Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1240/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Odrzucono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 136
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 230 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 15 poz 80
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Renata Nawrot Protokolant Specjalista Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1) oddala skargę w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej; 2) odrzuca skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Rejonowa Wojskowa Komisja [...] – Lekarska w W. (dalej jako "organ I instancji" lub "RWKL-L") orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. działając m.in. na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm., dalej jako "ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych") oraz § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie MON z dnia 8 stycznia 2010 r.") rozpoznała u [...] K.L. schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej, tj. 1. tętniaka [...] § 39 pkt 4 oraz schorzenia współistniejące, tj. 2. otyłość nieupośledzającą sprawności ustroju - § 1 pkt 7; 3. nadciśnienie tętnicze I okresu - § 39 pkt 1; 4. [...] - § 60 pkt 1 (w zast.); 5. wole obojętne nieznacznych rozmiarów - § 53 pkt 1; i 6. obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich - § 21 pkt 1. Jednocześnie stwierdzono, że schorzenie opisane w pkt 3 pozostaje w związku ze służbą wojskową i uznano badanego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kat. N- Zał. Grupa II.

Odwołanie od ww. orzeczenia wniósł [...] K. L. reprezentowany przez adwokata domagając się jego uchylenia i wydania nowego orzeczenia lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucił organowi błędne ustalenia oraz brak materiału dowodowego upoważniającego do orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Podniósł, że tętniak [...] powstał na skutek wypadku w A. w dniu [...] czerwca 2010 r., a wskutek zabiegu operacyjnego został zlikwidowany, przez co sprawność odwołującego się przywrócono do normy.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. ("organ odwoławczy" lub "CWKL") orzeczeniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu ww. odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako "K.p.a.") postanowiła uchylić orzeczenie organu I instancji w całości i na podstawie art. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 4 pkt 1, § 16, § 21 ust. 1 i 2 oraz § 24 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. a także art. 20 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 21 ust. 1 i 2 i art. 21a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 666 z późn. zm., dalej jako "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin"), stosując jednocześnie § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2006 r. Nr 12, poz. 75 z późn. zm.) wydała nowe orzeczenie w którym stwierdziła u [...] K.L. schorzenie powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej, tj. tętniaka [...] § 39 pkt 4 oraz ww. schorzenia współistniejące. Organ odwoławczy ustalił przy tym [...] K. L. kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" Załącznik 1, Grupa II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Stwierdzono związek schorzenia wymienionego w pkt 3 rozpoznania (nadciśnienie tętnicze I okresu - § 39 pkt 1) ze służbą wojskową na podstawie Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 31.03.2003 r. - Dz. U. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.). Nadto stwierdzono, że schorzenie wymienione w pkt 6 rozpoznania (obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich - § 21 pkt 1) - pozostaje w związku ze służbą wojskową, ponieważ jest następstwem urazu akustycznego podczas wykonywania obowiązków służbowych w dniu [...] czerwca 2010 r. w A. - podstawa: protokół powypadkowy z JW. Nr [...] w G. i orzeczenie TWKL w D. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., natomiast schorzenia nr 1, 2, 4 i 5 - nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, ustalając datę powstania inwalidztwa na sierpień 2014, nie zaliczając go do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową.

