Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 509/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2,  art. 144 w zw. z  art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 909, z późn. zm.)
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w Z. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ruchu i likwidacji zakładu górniczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego postanowieniem z [...] r. nr [...], [...], uchylił postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r. nr [...], [...], w całości i zaopiniował negatywnie uznanie zakończenia rekultywacji gruntów na terenie poeksploatacyjnym Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A", położonego w gminie M., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]obręb S. oraz na działkach w części objętych rekultywacją, o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]obręb S. o łącznej powierzchni zrekultywowanego terenu [...]ha [...] a.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., zwanej dalej: K.p.a.) oraz art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 909, ze zm., zwanej dalej: u.o.g.r.l.).

Z akt sprawy wynika, że [...] r. do organu I instancji wpłynął wniosek Starosty [...] dotyczący zaopiniowania uznania za zakończoną rekultywację gruntów dla terenów poeksploatacyjnych Odkrywkowego Zakładu Górniczego "S.", położonego w gminie M., na enumeratywnie określonych działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni zrekultywowanego terenu [...]ha [...]a. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym m.in. kontroli przeprowadzonej przez Okręgowy Urząd Górniczy w K. [...] r. oraz ustaleń zawartych w protokole Starosty [...] z wizji w terenie, która odbyła się [...]r. organ I instancji stwierdził, że w wyniku likwidacji Zakładu Górniczego "A.": wyrobisko górnicze zostało częściowo zasypane masami nadkładowymi zgromadzonymi dotychczas na zwałowiskach oraz samoczynnie wypełnione wodą (poziom "0"); masy ziemno - skalne rozplantowano i wyrównano tereny zajęte pod działalność górniczą; zlikwidowano zwałowiska nr 1 i 2; uporządkowano i wyrównano tereny zajęte pod pasy ochronne; poziomy eksploatacyjne oczyszczono z urobku i w to miejsce nawieziono materiał własny, nadkładowy; dokonano korekty nachylenia skarp i zboczy w południowej części wyrobiska górniczego.

Zgodnie z Dokumentacją projektową rekultywacji terenów poeksploatacyjnych Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A", zwanego dalej: "Projektem rekultywacji", dolna część zrekultywowanego terenu poeksploatacyjnego (wschodnia część) znajdzie się pod wodą, stanowiąc część tworzonego zbiornika [...]. Na terenie objętym wnioskiem nie stwierdzono obecności maszyn ani obiektów budowlanych zakładu górniczego. Tereny poddane rekultywacji były porośnięte trawą. Marszałek Województwa [...] decyzją z [...]r., znak [...], zatwierdził "Dodatek nr 4 (rozliczeniowy) do dokumentacji geologicznej złoża piaskowców [...] "S." w kat. C1 zawierający ustalenie zasobów kopaliny, wg stanu na dzień [...] r. w ilości: zasoby geologiczne bilansowe w kat. C1 - [...]tys. Mg. Rekultywacja prowadzona była w kierunku wodno - rekreacyjnym, zgodnie z decyzją Starosty [...] z [...] r., znak: [...].

Podczas wizji przeprowadzonej przez organ I instancji stwierdzono, że: likwidacja Zakładu Górniczego "A" prowadzona była w oparciu o plan ruchu likwidowanego Zakładu Górniczego "A" na okres [...] r.- [...] r. zatwierdzony decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...]r.; przedsiębiorca posiada decyzję Starosty [...] z [...]r., ustalającą wodno - rekreacyjny kierunek rekultywacji dla terenów poeksploatacyjnych Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A" położonego w gm. M. oraz zobowiązującą go do powiadomienia Starosty [...] o terminie rozpoczęcia rekultywacji.

