Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 50/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 53 § 2b, art. 149 § 1-2, art. 149 § 1a, art. 154 §6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 § 1, art. 35 § 3-4, art. 37 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi L.M.M.P. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącej L.M.M.P. sumę pieniężną w wysokości 400 (czterysta) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej L.M.M.P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 maja 2021 r. L. M. M. P. (zwana dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") - jako małoletnia, reprezentowana przez ojca T. D. S. P. - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę (w skrócie również określany jako - "organ") postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, domagając się m.in. na podstawie art. 149 oraz art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powołanej dalej jako: "p.p.s.a.") - stwierdzenia przewlekłości prowadzonego postępowania; stwierdzenia, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł; zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Zarzucono organowi rażące naruszenie art. 8, art. 10 § 1, art. 12, art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem z dnia 23 października

2020 r., złożonym do [...] Urzędu Wojewódzkiego, T. D. S. P. wniósł o wydanie przez Wojewodę zezwolenia na pobyt czasowy swojej córki L. M. M. P. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek został złożony w związku z koniecznością umożliwienia małoletniemu dziecku dalszego legalnego pobytu na terenie kraju. Wniosek był kompletny, nie stwierdzono w nim żadnych braków. Pomimo złożenia prawidłowego wniosku, organ do dnia złożenia skargi nie wydał decyzji w sprawie. Pismem z dnia 22 stycznia 2021 r. wystosowano ponaglenie, które pozostało bez odpowiedzi.

W związku z faktem, iż obowiązująca ustawa o cudzoziemcach nie wskazuje terminu załatwienia sprawy, w przypadku złożenia przez cudzoziemca wniosku pobytowego, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Przedmiotowe postępowanie trwa niewątpliwie dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, a tym samym spełnia przesłanki stwierdzenia przewlekłości, na zasadzie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., co jest skutkiem działania organu i niewłaściwej organizacji pracy w Urzędzie Wojewódzkim oraz stanowi o rażącym naruszeniu przepisów obowiązującego prawa. Zdaniem przedstawiciela ustawowego skarżącej postępowanie prowadzone jest przewlekle z naruszeniem zasady szybkości i prostoty postępowania. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Charakter przedmiotowej sprawy nie jest skomplikowany, w szczególności zaś nie występują w niej okoliczności, które uzasadniałyby tak długie jej procedowanie. Na marginesie wskazano, że kontakt z Urzędem Wojewódzkim drogą telefoniczną lub na miejscu jest praktycznie niemożliwy, gdyż telefony nie są odbierane, zaś bezpośrednia konsultacja w celu uzyskania informacji o stanie sprawy wymaga zapisu w internetowym systemie organizacji kolejek, w ramach którego wszystkie miejsca są pozajmowane na kilka miesięcy naprzód. Pomimo stałej gotowości ojca skarżącej do niezwłocznego przedstawienia ewentualnie żądanych przez organ informacji lub dokumentów, organ prowadzi sprawę w sposób bardzo powolny. Podkreślono, że tak znaczne opóźnienia wynikają wyłącznie z postawy i zaniechań organu oraz że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczynił się przedstawiciel ustawowy skarżącej. Powyższe okoliczności świadczą o rażącym naruszaniu prawa polegającym na prowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z zasadami praworządności, pogłębienia zaufania do władzy publicznej, informowania strony, czynnego udziału strony w postępowaniu oraz szybkości i prostoty postępowania, gwarantowanego uregulowaniami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP.

W ocenie przedstawiciela ustawowego skarżącej, zasadnym jawi się obok wniosku o zobowiązanie organu do wydania przez organ stosownych aktów administracyjnych, sformułowanie także wniosku o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz przyznanie skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu grzywny w wysokości 5.000 zł. Powyższe roszczenie uzasadnia wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019r. o sygn. IV SAB/Po 207/19, w którym wskazano, że: "zasądzanie grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania), lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprany to uzasadniają."

