Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1891/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] listopada 2009r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...], na podstawie art. 93 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej jako u.t.d. - oraz lp. 4.1 załącznika do tej ustawy, nałożył na Z. P. karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty.

Decyzję wydano przy następujących ustaleniach;

W dniu [...] października 2009 r., na drodze krajowej nr [...] w G., dokonano kontroli usługi transportowej wykonywanej przez Z. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. pojazdem m-ki Scania o nr rej. [...], którym kierował R. C. W toku kontroli ustalono, iż pojazdem wykonywano dla przedsiębiorcy przejazd pod załadunek do miejscowości K. Przebieg i wyniki kontroli utrwalono protokołem kontroli podpisanym przez kierującego bez zgłaszania uwag do kontroli. Kierowca w chwili rozpoczęcia kontroli nie okazał ważnej karty opłaty za przejazd. Okazał jedynie odcinek kontrolny karty opłaty dobowej, przedziurkowany w polach, 2009, X, 22, zaś na szybie przedniej kontrolowanego pojazdu była naklejona winieta samoprzylepna od okazanej nieważnej w dniu kontroli karty opłaty. Na okoliczność stwierdzonego naruszenia sporządzono dokumentację fotograficzną oraz protokół oględzin pojazdu. Po około 15 minutach od rozpoczęcia kontroli, kierowca doniósł kontrolującemu odcinek kontrolny oraz winietę samoprzylepną, przedziurkowaną na polach odpowiadających dacie kontroli tłumacząc, że nie wiedział, iż w pojeździe posiadał aktualną kartę opłaty.

Kierowca przesłuchany jako świadek wyjaśnił, iż nie wiedział że ma ważną kartę opłaty drogowej, a winiety samoprzylepnej nie nakleił, gdyż również myślał, że jej nie posiada. Oświadczył, iż jedzie po załadunek na polecenie Z. P., u którego jest zatrudniony od około trzech miesięcy.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2009 r. poinformowano Z. P. o wszczęciu postępowania administracyjnego, informując jednocześnie o treści art. 10 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia [...] listopada 2009 r., strona zajęła stanowisko w sprawie, oświadczając, iż kierowca opuszczając bazę przedsiębiorstwa otrzymał ważną w dniu kontroli prawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej, którą ostatecznie okazał. Brak okazania jej, w momencie rozpoczęcia kontroli, przedsiębiorca wyjaśnił silnym zdenerwowaniem kierującego pojazdem, spowodowanym ujawnieniem wykroczenia drogowego (prowadzenie pojazdu z nadmierną prędkością). Przedsiębiorca kwestionował swą odpowiedzialność, wskazując na winę kierowcy, który przed wyjazdem był zaopatrzony w aktualne dowody opłaty drogowej.

W tym stanie faktycznym została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna. Organ administracji nakładając karę pieniężną stwierdził, że zgodnie z art. 42. u.t.d. podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Dowód uiszczenia opłaty czyli kartę opłaty drogowej kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie podczas wykonywania przewozu drogowego i okazywać podczas kontroli na żądanie uprawnionego organu. Organ podkreślił, iż w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Transportu (prawdopodobnie błąd, gdyż powinno być Ministra Infrastruktury) z dnia 5 czerwca 2009 r., w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 86, poz. 721), okazanie przez kierowcę samego odcinka kontrolnego karty opłaty drogowej i nie umieszczenie winiety samoprzylepnej w stosownym miejscu szyby przedniej pojazdu nie stanowiło dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 1 u.t.d., bowiem skutek prawny uiszczenia opłaty drogowej następuje nie przez sam fakt wykupienia karty opłaty drogowej, ale dopiero przez jej wypełnienie i używanie w sposób przewidziany prawem.

