Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 355/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 13 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 marca 2014 r., nr [...], Burmistrz Dobrodzienia, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm. - zwanej dalej ustawą) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267- zwanej dalej K.p.a.) orzekł o wymeldowaniu H.Z. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...].

Za podstawę wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji przyjął następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 15 października 2012 r. I.Z. zwróciła się do Burmistrza Dobrodzienia o wymeldowanie ojca – H.Z. z miejsca pobytu stałego w [...] przy ul. [...], gmina Dobrodzień. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej ojciec nie przebywa pod wskazanym adresem, a to w związku z wyjazdem za granicę i podjęciem tam zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Do wniosku dołączyła akt notarialny Repertorium [...] nr [...] z 11 października 2003 r., z którego wynika, że jest właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w [...] przy ul. [...], gmina Dobrodzień oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego w Oleśnie V Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. akt [...] z dnia 26 kwietnia 2004 r.

W związku z powyższym wnioskiem, Burmistrz Dobrodzienia, w dniu 22 października 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie, o czym zawiadomił strony. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Burmistrz Dobrodzienia decyzją z dnia 6 września 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy oraz art.104 K.p.a. orzekł o wymeldowaniu H.Z. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...]. W wyniku rozpoznania odwołania wywiedzionego przez H.Z. od opisanej na wstępie decyzji, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 28 października 2013 r., nr [...], uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temuż organowi. W następstwie powyższej decyzji, organ pierwszej instancji ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie i następnie wydał decyzję z dnia 25 marca

2014 r., nr [...], mocą której ponownie orzekł o wymeldowania H.Z. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, Burmistrz Dobrodzienia wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy obowiązek wymeldowania z pobytu stałego lub czasowego ponad trzy miesiące osoba wykonuje w sytuacji, gdy opuszcza miejsce pobytu. Obowiązek wykonuje się osobiście w organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczeniu tego miejsca. Niewykonywanie przez osobę obowiązku wymeldowania uprawnia organ gminy do administracyjnej ingerencji w jego wykonanie. Bowiem, z treści art. 15 ust. 2 przywołanej ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ stwierdził, że przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania, dodając, że jest to jedyna przesłanka ustawowa, gdyż przepis art. 15 ust. 2 ustawy nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a w szczególności przyczyn jego opuszczenia. Organ I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowany został pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przejawem dobrowolności jest niewymuszona wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem poprzez urządzenie w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne istniejące w dacie opuszczenia lokalu potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności.

Organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne potwierdziło, iż H.Z. opuścił miejsce pobytu stałego w [...] przy ul. [...] gm. Dobrodzień i nie dopełnił obowiązku wymeldowania (zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy), który należało wypełnić najpóźniej w dniu opuszczenia lokalu. Podkreślił, że fakt niezamieszkiwania H.Z. w miejscu pobytu stałego potwierdziły przeprowadzone w dniach 12 grudnia 2013 r., 16 grudnia 2013 r. oraz 9 stycznia 2014 r. przesłuchania świadków oraz w dniu 22 listopada 2013 r. przesłuchanie strony I.Z. Podał organ, że w złożonych zeznaniach I.Z. wyjaśniła min., że jej ojciec H.Z. nie mieszka w [...] przy ul. [...] od 1981 r., gdyż od ponad 20 lat mieszka i pracuje zawodowo w Niemczech, a ona nie utrzymuje z nim kontaktu. Poinformowała również, że w przedmiotowym lokalu nie ma jego rzeczy osobistych. Ponadto oświadczyła, że zameldowała ojca na pobyt stały w [...] przy ul. [...], ponieważ ubiegał się o przywrócenie obywatelstwa polskiego.

