Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 609/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 103 § 3, art. 138 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135 ust. 2, art. 137, art. 140
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Z. P. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 609/11

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi Z. P. reprezentowanej przez radcę prawnego R. K. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] utrzymująca w mocy pkt I i III decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości (pkt I) oraz nakazu zwrotu na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 131 181,00 złotych (pkt III). Kwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych.

Wnioskiem z dnia 20 marca 2008 r. (data wpływu do organu) Z. P. zwróciła się do Prezydenta [...] o zwrot nieruchomości położonej w R., oznaczonej w chwili nabycia jej przez Skarb Państwa numerem 53, obręb [...], objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w R. Wydział Ksiąg Wieczystych pod numerem KW [...]. W uzasadnieniu wniosku podano, że Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 28 kwietnia 1988 r. (nr Repertorium [...]). Stosownie do § 3 umowy, sprzedaży dokonano w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1985 r. nr 22, poz. 99, ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] Wojewoda [...] wyłączył Prezydenta [...] od załatwienia przedmiotowej sprawy, wyznaczając jednocześnie Starostę [...] do jej rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Starosta orzekł:

- w pkt I, o odmowie zwrotu na rzez Z. P. nieruchomości oznaczonych aktualnie jako działki:

1) nr 571/8 o pow. 0,2721 na i nr 571/9 o pow. 0,0042 ha stanowiące własność Gminy [...], powstałe ze zmiany oznaczenia działek nr 53/2 i 53/3 w obr. [...], objętych KW [...];

2) nr 571/7 o pow. 0,1664 ha, stanowiącej własność Gminy Miasto [...], pozostającej w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni [...], obj. KW [...]. Wszystkie nieruchomości położone w obr. [...];

- w pkt II, o zwrocie na rzecz Z. P. działek nr 571/1 o pow. 0,0413 ha, 571/2 o pow. 0,0236 ha, 571/3 o pow. 0,2082 ha, 571/4 o pow. 0,1490 ha, 571/5 o pow. 0,871 ha i 571/6 o pow. 0,0570 ha położonych w obr. [...], stanowiących własność Gminy [...], powstałych ze zmiany oznaczenia działek 53/10, 53/9, 53/8, 53/7, 53/6 i 53/5 w b. obr. [...], obj. KW [...];

- w pkt III, o zwrocie przez Z. P. na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanej ceny sprzedaży wymienionych w pkt II decyzji działek, w łącznej kwocie 131 081, 00 złotych. Kwotę tę rozłożono na dziesięć rat, szczegółowo wskazując sposób i termin ich zapłaty oraz skutki niewywiązania się z tego obowiązku.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 do 4, art. 141, art. 142 i art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej u.g.n.). W uzasadnieniu podano, że w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że objęta żądaniem zwrotu nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia 28 kwietnia 1988 r.; zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [...] jako działka nr 53, o pow. 1, 1172 ha, położona w R., obr. [...]. Nabycia dokonano w trybie przepisów ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego S., Jedn. [...]. Cena sprzedaży gruntu wyniosła 7 661 913, 00 złotych (przed denominacją), składników roślinnych zaś 245 453, 00 złotych.

Działka nr 53, wskutek zmian obrębów ewidencyjnych jakie nastąpiły na terenie Miasta, modernizacji ewidencji gruntów, podziału nieruchomości oraz przekształceń własnościowych, odpowiada obecnie działkom nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5, 571/6, 571/8 i 571/9 położonym w obr. [...], stanowiącym własność Gminy [...], obj, KW [...] oraz działce nr 571/7 obj. KW [...]. Ostatnia z wymienionych działek również stanowi własność Gminy [...], jednakże została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...], na podstawie umowy zamiany z dnia 1 marca 2005 r., Rep. [...].

