Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 686/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 69 ust 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej K. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia [...] stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego pisemnie przez p. K. Z. (ubezpieczoną, skarżącą) od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w sprawie stwierdzenia, że p. K. Z. w okresie: [...] kwietnia 2009 r. – [...] września 2010 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w B. wystąpił do [...] OW NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie obowiązku podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach.

ZUS poinformował, iż ubezpieczona dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] maja 2010 r.

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., stwierdził, że ubezpieczona w okresie: [...] kwietnia 2009 r. – [...] września 2010 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Od tej decyzji p. K. Z. wniosła w terminie odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ stwierdził, że w okresie objętym decyzją pierwszej I instancji zastosowanie miały przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie" w brzmieniu od dnia 20 września 2008 r.: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie Zgodnie z art. 13 pkt 4 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808, z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

O podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej a nie okoliczność czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji, chyba że przedsiębiorca udowodni, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej - nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Jeśli bowiem ten przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej, to powinien zadbać o odzwierciedlenie tego w ewidencji działalności gospodarczej.

Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego a zatem i zdrowotnego od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W celu potwierdzenia, ze osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym.

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

Z akt sprawy w szczególności pisma Urzędu Miasta B. z dnia [...] marca 2011 r., wynika, iż ubezpieczona od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] września 2010 r. posiadała uprawnienie do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - wpis figurujący w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. pod numerem [...]. Przedmiot działalności: sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, sprzedaż hurtowa i detaliczna pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, transport wodny śródlądowy pasażerski, sprzedaż hurtowa części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli. Ubezpieczona nie zgłaszała zawieszenia prowadzenia ww. działalności.

Rozpatrując sprawę w związku z faktem, że ZUS we wniosku o wydanie decyzji nic przedstawił informacji z Urzędu Skarbowego odnośnie działalności prowadzonej przez ubezpieczoną, a NFZ nie jest uprawniony do pozyskiwania ich bezpośrednio z urzędów skarbowych, organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] marca 2011 r. zwrócił się do ZUS z prośbą o ich udostępnienie. ZUS odmówił udostępnienia tych danych.

Jednocześnie pismem z dnia [...] marca 2011 r. [...] OW NFZ poinformował ubezpieczoną o wszczęciu na wniosek ZUS Oddział w B. postępowania w sprawie podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz wezwał do złożenie wyjaśnień i przedstawienia dokumentów mogących mieć wpływ na dalszy przebieg prowadzonego postępowania m.in. dokumentów składanych we właściwym terytorialnie urzędzie skarbowym. Pismo zostało podjęte w dniu [...] marca 2011 r. jednak ubezpieczona nie ustosunkowała się do niego w żaden sposób.

We wniesionym odwołaniu ubezpieczona twierdzi, iż od lutego 2010 r., nie prowadziła działalności gospodarczej, którą w jej imieniu prowadził syn.

Prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, iż ubezpieczona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] kwietnia 2009 r., kiedy zgodnie z informacją organu ewidencyjnego rozpoczęła prowadzenie działalności oraz zgłosiła się z tego tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, do dnia [...] września 2010 r., kiedy wykreślono wpis z ewidencji działalności gospodarczej.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 660/10, zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nic zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona.

Należało stwierdzić, że ubezpieczona rozpoczęła prowadzenie działalności w okresie, gdy możliwość jej zawieszania była już prawnie uregulowana i dozwolona. Ubezpieczona jednakże nie skorzystała z możliwości wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Gdyby to uczyniła, to nie podlegałaby w tym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Stanowisko takie zaprezentował WSA w wyroku z dnia 21.04.2011 r., sygn. akt. VI SA/Wa 152/11.

Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach do kompetencji dyrektorów oddziałów wojewódzkich Funduszu nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sprawy te należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Powyższe znajduje potwierdzenie w art. 68 ust 1 lit. c ustawy o systemie, gdzie określono, że do kompetencji ZUS należy między innymi wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zaskarżona decyzja jest potwierdzeniem faktu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jej skutki mogą mieć znaczenie w zakresie rozważań odnośnie opłacania składek. Niemniej materia wymiaru, poboru czy też zwolnień z opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne należy do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, w tym przypadku do ZUS - o czym stanowi brzmienie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektora [..] Oddziału Wojewódzkiego NFZ - na wniosek ubezpieczonej.

W tym zakresie Prezes NFZ działa w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami powołanych na wstępie ustaw.

Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ubezpieczona podnosząc w niej swój podeszły wiek, zły stan zdrowia i twierdzenie, że cała sprawa jest wynikiem nieporozumienia, gdyż skarżąca odpowiednio wcześniej powierzyła prowadzenie działalności gospodarczej synowi.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, powtarzając w zasadzie argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dnia [...] września 2012 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe pełnomocnika skarżącej, uzupełniające złożoną przez nią skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2012 r.

W piśmie tym zarzucono zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ naruszenie:

1. art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w zw. z art. 69 ust 1 ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie ma tylko fakt figurowania w ewidencji działalności gospodarczej, a nie rzeczywiste jej wykonywanie, czego wynikiem było błędne przyjęcie, iż skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] września 2010 r.,

2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie w jakim Prezes NFZ pominął złożone przez skarżącą dowody w postaci wypowiedzenia umowy najmu z dnia [...] stycznia 2010 r., a także faktur VAT nr [...] oraz [...] wystawionych przez Biuro Rachunkowe P. prowadzone przez G. K., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ich pominięcie przyczyniło się do błędnego ustalenia przez organ, iż skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] września 2010 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) wniosła o uchylenie skarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że z treści wskazanej decyzji wynika, iż swoje stanowisko co do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą Prezes NFZ wywiódł z faktu jej figurowania w ewidencji działalności gospodarczej.