W uzasadnieniu orzeczenia, organ odwoławczy wskazał, że dowódca jednostki w której służbę pełnił [...] K. L., skierował go do organu I instancji w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej w związku z niewykonywaniem zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez 3 miesiące. Organ I instancji prawidłowo orzekł o zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie było bowiem żadnych przesłanek do orzekania o zdolności odwołującego się do służby w wojskach lotniczych. Przywołany przez organ I instancji § 39 pkt 4 dla schorzenia: tętniak [...] ppkt 1 pkt 8 orzeczenia - dla II grupy zdrowotnej (piąta kolumna wykazu), obejmującej żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w trzecim roku i dalszych latach nauki (studiów) przewiduje kategorię zdrowia N/Z. Takie zaś stanowisko ustawodawcy należy rozumieć, że możliwe jest ustalenie kategorii zdrowia Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, a także kategorii zdrowia N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, natomiast wybór kategorii musi być podyktowany stanem zdrowia orzekanego. Jest oczywiste, że w przypadku tętniaków drobnych naczyń tętniczych usuniętych operacyjnie bez następowego upośledzenia sprawności ustroju należy orzec kategorię zdrowia Z. Jednakże schorzenie, które rozpoznano u odwołującego się dotyczy największego naczynia tętniczego organizmu człowieka. [...] następuje nagle i wymaga natychmiastowego zaopatrzenia chirurgicznego. Zabieg operacyjny wykonany w krótkim czasie od momentu pojawienia się objawów ratuje życie pacjentowi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że orzekająca wojskowa komisja lekarska - RWKL-L, jak również obecnie CWKL - nie miała potrzeby zwracania się do szpitali specjalistycznych, w których odwołujący się był leczony, o udostępnienie historii choroby, bowiem dostarczone karty informacyjne doskonale informują o istocie schorzenia, jak również wykonanym leczeniu operacyjnym – [...]. Nie jest to równoznaczne z wycięciem tętniaka, jak to interpretuje odwołujący się w swoim odwołaniu. Z literatury medycznej w dziedzinie kardiologii wynika stwierdzenie, że pacjenci leczeni z powodu [...] nigdy nie mogą być uznani za wyleczonych i do końca życia powinni pozostawać pod ścisłą opieką lekarską. Muszą oni regularnie przyjmować leki i utrzymywać ciśnienie tętnicze poniżej wartości 120/80 mmHg. Koniecznie powinni unikać dużych wysiłków fizycznych, w szczególności statycznych, np. podnoszenie ciężkich przedmiotów czy uprawianie kulturystyki. Dozwolony w ich przypadku jest lekki rekreacyjny wysiłek fizyczny, ale bez współzawodnictwa. W przypadku żołnierza zawodowego nie ma możliwości stosowania tego typu barier ochronnych, natomiast istnieje obowiązek pełnienia służb dyżurnych, uczestnictwa w poligonach, alarmach i zdawania egzaminu z wychowania fizycznego - odpowiedniego dla grupy wiekowej. Biorąc pod uwagę powyższe uzasadnionym jest orzeczenie kategorii zdrowia N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Kojarzenie wystąpienia tego schorzenia z wypadkiem w A. w dniu [...] czerwca 2010 r. w trakcie którego odwołujący się doznał urazu akustycznego jest chybione. Nie doszło wówczas do silnego urazu klatki piersiowej i od dnia tego zdarzenia do dnia operacji wykonanej w trybie pilnym w dniu [...] listopada 2012 r. upłynęły [...] lata i [...] miesięcy. Nie ma takiej możliwości, aby ten uraz mógł spowodować w tak odległym czasie [...]. Dlatego nie orzeczono związku przyczynowego tego schorzenia z wypadkiem w dniu [...] czerwca 2010 r. Również Załącznik nr 2 ani też Załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567 ze zm.) nie wymienia takiego schorzenia jako pozostającego w związku ze służbą wojskową. Stosownie więc do art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin orzeczono brak związku przyczynowego ze służbą wojskową inwalidztwa trzeciej grupy.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że uchylił orzeczenie organu I instancji dlatego, że RWKL-L w W. popełniła błąd dotyczący związku przyczynowego obustronnego upośledzenia słuchu na tony wysokie. Schorzenie to zakwalifikowano jako pozostające w związku ze służbą wojskową na podstawie Załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.), natomiast jest ono następstwem wypadku podczas wykonywania obowiązków służbowych. Ponadto należało doprecyzować rozpoznanie chorobowe powodujące niezdolność odwołującego się do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwo. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia - powodowałoby niepotrzebne przedłużenie ostatecznego załatwienia przedmiotowej sprawy pozostając w sprzeczności z art. 12 K.p.a.

Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniósł K.L. (dalej jako "skarżący") reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżając je w całości.

