Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 947/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2021 r. do Urzędu Miejskiego w B. wpłynął wniosek S. Sp. z o.o. w B. (dalej powoływana jako inwestor) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi i budynku handlowego, z miejscami parkingowymi nadziemnymi, wewnętrzną instalacją gazową, instalacjami doziemnymi kanalizacji deszczowej, podziemnymi zbiornikami na wody opadowe, murami oporowymi, infrastrukturą towarzyszącą oraz zagospodarowaniem terenu na nieruchomości położonej w B. przy ulicy L., nr ewid. gruntów (obręb [...]): [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], część [...] i część [...]. Inwestor wskazał, że ww. przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w związku z § 3 ust. 1 pkt 58b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839). Do wniosku załączono kartę informacyjną przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na pismo Prezydenta Miasta B. (dalej powoływany jako Prezydent, organ pierwszej instancji) z prośbą wyrażenie opinii czy istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wyrazili opinie, że dla ww. przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, natomiast Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w B. (dalej powoływany jako organ wodnoprawny) wezwał organ pierwszej instancji do przedłożenia uzupełnionej karty informacyjnej przedsięwzięcia w zakresie: (1) jednoznacznego wskazania zakresu i lokalizacji planowanego przedsięwzięcia, (2) analizy wpływu planowanego przedsięwzięcia na ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych wyznaczonych dla jednolitych części wód (JCWP i JCWPd) w kontekście zaproponowanych rozwiązań chroniących środowisko gruntowo-wodne, (3) analizy wpływu planowanego przedsięwzięcia na stosunki wodne panujące na terenach sąsiednich, ze szczególnym uwzględnieniem sposobu zagospodarowania wód opadowych. Organ wodnoprawny wskazał, że analiza ta powinna zawierać ocenę skumulowanego oddziaływania na stan wód i zmianę stosunków wodnych przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych na terenie planowanego przedsięwzięcia oraz w jego obszarze oddziaływania. Organ wodnoprawny stwierdził również, że budzi jego wątpliwości, że nie jest przewidziane odwodnienie wykopów pod fundamenty budynków mieszkalnych.

Pismem z [...] kwietnia 2021 r. inwestor odpowiedział na wezwanie organu wodnoprawnego i ponownie przedstawił kartę informacyjną przedsięwzięcia.

Natomiast pismem z [...] kwietnia 2021 r. A. M. (dalej powoływana jako skarżąca) wniosła, na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.)., o dopuszczenie jej jako strony do udziału w niniejszej sprawie. Wskazała, że jest właścicielką nieruchomości położonej w B., w obrębie [...], działka nr [...].

Postanowieniem z [...] maja 2021 r. organ wodnoprawny stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia.

W związku z powyższym Prezydent wydał w dniu [...] maja 2021 r. postanowienie, w którym stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia i zobowiązał inwestora do sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W następstwie zażalenia inwestora Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej powoływane jako Kolegium, organ odwoławczy) postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że część zagadnień wskazanych w postanowieniu organu wodnoprawnego została już wyjaśniona, a organ ten nie wyjaśnił, czy i z jakiego powodu uznał te dane za niewystarczające. Przy tym jednak Kolegium uznało, że zasadnym jest zobowiązanie inwestora do przedstawienia dodatkowych informacji, o których mowa w opinii organu wodnoprawnego. Wskazał ponadto, że Prezydent nie uzasadnił obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w pełnym zakresie.

Pismem z [...] sierpnia 2021 r. organ odwoławczy, w odpowiedzi na podanie skarżącej z [...] czerwca 2021 r. w sprawie uznania skarżącej za stronę wyjaśnił, że nie przewiduje się wydawania rozstrzygnięć w zakresie uznania za stronę postępowania. Kolegium wskazało, że nie przesądza o zasadności żądania uznania za stronę, gdyż pozostaje to na obecnym etapie postępowania w gestii organu pierwszej instancji.

Wraz z pismem z [...] sierpnia 2021 r. inwestor przedłożył opracowanie autorstwa mgr inż. E. M. w zakresie zagadnień ujętych w wezwaniu organu wodnoprawnego.

