Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 2221/95
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1996-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 12
journal: Dz.U. 1962 nr 10 poz. 49
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.
Teza: Okres zatrudnienia za granicą osoby, która przesiedliła się do kraju na warunkach repatriacji, o jakiej mowa w art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim /Dz.U. nr 10 poz. 49/, podlega zaliczeniu do okresu od którego zależy zachowanie przez bezrobotnego prawa do zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych stosownie do przepisu art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1 ze zm./.

TEZY

Okres zatrudnienia za granicą osoby, która przesiedliła się do kraju na warunkach repatriacji, o jakiej mowa w art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim /Dz.U. nr 10 poz. 49/, podlega zaliczeniu do okresu od którego zależy zachowanie przez bezrobotnego prawa do zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych stosownie do przepisu art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1 ze zm./.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Skarżący, urodzony 9.05.1937 r., mieszkał i pracował do dnia 28.05.1962 r. w N. na Białorusi. Następnie wyjechał do Polski i uzyskał obywatelstwo polskie. Według wydanej mu książki pracy w okresie od 18.04.1952 r. do 6.07.1958 r. i od 13.04.1961 r. do 28.05.1962 r. zatrudniony był w tamtejszym Kombinacie Przemysłowym łącznie przez 7 lat 4 miesiące i 5 dni.

Po przeprowadzeniu się do kraju pracował od 1.08.1962 r. do 30.06.1993 r., tj. przez 30 lat i 11 miesięcy w Przedsiębiorstwie Handlowym w L. Stosunek pracy w tym przedsiębiorstwie został rozwiązany w związku z likwidacją przedsiębiorstwa.

Dnia 14.09.1993 r. skarżący wpisany został w Rejonowym Urzędzie Pracy w L. do karty rejestracyjnej bezrobotnego i do dnia 16.03.1995 r., tj. przez okres 18 miesięcy, otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych.

24.03.1995 r. zwrócił się do Rejonowego Urzędu Pracy w L. z wnioskiem o uwzględnienie w jego stażu pracy okresu zatrudnienia w ZSRR i przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych do czasu nabycia prawa do emerytury. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w L. na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odmówił przyznania bezrobotnemu prawa do zasiłku do czasu uzyskania wieku emerytalnego, wyjaśniając, że okres zatrudnienia w ZSRR nie może być zaliczony do stażu pracy, od którego uzależnione jest nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania wieku emerytalnego.

Eugeniusz M. odwołał się od tej decyzji, stwierdził przy tym, że tereny, na których się urodził, należały przed 1939 rokiem do Polski, a do kraju mógł powrócić dopiero w 1962 roku. Okoliczności te nie mogą stwarzać podstawy do pominięcia okresów zatrudnienia w ZSRR przy ocenie jego uprawnień socjalnych w Polsce, których przyznanie uzależnione jest od stażu pracy.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdził, że stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą mogą być zaliczone do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia zasiłkowe bezrobotnego, tylko w wypadku opłacania składek na Fundusz Pracy. Takie składki nie były opłacane w okresie zatrudnienia bezrobotnego w ZSRR.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego bezrobotny zarzucił, że urodził się w 1937 r. w Polsce i w rodzinie polskiej. Podejmując pracę za granicą, nie mógł opłacać składek na Fundusz Pracy. Łączny okres jego zatrudnienia wynosi ponad 35 lat. Przesłanka ta oraz osiągnięty wiek, okoliczność rozwiązania umowy o pracę z powodu likwidacji zakładu pracy i braku ofert pracy uzasadniają przyznanie mu zasiłku dla bezrobotnych do chwili nabycia uprawnień emerytalnych.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy wniósł o oddalenie skargi i podkreślił, że bezrobotny nie posiada ani wymaganego stażu 35 lat pracy, ani wieku uzasadniającego przyznanie mu zasiłku dla bezrobotnych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę za uzasadnioną.