Na to postanowienie zażalenie wniosło Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Wodnej Oddział w K., podnosząc, że organ I instancji zaakceptował niezgodność wykonywanych robót z zatwierdzoną dokumentacją projektu rekultywacji oraz wydał postanowienie w oparciu o twierdzenia, które się nie są zgodne z rzeczywistością. Żaden dokument nie dopuszczał zasypywania ziemią wyrobiska, z wyjątkiem półek, które winny być obsiane. Przysypywanie skarp, doprowadziło do pozornego złagodzenia kąta ścian skalnych, które w rzeczywistości nie były poddane obróbce i nie uzyskały wymaganych kątów (mniejszych niż 70°). Temu samemu celowi posłużyło pozostawienie urobku skalnego pod ścianami eksploatacyjnymi, gdyż nieprawdą jest, że poziomy eksploatacyjne zostały z niego oczyszczone. Tereny poddane rekultywacji zielonej winny być obsiane mieszanką roślin motylkowych i traw na gruncie pozbawionym frakcji kamiennej, czego również nie wykonano. Dlatego też wykonawca robót rekultywacyjnych nie podjął czynności złagodzenia skalnych skarp stałych tylko obsypał je ziemią, a potem pozostawił urobek aby uzyskać pomiar generalny kąta ściany poniżej 70°. Tak wykonana rekultywacja spowodowała, iż obecny stan ścian eksploatacyjnych nie odpowiada założonemu celowi rekultywacji, gdyż ściany nie są pozbawione luźnego materiału stanowiącego zagrożenie. Wskazywanie, że skarpy i zbocza nie przekraczają kąta 70° jest manipulacją omijającą problem kształtowania skalnych elementów wyrobiska do czego wykonawca był zobowiązany. Jedynym zabiegiem częściowo zgodnym z założeniami, jest odstrzelenie na pewnym odcinku "południowej ściany". Materiał odstrzelony z tego miejsca nie został jednak usunięty lecz przykryto go ziemią. Co również świadczy o nieprawidłowym wykonaniu tej czynności.

Zaskarżonym postanowieniem Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i zaopiniował negatywnie wniosek Starosty [...] w sprawie uznania rekultywacji za zakończoną.

W uzasadnieniu postanowienia analizując materiał dowodowy organ stwierdził, że podstawowym dokumentem, określającym warunki wykonania rekultywacji terenu poeksploatacyjnego Zakładu Górniczego "A", jest decyzja Starosty [...] z [...] r., znak: [...], ustalająca wodno-rekreacyjny kierunek rekultywacji dla terenów poeksploatacyjnych Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A" wraz z dokumentacją rekultywacji, zaś prowadzenie likwidacji Zakładu Górniczego "A" i zakres robót związanych z kształtowaniem terenu wyrobiska górniczego, ujętych w planie ruchu, nie wykracza poza zakres ujęty w dokumentacji rekultywacji.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy ustalił m.in. w oparciu o analizę materiału dowodowego, tj.: dokumentację projektową rekultywacji terenów poeksploatacyjnych odkrywkowego zakładu górniczego "S.", opracowaną w [...] r. przez mgr inż. I. S. przy współudziale zespołu; Plan ruchu likwidowanego Zakładu Górniczego "A" na okres od dnia zatwierdzenia do dnia [...] r., zatwierdzony decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...]r., (dalej: "plan ruchu likwidacji ZG "A"); protokół nr [...] kontroli doraźnej z [...]r., przeprowadzonej przez Okręgowy Urząd Górniczy w K. (dalej: "protokół kontroli"); opinię w sprawie rekultywacji terenów po eksploatacji piaskowców krośnieńskich ze złoża "S.", opracowaną w [...]r. przez W. N. (dalej: "opinia w sprawie rekultywacji"); notatkę służbową z [...] r. z wizji w terenie przeprowadzonej w związku z udziałem w oględzinach w sprawie uznania rekultywacji gruntów za zakończoną na terenie zlikwidowanego Zakładu Górniczego "A", sporządzoną przez Okręgowy Urząd Górniczy w K. (dalej: "notatka służbowa").

Następnie organ wskazał, że w trakcie zapoznania z aktami pełnomocnik strony zwrócił się do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o uwzględnienie opinii w sprawie rekultywacji i faktu, że Starosta Wadowicki uznał rekultywacje za zakończoną

decyzją z [...]r. i wniósł o odrzucenie zażalenia RZWG, jako niezasadnego.

Ustosunkowując się do przedmiotowego pisma organ stwierdził, iż wnioskowana opinia w sprawie rekultywacji stanowi materiał dowodowy w sprawie, ponadto decyzja Starosty [...] została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchylona (dowód: scan pisma Starosty [...] z [...] r.).