Pismem z [...] września 2021 r. skarżąca ponownie wniosła o uznanie jej za stronę w niniejszym postępowaniu, wskazując, że poprzedni wniosek nie został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji. Skarżąca argumentowała, że na nieruchomościach, gdzie ma powstać nowa inwestycja od co najmniej kilkunastu lat toczy się spór odnośnie zalewania nieruchomości, w tym nieruchomości skarżącej. Zdaniem skarżącej jej działka powinna być uznana za znajdującą się w strefie oddziaływania inwestycji. Zdaniem skarżącej planowana inwestycja będzie wpływać na jej interes prawny. Wskazała na fakt zalewania działek położonych w Z., w tym działki należącej do skarżącej oraz niesprawnego rowu melioracyjnego. Przywołała przy tym przepisy uchwały nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] września 2005 r., z których wynika zakaz likwidacji lub ograniczania istniejącego cieku wodnego na terenie o symbolu 2.3U oraz obowiązku budowy kanalizacji deszczowej przed realizacją nowych budynków i budowli na terenach objętych planem. W ocenie skarżącej planowana inwestycja wpłynie potencjalnie na zalewanie jej działki i uniemożliwi normalne zagospodarowanie tej działki.

W odpowiedzi na ww. wniosek, pismem z [...] września 2021 r. Prezydent poinformował skarżącą o braku przesłanek do uznania jej za stronę postępowania w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji przywołał treść art. 74 ust. 3a ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 2373 ze zm., dalej: u.o.o.ś.) i wyjaśnił, że o uznaniu za stronę w niniejszej sprawie decydują przesłanki wskazane w tym przepisie. Organ stwierdził, że nieruchomość skarżącej znajduje się w odległości 144 m od granicy najbliżej położonej działki inwestora, a zatem odległości większej niż 100 m wskazanej w art. 74 ust. 3a pkt 1 u.o.o.ś. Odnośnie przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 2 u.o.o.ś. Prezydent wskazał, że standardy jakości środowiska nie zostaną przekroczone w wyniku realizacji przedsięwzięcia inwestora, co ustalił na podstawie przedłożonego przez inwestora opracowania z [...] sierpnia 2021 r. Stwierdził, że realizacja inwestycji nie będzie skutkować naruszeniem stosunków wodnych na terenach sąsiednich, w szczególności nie nastąpi zmiana kierunków i natężenia przepływów płytkich wód podziemnych, a także zmiana kierunków i natężenia odpływów znajdujących się na gruncie wód opadowych i roztopowych. Wyjaśnił także, że spór dotyczący zalewania działek skarżącej nie dotyczy działek objętych zakresem przedmiotowego postępowania, ponadto spór ten jest przedmiotem odrębnego postępowania. W zakresie przesłanki wynikającej z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.o.o.ś. Prezydent wskazał, że obecnie zagospodarowanie nieruchomości skarżącej stanowią teren leśny, rolny, teren z budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Dodał, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części osiedla Z. w B., uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] maja 2006 r. przedmiotowa nieruchomość oznaczona jest na rysunku planu symbolami: Ls, 4.13 M, 4.12 Kx, 4.14 U – przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową oraz usługi. Według organu pierwszej instancji budowa budynków wielorodzinnych w ramach ww. przedsięwzięcia nie wprowadzi zatem ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącej i ograniczeń w potencjalnym zagospodarowaniu tej nieruchomości. W związku z powyższym Prezydent nie stwierdził podstaw do uznania skarżącej za stronę w przedmiotowym postępowaniu.

Pismem z [...] września 2021 r. inwestor dokonał korekty wniosku z [...] lutego 2021 r. poprzez modyfikację numerów działek, na których miała być realizowana planowana inwestycja. W efekcie tej modyfikacji wskazanie zakresu terytorialnego wniosku zyskało brzmienie "na nieruchomości położonej w B. przy ulicy L., nr ewid. gruntów (obręb [...]): [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]".

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] organ pierwszej instancji stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Po jego rozpatrzeniu, decyzją z [...] października 2021 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. umorzyło postępowanie odwoławcze.

Kolegium wskazało, że postępowanie odwoławcze w sprawie okazało się bezprzedmiotowe, a zatem zachodziła potrzeba jego umorzenia. Zdaniem Kolegium odwołanie zostało wniesione przez podmiot, któremu nie można przypisać statusu strony postępowania. W kwestii braku podstaw do uznania skarżącej za stronę organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta wyrażone w piśmie z [...] września 2021 r., co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego poprzez powtórzenie argumentacji wyrażonej w piśmie organu pierwszej instancji.

