Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 695/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. I. i Z. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2015 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących Z. I. i Z. I. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. w G., zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie posesji przy ul. J. w G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 27 czerwca 2007 r. wyłączył z przedmiotowego postępowania właściwego miejscowo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i wyznaczył do załatwienia sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 września 2008 r. orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 27 października 1974 r. - Prawo budowlane samowolnie wybudowanej wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. ul. A. w G. oraz o braku możliwości zastosowania art. 40 tej ustawy.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 26 lutego 2009 r. utrzymał ww. decyzję w mocy. Wskazał, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w 1987 r. Budowa wiaty w tamtym okresie została zakończona i obiekt ten był użytkowany. Natomiast kolejne roboty budowlane w tym obiekcie, po dniu 1 stycznia 1995 r., kiedy wiata była już użytkowana, nie świadczą o zakończeniu budowy dopiero w późniejszym okresie. Kwestia legalności wykonanych w późniejszym okresie robót budowlanych, może być w uzasadnionym przypadku przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania. Z tych przyczyn, według organu drugiej instancji, zebrany materiał dowodowy pozwalał stwierdzić, że przedmiotowy obiekt został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r. a więc w okresie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 27 października 1974 r. - Prawo budowlane. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzą przesłanki do rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Organ odwoławczy wskazał także, że wybudowana wiata nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie pogarsza warunków zdrowotnych i użytkowych, a także nie zachodzą inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., które uzasadniałyby nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ odwoławczy stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki i okoliczności zawarte w przepisach art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz nie ma konieczności doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40) uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawnie uzasadnione. Organ odwoławczy nadto wyjaśnił, iż zawarty w odwołaniu zarzut dotyczący usytuowania otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego przy ul. A. nie może być brany pod uwagę, albowiem przedmiotem niniejszego postępowania i zaskarżonego rozstrzygnięcia jest wiata, wybudowana jako odrębna inwestycja.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Z. i Z. I. na ww. decyzję, wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 249/09, oddalił skargę.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Z. i Z. I., Naczelny Sąd Administracyjny – wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1967/09 - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 256/11, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lutego 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd w uzasadnieniu powyższego wyroku wskazując, iż na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji powinno zostać poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a., przy czym zakres tego postępowania został szczegółowo wskazany w uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji. Zakres ustaleń winien również wyjaśnić sprawę dotyczącą wydanych decyzji wymienionych przez Sąd II instancji (z 15 marca 2006 r. i z 18 maja 2006 r.). Dodał, że organy winny ustalić stan faktyczny rozpoznawanej sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, a mianowicie winny ustalić jaki jest aktualny stan obiektu budowlanego (wiaty) i jakie czynności lub roboty budowlane związane z tym obiektem były wykonywane po 1987 r. Dopiero ustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy stanu faktycznego sprawy umożliwi ustalenie, czy i jakie przepisy prawa materialnego (prawa budowlanego) będą miały w sprawie zastosowanie.

Decyzją z dnia 9 grudnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki – w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane – samowolnie wybudowanej wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. w G. i brak możliwości zastosowania art. 40 ww. ustawy.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 kwietnia 2012 r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 289/12, oddalił skargi E. M. H. i R. H. oraz Z. i Z. I. na ww. decyzję z dnia 11 kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 256/11 mają istotne znaczenie w sprawie. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. W ocenie Sądu obowiązkiem ponownie orzekających organów nadzoru budowlanego było zatem staranne zrealizowanie wskazań Sądu co do dalszego postępowania. Tymczasem ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ pierwszej instancji nie podjął właściwych działań, ani też nie przeprowadził postępowania dowodowego w zaleconym zakresie, ograniczając się do dowodu z oględzin. Ustalenia w sprawie zostały natomiast dokonane przez organ w oparciu o oświadczenia uczestniczących w tych oględzinach inwestorów. W szczególności organ pierwszej instancji nie odniósł się w wydanej decyzji do kwestii wpływu wskazanych przez Sąd decyzji administracyjnych z 15 marca 2006 r. oraz decyzji z 18 maja 2006 r. Organ odwoławczy wskazał także na rozbieżności w dokonanych przez organ pierwszej instancji pomiarach spornego obiektu budowlanego, które wykonywane były w trakcie oględzin. Sąd stwierdził, że dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ustaleniu wszystkich istotnych okoliczności możliwe będzie podjęcie przez organ administracji rozstrzygnięcia w przedmiocie spornego obiektu budowlanego, a w dalszej kolejności ewentualna kontrola decyzji pod tym kątem. Ponadto wskazał, że stwierdzenia organu II instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w sytuacji nieustalonego stanu faktycznego są przedwczesne.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki – w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane – samowolnie wybudowanej wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. w G. i brak możliwości zastosowania art. 40 ww. ustawy.

Decyzją z dnia 4 listopada 2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej od powyższej decyzji przez Z. i Z. I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 15/14 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że sprawie istotne znaczenie ma fakt, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2013 r. zostały wydane w wyniku kolejnego ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 289/12. W przedmiotowej sprawie wydane zostały ponadto prawomocne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1967/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 256/11. Przywołując art. 153 oraz art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że wydane w sprawie orzeczenia organów nadzoru budowlanego w dalszym ciągu nie realizują wskazań co do dalszego postępowania zawartych w ww. wyrokach.