Organ II instancji odnosząc się do zarzutu skarżącej wskazującego, że żaden dokument nie dopuszczał zasypywania ziemią wyrobiska, z wyjątkiem półek, które winny być obsiane, stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ Projekt rekultywacji oraz plan ruchu ZG "A" przewiduje taki sposób postępowania.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że [...]r. w obecności stron przeprowadził oględziny terenu w celu określenia jego stanu. W czasie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną charakterystycznych elementów zrekultywowanego terenu poeksploatacyjnego, zawierającą 41 fotografii (dowód: dokumentacja zdjęciowa). Podczas oględzin terenu po eksploatacji piaskowców [...] "A" stwierdzono istnienie pięciopoziomowego wyrobiska poeksploatacyjnego typu stokowo-wgłębnego. Na ścianach pięter widoczne są utwory fliszu karpackiego wykształcone w postaci piaskowców średnio i gruboławicowych, niekiedy przeławiconych drobnorytmicznymi łupkami. Charakter utworów skalnych powoduje, że ściany są trudne w utrzymaniu, a naturalne procesy erozji powodują i będą powodować wietrzenie materiału i jego osypywanie. Część ścian, szczególnie piętra III na kierunku zachodnim podparta jest materiałem skalnym, prawdopodobnie nadkładowym (dowód: fot.: 1, 3, 5, 6), z kolei ściany piętra II i I na kierunku zachodnim oraz piętra III w rejonie nieruchomości o nr [...] (nieobjętej opinią organu nadzoru górniczego I instancji) podparte są urobkiem skalnym zróżnicowanej wielkości powstałym w wyniku robót strzałowych, a częściowo zapewne wskutek naturalnego wietrzenia (dowód: fot.: 7, 8, 19, 21, 22, 24, 34, 36, 37, 38, 40). Nachylenie poszczególnych ścian jest zmienne. W caliźnie piaskowcowo-łupkowej (na podstawie wizualnej oceny) waha się w granicach od około 60° do miejscowo - jak np. ma to miejsce na ścianie piętra II w części północno-zachodniej (dowód: zdj. 19) lub fragmencie północnej ściany piętra I (dowód: fot. 29, 32, 33) - do blisko 80°/90°. Generalnie, wyrobisko poeksploatacyjne, między innymi wskutek podparcia ścian materiałem nadkładowym i rumoszem skalnym posiada zdaniem organu II instancji charakter akceptowalny w zakresie utrzymania stateczności skarp i zboczy, nie mniej istnieją określone fragmenty ścian, szczególnie II i I poziomu na kierunku północnym, gdzie stateczność ta jest zachwiana, powodując zagrożenie obrywami materiału skalnego (dowód: fot.: 17,18, 19, 29, 33).

Zdaniem organu drugoinstancyjnego wyniki oględzin terenu poeksploatacyjnego częściowo potwierdzają zarzut o przysypaniu fragmentów skarp oraz pozostawieniu urobku skalnego pod ścianami eksploatacyjnymi. Organ wskazał, że należy uwzględnić, że zalegający pod ścianami materiał skalny (prawdopodobnie urobek, rumosz skalny z procesów wietrzenia oraz materiał nadkładowy) podpierając ściany poprawia ich stateczność. Wykonanie tego rodzaju podparcia ścian jest poprawne pod względem górniczym i uzasadnione ze względu na budowę geologiczną złoża kopaliny. Tak jak podnosi to skarżąca, pozostawienie materiału skalnego pod ścianami eksploatacyjnymi powoduje złagodzenie kąta nachylenia ścian poeksploatacyjnych, ale nie świadczy to o niezgodności wykonanych robót z zatwierdzoną dokumentacją projektową rekultywacji, ponieważ ani dokumentacja rekultywacji ani plan ruchu likwidacji nie określają jednoznacznie sposobu uzyskania oraz wartości kątów nachylenia ścian skalnych.

Organ II instancji uznał jednak, że wskazane wyżej okoliczności spowodowały, że przedsiębiorca ukształtował docelowe skarpy pięter eksploatacyjnych w sposób, który co prawda budzi zastrzeżenia żalącej się odnośnie metody uzyskania kątów nachylenia ścian, ale generalnie jest jednak zgodny ze sztuką górniczą. Przyjęty przez przedsiębiorcę sposób ukształtowania docelowych skarp pięter eksploatacyjnych, polegający na ich podparciu materiałem skalnym i masami ziemnymi, jest w przypadku przedmiotowego wyrobiska uzasadniony ze względu na budowę geologiczną złoża kopaliny. Ze względu na powyższe nie można podzielić poglądu, że ściany nie uzyskały wymaganych kątów nachylenia, mniejszych niż 70°, ponieważ nie wykonano obróbki ścian skalnych.

