Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 394/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 pkt 6 a
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy z przyczyn politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2015 r.; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2015 roku, Nr [...] na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 "a" ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440, z późn. zm.), art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 roku, poz. 1206) oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił potwierdzenia, że C. P. w okresie od 14 grudnia 1981 roku do 4 czerwca 1989 roku nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

W uzasadnieniu organ podał, że strona wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6 "a" ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440, z późn. zm.), że w okresie od 14 grudnia 1981 roku do 4 czerwca 1989 roku nie wykonywała pracy na skutek represji politycznych.

Na potwierdzenie powyższego strona przedłożyła:

1) Kopię świadectwa pracy z dnia 21 kwietnia 1982 roku, potwierdzającego zatrudnienie w Zarządzie Regionu [...] A na stanowisku radcy prawnego w okresie od 16 czerwca 1981 roku do 31 grudnia 1981 roku. Stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 64 § 1 Kodeksu pracy.

2) Kopię wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...] marca 1983 roku, oddalającego odwołanie strony od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej ds. Pracy dotyczącego sposobu rozwiązania umowy o pracę.

3) Oświadczenia świadka z dnia 20 stycznia 2015 roku, potwierdzającego, iż wiadomo mu, że strona po ogłoszeniu stanu wojennego ukrywała się, nie pracowała zgodnie ze swoim prawniczym wykształceniem i nie mogła znaleźć pracy do końca 1989 roku.

4) Oświadczenie świadka z dnia 27 stycznia 2015 roku, z którego wynika że strona uniknęła aresztowania, a następnie ukrywała się i utrzymywała się z niewielkiego gospodarstwa rolnego do końca 1989 roku.

5) Kopię zaświadczenia wystawionego dnia [...] lutego 2015 roku przez Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego we W., z którego wynika, że w okresach: od 24 września 1979 roku do 31 grudnia 1982 roku, od 1 stycznia 1983 roku do 31 grudnia 1990 roku i od 1 stycznia 1991 roku do 30 września 2003 roku strona podlegała ubezpieczeniu społecznemu.

Organ oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że o ile można przyjąć, że jako pośrednią przyczynę rozwiązania stosunku pracy można wskazać względy polityczne, to samo niewykonywanie pracy w zawodzie prawnika nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. 6 ust. 2 pkt 6 "a" cytowanej ustawy.

Poza sporem jest także fakt, że strona we wnioskowanym okresie utrzymywała się z pracy w gospodarstwie rolnym i okres ten został objęty ubezpieczeniem społecznym, uwzględnianym przy ustalaniu prawa do świadczenia emerytalnego i jego wysokości.

Ostatecznie organ konkludował, że w świetle powyższego, brak jest podstaw do wydania przez Szefa Urzędu pozytywnej decyzji w trybie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 "a" ustawy o FUS, dotyczącej niewykonywania przez stronę pracy z powodów politycznych.

C. P. pismem z dnia 4 marca 2015 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, że składa odwołanie, gdyż w decyzji o odmowie pominięto jego wyjaśnienia, że zakłady pracy, do których zwracał się o zatrudnienie nie chciały go zatrudnić nie tylko jako prawnika, ale w żadnym charakterze z powodu nadzoru Służby Bezpieczeństwa. Nie ma żadnych dowodów pisemnych o odmowie, nie przewidział bowiem takiej sytuacji, że będzie mógł się ubiegać o potwierdzenie, iż nie mógł uzyskać pracy z powodów politycznych.

Gdyby przewidział taką możliwość wysłałby stosowne pisma do tych zakładów pismem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Podał, że Służba Bezpieczeństwa nachodziła go w co jakiś czas. Usiłowano też wezwać skarżącego na nieformalne przesłuchania. Wtedy też złożył skargę do Prokuratury Rejonowej dla dzielnicy [...]. Prokuratur obiecał wyjaśnić sprawę, lecz nie przesłał żadnej odpowiedzi. Pozytywem tej skargi było to, że nie wezwano go więcej, lecz przyjeżdżano w kilka osób robiąc mu tzw. pranie mózgu.