Następnie Sąd wskazał, że jak zostało ustalone w toku postępowania administracyjnego (ponowne oględziny przeprowadzono w dniu 11 kwietnia 2013 r.), na działce przy ul. A. w G. została samowolnie wybudowana w 1987 r. wiata o wymiarach 6,60m x 2,67m i wysokości 3,60m. Według organów obu instancji, skoro obiekt ten powstał samowolnie przed 1 stycznia 1995 r., zasadne jest zastosowanie w odniesieniu do niego przepisów art. 37 i art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., natomiast legalność wprowadzonych na przestrzeni lat 1996-2009 w obiekcie zmian może zostać rozpatrzona dopiero po rozstrzygnięciu kwestii samowolnej budowy przedmiotowej wiaty, w odrębnym postępowaniu. Stanowisko zaprezentowane przez organy w zaskarżonych decyzjach jest sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyrokach tutejszego Sądu z dnia 20 kwietnia 2011 r. oraz z dnia 12 września 2012 r. Sąd wydając powyższe wyroki był związany również oceną prawną zawartą w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 26 stycznia 2011 r., który wykluczył dopuszczalność dzielenia robót budowlanych, a to z tego względu, że przedmiotem postępowania jest obecnie istniejący obiekt budowlany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie oceny legalności wybudowanej wiaty wymaga bowiem wyjaśnienia i ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności jakie roboty budowlane inwestor wykonał już po wybudowaniu wiaty w 1987 r., w tym po 1 stycznia 1995 r., na czym polegały te roboty oraz czy w wyniku przeprowadzenia tych robót mamy do czynienia z tą samą wiatą, czy może obecnie istniejąca wiata z uwagi na zakres przeprowadzonych robót nie jest tą samą wiatą co wiata wybudowana w 1987 r. Ponownie rozpatrując sprawę organy nadzoru budowlanego kolejny raz odstąpiły od prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Samo ustalenie, jakie roboty budowlane miały miejsce na przedmiotowym obiekcie budowlanym po jego wybudowaniu nie stanowi wykonania wskazań co do dalszego postępowania zawartych w opisanych wyżej wyrokach tutejszego Sądu. Niezbędne jest bowiem dokonanie szczegółowej oceny wykonanych robót budowlanych w celu ustalenia, czy spowodowały one takie zmiany obiektu, które powodują, że aktualnie nie jest on tym samym obiektem budowlanym, co pierwotnie wybudowany w 1987r. Oceny takiej organy obu instancji nie dokonały. Przyjęły, że legalność robót budowlanych wykonanych po wybudowaniu przedmiotowego obiektu budowlanego może być ocenione w odrębnym postępowaniu, a ponadto dopiero po rozstrzygnięciu kwestii samowolnej budowy tego obiektu. Takie stanowisko organów jest błędne i nie uwzględnia wskazań zawartych w powołanych wyżej wyrokach WSA i NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dodał też, że wbrew stanowisku organów rozstrzygających w przedmiotowej sprawie wyroki sądów administracyjnych zapadłe w tej sprawie nie dają podstaw do uznania, że obiekt budowlany został wybudowany w 1987 r. i od tego czasu użytkowany jest jako wiata. Sądy rozpoznające niniejszą sprawę nie zawarły w swych orzeczeniach oceny prawidłowości ustaleń faktycznych, a tym bardziej nie dokonywały własnych ustaleń w tym zakresie, albowiem przepisy nie dopuszczają możliwości ustalania stanu faktycznego przez sąd administracyjny. Wszystkie okoliczności faktyczne sprawy winny były zostać ponownie ustalone przez organy rozpatrujące sprawę. Podkreślić bowiem należy, że sąd administracyjny, stosownie do przywołanego na wstępie art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontroluje działania organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd sprawdza prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego oraz prawidłowość zastosowania oraz interpretacji przepisów prawa materialnego. Tym samym sąd nie prowadzi postępowania dowodowego ani też nie dokonuje ustaleń okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W żadnym razie Sąd nie może zastąpić organów administracji w tym zakresie. Postępowanie przed sądem z możliwością jedynie przeprowadzenia dowodów z dokumentów ma na celu sprawdzenie, czy organy administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy administracyjnej. Sądy orzekające dotychczas w niniejszej sprawie wyraźnie wskazywały, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony i w związku z tym ocena, według jakich przepisów należy badać legalność przedmiotowego obiektu budowlanego, byłaby przedwczesna.

