Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 682/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Asesor WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uchylił w części decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] i odmówił A. D. umorzenia należności z tytułu składek przypadających na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami - na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 1 i 2, a także art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r.. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.") na łączną kwotę [...] zł oraz na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a) i art. 32 u.s.u.s. - na łączną kwotę [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przedstawiając na wstępie przebieg postępowania, organ wskazał, że wnioskodawca A. D. prowadził działalność gospodarczą (produkcję skór wyprawionych) w formie spółki [...] "A w okresie: od [...] do [...]., od [...] do [...]. W dniu [...] wydano decyzję o odpowiedzialności osób trzecich nr [...] zobowiązującą wnioskodawcę do spłaty zaległości zaś w dniu [...] wpłynęło podanie dłużnika o umorzenie całości zadłużenia. W uzasadnieniu wniosku podano, że bankructwo firmy zostało spowodowane pożarem budynku produkcyjnego w [...]. oraz złą koniunkturą na rynku skórzanym.

W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wydał decyzję nr [...], mocą której odmówił umorzenia należności. Zgodnie z pouczeniem do niniejszej decyzji A. D. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołał się do pożaru garbarni, który miał miejsce [...]., chorób szalonych krów BSE, pryszczycy. Z powodu choroby szalonych krów i likwidacji dużych stad bydła w E Z , brakowało skór surowych w kraju (w związku z wywożeniem ich za granicę) co spowodowało wzrost cen. Mimo tego spółka przetrwała i do [...]. regulowała zobowiązania. Argumentował również, że "pożar i ogromne straty nie spowodowały tylu szkód co działania polskiego rządu". Problemem było zaopatrzenie w surowiec do produkcji (kłopoty finansowe) oraz konieczność inwestycji w nowe maszyny. W [...]r. uznano, iż ryzyko związane z uruchomieniem produkcji na dużą skalę jest zbyt duże, podjęto decyzję o likwidacji firmy.

W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wydał decyzję nr [...], utrzymując w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zadłużenia. Wskutek wniesionej skargi - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] sygn. akt [...] uchylono tę decyzję, w związku z czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie wszczął postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zadłużenia, jednocześnie wzywając zobowiązanego do złożenia dokumentów umożliwiających ocenę sytuacji finansowej dłużnika.

Ponownie oceniając zebrany materiał dowodowy, ustalono że zobowiązany jest zatrudniony w Urzędzie Gminy w B. z wynagrodzeniem brutto:

- [...] zł. wg dokumentu ZUS RCA za m-ce [...]. – [...].

- [...] zł. wg dokumentu ZUS RCA za [...].

Żona, D. D., jest zatrudniona w zakładzie fryzjerskim na 1/2 etatu z wynagrodzeniem brutto [...] zł.

Wnioskiem z dnia [...] Inspektorat ZUS w B. zwrócił się do M - G O P S w N. z pytaniem, czy rodzina zobowiązanego korzysta z pomocy ośrodka. W odpowiedzi poinformowano, iż Państwo D. systematycznie korzystają z pomocy w formie dodatku mieszkaniowego. Obecnie rodzina ma przyznaną pomoc od [...] do [...]. w wysokości [...] zł. miesięcznie. Oprócz zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek zobowiązany posiada również zadłużenie w "B" sp. z o.o. w R. (dawny kontrahent) w wysokości [...] zł. (należność główna, odsetki, koszty – dane z projektu planu podziału środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości). W stosunku do zobowiązanego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, ponieważ po otrzymaniu decyzji o odpowiedzialności osób trzecich zwrócił się z prośbą o umorzenie całości zadłużenia. Egzekucję prowadzono natomiast wobec spółki:

W dniu [...]. dokonano zajęcia rachunku bankowego za m-ce: [...]. –[...]. w C S.A. Pismem z dnia [...]. bank poinformował Zakład, że nie prowadzi rachunku spółki. W dniach [...], [...], [...]., [...] wystawiono tytuły wykonawcze za okres [...]. – [...]. i skierowano do N U S w B. celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W [...]. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Zgodnie z postanowieniem S R w B. z dnia [...] łączne postępowanie egzekucyjne powierzono K S R [...] w B. Brak jest wpłat z egzekucji. Egzekucja jest bezskuteczna.