Odnosząc się do przesłanek z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. zwrócił uwagę, że zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie nie ma wykładni tego przepisu, więc możliwa jest interpretacja, że ustawodawca celowo nie zawęził kręgu podmiotowego przepisu, gdyż w przeciwnym wypadku posłużyłby się zwrotem "jakiejkolwiek pracy". Jeżeli tego nie uczynił dozwolona jest interpretacja rozszerzająca. Ponadto podał, że przesyła dodatkowe zeznania świadków, zwrócił też uwagę, "że okres pracy w gospodarstwie rolnym objęty jest wprawdzie ubezpieczeniem społecznym, lecz w świetle art. 10 ust. 3 nie uwzględnia się ich przy ustaleniu praw do świadczeń emerytalnych ZUS". Okres ten ma kapitalne znaczenie dla jego praw ubezpieczeniowych ZUS. Jedynie okres składkowy 1982-1989 dałby mu pełne prawo ubezpieczenia ZUS.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2015 r. [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2014r., poz. 1206) po ponownym rozpatrzeniu sprawy: Pana C. P., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...].

Uzasadniając swoją decyzję organ podał, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Szefa Urzędu organ wydając decyzję w pierwszej instancji, opierając się na zgromadzonych w sprawie dowodach prawidłowo ustalił, że samo niewykonywanie pracy w zawodzie prawnika nie wyczerpuje przesłanki wskazanej w art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy o FUS nawet gdyby było pośrednią przyczyną zwolnienia z pracy ze względów politycznych.

Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zainteresowany we wnioskowanym przez siebie okresie utrzymywał się z pracy w gospodarstwie rolnym i okres ten został objęty ubezpieczeniem społecznym, uwzględnianym przy ustalaniu prawa do świadczenia emerytalnego i jego wysokości.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również (...) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki. Zgodnie z art. 10 ust. 3 okresów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie uwzględnia się, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wobec powyższego brak jest podstaw do wydania przez Szefa Urzędu decyzji o potwierdzeniu okresu niewykonywania pracy na skutek represji politycznych.

Skargę na powyższą decyzję złożył C. P. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwianie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego, nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności.

Uzasadniając skargę potwierdził, że sprawa nie została załatwiona we właściwy sposób. Nie został uwzględniony słuszny interes strony, jak również interes społeczny osób znajdujących się w podobnej sytuacji. Organ powinien realizując dyspozycję art. 7 k.p.a. podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a tymczasem organ oparł się tylko na dokumentach dołączonych przez stronę.

Poprzestał na stwierdzeniu, że w jego ocenie samo niewykonywanie pracy w zawodzie prawnika nie wyczerpuje przesłanki wskazanej w art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy FUS nawet, gdyby było pośrednią przyczyną zwolnienie z pracy ze względów politycznych. Zaniechał dalszego wyjaśnienia i uzasadnienia swej decyzji, co jest niezgodne z art. 7 k.p.a.

Według skarżącego organ naruszył także art. 107 § 3 k.p.a. Organ co prawda wskazał fakty, które w jego ocenie uznał za udowodnione, jednak na tym poprzestał. Nie podał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom oraz nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób jasny i zrozumiały tak, by wnioskodawca mógł zrozumieć to, czym organ kierował się przy wydaniu decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – art. 75, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] odmawiająca stwierdzenia, że C. P. w okresie od 14 grudnia 1981 roku do 4 czerwca 1989 roku nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Przedmiotem zaś rozpoznania organów był wniosek skarżącego z dnia 27 stycznia 2015 r. o wydanie decyzji potwierdzającej niewykonywanie pracy z przyczyn politycznych w okresie od dnia 14 grudnia 1981 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.

