Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 103/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4, lit. a tiret trzecie, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 151, art. 200, art. 205 par. 1, par. 2, art. 206
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w S. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Okręgowego w S. do załatwienia wniosku skarżącego R. S. o udostępnienie informacji publicznej; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. A. P.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 15 października 2020 r. R. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w S. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2016 r., zarejestrowanych w repertorium C oraz Ca pod symbolem 056 i 056s. Skarżący zaznaczył, że żądane informacje "mogą być zapisane" na płycie CD/DVD.

Wniosek ten wpłynął do organu administracji 19 października 2020 r.

W piśmie z 29 października 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego w S. poinformował skarżącego o tym, że w 2016 r. wydano:

- 7 orzeczeń z repertorium C o symbolu 056, tj. w sprawach o sygn. akt I C 71/14, I C 256/14, I C 112/15, I C 93/16, I C 111/16 – opublikowane w Portalu orzeczeń sądowych, orzeczenia w sprawach o sygn. akt I C 225/13 i I C 94/14 nie zostały opublikowane;

- 5 orzeczeń z repertorium Ca o symbolu 056, tj. w sprawach o sygn. akt I Ca 68/16, I Ca 208/16, I Ca 399/16 opublikowane w Portalu orzeczeń sądowych, orzeczenia w sprawach sygn. akt I Ca 216/16 i I Ca 284/16 nie były opublikowane.

Jednocześnie organ administracji poinformował skarżącego, że udostepnienie orzeczeń niepublikowanych w Portalu orzeczeń sądowych liczących łącznie 32 strony powoduje koszty, wobec czego istnieje możliwość przekazania tych informacji poprzez przesłanie wersji papierowej po uiszczeniu opłaty za stronę 1 zł lub na płycie CD – koszt wydania 1 płyty 20 zł. Kwota winna być wpłacona na rachunek bankowy w terminie 7dni od daty otrzymania pisma. Po dokonaniu wyboru pozyskania żądanych informacji i uiszczeniu opłaty mogą zostać udostępnione orzeczenia, które nie zostały opublikowane.

Pismo z 29 października 2019 r. doręczono skarżącemu 5 listopada 2020 r.

12 listopada 2020 r. do organu administracji wpłynęło pismo skarżącego z 9 listopada 2020 r., w którym sprecyzował, że wnosi o udostępnienie informacji na płycie CD/DVD.

W piśmie z 18 listopada 2020 r., doręczonym skarżącemu 24 listopada 2020 r., organ administracji poinformował skarżącego, że orzeczenia o sygn. akt I C 225/13, I C 94/14, I Ca 216/16 i I Ca 184/16 dotychczas niepublikowane, zostały 16 i 17 listopada 2020 r. opublikowane w Portalu Orzeczeń na stronie www.[...].so.gov.pl. Są więc ogólnie dostępne.

1 grudnia 2020 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w S. Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w S. w sprawie udostępnienia informacji publicznej;

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 2 000,00 zł;

3. ustanowienie pełnomocnika z urzędu;

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionych w sprawie, w tym kosztów wysyłanej korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ nie udostępnił informacji zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), powoływana dalej jako: "u.d.i.p.", i dlatego należy uznać, że pozostaje w zwłoce.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w S. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu podniesiono, że w związku z publikacją objętych wnioskiem o dostęp do informacji publicznej orzeczeń w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, organ administracji był uprawniony jedynie do przekazania informacji o sygnaturach poszczególnych spraw oraz miejscu pozyskania treści orzeczeń wraz z uzasadnieniami. Nie można uznać, że organ administracji pozostawał w bezczynności. Wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kwoty 2 000,00 zł jest bezzasadny, ponieważ w sprawie nie można stwierdzić rażącego naruszenia prawa. Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej było przeprowadzone zgodnie z przepisami u.d.i.p., a skarżący uzyskał wiedzę na temat poszczególnych sygnatur spraw oraz możliwości pozyskania wyroków wraz z uzasadnieniem za pośrednictwem Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych.

W piśmie z 23 lutego 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego w S. poinformował, że zakres udzielonej skarżącemu 29 października 2020 r. odpowiedzi na wniosek jest pełny, ponieważ w sprawach z repertorium C i Ca o symbolu 056s nie wydano orzeczeń. Gdyby takie orzeczenia były, to w odpowiedzi zostałyby wymienione.