Działając w oparciu o art. 10 § 1 i art. 9 k.p.a. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia [...] poinformował wnioskodawcę o zebraniu dowodów i materiałów w toczącym się postępowaniu i w związku z tym o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się przez dłużnika. Zobowiązany skorzystał z tego prawa, dostarczając w dniu [...] decyzje M G O P S j w N. potwierdzające pobieranie pomocy w postaci miesięcznych dodatków mieszkaniowych (ostatnia decyzja z dnia [...], dodatek w wysokości [...] zł. przyznany do dnia [...].). Ponadto zobowiązany na dwoje dzieci pobiera zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. Na trzecie dziecko do dnia [...]., przyznany jest zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. Od dnia [...]. Zasiłek ten będzie wynosił [...] zł. Na dwoje dzieci przyznany jest dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł. płatny we wrześniu br., ponadto na jedno dziecko przyznany jest również dodatek do zasiłku z tytułu wychowywania w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie. Stałe wydatki według potwierdzenia zobowiązanego wynoszą :

- opłata za przedszkole – [...] zł;

- opłata za mieszkanie – [...] zł (dostarczono wezwanie do zapłaty zaległej kwoty za mieszkanie tj. [...]zł., wg stanu na dzień [...].);

- potwierdzenie opłat za obiady dla dwojga dzieci w wysokości [...] – [...] zł;

- wezwanie z dnia [...] do zapłaty kwoty [...] zł. z tytułu niezapłaconych faktur za energię elektryczną;

Ponadto zobowiązany zalegał z zapłatą kwoty [...] zł. z tytułu niezapłaconej faktury za gaz. Przedłożył również umowę o pracę z dnia [...] z której wynika, iż wynagrodzenie zasadnicze wynosi [...] zł., dodatek za wysługę wynosi [...] zł. Dostarczył również umowę o pracę żony oraz zeznania o wysokości osiągniętych dochodów za [...] r. Żona wnioskodawcy w [...]r. osiągnęła przychód w kwocie [...] zł. W piśmie z dnia [...]. zobowiązany wyjaśniał sytuację finansową firmy, powołując się na zdarzenia losowe z [...]. (pożar). Tłumaczył, że zaległości w spłacie zobowiązań pojawiły się w [...]. i dotyczyły nie zapłaconych faktur a kryzys w przemyśle skórzanym spowodowany był konsekwencjami choroby BSE. Mimo narastających zobowiązań firma nie mogła zostać zlikwidowana, gdyż zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego garbarnia przeznaczona była do likwidacji. Z tego powodu niemożliwe było czasowe zamknięcie firmy, ponowne uruchomienie przerobu skór byłoby niemożliwe również ze względu na przepisy ochrony środowiska. Dopóki działalność nie została wyrejestrowana to mogła być kontynuowana. W dalszej części zobowiązany przedstawił swoją sytuację finansową i rodzinną. Stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: opłata za mieszkanie [...] zł. (dodatek mieszkaniowy ok. [...]zł), opłata za przedszkole [...] zł, opłaty za obiady w szkole [...] zł, opłata za energię elektryczną [...] zł (za 2 m-ce), opłata za gaz [...] (za 2 m-ce), koszt dojazdu do pracy ok.[...]zł plus koszty zakupu ubrań, podręczników itp. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi [...] zł, opłaty za gaz i prąd dokonywane są z opóźnieniem. Oświadczył również, iż siostra udzieliła im pomocy finansowej w wysokości ok. [...]. zł. Zobowiązany prosił również o sprecyzowanie jakie dokumenty powinien przedstawić w celu obiektywnej oceny sytuacji finansowej, jednak zdaniem organu dostarczone do sprawy materiały w sposób wyczerpujący przedstawiają sytuację finansową rodziny.

Na tle takich ustaleń faktycznych sprawy organ w dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji przywołał obowiązujący stan prawny w rozpatrywanej materii, mianowicie wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Według ust. 3 - całkowita nieściągalność, o której mowa w art.28 ust. 2 w/w ustawy, zachodzi gdy:

1. dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt. l ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W powyższej sprawie, zdaniem organu, przesłanka z pkt 1 nie zachodzi, wnioskodawca nie występował również z wnioskiem o ogłoszenie upadłości tak więc należy uznać, że również przesłanka wynikająca z pkt 2 nie ma zastosowania w sprawie. Przesłanka zawarta w pkt 3 także nie jest spełniona. Zadłużenie z tytułu nie opłaconych składek, decyzją z dnia [...], przeniesiono na osoby trzecie - wspólników spółki, ponadto w przypadku zobowiązanego możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę. Prowadząc działalność gospodarczą zobowiązany nie przeprowadzał postępowania likwidacyjnego, natomiast wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia, które na dzień dzisiejszy wynoszą 8 zł, a tym samym za niespełnione należy uznać przesłanki umorzenia wynikające z pkt. 4 oraz 4a. W stosunku do wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie można zatem uznać za spełnioną przesłankę zawartą w pkt 5. Biorąc pod uwagę wysokość wynagrodzenia nie można przyjąć za oczywiste, iż w przypadku wdrożenia postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, tym samym nie jest spełniona przesłanka zawarta w pkt 6.

Mając na uwadze powyższe Prezes ZUS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek ujętych w ust. 3, a określających nieściągalność, stanowiąca podstawę do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ nadto zauważył, iż K S przy S R w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z nieruchomości z wniosku wierzyciela "B" sp. z o.o. W dniu [...] odbyła się pierwsza licytacja nieruchomości. Nieruchomość sprzedano. Zgodnie z projektem planu podziału do wypłaty dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest kwota [...] zł. Ponadto wnioskodawca nie jest jedynym wspólnikiem zobowiązanym do uregulowania zadłużenia za spółkę. Solidarną odpowiedzialność ponoszą również pozostali wspólnicy tj. M. R. oraz J. D., z majątku których można prowadzić postępowanie egzekucyjne.

Dalej organ wskazał, że po myśli art.28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osób, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 z 2003r., poz.1365), precyzuje zasady wyrażone w art. 28 ust. 3a cytowanej wyżej ustawy. Wnioskodawca w okresie powstania zaległości tj. [...] – [...]. podlegał wszystkim ubezpieczeniom. Zaległość z tego tytułu wynosi [...] zł. należności głównej, plus odsetki w kwocie [...] zł. W związku z powyższym w oparciu o cytowane powyżej przepisy, rozpatrzono wyłącznie należności z tytułu nie opłaconych składek na własne ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP w kwocie wymienionej.

Zgodnie z treścią tego przepisu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2.poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3.przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

Zdaniem organu przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało istnienie jednej z trzech wymienionych wyżej przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r., tzn. pierwszej, albowiem badając tę przesłankę w sprawie, organ po porównaniu przychodu na jednego członka rodziny (brutto ok. [...] zł) z wydatkami, zaległościami, zadłużeniem w B sp. z o.o. uznał za wykazane, iż spłata zobowiązania wobec Zakładu pozbawiłaby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb, zobowiązany systematycznie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej w postaci zasiłków rodzinnych oraz dodatku mieszkaniowego. Przesłanka druga nie występuje, gdyż co prawda trudna sytuacja firmy spowodowana była pożarem oraz chorobami krów, jednak to nie konieczność spłaty zaległych składek była powodem likwidacji firmy, a ogólnie pogarszająca się sytuacja na rynku skórzanym. Na istnienie trzeciej przesłanki wnioskodawca się nie powoływał.

Nie została natomiast w ocenie organu spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności art.28 ust. 2 ustawy. Podejmując decyzję w sprawie odmowy umorzenia wzięto pod uwagę fakt, iż w stosunku do A. D. możliwe jest prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego oraz to, iż zobowiązany nie jest jedyną osobą zobowiązaną do spłaty zadłużenia (odpowiedzialność za zadłużenie spółki przeniesiono na trzech wspólników) oraz to, że zgodnie z projektem planu podziału środków ze sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji, [..] zadłużenia może zostać uregulowane. W związku z powyższym, analizując ponownie całość zgromadzonego materiału w sprawie nie znaleziono podstaw do zmiany stanowiska w sprawie umorzenia zaległości zawartego w decyzji z dnia [...] nr [...].

Prezes ZUS w konkluzji wyjaśnił, że przepisy stanowiące podstawę umorzenia należności wyposażyły Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uznanie administracyjne co ma odbicie w użytym zwrocie "mogą być umarzane". Oznacza to, że Zakład może umorzyć wykazane zaległości ale nie ma takiego obowiązku. Decyzja wydawana na podstawie art. 28 jest decyzją podjętą w ramach uznania administracyjnego i nawet ustalenie przez organ rozstrzygający, iż zobowiązany spełnia przesłanki, które umożliwiają Zakładowi umorzenie zadłużenia, nie zobowiązuje organu do wydania decyzji zgodnie z żądaniem strony.