Słuchana w charakterze świadka E.S. reprezentująca M.S. w dniu 12 grudnia 2013 r. zeznała, że: " H.Z. od ponad roku nie był widywany pod adresem pobytu stałego". Dodała, że od trzech lat " H.Z. na pewno nie mieszkał na adresie [...] ul. [...] na stałe, tylko był w odwiedzinach". Poinformowała również, że wyżej wymieniony przebywa obecnie w Niemczech. Słuchany w charakterze świadka J.S. w protokole sporządzonym 12 grudnia 2013 r. zeznał, że H.Z. od trzech - czterech lat nie widział w [...] przy ul. [...]. Dodał, że "raczej wyjechał dobrowolnie za granicę. Tam pracuje i nie przyjeżdża w odwiedziny często np. co weekend. Dlatego, chyba na stałe tam przebywa." Świadek M.D. zeznał z kolei, że H.Z. opuścił miejsce pobytu stałego "ok. 30 lat temu". Dodał, że wyżej wymieniony w przedmiotowym mieszkaniu był "we wrześniu 2012 r., celem zabrania z mieszkania swoich mebli". Poinformował, że przyczyną opuszczenia przez H.Z. miejsca pobytu stałego był dobrowolny wyjazd na stałe do Niemiec wraz z całą rodziną. Oświadczył również, że H.Z. w Niemczech ma swoje mieszkanie i stałą pracę, a "centrum swoich spraw życiowych ma skoncentrowane w Niemczech". Świadek T.Z. do protokołu sporządzonego 9 stycznia 2014 r. zeznał, że: "teść zabrał wszystkie swoje rzeczy ok. 2 lata temu. Pod adresem [...] ul. [...] przebywał gdy przyjeżdżał na urlop do Polski, czyli ok. 2 razy w roku." Dodał, że H.Z. opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie 20 października 2012 r., zabierając ze sobą rzeczy osobiste. Poinformował również, że od tego czasu nie widział H.Z.

W protokole z oględzin dokonanych 29 stycznia 2014 r. w lokalu w [...] przy ul. [...], organ ujawnił, że "nie zauważono rzeczy osobistych należących do pana H.Z. oraz nie odnotowano śladów, które mogłyby potwierdzić fakt zamieszkiwania przez H.Z. w miejscu zameldowania na pobyt stały." Organ wskazał nadto, iż z informacji przesłanych przez pełnomocnika – D. L. wynika, że H.Z. w rozmowie telefonicznej ze swoim pełnomocnikiem poinformował, iż w tej chwili nie przebywa w miejscu zamieszkania. Jednakże miejsca pobytu nie opuścił dobrowolnie, tylko został wyrzucony z niego przez córkę, która także dokonała wymiany zamków w drzwiach. Ostatnio przebywał tam w dniu 20 grudnia 2012 r. W miejscu zamieszkania pozostały jego rzeczy osobiste i meble. Zamierza powrócić do miejsca zamieszkania, lecz nie jest w stanie sprecyzować daty. Obecnie przebywa w Niemczech, ale jest gotów do powrotu w każdej chwili. Ponadto nie wymeldował się z miejsca zamieszkania albowiem nie było jego wolą opuszczenie lokalu. D. L. dodał również, iż w ocenie H. Z. córka działa w stosunku do niego z pozycji siły i uniemożliwia mu korzystania z lokalu, jak i z jego rzeczy tam się znajdujących.

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego w świetle przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy, Burmistrz Dobrodzienia stwierdził, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez H.Z. należy uznać za dobrowolne i trwałe. W ocenie organu, pomimo iż strona informuje, że chce powrócić do miejsca pobytu stałego, lecz wyjaśnienia te nie są w tej kwestii wiarygodne, bowiem trudno wyobrazić sobie, iż osoba po kilkuletniej nieobecności w kraju i po ewentualnym powrocie zamieszka wraz córką, z którą jak podaje popadł w konflikt - znajdujący potwierdzenie w materiale dowodowym. Zdaniem organu wyjaśnienia te mają na celu utrzymanie stałego zameldowania, nie są zaś odzwierciedleniem rzeczywistych planów H. Z., który opuścił dobrowolnie miejsce stałego zameldowania i ześrodkował swoje interesy życiowe poza granicami kraju. Organ zauważył, iż brak jest podstaw do uznania, że w niedługim czasie dojdzie do ponownego zamieszkania w miejscu zameldowania na pobyt stały. W zebranym materiale dowodowym brak jest dokumentów, które potwierdziłyby, aby H. Z. podejmował kroki prawne umożliwiające mu powrót do niego.

Organ wskazał nadto na przeprowadzone w dniu 29 stycznia 2014 r. oględziny przedmiotowego lokalu, podczas których ustalono, że w budynku tym zamieszkuje obecnie I.Z. wraz z mężem T.Z. oraz dziećmi. Okazano również, będące w trakcie remontu, pomieszczenie znajdujące się na drugim piętrze, a które do 2012 r. było okazjonalnie, 4-5 razy do roku, zajmowane przez H.Z. I. Z. oświadczyła do protokołu, że po zabraniu w 2012 r. mebli oraz rzeczy osobistych przez jej ojca sukcesywnie dokonuje wraz z mężem remontu tego pomieszczenia, w celu przerobienia go na pokoik dla dzieci. I. Z. okazała również sutereny budynku, gdzie znajduje się piwnica oraz duży pokój, w którym zgromadzone były różne meble oraz ich rzeczy osobiste. I. Z. dodała również, że remont pomieszczenia na drugim piętrze rozpoczęli dopiero po zabraniu mebli i rzeczy przez H. Z., na co posiada stosowne faktury. W protokole kontroli podano również, że podczas przeprowadzonych oględzin nie zauważono rzeczy osobistych należących do H.Z. oraz nie odnotowano śladów, które mogłyby potwierdzić fakt zamieszkiwania przez niego w miejscu zameldowania na pobyt stały. Organ ustalił, nadto, iż do dnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania nie otrzymano informacji z Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego o wyrobieniu przez H. Z. nowej karty pobytu. Poprzednia karta pobytu straciła ważność 31 lipca 2011 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji H.Z. zarzucił organowi naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80, poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonanie jego nieprawidłowej oceny. Odwołujący podniósł również zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy przez dokonanie błędnej wykładni przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. W uzasadnieniu powyższych zarzutów dowodził, że nie opuścił miejsca zameldowania w sposób dobrowolny, lecz został z niego usunięty.

