Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3447/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1-3, art. 13f ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 29 zd. 2, art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 87 ust. 2, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 137/15 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz A. C. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 137/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] listopada 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Prezydent Miasta Szczecin, występując w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, po uprzednim doręczeniu upomnienia z dnia [...] listopada 2013 r., wystawił wobec A. C. (dalej skarżąca) tytuł wykonawczy z [...] maja 2014 r. obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu marki A. nr rej. [...] w dniu [...] czerwca 2013 r. w kwocie 20 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.; dalej u.d.p.) oraz uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XV/411/07 z dnia 19 listopada 2007 r., Nr XVI/438/07 z dnia 21 grudnia 2007 r. oraz Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012 r. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącej [...] lipca 2014 r.

Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc zarzuty: nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz wniosła o uchylenie wykonalności tytułu wykonawczego lub umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Strona zwracając uwagę na sposób oznakowania stosowany w Strefie Płatnego Parkowania (SPP), na drogach publicznych m. Szczecin, podniosła, że organ nie przedłożył żadnego dowodu na okoliczność, że we wskazanych w upomnieniu miejscach, datach i godzinach samochód o nr rej. [...] parkował w Strefie Płatnego Parkowania w wyznaczonym miejscu do parkowania. Organ wskazał, iż dokumentację w sprawie stanowią kopie zawiadomień o niepłaconych postojach, które mogą być udostępnione do wglądu w siedzibie Biura SPP. Zobowiązana stwierdziła, że istotnym dowodem na tę okoliczność byłaby dokumentacja fotograficzna, której organ nie udostępnił, gdyż powszechnie znany jest fakt, iż pracownicy SPP nie tylko wystawiają "zawiadomienia" o nieopłaconym postoju dla pojazdów samochodowych parkujących w wyznaczonym miejscu do parkowania w strefie, ale również dla parkujących w innych miejscach, co stanowi naruszenie art. 13b ust. 1 u.d.p.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Prezydent Miasta Szczecin uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny wskazał, powołując się na art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej zwanej u.p.e.a.), że zobowiązana nie przedstawiła okoliczności mających miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego, świadczących o nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym, powołując się jedynie na niezasadność wystawienia tytułu wykonawczego i brak podstaw do jego wystawienia i kwestionując postanowienia uchwał Rady Miasta Szczecin w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania i opłat za parkowanie. W tym zakresie, organ egzekucyjny wskazał na zgodność z prawem wskazanych uchwał, powstanie obowiązku wniesienia dodatkowej opłaty z mocy samego prawa, a także na stanowisko wierzyciela, z którego wynikało, że wkładane za wycieraczkę pojazdu zawiadomienia o nieopłaconym postoju są wystarczającym dowodem zarejestrowania nieopłaconego postoju i potwierdzają obecność pojazdu w strefie płatnego parkowania, ustaloną przez inspektorów wykonujących swe obowiązki, jak też, że obowiązek wnoszenia opłat za postój dotyczy całego obszaru strefy wyznaczonej znakami D-44 i D-45 oraz że powoływane przez zobowiązaną rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3.07.2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach, nie wyklucza możliwości poboru opłaty poza miejscami wyznaczonymi znakami D-18.

Wobec tego, organ egzekucyjny podniósł, że zobowiązana nie udowodniła nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem. Fakt obecności pojazdu został odnotowany w strefie płatnego parkowania bez wniesionej prawidłowo opłaty przez wykonujących swe obowiązki inspektorów, dlatego zobowiązana, jako właściciel pojazdu jest więc zobowiązana do zapłaty zaległości objętej ww. tytułem wykonawczym. W oparciu o powyższe organ egzekucyjny uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Organ egzekucyjny uznał także, że w sprawie nie zachodziły przesłanki niedopuszczalności egzekucji.

Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. SKO utrzymało w mocy powyższe postanowienie.