Na powyższą decyzję A. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powołując się na naruszenie normy konstytucyjnej, uważa bowiem, że celem ust. 3a art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne było dostosowanie prawa do wymogów art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym, państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Wskazał, iż bardzo długo szukał pracy, po odjęciu zajęcia komorniczego pozostaje mu tylko kwota [...] netto, odliczając koszt dojazdu zostaje tylko [...] zł na 5 osobową rodzinę. W tej sytuacji jest zmuszony złożyć wypowiedzenie i wyemigrować z Polski za pracą. Obawia się, iż krok taki będzie miał negatywne skutki na wychowanie dzieci. Ponadto straci także Zakład Ubezpieczeń Społecznych z tytułu odprowadzanych przez pracodawcę składek ok. [...] zł w skali roku. Jeżeli Zakład Ubezpieczeń Społecznych skorzysta ze swojego prawa do umorzenia należności z tytułu składek to korzyści odniosą skarżący i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Celem wprowadzenia możliwości umarzania należności z tytułu składek jest stworzenie płatnikom możliwości powrotu do normalnego życia,co leży w interesie państwa.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1§ 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę należało mieć w pierwszym rzędzie na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek uchylenia uprzednio wydanej w II instancji decyzji z dnia [...], mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...], sygn. akt [...]. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W motywach powołanego wyżej prawomocnego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, iż skarżona wówczas decyzja, z uwagi na nieprawidłowe uzasadnienie - nie odnoszące się do całego materiału dowodowego i zawierające argumenty, które nie znajdują w nim dostatecznego potwierdzenia - naruszała w sposób istotny przepisy art. 7-9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wskazał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania stwierdzonych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, Prezes ZUS winien uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego - z udziałem strony - w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania. W postępowaniu dowodowym Sąd zalecił przede wszystkim ustalić wysokość dochodu rodziny strony, jej oszczędności, majątek, a także jej niezbędne wydatki, oraz zbadać ogólną sytuację ekonomiczną rodziny skarżącego, poprzez choćby zwrócenie się do gminnego ośrodka pomocy społecznej o pomoc pracownika socjalnego w tym zakresie. Przy czym Sąd podkreślił, iż orzekając ponownie w sprawie organ winien ustalić obecną sytuację zainteresowanego. Odnosząc się zaś do zgromadzonych w sprawie dowodów organ obowiązany jest przedstawić ich analizę i określić ich znaczenie w sprawie. Jeżeli uzna, iż dokumenty zgromadzone są niewystarczające, winien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy. Winien też wziąć pod uwagę argumentację przedstawianą przez stronę we wnioskach i w sposób zrozumiały dla strony odnieść się do niej, rozważając ją z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, przede wszystkim treści art. 28 ust. 3a ustawy systemowej. Powyższe musi zaś znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji. Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, iż przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, dopiero więc ustalenie rodzaju zaległych składek pozwoli na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego w sprawie, a tym samym zakreślenie granic postępowania dowodowego. Natomiast z zaskarżonej decyzji (jak i decyzji ją poprzedzającej) zupełnie nie wynikało jakiego rodzaju należności z tytułu zaległych składek decyzja ta dotyczy. Sąd dodatkowo zaznaczył, iż w aktach administracyjnych brak było decyzji o odpowiedzialności wydanej przez organ w dniu [...] r., tym samym w sprawie nie sposób stwierdzić, czy organ zasadnie dochodzi od skarżącego spłaty zadłużenia w kwocie ponad [...] zł, a także, czy prawidłowo uznał, iż w sprawie zastosowanie znajduje również przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnoszący się jedynie do składek osobistych płatnika. Jeśli wniosek skarżącego o umorzenie zadłużenia dotyczy takiego rodzaju składek, winno to zostać wskazane decyzji, łącznie z kwotą zadłużenia powstałą z tego tytułu.

Analizując w tym kontekście ponownie przeprowadzone postępowanie oraz zaskarżoną decyzję, na podstawie lektury akt sprawy, W S A we W. stwierdza, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania i wypełnił wytyczne Sądu, usuwając wszelkie wadliwości dostrzeżone przez WSA w W.