Wojewoda Opolski, decyzją z dnia 13 maja 2014 r., po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez H.Z., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny zbieżnie z ustaleniami pierwszoinstancyjnym. Wojewoda wskazał, że oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodach, zebranych podczas postępowania organu pierwszej instancji tj.: protokole przesłuchania strony I.Z. z 22 listopada 2013 r., protokole z 12 grudnia 20913 r. przesłuchania w charakterze świadka: M.S. reprezentowanego przez E.S. (protokół z 12 grudnia 2013 r.), J.Ś. (protokół z 12 grudnia 2013 r.), M.D. (protokół z 16 grudnia 2013 r.), T.Z. (protokół z 9 stycznia 2014 r.) oraz protokole z oględzin dokonanych 29 stycznia 2014 r. w lokalu w [...] przy ul. [...], podczas których nie zauważono rzeczy osobistych należących do H.Z. oraz nie odnotowano śladów, które mogłyby potwierdzić fakt jego zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że H.Z. faktycznie nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w [...]. Jednocześnie organ wywodził, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję, itd. W ocenie Wojewody Opolskiego, opuszczenie miejsca pobytu stałego przez H.Z. należy uznać za dobrowolne i trwałe. Trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego - jako konieczne przesłanki wymeldowania - wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne. Przesłanki te nie wynikają bezpośrednio z zapisu art. 15 ust. 2 ustawy, gdyż ustawodawca nie zdefiniował sformułowania "opuszczenia" miejsca pobytu stałego. W takim stanie rzeczy należy je każdorazowo definiować odnosząc do indywidualnej sytuacji strony. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym czy też jego opuszczeniu, decyduje nie tylko treść werbalna oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec faktu niezamieszkiwania skarżącego przez okres ponad 30 lat w przedmiotowym lokalu, spełnione zostały przesłanki uzasadniające jego wymeldowanie. Okoliczność powyższa nie budzi przy tym wątpliwości, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, którymi są zarówno zeznania I.Z. właścicielki mieszkania jak również informacja uzyskana od sąsiadów: M.S. (reprezentowanego przez p. E.S.) i J.S., którzy zgodnie oświadczyli, że H.Z. nie mieszka w [...] przy ul. [...]. Faktem zaś niekwestionowanym przez stronę odwołującą się jest to, że przebywa ona za granicą, gdzie pracuje i mieszka, co daje, zdaniem Wojewody Opolskiego, podstawę do przyjęcia, że właśnie tam, a nie w Polsce i w objętym postępowaniem mieszkaniu, koncentrują się jego sprawy życiowe. Z uwagi na czas i cel pobytu za granicą, pobyt na terenie Polski, w ocenie Wojewody Opolskiego, utracił charakter pobytu stałego. Za pobyt taki nie może być bowiem uznany fakt przebywania w lokalu tylko kilka razy w roku, w czasie przyjazdu do Polski w związku z urlopem, czy uroczystościami okolicznościowymi. Deklaracje H. Z. - przeciwne do ustalonych okoliczności - nie zasługują zdaniem Wojewody Opolskiego, na uwzględnienie. Charakter pobytów w wyżej wymienionym mieszkaniu wskazuje bowiem, że lokal ten jest wykorzystywany przez odwołującego się tylko okazjonalnie, pobyty w nim mają charakter pobytu czasowego. H. Z. co prawda wyraża wolę zamieszkania w spornym lokalu po powrocie z zagranicy, jednak sam tylko zamiar zamieszkania w lokalu w przyszłości nie jest wystarczający do utrzymania zameldowania. Byłoby to sprzeczne z drugą z kluczowych przesłanek meldunku, jaką jest faktyczne przebywanie w danym miejscu. Jeśli skarżący rzeczywiście powróci do kraju i zamieszka w spornym lokalu to będzie miał nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek zameldowania się tam. Nie podważa to jednak, w ocenie organu odwoławczego, prawidłowości ustaleń organu pierwszej instancji, że aktualnie H.Z. opuścił w sposób trwały miejsce pobytu stałego, koncentrując sprawy życiowe za granicą i tym samym w sposób dorozumiany wyrażając wolę opuszczenia spornego lokalu. Zamiar powrotu do tego lokalu w przyszłości ustaleń tych nie podważa. Co prawda odwołujący podnosi, że jego wyprowadzenie się z przedmiotowego lokalu spowodowane było sytuacją panującą w lokalu, z którego został wyrzucony i wymieniono zamki w drzwiach, jednakże po opuszczeniu miejsca pobytu stałego H.Z. nie podejmował żadnych środków prawnych, które pozwoliłyby mu powrócić do miejsca pobytu stałego. Przeprowadzone postępowanie dowodowe i ustalone okoliczności sprawy nie wskazują, by H.Z. po opuszczeniu lokalu podjął działania prawne umożliwiające mu powrót do miejsca pobytu stałego. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu jest zatem niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do powrotu do lokalu.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ pierwszej instancji nie odniósł się do zeznań świadka M.D., w kwestii "niedobrowolnego opuszczenia domu przez H.Z. i trudności w wejściu do niego", Wojewoda stwierdził, że Burmistrz Dobrodzienia prawidłowo dokonał wartościowania i konfrontacji zgromadzonego materiału dowodowego. Zebrane w sprawie dowody potwierdziły, że wyżej wymieniony w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce pobytu stałego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł H.Z. reprezentowany przez pełnomocnika – D.L., domagając się jej uchylenia. Wskazał, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące i nie odnosi się do stanu faktycznego w sposób prawidłowy. W tym zakresie dowodził, że nie wyprowadził się z miejsca pobytu stałego dobrowolnie, lecz został z niego usunięty przez córkę, która wymieniła zamki w drzwiach, uniemożliwiając mu tym samym swobodny do niego dostęp. Dodał, że podejmowanie innych prób powrotu do lokalu, w sytuacji, gdy w akcie notarialnym figuruje inny właściciel, stanowiłoby naruszenie miru domowego ewentualnie włamanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stąd, Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i prawa materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa skutkujących, w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a., koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi. W ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Jednocześnie też merytoryczne stanowisko organów, poparte stosowną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji, jest zgodne z przepisami prawa materialnego.