SKO powołało się na brak uprawnienia organu egzekucyjnego do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, a także wskazało, że zobowiązana mylnie pojmuje istotę zarzutu nieistnienia obowiązku, utożsamiając go z sytuacją, w której wierzyciel nie dysponuje dowodami, iż pojazd należący do zobowiązanej był zaparkowany w strefie płatnego parkowania w miejscach, datach i godzinach wskazanych w upomnieniu. Organ odwoławczy podniósł, że wymóg sporządzania dokumentacji fotograficznej przez inspektorów, do której wglądu domaga się zobowiązana, nie wynika z przepisów prawa. Kolegium za zasadne uznało stanowisko organu egzekucyjnego, że dla wykazania powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, który powstaje z mocy prawa, wystarczającym dowodem były cztery zawiadomienia o nieopłacanym postoju w strefie płatnego parkowania pojazdu.

Organ podzielił także stanowisko organu egzekucyjnego co do niewłaściwego zgłoszenia zarzutu niedopuszczalności egzekucji, którego zasadność zobowiązana oparła na tym, że do dnia zgłoszenia zarzutów wierzyciel nie rozpatrzył wniosku zobowiązanej o umorzenie egzekwowanych należności.

WSA w Szczecinie oddalił skargę na powyższe postanowienie.

Sąd stwierdził, mając na uwadze charakter obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania, że obowiązek poniesienia takich opłat powstaje z mocy przepisu prawa, określony bowiem został w przepisach u.d.p., obowiązujących w dacie powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej (w momencie postawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania).

Sąd uznał za nieuzasadnione twierdzenia skarżącej, że ustawodawca w ustawie o drogach publicznych nie udzielił organom gminy, w tym zarządcy drogi, uprawnienia do pobierania opłat za parkowanie pojazdu w dowolnym miejscu w strefie płatnego parkowania, lecz jedynie w miejscu przeznaczonym do parkowania pojazdów, wyznaczonych na podstawie art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p. przez organ właściwy do zarządzania ruchem na drogach w uzgodnieniu z zarządcą drogi. Nie podzielił również stanowiska, że organ nie udokumentował dostatecznie (brak dokumentacji fotograficznej) faktu parkowania pojazdu w wyznaczonym miejscu do parkowania w s.p.p.

Sąd nie podzielił wywodów skarżącej co do braku mocy dowodowej "zawiadomienia" o nieopłaceniu postoju w strefie płatnego parkowania, jako podstawy podjęcia działań prawnych zmierzających do wyegzekwowania realizacji przez korzystającego z drogi publicznej w strefie płatnego parkowania obowiązku ustawowego (art. art. 13 ust. 1 w związku z art. 13 f u.d.p.). WSA podkreślił, że sporządzono jedno zawiadomienie przez upoważnionego inspektora, które dotyczy pojazdu skarżącej, jednakże wskazane w nim miejsce (ul. [...]) bezspornie znajduje się zakresie strefy płatnego parkowania w Szczecinie, stosownie do załączników uchwał Rady Miasta Szczecin (uchwała Nr XV/411/07 z dnia 19 listopada 2007 r., uchwała Nr XVI/438/07 z dnia 21 grudnia 2007 r., uchwała Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012 r.), której to okoliczności zresztą skarżąca nie kwestionuje, a jedynie polemizuje z argumentacją organów wskazując, że parkowanie pojazdu wskazane w zawiadomieniu nie miało miejsca w wyznaczonych miejscach strefy płatnego parkowania. Sąd uznał, że w istocie teza skarżącej opiera się na twierdzeniu, że w każdym miejscu, w którym zaparkuje swój pojazd w obszarze strefy płatnego parkowania, lecz nie w miejscu wyznaczonym przepisami prawa w tej strefie, nie podlega opłacie, o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Teza ta – zdaniem Sądu – jest bezpodstawna, nie znajduje bowiem oparcia w obowiązującym prawie. Wykładnia przepisów regulujących materię prawną w przedmiocie strefy płatnego parkowania dokonana przez skarżącą – w ocenie Sądu – stanowi nadinterpretację obowiązującej regulacji prawnej w tym zakresie, a w konsekwencji stanowi obejście obowiązującego porządku prawnego.