Sąd podkreślił, że ustalenia organów obu instancji (zdaniem organów bezsporne), również w zakresie daty budowy przedmiotowego obiektu budowlanego w 1987 r., budzą uzasadnione wątpliwości, na które zwrócili uwagę skarżący. Po pierwsze w toku postępowania administracyjnego skarżący przedkładali mapę, z której wynika że według stanu na 17 sierpnia 1994 r., na nieruchomości przy ul. A. w G., nie był usytuowany przedmiotowy obiekt budowlany. Po drugie skarżący wykazywali, że obiekt ten został dobudowany do budynku głównego po jego przebudowie w latach 1994-1995, albowiem przylega do wykonanej wówczas jednolitej elewacji budynku, jak również częściowo przesłania okno w ścianie wykonane w ramach prowadzonej w tym okresie przebudowy. Okoliczności tych organy w żaden sposób nie zweryfikowały, nie odniosły się do podnoszonych przez skarżących kwestii, zatem nie ma podstaw, aby przyjąć za prawidłowe ustalenia organów o wybudowaniu przedmiotowego obiektu budowlanego w 1987 r. Ponadto postępowanie dowodowe, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy ograniczyły do przeprowadzenia kolejnych oględzin, zaś dla ustalenia istotnych w sprawie okoliczności organy uznały za wystarczające oświadczenia inwestora, pomijając jednocześnie dokonanie oceny twierdzeń podnoszonych przez skarżących. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest odniesienie do wszystkich twierdzeń, czy wniosków dowodowych podnoszonych przez strony postępowania, jeżeli dotyczą one istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a do takich niewątpliwie należy ustalenie daty wykonania spornego obiektu budowlanego. W przeciwnym razie organ naraża się na zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego i naruszenia art. 80 k.p.a.

Zdaniem Sądu data wybudowania obiektu budowlanego ma niezwykle istotne znaczenia dla oceny jego legalności. Od ustalenia tych okoliczności uzależnione jest bowiem dokonanie wyboru właściwych przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie do oceny legalności robót budowlanych. Ponieważ ocenie, pod tym względem, podlega obecnie istniejący obiekt budowlany istotne jest również dokonanie ustaleń, kiedy wykonywane były na tym obiekcie kolejne roboty budowlane. Wyjaśnić przy tym należy organom obu instancji, że teza o niedopuszczalności dzielenia wykonywanych kolejno robót budowlanych na obiekcie budowlanym, o czym była mowa w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., ma szczególne uzasadnienie w sytuacji, gdy w trakcie realizacji obiektu budowlanego nastąpiła istotna zmiana przepisów prawa budowlanego. Brak wyczerpujących ustaleń w tym zakresie ma istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem w wyniku poczynionych ustaleń organ dojdzie do wniosku, że obiekt budowlany wybudowany przed 1 stycznia 1995 r., był następnie przebudowywany lub dokonywane były na nim inne istotne zmiany, to ocenie, pod względem legalności, będzie podlegał obiekt budowlany w stanie ukończonym. Organy winny uwzględnić, że wówczas brak jest możliwości dokonania oceny obiektu w oparciu o ustawę – Prawo budowlane z 1974 r. Skoro obiekt budowlany był wykonywany etapami, a roboty budowlane prowadzone były zarówno przed jak i po 1 stycznia 1995 r., to ustalenie, że budowa nie została zakończona do tego dnia powoduje, że do całości zrealizowanych robót budowlanych mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1994 r.

Dalej Sąd zauważył, że dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów, organy winny dodatkowo wziąć pod uwagę, czy na skutek wykonanych do chwili obecnej robót budowlanych przedmiotowy obiekt budowlany nie utracił cech wiaty i nie stał się obiektem budowlanym innego rodzaju. Kwalifikacja obiektu budowlanego do określonej kategorii jest podstawowym obowiązkiem organu prawidłowo ustalającego stan faktyczny. Nie ma przy tym znaczenia w jaki sposób jest on użytkowany przez właścicieli, jak również nie są istotne ewentualne zmiany w sposobie użytkowania, istotne są bowiem charakterystyczne parametry obiektu budowlanego. Z tych względów nie może być decydujące w tym zakresie stanowisko organów obu instancji, które wykazywały, że obiekt budowlany jest od czasu jego wybudowania użytkowany jako wiata gospodarcza. Przepisy prawa budowlanego nie definiują pojęcia wiaty. W powszechnym rozumieniu, za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996 r.), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem" (Uniwersalny Słownik Języka polskiego, pod red. S. Dubisza, t. 5, Warszawa 2003 r., s. 80). Organy nie dokonały dokładnej analizy parametrów przedmiotowego obiektu budowlanego, skupiając się na sposobie jego użytkowania przez inwestorów. Natomiast ustalenie organów, zgodnie z którym obiekt ten stanowi zadaszenie na słupach bez ścian, budzi wątpliwości w świetle dotychczas zebranego materiału dowodowego. Z dokumentacji fotograficznej zawartej w aktach administracyjnych wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany posiada wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród. Posiada dach oraz przegrody w postaci rolet aluminiowych, jak również drewnianej ściany z foliowymi roletami (w jej górnej części) od strony działki skarżących, zaś od strony budynku przylega do jego ściany. W tej sytuacji rolą organu jest ustalenie czy obiekt ten jest wydzielony z przestrzeni, ograniczony przegrodami i czy charakterem i funkcją odpowiada wiacie, czy stanowi inny obiekt budowlany. W tej mierze organy powinny były się w tym zakresie odnieść do przedłożonej przez skarżących w toku postępowania opinii SARP nr [..], tak jak do każdego dostępnego w sprawie dowodu i ocenić jego przydatność do wyjaśnienia sprawy. Okoliczności tych nie można wykazać w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. Zatem organy winny były ocenić sposób wykonania przedmiotowego obiektu budowlanego pod kątem charakteru wszystkich zrealizowanych przegród, czy przesłon i wykazać w sposób staranny, jaki wpływ na prawidłową kwalifikację obiektu mają jego obecne parametry, czego nie uczyniły, co stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Następnie organy powinny zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyrokach NSA i WSA dokonać ustalenia, czy przedmiotowy obiekt aktualnie jest tym samym obiektem co ten wybudowany w 1987r. Powinny tu mieć na uwadze zakres robót ( wymianę okien na foliowe rolety, wymianę dwóch par drzwi na aluminiowe rolety, wymianę części zadaszenia) wykonanych po 1987r., kiedy to wybudowano "wiatę" w pierwotnym kształcie. Dopiero po porównaniu wykonanych zmian części obiektu po 1987r. z tymi jego częściami, które nie uległy zmianie, będzie można odpowiedzieć na pytanie czy aktualnie mamy do czynienia z obiektem tożsamym z tym jaki istniał w po jego pierwotnym wybudowaniu, czy z obiektem na tyle zmienionym, że stanowi już inny obiekt.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 13 listopada 2015 r. nr [..] stwierdził brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki - w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane - samowolnie wybudowanej (w trakcie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974r.) wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. w G w bezpośrednim sąsiedztwie posesji przy ul. J. w G. i brak możliwości zastosowania art. 40 w/w ustawy. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu 18 maja 2015 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną podczas której wskazanym przez strony świadkom zadano następujące pytania:

