Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 818/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4 i art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.

Decyzją z [...] sierpnia 2020r. Naczelnik P. Urzędu Celno- Skarbowego w B. powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy z 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 859) nałożył na przewoźnika "P." Sp. z o.o. w S. karę pieniężną w kwocie:

- 10 000 złotych za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT [...] w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów

- 10 000 złotych za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT [...] w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2019r. w A. funkcjonariusze organu przeprowadzili kontrolę środka transportu o numerze rejestracyjnym [...], którym był przewożony olej napędowy z firmy "P." Sp. z o.o. w S. do dwóch odbiorców: PHU E. w R. oraz O. S.c., M. w P. Po sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów zgłoszeń [...] (w oparciu o które były dokonywane przewozy) ujawniono w zgłoszeniach brak wpisania numeru rejestracyjnego naczepy w polu "informacje o środku transportu". Organ uwzględniając ustalenia opisane w protokole kontroli i powołując się na art. 22 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi orzekł o nałożeniu kary pieniężnej.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik przewoźnika podniósł szereg zarzutów, uznanych za mające istotny wpływ na wynik spraw, mianowicie:

1. w zakresie zarzutów o charakterze procesowym zarzucił organowi naruszenie:

- art. 165b § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji nakładającej karę w wysokości 20 000 złotych za nieuzupełnienie zgłoszeń w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, o którym mowa w ustawie o SENT, w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

-art. 210 § 1 pkt 5 w związku z art. 165 w związku z art. 217 § 1 pkt 5 O.p. poprzez rozstrzygnięcie o nałożeniu kary pieniężnej pomimo braku zbieżności postanowienia o wszczęciu postępowania z decyzją;

- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 190 O.p. tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez pominięcie ratio legis przepisów ustawy o SENT a także nieustalenie i pominięcie faktu, że w trakcie kontroli drogowej spółka dokonała aktualizacji zgłoszenia SENT, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o SENT;

- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji a w szczególności brak wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika i ważny interes publiczny;

2. w zakresie zarzutów o charakterze materialnym zarzucił organowi naruszenie:

- art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, w tym:

a) błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary;

b) pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;

- art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej – zasady proporcjonalności, przejawiające się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa o SENT i nieuwzględnieniem innych, mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Odwołanie nie zostało uwzględnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2020r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania w świetle art. 165b § 1 O.p. Organ stwierdził bezzasadność zarzutu podkreślając, że przepis art. 165 b § 1 O.p. dotyczy terminu wszczynania postępowań w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, natomiast w sprawie niniejszej nie miała miejsca kontrola podatkowa ale celno – skarbowa, której celem jest kontrola przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie miedzy obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami i zakazami. Nadto organ II instancji stwierdził bezzasadność zarzutu dotyczącego rozbieżności między treścią postanowienia o wszczęciu postępowania a treścią decyzji.