Skargę na decyzję Kolegium z [...] października 2021 r. znak [...] złożyła do sądu administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając decyzję w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 u.o.o.ś. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na nieuznanie skarżącej za stronę postępowania w sytuacji, gdy nieruchomości skarżącej znajdują się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, albowiem realizacja inwestycji doprowadzi do zwiększenia zalewania i podtopień działek skarżącej;

2. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 u.o.o.ś. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, planowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zaś zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko po uzyskaniu opinii organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, podczas gdy w niniejszej sprawie Prezydent wydał decyzję o braku potrzeb przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko po uzupełnieniu przez inwestora karty kwalifikacyjnej przedsięwzięcia o informacje specjalistyczne w zakresie stosunków hydrologicznych bez zwrócenia się do organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej o wydanie opinii w sprawie, w sytuacji gdy organ wodnoprawny:

- uprzednio stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z uwagi na możliwość podtopienia i zalania terenów przyległych,

- uprzednio stwierdził, że na podstawie przedłożonej dokumentacji nie można w pełni ustalić zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,

a zatem pominięcie przez Kolegium skarżącej jako strony, w sytuacji, gdy opinia organu wodnoprawnego nie została wydana w oparciu o pełne informacje dotyczące planowanego przedsięwzięcia, a tym samym specjalistyczny organ wodnoprawny nie wypowiedział się co do obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, a w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy nie można stwierdzić, że przedsięwzięcie nie wpływa na działki skarżącej;

3. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało wpływu na nieruchomości skarżącej, w sytuacji gdy nieuwzględniono:

- aktualnej sytuacji na działkach skarżącej, tj. zalań i podtopień wodami opadowymi jak i pochodzących ze źródlisk, tego, że na działkach znajduje się ciek wodny oraz źródliska, a przy tym znajdujący się najbliższy rów melioracyjny od ok. 2012 r. nie działa prawidłowo wskutek wybudowania w obrębie rowu słupów energetycznych oraz posadowienia części budynku, w konsekwencji tego że w przypadku nieutwardzonych działek inwestora działki te mogą częściowo odbierać wodę z działek bezpośrednio i niebezpośrednio sąsiadujących, zwłaszcza w sytuacji trudnych warunków hydrologicznych na nieruchomościach sąsiednich, podczas gdy realizacja przedsięwzięcia zaplanowanego uniemożliwi powyższe, zaś założenia przyjęte przez inwestora nie uwzględniają ww. okoliczności, a inwestor nie zaproponował żadnego rozwiązania technicznego dot. zapewnienia odpływu wód zbierających się, a pochodzących ze źródlisk,

- że w postanowieniu organu wodnoprawnego z [...] maja 2021 r. konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji uzasadniano koniecznością zbadania "czy inwestycja może mieć wpływ na możliwość podtopienia i zalania terenów przyległych, z uwagi na zablokowanie odpływu wód opadowo-roztopowych z terenów sąsiednich oraz zmniejszenie powierzchni, na której będą rozprowadzane ww. wody, a także z oceny tej wynikał możliwy wpływ planowanej inwestycji na takie elementy jak cieki wodne/rowy melioracyjne, możliwy wpływ zamierzenia na środowisko wodno-gruntowe,

- że w postanowieniu organu wodnoprawnego z [...] maja 2021 r. wskazywano, że na podstawie przedłożonej dokumentacji nie można w pełni ustalić zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, wynikających z dokumentów strategicznych, istotnych z punktu widzenia realizacji przedsięwzięcia, wyznaczonych dla jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) i jednolitych części wód podziemnych (JCWPd) zlokalizowanych na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, w tym w szczególności planu zagospodarowania wodami w obszarze Wisły;

4. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez pominięcie aktualnej sytuacji na działkach skarżącej, tj. zalań i podtopień wodami opadowymi, jak i pochodzących ze źródlisk z uwagi na to, że spór w tym zakresie toczy się od wielu lat przed innymi organami i nie dotyczy obszaru objętego przedsięwzięciem, podczas gdy przedmiotem zalań i podtopień są działki skarżącej, znajdujące się w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, a ustalając sposób i zakres oddziaływania planowanej inwestycji, a tym samym krąg stron, organ winien ustalić wpływ przedsięwzięcia z uwzględnieniem rzeczywistej sytuacji istniejącej na gruntach położonych w pobliżu, a nie wyłącznie z uwzględnieniem warunków istniejących na obszarze samego przedsięwzięcia;

5. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowo postępowania zmierzającego do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a zwłaszcza nieustalenie czy informacje przekazane przez inwestora w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r., a zawarte w uzupełnieniu karty informacyjnej sporządzone przez biegłego w zakresie ocen oddziaływania na środowisko, są wystarczające do potwierdzenia, że realizacja przedsięwzięcia nie spowoduje przekroczenia standardów jakości środowiska i nie będzie miała oddziaływania na działkę skarżącej, podczas gdy organ nie posiada wiedzy specjalistycznej w zakresie zawartym w uzupełnieniu karty informacyjnej, a nie zwrócono się do organu wodnoprawnego w przedmiocie wydania opinii, stąd wnioski w tym zakresie są dowolne, a działanie organu dowodzi poczynienia ustaleń w sprawie z pominięciem stanowiska organów specjalistycznych.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 729/21 wraz z uzasadnieniem na okoliczność, że znajdujący się w pobliżu rów melioracyjny, m. in. z uwagi na posadowienie na nim słupów energetycznych oraz budynku gospodarczego, od wielu lat nie spełnia swojej funkcji, a nieruchomości skarżącej położone w pobliżu inwestycji są zalewane i podtapiane.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. odpowiedź na skargę złożył również inwestor będący uczestnikiem postępowania w postępowaniu przed tut. sądem. W powołanym piśmie inwestor podzielił stanowisko wyrażone przez organy.

Na rozprawie złożono także pismo skarżącej z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z dokumentów, tj. załącznik dotyczący oddziaływania załączony do wniosku spółki o wydanie decyzji środowiskowej znak [...], ekofizjografia B. – opracowanie wykonane na zlecenie Prezydenta Miasta B. w 2011 r., obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla Z. w B. przyjęty uchwałą Rady Miejskiej B. z dnia [...] maja 2006 r., dokumentacja zdjęciowa, mapę załączoną do opracowania A. z 2018 r.- na okoliczność trudnych warunków wodnych na terenie nieruchomości skarżącej i inwestora, wysokiego poziomu wód na terenie inwestycji, istnienia dwóch dużych źródlisk na terenie sąsiadującym z inwestycją, bliskości zlewni o pow. ok. 50 ha, wpływu inwestycji na źródliska położone na sąsiedniej działce.

W uzasadnieniu tego pisma skarżąca podniosła, że ww. inwestycja naruszy stosunki wodne na należącej do niej nieruchomości. Skarżąca stwierdziła, że planowana inwestycja realizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie dwóch dużych źródlisk, z których jedno znajduje się w Lesie A., tuż przy granicy działki skarżącej, a drugie w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestora. Na podstawie przedłożonego wraz z pismem dokumentu ekofizjografii skarżąca wywodzi, że pierwszy poziom wodonośny znajduje się na głębokości 6 m p.p.t. Skarżąca zwróciła też uwagę na treść § 6 ust. 4 pkt 9 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części osiedla Z. Skarżąca wskazała, że uzupełniona dokumentacja inwestora nie została oceniona przez organ wodnoprawny, a jej zdaniem Prezydent nie posiada kwalifikacji do wypowiedzenia się w tym zakresie. Zdaniem skarżącej, planowana inwestycja stanowić będzie przeszkodę w naturalnym spływie wód opadowych i roztopowych ze źródlisk położony w lesie A. w kierunku ulicy L. Powyższe spowoduje większe zalewanie jej działki i działek sąsiednich. Zdaniem skarżącej planowana inwestycja, polegająca na zabudowie dużego obszaru, spowoduje, że także wody opadowe i roztopowe z tego terenu będą odprowadzane na działki sąsiednie.