kiedy przedmiotowy obiekt budowlany (wiata) został wybudowany?

jakie roboty budowlane wykonywane były w omawianym obiekcie po jego

wybudowaniu i w którym roku? oraz

• czy w wyniku przeprowadzanych robót budowlanych mamy do czynienia z tym samym obiektem budowlanym (wiatą) czy też obecnie istniejąca wiata z uwagi na zakres przeprowadzonych robót nie jest tą samą wiatą co wiata wybudowana w 1987r.?

Zdaniem organu I instancji, odpowiedzi na powyższe pytania udzielone przez świadków, obecnych na rozprawie administracyjnej, pozwalają na stwierdzenie, że przedmiotowa wiata została wybudowana w 1987r. Okoliczność tą potwierdzili sąsiedzi Państwa E. M. – H. oraz R. H., A. i W. K., którzy zamieszkują w bezpośrednim sąsiedztwie działki, na której usytuowana jest sporna wiata tj. przy ul. A. w G. Ponadto organ wskazał, że z zeznań oraz z załączonej do protokołu rozprawy dokumentacji fotograficznej Pani E. B. architekta, autorki projektu rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. A. w G. wynika, że omawiana wiata istniała w 1994r. podczas inwentaryzowania budynku mieszkalnego Państwa H. w celu wykonania projektu jego rozbudowy.

Następnie organ I instancji wskazał, że w trakcie rozprawy administracyjnej świadkowie dokładnie określili zakres robót budowlanych prowadzonych w przedmiotowej wiacie po jej wybudowaniu tj. po 1987r. Mianowicie E. B. poinformowała, iż zostały wymienione po obu stronach drzwi wahadłowe na rolety oraz zdemontowano okna zastępując je foliowymi roletami natomiast daty przeprowadzenia tych robót nie zna, oświadczyła jednak, iż sporna wiata jest na dzień dzisiejszy wiatą o tej samej drewnianej konstrukcji, tych samych parametrach oraz tym samym charakterze co ta, którą widziała po raz pierwszy w 1994r. robiąc inwentaryzację budynku mieszkalnego, przy którym jest usytuowana. A. K. wskazała, że po wybudowaniu wiaty zostały w niej zastąpione drzwi wahadłowe na rolety oraz zmieniono pokrycie dachowe. Świadek stwierdził, że prace te prowadzone były sukcesywnie na początku lat 90-tych, jednakże nie potrafi podać dokładnej daty, ponadto oświadczyła, że obecnie przedmiotowa wiata jest tą samą wiatą jaka była pierwotnie i posiada te same parametry. Również W. K. oświadczył, że wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania została zrealizowana w 1987r. do dnia dzisiejszego nie zmieniła się pod względem gabarytowym i usytuowaniem, natomiast zmienił się jej wygląd ze względu na wymianę drzwi wahadłowych na rolety - jak zaznał najprawdopodobniej w latach 1994-1995, oraz wymianę pokrycia dachowego - najprawdopodobniej w latach dwutysięcznych. Świadek E. T. zeznał, iż na przełomie lat 1996-1997 inwestorzy zastąpili bramy wjazdowe roletami a w 2005r. zdemontowali okna zastępując je zasłoną z PCV oraz zmienili pokrycie dachowe, według oceny świadka roboty te spowodowały, że powstał obiekt kubaturowy zamknięty. S. C. natomiast oświadczył, że według jego wiedzy w przedmiotowym obiekcie przeprowadzone były następujące roboty: wymiana pokrycia dachowego oraz zastąpienie szyb w otworach okiennych plastikiem, jednakże jego wymiary nie zmieniły się.