Odnosząc się do wskazanego celu nabycia nieruchomości nr 53 – budowa osiedla mieszkaniowego - organ podał, iż wynika on z treści umowy sprzedaży oraz złożonej Z. P. oferty, a także z decyzji z dnia [...] czerwca 1984 r., nr [...]. Działka miała zostać przeznaczona pod bezpośrednią zabudowę mieszkaniową, zieleń oraz komunikację. Ponadto, w stosunku do działek aktualnie oznaczonych nr 571/8 i 571/9 wyodrębniono zadania branżowe związane z uzbrojeniem terenu - planowano budowę kanalizacji sanitarnej i deszczowej, magistrali cieplnej wraz z niezbędną energetyką oraz sieci wodociągowej. Dysponując powyższymi ustaleniami organ dokonał weryfikacji, czy działki objęte wnioskiem kwalifikują się do zwrotu, stosownie do wymogów przewidzianych przepisami u.g.n. W tym celu w dniu 8 lipca 2008 r. dokonano oględzin działek odpowiadających dawnej działce nr 53. Poczynione w ich wyniku ustalenia dały organowi podstawę do stwierdzenia, że:

- działki nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5, 571/6 są niezagospodarowane zgodnie z celem, na realizację którego je nabyto i tym samym zachodzą przesłanki do ich zwrotu;

- działka nr 571/7 pomimo, iż nie została zagospodarowana stosownie do w/w celu nie podlega zwrotowi, z uwagi na oddanie jej w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...]. Prawo to ustanowiono na podstawie umowy zamiany z dnia 1 marca 2005 r., Rep. [...]. i ujawniono je w księdze wieczystej w dniu 19 kwietnia 2005 r. Stosownie do treści umowy działka miała zostać przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, handel i usługi. Organ zaznaczył przy tym, iż podjęto starania związane z rozwiązaniem umowy użytkowania wieczystego, jednakże z uwagi na jednoznacznie negatywne stanowisko spółdzielni, okazały się one nieskuteczne;

- działki nr 517/8 i 571/9 nie podlegają zwrotowi, albowiem zrealizowano na nich cel, z jakim wiązało się ich nabycie przez Skarb Państwa. Wyjaśniono, że na działce 517/8 znajduje się droga, zaś na działce 571/9 urządzenia uzbrojenia terenu; kanalizacja deszczowa i sanitarna, ciąg ciepłowniczy, wodociąg. Organ powołał się przy tym na szereg uzyskanych w toku postępowania dokumentów, z których wynika, że wszystkie w/w inwestycje, z wyłączeniem drogi, zostały wykonane z zachowaniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Wyjaśniając wysokość kwoty, której zwrot nakazano, Starosta podał, iż stanowi ona zwaloryzowaną cenę sprzedaży gruntu, obliczoną proporcjonalnie do powierzchni zwracanej nieruchomości.

We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu, uzupełnionym pismem z dnia 9 stycznia 2009 r., kwestionującym pkt I i III decyzji Starosty zarzucono, że odmawiając zwrotu działki 571/7 organy nie miały prawa powoływać się na ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego, albowiem stosownie do treści art. 229 u.g.n. miałoby to znaczenie jedynie wówczas, gdyby umowa w tym przedmiocie została zawarta przed dniem 1 stycznia 1998 r. W tej kwestii zarzucono, że obowiązkiem organów było zawiadomić byłego właściciela o planowanym zawarciu umowy użytkowania wieczystego, celem umożliwienia mu złożenia wniosku o zwrot. Wyeksponowano nadto, że organ zupełnie niezrozumiale odmówił zwrotu działek nr 571/8 i 571/9 przyjmując, iż zrealizowano na nich cel, z jakim wiązało się ich nabycie. W ocenie odwołującej się nie można twierdzić, że infrastruktura wybudowana na tych działkach związana była z realizacją inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego w sytuacji, gdy osiedle to nigdy nie powstało. Droga, o której wspomina się w decyzji biegnie przez porośnięte chwastami pola i kończy się nagle, przed ugorem, innymi słowy prowadzi donikąd. Końcowo odwołująca się zakwestionowała wysokość kwoty, której obowiązkiem zwrotu ją obciążono, jak również zbyt krótki w jej ocenie termin wpłaty pierwszej raty.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy kwestionowaną część decyzji Starosty. Wywiódł w niej, iż zarzuty odwołania nie znajdują podstaw. Podał, że ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, każdorazowo stanowi podstawę do odmowy jego uwzględnienia, jeżeli nie powiodły się starania o rozwiązanie tego stosunku prawnego. W takiej sytuacji, Skarb Państwa bądź gmina traci władztwo nad nieruchomością, co uniemożliwia dokonywanie w stosunku do niej działań o charakterze rozporządzającym. Odnosząc się do działek 571/8 i 571/9 organ stwierdził, że zrealizowano na nich cel, z jakim wiązało się ich nabycie, a okoliczność niezrealizowania inwestycji zasadniczej - budowy osiedla mieszkaniowego - pozostaje prawnie irrelewantna. Również jako bezpodstawny uznano zarzut odnoszący się do kwoty stanowiącej rozliczenie zwrotu odszkodowania. Powołując się na art. 140 ust. 1 do 3 u.g.n. organ stwierdził, iż nie dostrzegł w tym zakresie żadnych nieprawidłowości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję Wojewody [...] wniosła Z. P. z żądaniem uchylenia jej oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r. w zakresie jej pkt I i III. W skardze zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6-10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez brak zebrania w sprawie całokształtu materiału dowodowego i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, brak należytego przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości a także nierozpoznanie zarzutu skarżącej w tym względzie oraz utrzymanie w mocy orzeczenia o sposobie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania bez poszanowania i uwzględnienia słusznego interesu strony;