Przed przystąpieniem do rozważań, które doprowadziły Sąd do powyższego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia

1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przepis ten jednoznacznie określa przesłanki, od wystąpienia których uzależnione zostało uznanie pobytu za stały. Należy przy tym zaznaczyć, że obie wymienione w nim przesłanki muszą wystąpić łącznie. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza bowiem o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. Również sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie decyduje o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów.

Materialne przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego uregulowane zostały natomiast w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy, na podstawie którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tej regulacji, badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 376/11; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie również podkreślały sądy administracyjne, że stanowiące hipotezę omawianego przepisu "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72; z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, LEX nr 192912).

Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. Przy czym podkreślić raz jeszcze trzeba, że sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu.

Z przedstawionych powyżej uregulowań prawnych wynika zatem, że wymeldowanie powinno nastąpić w sytuacji, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W tym zakresie należy zauważyć, że organy w postępowaniu wyjaśniającym zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy w celu ustalenia okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia wystąpienia przesłanek wymeldowania, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy.

Okolicznością niekwestionowaną (w tym przez samego skarżącego) i potwierdzoną przez świadków na gruncie niniejszego postępowania, był fakt wyjazdu skarżącego do Niemiec około 30 lat temu, gdzie pracuje zawodowo i mieszka.