Organ nadzoru budowlanego I instancji zauważył, iż przepisy Prawa budowlanego nie definiują pojęcia wiaty, w powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się zadaszenie, budowlę w postaci przekrycia podpartego słupami lub nadwieszonego z lekkimi ścianami lub bez nich. Budowle tego typu są całkowicie pozbawione ścian albo mają jedną, dwie lub trzy, z reguły nie są zamknięte ze wszystkich czterech stron. Ściany nie spełniają wymogów izolacji termicznej (ich zadanie to osłona przed wiatrem i deszczem). Powierzchnia terenu pod wiatą bywa utwardzona, na działkach letniskowych i mieszkalnych często pełni funkcję zadaszenia pod samochód (Wikipedia, wolna encyklopedia).

Wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowi samodzielną konstrukcję zlokalizowaną bezpośrednio przy ścianie budynku mieszkalnego usytuowanego na ul. A. w G. oraz bezpośrednio przy ogrodzeniu z pergoli drewnianych od strony posesji przy ul. J. w G., natomiast od strony frontowej i ogrodowej zamontowane zostały rolety aluminiowe.

Mając powyższe na uwadze organ nie zgodził się ze stwierdzeniem E. T. oraz opinią SARP nr [..] sporządzoną przez Pana S. C., iż obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest obiektem kubaturowym, ponieważ z zebranego materiału dowodowego ponad wszelką wątpliwość wynika, że jest to wiata czasowo osłanianą z dwóch stron roletami aluminiowymi, oraz od strony posesji przy ul. J. w G. roletami foliowymi jedynie do wysokości ogrodzenia, a więc nie posiadająca ścian a tym samym nie spełniająca wymogów budynku określonych w art. 3 pkt 2) Prawa budowlanego (Dz.U. z 2013r. poz. 1409 z póź.zm.). Ponadto nie zgodził się ze stanowiskiem Państwa I., iż sporna wiata została wybudowana niezgodnie z warunkami technicznymi, gdyż rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dn. 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. nr 17, poz. 62) obowiązujące w czasie jej budowy nie regulowało odległości usytuowania wiaty od granicy działki sąsiedniej.

Następnie organ I instancji przywołując art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz art. 28 ust.1 i art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane stwierdził, że zgodnie z ustaleniami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego [..] zatwierdzonego uchwałą nr 290/XXXII/62 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dn. 20 sierpnia1962r. (Dz.Urz. WRN w Gdańsku z 1963r. nr 2, poz. 14 i 15 z póź.zm. oraz Dz.Urz.Woj. Gd. Z 1990r. nr 23, poz. 245) obowiązującego w trakcie budowy przedmiotowego obiektu teren, na którym zlokalizowana jest przedmiotowa działka przeznaczony był pod zabudowę jednorodzinną. Poza tym zgodnie z wydaną, w oparciu o zapisy planu ogólnego, informacją o terenie nr [..] (patrz pismo Urzędu Miejskiego z dn. 10.06.1980r. nr [..]) oraz informacją o terenie nr [..] z dn. 8 kwietnia 1981r. nr [..] przedmiotowa działka była przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Takie samo stanowisko zawarto w informacji urbanistycznej o przeznaczeniu terenu nr [..] z dn. 4.08.1994r. nr [..]. Omawiana wiata jako związana z zabudową mieszkaniową jednorodzinną nie może być uznana za obiekt, którego realizacja byłaby sprzeczna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym.

Obecnie przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym brak jest możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., tj. rozbiórki obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania.

Ponadto organ I instancji uznał, że posadowienie omawianej wiaty przez sam fakt zlokalizowania jej bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz nie ogranicza możliwości korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Obecni właściciele posesji przy ul. J. w G. nabywając nieruchomość ze sporną wiatą tuż przy granicy swojej działki zaakceptowali warunki użytkowe swojej posesji, a więc nie zachodzą przesłanki do rozstrzygnięcia o rozbiórce tejże wiaty na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. W omawianym przypadku nie występują także inne ważne przyczyny określone w art. 37 ust.2 Prawa budowlanego z 1974r. Pod pojęciem ważne przyczyny rozumieć należy skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Do skutków tych w szczególności należy naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem jakich jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Ważne przyczyny w takim rozumieniu muszą wynikać z ustaw lub wydanych na ich podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. Nie stwierdzono także możliwość zastosowania art. 40 w/w ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Odnosząc się do twierdzenia Państwa I., iż sporny obiekt został wybudowany niezgodnie z warunkami technicznymi organ wskazał, że przepis § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ma zastosowanie tylko i wyłącznie do budynków podczas gdy niniejsza sprawa dot. wiaty, a fakt iż posiada aluminiowe rolety oraz foliowe zabezpieczające przechowywane pod nią narzędzia przed warunkami atmosferycznymi nie czyni jej budynkiem.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez Z. i Z. I. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 października 2016 r., nr akt [..] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy uzasadniając wydane rozstrzygnięcie podzielił w pełni stanowisko organu nadzoru budowlanego I instancji. Odnosząc się do opinii SARP zauważył, że opinia ta powstała na zlecenie strony skarżącej oraz na podstawie oględzin dokonanych - ze stanowiska opiniującego, co w praktyce oznaczało bez oględzin dokonanych wewnątrz obiektu a jedynie z zewnątrz z sąsiedniej działki. W opinii tej znajduje się szereg nieścisłości m. in. stwierdzenie, że budynek mieszkalny, do którego dobudowano omawiany obiekt budowlany jest budynkiem drewnianym.