Na rozprawie sąd dopuścił dowód z dokumentu w postaci wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 729/21 na okoliczność zalewania działki skarżącej oraz dokumenty stanowiące załącznik do pisma procesowego skarżącej z dnia 22 lutego 2022 r. złożonego na rozprawie

W dniu 24 lutego 2022 r. do sądu wpłynęło pismo inwestora, w którym ustosunkował się on do twierdzeń wyrażonych w piśmie skarżącej złożonym na rozprawie. Inwestor wskazał, że nie planuje dalszych etapów inwestycji poza obszar objęty decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, ponadto to inwestor decyduje o zakresie inwestycji. Zdaniem inwestora spór dotyczący urządzeń wodnych zlokalizowanych na granicy działek inwestora i skarżącej oraz wzdłuż ulicy G. nie ma znaczenia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Inwestor wyjaśnił przy tym, że jest właścicielem nieruchomości przyległych do nieruchomości skarżącej, które nie są jednak objęte wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej. Inwestor zaprzeczył twierdzeniu skarżącej o istnieniu dwóch dużych źródlisk w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. Wskazał, że Las A. sąsiaduje z działką skarżącej, a nie inwestora, a ponadto wskazane źródliska nie są powiązane hydrogeologicznie z terenem przedsięwzięcia. W ocenie inwestora przedłożona karta informacyjna przedsięwzięcia wraz z uzupełnieniem stanowią dokument precyzyjny, logiczny i odnoszący się do każdego aspektu sprawy. Inwestor podniósł również, że skarżąca w żadnym piśmie nie podniosła kwestii likwidacji stawu na jej nieruchomości. Według inwestora dokumenty załączone do pisma skarżącej nie mają doniosłego znaczenia na gruncie niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej była decyzja Kolegium z [...] października 2021 r. znak [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. dokonywana przez sąd administracyjny nie może obejmować zgodności z prawem decyzji organu I instancji. Badając legalność decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego sąd administracyjny może jedynie, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, skontrolować czy istniały uzasadnione prawne przesłanki do uznania bezprzedmiotowości postępowania przed organem II instancji, a ściślej rzecz ujmując, czy odwołanie wniesione od decyzji organu I instancji pochodzi od podmiotu będącego stroną. Należy zatem ocenić czy zasadna jest ocena Kolegium, że skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w niniejszej sprawie.

Status strony w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań został istotnie ograniczony poprzez wprowadzenie art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. Przepis ten stanowi lex specialis względem art. 28 k.p.a., przy czym nie wyłącza tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3964/19, dostępny na internetowej stronie bazy orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Relacja między tymi przepisami, jak wskazuje się m. in. w powołanym wyroku, jest podobna do relacji między art. 28 k.p.a. a art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2021 r., poz. 2351 ze zm.). We wskazanej tu relacji podstawowe znaczenie ma art. 74 ust. 3a u.o.o.ś., natomiast art. 28 k.p.a. może mieć jedynie znaczenie pomocnicze. W skardze został powołany wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 910/20, należy więc wyjaśnić, że orzeczenie to zawiera ocenę prawną odnoszącą się do stanu prawnego obowiązującego przed wprowadzeniem art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. Zatem wyrażona w tym orzeczeniu wykładnia, oparta na art. 28 k.p.a., nie jest aktualna w obecnym stanie prawnym.

Należy również wskazać, że u.o.o.ś. przewiduje udział społeczeństwa w postępowaniu (art. 5, art. 29, art. 30 u.o.o.ś.), w tym również w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, prowadzącym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 79 u.o.o.ś.). Udział społeczeństwa sprowadza się jednak w zasadzie do możliwości przedstawiania uwag i wniosków, nie wpływając na uprawnienia danego podmiotu, w tym na możliwość uznania danego podmiotu za stronę (z wyjątkiem organizacji ekologicznych – art. 44 u.o.o.ś.).

Mając powyższe na uwadze, słusznie organy rozpatrując kwestię uznania skarżącej za stronę postępowania, oparły się na brzmieniu art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:

1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;

2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub

3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Zatem oprócz wnioskodawcy, tj. inwestora, stroną w postępowaniu mogą być jedynie te podmioty, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Ustawodawca zdefiniował pojęcie obszaru oddziaływania poprzez wyliczenie trzech przesłanek. Przy spełnieniu którejkolwiek z nich dany podmiot winien być uznany za stronę w postępowaniu.

W ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził podnoszonych w skardze jak i na rozprawie zarzutów, wskazujących że skarżąca powinna być uznana za stronę postępowania w sprawie dotyczącej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia polegającego na wybudowaniu zespołu budynków mieszkalnych z garażami podziemnymi w B. przy ul. L., ob. [...].

Skarżąca jest właścicielką nieruchomości znajdującej się w odległości 144 m od najbliżej położonej działki inwestora, na której ma być realizowana inwestycja. Nie ulega więc wątpliwości, że odległość działki skarżącej od obszaru planowanej inwestycji jest większa niż 100 m, a zatem pierwsza z przesłanek wskazanych w art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. nie została spełniona. Rację ma organ odwoławczy, że na tę ocenę nie wpłynął podział działek nr [...] i [...] na mniejsze działki, bowiem odległość od najbliżej położonego terenu inwestycji do działki skarżącej nie uległa zmianie wskutek tych działań. Działka nr [...], należąca do skarżącej, nie była objęta obszarem oddziaływania inwestycji w ramach przesłanki art. 74 ust. 3a pkt 1 u.o.o.ś. także przed podziałem działek, co wynika z pierwotnej karty informacyjnej przedsięwzięcia (k. 1 akt adm.).

Zdaniem sądu nie budzi również wątpliwości, że nieruchomość skarżącej nie spełnia warunku z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.o.o.ś. – planowana inwestycja w żaden sposób nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącej. Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Z. w B. wprowadzonego uchwałą z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] (dalej powoływany jako MPZP) wynika, że działka skarżącej jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową i usługi. Aktualnie teren tej działki stanowi las, użytek rolny oraz użytek rolny zabudowany budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Zgodzić się zatem należało z Kolegium, że planowana inwestycja budowy budynków wielorodzinnych nie wprowadzi żadnych ograniczeń w potencjalnym zagospodarowaniu nieruchomości skarżącej.

Pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia, czy na działce należącej do skarżącej zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania planowanej inwestycji. Pojęcie standardów jakości środowiska, użyte w art. 74 ust. 3a pkt 2 u.o.o.ś., nie zostało zdefiniowane w tej ustawie, natomiast definicję legalną tego pojęcia można odnaleźć w art. 3 pkt 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm., dalej: p.o.ś.). Użycie tożsamego pojęcia w art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. trudno uznać za przypadkowe. Przez standard jakości środowiska rozumie się w p.o.ś. poziomy dopuszczalne substancji lub energii oraz pułap stężenia ekspozycji, które muszą być osiągnięte w określonym czasie przez środowisko jako całość lub jego poszczególne elementy przyrodnicze. Standardy w zakresie ochrony zasobów środowiska są określane przede wszystkim w drodze regulacji ustawowych. Zgodnie z art. 81 ust. 1 p.o.ś. ochrona zasobów środowiska realizowana jest na podstawie ustawy oraz przepisów szczególnych. Standardy jakości środowiska na danym obszarze może również kształtować gmina poprzez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1219/10, CBOSA). Odnośnie zasad ochrony wód p.o.ś. odsyła w art. 81 ust. 2 do ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm., dalej: prawo wodne). Zauważyć należy, że zgodnie z art. 52 prawa wodnego ochrona wód w zakresie wód podziemnych obejmuje również ich stan ilościowy. Prawo wodne zakazuje również chociażby zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych oraz wód ze źródeł (art. 234 prawa wodnego).

Omawiane pojęcie należy zatem odnosić do standardów w zakresie emisji różnych substancji i energii, takich jak różnego rodzaju pyły, zanieczyszczenia czy hałas. W ramach standardów jakości środowiska będzie miało także znaczenie czy inwestycja wpłynie na jakość wody, tj. przykładowo poziom jej zanieczyszczenia, ale również wpływ na parametry ilościowe wód na danym obszarze, w tym przypadku zmiany w tym zakresie wynikające z realizacji przedsięwzięcia. Odnosząc te rozważania do realiów niniejszej sprawy należy uznać, że przesłanka określona w art. 74 ust. 3a pkt 2 u.o.o.ś. mogłaby zaistnieć w przypadku, gdy na działce nr [...] należącej do skarżącej przekroczone zostałyby standardy jakości środowiska (w tym w zakresie stosunków wodnych), przy czym musiałoby to nastąpić w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. W związku z powyższym wskazywany przez skarżącą fakt, że obecnie działka skarżącej jest zalewana, nie może stanowić okoliczności istotnej w sprawie, o ile przedsięwzięcie planowane przez inwestora nie wpłynie na tę sytuację.