Odnosząc się do kwestii nałożenia kary w oparciu o przepisy ustawy o SENT organ II instancji podkreślił brak wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych w sprawie tj. stanu rzeczy stwierdzonego w trakcie kontroli. W protokole z kontroli znalazło się stwierdzenie co do braku uzupełnienia zgłoszeń SENT o numer rejestracyjny naczepy, czego potwierdzeniem było uzupełnienie brakujących wpisów już po kontroli przed zwolnieniem pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego ustalenia faktyczne nie zostały podważone i były wystraczające do rozstrzygnięcia o skutkach stwierdzonego faktu. Wynikający z art. 122 i 187 § 1 O.p. obowiązek organu gromadzenia materiału dowodowego obciąża organy do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Nie zachodziła potrzeba dodatkowego wyjaśniania okoliczności. Również ocena materiału dowodnego, dokonana przez organ I instancji, uznanego przez organ odwoławczy za kompletny i wystraczający do wydania decyzji, była – zdaniem organu II instancji- oceną logiczną, nie noszącą cech dowolności, w pełni uzasadnioną i nie wykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Organ II instancji zauważył, że przewoźnik nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, zgodnie z którym przewoźnik obowiązany jest przed rozpoczęciem przewozu towarów uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit.1 ustawy. Błędne jest twierdzenie odwołującego się, że aktualizacja zgłoszenia SENT w trakcie kontroli drogowej była wystarczająca do odstąpienia od nałożenia kary. Przepis bowiem art. 8 ust. 1 ustawy o SENT traktujący o obowiązku aktualizacji danych w zgłoszeniu, nie miał w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy on sytuacji, gdy już po dokonaniu zgłoszenia i rozpoczęciu przewozu, ujawnione w zgłoszeniu dane podlegają zaktualizowaniu w zakresie, w jakim istniał obowiązek ich zgłoszenia. W sprawie będącej przedmiotem kontroli przewóz towarów został rozpoczęty w niewypełnionymi rubrykami zgłoszeń SENT o wskazanie numeru naczepy środka przewozowego. Bez tego wpisu przewóz nie powinien był się w ogóle rozpocząć. Nadto organ II instancji stwierdził, że dyspozycji art. 8 ust. 1 ustawy o SENT nie wypełnia dokonanie korekty/aktualizacji zgłoszenia SENT dopiero w trakcie przeprowadzanej kontroli przewozu już po ujawnieniu błędów w zgłoszeniu.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązki przewoźnika wymienione w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o SENT mają charakter formalny a ich niewypełnienie z woli ustawodawcy zostało opatrzone sankcją kary pieniężnej w wysokości 10 000 złotych. Nałożenie sankcji pieniężnej za niedopełnienie obowiązków nie jest uzależnione od wystąpienia przesłanki winy. Ani stopień zawinienia przewoźnika ani waga uchybienia nie mają znaczenia dla wymiaru kary. Przepisy ustawy o SENT mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do kwestii zarzuconego braku zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W tym celu organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, do którego art. 22 ust. 3 odsyła w zakresie enumeratywnie wymienionych dodatkowych kryteriów i warunków odstąpienia od nałożenia kary. W dalszej kolejności organ II instancji wskazał na rozumienie pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego" podkreślając nadzwyczajny charakter okoliczności wypełniających pojęcie "słusznego interesu przewoźnika" oraz wspólne dla całego społeczeństwa wartości wypełniające pojęcie "interesu publicznego". Organ II instancji podkreślił, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ma charakter uznaniowy a dokonana przez organ I instancji odmowa odstąpienia nie przekroczyła granic uznania administracyjnego. Odwołujący się jest podmiotem profesjonalnie zajmującym się przewozem towarów i winien posiadać rozeznanie co do obowiązków, jakie nakłada na niego ustawa. Brak rzetelności i staranności w wypełnieniu obowiązków prowadzi do złamania prawa i nie usprawiedliwia tego braku nieposzlakowana opinia jako przedsiębiorcy oraz legalne i uczciwe prowadzenie działalności gospodarczej. Odstąpienie od nałożenia kary z uwagi na jednorazowe niedopatrzenie byłoby zachwianiem zasady proporcjonalności i postawiłoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, które z różnych przyczyn, nierzadko w sposób niezamierzony, dokonują naruszeń ustawy o SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu odwołania co do jednostronności analizy interesu publicznego. Stwierdził, że analiza ta została dokonana nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną tj. sytuację ekonomiczną strony ale także na płaszczyźnie pozaekonomicznej, związanej z takim wartościami, jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy i ratio legis ustawy SENT. Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutu dotyczącego zupełności materiału dowodowego i stwierdził, że zebrany materiał dowodowy objął wszystkie okoliczności, z którym wiążą się skutki prawne, istotne w sprawie a odwołujący się nie wskazuje konkretnego pominiętego dowodu ale opiera argumentację na innej ocenie zebranych dowodów niż ocena organu. Organ II instancji podkreślił, że z treści przepisów ustawy o SENT nie wynika, by nałożenie kary było uzależnione od powstania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia obowiązku ustawowego i stwierdził, że trwająca pandemia choroby COVID -19 nie uczyniła przepisów ustawy SENT nieobowiązującymi a zastój na rynku usług transportowych wywołany pandemią dotknął większość podmiotów działających w tym obszarze aktywności biznesowej. Końcowo organ II instancji nadmienił, że ustawodawca naruszenia ustawy SENT, których dopuścił się odwołujący, uznał za delikt o szczególnym ciężarze, czego potwierdzeniem jest wysokość sankcji przewidziana ustawą.