Sąd podkreślił, że zgodnie z obowiązującą zasadą przewidzianą w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Jeżeli więc "korzystający z dróg publicznych" zaparkował pojazd w takiej strefie, lecz poza wyznaczonym miejscem w myśl art. 13b ust. 1 u.d.p. (co skarżąca sama przyznała), to nie oznacza, że automatycznie jest zwolniony z odpowiedzialności ponoszenia opłaty za takie parkowanie (niezależnie od odpowiedzialności grożącej z innego tytułu za pozaprawne parkowanie pojazdu). Świadczy jedynie wprost, że zachowanie to jest niezgodne z prawem, a przy tym świadome i wprowadzające do praktyki pozaprawną linię postępowania (chaos) w sposobie parkowania pojazdów, a tego Sąd nie mógł akceptować, tym bardziej mając na uwadze cel tworzenia stref płatnego parkowania (deficyt miejsc postojowych – art. 13b ust. 2 u.d.p.).

WSA, powołując się na poglądy doktryny, stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym zobowiązany może podnosić jedynie wówczas, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca jedynie polemizuje z obowiązkiem, który wynika z mocy przepisu ustawy o drogach publicznych (art. 13 ust.1 w związku z art. 13f ust.1) i brak dobrowolnego wykonania tego obowiązku ustawowego powoduje, że stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.e.a podlega on wyegzekwowaniu w drodze egzekucji administracyjnej.

Zdaniem Sądu, sporządzenie zawiadomień o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania (na drukach ścisłego zarachowania) wraz z wyszczególnieniem wszystkich danych pojazdu przez inkasentów (kontrolerów) obsługujących spp, bezspornie mających uprawnienia do kontrolowania wykonywania obowiązków ustawowych wnoszenia opłat przez korzystających z drogi publicznej przez parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, należało uznać za wystarczającą podstawę faktyczną dla przyjęcia, że pojazd ten w określonych dniach i godzinach był zaparkowany w miejscu znajdującym się w takiej strefie.

WSA wskazał przy tym, że skoro żaden przepis nie nakazuje doręczenia informacji o opłacie dodatkowej "za potwierdzeniem odbioru", to zarzut o nieistnieniu obowiązku z uwagi na niedoręczenie zawiadomień o nieuiszczeniu opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania oraz brak dokumentacji zdjęciowej jest chybiony. Niewątpliwie natomiast informację o nieuiszczeniu opłaty, o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 w związku z art. 13f ust. 1 u.d.p. oraz o konieczności poniesienia opłaty dodatkowej strona zobowiązana otrzyma najpóźniej z chwilą otrzymania upomnienia.

W świetle powyższego Sąd nie uwzględnił zarzutów, że organy obu instancji nie przeprowadziły w dostatecznym stopniu postępowania dowodowego, bowiem nie udokumentowały dostatecznie faktu parkowania pojazdu skarżącej w wyznaczonym miejscu parkowania strefie płatnego parkowania. Z treści uzasadnienia zarzutów wynika, że takim istotnym dowodem byłaby dokumentacja fotograficzna, bowiem zawiadomienia sporządzone przez pracowników spp polegają na "domniemaniu", że strona korzystała z wyznaczonego miejsca w spp.

Sąd stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania żadnego dowodu na okoliczność parkowania pojazdu poza obszarem strefy płatnego parkowania w dniu i godzinie określonej w danym zawiadomieniu.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi odnośnie nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. WSA nie dopatrzył się także naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów art. 1, 13 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13b ust.2 i art. 13f ust. 2 u.d.p. w stopniu wymagającym wyeliminowania zaskarżonego postanowienia .

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów:

prawa materialnego, a mianowicie:

art. 217 Konstytucji w związku § 7 uchwały Rady Miasta Szczecin Nr NX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012 r., poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady zastrzeżonej do wyłącznej kompetencji władzy ustawodawczej;

art. 13f ust. 2 u.d.p. w związku z § 7 uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012r. poprzez jego błędną wykładnię wbrew zakazowi per non est, czyli w taki sposób, że pewien fragment ustawy – określenie "sposobu jej pobierania" – potraktowany został jako zbędny, a więc nie zawierający treści normatywnej;

art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 13b ust. 1 u.d.p. w związku z § 3.1. uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012r., który stanowi, że organy władzy pubłicznej działają na podstawie prawa i w granicach poprzez jego niezastosowanie;

art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1. pkt 1 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w każdym miejscu drogi publicznej w strefie płatnego parkowania;

nieuwzględnienie zarzutów z art. 33 pkt. 1 i 6 u.p.e.a. w zakresie dotyczącym nieistnienia obowiązku i niedopuszczalności egzekucji;

2. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 141 § 4 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez brak wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd uznał za chybione zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia art. 13b ust. 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. oraz brak wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd pominął zgłoszony środek dowodowy pismo Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie przepisów dotyczących opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania;

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargi Skarżącej w sytuacji, gdy postanowienie SKO w Szczecinie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej:k.p.a.) uzasadniającym jego uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez SKO stanu faktycznego w sprawie, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt.2 p.p.s.a ;

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poprcie zarzutów

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w części dotyczącej naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz naruszenia art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. są trafne.

Z uwagi na charakter i treśc tych zarzutów należy je rozpoznać łącznie.

Kontroli instancyjnej poddany został wyrok WSA w Szczecinie oddalający skargę na decyzję w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, przejawiające się w nieuprawnionym zaakceptowaniu przez Sąd I instancji orzekania przez organy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, co doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Skarżąca kasacyjnie konsekwentnie też zakwestionowała istnienie egzekwowanego obowiązku, wskazując, że organy winny udowodnić, że do zdarzeń wymienionych w tytule wykonawczym w ogóle doszło, a jeżeli tak szczegółowo wyjaśnić, czy pojazd skarżącej parkował w stefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu. Jej zdaniem, organy zaniechały wykonania obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bezprawnie uznały za wiarygodne i wystarczające do egzekwowania płatności zawiadomienia wystawiane przez inspektorów tej Strefy, a następnie takie działania zaakceptował Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób opisany w zarzucie i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera on stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), jak również gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11). Uchybieniem, niepozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem działania organu administracyjnego formułowana jest bez (gruntownego) odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, bowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. np. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09).

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA w Szczecinie, podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie to zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wynika z niego, że Sąd I instancji odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów skargi.

W dalszej kolejności odnosząc się do się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. przepisów art. art. 7, art. 217 Konstytucji, art. 13f ust.2 u.d.p., art. 13b ust.1 u.d.p. w związku § 7 uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012 r., art. 13b ust. 1 u.d.p. w związku z § 3.1. uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012 r. stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w powołanym przepisie pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w SPP, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania SPP, stanowiąc, że Strefę ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej – na podstawie art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w SPP, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest konieczne. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane, określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. W sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej.

W świetle dołączonych do sprawy akt administracyjnych za zasadne należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie zostały naruszone przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ze względu na to, że organy egzekucyjne nie wykazały w sposób przekonujący istnienia obowiązku podlegającego egzekucji, a Sąd I instancji nie dokonał w tym zakresie właściwej kontroli postępowania organów.

W kontekście podniesionych zarzutów należy stwierdzić, że kontrolerzy SPP ani nie sporządzili fotografii, ani nie dysponują zapisami z monitoringu, które potwierdziłyby zajście zdarzenia, jakim był postój pojazdu skarżącej kasacyjnie w Strefie Płatnego Parkowania na wyznaczonym miejscu bez uiszczenia opłat. Ze sporządzonego przez inspektorów Strefy (działających z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienia o nieopłaconym postoju, którego oryginał umieszczony został za wycieraczką pojazdu, wynika, że w SPP [...] czerwca 2013 r. został zaparkowany pojazd stanowiący własność skarżącej kasacyjnie. W sytuacji kiedy skarżąca kasacyjnie kwestionuje nade wszystko fakt zaparkowania pojazdu w SSP na wyznaczonym miejscu, należy dużą uwagę zwrócić na treść zawiadomienia, bowiem w oparciu o ten jedyny dowód, potwierdzający fakt nieuiszczenie opłaty, dokonuje się pobrania opłaty dodatkowej. W zawiadomieniu wpisuje się konkretne dane, dotyczące ulicy postoju, godziny sporządzenia zawiadomienia, nr rejestracyjnego i marki pojazdu, datę (dzień, miesiąc, rok) oraz numer służbowy inspektora i jego podpis. Niewątpliwie dane te nie pozostawiają sfery dowolności na ich interpretację. Wynikać z nich powinno, że pojazd należący do zobowiązanego był zaparkowany w strefie płatnego parkowania na wyznaczonym miejscu bez biletu. Sąd I instancji rozpoznając zarzuty zgłoszone przez skarżącą w pierwszej kolejności powinien poddać analizie powyższe zawiadomienie, czy w sposób jasny, nie budzący wątpliwości – w sytuacji gdy zobowiązany kwestionuje fakt parkowania na wyznaczonym miejscu – wynika, że ta sporna okoliczność została wykazana przez organ. Dysponując innymi dowodami, np. zdjęciami fotograficznymi, zapisami monitoringu, organ mógłby, działając w granicach swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a., uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, uznać, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty parkowania pojazdu skarżącej kasacyjnie w strefie płatnego parkowania na wyznaczonym miejscu bez uiszczenia opłaty parkingowej czasie wskazanym w zawiadomieniu.