Podstawą materialnoprawną rozpoznania wniosku jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Art. 6 ust. 2 pkt 6a tej ustawy stanowi, że za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. następujące okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne: niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych (...). Art. 117 ust. 4 tej ustawy mówi, że okresy o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje w drodze decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1206 ze zm.). Stosownie do treści art. 22 ust. 1 w/w ustawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione orzekają na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby. Zainteresowany dokumentując wniosek dołączył do niego oświadczenia świadków: F. P., E. G., wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...] marca 1983 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa C. P. przeciwko Komisarycznemu Zarządcy Miejskiego Związków Zawodowych woj. [...] i miasta W. o ustalenie, że umowa o pracę rozwiązała się z dniem 8 października 1982 r., oddalający odwołanie skarżącego, świadectwa pracy a następnie do wniesionego odwołania dalsze dokumenty: pismo do Prokuratora Rejonowego dla Dzielnicy [...] z dnia 27 lutego 1985 r. i zeznania świadka J. B., Z. P., W. O. i ponownie F. P. i E. G. Na wniosek organu skarżący dołączył również do akt zaświadczenie KRUS o składkach rolniczych. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Jak wynika z powołanego wyżej art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach pozytywne rozpoznanie wniosku uzależnione jest od łącznego wykazania następujących przesłanek: osoba zainteresowana przed 4 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy, że stan ten był powodem represji o charakterze politycznym oraz, że okres pozostawania bez pracy nie został zaliczony do stażu pracy, od którego zależy prawo do świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie innych przepisów.

W obu decyzjach organu brak jest oceny materiału dowodowego i zaistnienia przesłanek warunkujących uzyskanie pozytywnej decyzji.

Należy również podkreślić, że skarżący tak we wniosku jak i odwołaniu podkreślał, że nie mógł znaleźć pracy nie tylko jako radca prawny, że szukał również innego zatrudnienia. Podjął też próbę uprawdopodobnienia tych twierdzeń zeznaniami świadków.

Tymczasem organ dwukrotnie w wydanych decyzjach stwierdza, "że samo niewykonywanie pracy w zawodzie prawnika nie wyczerpuje przesłanki wskazanej w art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o FUS ...".

Organ pomija, nie ustosunkowuje się do twierdzeń skarżącego, że starał się uzyskać również inną pracę niż radcy prawnego ale z przyczyn politycznych jej nie otrzymał. Nie odnosi się również do wypowiedzi składanych na powyższą okoliczność przez świadków.

Ostatecznie z decyzji nie wynika z jakich przyczyn nie uwzględniono wniosku zainteresowanego czy dlatego, że prowadził w ocenianym okresie gospodarstwo rolne, czy też, iż ubiegał się tylko o zatrudnienie w charakterze radcy prawnego.

Zgodzić się należy z twierdzeniami skargi, że przyczyny odmowy pozytywnego rozpoznania wniosku nie zostały wyjaśnione.

Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. wiąże się również z naruszeniem przez organ art. 107 § 3 k.p.a.

Przepis ten stanowi: Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Oceniane decyzje – szczegółowo przytoczone na wstępie – w zasadzie w ogóle nie zawierają żadnego elementu uzasadnienia faktycznego o którym stanowi art. 107 § 3 k.p.a.

Brak właściwego uzasadnienia faktycznego powoduje, że Sąd nie jest w stanie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji i ocenić uzasadnienia prawnego. Dlatego też ponownie wydana decyzja powinna uwzględnić zastosowanie art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

Natomiast Sąd nie podziela zarzutu skarżącego naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ takie czynności podjął zobowiązując skarżącego do złożenia odpowiednich dokumentów. Zainteresowany nie wskazał na ewentualne czynności, które powinien podjąć organ w celu dokładnego wyjaśnieni stanu faktycznego. Jak wynika z tegoż przepisu organ ma obowiązek działać z urzędu aby uwzględniać interes strony i słuszny interes obywateli.

Wskazane wyżej uchybienia w ocenie Sądu w sposób istotny naruszają przepisy postępowania.

Z tego też względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. c i art. 200 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.