Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 158/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 84a ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Joanna Kube, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz zobowiązania do uiszczenia należnych opłat i odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz M. W. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] siepnia 2010 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1996 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej ZZM MSWiA) z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] nakazującą M. W. opróżnienie i przekazanie do dyspozycji ZZM MSWiA lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] oraz zobowiązującą stronę do uiszczenia opłat za używanie lokalu i odszkodowania w wysokości łącznej 598,41 zł miesięcznie, płatne do 15 dnia każdego miesiąca, do czasu opróżnienia przez stronę wymienionego lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, iż zajmowany przez M. W. lokal mieszkalny nr [...] usytuowany w budynku przy ul. [...] stanowi własność Skarbu Państwa, co potwierdza wypis z kartoteki lokali – zaświadczenie Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] . Organ podał też, że na podstawie znajdujących się w aktach lokalu dokumentów (decyzje o przydziale) ustalono, że do 1962 r. lokal pozostawał w dyspozycji jednostek wojskowych Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (późniejsze MSW). Z zaświadczenia wydanego w dniu [...] września 1966 r. przez Kierownika Administracji [...] Jednostki Wojskowej MSW wynika, że wymieniony lokal pozostawał w dacie wydania zaświadczenia w dyspozycji Prezydium [...] Rady Narodowej [...] . Ponadto, w piśmie Szefostwa Zakwaterowania i Budownictwa [...] Jednostek Wojskowych MSW z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] stwierdzono, że omawiany lokal mieszkalny nr [...] pismem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] września 1962 r. przekazany został do dyspozycji [...] Rady Narodowej [...] . Wspomnianego pisma przekazującego brak jest w aktach lokalu, ale od sierpnia 1962 r. decyzje w sprawie uprawnień do przedmiotowego lokalu wydawane były przez organy administracji państwowej niebędące w strukturze resortu spraw wewnętrznych. Ostatnią decyzją wydaną przez organy administracji miasta była decyzja Urzędu [...] nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. o przydziale lokalu nr [...] na rzecz I. S. Wymieniona była jedyną osobą uprawnioną do zajmowania tego lokalu na podstawie ww. decyzji. W dniu [...] czerwca 1998 r. I. S. zmarła. W lokalu nr [...] przy ul. [...] pozostały A. W. i jej córka M. W. Od chwili śmierci najemcy lokalu, A. W. podjęła działania zmierzające do uzyskania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie opróżnienia przedmiotowego lokalu A. W. opuściła go w styczniu 2006 r.

Podjęte w 2005 r. postępowanie administracyjne w przedmiocie opróżnienia omawianego lokalu wobec M. W. zakończone zostało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 652/06, którym uchylone zostały decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2005 r. oraz Dyrektora ZZM MSWiA z dnia [...] września 2005 r., z powodu braku możliwości jednoznacznego ustalenia, w zasobach której jednostki pozostaje sporny lokal, a wobec powyższego, który organ właściwy jest do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu.

Kwestia ta została wyjaśniona w toku ponownie przeprowadzonego postępowania. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Burmistrz [...] Miasta [...] zrzekł się prawa dysponowania lokalami nr [...] i [...] w budynku przy ul. [...] , a z przedłożonego pisma Zastępcy Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wynika, iż był on uprawniony do podjęcia tej decyzji. W wypisie z kartoteki budynków, sporządzonym w dniu [...] kwietnia 2007 r. przez Biuro Geodezji i Katastru Urzędu [...] nr [...] potwierdzono własność lokalu nr [...] przy ul. [...] na rzecz Skarbu Państwa oraz ZZM MSWiA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1511/09, uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Dyrektora ZZM MSWiA z dnia [...] października 2008 r. nr [...] , nakazującą M. W. opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...] , z uwagi na wsteczną datę wypisu z kartoteki budynku oraz ujawnienie treści niezgodnych ze stanem faktycznym, kwestionując tym samym moc dowodową wymienionych dokumentów.

Z tych samych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1512/09 uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora ZZM MSWiA z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich i zapłaty odszkodowania.