Do pisma tego załączono skierowane do skarżącego pismo z 22 lutego 2021 r., w którym Prezes Sądu Okręgowego w S. poinformował skarżącego o tym, że w sprawach z repertorium C i Ca o symbolu 056s w 2016 r. w Sądzie Okręgowym w S. nie wydano orzeczeń.

W piśmie z 3 marca 2021 r. skarżący poinformował o zmianie adresu, pod którym przebywa.

16 marca 2021 r. doręczono skarżącemu pismo organu administracji z 22 lutego 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci wyroków Sądu Okręgowego w S.. Wnioskiem z 15 października 2020 r., który wpłynął do organu 19 października 2020 r., skarżący wniósł bowiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2016 r. w sprawach zarejestrowanych w repertorium C i Ca pod symbolem 056 i 056s.

Wyjaśnić zatem trzeba, że w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji, według art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por. wyrok NSA z 4 lutego 2016 r., I OSK 2223/14). W u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych. Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14).

Żądane przez skarżącego informacje stanowią expressis verbis informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie. Zgodnie z treścią tego przepisu udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.

Niespornym jest, że Prezes Sądu Okręgowego w S. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Na podstawie art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej. Stosownie zaś do treści art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 365 ze zm.), organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu.

Sąd administracyjny orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu administracji publicznej na gruncie u.d.i.p. nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności, a więc nie bada merytorycznej zasadności podjętego działania. Sąd ten ma natomiast obowiązek dokonania oceny, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy, czy rzeczywiście organ (podmiot wykonujący zadania publiczne) pozostaje w bezczynności (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2009 r., II OSK 812/08; z 15 lipca 2010 r., II OSK 2051/09; z 29 września 2010 r., II GSK 827/09; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2013, s. 585). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zatem podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego udzielił stronie informacji publicznej której się ona domagała, bądź wydał decyzję w trybie art. 16 u.d.i.p. nie można przypisać mu bezczynności. W sytuacji natomiast, gdy żądana przez wnioskodawcę informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, bądź dotyczy takiej informacji, w stosunku do której istnieje odmienny tryb dostępu, organ nie jest zobowiązany do wydawania decyzji administracyjnej. W takim przypadku może odmówić udzielenia informacji w formie zwykłego pisma, informując jedynie wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., II SA 4059/02). W sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu nie jest on zobowiązany do jej udostępnienia czy wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia, lecz powinien jedynie poinformować o tym wnioskodawcę, w drodze pisma mającego postać czynności materialno-technicznej. Pismo to stanowi odpowiedź na wniosek i jednocześnie chroni organ od zarzutu bezczynności (por. WSA w Olsztynie z 29 lipca 2013 r., II SAB/Op 45/13). Przekazanie wiadomości o braku w zasobach zobowiązanego informacji żądanej we wniosku również usuwa stan bezczynności w zakresie udostępnienia danych, o jakie wnosił uprawniony (por. wyrok NSA 14 września 2010 r., I OSK 822/10). Dysponent informacji publicznej jest bowiem zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r., I OSK 711/15). Udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej wyczerpuje znamiona bezczynności w udzielaniu informacji uzasadniającej zastosowanie art. 149 § 1 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 20 lutego 2013 r., I OSK 2569/12).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej ma odpowiedzieć na wniosek na tyle szybko, na ile pozwalają mu siły i środki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od otrzymania wniosku.

Termin do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego doręczony organowi 19 października 2020 r. upływał 2 listopada 2020 r. (w poniedziałek). Organ w piśmie z 29 października 2020 r., nadanym 2 listopada 2020 r., poinformował skarżącego o tym, że w 2016 r. wydano:

- 7 orzeczeń z repertorium C o symbolu 056, tj. w sprawach o sygn. akt I C 71/14, I C 256/14, I C 112/15, I C 93/16, I C 111/16 – opublikowane w Portalu orzeczeń sądowych, orzeczenia w sprawach o sygn. akt I C 225/13 i I C 94/14 nie zostały opublikowane;

- 5 orzeczeń z repertorium Ca o symbolu 056, tj. w sprawach o sygn. akt I Ca 68/16, I Ca 208/16, I Ca 399/16 opublikowane w Portalu orzeczeń sądowych, orzeczenia w sprawach sygn. akt I Ca 216/16 i I Ca 284/16 nie były opublikowane.