W tym kontekście wskazano na trudną sytuację w jakiej znalazł się T. D. S. P. wraz ze swoją małoletnią córką L. M. M. P., spowodowaną tak długą zwłoką w załatwieniu jej sprawy, która uzasadnia zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej od organu. Rodzina P. mieszka obecnie na terenie Polski. Zaistniała sytuacja uniemożliwia planowanie przez nich życia oraz normalne prowadzenie spraw małoletniej w kraju. T. D. S. P. ma znaczne trudności w załatwianiu spraw urzędowych w imieniu swojej małoletniej córki, takich jak choćby spełnienie obowiązku meldunkowego. Nie będzie również możliwe uzyskanie przez nią szczepienia na COVID-19, do którego otrzymania wymagane jest prawo czasowego lub stałego pobytu. Nadto, małoletnia pozbawiona jest faktycznej możliwości wyjazdu za granice. Zgodnie bowiem z przepisem art. 23 pkt. 2 w związku z art. 242 ustawy o cudzoziemcach, dokumentem do tego uprawniającym jest karta pobytu, wydawana na podstawie wnioskowanego zezwolenia na pobyt. Z tego powodu rodzina małoletniej L. M. M. P. nie ma możliwości spotkania się z najbliższymi w kraju pochodzenia. Wyjazd z Polski wiązałby się bowiem z brakiem możliwości powrotu, tj. przekroczenia granicy Polski w kierunku wjazdowym. Od czasu złożenia wniosku, dziewczynka nie widziała się ze swoimi bliskimi, za którymi bardzo tęskni. Ojciec małoletniej musi zarazem pozostawać w stałej gotowości do reakcji na żądania i decyzje organu, co uniemożliwia im wyjazdy także wewnątrz kraju. Położenie w jakim znalazł się T. D. S. P. wraz ze swoją córką jest dla nich bardzo trudne i stanowi stałe źródło stresu z uwagi na niepewność co do możliwości pozostania w kraju oraz liczne ograniczenia w codziennym życiu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Organ w jej uzasadnieniu wskazał, że w dniu 27 października 2020 r. T. D. S. P. w imieniu małoletniej L. M. M. P., wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie, na podstawie art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 27 stycznia 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie na niezałatwienie sprawy w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, wniesione przez pełnomocnika przedstawiciela ustawowego małoletniej córki. Sprawa T. D. S. P. przedstawiciela ustawowego L. M. M. P., który ubiega się o zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, w związku ze wskazaniem we wniosku miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej adresu: W., ul. M. [...]/[...] została przekazana na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do rozpatrzenia właściwemu organowi, tj. Wojewodzie [...]. Mając na uwadze, iż pobyt małoletniej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest nierozerwalnie związany z pobytem przedstawiciela ustawowego, Wojewoda na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 104 ust. 1 ww. ustawy, pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r. również przekazał przedmiotowy wniosek do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ zaznaczył, że wydanie decyzji dla małoletniej jest uzależnione od wydania decyzji dla przedstawiciela ustawowego małoletniej, którego sprawa została przekazana do rozpatrzenia właściwemu organowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do przepisu art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie małoletnia skarżąca L. M. M. P. ur. [...] 2020 r., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego T. D. S. P. (ojciec) zarzuciła Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności rozpoznając zasadność tak skonstruowanej skargi wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżąca spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie została spełniona. Ponadto, należy podnieść, że postanowieniem z dnia 9 marca 2021 r. (nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał między innymi ponaglenie skarżącej wniesione na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania za uzasadnione, przyjmując jednak, że nie miało ono miejsca z rażącym naruszenia prawa.

Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej.

Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Jednocześnie art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a. Przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.) nie określają terminu załatwienia sprawy dotyczącej wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem należy odwołać się w tym zakresie do przepisów k.p.a. Można zaznaczyć, że terminy wydania decyzji przewidziane w art. 157h ust. 2, 157b ust. 3 tej ustawy dotyczą składania wniosku o pobyt czasowy w szczególnych celach, a termin przewidziany w art. 210 ustawy wniosku o zezwolenie na pobyt stały.

Przedmiotem skargi, jak już podniesiono, jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Przy czym, skarżąca nie zarzuciła organowi bezczynności, którą co do zasady stanowi brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie było w sprawie kwestionowane, że wnioskiem z dnia 27 października 2020 r. małoletnia skarżąca reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego T. D. S. P. zwróciła się do organu o udzielnie ww. zezwolenia. Okoliczności faktyczne pozostawały w niniejszej sprawie poza sporem. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na pismo z dnia 9 kwietnia 2021 r. przekazujące niniejszą sprawę do rozpoznania Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu do rozpoznania wniosku. Wojewoda zaznaczył, że z uwagi na miejsce zamieszkania przedstawiciela ustawowego małoletniej skarżącej T. D. S. P. (W., ul. M. [...]/[...]) sprawa dotycząca udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy została przekazana Wojewodzie [...] (pismo z dnia 26 stycznia 2021 r.). Zgodnie z art. 104 ust. 2 ww. ustawy, zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, udziela lub odmawia jego udzielenia wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca (...). Jak wyjaśnił Wojewoda pobyt małoletniej skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest nierozerwalnie związany z pobytem jej przedstawiciela ustawowego, zaś wydanie decyzji dla skarżącej jest uzależnione od wydania decyzji dla jej ojca. Ponadto, organ wskazał na brak akt sprawy w związku z jej przekazaniem.