Ustalenia organu I instancji (protokół kontroli oraz notatka służbowa) oraz opinia w sprawie rekultywacji wskazują, że sposób wykonania rekultywacji terenu poeksploatacyjnego Zakładu Górniczego "A", zdaniem organu II instancji, nie budził zastrzeżeń, w zakresie kątów nachylenia ścian poszczególnych pięter eksploatacyjnych oraz generalnych kątów nachylenia zboczy wyrobiska. Jednak wyniki oględzin terenu przeprowadzonych w [...] r. z udziałem pracowników Wyższego Urzędu Górniczego, a więc po kilku miesiącach od dokonania ustaleń przez organ I instancji i od daty sporządzenia opinii w sprawie rekultywacji, wskazują, że na pewnych fragmentach ścian ich stateczność jest zachwiana, stwarzając zagrożenie obrywami materiału skalnego. Zagrożenie obrywami materiału skalnego występuje w szczególności na fragmentach ściany północnej i północno-zachodniej poziomu II (dowód: fot. 18, 19 i 20). Zagrożenie obrywami materiału skalnego występuje również na fragmentach ściany północnej poziomu I (dowód: fot. 29 i 30), a także na fragmencie ściany północno-zachodniej poziomu I (dowód: fot. 33).

Zdaniem organu II instancji zagrożenie obrywami materiału skalnego, występujące na niektórych fragmentach ścian poeksploatacyjnych, stwierdzone przez organ II instancji w czasie oględzin terenu uniemożliwia jego użytkowanie w sposób określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, tj. jako terenu rekreacyjno-wypoczynkowego.

Biorąc pod uwagę obecny stan wyrobiska stwierdzony w trakcie oględzin [...] r. organ II instancji uznał, że należy uchylić zaskarżone postanowienie i zaopiniować negatywnie wniosek w sprawie uznania rekultywacji za zakończoną, ze względu na istniejące realne zagrożenie obrywami materiału skalnego występujące na niektórych fragmentach ścian.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka "B". wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 107 § 3 z art. 126 K.p.a., poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej na okoliczność negatywnego zaopiniowania zakończenia rekultywacji gruntów na terenie poeksploatacyjnym Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A", w szczególności w zakresie zmiany stanowiska w stosunku do stanowiska organu I instancji w przedmiocie ustalenia, że istnieje ryzyko obrywania materiału skalnego; sprzeczność treści sentencji postanowienia z uzasadnieniem postanowienia;

2) art. 80 K.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na błędnej ocenie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że została udowodniona okoliczność stanowiąca podstawę wydania zaskarżonego postanowienia;

3) art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

4) art. 15 w zw. z art. 136 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, polegające na braku przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;

5) art. 10 § 1 w zw. z art. 81 w zw. z art. 9 K.p.a., poprzez uznanie, że strona miała zapewnioną możliwość zapoznania się z kompletnym materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu drugoinstancyjnym, jak również możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, na podstawie których doszło do wydania zaskarżonego postanowienia oraz brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

6) przepisu prawa materialnego, a to art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l. w związku z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 22 ust. 1 pkt 4 u.o.g.r.l., w związku z pkt 3 u.o.g.r.l. oraz art. 22 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. poprzez negatywne zaopiniowanie uznania zakończenia rekultywacji gruntów z uwagi na nieosiągnięcie kierunku rekultywacji; a ponadto