Następnie Dyrektor ZZM MSWiA decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 w zw. z art. 84a ust. 1 oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1996 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 października 2005 r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Zarząd Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. Nr 211, poz. 1764) oraz art. 104 § 1 k.p.a., nakazał M. W. opróżnienie i przekazanie do dyspozycji ZZM MSWiA lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] oraz zobowiązał stronę do uiszczania opłat za używanie lokalu i odszkodowania w łącznej wysokości 598,41 zł miesięcznie, płatne do 15 dnia każdego miesiąca, do czasu opróżnienia przez stronę wymienionego lokalu mieszkalnego.

Od powyższej decyzji M. W. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 84a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż przepis ten uprawnia Dyrektora ZZM MSWiA do wydawania decyzji o opróżnieniu lokalu. Zdaniem strony przepis ten uprawnia Dyrektora ZZM MSWiA jedynie do sprzedaży lokali, po wydaniu decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu. Strona zarzuciła ponadto naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 października 2005 r. w związku z art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że lokal nr [...] przy ul. [...] pozostaje w dyspozycji ZZM MSWiA, gdyż jest niewyodrębnionym lokalem mieszkalnym stanowiącym własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez ZZM MSWiA pomimo braku podstawy prawnej, z której wynikałoby to uprawnienie. Skarżąca wskazała, iż zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 1994 r. Od lat czyni starania o uregulowanie stanu prawnego lokalu i pomimo że, jak twierdzi, spełnia wymagane przesłanki, organy [...] odmówiły przyznania jej prawa najmu lokalu. Wobec powyższego zainteresowana postanowiła dochodzić swoich praw do omawianego lokalu mieszkalnego przed sądem powszechnym. Organ MSWiA nie przeprowadził zaś postępowania w celu zbadania przysługujących skarżącej uprawnień do lokalu.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając decyzję wskazał, iż ZZM MSWiA jest państwową jednostką utworzoną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zarządzeniem MSWiA z dnia 3 lipca 2001 r. nr 15 (Dz. Urz. MSWiA Nr 9, poz. 26 ze zm.), celem realizacji zadań wynikających z ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a w szczególności – gospodarowania zasobami mieszkaniowymi i realizacji uprawnień mieszkaniowych osób określonych w ustawie. Budynek mieszkalny przy ul. [...] , będący własnością Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] pozostawał w trwałym zarządzie ZZM MSWiA. Decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o wygaszeniu trwałego zarządu. Wniosek ZZM MSWiA o wygaszenie trwałego zarządu związany był z przeznaczeniem usytuowanych w budynku lokali mieszkalnych do sprzedaży na rzecz osób uprawnionych. Zgodnie bowiem z art. 84a ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, lokale mieszkalne będące w trwałym zarządzie ZZM MSWiA, po uprawomocnieniu się decyzji właściwego organu o wygaśnięciu trwałego zarządu, w imieniu Skarbu Państwa i na zasadach określonych w ustawie mogą być zbywane przez ten Zarząd na rzecz osób uprawnionych (wymienionych w art. 84a ust. 1 i 3).

Organ II instancji powołał treść art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 14 ust. 2 i ust. 2a pkt 2 oraz art. 84a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz stwierdził, że wynika z nich, iż z chwilą wygaśnięcia trwałego zarządu ZZM MSWiA nad nieruchomością przy ul. [...] w [...] uprawnienia Dyrektora ZZM MSWiA stały się szersze, bowiem uprawnienia organu wykonującego w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości, obejmują również jej zarząd. Zgodnie zaś z art. 43 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami trwały zarząd jest prawną formą władania nieruchomością, który ustanawiany jest na rzecz jednostki organizacyjnej w drodze aktu administracyjnego, tj. decyzji (art. 45 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Natomiast wykonywanie prawa własności wynika wprost z przepisów ustawy - art. 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że nieruchomości mogą być m.in. przedmiotem sprzedaży, zamiany, oddania w najem lub dzierżawę, użyczenia lub oddania w trwały zarząd.

