wymaganego zgłoszenia, zatrudnianie pracowników bez uprawnień, kwalifikacji lub umiejętności określonych w przepisach ustawy (pkt 1), niedopełnianie obowiązków w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej przy pracy z materiałami promieniotwórczymi lub przy ich przygotowaniu do transportu i składowaniu (pkt 3), niedopełnienie obowiązku kontroli dozymetrycznej lub prowadzenia ewidencji materiałów promieniotwórczych (pkt 5), uniemożliwienie lub utrudnienie przeprowadzenie czynności kontrolnych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, nieudzielenie informacji lub udzielenie informacji nieprawdziwej albo zatajenie prawdy w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej (pkt 6). Sądy administracyjne generalnie nie sprzeciwiają się praktykom ustawodawczym polegającym na wprowadzaniu odpowiedzialności karnoadministracyjnej osób fizycznych. Nawiązując do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zastrzegają jednak, że w takim przypadku sankcja musi odpowiadać wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP zasadzie proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zgodnie z tą zasadą stopień nałożonej na jednostkę dolegliwości, będącej konsekwencją naruszenia określonych prawem wymagań, powinien być adekwatny do wagi naruszenia i celu, któremu służy dane wymaganie (zob.: uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 13 października 2011 r., II GPS 1/11; wyrok NSA z 18 września 2015 r., II GSK 1599/15; wyrok NSA z 23 maja 2012 r., II GSK 1643/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie zwraca się ponadto uwagę, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, nie mniej jednak nie jest odpowiedzialnością absolutną. Kształtujące ją regulacje powinny zawierać przesłanki egzoneracyjne umożliwiające uwolnienie się od odpowiedzialności temu, kto wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby nie dopuścić do powstania naruszenia (por. System prawa administracyjnego, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, tom 7, s. 633-649, tom 2 s. 370-378; wyrok TK z 22 września 2009 r., SK 3/08, OTKA 2009/8/125, wyrok NSA z 25 czerwca 2014 r., I OSK 544/13, dostępny w: CBOSA).

Zaznaczenia wymaga, że wyrażając powyższe poglądy, Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 31 marca 2017 r., II GSK 1966/15 dopuścił sytuację "oderwania się" odpowiedzialności z tytułu deliktu administracyjnego z art. 123 ustawy - Prawo atomowe od osoby prezesa zarządu spółki, lecz miało to miejsce w sytuacji ustalenia wykonywania działalności związanej z narażeniem w ramach udzielonego spółce zezwolenia bezpośrednio przez Odział wyodrębniony organizacyjnie, technicznie, finansowo i osobowo. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, aby okolicznością egzoneracyjną było przerzucenie odpowiedzialności za niedochowanie procedur przewidzianych w ustawie - Prawo atomowe na osobę odpowiedzialną za wykonywanie czynności, o których mowa w art. 123 ust. 1 tej ustawy. Z pewnością nie jest to podmiot, o którym mowa w powyższym przepisie sankcyjnym. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu również w zakresie pozostałych ustaleń faktycznych, poczynionych na podstawie protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 2017 r.

Reasumując, decyzja od strony proceduralnej oraz zastosowania przepisów materialnoprawnych nie budzi istotnych zastrzeżeń Sądu, które mogłyby skutkować jej uchyleniem. Wymierzona kara mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, a przesłanki jej wymierzenia zostały w sposób dostateczny ujawnione w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.