Przepis art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zapewnia zachowanie prawa do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych bezrobotnym, którzy spełniają określone w tym przepisie w punktach 1 - 4 warunki. Sformułowanie tego przepisu, różniące się od brzmienia dotąd obowiązującego art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 16 październik 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./, a zwłaszcza enumeratywne określenie warunków zachowania przez bezrobotnego prawa do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych może sugerować, że bezrobotny musi spełniać wszystkie wymienione w ustępie czwartym warunki dla zachowania uprawnień do zasiłku. Ocena jednakże każdego z wymienionych warunków z osobna prowadzi do ustalenia, że mimo odmiennego sformułowania art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. w porównaniu do art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych, jeżeli spełnia co najmniej jeden z warunków wymienionych w art. 25 ust. 4 z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211/.

Według art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bezrobotny, który nabył prawo do zasiłku, zachowuje do niego prawo do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych, jeżeli okresy jego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności oraz okresy wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1, 2 i 4 do dnia rejestracji wynoszą łącznie co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn.

Oznacza to, że według art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jedyną przesłanką zachowania przez bezrobotnego prawa do zasiłku jest jego odpowiednio długi staż pracy przy uwzględnieniu innych okresów zrównanych ze stażem pracy na zasadach określonych w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1, 2 i 4.

Skarżący spełnia ten warunek, gdyż ogólny okres jego zatrudnienia wynosi 38 lat 3 miesiące i 5 dni, z czego 7 lat 4 miesiące i 5 dni obejmuje zatrudnienie za granicą w latach od 1952 do 1962 r.

Organy zatrudnienia przyjęły błędnie, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do stażu zatrudnienia, uzasadniającego zachowanie przez bezrobotnego prawa do zasiłku, mogą być zaliczone okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą u pracodawców zagranicznych pod warunkiem opłacania składek na Fundusz Pracy.

Instytucja Funduszu Pracy wprowadzona została w kraju po raz pierwszy z mocy art. 34 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./ i zastosowanie przez organy zatrudnienia przepisu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. do zatrudnienia obywatela polskiego za granicą w latach 1952 do 1962 r. budzi zasadnicze wątpliwości.

Skarżący, co należy podkreślić, urodził się w Nieświeżu na obszarze państwa polskiego sprzed 1939 r. i tam w latach 1952 do 1962, po włączeniu wschodnich terenów Polski do Związku Radzieckiego, zatrudniony był przez okres ponad siedmiu lat w przedsiębiorstwie radzieckim jako obywatel ZSRR.

W roku 1962 przeniósł się do kraju i uzyskał obywatelstwo polskie. Przesiedlenie to mało charakter repatriacji w rozumieniu art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.

W wyrokach z dnia 7 marca 1994 r., V SA 2785/93 /ONSA 1995 Nr 2 poz. 69/ i z dnia 28 grudnia 1994 r., V SA 1507/94 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził jednolity pogląd, że status repatrianta może uzyskać osoba narodowości polskiej i pochodzenia polskiego, która przybyła do Polski z zamiarem osiedlenia się na stałe i uzyskała na to zezwolenie.

Według art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 104 poz. 450/ za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem wejścia w życie tej ustawy okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia za granicą osób, które w okresie zatrudnienia nie były obywatelami polskimi, jeżeli osoby te powróciły do kraju po dniu 22.7.1944 r. i zostały uznane za repatriantów.

Oznacza to, że okres zatrudnienia skarżącego za granicą zostanie uwzględniony przy ustalaniu jego prawa do świadczeń emerytalno-rentowych.

Przepisem par. 2 ust. 3 uchwały nr 145 Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1957 r. w sprawie pomocy dla repatriantów /M.P. nr 32 poz. 217 ze zm./ zapewniona została ciągłość pracy tak dla nabycia określonych uprawnień pracowniczych, jak również uprawnień z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz zaopatrzenia emerytalnego i inwalidzkiego.

Według par. 6 uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania /M.P. nr 35 poz. 132/ repatriantom wlicza się do okresu pracy uprawniającego do nagrody okresy zatrudnienia za granicą na zasadach i warunkach obowiązujących w kraju.

Powyższe prowadzi do wniosku, że okres zatrudnienia za granicą osoby, która przesiedliła się do kraju na warunkach repatriacji, o jakiej mowa w art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, podlega zaliczeniu do okresu, od którego zależy zachowanie przez bezrobotnego prawa do zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych stosownie do przepisu art. 25 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.