Organ odwoławczy podkreślił też, iż trwały zarząd nieruchomością przy ul. [...] ustanowiony został decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2003 r., natomiast uprawnienia starosty wynikające z art. 14 ust. 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nadane zostały Dyrektorowi ZZM MSWiA z dniem 1 lipca 2004 r., wprowadzonym do ustawy art. 84a ust. 2, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. zmieniającą m.in. ustawę o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). Zatem w niniejszej sprawie Dyrektor ZZM MSWiA pierwotnie realizował zadania jednostki organizacyjnej, której powierzony został trwały zarząd nieruchomością przy ul. [...] , a od dnia 1 lipca 2004 r. jako organ bezpośrednio reprezentujący Skarb Państwa. Podał, że zgodnie z art. 84a w związku z art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, Dyrektor ZZM MSWiA uprawniony jest do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach określonych w tej ustawie. Zakres zadań związanych z gospodarowaniem lokalami mieszkalnymi, poza wymienioną ustawą określa statut ZZM MSWiA, nadany tej jednostce zarządzeniem MSWiA z dnia 27 lipca 2006 r. nr 41 (Dz. Urz. MSWiA Nr 11, poz. 57 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 października 2005 r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Zarząd Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. Nr 211, poz. 1764). Przepis § 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia z dnia 4 października 2005 r. określa zasób mieszkaniowy w dyspozycji Zarządu. Są to m.in. lokale pozostające w trwałym zarządzie ZZM MSWiA (pkt 1) oraz lokale niewyodrębnione (pkt 2), będące własnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez Zarząd, znajdujące się w budynkach wspólnot mieszkaniowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Takim lokalem, którego własność nie została wyodrębniona jest lokal nr [...] przy ul. [...] . Organ podał, że zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia MSWiA z dnia 4 października 2005 r. gospodarowanie zasobem lokalowym przez ZZM MSWiA obejmuje m.in. obsługę administracyjną i eksploatacyjną lokali, zasiedlanie i zwalnianie lokali, pobieranie i rozliczanie opłat i opłat pośrednich za używanie lokali mieszkalnych (§ 2 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia), wydawanie decyzji w sprawie opróżnienia lokalu oraz opłat i odszkodowania za używanie lokalu (§ 2 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia). Zadania te obejmują również wydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na rzecz osób uprawnionych (§ 4 ust. 1 rozporządzenia).

W ocenie organu powołane wyżej akty prawne, a w szczególności art. 14 ust. 2a pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w związku z art. 84a ust. 2 tej ustawy stanowią podstawę prawną władania przez Zarząd Zasobów Mieszkaniowych MSWiA w przeszłości całym budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] , a aktualnie lokalami, których własność nie została wyodrębniona, w tym również lokalem nr [...] , a także podstawę wykonywania jako reprezentant Skarbu Państwa w stosunku do tych lokali, czynności związanych z zarządzaniem nimi oraz orzekaniem w sprawach wymienionych w ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Dyrektora ZZM MSWiA z dnia [...] kwietnia 2010 r. narusza art. 84a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 października 2005 r. w związku z art. 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Minister wskazał, że art. 84a ust. 1 pkt 1-3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP określa osoby, wobec których ZZM MSWiA uprawniony jest do wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu. M. W., będąca osobą niezwiązaną w przeszłości ani obecnie stosunkiem służbowym z resortem spraw wewnętrznych, ani więzami rodzinnymi z osobami wymienionymi w powołanym przepisie, które uprzednio posiadałyby uprawnienia do zajmowanego przez nią lokalu na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie jest uprawniona do uzyskania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu znajdującym się w zasobach Zarządu.