W konkluzji organ II instancji stwierdził, że nie doszło w sprawie do naruszenia zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym, ponieważ materiał dowodowy sprawy nie wskazuje, aby organ podjął działania bez podstawy prawnej lub na podstawie przepisów nieobowiązujących w dacie zdarzenia i orzekania. Nie można też zarzucić organowi I instancji, że działał w sposób naruszający zasadę z art.121 § 1 Ordynacji podatkowej a wiec prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną przewoźnik podniósł zarzuty stanowiące zmodyfikowane powtórzenie zarzutów odwołania, a mianowicie:

1. w zakresie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy zarzucił:

- naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 210 § 1 pkt 5 w związku z art. 165b § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy przez Dyrektora decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 20 000 złotych za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT (tj. nieuzupełnienie numeru rejestracyjnego naczepy odnośnie do zgłoszenia [...] oraz zgłoszenia [...]) w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

- naruszenie art. 210 § 1 pkt 5 w związku z art. 165 w związku z art. 217 § 1 pkt 5 O.p. poprzez uznanie przez Dyrektora za prawidłowe rozstrzygnięcie Naczelnika o nałożeniu kary pieniężnej pomimo oczywistego braku zbieżności postanowienia o wszczęciu postępowania z decyzją administracyjną;

- naruszenie art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 190 O.p. poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy i dokonanie oceny dowodów w sposób wybiorczy, a także niezebranie całego materiału dowodowego, w tym przez wydanie rozstrzygnięcia pomimo braków w materiale dowodowym;

- naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji a w szczególności brak wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes podmiotu odbierającego i interes publiczny;

2. w zakresie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy zarzucił:

- naruszenie art. 5 ust. 4 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Spółka w zgłoszeniach przewozu towaru podała dane niezgodne ze stanem faktycznym, pomimo, iż Spółka zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy SENT niezwłocznie dokonała aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniach SENT, uzupełniając dane "środka transportu", co stanowiło wystarczającą przesłankę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT.

- naruszenie art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, w tym:

a) błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary;

b) pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;

- naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej – zasady proporcjonalności poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności – przejawiające się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa o SENT i nieuwzględnieniem innych, mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Na wstępie sąd wyjaśnia podstawę prawną skierowania sprawy do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 grudnia 2020r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 15 grudnia 2020r. Z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynika, że podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.) oraz §1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020r., poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020r. – Dz. U. z 2020r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.). Również sprawy, dla których nie był jeszcze wyznaczony termin rozprawy, z uwagi na objęcie z dniem 24 października 2020r. obszarem czerwonym terytorium całego kraju (vide: Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2020r. – Dz. U. z 2020r., poz. 1871) były na mocy indywidualnych zarządzeń przewodniczącego wydziału kierowane do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych z uwagi na nadal istniejące realnie zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie.

Zarzuty skargi są niezasadne.

Bezsporne są w sprawie następujące okoliczności faktyczne. W trakcie kontroli środka transportu skarżącej spółki o numerze rejestracyjnym [...], przeprowadzonej przez funkcjonariuszy P. Urzędu Celno - Skarbowego w B. w dniu [...] kwietnia 2019r. w miejscowości A., ujawniono w zgłoszeniach [...] (w oparciu o które były dokonywane przewozy oleju napędowego do dwóch odbiorców) brak wpisania numeru rejestracyjnego naczepy w polu "informacje o środku transportu". Ujawniony fakt braku wypełnienia przez przewoźnika, formularza zgłoszeń SENT w rubryce poświęconej informacji o środku transportu, został odnotowany w protokole kontroli podpisanym przez kierującego środkiem transportowym. Protokół stanowił podstawę do wszczęcia w stosunku do przewoźnika postępowania w sprawie, które zakończyła decyzja o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie:

- 10 000 złotych za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT [...] w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz

- 10 000 złotych za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT [...] w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Kara – od strony materialnoprawnej - została nałożona w oparciu o przepisy ustawy z 9 marca 2017r.o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, dalej oznaczanej jako ustawa SENT (tu w brzmieniu ustawy opublikowanym w tekście jednolitym Dz. U. z 2018r., poz.2332) i jest – zdaniem sądu – karą nałożoną bez naruszenia przepisów tej ustawy i po przeprowadzeniu postępowania w sposób nie naruszający Ordynacji podatkowej, której przepisy – od strony proceduralnej – regulowały postępowanie w sprawie.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy SENT przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towaru, którego przewóz podlega systemowi monitorowania stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy SENT (takiemu systemowi podlegało monitorowanie przewozu oleju napędowego) jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie przewozu (zgłoszenie SENT) o: swoje dane (imię, nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedzibę), swój NIP albo numer, za pomocą którego jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartość dodanej, numery rejestracyjne środka transportu, datę faktycznego rozpoczęcia przewozu, planowaną datę jego zakończenia, numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, o ile są wymagane, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju. Jak wynika z przepisu, numer rejestracyjny środka transportu, wymieniony pod lit. c art. 5 ust. 4 ustawy SENT, jest koniecznym elementem zgłoszenia przewozu wrażliwego towaru. Pod pojęciem środka transportu ustawa SENT rozumie pojazd samochodowy lub zespól pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (art. 2 pkt 11a ustawy SENT).

Stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w przypadku, gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art.6 ust. 3, nakłada się na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych. Przepis powyższy przewiduje więc obligatoryjną sankcję pieniężną wobec przewoźnika, który przed rozpoczęciem przewozu towaru wrażliwego, nie uzupełni zgłoszenia przewozu o określonym numerze referencyjnym o wszystkie dane wymagane art. 5 ust. 4 ustawy SENT.

Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcję pieniężną za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów ustawy. Kary pieniężne przewidziane ustawą SENT są nakładane decyzją administracyjną wydawaną przez właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego. Kary, będące sankcją administracyjną za stwierdzone naruszenie przepisów ustawy, są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu, co wyłącza dopuszczalność uznaniowej oceny okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów ustawy. Bez znaczenia pozostaje przypadkowość naruszenia, błąd, omyłka czy niesprzyjające okoliczności zewnętrzne utrudniające wypełnienie wymogów ustawy a także ewentualność narażenia państwa na straty finansowe. Każdy uczestnik obrotu prowadzący działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów wrażliwych (paliw i produktów pochodnych) powinien podjąć działania minimalizujące ryzyko występowania nieprawidłowości przy wypełnianiu dokumentów, które narażają na dodatkowe sankcje.

W kontekście konieczności wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przez przewoźnika przepisu art. 5 ust. 4 lit.c ustawy SENT, konieczności wynikającej z bezwzględnej normy art. 22 ust. 2 ustawy SENT, nietrafny jest zarzut przewoźnika, że doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania. Zasadnie bowiem organy orzekające w sprawie zauważają, iż przepis art. 165b § 1 O.p., którego naruszenia upatruje skarżący w kontekście zarzutu przedawnienia, dotyczy nieprzekraczalnego terminu wszczęcia postępowania podatkowego od zakończenia kontroli i jako taki nie może mieć zastosowania do postępowania w sprawie niniejszej wszczętego po przeprowadzeniu kontroli celno-skarbowej. Postępowanie w sprawie niniejszej nie dotyczyło nałożenia podatku i nie było prowadzone do skarżącego jako podatnika. Kara pieniężna przewidziana ustawą SENT nie jest podatkiem a sankcją administracyjną. Kontrola przeprowadzona w stosunku do przewoźnika była kontrolą celno-skarbową opisaną przepisami ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (ustawy o KAS). Stosownie do przepisów tej ustawy, kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami. Ustawa SENT w art. 28 reguluje wyłącznie przedawnienie nałożenia kary pieniężnej oraz przedawnienie obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej, wprowadzając 5 – letni termin przedawnienia, który w tym przypadku nie został naruszony. Samodzielna regulacja w ustawie SENT kwestii przedawnienia prawa do nałożenia kary oraz obowiązku zapłaty kary dodatkowo wskazuje na brak dopuszczalności wiązania postępowania prowadzącego do nałożenia kary z postępowaniem podatkowym.