W odwołaniu od decyzji strona wnosiła o jej uchylenie. W uzasadnieniu ponowiła argumentację przedstawioną w toku postępowania, zawartą w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. Strona podniosła, iż ustawodawca wprowadził rozróżnienie pomiędzy przypadkami nie uiszczenia opłaty – l.p. 4.1, a nieprawidłowym wypełnieniem odcinka kontrolnego – l.p. 4.3, jako nie wypełnienie jednego z warunków właściwego użytkowania karty opłaty drogowej, co oczywiście również skutkuje nałożeniem kary pieniężnej, czego organ nie zastosował. Skarżący podkreślił, iż organ nie odniósł się do wyjaśnień strony, co do tego kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Niezrozumiałym dla strony było odstąpienie od ukarania kierowcy karą grzywny za brak wymaganego dokumentu z jednoczesnym nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej za to naruszenie. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym pytanie prawne strona podkreśliła, iż z uwagi na wiele interpretacji organ nieprawidłowo zrównuje odpowiedzialność osób, podmiotów, które uiściły opłatę i posiadały w pojeździe kartę opłaty drogowej nie wypełniając jedynie obowiązku umieszczenia jej części samoprzylepnej w sposób trwały w odpowiednim miejscu z osobami, które opłaty nie uiściły w ogóle. Ponadto dodał, iż oczywistą niedorzecznością byłoby domniemywać, iż przedziurkowana i wypełniona karta opłaty drogowej mogłaby być użyta ponownie.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie administracyjne, z uwagi na skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne sygn. akt P 9/08 wstrzymując jednocześnie, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. natychmiastową wykonalność zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., podjęto zawieszone postępowanie, z uwagi na fakt, iż ustąpiła przesłanka determinująca zawieszenie. W dniu 25 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w przedmiocie przedstawionego pytania prawnego, orzekając o zgodności art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.1. załącznika do tej ustawy z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i ust. 2 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu odnosząc się do zarzutów odwołania odmówił wiary wyjaśnieniom strony, w kwestii posiadania w momencie wyjazdu z bazy karty opłaty drogowej. Argumentując swe stanowisko organ wyjaśnił, iż z zeznań kierowcy wynikało, iż nie wiedział on, że posiada ważną kartę opłaty za przejazd. Zatem zeznania kierowcy oraz oświadczenie przedsiębiorcy stały ze sobą w sprzeczności.

Organ nie uwzględnił oświadczenia strony, przytaczając treść l.p. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, gdzie karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Organ podkreślił, iż strona miała realną możliwość wypełnienia i przedziurkowania karty podczas kontroli drogowej, a przecież ta czynność musi być dokonana przed rozpoczęciem przejazdu po drodze krajowej.

Dodatkowo, organ stwierdził, iż kierowca został ukarany mandatem karnym kredytowym, co ujęto w protokole kontroli, zaś odnośnie odpowiedzialności przedsiębiorcy za zatrudnionego kierowcę organ przywołał pojęcie tzw. ryzyka osobowego.

Organ przytoczył dodatkowo tezy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 9/08, który wskazał, że zrównanie sankcji wobec osób, które wykupiły stosowną kartę opłaty, a jedynie nie posiadały jej w pojeździe w chwili kontroli z osobami, które w ogóle nie wykupiły karty, jest niezbędne dla dyscyplinowania podmiotów do opłacania przejazdów po drogach krajowych. Okazanie karty opłaty po kontroli nie gwarantuje, iż została ona wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu, a więc, że została uiszczona opłata za konkretny przejazd.

Zdaniem organu administracji zarzuty naruszenia przepisów postępowania były niezasadne.

W skardze na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego strona wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu zarzuciła organowi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, poprzez pominiecie na kolejnych etapach postępowania pełnomocnika strony skarżącej. Ponadto zarzuciła prowadzenie postępowania w sposób tendencyjny. Skarżący wskazał, iż kierowca nigdzie się nie oddalał, a zatem wątpliwości nasuwa okoliczność, w jakim czasie można "legalnie" podczas kontroli okazać wymagane dokumenty. Ponadto podnosił, iż organ paradoksalnie przyjął wersje kierowcy, nie bacząc na jej logikę. Strona zaznaczyła, iż zachowanie kierowcy wynikało z jego odpowiedzialność za popełnione wykroczenie drogowe. Ponadto skarżący podkreślił, iż gdyby nie wyposażył kierowcy w kartę opłaty to kierowca nie mógłby jej wypełnić i przedstawić do kontroli.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, prezentując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 42 ust. 1 u.t.d. - podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie - oraz art. 87 ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, z 2005 r. Nr 180, poz. 1497 oraz z 2007 r. Nr 99, poz. 661).

Opierając się na wymienionych przepisach oraz na przepisach § 3 ust. 1 – 5 i § 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury (w decyzji organu I instancji błędnie podano Ministra Transportu) z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721), jako na podstawach prawa materialnego organy administracji, uznając że doszło do naruszenia wskazanego w art. 42 ust. 1 u.t.d., zastosowały przepisy sankcjonujące to naruszenie - art. 92 ust. 1 u.t.d. w związku z lp. 4.1 załącznika do tej ustawy.

