Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2854/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 34 w zw. z art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 976/19 w sprawie ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2019 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...] " prawa użytkowania wieczystego gruntu, dla którego prowadzona jest księga wieczysta KR1 [...] oraz prawa własności budynków i urządzeń posadowionych na ww. nieruchomości, wymienionych w wykazie środków trwałych według stanu nad dzień 5 grudnia 1990 r.

Sąd I instancji zgodził się z organami obu instancji, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody Kieleckiego z 17 listopada 1998 r. wydana w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 dalej: u.g.n.), mocą której [...] nabyło z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu, w skład którego wchodzą przedmiotowe działki wraz z prawem własności budynków i urządzeń trwale związanych z gruntem. Decyzja ww. jest ostateczna i słusznie podniósł organ administracyjny orzekając w przedmiotowej sprawie, że służy jej domniemanie legalności. Skoro w odniesieniu do przedmiotowych działek przedsiębiorstwo "" w dacie 5 grudnia 1990 r. legitymowało się prawem zarządu do gruntów objętych wnioskiem, to należało uznać, że nie została spełniona jedna z przesłanek do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego [...] gruntu, w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " (Dz. U. z 2014 r., poz. [...] ze zm. dalej: "ustawa o komercjalizacji [...] ").

W skardze kasacyjnej [...] S.A., reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła następujące zarzuty:

I. naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie, że pominięty został istotny dowód w postaci prawomocnego wyroku rozwiązującego prawo użytkowania wieczystego działki będącej przedmiotem postępowania i oparcie ustaleń faktycznych o niepełny materiał dowodowy, co oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania.

II. naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...], poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania, pomimo że prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], w wyniku podziału której powstały działki nr [...] i [...], zostało rozwiązane, a więc skutki decyzji uwłaszczeniowej z dnia 17 listopada 1998 r. zostały zniweczone.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie Spółki zrzekł się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że WSA w Warszawie dokonując rozstrzygnięcia w sprawie, pominął istotną okoliczność, a mianowicie, że stwierdzone decyzją Wojewody Kieleckiego z dnia 17 listopada 1998 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu, zostało rozwiązane na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2012 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro zaś w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Skarżąca kasacyjnie Spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., wskazała na niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organy przy orzekaniu pominęły, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 29 sierpnia 2012 r. w sprawie o sygn akt II Ca 285/12 rozwiązano prawo użytkowania wieczystego ustanowione na przedmiotowej nieruchomości decyzją z dnia 17 listopada 1998 r. W konsekwencji oparto ustalenia faktyczne na niepełnym materiale dowodowym, co oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...], wydana została w oparciu o art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) i stwierdzała nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez dotychczasowego zarządcę przedsiębiorstwo państwowe "[...] " prawa wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa o pow. ogólnej 25,8988 ha położonej we wsi [...], w gm. [...], oznaczonego jako działka nr [...] oraz prawa własności budynków i urządzeń trwale związanych ww. gruntem.

W wyniku podziałów geodezyjnych z ówczesnej działki nr [...] zostały wyłonione działki [...] i [...], będące przedmiotem tego postępowania, zgodnie z wnioskiem [...] S.A. z dnia 19 października 2015 r., która wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i urządzeń posadowionych na ww. działkach.

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w Miechowie, w sprawie o sygn.akt I C 39/11 rozwiązał prawo użytkowania wieczystego w stosunku do działek oznaczonych nr [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 2,4109 ha, objętych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...]. A Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt II Ca 285/12, oddalił apelację [...] S.A. od tego wyroku.

Powyższe zostało ujawnione w księdze wieczystej KR1 [...].

Poddana kontroli Sądu I instancji decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2019 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...] " prawa użytkowania wieczystego gruntu, dla którego prowadzona jest księga wieczysta KR1 [...] oraz prawa własności budynków i urządzeń posadowionych na ww. nieruchomości, wymienionych w wykazie środków trwałych według stanu nad dzień 5 grudnia 1990 r.

Sąd Wojewódzki słusznie podzielił zapatrywanie organu, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby decyzja z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego. I skoro w odniesieniu do przedmiotowych działek przedsiębiorstwo państwowe "[...] " w dacie 5 grudnia 1990 r. legitymowało się prawem zarządu do gruntów objętych wnioskiem, to należało uznać, że nie została spełniona jedna z przesłanek do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, w trybie art. 34 ustawy o komercjalizacji [...]. W zakresie więc przyjętej podstawy nabycia przez [...] prawa użytkowania wieczystego, skutki decyzji uwłaszczeniowej nie zostały zniweczone w wyniku wydanych orzeczeń przez sąd powszechny.

Podkreślenia bowiem wymaga, że rozwiązanie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło wobec nierealizowania przez [...] S.A. wymogu korzystania z nieruchomości. Według ustaleń sądu cywilnego, w sprawie sygn. akt II Ca 285/12, działka oznaczona jako [...] i część działki [...] stanowią części dróg powiatowych oznaczonych symbolami 1183K i 1108K. Pozostała część działki [...] i część działki [...] wchodzą w skład drogi gminnej. Natomiast działka [...] i pozostała cząść działki [...] to nieużytki.

Skarżący kasacyjnie nie kwestionował powyższego, podnosząc jedynie, że Sąd I instancji pominął, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 29 sierpnia 2012 r. w sprawie o sygn akt II Ca 285/12 rozwiązano prawo użytkowania wieczystego ustanowione na przedmiotowej nieruchomości. Brak szerszego odniesienia się w zaskarżonej decyzji, a następnie w wyroku Sądu I instancji, do treści przytoczonych orzeczeń sądu powszechnego, przy jednoznacznej ocenie ustaleń o pozostawaniu w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r., w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia tej sprawy, nie prowadziło do obrazy zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co właściwie ocenił Sąd Wojewódzki nienaruszając przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Trafnie wskazał bowiem, że wobec znajdującej się w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. brak jest kumulatywnego spełnienia przesłanek wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji [...].

Zgodnie przepisem art. 34 ust. 1 tej ustawy, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...].

Podstawową przesłanką warunkującą możliwość nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "[...] " prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w oparciu o ten przepis jest znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], a przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym. Jednocześnie, przy spełnieniu warunku, że [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych (obecnie Krajowego Rejestru Sądowego).

Dopóki więc w obrocie prawnym pozostaje decyzja stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez dotychczasowego zarządcę Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków oraz urządzeń, nie może mieć zastosowania tryb przewidziany przepisem art. 34 ustawy o komercjalizacji [...], co prawidłowo ocenił Sąd I instancji. Chybiony jest więc zarzut naruszenia tego przepisu.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.