Wbrew zarzutowi przewoźnika, rozbieżność między treścią postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie a treścią decyzji jest pozorna. Postanowienie wszczynające postępowanie i kończąca postępowanie decyzja dotyczą bowiem tej samej sprawy administracyjnej, zapoczątkowanej kontrolą celno- skarbową środka transportu skarżącej spółki o numerze rejestracyjnym [...] przeprowadzoną w dniu [...] kwietnia 2019r. Wszczęcie postępowania w sprawie realizacji przewozu środka transportu skarżącej spółki o numerze rejestracyjnym [...] zostało oparte na protokole z kontroli, dopuszczonym jako dowód i otworzyło drogę do poddania ocenie ujawnionego faktu naruszenia przepisów ustawy SENT w aspekcie wszystkich elementów takiej oceny wynikających z ustawy tj. kwalifikacji prawnej naruszenia, konsekwencji naruszenia i wystąpienia ustawowych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary. Użycie w postanowieniu wszczynającym postępowanie sformułowania "w sprawie realizacji przewozu" zamiast " w sprawie nałożenia kary pieniężnej" nie miało więc wpływu na wynik sprawy. Jest bowiem oczywistym, że wynik sprawy dotyczy prawnych konsekwencji realizacji przewozu opisanego protokołem kontroli, w sprawie którego to przewozu wszczęte zostało postępowanie.

Skład orzekający w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu, nie podzielającym zarzutu skarżącej spółki, że pokontrolne dokonanie aktualizacji danych w zgłoszeniach SENT sanowało skutek prawny naruszenia art. 5 ust. 4 pkt 1 lit.c ustawy SENT, opisany art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Bez dokonania tej aktualizacji, której brak ujawniła kontrola celno-skarbowa, przewoźnik nie mógłby kontynuować przewozu. Obowiązek wpisania w zgłoszeniach referencyjnych numeru rejestracyjnego naczepy – cysterny przewożącej paliwo, powinien był zostać zrealizowany przed rozpoczęciem przewozu. Podzielenie toku myślenia skarżącego podważałoby sens ustawy SENT, której zadaniem jest ochrona legalnego handlu paliwami i kontrola przepływu dokumentów handlowych oraz faktycznego przepływu wrażliwych towarów. Wysokie sankcje przewidziane ustawą za naruszenia warunków przewozu paliw oraz surowy mechanizm ich nakładania zostały wprowadzone w celu prewencji. W uzasadnieniu projektu ustawy SENT wyłuszczone zostały motywy takiej regulacji. Wskazano w nich, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu (łańcucha dostaw) podlegającego systemowi monitorowania a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Kara jest na tyle wysoka, by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizowania wpisów było dla podmiotów nieopłacalne.

Z niesłusznym twierdzeniem strony jakoby doszło do sanowania naruszenia art. art. 5 ust. 4 pkt 1 lit.c ustawy SENT, pozostaje w związku również niesłuszny zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Zarzut ten trafia w próżnię albowiem przepis art. 8 ust. 1 ustawy SENT nie miał w sprawie zastosowania i nie był zastosowany. Przepis ten stanowi o obowiązku podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego oraz podmiotu nabywającego niezwłocznego aktualizowania danych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim były te podmioty obowiązane do ich zgłoszenia. Przepis zatem dotyczy sytuacji korekty danych zgłoszenia już ujawnionych w nim. W sprawie zaś będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, zaistniała sytuacja rozpoczęcia przez skarżącego przewozu towaru bez ujawnienia w zgłoszeniu danych dotyczących numeru rejestracyjnego cysterny, w której przewożony był olej napędowy. Bez tego wpisu przewóz w ogóle nie powinien był się rozpocząć. Ponadto, pokontrolna korekta czy aktualizacja zgłoszenia, w ogóle nie wypełnia dyspozycji art. 8 ust. 1 ustawy SENT.

Zdaniem sądu, nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie tj. nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, które uczestniczą w procedurze monitorowania przewozu towarów (vide: art. 21 ust. 3, 22 ust. 3 i 24 ust. 3 ustawy SENT). Przypadku możliwości odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za nieuzupełnienie zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy, dotyczy art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Odesłanie do art.. 26 ust. 3 ustawy powoduje, że możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej istnieje, gdy to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (tj. rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, które do dnia wyrokowania nie zostało wydane).