Zdaniem Sądu, okoliczności podniesione przez organ nie mogą przemawiać za nie uwzględnieniem skargi, jak też nie stanowią przeszkody do postawienia organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. W zaistniałej sytuacji kognicja sądu administracyjnego, niewątpliwie obejmuje ocenę zachowania się organu od dnia złożenia wniosku do momentu przekazania sprawy organowi właściwemu do jej rozpoznania. Zasadniczo z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy nie załatwienie sprawy oznacza nie podjęcie we właściwym czasie czynności, jaką było przekazanie sprawy organowi właściwemu. Innymi słowy, podjęcie tej czynności przez organ nastąpiło ze znacznym opóźnieniem. W każdym bowiem przypadku, działania organu powinny się charakteryzować niezwłocznością i koncentracją. Jest to zwłaszcza ważne w sytuacji, gdy aktywność organu ma się ograniczać w zasadzie tylko do przekazania sprawy innemu organowi (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności, w tym dowodowych, pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się również, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Mając powyższe na uwadze, w realiach niniejszej sprawy, zasadne jest postawienie organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia sprawy. Jest oczywiste, że wniosek skarżącej mógł zostać przekazany w krótszym czasie, a organ zachował się co najmniej opieszale. Jak wynika bowiem z przedstawionych akt sprawy, wnioskiem z dnia 27 października 2020 r. małoletnia skarżąca reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego T. D. S. P. zwróciła się do Wojewody o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 29 października 2020 r. Po tej dacie, organ był zobligowany do niezwłocznego podjęcia dalszych czynności w sprawie, których jednak nie podjął. Należy podkreślić, że po wpłynięciu wniosku skarżącej, organ przez kolejne miesiące zachowywał się biernie, a mianowicie przez okres 3 miesięcy nie podjął żadnej czynności w sprawie, co pozwala na postawienie organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Dopiero po otrzymaniu ponaglenia z dnia 22 stycznia 2021 r., organ w dniu 4 lutego 2021 r. wezwał do uzupełnienia braków wniosku, a następnie pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r. przekazał sprawę Wojewodzie [...], organowi właściwemu do jej rozpatrzenia. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa czynność powinna być dokonana znacznie wcześniej przez organ. Obowiązkiem każdego organu jest niezwłoczne dokonanie weryfikacji złożonego wniosku pod kątem wymogów formalnych, w tym oceny kompletności załączonych dokumentów i jego rejestracja w stosownych systemach, ale przede wszystkim zbadanie swojej właściwości. Należy też podkreślić istnienie oczywistego związku pomiędzy podjęciem czynności przez organ a faktem wniesienia przez skarżącą ponaglenia w dniu 27 stycznia 2021 r., datowanego na dzień 22 stycznia 2021 r. Ponaglenie to zostało następnie przekazanie w dniu 5 lutego 2021 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Orzekając natomiast w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co każe uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony. Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za taką oceną przemawia opisany powyżej przebieg postępowania, a także podjęte przez organ czynności.

Mimo zasadności skargi, Sąd jednak nie mógł stosownie do treści przepisu art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązać organu niewłaściwego do wydania decyzji w sprawie, czego domagała się również skarżąca. W tym zakresie żądanie nie mogło podlegać uwzględnieniu. Ponadto, przepis art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy tu zaznaczyć, że Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z przedstawionych akt sprawy. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Odnosząc się w następnej kolejności do żądań skargi, dotyczących wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania skarżącej sumy pieniężnej wskazać należy, że grzywna jest formą ukarania organu za niezałatwienie sprawy w terminie, a także środkiem o charakterze prewencyjnym. Natomiast suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ.

Podkreślenia jednak wymaga, że zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie stronie sumy pieniężnej mają charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Oceniając przedstawiony powyżej całokształt działań organu oraz mając na względzie, jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nie dawał podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Sąd więc nie uwzględnił również żądania w tym zakresie. Natomiast odnośnie przyznania sumy pieniężnej w przypadku stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, to Sąd w realiach niniejszej sprawy uznał, że niniejsza sankcja powinna służyć zdyscyplinowaniu organu i doprowadzenie do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowań w tego rodzaju sprawach. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto, suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Otrzymana kwota ma nie tylko zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, ale przede wszystkim niedogodności, jakich strona doznała na skutek zachowania się organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Trzeba przypomnieć, że skarżąca wystąpiła z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł, powołując się w uzasadnieniu skargi na trudną sytuację w jakiej się znalazła, przebywając nielegalnie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi brak dokumentów potwierdzających jej legalny pobyt oraz uciążliwości z tym związane. W świetle powyższego, nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 400 zł, aczkolwiek znacznie niższej od oczekiwanej, było w ocenie Sądu, uzasadnione.

W zaistniałym też stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd oddalił skargę w pozostałej części, w tym żądanie wymierzenia organowi grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w wysokości 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).