Zaskarżonemu w całości orzeczeniu zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego zastosowanie, a także wskutek rozstrzygnięcia wbrew w szczególności § 30 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., że uchyla się w całości zaskarżone orzeczenie RWKL-L, zamiast rozstrzygnięcia, że zaskarżone orzeczenie zmienia się (czyli uchyla się jedynie w części), skoro korekcie w orzeczeniu CWKL uległy jedynie w stosunku do treści orzeczenia RWKL-L Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. postanowienia z pkt 8 A. 1 (tętniak [...] - § 39 pkt 4), z pkt 11 lit. a (w którym przyjęto inną datę powstania inwalidztwa, czyli zamiast [...] listopada 2013 r. datę "sierpień 2014"), z pkt 11 lit. H (w którym przyjęto inną datę badania kontrolnego czyli nie listopad 2018 r., lecz "wrzesień 2017 r."), a także zmieniono uzasadnienie ad pkt 6 rozpoznania (zamiast "narażenie na działanie hałasu lotniczego", "schorzenie jest następstwem urazu akustycznego doznanego w dniu [...] czerwca 2010 r. podczas służby w A.) oraz uzasadnienie z pkt 1 rozpoznania (gdzie w miejsce wskazania, że schorzenie to powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej, nie pozostając w związku ze służbą wojskową i daje podstawę do zaliczenia orzekanego do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, przyjęto: "schorzenie układu krążenia (pkt 1 rozp.) powoduje od sierpnia 2014 r. stan inwalidztwa trzeciej grupy z ogólnego stanu zdrowia"), a ponadto w zakresie, który jest korygowany w II instancji, nie orzeczono stosownie do wymogu (naruszonego zresztą wskutek jego w ogóle zastosowania) z przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. o istocie sprawy i zamiast rozstrzygnięcia, że zaskarżone orzeczenie zmienia się o rozpoznanie schorzeń odpowiednio do treści schorzeń z załącznika Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., czyli że dokonywano opisu kwalifikacji rozpoznanych schorzeń u skarżącego inaczej, aniżeli przewidziano to w treści powołanych przy takim rozpoznaniu paragrafów w tymże załączniku nr 1 do rozporządzenia (zamiast "tętniak" wpisano "tętniak [...]" i zamiast jeśli już to "usunięty operacyjnie" co by musiało wskazywać, że obiektywnie tętniaka już nie ma i kwalifikacja jest oczywiście wadliwa i nieadekwatna do tego co jest);

- art. 15 K.p.a. stanowiącego, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne a to przez to, że CWKL wydała nowe orzeczenie, o treści różniącej jednak się względem treści orzeczenie RWKL-L jedynie o zapisy wskazane w wyliczeniu poprzednim, pozbawiając w ten sposób skarżącego możliwości zaskarżenia nowego orzeczenia w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym;

- § 30 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. lub ponadto - art. 136 K.p.a. z powodu rezygnacji z przeprowadzenia niezbędnego w okolicznościach tej sprawy, z pominięciem żądania skarżącego, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie i pominięcia bezpośredniego badania skarżącego przed wydaniem nowego orzeczenia w miejsce wydanego przez RWKL-L stosownie zresztą do wskazówek CWKL zamieszczonych w orzeczeniu Nr [...] z [...] maja 2014 r., po uchyleniu orzeczenia RWKL-L Nr [...] z [...] maja 2014 r. wcześniej (przed wprowadzeniem do obrotu prawnego), zatwierdzonego wszak przez CWKL na podstawie § 12 pkt 2 lit a) w związku z § 26 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz ust. 3 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r.;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 81 K.p.a. oraz § 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz § 22 ust. 1 pkt 3 a także § 23 i § 25 ust. 4 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. w związku z art. 80 K.p.a. przez to, że organ wydający nowe orzeczenie dotyczące skarżącego, wbrew przytoczonym przepisom, a więc zwłaszcza obowiązkowi prawnemu, nie ustalił pełnego stanu faktycznego sprawy istotnego dla orzekania o zdolności skarżącego do służby wojskowej, bo nie uzyskał w szczególności historii chorób jego leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego (z zarejestrowanym na płycie CD przebiegiem zabiegu operacyjnego usuwającego tętniaka jaki się u niego ujawnił), ani nie uzyskał - wydając nowe orzeczenie - informacji lekarza jednostki wojskowej o warunkach i przebiegu służby wojskowej skarżącego na nowym stanowisku służbowym oraz występujących tam czynników ryzyka związanego z warunkami i właściwościami jego służby na nowym stanowisku służbowym (według wzoru o jakim mowa w § 22 ust. 3 cyt. rozporządzenia), oraz pozbawiając możliwości skarżącego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów orzekał w oparciu o ograniczony i niepełny - mimo wskazań (zarzutów) skarżącego w odwołaniu - materiał dowodowy.

Autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że powołane po art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a w orzeczeniu organu odwoławczego przepisy rozporządzeń nie stanowiły legitymacji do uchylenia w całości zaskarżanego odwołaniem orzeczenia organu I instancji, ani tym bardziej do wydania nowego orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Przepisy powoływanych powyżej rozporządzeń uprawniają organ odwoławczy jedynie bądź do dokonania zmiany orzeczenia organu I instancji, bądź do utrzymania w mocy jego orzeczenia.