Powołanie się przez ustawodawcę w przesłankach odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na "interes publiczny" i "ważny interes przewoźnika" wskazuje na uznaniowy charakter odstąpienia ale odesłanie do art. 26 ust. 3, uściślającego zastosowanie ulgi na wyjątkowość zastosowania instytucji. Niewątpliwie w postępowaniu prowadzącym do nałożenia kary należy poddać ocenie i rozważyć sytuację odpowiedzialnego podmiotu poprzez pryzmat "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu" strony (tu przewoźnika). O istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary nie decyduje jednak subiektywne przekonanie strony ale zobiektywizowane kryteria, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy, przy czym samo użycie przez ustawodawcę słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes przewoźnika. Na zastosowanie ulgi może mieć wpływ nadzwyczajność okoliczności towarzyszących naruszeniu prawa albo tak trudna sytuacja ekonomiczna przewoźnika, przy której uiszczenie kary wiązałoby się z zagrożeniem bytu firmy i bezpieczeństwem finansowym osób zobowiązanych i ich rodzin. W pojęciu "interesu publicznego" z kolei zawiera się dobro w postaci zaufania obywatela od organów państwa przy czym pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowami interes publiczny powinien być rozumiany jako sytuacja, z w której dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej przewoźnika, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby wówczas pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, by dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili konsekwencje ale nie w taki sposób, by konsekwencje te prowadziły do sięgania po pomoc publiczną. NSA w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. II GSK 1464/19 stwierdził, że odstąpienie od nałożenia kary, będącej skutkiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu a nadto jest formą rezygnacji z przysługujących budżetowi należności i formą obarczenia społeczeństwa ciężarem niezgodnych z prawem działań strony, co jest dodatkowo niesprawiedliwe. Tylko więc brak środków finansowych i majątku, które spowodowałoby konieczność sięgnięcia przez stronę po środku z budżetu państwa, z uwagi na niemożność zaspokojenia potrzeb materialnych, wypełniałoby przesłankę "interesu publicznego".

W aspekcie tak rozumianych pojęć "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego" została w sprawie przeanalizowana sytuacja strony skarżącej. Na etapie postępowania przed organem I instancji została ustalona sytuacja finansowa i gospodarcza przewoźnika, która nie wykazała, że uiszczenie kary spowoduje konieczność korzystania z pomocy publicznej w celu zapewnienia firmie podstaw egzystencji. W tych okolicznościach zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary stawiałoby stronę – jak trafnie zauważył organ II instancji – w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn, nierzadko w sposób niezamierzony, dokonują naruszeń przepisów ustawy SENT i ponoszą z tego tytułu odpowiedzialność.

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego przewoźnika naruszenia przepisów art. art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 190 O.p. poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy i oceny dowodów. Obowiązek gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony, gdyż obciąża organy do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. W tym przypadku stan faktyczny sprawy był nieskomplikowany. W pełni ustalony został w trakcie przeprowadzonej kontroli i utrwalony w formie protokołu z kontroli podpisanego przez kierowcę środka przewozowego. Ustalenia natomiast dotyczące sytuacji finansowej i gospodarczej przewoźnika zostały oparte na dowodach przedstawionych przez przewoźnika. Podkreślić należy, że przewoźnik w toku prowadzonego postępowania nie wnioskował o uzupełnienie materiału dowodowego bądź przeprowadzenie dodatkowych czynności procesowych.

Nie nasuwa zastrzeżeń dokonana przez organy obu instancji ocena prawidłowo zebranego materiału dowodowego. Jest to ocena pełna, pozbawiona cech dowolności, wszechstronna, odnosząca się do zastrzeżeń strony i przekonująca siłą argumentacji prawniczej. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji – wbrew zarzutowi przewoźnika - w sposób przejrzysty i wyczerpujący wyjaśniają przyczyny wymierzenia kary pieniężnej i powody nieodstąpienia od wymierzenia kary.

Zarzut naruszenia zasady proporcjonalności (nakazującej organom państwowym używanie tylko takich środków, które się niezbędne dla osiągniecia określonego celu) również jest nietrafny albowiem ustawa SENT jednoznacznie określiła wysokość sankcji za ujawnione w trakcie kontroli naruszenie przepisów ustawy, wyłączając dopuszczalność miarkowania kary, nie przewidując zastępczych sankcji a instytucję odstąpienia od nałożenia kary z uwagi wyłącznie na "ważny interes strony" oraz "interes publiczny" obwarowując niezaistniałymi w sprawie przesłankami uściślającymi.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)