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 1 u.g.n. przez błędną wykładnię, a więc brak ustalenia w przyjętym stanie faktycznym, że wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości w zakresie działek nr 571/7, 571/8 i 571/9 nastąpiło na inne cele niż wynikające z aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 1988 r.,

- art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię, w zakresie ustalenia w przyjętym stanie faktycznym, że zasadna jest odmowa zwrotu w/w działek pomimo faktu, że nie zostały wywłaszczone i mimo skierowania wniosku przez osobę uprawnioną, a także art. 136 ust. 2 u.g.n. - w zakresie wskazania, że oddanie działki nr 571/7 podmiotowi trzeciemu w użytkowanie wieczyste bez powiadomienia skarżącej o zamiarze wykorzystania działki na inny cel niż ten, na który została wywłaszczona skutkuje odmową zwrotu,

- art. 137 ust. 2 u.g.n. poprzez brak zastosowania w sytuacji, gdy możliwym jest wyodrębnienie z działek 571/7, 571/8 i 571/9 tych części, które nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, a które przylegają do innych gruntów skarżącej.

W obszernym uzasadnieniu skargi powołano się na argumenty analogiczne do tych, jakie zawarto wcześniej w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji, dokonując jednocześnie ich rozwinięcia. Wskazując na wadliwość przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego oględzin, akcentowano uchybienia o charakterze procesowym. Nadto w szerokim zakresie przywołano orzecznictwo sądowe dotyczące problematyki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, lecz znane już były organowi przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 813/09 oddalił skargę.

W wyniku skargi kasacyjnej złożonej przez Z. P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1052/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r. nie można zaaprobować stanowiska organów odnoszącego się do działki 571/7, że mimo ustalenia, iż działka ta nie została wykorzystana na cel, na który została wywłaszczona, fakt ustalenia na niej prawa wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni [...] czyni zwrot niemożliwym. Akceptacja takiego stanowiska w istocie legalizowałaby bezprawne działanie organów, które rozporządziły przedmiotową nieruchomością z naruszeniem art. 136 ust. 2 u.g.n. NSA podkreślił, że w uzasadnianiu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1993 r. sygn. akt III AZP 24/93 wyrażony został pogląd, iż w razie wystąpienia przesłanek warunkujących zwrot nieruchomości to na organach powinien spoczywać ciężar doprowadzenia do stanu prawnego, w którym staną się one na powrót organami rzeczywiście władającymi nieruchomością.

NSA wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż na części wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej obecnie działkom 571/8 i 571/9 była planowana budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz magistrali cieplnej wraz z niezbędną energetyką oraz sieć wodociągowa. Ustalono, że sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej zostały wybudowane w 1994 r., sieć wodociągowa w 1999 r., sieć ciepłownicza w 1994 r. Są one urządzeniami trwałymi, nie nadającymi się do demontażu. Na działce nr 571/9 znajduje się sieć kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz sieć energetyczna. Powyższe ustalenia wedle NSA przesądzają, że w odniesieniu do działki 571/9 cel na jaki została wywłaszczona został osiągnięty, przy czym realizacja nastąpiła w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., co stanowi przeszkodę do zwrotu tej działki.

Według NSA aprobata stanowiska organów, że również na działce 571/8 zrealizowano cel wywłaszczenia była przedwczesna, gdyż mimo ustalenia, iż na działce tej została urządzona droga asfaltowa posiadająca krawężniki, zatokę oraz zjazd, w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających jaki jest status tej drogi. Powyższe narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 103 § 1 k.p.a., gdyż dopiero ustalenia faktyczne umożliwiają ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego oraz ocenę, czy podjęte przez organ administracyjny rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przy prawomocnym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zgodnie z przepisem art. 190 P.p.s.a. był związany oceną prawną przedstawioną przez NSA. Wobec powyższego stwierdzić należy, że przesądzone zostało, iż organy zasadnie odmówiły zwrotu działki 571/9, skoro cel na który ją wywłaszczono został zrealizowany. Na działce tej znajdują się bowiem trwałe urządzenia nie nadające się do demontażu a to: zrealizowana w 1994 r. sieć kanalizacji deszczowej i sanitarnej, w 1999 r. sieć wodociągowa i w 1994 r. sieć ciepłownicza oraz sieć energetyczna, stąd w świetle art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n brak było podstaw do jej zwrotu.

Co do działki 571/7 oddanej w wieczyste użytkowanie Spółdzielni [...], w ocenie Sądu, na obecnym etapie nie można podzielić stanowiska organów, że uczyniły one wszystko co możliwe, aby doprowadzić do stanu, w którym zwrot będzie możliwy. Zestawiając datę zawarcia umowy zmiany, treść jej postanowień, wreszcie wyniki oględzin stwierdzić należy, że jeśli spółdzielnia odmawia rozwiązania umowy w zakresie w/w działki, organy winny sprawdzić czy nie istnieją podstawy do jej rozwiązania na podstawie art. 33 ust. 3 u.g.n.

W związku z treścią umowy zamiany, wreszcie biorąc pod uwagę datę jej zawarcia oraz fakt, że została ona zawarta z pogwałceniem art. 136 ust. 2 u.g.n. w razie braku podstaw do rozwiązania umowy zamiany w zakresie działki 571/7 możliwe jest choćby domaganie się na drodze sądowej stwierdzenia nieważności powyższej umowy w w/w zakresie jako naruszającej bezwzględnie obowiązujące przepisy art. 136 ust. 1, 2 i 3 oraz 137 ust. 1 pkt 2 i art. 216 u.g.n. Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy np. w uzasadnieniu wyroku z 9 lipca 2009 r. sygn. akt. III CSK 182/09 – LEX nr 530573 a na gruncie wcześniej obowiązujących ustaw np. w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. akt I CKN 368/97 – OSNC 1998/9/143.

W świetle powyższego oraz treści uzasadnienia wyroku NSA w niniejszej sprawie nie można podzielić twierdzeń organów, że uczyniono wszystko, aby doprowadzić do stanu, kiedy zwrot będzie możliwy.

Odnośnie zaś działki 571/8 organy – stosownie do oceny wyrażonej przez NSA – organy naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. i zobowiązane będą ustalić jaki jest status znajdującej się na tej działce drogi, co także wynika ze wskazań NSA. Dodatkowo odniosą się do żądania skarżącej co do zwrotu części tej działki w przypadku gdyby zwrot całej działki nie był możliwy. W ocenie Sądu w sytuacji gdy strona nie kwestionowała wyników oględzin tzn. identyfikacji nieruchomości w terenie ani aktualnego jej stanu (jakie urządzenia się tam znajdują, jak ona wygląda itp.), bez wpływu na wynik sprawy pozostają okoliczności związane z niewłaściwym – zdaniem strony – przeprowadzeniem tych oględzin.

Ponieważ zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony został zarzutami skargi kasacyjnej a Sąd pierwszej instancji nie ma takich ograniczeń, należało także wytknąć organowi II instancji nieprawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

W polskim modelu procedury administracyjnej nie obowiązuje zasada ograniczenia rozpatrzenia sprawy zakresem złożonego odwołania. Organ II instancji ma rozstrzygnąć całą sprawę ponownie. Przedmiot rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy jest jedynie ograniczony zakresem sprawy – w tym przypadku żądaniem zwrotu 9 działek odpowiadających wywłaszczonej dawnej działce nr 53 i związanym z tym zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania.

W niniejszej sprawie Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r.:

I . odmówił zwrotu nieruchomości położonej w obr. [...] oznaczonej jako działki nr 571/8 o pow. 0,2721 h, 571/9 o pow. 0,0042 ha oraz działki nr 571/7 o pow. 0,1664 ha

II. orzekł o zwrocie na rzecz Z. P. nieruchomości położonej w Obr. [...] składającej się z działek nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5 i 571/6

III. orzekł o zwrocie przez Z. P. na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 131 181 zł płatnego przez okres 10 lat w ratach rocznych w wysokości po 13 181 zł, przy czym pierwsza rata płatna po uprawomocnieniu się decyzji - w terminie jednego miesiąca od daty jej wykonalności, zaś następne płatne do dnia 31 marca każdego roku.

Rzeczywiście w odwołaniu Z. P. kwestionowała jedynie pkt I i III decyzji Starosty lecz to nie oznaczało, że organ II instancji mógł rozpoznać sprawę jedynie w granicach odwołania. Niezależnie od zakresu zakwestionowania przez stronę decyzji organu I instancji organu II instancji ma obowiązek rozstrzygnąć całą sprawę.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy pkt I i II zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję,

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Z zestawienia decyzji Wojewody z przepisem art. 138 § 1 k.p.a. jasno wynika, że rozstrzygnięcie tego organu nie odpowiada żadnemu z wyżej wskazanych. Powyższe przesądza więc także, że organ ten naruszył art. 138 § 1 k.p.a. – nie rozpatrzył bowiem całej sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących odszkodowania w ocenie Sądu są one niezasadne. Operat stanowiący podstawę ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania został sporządzony zgodnie z przepisami u.g.n. przez rzeczoznawcę majątkowego i nie narusza przepisów art. 140 i 141 tej ustawy. Proporcjonalnie do powierzchni zwracanych działek ustalono wysokość kwoty, którą skarżąca jest zobowiązana zwrócić. Waloryzowana była cena, którą skarżąca otrzymała przy wywłaszczeniu. Nie budzi też wątpliwości Sądu fachowość operatu i jego poprawność matematyczna.

Wbrew twierdzeniom skarżącej termin zapłaty pierwszej raty nie był krótki bo przy jego opisie użyte zostały dwa pojęcia: prawomocność która na gruncie postępowania administracyjnego w zestawieniu z postępowaniem przed sądami administracyjnymi oznacza decyzję, która nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego (bo np. upłynął już termin do jej złożenia) lub skarga została prawomocnie oddalona. Pojęcie prawomocności w Kodeksie podstępowania administracyjnego nie występuje. K.p.a. używa w odniesieniu do decyzji pojęcia "ostateczna", co nie jest tożsame z prawomocnością. Ponadto pierwsza rata miała być zapłacona w terminie miesiąca od daty wykonalności decyzji. Zgodnie z art. 130 k.p.a. i 108 k.p.a. decyzja jest wykonalna gdy jest ostateczna lub została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności. Skoro pierwsza rata miała być płatna po uprawomocnieniu się decyzji w terminie jednego miesiąca od daty jej wykonalności –to w ocenie Sądu przy takim sformułowaniu musiały być spełnione obydwa warunki – decyzja musiała być prawomocna oraz musiał upłynąć termin miesiąca od uzyskania przymiotu wykonalności. W realiach niniejszej sprawy ten termin jeszcze nie upłynął. Organ II instancji nie rozstrzygnął bowiem całej sprawy orzekając jedynie o punkcie I i III decyzji organu I instancji, co przy wyżej cytowanym określeniu terminu zapłaty I raty i zaskarżeniu tak sformułowanej decyzji do Sądu spowodowało, że termin zapłaty jeszcze nie nadszedł. Oczywiście skarżąca mogła zaskarżyć do Sądu jedynie część decyzji, gdyby organ II instancji rozstrzygnął całą sprawę, lecz wobec błędnego sformułowania sentencji spowodowało, że zaskarżyła całą decyzję Wojewody, dlatego termin zapłaty pierwszej raty jeszcze nie nadszedł.

Powyższe uchybienia i pogląd wyrażony przez NSA powodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jako że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W punkcie drugim wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a Na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 z późn. zm.) oraz opłata od pełnomocnictwa (17zł).