Z kolei, art. 37a ust. 1 ustawy stanowi, że osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Ust. 2 art. 37a stanowi natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, organ wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Powołany zapis jest przepisem obligatoryjnym, co oznacza, że organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o ile spełnione zostały przesłanki w nim wymienione. Sytuacja wskazana w powołanym art. 37a ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora ZZM MSWiA z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, strona podniosła zarzut naruszenia art. 84a w związku z art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP – przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż ZZM MSWiA, pomimo wygaśnięcia trwałego zarządu, jest organem uprawnionym do wydania decyzji nakazującej opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] , a także przyjęcie, że z chwilą wygaśnięcia trwałego zarządu ZZM MSWiA nad nieruchomością przy ul. [...] uprawnienia Dyrektora ZZM MSWiA stały się szersze. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez niezastosowanie się do wiążących organ administracji wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1511/09 i pominięcie przy rozstrzygnięciu sprawy faktu, iż sporny lokal nie znajduje się już w zasobach MSWiA, gdyż trwały zarząd został wygaszony decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Decyzja ta stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 1631/10 oddalił skargę, uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 1512/09, wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych, Dyrektor ZZM MSWiA zastosował się do wskazań Sądu i w toku postępowania wyjaśniającego uzyskał od Prezydenta [...] aktualne, wg stanu na dzień 15 marca 2010 r., wypisy z rejestru gruntów, z rejestru budynków i wypis z rejestru lokali. W wypisie z rejestru gruntów dla działki ewidencyjnej nr [...] (nr jednostki rejestrowej [...] , nr [...] ) położonej przy ul. [...] jako właściciel ww. działki gruntowej został ujawniony Skarb Państwa, władający – Prezydent [...] , zaś ZZM MSWiA został ujawniony jako zarządca z udziałem w gruncie [...] . Z wypisu rejestru budynku nr ew. budynku [...] położonego na działce ewidencyjnej nr [...] (nr jedn. rej. [...] , poz. kartoteki budynku [...] ) wynika, iż współwłaścicielem tego budynku są osoby fizyczne i Skarb Państwa w udziale wynoszącym [...] . Lokal mieszkalny nr [...] w tym budynku nie posiada statusu lokalu o wyodrębnionej własności, zatem też nie posiada Księgi Wieczystej. Natomiast wypis z kartoteki lokali wskazuje, iż lokal mieszkalny przy ul. [...] stanowi własność Skarbu Państwa, władającym jest Prezydent [...] , a zarządcą pozostaje ZZM MSWiA w [...] , któremu przysługuje [...] części udziału w gruncie działki ewidencyjnej nr [...] . Sąd uznał, że z tych dokumentów jednoznacznie wynika, iż w dacie prowadzenia postępowania o nakazanie opróżnienia lokalu i uiszczenia opłat i odszkodowania, lokal mieszkalny przy ul. [...] pozostawał w zarządzie ZZM MSWiA. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 października 2005 r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Zarząd Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zasób mieszkaniowy będący w dyspozycji Zarządu stanowią lokale niewyodrębnione, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (...), stanowiące własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez Zarząd, znajdujące się w budynkach wspólnot mieszkaniowych. Zatem biorąc pod uwagę ocenę prawną Sądu zawartą w ww. wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. oraz przepis § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia stwierdził, iż przedmiotowy lokal znajduje się w dyspozycji ZZM MSWiA i wchodzi w zasób mieszkaniowy tego resortu, a to z kolei, wbrew twierdzeniom skarżącej, uprawnia ZZM MSWiA w [...] do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1996 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim wyroku podkreślił, iż skarżąca nie jest zawodowo związana z resortem Spraw Wewnętrznych i Administracji i nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego na podstawie przydziału w formie decyzji lub umowy najmu. Nie jest zatem osobą uprawnioną do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w zasobie mieszkaniowym MSWiA, zgodnie bowiem z art. 84a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ZZM MSWiA, jako państwowa jednostka budżetowa, wykonuje zadania w zakresie zabezpieczania potrzeb mieszkaniowych w stosunku do: 1) żołnierzy służby stałej, którzy w dniu 31 grudnia 2001 r. pełnili zawodową służbę wojskową w jednostkach organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo pozostawali w dyspozycji tego ministra, 2) emerytów wojskowych i rencistów wojskowych, którzy zostali zwolnieni z zawodowej służby wojskowej z jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, 3) członków rodziny osób, o których mowa w pkt 1 i 2 oraz wymienionych w art. 26 ust. 2, wspólnie zamieszkujących z żołnierzem służby stałej, emerytem wojskowym lub rencistą wojskowym w dniu jego śmierci, 4) osób innych niż wymienione w pkt 1 i 2, które zajmują lokal mieszkalny w zasobie ministra właściwego do spraw wewnętrznych, na podstawie decyzji o przydziale lub umowy najmu na czas nieoznaczony. Sąd uznał tym samym, że Dyrektor ZZM MSWiA, wydając decyzję nakazującą skarżącej opróżnienie i przekazanie do dyspozycji ZZM MSWiA lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] oraz zobowiązującą do uiszczenia opłat za używanie lokalu i odszkodowania w wysokości łącznej 598,41 zł miesięcznie, płatne do 15 dnia każdego miesiąca, do czasu opróżnienia przez stronę wymienionego lokalu mieszkalnego, nie naruszył prawa. Sama zaś decyzja spełnia warunki określone przepisem art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Sąd, odnosząc się do zarzutu skargi, iż z chwilą wygaszenia trwałego zarządu, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. ZZM MSWiA utracił uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach określonych w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, stwierdził, iż okoliczność ta w sprawie nie ma większego znaczenia. Wskazał, że w sprawie istotne jest to, że przedmiotowy lokal mieszkalny nie stanowi własności jednostki samorządu terytorialnego, lecz własność Skarbu Państwa, nad którą zarząd sprawuje ZZM MSWiA.

Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r. o sygnaturze akt I OSK 873/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako Ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wskazać należy również, że w świetle postanowień art. 190 Ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przesłanki skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w sprawie i uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2011 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 1631/10, zawarł w jego uzasadnieniu wytyczne wiążące dla Sądu rozpoznającego ponownie niniejszą sprawę.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji stwierdził jedynie, że wymieniony lokal pozostaje w zarządzie ZZM MSWiA, a ustalenia w tym zakresie dokonał w oparciu o aktualne wypisy z rejestrów gruntów, budynków i lokali zgromadzone w toku postępowania administracyjnego, w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 1512/09. Wyrokiem tym uchylone zostały wcześniejsze decyzje, nakazujące M. W. opróżnienie lokalu w związku z brakiem ustalenia, czy ZZM MSWiA posiada prawo zarządu do przedmiotowego lokalu. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że "organ powinien dysponować pewnym dokumentem określającym niezbicie jego zarząd do przedmiotowego lokalu. Dokument ten powinien być aktualny i prezentować stan prawny z okresu wszczęcia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji o opróżnieniu lokalu oraz decyzji w sprawie wnoszenia opłat i odszkodowania. Dokumentem takim wykazującym prawa zarządu może być aktualny wypis z księgi wieczystej, jeżeli jest prowadzona dla danego lokalu, albo aktualny wypis z kartoteki danego budynku". NSA stwierdził również, że wprawdzie przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. wskazania co do dalszego postępowania stosownie do art. 153 Ppsa wiązały Sąd obecnie rozpoznający sprawę, to nie sposób się z nimi zgodzić.

Ponadto NSA wskazał, że ustawa z dnia 22 czerwca 1996 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) przede wszystkim nie uzależnia właściwości organu do podjęcia decyzji nakazującej opróżnienie lokalu na podstawie art. 37a od wykazania, że dany lokal pozostaje w zarządzie organu, lecz od wykazania, że dany lokal znajduje się w zasobach mieszkaniowych ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Powołując się zaś na art. 84a ust. 1 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wskazał, że zadania Agencji w stosunku do osób innych niż wymienione w pkt 1 i 2, które zajmują lokal mieszkalny w zasobie ministra właściwego do spraw wewnętrznych, na podstawie decyzji o przydziale lub umowy najmu na czas oznaczony – wykonuje jednostka budżetowa – Zarząd Zasobów Mieszkaniowych MSWiA, a zatem podstawową przesłanką do ustalenia kompetencji Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA do orzekania w zakresie określonym w art. 84a ust. 2 ustawy, w którym mieści się przecież wydawanie decyzji na podstawie jej art. 37a, jest wykazanie, że konkretny lokal mieszkalny znajduje się w zasobie ministra właściwego do spraw wewnętrznych. NSA podkreślił, że ustalenie w zaskarżonym wyroku, że lokal nr [...] przy ul. [...] , którego właścicielem jest Skarb Państwa pozostaje w zarządzie ZZM MSWiA jest bez znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ nie dowodzi o pozostawaniu tego lokalu w zasobach mieszkaniowych będących w dyspozycji Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA.