Na uwagę zasługuje fakt, że zgodnie z ustaleniami organu administracji kierowca w czasie kontroli przedłożył kontrolującym prawidłowo wypełniony i przedziurkowany odcinek kontrolny oraz winietę. Okazanie tych dokumentów miało miejsce w czasie wykonywanej kontroli, stąd stwierdzenie organu, że skoro nie nastąpiło natychmiast - w chwili rozpoczęcia kontroli - lecz już w toku jej trwania, to okoliczność ta uzasadniała nieuwzględnienie tych dokumentów, nie znajduje podstawy w treści cytowanego art. 87 ust. 1 u.t.d. Przepis ten nakłada obowiązek posiadania przy sobie podczas wykonywanego przewozu tych dokumenty i okazania ich na żądanie kontrolujących. Zgodnie z ustaleniami organu administracji kierujący pojazdem okazał winietę i odcinek kontrolny podczas kontroli, a nie po jej zakończeniu. Zatem nieuprawniona była odmowa uwzględnienia w czasie kontroli tych dokumentów przez stwierdzenie, że kierowca w chwili kontroli nie posiadał ich przy sobie.

W tych warunkach należało odnieść się do niejako drugiego zarzutu wskazanego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (§ 3 ust. 1 – 5 i § 4 ust. 1 – 3) co skutkowało zastosowaniem lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Na potrzeby dalszych rozważań należy przytoczyć treść tych przepisów, z ograniczeniem do tych zapisów, które odnoszą się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

§ 3. 1. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwanej dalej "jednostką".

2. Pracownik jednostki, dokonując sprzedaży karty opłaty drogowej, wpisuje na rewersie odcinka kontrolnego datę zakupu i składa podpis oraz przedziurkowuje winietę i odcinek kontrolny zgodnie ze wskazaniem podmiotu wykonującego przewóz drogowy, z wyjątkiem karty opłaty dobowej, którą przedziurkować może także podmiot wykonujący przewóz.

3. Karta opłaty składa się z dwóch części:

1) winiety samoprzylepnej, zwanej dalej "winietą", umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu;

2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty.

4. Dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1.

5. Nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty:

1) odcinek kontrolny nieprzedziurkowany lub winieta nieprzedziurkowana bądź winieta nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1;

§ 4. 1. Kartę opłaty wypełnia podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu.

2. Wypełnienie karty opłaty polega na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym.

3. Kartą nieprawidłowo wypełnioną jest karta:

1) wypełniona niezgodnie z ust. 2;

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Taki też zakres regulacji określa § 1 rozporządzenia wykonawczego wskazując jednocześnie w § 3 ust. 4 na szczególny, jako podany wyłącznie w tym akcie wykonawczym, sposób dowodzenia o uiszczeniu opłaty - łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób podany w § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

Upoważnienie ustawowe z art. 47 ust. 7 u.t.d. do wydania rozporządzenia, określające m.in. tryb wnoszenia opłaty, nie obejmowało możliwości zmian zasad dowodzenia określonych w ustawach regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przeniesienie regulowanej ustawowo materii zasad postępowania dowodowego do aktu normatywnego rangi podstawowej naruszałoby zasady państwa prawnego określone w art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 593/08).

Przepis art. 92 ust. 1 Konstytucji RP określa warunki, jakim powinno odpowiadać upoważnienie ustawowe, a jednocześnie pozwala ustalić przesłanki legalności aktu wykonawczego. Rozporządzenie jest legalne, jeśli: zostało wydane przez organ upoważniony, służy realizacji ustawy i mieści się w zakresie spraw przekazanych przez nią do uregulowania, odpowiada "merytorycznej treści dyrektywnej", której wykonaniu przepisy rozporządzenia mają służyć (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., U. 6/99, OTK ZU Nr 7/1999, poz. 159, s. 824). W doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż upoważnienie do wydania rozporządzenia musi być przy tym bardzo konkretne i musi wskazywać precyzyjnie zakres spraw przekazanych do uregulowania w tym akcie, poza który to zakres nie można wykraczać (tak m.in. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, wyd. IV).

Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie delegacja ustawowa z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym upoważniała Ministra Infrastruktury wyłącznie do określenia m.in. "trybu wnoszenia opłat", co też Ministra Infrastruktury uczynił - wskazując w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych sposób (tryb) uiszczenia opłaty przez nabycie w upoważnionej jednostce karty opłaty.