Sąd I instancji wyraził pogląd, którego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela, że korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania i że zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania należy uznać za wystarczającą podstawę faktyczną do przyjęcia, że pojazd w określonym dniu i godzinach był zaparkowany w tym miejscu.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę reprezentuje stanowisko, że obowiązek poniesienia opłaty tytułem zaparkowania pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pojawia się w momencie pozostawienia pojazdu w wyznaczonym do tego miejscu na terenie tej strefy, co wyklucza jednocześnie pobór tej opłaty za postój pojazdu w każdym innym miejscu strefy poza miejscem do tego przeznaczonym. Nie ma zatem możliwości poboru opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego poza miejscem do tego wyznaczonym znajdującym się w obszarze strefy. Odróżnić należy sytuację, w której pojazd został zaparkowany w strefie płatnego parkowania, ale w miejscu niewyznaczonym do parkowania, od sytuacji, w której zaparkowano pojazd w strefie płatnego parkowania w miejscu w tym celu wyznaczonym.

Niewątpliwie w świetle wskazanych wyżej okoliczności dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 13b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest wadliwa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z treści obu ww. przepisów wynika, że utworzenie strefy płatnego parkowania wiąże się z obowiązkiem wyznaczenia w tej strefie miejsc dla parkowania pojazdów, a opłaty pobiera się wyłącznie za postój w wyznaczonym w strefie płatnego parkowania miejscu, stosownie do treści art. 13b ust. 1 u.d.p.

Nie do zaakceptowania jest stanowisko, że cała strefa płatnego parkowania może być uznana za "miejsce wyznaczone" w rozumieniu przepisu art. 13b ust. 1 u.d.p.

Analogiczne stanowisko co do możliwości pobierania opłat za postój pojazdów w SPP tylko w miejscach wyznaczonych zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1852/11, 25 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1684/13, 10 grudnia 2015r. sygn. akt I OSK 2356/15 i 17 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2931/15, 21 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 233/15 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela, że na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązany może wnieść zarzut nieistnienia obowiązku, w którym jako podstawę wskazuje, że parkował w strefie płatnego parkowaniu, lecz nie na miejscu wyznaczonym ( por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r. , sygn. akt II GSK 1852/11 ).

Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa (brak w tym zakresie postępowania administracyjnego) przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez postawienie zarzutu. W tym wypadku, pomimo ogólnej zasady wynikającej z treści art. 29 § 1 zd. 2 u.p.e.a., zgodnie z którą organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przyjąć należy, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie jego zasadności, zaś organ egzekucyjny jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu odpowiednio przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem, kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony swoich praw przez dłużnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2015 r. sygn. akt II GSK 2254/13 ).

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

Sąd I instancji rozpoznając sprawę ponownie, weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko NSA i wypowie się co do zasadności zarzutu skarżącej dotyczącego nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.).

O kosztach postępowania kasacyjnego zasądzono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Koszty postępowania należne skarżącej obejmują poniesione przez nią opłaty sądowe, w tym opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (180 zł).