Z uwagi na zarzuty skarżącej, odnoszące się do braku opinii organu wodnoprawnego, zaznaczyć należy, że w analizowanej sprawie sąd nie może wypowiadać się w zakresie konieczności przeprowadzenia opinii o środowiskowych uwarunkowaniach planowanego przedsięwzięcia czy też naruszenia art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 64 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś. przy wydawaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Sąd w niniejszej sprawie poddaje kontroli pod względem zgodności z prawem decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, bada zatem jedynie czy skarżąca powinna być uznana za stronę prowadzonego postępowania czy też nie. W związku z tym brak opinii organu wodnoprawnego mógłby mieć znaczenie jedynie w przypadku oceny legalności decyzji organu pierwszej instancji, której w niniejszym postępowaniu sąd nie może ocenić. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w szczególności karty informacyjnej przedsięwzięcia i jej uzupełnienia, a także opracowania biegłej E. M., przyjąć należy, że dowodzą one, iż planowane przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia standardów jakości środowiska w zakresie stosunków wodnych na działce skarżącej, a zatem skarżąca nie może być uznana za stronę toczącego się postępowania.

Szczególnie istotnym dowodem okazało się przedłożone przez inwestora opracowanie. Dokument ten został sporządzony niejako w odpowiedzi na wezwanie organu wodnoprawnego, gdyż odnosi się wprost do zagadnień wskazanych w tym wezwaniu. Na konieczność uzupełnienia informacji przez inwestora, powołując się na stanowisko organu wodnoprawnego, wskazywało również Kolegium w postanowieniu z [...] sierpnia 2021 r.

Mając na uwadze zagadnienia wskazane w wezwaniu organu wodnoprawnego, opracowanie przedłożone przez inwestora obejmowało również wpływ planowanego przedsięwzięcia na stosunki wodne panujące na terenach sąsiednich z uwzględnieniem sposobu zagospodarowania wód opadowych. Opracowanie miało zatem m. in. wykazać, że realizacja inwestycji nie spowoduje naruszenia stosunków wodnych. Dowód ten z całą pewnością jest istotny z punktu widzenia oceny przez pryzmat istnienia przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 2 u.o.o.ś. Nie ulega wątpliwości sądu, że organy miały prawo ocenić samodzielnie przedłożone przez inwestora opracowanie w aspekcie wypływu planowanej inwestycji na działkę należącą do skarżącej, a zatem brak przekazania tegoż opracowania organowi wodnoprawnemu celem wydania opinii nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Mimo, że dokument ten został sporządzony w innym celu, to jednak pozwala również na rozwianie wątpliwości w zakresie wpływu przedsięwzięcia na stosunki wodne. Ocena przedsięwzięcia w opracowaniu obejmuje zarówno rozwiązania w trakcie budowy, jak i po jej zakończeniu, tj. już w czasie ich użytkowania. Opisano stan wód gruntowych na nieruchomościach i rozwiązania tymczasowe (budowa w okresie niskiego stanu wód, w razie potrzeby odwodnienia), a także rozwiązania mające na celu retencję wody (zbiorniki retencyjne o pojemności 100 m3) i jej przepływ, również w przypadku intensywnych opadów (odprowadzenie do miejskiej kanalizacji deszczowej).

Wskazać należy, że planowana inwestycja jest zgodna z MPZP, w szczególności uwzględnia konieczność budowy kanalizacji deszczowej dla nowych inwestycji – taka kanalizacja deszczowa ma zostać wybudowana w planowanej drodze dojazdowej KD 22L. W związku z tym spływ wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji będzie skierowany w kierunku ul. L., a więc w przeciwnym kierunku niż jest położona działka skarżącej.