Ponadto organ odwoławczy uznał, że wybudowana wiata nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie pogarsza warunków zdrowotnych i użytkowych. Stwierdził, że o istnieniu w/w przesłanek nie może świadczyć sam fakt wybudowania obiektu bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Argumentem dla podtrzymania powyższego twierdzenia, jest fakt, że w okresie ponad 10 lat od momentu budowy wiaty poprzedni właściciele posesji przy ul. J. w G. nie wykazywali zainteresowania obiektem i nie wnosili sprzeciwu wobec jego istnienia. Organ I instancji stwierdził również, że w dotychczasowym okresie przedmiotowy obiekt nie spowodował realnego niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia a fakt usytuowania wiaty przy granicy nie ogranicza możliwości korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Powyższe pozwalało stwierdzić, iż w omawianym przypadku nie zachodzą przesłanki do rozstrzygnięcia o rozbiórce przedmiotowej wiaty na podstawie art.37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Dalej organ II instancji stwierdził, że wykonane na omawianym obiekcie budowlanym roboty budowlane wykonane już po jego wybudowaniu nie stanowiły o jego przebudowie w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane z 1994r. Mianowicie roboty budowlane polegające na: wymianie drzwi na rolety aluminiowe, wymianie okien na rolety plastikowe, czy wymianie pokrycia dachowego w omawianym obiekcie budowlanym, nie stanowiły o przebudowie, dlatego nie mają tu zastosowania przepisy art. 48 w/w ustawy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli Z. i Z. I. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie stwierdzenie ich nieważności, skarżący podnieśli następujące zarzuty:

• naruszenia przepisów prawa procesowego, które nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, 7, 8, 11, i 12 k.p.a. poprzez przewlekłe i nierzetelne prowadzenie niniejszej sprawy przez ponad siedemnaście (17) lat;

• godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa procesowego, które nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. poprzez:

1. niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, w szczególności w kwestii ustalenia daty zakończenia budowy Obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz. U. Nr 89 poz. 1673 z późn. zm.) ("Prawo budowlane z 1994 roku");

2. nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego i nie dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego przy ustalaniu daty zakończenia budowy Obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 Prawa budowlanego z 1994 roku:

3. nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i nie dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie ustaleń zawartych w Opinii Zespołu Rzeczoznawców z Stowarzyszenia Architektów Polskich z dnia 21 stycznia 2012 roku oraz uzupełniającej opinii z dnia 1 czerwca 2013 roku ("Opinia SARP"),

4. godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa procesowego, które nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 78 § 1 w zw. z artykułem 75 i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie (całkowite pominięcie i brak wskazanie przyczyn w uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji WINB i Decyzji PINB) wniosku Skarżących o powołanie dowodu z opinii biegłego, gdyż w sprawie wymagane są wiadomości specjalne dotyczące m.in. charakteru Obiektu budowlanego (okoliczność istotna do oceny ew. zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku) oraz wpływu Obiektu budowlanego na ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości Skarżących i jej warunków użytkowych (okoliczność istotna do oceny ew. zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku),

5. godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa procesowego, które nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest artykułu 153 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia w wydanych rozstrzygnięciach oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wydanych w sprawie wyrokach sądów administracyjnych;

6. godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 103 Prawo budowlane z 1994 roku poprzez błędne zastosowanie tego przepisu intertemporalnego, w wyniku czego postępowanie administracyjne dotyczące samowoli budowlanej i nakazu rozbiórki Obiektu budowlanego toczyło się według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. (mniej korzystnych dla Skarżących), a nie przepisów Prawa budowlanego z 1994 roku, podczas gdy z materiału dowodowego (stwierdzone prace budowlane na Obiekcie budowlanym po 1 stycznia 1995 r. - okoliczność bezsporna) wynika, że zakończenie budowy Obiektu budowlanego z całą pewnością nie nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1995 r.;

7. godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 48 w zw. z art. 49 ust. 2 Prawo budowlane z 1994 roku, poprzez niezastosowanie tego przepisu w mniejszej sprawie i nie wydania decyzji o rozbiórce Obiektu budowlanego, w sytuacji w której PINB i WINB stwierdził ponad wszelką wątpliwość, że Obiekt budowlany stanowi samowolę budowlaną.

Skarżący wskazali, iż w razie gdyby Sąd nie uwzględnił ich stanowiska w przedmiocie interpretacji przepisu intertemporalnego zawartego w art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. podnoszą zarzuty:

1. godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 48 w zw. z art. 49 ust. 2 Prawo budowlane z 1994 r., poprzez niezastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie, w wyniku czego nie została wydana decyzja o rozbiórce tej części Obiektu budowlanego (względnie wydanie decyzji o doprowadzeniu Obiektu Budowlanego do stanu zgodnego z prawem), która była przedmiotem samowoli budowlanej po dacie 1 stycznia 1995 r., gdyż nawet w przypadku stwierdzenie, że wobec prac budowlanych rzekomo prowadzonych na Obiekcie budowlanym przed dniem 1 stycznia 1995 r. mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie sposób przyjąć, że te przepisy mają również zastosowanie wobec prac budowlanych prowadzonych na Obiekcie budowlanym po dacie 1 stycznia 1995 r.;