W tej sytuacji organy słusznie uznały, opierając się na zebranym materiale dowodowym, a przede wszystkim na wyjaśnieniach I.Z. oraz zeznaniach świadków: M.S., J. S., M. D. i T. Z., iż miejsce stałego pobytu skarżącego nie znajduje się w spornym lokalu, ale w Niemczech, gdzie skarżący posiada centrum życiowe. Również oględziny przeprowadzone w dniu 29 stycznia 2014 r. w przedmiotowym mieszkaniu potwierdziły, że nie znajdują się w nim rzeczy osobiste strony świadczące o jego obecności i aktywności życiowej w tym miejscu. W tych okolicznościach, słusznie organy uznały, że to właśnie w Niemczech, a nie w Polsce i w spornym mieszkaniu koncentrują się sprawy życiowe H. Z. W konsekwencji również słuszne jest stanowisko organu, że z uwagi na okres pobytu za granicą, pobyt w Polsce utracił charakter pobytu stałego. Dodać należy, iż w świetle zasad doświadczenia życiowego trudno też uznać, że ponad trzydziestoletni pobyt za granicą nie ma charakteru trwałego i nie świadczy o opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania w Polsce, a zwłaszcza gdy wizyty w tym miejscu zamieszkania są krótkie i mają miejsce kilka razy do roku (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2007 r. II OSK 173/06 - dostępny na stronie internetowej CBOSA www.orzeczeniansa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że wyjazd z Polski do innego państwa może być wynikiem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Podobnie, pobyt poza granicami Polski może być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jeśli osoba przebywającą poza granicami Polski nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W takim przypadku wyjazd z Polski do innego państwa i pobyt w tym kraju przy jednoczesnej bezczynności osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w Polsce - w zakresie podejmowania środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu - można uznać za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania. Jeśli jednak towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody w wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w Polsce (por. wyroki NSA z 21 stycznia 2010 r., II OSK 77/09; z 21 stycznia 2010 r., II OSK 77/09, z 21 kwietnia 2011 r., II OSK 756/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [CBOSA] na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co prawda skarżący podnosił, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie, gdyż dostęp do mieszkania był niemożliwy wobec wymiany przez córkę zamków w drzwiach, to zauważyć przyjdzie, że w toku postępowania wyjaśniającego nie zostało ujawnione, aby skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do lokalu. Podkreślenia wymaga, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go nawet wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest bowiem pogląd, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05 oraz z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, zamieszczone na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak więc skuteczne skorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza jedynie formalnego wystąpienia przez stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, lecz uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Tym samym, słusznie uznały organy, że sama deklaracja skarżącego o zamiarze dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Jak już wcześniej wyjaśniono, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli, nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania.

Nie można przypisać decydującego znaczenia okolicznościom opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego. Twierdzi on, że stało się to efektem konfliktu z córką. Konflikt ten nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, skoro skarżący nie podejmował kroków w celu przywrócenia możliwości pobytu w spornym lokalu. Ponadto skarżący nie podjął innych kroków, zmierzających bezpośrednio do zamierzonego celu, jakim byłoby wytoczenie powództwa o naruszenie posiadania. Nie zmienia tej oceny argument podnoszony przez skarżącego, że podjęcie innych kroków, a to wobec faktu iż nie jest właścicielem przedmiotowego lokalu, stanowiłoby naruszenia miru domowego bądź włamanie. Takim działaniem zgodnie z przepisami prawa jest powództwo o naruszenie posiadania bądź interwencje na Policji z uwagi na ograniczony dostęp do mieszkania. Takich materiałów jednakże w aktach sprawy brak.

Tym samym, skoro skarżący przez tak długi czas nie podjął żadnych efektywnych działań, aby móc powrócić do lokalu, brak jest podstaw do uznania, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Podkreślić również przyjdzie, że wskazywany przez skarżącego konflikt, jaki istnieje pomiędzy nim a jego córką, dodatkowo tylko potwierdza brak możliwości ich wspólnego zamieszkiwania, tym bardziej obecnie, gdy mieszkanie to stanowi wyłączną własność I.Z. Nie ulega zatem wątpliwości, że dotychczasowe zachowanie skarżącego, odczytane w kontekście zebranych w sprawie dowodów, wskazuje na brak zamiaru (w rozumieniu komentowanych wyżej przepisów) stałego przebywania w mieszkaniu przy ul. [...] i koncentracji w nim swojego centrum życiowego. Świadczy ono o trwałym zerwaniu więzi z tym miejscem i nie potwierdza tak wyraźnie akcentowanej przez skarżącego woli powrotu do przedmiotowego lokalu.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że wobec skarżącego spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. Przy czym podkreślić należy, że zaistniała ona na skutek okoliczności faktycznego opuszczenia mieszkania przez skarżącego oraz niepodjęcia skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, co bezpośrednio wpłynęło na ocenę dobrowolności jego opuszczenia. Z tych względów za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego.

W ocenie Sądu, nie potwierdziły się także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż postępowanie w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego, zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a., która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego znajduje pełne i obszerne odzwierciedlenie w treści decyzji organów obu instancji (art. 107 § 3 K.p.a.). Dodatkowo dostrzec trzeba, że Wojewoda Opolski w uzasadnieniu decyzji w sposób szczegółowy odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja oraz objęta kontrolą Sądu z mocy art. 135 P.p.s.a. decyzja organu I instancji podjęte zostały z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego oraz w zgodzie z normami prawa materialnego, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.