NSA podkreślił, że ostatnia decyzja o przydziale wyżej wymienionego lokalu została wydana przez Wydział Spraw Lokalowych Urzędu [...] w dniu [...] maja 1990 r. Po tej dacie w aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego wynikałoby przekazanie lokalu do zasobów MSWiA. NSA wskazał też, że wprawdzie do akt złożone zostało pismo Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2008 r., skierowane do Dyrektora ZZM MSWiA, informujące o rezygnacji z prawa dysponowania lokalem nr [...] i [...] przy ul. [...] , jednak w aktach brak jest dowodu na okoliczność, że lokal nr [...] istotnie został przekazany i wszedł do zasobów mieszkaniowych MSWiA, a tylko w takiej sytuacji Dyrektor ZZM MSWiA z mocy art. 84a ust. 1 pkt 4 i ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP byłby upoważniony do wydania decyzji w niniejszej sprawie.

Wskazał też, że określone w art. 84a ust. 2 uprawnienia Dyrektora ZZM MSWiA w zakresie gospodarowania nieruchomościami są pochodną uprawnień przewidzianych w art. 14 ust. 2a dla dyrektorów oddziałów regionalnych Agencji. W myśl wymienionego przepisu w zakresie gospodarowania nieruchomościami uprawnienia przewidziane dla dyrektorów regionalnych Agencji w art. 14 ust. 2a przysługują odpowiednio Dyrektorowi ZZM MSWiA.

Oznacza to, że Dyrektorowi ZZM MSWiA w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa wymienionymi w art. 14 ust. 1 ustawy, a znajdującymi się w zasobie mieszkaniowym ministra spraw wewnętrznych, w stosunku do osób wymienionych w art. 84a ust. 1 ustawy będą przysługiwały kompetencje, takie jak przysługują dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań (ust. 2).

Dyrektor ZZM MSWiA byłby zatem uprawniony do wydania decyzji, o której mowa w art. 37a ustawy pod warunkiem, że lokal zajmowany przez M.W., która należy do innych osób niż wymienione w art. 84a ust. 1 pkt 1 – 3 znajduje się w zasobie ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Ponieważ, jak wcześniej zostało wykazane, do chwili obecnej okoliczność ta nie została udowodniona, co powoduje, iż stan faktyczny sprawy jest niejednoznaczny, skarga kasacyjna w zakresie zgłaszanych zarzutów o charakterze procesowym zasługiwała na uwzględnienie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 Ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Rozpoznając niniejszą sprawę i jednocześnie wykonując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte we wskazanym wyżej wyroku, Sąd pismem z dnia [...] lutego 2012 r. wezwał Ministra Spraw Wewnętrznych do uzupełnienia akt administracyjnych, poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika, że lokal nr [...] przy ulicy [...] znajduje się w zasobach mieszkaniowych ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Minister Spraw Wewnętrznych pismem z dnia [...] lutego 2012 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazał, że w decyzji tej wykazano pozostawanie lokalu nr [...] przy ulicy [...] w zasobach mieszkaniowych ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W szczególności wskazał na wypis z kartoteki lokali, sporządzony w dniu [...] czerwca 2010 r. przez Delegaturę Biura Geodezji i Katastru [...] Urzędu [...] , w którym stwierdzono, że właścicielem wymienionego lokalu jest Skarb Państwa, zaś prawo własności względem omawianego lokalu wykonywane jest przez Zarząd Zasobów Mieszkaniowych MSWiA, tj. państwową jednostkę budżetową utworzoną zarządzeniem nr 15 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2001 r. w sprawie utworzenia państwowej jednostki budżetowej – zarząd zasobów mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. Urz. MSWiA Nr 9, poz. 26 ze zm.). Organ podał również, że w przepisach rozporządzenia MSWiA z dnia 4 października 2005 r., obowiązującego w dacie wydania decyzji MSWiA nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez zarząd Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. Nr 21, poz. 1764) określono zasób mieszkaniowy będący w dyspozycji Zarządu. Do zasobu tego należą m.in. niewyodrębnione lokale mieszkalne, znajdujące się w budynkach wspólnot mieszkaniowych, stanowiące własność Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Zarząd (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporzadzenia). Reasumując Minister uznał, że lokalem Skarbu Państwa pozostającym w zasobie mieszkaniowym resortu spraw wewnętrznych jest lokal mieszkalny nr [...] przy ulicy [...] i faktu tego nie zmieniła okoliczność czasowego przekazania do czasowej dyspozycji organów samorządu Miasta [...] .