7) błędne ustalenie stanu faktycznego na okoliczność stwierdzenia, że zrekultywowany obszar byłego kamieniołomu uniemożliwia użytkowanie terenu w sposób określony w Dokumentacji projektowej rekultywacji, poprzez przyjęcie, że na pewnych fragmentach ścian ich stateczność jest zachwiana, stwarzając zagrożenie obrywami materiału skalnego; przy jednoczesnym ustaleniu, że podczas oględzin przeprowadzonych przez organ II instancji - kilka miesięcy po wydaniu postanowienia pozytywnego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., stwierdzono: "Charakter utworów skalnych powoduje, że ściany są trudne w utrzymaniu, a naturalne procesy erozji powodują i będą powodować wietrzenie materiału i jego osypywanie, nie mniej istnieją określone fragmenty ścian, szczególnie II i I poziomu na kierunku północnym, gdzie stateczność ta jest zachwiana, powodując zagrożenie obrywami materiału skalnego", a wobec powyższego skoro naturalny skład górotworu jest przyczyną naturalnych procesów, które skutkować mogą zachwianiem stateczności ścian, to okoliczność ta nie może skutkować przyjęciem braku realizacji planu rekultywacji albowiem na te procesy nie ma wpływu skarżąca Spółka zobowiązana do realizacji planu rekultywacji.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. strona wniosła o dopuszczenie dowodu z "Opinii w sprawie stanu zrekultywowanego wyrobiska górniczego w kopalni piaskowców [...] S. w gminie M. z uwzględnieniem odwołania Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego" z [...] r., sporządzonej przez dr. hab. inż. W. N. i dr. hab. inż. Z. N. z Akademii Górniczo - Hutniczej, na okoliczność braku istnienia przesłanek do negatywnego zaopiniowania uznania zakończenia rekultywacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Rozpoznając sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem dokonane ustalenia stanu faktycznego przyjął za podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zapadłych rozstrzygnięć stanowią przepisy powołanej wyżej ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (u.o.g.r.l.).

Zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l., decyzje w sprawach rekultywacji gruntów rolnych i leśnych wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego w odniesieniu do działalności górniczej.

Na wniosek Starosty [...] z [...] r., dotyczący zaopiniowania uznania za zakończoną rekultywację gruntów Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A", położonego w gminie M., na działkach enumeratywnie wskazanych we wniosku, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wydał postanowienie z [...] r. opiniując pozytywnie zakończenie rekultywacji.

Po rozpoznaniu zażalenia Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Wodnej Oddział w K. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego prawidłowo w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, opiniując negatywnie zakończenie spornej rekultywacji.

Organ odwoławczy nie naruszył przy tym art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, polegające na braku przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy przeprowadził postępowanie uzupełniające. W dniu [...] r. dokonał oględzin terenu wyrobiska zlikwidowanego zakładu górniczego "A". W trakcie oględzin, co wynika z załączonego do akt protokołu, organ stwierdził występowanie zagrożenia obrywami materiału skalnego. Ocenił tę okoliczność, jako stwarzającą realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego, w związku z możliwością obrywu skał. O ich występowaniu świadczyły kawałki bloków skalnych oderwane od skał wyrobiska i leżące na trasie przejścia w trakcie dokonanych oględzin, co zostało udokumentowane na fotografiach 17, 18, 19, 29 i 33.

Słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że ocena tego zagrożenia ma charakter uznaniowy, subiektywny i opiera się generalnie na doświadczeniu dokonującego takiej oceny, bowiem nie ma gotowych modeli w tym zakresie, a każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. Jednakże ustawodawca ocenę tę w odniesieniu do działalności górniczej powierzył organom nadzoru górniczego, które zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. opiniują decyzje w sprawach rekultywacji - w odniesieniu do działalności górniczej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i analizując go prawidłowo oparł się na protokole oględzin terenu, stwierdzając, że ze względu na występujące ryzyko zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego konieczne jest negatywne zaopiniowane zakończenia rekultywacji.

W tym stanie rzeczy za niezasadne należy uznać zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. polegającym na zaniechaniu wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej na okoliczność negatywnego zaopiniowania zakończenia rekultywacji gruntów, w szczególności w zakresie zmiany stanowiska w stosunku do stanowiska organu I instancji w przedmiocie ustalenia, że istnieje ryzyko obrywania materiału skalnego; naruszenia art. 80 K.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na błędnej ocenie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Nie mogły również odnieść pożądanych skutków prawnych zarzuty dotyczące naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. poprzez sprzeczność treści sentencji postanowienia z uzasadnieniem postanowienia; błędnego ustalenia stanu faktycznego na okoliczność stwierdzenia, że zrekultywowany obszar byłego kamieniołomu uniemożliwia użytkowanie terenu w sposób określony w Dokumentacji projektowej rekultywacji, poprzez przyjęcie, że na pewnych fragmentach ścian ich stateczność jest zachwiana, stwarzając zagrożenie obrywami materiału skalnego; przy jednoczesnym ustaleniu, że podczas oględzin przeprowadzonych przez organ II instancji - kilka miesięcy po wydaniu postanowienia pozytywnego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., stwierdzono, że naturalny skład górotworu jest przyczyną naturalnych procesów, które skutkować mogą zachwianiem stateczności ścian, to okoliczność ta nie może skutkować przyjęciem braku realizacji planu rekultywacji albowiem na te procesy nie ma wpływu skarżąca Spółka zobowiązana do realizacji planu rekultywacji.