2. godzące w prawa strony naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, w wyniku czego nie została wydana decyzja o rozbiórce Obiektu, w szczególności poprzez uznanie, że pomimo iż Obiekt Budowlany stanowi samowolę budowlaną nie są spełnione przesłanki rozbiórki tego obiektu przewidziane w artykule 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Powyższe stanowisko poparli uczestnicy postępowania E. M. H. i R. H. w piśmie procesowym przedłożonym na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, polega zatem na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Skarga okazała się zasadna, albowiem wydane w sprawie decyzje organów obu instancji naruszają prawo w sposób, który może mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w sprawie, która była już wielokrotnie przedmiotem oceny przez sądy administracyjne w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ma to istotne znaczenie dla rozpoznania skargi, bowiem zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej jako "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy...(...) Podczas gdy oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego na zakończone postępowanie administracyjne i wydane w nich rozstrzygnięcia wiąże się z reguły z samą sentencją tego orzeczenia, zasada związania organu ponownie rozpoznającego sprawę wiąże się z pewnymi elementami uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego; mimo bowiem użycia w art. 153 określenia "orzeczenie", chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie orzeczenia. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa, a ta – w związku z postanowieniami art. 138 i 141 § 4 – może się mieścić jedynie w uzasadnieniu wyroku sądowego [por. A. Zieliński (w:) J. Borkowski i in., Komentarz..., s. 312; T. Woś, Postępowanie..., s. 266; tenże (w:) T. Woś (red.), Postępowanie (2015), s. 386; wyroki NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., II SA 1560/97, LEX nr 41916 i z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05, LEX nr 187499, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r., III SA/Wa 3522/05, LEX nr 204453; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2011 r., I SA/Gl 1309/10, LEX nr 907985, i wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12, LEX nr 1452730]...

Pojęcie oceny prawnej dotyczy szeroko pojętej wykładni prawa, która obejmuje różnego rodzaju egzegezy tekstów prawnych, łącznie z regułami walidacyjnymi, reguły wynikania norm prawnych z innych norm prawnych, a także kwestie dotyczące subsumpcji oraz wyboru konsekwencji prawnej faktu uznanego za udowodniony, a nie tylko rezultaty zastosowania tzw. dyrektyw wykładni prawa, których użycie ograniczone zostaje jedynie do ustalenia znaczenia (sposobu pojmowania) normy prawnej uznanej wcześniej za obowiązującą (mającą zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego). Ponieważ tak szeroko pojmowana wykładnia prawa wiąże sąd (organ), któremu sprawa została przekazana, to jest naturalne, że wymaga ona uzasadnienia, które stanowi integralną część orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12, LEX nr 1452730, i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2015 r., III SA/Gl 4/15, LEX nr 1678732).

W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i – wreszcie – jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Pogląd taki, sformułowany w literaturze (por. T. Woś, Postępowanie..., s. 266–267), należy również uznać za utrwalony w orzecznictwie (por. wyrok NSA w Poznaniu z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97, LEX nr 30884; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., II SA 1560/97, LEX nr 41916; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97, LEX nr 47301; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r., VI SA/Wa 1052/05, LEX nr 190859; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., I SA/Wa 1597/06, LEX nr 320090; wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, LEX nr 526493; wyrok NSA z dnia 22 października 2014 r., II FSK 2472/12, LEX nr 1591744). Ocena prawna musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., II FSK 1409/13, LEX nr 1783556)...

Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły, immanentny związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania tych organów w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza (chociaż nie wyłącznie) oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie (tak też przyjął NSA w wyrokach: z dnia 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, LEX nr 526493, i z dnia 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12, LEX nr 1452730, oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 lutego 2015 r., III SA/Gl 4/15, LEX nr 1678732). Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś aprioryczne rozstrzygnięcie problemów związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia organu ponownie rozpoznającego sprawę - Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI (Opublikowano: WK 2016).

W przedmiotowej sprawie szczególne znaczenie ma ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 15/14. W uzasadnieniu wzmiankowanego orzeczenia podsumowano bowiem stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w niniejszej sprawie. Istotne jest także to, że wyrok ten bezpośrednio poprzedzał postępowanie organów administracyjnych będące aktualnie przedmiotem kontroli Sądu.

Odnosząc się do powyższej kwestii stwierdzić należy, że w ocenie Sądu organy naruszyły art. 153 p.p.s.a.

Wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego w toku rozpoznania sprawy w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 15/14 ustaliły okres wybudowania obiektu budowlanego usytuowanego na terenie posesji przy ul. A. w G., zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie posesji przy ul. J. w G. w jego pierwotnym kształcie. W trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej świadkowie A. i W. K. – sąsiedzi inwestorów wskazali , iż miało to miejsce w 1987 r.

Jednakże organy wbrew zaleceniom zawartym w uzasadnieniu wzmiankowanego orzeczenia organy nie zweryfikowały podniesionych przez skarżących okoliczności, iż z przedłożonej przez nich mapy wynika, że według stanu na 17 sierpnia 1994 r., na nieruchomości przy ul. A. w G., nie był usytuowany przedmiotowy obiekt budowlany oraz że obiekt ten został dobudowany do budynku głównego po jego przebudowie w latach 1994-1995, albowiem przylega do wykonanej wówczas jednolitej elewacji budynku, jak również częściowo przesłania okno w ścianie wykonane w ramach prowadzonej w tym okresie przebudowy.