Ponadto pismem z dnia [...] lutego 2012 r. organ przesłał Sądowi stanowisko Zastępcy Burmistrza [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na rezygnację z prawa dysponowania lokalami nr [...] i [...] przy ulicy [...] przez Urząd [...] i ich zwrotu do Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA.

Na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. pełnomocnik organu przedstawił również dwa oświadczenia Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA – W. M. z dnia [...] i [...] marca 2012 r., w których oświadczył on, że pomiędzy [...] a Zarządem Zasobów Mieszkaniowych MSWiA nie był sporządzony protokół zdawczo-odbiorczy, oraz że lokal mieszkalny nr [...] przy ulicy [...] od dnia rezygnacji z dyspozycji tego lokalu mieszkalnego przez Burmistrza [...] , wyrażonej w piśmie z dnia [...] lipca 2008 r., do dnia dzisiejszego znajduje się w zasobach Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA.

Wskazać należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 37a ust. 1 i 2 w związku z art. 84a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Podkreślić jeszcze raz należy, że ustawa ta nie uzależnia właściwości organu do podjęcia decyzji nakazującej opróżnienie lokalu na podstawie art. 37a od wykazania, że dany lokal pozostaje w zarządzie organu, lecz od wykazania, że dany lokal znajduje się w zasobach mieszkaniowych ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Oznacza to, że podstawową przesłanką do ustalenia kompetencji Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA do orzekania w zakresie określonym w art. 84a ust. 2 ustawy, w którym mieści się przecież wydawanie decyzji na podstawie jej art. 37a, jest wykazanie, że konkretny lokal mieszkalny znajduje się w zasobie ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Podnieść należy, że zarówno z decyzji organu I, jak i II instancji nie wynika, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] znajduje się istotnie w zasobach mieszkaniowych ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Okoliczności tej nie potwierdziło również prowadzone w sprawie uzupełniające postępowanie dowodowe. Podkreślić bowiem należy, że nadesłane przez organ w trakcie obecnie prowadzonego postępowania sądowego, pismo Zastępcy Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r., w przedmiocie wyrażenia zgody na rezygnację z prawa dysponowania lokalami nr [...] i [...] przy ulicy [...] przez Urząd [...] i ich zwrotu do Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA jest w istocie powtórzeniem pisma Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2008 r., skierowanego do Dyrektora ZZM MSWiA, informującego o rezygnacji z prawa dysponowania lokalem nr [...] i [...] przy ulicy [...] , które znajduje się w aktach sprawy i było już wynikiem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie zostało uznane przez ten Sąd za dowód potwierdzający, że lokal nr [...] przy ul. [...] istotnie został przekazany i wszedł do zasobów MSWiA, a tylko w takiej sytuacji Dyrektor ZZM MSWiA z mocy art. 84a ust. 1 pkt 4 i ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP byłby upoważniony do wydania decyzji w niniejszej sprawie.

Również oświadczenia Dyrektora ZZM MSWiA z dnia [...] i [...] marca 2012 r. złożone na rozprawie z dniu 21 marca 2012 r. nie wyjaśniają jednoznacznie stanu faktycznego sprawy.

Skoro zatem zarówno z zaskarżonej decyzji, jak i z prowadzonego w sprawie postępowania dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny, że lokal nr [...] przy ul. [...] został przekazany i znajduje się w zasobach ZZM MSWiA to nie można również stwierdzić, że Dyrektor ZZM MSWiA był organem uprawnionym do wydania decyzji, o której mowa w art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł zatem ocenić zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego, wobec niewyjaśnienia przez organ istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał obowiązek wyjaśnić wątpliwości związane z przekazaniem i wejściem do zasobów mieszkaniowych MSWiA lokalu nr [...] przy ul. [...] .

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł, jak w sentencji. O zakresie, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach na podstawie art. 200 Ppsa.