Skoro omówione wyżej uregulowanie (§ 3 ust. 4 rozporządzenia) nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 42 ust. 7 ustawy i narusza w ten sposób art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, to uznać trzeba, iż zachodzi w niniejszej sprawie podstawa dla odmowy stosowania wskazanego przepisu (taką możliwość przewiduje również Naczelny Sąd Administracyjny - np. wyrok z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403, Wokanda 2006, nr 5, 35).

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Przy czym według ust. 2 pkt 1 suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 15.000 złotych - w odniesieniu do kontroli drogowej. Jak wynika z art. 92 ust. 4 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy, w którym w l.p. 4,1 - 3 ustawodawca wymienia trzy delikty i przewiduje różne kary za ich popełnienie. Wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (L.p. 4.1) zagrożone jest karą w wysokości 3000 zł. Dla pozostałych deliktów, to jest wykonywania przewozu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego i wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości 1000 zł. Zatem najdotkliwiej karany jest wyraźnie wyodrębniony delikt polegający na naruszeniu obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdami samochodowymi po drogach krajowych, określony w art. 42 ust. 1 u.t.d. Łagodniej karane jest niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, które jednak nie zostało określone w sposób ogólny, lecz ściśle jako nieprawidłowe wypełnienie karty za przejazd po drogach krajowych.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że przedsiębiorca uiścił wymaganą opłatę za przejazd po drogach krajowych. Nie występują też wątpliwości co do prawidłowości wpisania nr rejestracyjnego pojazdu na odcinku kontrolnym karty opłaty i prawidłowego jego przedziurkowania oraz co do tego, że kierowca okazał również właściwą winietę do tego odcinka kontrolnego także prawidłowo przedziurkowaną. Już z tych powodów zastrzeżenia budzi nałożenie kary pieniężnej w najwyższej przewidzianej ustawą wysokości, mimo wypełnienia przez przedsiębiorcę obowiązków nałożonych przez ustawodawcę – wyposażenia kierowcy w przedmiotowe dokumenty, które zostały okazane podczas kontroli.

Wobec powyższych wywodów, użyte w § 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 5 czerwca 2009 r., w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych sformułowanie "nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty", odnoszące się do nieumieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu, nie może być rozumiane jako brak wniesienia opłaty, lecz co najwyżej jako naruszenie wymagania wskazanego przez § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Nie stanowi zatem przesłanki wyłączającej możność przyjęcia, że opłata w rzeczywistości została uiszczona (por. wyroki NSA z dnia 6 stycznia 2009 r. w sprawie II GSK 593/08, z dnia 28 kwietnia 2009 r. w sprawie II GSK 895/08 czy z dnia 20 stycznia 2010 r. w sprawie II GSK 334/09). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że nałożenie kary pieniężnej z powodu nie wniesienia wymaganej opłaty odnosi się do sytuacji, w których faktycznie opłata nie została wniesiona lub np. karta opłaty dobowa/tygodniowa została zakupiona/okazana po kontroli, czyli w czasie kontroli nie znajdowała się w pojeździe (por. także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie P 9/08).

Z tych względów Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie odmówił zastosowania przepisu § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych odmawiając również zastosowania jego § 3 ust. 5 pkt 1.

Z ustaleń organu administracji nie wynika, by kierujący pojazdem nie zachował się stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r., tj. by nie wypełnił okazanej do kontroli karty przed rozpoczęciem przejazdu. W związku z takimi ustaleniami organu administracji fakt nieumieszczenia winiety w sposób wskazany przez § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia było zachowaniem nagannym, jednakże nieodpowiadającym sankcji z lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym - wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (Karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych). Cytowany przepis (lp. 4.1 załącznika do ustawy) jasno i precyzyjnie określa sankcjonowane naruszenie. Sankcja ta nie odnosi się do zaniechania umieszczenia winiety w prawym dolnym rogu szyby przedniej pojazdu. Tymczasem organy obu instancji, z naruszeniem wymienionego przepisu, uznały zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za to naruszenie uznając na podstawie § 3 ust. 4 rozporządzenia, że brak winiety we wskazanym przez § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia miejscu, stanowi brak dowodu uiszczenia opłaty (§ 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia).

W tych warunkach, w związku z naruszeniem wymienionych przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.