Słusznie zaakcentował organ w odpowiedzi na skargę, że brak jest sprzeczności pomiędzy sentencją postanowienia a jego uzasadnieniem, gdyż powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia organu I instancji nie były uchybienia wskazane przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., lecz stan wyrobiska stwierdzony przez organ w trakcie oględzin przeprowadzonych [...] r., stwarzający realne zagrożenie obrywami materiału skalnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że częściowe wypełnienie wyrobiska masami ziemno- skalnymi jest dopuszczalne, a zastosowany sposób złagodzenia kątów nachylenia ścian/skarp, polegający na ich podparciu, jest zgodny ze sztuką górniczą, jednakże to nie oznacza, że rekultywacja została wykonana w sposób prawidłowy. Organ odwoławczy za uzasadnione uznał te zarzuty zażalenia na postanowienie organu I instancji podniesione przez Rejonowy Zakład Gospodarki Wodnej w K., dotyczące ryzyka zagrożenia poprzez obecny stan ścian eksploatacyjnych, gdyż ściany nie są pozbawione luźnego materiału stanowiącego zagrożenie. Postępowanie zażaleniowe toczyło się pod kontem ustalenia ryzyka zagrożenia zdrowia i życia ludzi.

Oceniając treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że organ odwoławczy właściwie wyjaśnił, że: "Charakter utworów skalnych powoduje, że ściany są trudne w utrzymaniu, a naturalne procesy erozji powodują i będą powodować wietrzenie materiału i jego osypywanie". Słusznie też wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że dynamika i gwałtowność odspojenia mas skalnych przesądzają o zagrożeniu zdrowia i życia ludzi.

Nie doszło również do naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l., w związku z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 3 u.o.g.r.l. oraz art. 22 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l., poprzez negatywne zaopiniowanie uznania zakończenia rekultywacji gruntów z uwagi na nieosiągnięcie kierunku rekultywacji. Słusznie zauważył organ, że decyzja Starosty [...] z [...] r., ustaliła wodno-rekreacyjny kierunek rekultywacji dla terenów poeksploatacyjnych Odkrywkowego Zakładu Górniczego "A". W uzasadnieniu ww. decyzji Starosta [...], powołując uchwałę Nr [...] Rady Gminy M. z [...]r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., wskazał, że "przestrzeń udokumentowanego złoża piaskowców krośnieńskich "A " przeznaczona jest w części wschodniej pod tereny zbiornika wodnego "B" (...), zaś w części zachodniej pod tereny rekreacji zbiorowej".

Przy takim przeznaczeniu terenów poeksploatacyjnych kwestia zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi na terenie zrekultywowanym jest szczególnie istotna.

Z akt sprawy wynika, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu prowadzonym przed organem II instancji. Z protokołu z oględzin z [...] r. wynika, że uczestniczył w oględzinach, [...] skarżący zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym i załączył swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie, do materiału dowodowego załączył opinię AGH z [...] r. Zatem zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 81 Kpa w zw. z art. 9 Kpa, okazał się bezzasadny. Natomiast wnioskowana opinia AGH z [...] r. została sporządzona po wydaniu postanowienia i organ odwoławczy nie miał możliwości brać jej pod uwagę.

Z powyższych względów Sąd nie dopuścił dowodu ze wspomnianej opinii. Bowiem celem tego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy prawidłowo organy ustaliły stan sprawy zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. Przepis 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Zaś wniosek strony w istocie w tym kierunku zmierza, gdyż powołując się na wskazaną opinię strona wskazuje na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.