Skarżąca zakwestionowała to stanowisko, gdyż w jej ocenie w przedmiotowej decyzji Prezes NFZ zaprezentował błędną wykładnię art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 69 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach.

Mianowicie wydając przedmiotową decyzję Prezes NFZ wskazał, iż faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Tymczasem, jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie, dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji, co powoduje w konsekwencji, że ocena organu, czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona stosownym ustaleniem i oceną tego organu (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2095/10).

W konsekwencji czego, jak zostało wskazane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2095/10, dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie była wykonywana, przy czym przy dokonywaniu oceny wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu powyższego przepisu należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 191/06 wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Mając powyższe na uwadze skarżąca stwierdziła, że analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Prezes NFZ nie powinien ograniczyć się jedynie do pisma z Urzędu Miasta B. z dnia [...] marca 2011 r., informującego o wpisie w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta B., lecz powinien dokonać szczegółowej i pełnej oceny wszystkich okoliczności (dowodów) przedstawionych przez skarżącą.

Niedochowanie tego warunku stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., obowiązkiem organu jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokładnie zebranego i wyczerpująco rozpatrzonego.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że do samej skargi został dołączony dodatkowy dokument w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] stycznia 2010 r., dodatkowo potwierdzającego, że skarżąca zakończyła prowadzoną działalność gospodarczą w styczniu 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2012 r., którą po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez p. K. Z. (ubezpieczoną, skarżącą) od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w sprawie stwierdzenia, że p. K. Z. w okresie: [...] kwietnia 2009 r. – [...] września 2010 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W rozpatrywanej sprawie pewna jest tylko jedna data - data zgłoszenia przez skarżącą do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej: [...] kwietnia 2009 r.

Nota bene w zgłoszeniu tym podano również datę zakończenia przez skarżącą zgłoszonej działalności gospodarczej – [...] maja 2010 r.

Z oświadczenia skarżącej, skierowanego do ZUS Oddział w B. (listopad-grudzień 2011 r.) wynika, że: 1) skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej od dnia [...] kwietnia 2010 r., 2) prowadząca jej rachunkowość księgowa podjęła próbę wyrejestrowania jej działalności elektronicznie, co okazało się nieskuteczne, 3) skarżąca osobiście zgłosiła zaprzestanie działalności gospodarczej z datą [...] września 2010 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., stwierdził, że ubezpieczona w okresie: [...] kwietnia 2009 r. – [...] września 2010 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z treści zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2012 r. wynika, iż swoje stanowisko co do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą Prezes NFZ wywiódł z faktu jej figurowania w ewidencji działalności gospodarczej. Mianowicie, wydając przedmiotową decyzję Prezes NFZ wskazał, iż faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Tym samym Prezes NFZ uznał w rozpatrywanej sprawie za zasadne domniemanie faktyczne, w myśl którego okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej biegnie od dnia dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej do dnia zgłoszenia zaprzestania prowadzenia tej działalności.

W ocenie Sądu, skarżąca słusznie zakwestionowała to stanowisko zarzucając, że w rozpatrywanym przypadku Prezes NFZ dokonał błędnej wykładni art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 69 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach.

Przypomnieć tu trzeba, że powołany wyżej przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie stwierdza, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Podstawą ustalenia okresu obowiązkowego ubezpieczenia tych osób są więc daty faktycznego rozpoczęcia i zakończenia działalności, a nie daty zgłoszenia do ewidencji.

Zasadnie zatem skarżąca odwołała się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż: 1. dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji; 2. tego rodzaju domniemanie faktyczne jest wzruszalne, a 3) określenie, czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej, który ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, nie może być dokonane jedynie na podstawie stosownego wpisu do ewidencji, lecz musi być poprzedzona stosownym ustaleniem i oceną odpowiedniego organu.

W odnoszącym się do tej kwestii wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 22/10, LEX nr 952836, stwierdzono wprost, że :

"1. W zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą. Nadawanie takiego znaczenia wykazanemu w ewidencji działalności gospodarczej okresowi bez możliwości jego skorygowania na podstawie ustaleń faktycznych co do prowadzenia działalności, nie jest zasadne. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z podjęciem takiej działalności.

2. Dokonując oceny czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej, będącej przesłanką stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, należy uwzględnić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany w danej sprawie jako okoliczność o istotnym znaczeniu, lecz nie może być okolicznością decydującą o prowadzeniu przez daną osobę działalności gospodarczej."

Dlatego też ma rację skarżąca stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie organ powinien rozpatrzyć złożone przez skarżącą dowody w postaci wypowiedzenia umowy najmu z dnia [...] stycznia 2010 r. (z klauzulą o terminie dokonania opłaty za miesiąc styczeń 2010 r. ,i zobowiązaniem do opróżnienia lokalu do dnia [...] stycznia 2010 r.), protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] stycznia 2010 r., który potwierdza zakończenie umowy najmu, a także faktur VAT nr [...] oraz [...] wystawionych przez Biuro Rachunkowe P., potwierdzających faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez skarżącą.

Sąd podziela też ocenę skarżącej, że pominięcie tych dokumentów przyczyniło się do błędnego ustalenia przez organ, iż skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] września 2010 r.

W konsekwencji za zasadny należy też uznać podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenie w toku rozpatrywania przedmiotowej sprawy przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., gdyż obowiązkiem organu było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, dokładnie zebranego i wyczerpująco rozpatrzonego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej ustalenia Sądu, a także zweryfikuje i oceni twierdzenia skarżącej o prowadzeniu jej działalności gospodarczej przez syna, do czego organ w ogóle się nie odniósł w zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.