Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2151/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 45 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia del. WSA Andrzej Jagiełło, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.B. i P.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Po 329/12 w sprawie ze skargi M.B. i P.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 3 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.B. i P.B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 10 maja 2012 r., I SA/Po 329/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. i P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 3 listopada 2010 r. w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z 29 września 2010 r., działając na podstawie art. 17 i art. 18 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), odmówił uznania zarzutów skarżących w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z 3 listopada 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Odnosząc się do kwestii podniesionych w zażaleniu, organ odwoławczy powołał się na ostateczne stanowisko wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie można rozstrzygnąć, czy objęty tytułem wykonawczym obowiązek istnieje, czy nie i nie jest właściwy rzeczowo w sprawach dotyczących należności z tytułu podatku rolnego oraz od nieruchomości.

Organ drugiej instancji podał, że skoro spełniono warunek uzyskania stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutów, w którym odniesiono się do twierdzeń strony, to w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela w sprawie niezasadności zarzutu co do nieistnienia obowiązku była dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek skarżących, objęty tytułem wykonawczym, wynikał z ostatecznego w trybie administracyjnym orzeczenia, tj. decyzji Burmistrza S. z 13 lutego 2009 r., ustalającej wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r., utrzymanej w mocy przez SKO w L. decyzją z 3 kwietnia 2009 r. Orzeczenie SKO w L. zostało zaskarżone do WSA w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z 23 września 2009 r., III SA/Po 326/09, oddalił skargę M. i P. B.

3. W skardze do WSA w Poznaniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący powołali się na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 19 października 2010 r., III SA/Po 434/10, podnosząc, że w świetle tego orzeczenia sądowego zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu jest błędne.

4. WSA w Poznaniu uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

W ocenie sądu pierwszej instancji okoliczność, którą podnieśli skarżący zgłaszając zarzuty, polegająca na nieistnieniu ich zdaniem należności podatkowej, nie dotyczy w istocie postępowania egzekucyjnego, ale podatkowego. W tym zakresie słusznie wskazał organ egzekucyjny, że na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sąd podzielił ugruntowane poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że jeżeli wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek podatkowy istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ ten nie może podważać wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić kontrolę decyzji, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony.

Wbrew sugestiom skarżących w obrocie prawnym nadal znajdują się decyzje dotyczące wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r., a mianowicie wydana w dniu 13 lutego 2009 r. przez Burmistrza S. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja SKO w L. z 3 kwietnia 2009 r., wydane w toku postępowania podatkowego. Fakt zainicjowania postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako: "O.p.") i wydania w dniu 19 października 2010 r. prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu, III SA/Po 434/10, uchylającego decyzję SKO w L. z 6 maja 2010 r., oraz poprzedzającą ją decyzję z 30 marca 2010 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2009 r., nie oznacza, wbrew twierdzeniom skarżącym, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu dotyczące odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jest błędne. Tryb nadzwyczajny uruchomiony na wniosek skarżących nie został prawomocnie zakończony, albowiem po uprawomocnieniu wyroku sądowego z 19 października 2010 r., III SA/Po 434/10, SKO w L. w dniu 25 lipca 2010 r. wydało kolejną decyzję w tym samym przedmiocie, która również została zaskarżona przez podatników. Sprawa została zarejestrowana w WSA w Poznaniu pod sygn. akt III SA/Po 742/11 i do dnia wydania wyroku nie została zakończona. Zatem w toku postępowania wznowieniowego nie zostały, jak dotąd, wyeliminowane ostateczne decyzje organów obu instancji ustalające wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy, sąd wskazał, że organy obu instancji zasadnie orzekły o odmowie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, skoro wierzyciel w zajętym stanowisku wskazał, że obowiązek podatkowy istnieje, choć fakt ten jest konsekwentnie przez skarżących kwestionowany. Analiza akt wskazuje jednoznacznie, że w obrocie prawnym znajdują się ostateczne, a zarazem prawomocne decyzje ustalające wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r., które potwierdzają istnienie obowiązku podatkowego skarżących, a co najważniejsze podlegają one wykonaniu w drodze egzekucji prowadzonej w oparciu o przepisy u.p.e.a. Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie organ podjął rozstrzygnięcie, opierając się na całokształcie materiału dowodowego (art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. nr 30 poz. 168, ze zm.; dalej jako: "K.p.a.") i mając na uwadze znaczenie poszczególnych dowodów dla sprawy, zasady logiki oraz doświadczenia życiowego, co było warunkiem poprawności dokonanej oceny w świetle art. 80 K.p.a.

5. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucili naruszenie przepisu art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez pominięcie tego przepisu przy ocenie zasadności zarzutów skarżących złożonych w toku postępowania egzekucyjnego.

6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną dyrektor izby skarbowej wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. W jej ramach sformułowany został jeden zarzut naruszenia art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez pominięcie tego przepisu przy ocenie zasadności zarzutów skarżących złożonych w toku postępowania egzekucyjnego. Faktycznie przepis ten nie był przedmiotem analizy ani w postępowaniu egzekucyjnym, ani też w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie oznacza to jednak, że okoliczność ta miała wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 45 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych. Jak słusznie przyjmuje się w piśmiennictwie przepis ten daje dodatkową gwarancję procesową zobowiązanemu i może doprowadzić, poprzez zgłoszenie stosownych środków dowodowych, mimo wiążącej dla organu egzekucyjnego wypowiedzi wierzyciela, doprowadzić do sytuacji, w której organ ten jest zobowiązany do odstąpienia od czynności egzekucyjnych i merytorycznego rozpoznania zarzutów zobowiązanego (zob. J. P. Tarno, Gwarancje procesowe służące zobowiązanemu w egzekucji administracyjnej, Przegląd Podatkowy 2009, nr 7, str.13).

Do odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie wystarczy samo oświadczenie zobowiązanego o wystąpieniu okoliczności wskazanych w dyspozycji tego przepisu. Niezbędne jest okazanie dowodów uzasadniających jedną z przesłanek odstąpienia od czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 45 § 1 u.p.e.a. Ustawodawca wskazał w tym przepisie na ściśle określone przesłanki. Ich katalog jest zamknięty i nie podlega rozszerzeniu. Należą do nich: wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.

Z bezspornego stanu faktycznego wynika, że w dacie wydania postanowienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. decyzja podatkowego organu samorządowego, stanowiąca podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, była prawomocna. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika w sposób jednoznaczny jaka sprawa w chwili zgłoszenia zarzutów nie była jeszcze prawomocnie zakończona. Z akt sprawy zdaje się wynikać, że chodzi nie o postępowanie wymiarowe, lecz o postępowanie w przedmiocie wznowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że toczące się postępowanie w przedmiocie wznowienia, jeżeli nie zakończyło się wydaniem decyzji na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 O.p., nie stanowi żadnej z przesłanek, o których mowa w art. 45 § 1 u.p.e.a. obligujących organ egzekucyjny do odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).