Jednocześnie organ administracji poinformował skarżącego, że udostepnienie orzeczeń niepublikowanych w Portalu orzeczeń sądowych liczących łącznie 32 strony powoduje koszty, wobec czego istnieje możliwość przekazania tych informacji poprzez przesłanie wersji papierowej po uiszczeniu opłaty za stronę 1 zł lub na płycie CD – koszt wydania 1 płyty 20 zł. Kwota winna być wpłacona na rachunek bankowy w terminie 7dni od daty otrzymania pisma. Po dokonaniu wyboru pozyskania żądanych informacji i uiszczeniu opłaty mogą zostać udostępnione orzeczenia, które nie zostały opublikowane.

Pismo to 29 października 2020 r. doręczono skarżącemu 5 listopada 2020 r.

Następnie w odpowiedzi na zawarte w piśmie z 9 listopada 2020 r. żądanie skarżącego przesłania informacji na płycie CD/DVD, które wpłynęło do organu administracji 12 listopada 2020 r., organ administracji w piśmie z 18 listopada 2020 r. poinformował skarżącego o tym, że orzeczenia o sygn. akt I C 225/13, I C 94/14, I Ca 216/16 i I Ca 184/16 dotychczas niepublikowane, zostały 16 i 17 listopada 2020 r. opublikowane w Portalu Orzeczeń na stronie www.[...].so.gov.pl. Są więc ogólnie dostępne.

Pismo to doręczono skarżącemu 24 listopada 2020 r.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu na wniosek podlega informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych, dostępny pod adresem internetowym wskazanym przez organ w udzielonej skarżącemu odpowiedzi, jest natomiast stroną Biuletynu Informacji Publicznej, do której dostęp nie jest w żaden sposób limitowany. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. W przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w Biuletynie Informacji Publicznej wraz z podaniem precyzyjnego adresu internetowego, pod którym się ona znajduje (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18). Oznacza to, że podmiot zobowiązany nie ma obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w Biuletynie Informacji Publicznej, zaś zakres żądania sformułowany we wniosku o jej udostępnienie i zakres informacji znajdujący się w Biuletynie Informacji Publicznej pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 lipca 2020 r., IV SAB/Wr 189/20).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie w zakresie żądania dotyczącego udostępnienia wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2016 r., zarejestrowanych w repertorium C oraz Ca pod symbolem 056. Orzeczenia te zostały bowiem przed wniesieniem skargi udostępnione w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, o czym organ poinformował skarżącego w pismach z 29 października 2020 r. i z 18 listopada 2020 r. Pozwala to uznać, że wniosek skarżącego jeszcze przed wniesieniem skargi został w tym zakresie prawidłowo załatwiony.

Wskazać należy, że udostępnienie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej zwalnia podmiot zobowiązany z obowiązku potwierdzania na piśmie jej istnienia. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku informacji udostępnionej w Biuletynie Informacji Publicznej na dysponencie tej informacji nie spoczywa obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich żądającemu informacji (por. wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08). Zdaniem sądy, w takim wypadku organ administracji nie jest również zobowiązany do jej udostępniania w formie nośnika cyfrowego CD/DVD, o co wnosił skarżący.

W powyższym zakresie skargę uznać należy zatem za nieuzasadnioną.

W ocenie sądu, organ administracji nie w pełni jednak prawidłowo przed wniesieniem skargi załatwił wniosek skarżącego.

W pismach z 29 października 2020 r. i z 18 listopada 2020 r. organ administracji nie odniósł się bowiem do tej części wniosku, która dotyczyła żądania udostępnienia wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2016 r. zarejestrowanych w repertorium C oraz Ca pod symbolem 056s. W piśmie z 23 lutego 2021 r. organ administracji wyjaśnił, że zakres udzielonej skarżącemu 29 października 2020 r. odpowiedzi na wniosek jest pełny, ponieważ w sprawach z repertorium C i Ca o symbolu 056s nie wydano orzeczeń. Gdyby takie orzeczenia były, to w odpowiedzi zostałyby wymienione. Do pisma tego załączono skierowane do skarżącego pismo z 22 lutego 2021 r., w którym organ administracji poinformował skarżącego o tym, że w sprawach z repertorium C i Ca o symbolu 056s w 2016 r. w Sądzie Okręgowym w S. nie wydano orzeczeń. 23 lutego 2020 r. nadano przesyłkę zawierającą to pismo. Przesyłkę tę jednak zwrócono, gdyż skarżący zmienił adres. W związku z czym przesyłka zawierająca pismo z 22 lutego 2020 r. została ponownie nadana 12 marca 2020 r. Uznać zatem należy, że bezczynność w udzieleniu informacji publicznej w tym zakresie ustała dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (1 grudnia 2020 r.), a przed wydaniem wyroku.

Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność uwzględnia stan faktyczny z dnia orzekania. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej lub inny podmiot zobowiązany wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, nie pozostaje już w stanie bezczynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., I OSK 1979/12). Oznacza to, że sąd nie stosuje przepisu art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i nie orzeka o obowiązku wydania przez organ (podmiot zobowiązany) w określonym terminie aktu albo dokonania czynności. Postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego stało się w tej sytuacji zbędne i jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwałę NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08).

Jednocześnie sąd uznał, że bezczynność w załatwieniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

"Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynności będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. Akcentowany jest ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości, jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15; z 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16). W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności oraz oczywistość naruszenia (por. wyroki NSA: z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; z 21 lipca 2017 r., I OSK 2808/15; z 8 lipca 2015 r., I OSK 237/15). Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2018 r., II SAB/Wa 58/18).

W rozpatrywanej sprawie organ administracji podjął działanie w celu udostępnienia skarżącemu żądanej informacji, tj. poinformował, go o tym, że 2016 r. nie wydano wyroków w sprawach o symbolu 056s. Oczywistym jest, że skoro wyroków w takich sprawach nie wydano, to nie mogły one zostać skarżącemu udostępnione, o co wnosił. Zważywszy na okoliczności nie można zatem uznać, że opóźnienie w poinformowaniu skarżącego o braku żądanej informacji stanowi przejaw lekceważącego traktowania obowiązków. Zaniechanie prawidłowej i kompletnej realizacji wniosku nie wynikało z celowego działania, a jedynie z błędnej interpretacji tego, w jaki sposób wniosek należy zrealizować. Brak jest zatem podstaw by zwłoce organu administracji przypisać charakter rażący.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że prawo dostępu do informacji publicznej stanowi prawo gwarantowane konstytucyjnie, za pomocą którego obywatel jest uprawniony do kontroli organów władzy. Prawo to jest przejawem rozwoju demokracji jako ustroju, w którym obywatele współuczestniczą w sprawowaniu władzy i jednocześnie kontrolują organy władzy publicznej. Prawo to nie powinno zatem służyć zaspokajaniu osobistej ciekawości osoby wnoszącej o udostępnienie informacji publicznej lub też załatwieniu jej osobistych interesów (por. wyrok NSA z 21 listopada 2013 r., I OSK 895/13). Nadużycie prawa do informacji publicznej polega na próbie wykorzystania jego instytucji dla osiągniecia innego celu niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 147 oraz podobnie I. Kamińska, M. Rozbicka–Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, s. 273).

Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa stwierdzonej bezczynności wyklucza orzeczenie o nałożeniu grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. W konsekwencji tego sąd za niezasadne uznał żądanie przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, o której stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a.

Z uwagi na zawarty w skardze wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis art. 205 § 1 p.p.s.a. natomiast precyzuje, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W wypadku postępowania, w którym strona reprezentowana jest przez adwokata lub radcę prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.) niezbędne koszty postępowania stanowi ich wynagrodzenie według stawek opłat wynikających z odrębnych przepisów, koszty sądowe (art. 211–213 p.p.s.a.) oraz koszty nakazanego przez sąd stawiennictwa pełnomocnika (art. 91 § 3 p.p.s.a.). W orzecznictwie przyjęto, że w katalogu niezbędnych kosztów nie mieszczą się wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak np. prowizje bankowe od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną tytułem zapłaty kosztów sądowych czy koszty związane z prowadzeniem korespondencji (por. postanowienie NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1490/19; wyroki WSA w Lublinie z: 29 kwietnia 2014 r., III SA/Lu 932/13; z 22 maja 2014 r., III SA/Lu 935/13). Stosownie zaś do art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z 15 stycznia 2021 r., sygn. akt II SPP/Łd 257/20 przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący nie poniósł zatem wydatków w postaci wpisu sądowego od skargi i wynagrodzenia pełnomocnika. Wskazanych w skardze wydatków w postaci kosztów rozmów telefonicznych i korespondencji z pełnomocnikiem natomiast nie wykazał. Dodać należy, że w dacie wniesienia skargi (1 grudnia 2020 r.) pełnomocnik ten nie został jeszcze ustanowiony. Nadto skarga nie została w całości uwzględniona.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Na mocy art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie.

dc