Dodatkowo z przedłożonej karty informacyjnej przedsięwzięcia i opracowania biegłej E. M. wynika, że działka, na której ma być realizowana inwestycja jest pochylona w kierunki zachodnim o wysokości rzędnych od 132,5 m n.p.m. (północny wschód działki) do 125 m n.p.m. w części południowo-zachodniej. Działka skarżącej względem działki inwestycyjnej jest położona na wschodzie i południowym wschodzie, a zatem naturalny spływ wód opadowych i roztopowych na działce inwestora jest w kierunku przeciwnym niż działka skarżącej. Tym samym wody opadowe czy roztopowe z działki, na której ma być realizowana inwestycja, nie będą zalewały działki skarżącej.

W ocenie sądu podnoszona kwestia wieloletniego zalewania działki skarżącej w wyniku niesprawnego rowu melioracyjnego, na dowód czego skarżąca przedłożyła wyrok WSA w Warszawie z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 729/21, w żaden sposób nie uwiarygadnia twierdzenia skarżącej, że realizacja planowanej inwestycji zwiększy zalewanie czy podtapianie działki skarżącej. Jak wskazano powyżej, wody opadowe i roztopowe będą odprowadzanie do kanalizacji deszczowej, a zatem nie zwiększy się odprowadzenie tych wód na działki sąsiednie, w tym działkę, na której ma funkcjonować rów melioracyjny. Dodatkowo, jak wynika z przedłożonego wyroku WSA w Warszawie, zalewanie działki skarżącej związane jest z nieprawidłowościami związanymi z budową obwodnicy B., czyli ul. G., a nie planowaną inwestycją.

Także występowanie na obszarze Lasu A. źródliska wody, jak również źródliska wody na działce sąsiedniej do inwestycji i spływu tych wód na działkę skarżącej, nie może być przesłanką do uznania skarżącej za stronę toczącego się postępowania. Z przedłożonych przez skarżącą na rozprawie dokumentów niewątpliwie wynika, że w Lesie A. występuje źródlisko wody, które jak twierdzi skarżąca zalewa jej działkę. Jednakże z mapy będącej elementem "Aktualizacji programu zagospodarowania wód opadowych i rozbudowy kanalizacji deszczowej w graniach administracyjnych miasta B." wynika, że spływ wody z tegoż źródliska następuje w kierunku ul. G. a nie w kierunku ul. L. Powyższe znajduje potwierdzenie w przedłożonym wyroku WSA w Warszawie, z którego wynika, że niewłaściwie działający rów melioracyjny (na granicy działek [...] i [...]) powinien odprowadzać wodę w kierunku ul. G. a nie ul. L. Tym samym brak jest dokumentów, a przynajmniej nie dostarczyła ich skarżąca, jakoby wybudowanie planowanej inwestycji mogło stanowić dodatkową barierę dla swobodnego spływu wód opadowych czy roztopowych z obszaru Lasu A.

Mając na uwadze powyższe, za niezasadne należało uznać zarzuty skargi, naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Wbrew twierdzeniom skargi, organ odwoławczy nie naruszyły art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. bowiem prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, w aspekcie zakresu oceny oddziaływania planowanej inwestycji na działkę skarżącej a w konsekwencji ustalenia, czy skarżąca powinna być uznana za stronę postępowania czy też nie. Wbrew twierdzeniom skargi, nie można zarzucić organom, że nie rozpatrzyły całego posiadanego materiału dowodowego, czy też błędnie ustalono stan faktyczny w sprawie. Organ szczegółowo przedstawił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia oraz przytoczył przepisy, które w sprawie miały zastosowanie. Podkreślić raz jeszcze należy, że aktualny (na dzień wydawania decyzji) stan faktyczny znajdujący się na działce skarżącej (zalania, podtopienia) w żaden sposób nie wynikał z planowanej inwestycji, lecz był wynikiem nieprawidłowego funkcjonowania rowu melioracyjnego, a zatem powyższa okoliczność w żadnym zakresie nie mogła wpłynąć na legalność zaskarżonej decyzji. Tym samym uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Końcowo jedynie informacyjnie wskazać należy, że w sytuacji gdyby realizacja planowanej inwestycji i jej eksploatacja naruszała stosunki wodne w zakresie wód opadowych lub roztopowych istniejących na działce skarżącej, skarżącej przysługują roszczenia uregulowane w art. 234 i nast. ustawy Prawo wodne.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.).