Zauważyć też należy, iż w aktach sprawy jako załącznik do protokołu rozprawy (k. nr 205) znajdują się zdjęcia tego obiektu, wykonane według E. M. – H. oraz R. H. w 1994 r. Zdjęcia te w ocenie Sądu przedstawiają obiekt budowlany odpowiadający znaczeniu pojęcia "wiaty" przedstawionej w uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, to jest "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996 r.), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem" (Uniwersalny Słownik Języka polskiego, pod red. S. Dubisza, t. 5, Warszawa 2003 r., s. 80).

Bezspornym jest, iż obiekt ten był następnie przebudowywany, przy czym stosownie do wskazań zawartych w wyroku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 15/14 organy miały określić zarówno zakres robót jak i datę ich wykonania.

Zdaniem Sądu ustalenia w powyższym zakresie nie pozwalają uznać, iż stan sprawy został dokładnie wyjaśniony. Przeprowadzone w tym zakresie czynności dowodowe opierają się wyłącznie na zeznaniach świadków, które są nieprecyzyjne i różnią się w sposób istotny. W szczególności zauważyć należy, iż W. K. zeznał, że wygląd wiaty zmienił się ze względu na wymianę drzwi wahadłowych na rolety - jak zaznał najprawdopodobniej w latach 1994-1995.

W tym miejscu zasadnym jest przywołanie stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (dostępna w CBOSA), iż samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym. Powstaje w chwili rozpoczęcia budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę i trwa przez cały czas jej prowadzenia aż do chwili jej likwidacji, a więc do chwili wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu poprzez wydanie pozwolenia na użytkowanie.

Również Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 31 stycznia 1996 r., sygn. akt K 9/95, (publ. OTK 1996/1/2) uznał, że pojęcie samowoli budowlanej nie odnosi się do zdarzenia polegającego na rozpoczęciu budowy bez pozwolenia budowlanego, ale obejmuje także ewentualną kontynuację takiej budowy aż do uzyskania wymaganego prawem pozwolenia (lub decyzji ekwiwalentnej) albo do usunięcia materialnych skutków samowoli.

Tym samym ustalenie rodzaju, charakteru jak i dat wykonania poszczególnych robót budowlanych dotyczących spornego obiektu budowlanego będzie miało istotne znaczenie pod względem zastosowania w sprawie art. 103 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.). Zgodnie z art. 108 tej ustawy weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 1995 r. Jeżeli zatem przedmiotowy obiekt budowlany został przebudowany w 1995 r. w sposób mający wpływ na jego cechy charakterystyczne, to stosownie do art. 103 pkt 2 w sprawie będzie miał zastosowanie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Sąd nie podziela dokonanej przez organy nadzoru budowlanego oceny charakteru spornego obiektu budowlanego jako wiaty. Zauważyć należy, iż na wątpliwości w tym zakresie wskazano już w wyroku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 15/14. Sąd orzekający w niniejszym składzie wskazuje podobnie jak to uczyniono w powyższym wyroku, iż z dokumentacji fotograficznej zawartej w aktach administracyjnych wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany posiada wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród. Posiada dach oraz przegrody w postaci rolet aluminiowych, jak również drewnianej ściany z foliowymi roletami (w jej górnej części) od strony działki skarżących, zaś od strony budynku przylega do jego ściany.

W ocenie Sądu obiekt utrwalony na wzmiankowanych zdjęciach nie odpowiada pojęciu "wiaty". Jak bowiem wyżej wskazano za wiatę uznaje się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach", "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku". W ocenie Sądu obiekt uwidoczniony na zdjęciach jest wydzielony z przestrzeni i ograniczony przegrodami. Wewnątrz niego znajdują się: szafa, rowery, drabina oraz regał na którym składowane są różnego rodzaju przedmioty. Zasadniczą funkcją tych przegród jest w ocenie Sądu ochrona wymienionego sprzętu przed czynnikami zewnętrznymi. To natomiast wskazuje, że przegrody te są z zasady opuszczone. Przy czym bez znaczenia w ocenie Sądu jest fakt, iż można je czasowo podnieść. Okoliczność, iż obiekt ten jest zwykle wydzielony z przestrzeni i ograniczony przegrodami skutkuje tym, iż nie można go uznać za wiatę.

Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, iż w sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Wbrew stanowisku organu nie ma ono zastosowania wyłącznie do budynków, o czym stanowi z § 2 ust. 1 tego aktu. Ma to o tyle istotne znaczenia dla przedmiotowej sprawy, iż w literaturze oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (Z. Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red Z. Niewiadomskiego, Wyd. 4, Warszawa 2011, s. 516, wyrok TK z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98, OTK 1999, nr 1, poz. 2, wyrok TK z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 15, m. in. wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., II OSK 878/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) podkreśla się, iż przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny. Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma więc na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obwiązuje – uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13.

Sąd w niniejszym postępowaniu przesądził, iż sporny obiekt budowlany nie jest wiatą. Poza tym aktualne w sprawie jest stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 15/14, które nie wymaga ponownego przytoczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekła jak w sentencji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi.