Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 737/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 194
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Asesor WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi H. K. K. reprezentowanego przez kuratora [...] M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z [...] r., znak: [...]; II. przyznaje [...] M. G. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie dla kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w kwocie 192 (sto dziewięćdziesiąt dwa) złote.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. K. (dalej jako: skarżący), reprezentowanego przez kuratora, [...] M. G., ustanowionego dla osoby nieobecnej, utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r., znak: [...], w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Postanowieniem z [...] r. Sąd Rejonowy w L. [...] Rodzinny i Nieletnich ograniczył skarżącemu władzę rodzicielską nad synem M. K. poprzez umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej u A. F..

Decyzją z [...] r. Starosta Ś. udzielił rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka w wysokości [...] zł. Decyzja ta została zmieniona decyzją Starosty [...] z [...] r., poprzez podwyższenie wysokości kwoty świadczenia.

Decyzją z [...] r. Starosta Ś. odstąpił od ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt syna w rodzinie zastępczej od dnia 1 stycznia 2012 r. do 11 maja 2017 r. lub (w przypadku opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej przed tą datą), do dnia faktycznego pobytu małoletniego w rodzinie zastępczej.

Postanowieniem z [...] r. Sąd Rejonowy [...] w L. [...] Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla skarżącego kuratora w osobie [...] M. G. do reprezentowania interesów nieobecnego w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt małoletniego M. K. w rodzinie zastępczej.

Zawiadomieniem z 15 stycznia 2019 r. Starosta Ś. poinformował kuratora o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W piśmie z 24 stycznia 2019 r. kurator wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Decyzją z [...] r. Starosta Ś. odmówił skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

W wyniku odwołania kuratora skarżącego, decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję

i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie Kolegium organ pominął w swoich rozważaniach przesłankę odstąpienia od ustalenia opłaty niezależnie od sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej, ze względu na nieznane miejsce jej pobytu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] r., organ I instancji odmówił skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka M. K. w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skoro nie udało się ustalić miejsca pobytu ojca dziecka i nawiązać z nim kontaktu, to nie jest możliwe ustalenie sytuacji bytowej i dochodowej zobowiązanego, dlatego nie jest możliwe odstąpienie od ustalenia opłaty ze względu na przesłanki określone w § 3 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Powiatu w Ś. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozłożenia na raty, odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dzieci i osób pełnoletnich w pieczy zastępczej. Z kolei rozpatrując sprawę z punktu widzenia przesłanek określonych w § 3 ust. 2 uchwały organ uznał, że uwzględnienie wniosku skarżącego stanowiłoby naruszenie interesu społecznego. Skarżący porzucił dziecko, nie wykazuje nim żadnego zainteresowania, wskutek czego dziecko trafiło do rodziny zastępczej. Takie zachowanie nie zasługuje na aprobatę, jest społecznie nieakceptowane, godzi w dobro małoletniego syna.

W odwołaniu od decyzji kurator skarżącego podniósł zarzuty naruszenia § 3 ust. 2 pkt 1 uchwały z [...] kwietnia 2012 r. poprzez dowolne uznanie, że skoro skarżący porzucił swoje dziecko skutkiem czego trafiło ono do rodziny zastępczej, to interes strony jest sprzeczny z interesem społecznym. W związku z tym organ błędnie odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty, pomimo że w sprawie zachodzi przesłanka wymieniona w ww. punkcie, tj. nieznane jest miejsce pobytu skarżącego. Ponadto kurator zarzucił naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia o odmiennej treści w niezmienionym stanie faktycznym na niekorzyść strony.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w wyniku podjętych czynności ustalono, iż skarżący nie figuruje w ewidencji osób ubezpieczonych w KRUS, nie został odnotowany wpływ jego zeznania podatkowego za 2017 r. w Urzędzie Skarbowym w L. i w N., a w bazie MSWiA w W. brak jest danych o jego zameldowaniu na pobyt stały i czasowy, do tego nie reguluje zobowiązania alimentacyjnego na rzecz dziecka i nie komunikuje się z dzieckiem. Ponieważ wszelkie podejmowane w tym celu czynności okazały się nieskuteczne, w związku z tym brak ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej strony nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzą okoliczności o których mowa w § 3 ust. 1 ww. uchwały związane z sytuacją dochodową strony, uzasadniające odstąpienie od spornej opłaty.

Niewątpliwie w niniejszej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od ustalenia ww. opłaty uwagi na okoliczności wymienione w § 3 ust. 2 pkt 3 – 5 uchwały, gdyż rodzić dziecka nie jest osobą małoletnią, ubezwłasnowolnioną, a pobyt dziecka w rodzinie zastępczej trwał dużej niż 5 dni. Organ rozważył także możliwość odstąpienia od ponoszenia przez ww. opłaty na podstawie § 3 ust. 2 pkt 1 uchwały, z uwagi na nieznane miejsce jego pobytu. Mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie tego przepisu, zdaniem Kolegium rozstrzygnięcie organu

I instancji nie narusza prawa. Nie można pomijać, że skarżący (lat 52), wobec którego ciąży obowiązek alimentacyjny względem dziecka, jest w okresie aktywności zawodowej. W związku z tym pomimo, iż w toku postępowania nie ustalono miejsca jego pobytu, brak jest podstaw do uznania, że jest to stan trwały, uzasadniający odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Okoliczność odstąpienia od ustalenia skarżącemu opłaty w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 11 maja 2017 r. z uwagi na nieznane miejsce zamieszkania strony w żaden sposób nie narusza art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., ponieważ okoliczność "nieznanego miejsca pobytu" nie stanowi obligatoryjnej przesłanki do wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Gmina realizując od 1 stycznia 2012 r. zadanie udzielenia rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka, zobowiązana jest do dbania o finanse publiczne. W tych realiach sprawy Kolegium nie wyklucza kontynuowania przez organ ustalenia miejsca pobytu odwołującego w kraju lub zagranicą w celu wykonania decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium kurator H. K. zarzucił naruszenie: (1) § 3 ust. 2 pkt. 1 uchwały z [...] kwietnia 2012 r. poprzez odmowę odstąpienia od ustalenia opłaty, pomimo iż w sprawie zachodzi przesłanka wymieniona w niniejszym punkcie, tj. nieznane jest miejsce pobytu skarżącego; (2) art. 8 i art. 11 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, w szczególności poprzez wydanie odmiennej decyzji odmawiającej zwolnienia z opłaty, wydanej na tle takich samych stanów faktycznych istniejących od daty wydania poprzedniej decyzji o zwolnieniu z opłaty, bez wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy administracyjne przy załatwieniu sprawy; w ocenie kuratora skarżącego działanie organu stanowi przekroczenie uznania administracyjnego; (3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wnioskowanie z faktu braku znanego miejsca pobytu skarżącego o zamiarze porzucenia dziecka ukierunkowanym na przerzucenie ciężaru jego utrzymania na organ, pomimo braku jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie; (4) art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Na wstępie trzeba przypomnieć, że przepisy regulujące opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej (ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; Dz. U. z 2020 r., poz. 821, ze zm.; dalej jako: u.w.r.) przewidują różne formy ulg w spłacie tych zobowiązań, o zupełnie innym charakterze, choć z perspektywy ekonomicznej, z punktu widzenia zobowiązanego ich efekt jest podobny. W szczególności chodzi o odstąpienie od ustalenia opłaty oraz umorzenie opłaty. Już logika wskazuje, że umorzenie z istoty swojej odnosi się do opłaty już ustalonej w drodze decyzji starosty (art. 194 ust. 1 u.w.r.). Mechanizm ulgi w postaci odstąpienia jest zupełnie inny – w tym przypadku nie dochodzi do wydania decyzji o ustaleniu opłaty. W dalszej kolejności należy przypomnieć, że ustawodawca nie precyzuje przesłanek zastosowania poszczególnych ulg, cedując to zadanie na prawodawcę miejscowego. Zgodnie z art. 194 ust. 2 u.w.r., to rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie miała wspomniana wyżej uchwała nr [...] Rady Powiatu w Ś. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Z analizy tego aktu wynika, że prawodawca miejscowy wprowadził dwie odrębne grupy przesłanek zastosowania instytucji odstąpienia od ustalenia opłaty.

Pierwsza grupa przesłanek, wymienionych w § 3 ust. 1 uchwały, odnosi się co do zasady do okoliczności związanych z dochodem zobowiązanego oraz jego sytuacją rodzinną i zdrowotną, a także kwestii opłacania alimentów na dziecko pozostające w pieczy zastępczej i dochodów tego dziecka. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że nie ma możliwości wydania decyzji w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty na podstawie przesłanek z tej grupy, gdyż brak wiedzy co do miejsca pobytu skarżącego uniemożliwia ocenę zaistnienia tych przesłanek.

Druga grupa przesłanek odstąpienia od ustalenia opłaty, wskazana w § 3 ust. 2 uchwały, odnosi się już do okoliczności niezależnych od dochodu osoby zobowiązanej. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy pierwszej z tych przesłanek – nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Pozostałe przesłanki wymienione w § 3 ust. 2 uchwały nie wchodzą w grę, jest to okoliczność bezsporna.

Oczywiście rację mają organy obydwu instancji, że decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty ma charakter uznaniowy, o czym przesądza sformułowanie "starosta może" użyte w treści § 3 ust. 2 uchwały. Równie oczywiste jest jednak, że uznanie administracyjne nie oznacza arbitralności i dowolności rozstrzygnięć organu. Luz decyzyjny organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego ogranicza kilka elementów. W pierwszej kolejności – wynikający z zasady prawdy materialnej obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie podstawowa okoliczność faktyczna dla oceny przesłanki odstąpienia od ustalenia opłaty jest bezsporna. Działania podjęte w toku postępowania, zarówno przez organy, jak i kuratora ustanowionego przez sąd rodzinny dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, nie doprowadziły do odnalezienia żadnych wskazówek co do miejsca pobytu osoby zobowiązanej (skarżącego).

Poza sferą ustaleń faktycznych, luz decyzyjny organów w przypadku rozstrzygnięć uznaniowych ograniczają ogólne zasady postępowania administracyjnego w tym – szczególnie istotne w rozpoznawanej sprawie – obowiązek wyważenia interesu publicznego i słusznego interesu dłużnika (art. 7 k.p.a.), zasada ochrony zaufania (art. 8 k.p.a.) i zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.).

W odniesieniu do zasady wyważania interesu publicznego i słusznego interesu strony (dłużnika), należy zauważyć, że organy obydwu instancji zawarły w uzasadnieniach swoich decyzji rozważania w tym zakresie, uznając, iż sprzeczne z interesem społecznym jest odstąpienie od opłaty, w sytuacji, gdy skarżący nie interesował się dzieckiem, nie utrzymywał z nim żadnego kontaktu, nie płacił alimentów. Zdaniem organów nie jest zasadne odstąpienie od opłaty biorąc pod uwagę, że zobowiązany jest osobą w wieku pozwalającym na podjęcie aktywności zawodowej. Rozważania te w ocenie sądu zasadniczo spełniają wymóg analizy sprawy w perspektywie wyważenia interesu publicznego i indywidualnego interesu dłużnika. Nie ma racji kurator podnosząc w tym zakresie zarzut braku ustaleń faktycznych, co do okoliczności porzucenia dziecka. Jeżeli skarżący od lat nie utrzymuje z dzieckiem żadnego kontaktu, co jest okolicznością bezsporną, to trudno tą sytuację oceniać inaczej niż przyjęły to organy.

Analizowana przesłanka odstąpienia od ustalenia opłaty ma jednak jeszcze inny aspekt w perspektywie interesu publicznego – stanowi wyraz swoistej zasady "oportunizmu" (jeśli posłużyć się pomocniczo terminologią z procesu karnego) – prawodawca miejscowy uznał, że w pewnych przypadkach niecelowe jest ustalanie opłaty wobec osoby zobowiązanej, skoro z uwagi na nieznane miejsce pobytu nie sposób ustalić sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej, ponadto wątpliwości budzi skuteczność wyegzekwowania ustalonej opłaty.

W tym kontekście Kolegium podnosi argument, iż nie można wykluczyć podjęcia w przyszłości czynności w celu ustalenia miejsca pobytu skarżącego. Argument ten jest jednak wysoce wątpliwy. Powstaje bowiem pytanie, dlaczego w aktualnie prowadzonym postępowaniu nie udało się podjąć takich czynności. Organ I instancji podjął pewne działania w tym kierunku – zwrócił się do KRUS oraz Urzędu Skarbowego, odebrał również oświadczenie od babci dziecka sprawującej funkcję rodziny zastępczej. Próby ustalenia miejsca pobytu osoby zobowiązanej podejmował również kurator – m.in. złożył wniosek o udostępnienie danych z bazy PESEL, jednak nie odnaleziono żadnych informacji na temat adresów zameldowania. Wszystkie podejmowane próby ustalenia miejsca pobytu skarżącego okazały się bezowocne. Jeżeli od kilku lat nie udaje się ustalić miejsca pobytu skarżącego, to powstaje pytanie, na czym Kolegium opiera swój argument, iż "nie można wykluczyć w przyszłości podjęcia takich czynności"? Jeśli była możliwość podjęcia takich czynności, należało je bezwzględnie podjąć w tym postępowaniu.

Jeszcze bardziej problematyczna jest kwestia rozstrzygnięcia organów w perspektywie zasad ochrony zaufania i przekonywania. Rację ma kurator, że wydawanie odmiennych rozstrzygnięć w tym samym stanie faktycznym i prawnym stanowi naruszenie tych zasad. Oczywiście zasada ochrony zaufania ma swoje granice. Nie jest usprawiedliwionym oczekiwanie, że organ będzie wydawał w analogicznym stanie faktycznym tożsame decyzje, jeśli poprzednie były błędne. W kontekście rozpoznawanej sprawy trzeba jednak przypomnieć, że wydając decyzję z 11 maja 2016 r. o odstąpieniu od ustalenia opłaty organ I instancji powołał tą samą przesłankę, co w przypadku decyzji z 31 lipca 2019 r. – nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Nie ulega wątpliwości, że stan prawny się nie zmienił. Nie sposób również dopatrzeć się żadnej zmiany w stanie faktycznym sprawy. Jak wskazano wyżej, w nowym postępowaniu podjęto czynności zmierzające do ustalenia miejsca pobytu zobowiązanego, ale okazały się one całkowicie bezskuteczne. Kluczowy fakt pozostaje zatem niezmienny od 2016 r. Z kolei argumentacja Kolegium co do poszukiwania miejsca pobytu skarżącego w przyszłości ma charakter hipotetyczny i nie można jej zaakceptować z przyczyn podanych wyżej.

W tej sytuacji w ocenie Sądu zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia zasad ochrony zaufania i przekonywania. Jeżeli organy w tym samym stanie prawnym i bez wykazania zmian w stanie faktycznym wydały w 2016 i w 2019 r. dwa zupełnie różne rozstrzygnięcia, nie sposób takiej całkowitej zmiany oceny sprawy uznać za usprawiedliwioną. W konsekwencji organy wadliwie skorzystały z przyznanego im uznania administracyjnego, przekraczając granice luzu decyzyjnego, naruszając podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Tym samym doszło również do naruszenia przepisu prawa materialnego - § 3 ust. 2 wspomnianej wyżej uchwały nr [...] Rady Powiatu w Ś. z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obydwu instancji.

Rozstrzygnięcie Sądu skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Z uwagi na uznaniowy charakter decyzji Sąd nie może w wskazać organowi konkretnego sposobu rozstrzygnięcia sprawy (arg. ex art. 145a § 1 p.p.s.a.), jednakże organ nie może oprzeć nowej decyzji na takiej samej argumentacji, jak ta, która została zakwestionowana przez Sąd. Organ powinien rozważyć podjęcie dalszych prób ustalenia miejsca pobytu osobo zobowiązanej do ponoszenia opłaty, jednak jeśli te próby okażą się znów bezowocne, trzeba będzie rozważyć jednak wydanie decyzji pozytywnej dla strony.

W tym kontekście, nawiązując do argumentacji Kolegium, trzeba zauważyć, że nawet wydanie decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty nie wyklucza podejmowania czynności mających na celu ustalenie miejsca pobytu osoby zobowiązanej. Po pierwsze, odstąpienie od ustalenia opłaty nie musi nieć charakteru nieograniczonego w czasie, dopuszczalne jest odstąpienie obejmujące określony przedział czasowy (ograniczeniem jest tu oczywiście aktualność obowiązku ponoszenia opłaty, związana z czasem pozostawania dziecka w rodzinie zastępczej). Po drugie, nie można wykluczyć zastosowania w sprawie art. 194 ust. 1a u.w.r., w świetle którego, jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty. W przytoczonym przepisie ustawodawca posługuje się pojęciem szerokim: "decyzja dotycząca opłaty o której mowa w art. 193 ust. 1", co w ocenie Sądu obejmuje wszystkie rozstrzygnięcia w przedmiocie opłaty, a zatem również decyzję w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty. Jeżeli organ podejmie czynności w celu ustalenia miejsca pobytu skarżącego, które okażą się skuteczne i pozwolą wskazać aktualne miejsce, odpadnie przesłanka odstąpienia od ustalenia opłaty, co oznaczać będzie zmianę okoliczności mających wpływ na wydanie decyzji dotyczącej opłaty.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, z uwagi na to, że skarżący był reprezentowany przez kuratora, który jest ustawowo zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Ponadto jest to sprawa z zakresu szeroko rozumianej pomocy i opieki społecznej, zatem w grę wchodzi również zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Z kolei w odniesieniu do wynagrodzenia kuratora nie można zastosować art. 200 p.p.s.a., bo choć wynagrodzenie kuratora należy do wydatków, a zatem do kosztów sądowych (art. 213 pkt 1), to jednak nie są to koszty, jakie poniósł skarżący, wynagrodzenie nie mieści się zatem w pojęciu niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.).

O wynagrodzeniu kuratora, w kwocie stanowiącej 40% stawki minimalnej za czynności radców prawnych (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 213 pkt 1 p.p.s.a., § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Należy w tym miejscu wyjaśnić, że z uwagi na brak przepisów określających sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia dla kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu w toku postępowania przed sądem administracyjnym, w orzecznictwie i w doktrynie przyjął się pogląd, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio wskazane wyżej rozporządzenie regulujące wysokość wynagrodzeń kuratorów w sprawach cywilnych (por. przykładowo wyrok NSA z 24 października 2006 r., I FSK 93/06; postanowienie NSA z 30 stycznia 2020 r., II FZ 17/20; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 5. wyd., Warszawa 2017, s. 873-874).