W szczególności, gwarantując czynny udział skarżącego w postępowaniu, z czego skarżący zresztą korzystał w pełni składając wyjaśnienia oraz przedkładając dowody na poparcie swych twierdzeń, organ zrealizował powinność wyczerpującego zebrania materiału dowodowego wynikającą z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Organ uzupełnił postępowanie dowodowe o dane z O P S , U S , postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego oraz dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą. Zgodnie z nakazem sądu, odniósł się do decyzji w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zadłużenie wobec ZUS, dokonał rozgraniczenia rodzaju zaległych składek na te, których ewentualne umorzenie znajduje podstawę prawną w normie art. 28 ust.1 i 2 u.s.u.s. i te, co do których może znaleźć zastosowanie przepis art. 28 ust. 3a) u.s.u.s. wraz z wydanymi na mocy zawartej w ust.3b delegacji - przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., podając ściśle określoną kwotę zadłużenia. Wyjasnił dokładnie, czy zachodzą przesłanki określone w wymienionych przepisach prawa. W ramach badania okoliczności faktycznych sprawy, wykonując zalecenia Sądu, ustalił – i dał temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - aktualną na dzień wydania decyzji sytuację majątkową i rodzinną skarżącego i jego rodziny, wysokość dochodów oraz wydatków, otrzymywanej pomocy społecznej, określając zarazem ogólną kondycję ekonomiczną rodziny skarżącego, zajął stanowisko co do okoliczności, które zdaniem skarżącego przyczyniły się do powstania zadłużenia. Stan faktyczny sprawy został zatem wyjaśniony w stopniu należytym.

Organ odniósł się do zebranych dowodów, przeanalizował je i w ich wyniku zasadnie przyjął, że w stosunku do skarżącego nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności w takim rozumieniu, jakie przewiduje przepis art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (ich treść przytoczona została w uzasadnieniu decyzji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, stanowiąc zamknięty katalog zdarzeń, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. W ocenie Sądu prawidłowo zatem ustalono, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje organowi sposobność uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tych należności, mogą być one w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Powołane rozporządzenie w § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu.

Prezes ZUS rozważył zebrany materiał dowodowy i w tym kontekście zgodził się ze skarżącym, że sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest trudna, oceniając trafnie spełnienie pierwszej przesłanki z cytowanego przepisu § 3. Jednak i przy takim założeniu, Zakład – jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu decyzji - nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek podanych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu. Ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. Przy tym zaś zauważyć należy, że w razie, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie tak zwanego "uznania administracyjnego", sądowa kontrola legalności tego rodzaju decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola sądowa obejmuje przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem i czy dopełniono wszelkich wymogów procesowych. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, słuszności, czy też zasad sprawiedliwości społecznej.

W tym kontekście nie mógł zatem zostać uwzględniony zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 71 Konstytucji RP. Konstytucyjna ochrona rodzin wielodzietnych jest zapewniana – między innymi przez ośrodki pomocy społecznej, z których to świadczeń skarżący korzysta. Jest to reguła ogólna, która sama w sobie nie daje bezpośrednich uprawnień, formy pomocy muszą wynikać ze szczegółowych rozwiązań prawnych, skonkretyzowanych w ustawach.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 k.p.a. Przyjęcie przez organ, że umorzenie składek w tej sprawie byłoby niezasadne zważywszy na okoliczność, że skarżący nie jest jedynym wspólnikiem zobowiązanym do uregulowania zadłużenia za spółkę, gdyż solidarna odpowiedzialność spoczywa także na pozostałych wspólnikach, z majątku których można prowadzić postępowanie egzekucyjne oraz że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez K S przy S R w B., po sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji, zgodnie z projektem planu podziału do wypłaty na rzecz ZUS przewidziana jest kwota [...] zł, co pokrywa prawie w całości ([...] % ) wysokość zadłużenia z omawianego tytułu, którego skarżący umorzenia się domaga – nie przekracza granic swobodnego uznania, nie można bowiem takiej ocenie przypisać znamion dowolności. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużeń z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu. Uznaniowość decyzji winna każdorazowo mieścić się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, odpowiada już wymogom art. 107 § 3 k.p.a., spełnione zostały więc przesłanki z art. 7 -9 i 11 k.p.a. Ostatecznie, w rozpoznawanej ponownie sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., organ administracji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.