W ocenie skarżącego CWKL nie ma kompetencji o charakterze kasacyjnym, a jedynie (a może aż) o charakterze reformacyjnym (przez prawo i obowiązek dokonywania remonstrancji orzeczenia, czyli jego zmiany na niewadliwe, nigdy jednak przez wydanie nowego orzeczenia). CWKL wydała nowe orzeczenie, pozbawiając w ten sposób skarżącego możliwości zaskarżenia nowego orzeczenia w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy skupił się na wygłaszaniu złośliwości pod adresem pełnomocnika skarżącego zamiast skupić uwagę na tym, że pełnomocnik nie bez powodu wskazywał, iż opisy schorzeń i dokonywane kwalifikacje są wadliwe i mogą być niewłaściwie odczytywane, nie przecież przez pełnomocnika skarżącego, ale właśnie przez skarżącego, który nie ma wykształcenia wyższego a zwłaszcza wiedzy biegłego lekarza - orzecznika i ma prawnie zagwarantowane, że organy administracji publicznej - także CWKL ma obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników (szczególnie gdy wiedzy specjalistycznej nie mają) do władzy publicznej (art 8 K.p.a.), a także że organy takie obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji mają wręcz czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Tymczasem organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu pokpiwa sobie z pełnomocnika skarżącego radząc mu, aby sobie poczytał w literaturze fachowej o schorzeniu skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o:

- odrzucenie skargi w części dotyczącej związku z schorzeń ze służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa, ponieważ sprawa w tym zakresie nie podlega kognicji sądów administracyjnych,

- o oddalenie skargi w części ustalenia zdolności do służby wojskowej z powodu jej niezasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Polega ona na kontroli legalności, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając niniejszą sprawę w świetle ww. kryteriów Sąd uznał, że skarga na orzeczenie CWKL w części orzekającej o zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej podlega oddaleniu jako niezasadna (art. 151 p.p.s.a), natomiast w pozostałym zakresie - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. I OSK 1203/04 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach są bowiem wydawane nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego - jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, a także orzeczeń w sprawie ustalenia uszczerbku na zdrowiu dla celów odszkodowawczych - skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (por. uchwała składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (publ.: ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04.

W niniejszej sprawie skarżący zaskarżył w całości orzeczenie CWKL, a więc także w zakresie dotyczącym ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd stwierdził niedopuszczalność skargi w tym zakresie.

Uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej Sąd stwierdził, że skarga w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od jej orzeczenia służy zatem odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania - skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 ww. ustawy).

Należy zaznaczyć, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w ww. zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a nadto, czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) oraz rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r.

Kontrola dokonana przez Sąd w tym zakresie pozwala na przyjęcie, że zaskarżone w niniejszej sprawie orzeczenie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach ww. rozporządzenia wykonawczego MON wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 i 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory K.p.a. Sąd zatem nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zaznaczyć również należy, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący nie złożył do akt administracyjnych żadnych dokumentów, mogących skutecznie podważyć przyjętą przez Komisję kwalifikację odnośnie kategorii zdolności do służby wojskowej.

Podstawę do wydania decyzji organu odwoławczego stanowił art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest określany w piśmiennictwie i orzecznictwie jako decyzja merytoryczno - reformacyjna, jednak orzeczenie reformatoryjne jest orzeczeniem co do istoty sprawy, a zarazem orzeczeniem merytorycznym. Organ odwoławczy wydaje taką decyzję jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, tj. postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna. Przepisy K.p.a nie określają podstaw wydania tego typu decyzji, a zatem podstawą taką może być zwykle naruszenie przepisów prawa materialnego. Gdy zaskarżona decyzja narusza jedynie przepisy o postępowaniu administracyjnym, wówczas organ odwoławczy może uchylić ją i orzec co do istoty sprawy, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, chyba, że był obowiązany do usunięcia uchybień tego rodzaju. Uchylenie decyzji w toku instancji jedynie z powodu błędnego powołania podstawy prawnej decyzji oraz niewłaściwego jej uzasadnienia jest sprzeczne z przepisami K.p.a., wadliwości takie powinien bowiem usunąć organ odwoławczy.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy wbrew zarzutowi skargi, prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie ww. przepis. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia organu odwoławczego, nie miał on wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 K.p.a.). W takiej zaś sytuacji, mając również na uwadze zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), organ odwoławczy miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nie uchybił tym samym zasadzie dwuinstancyjności postępowania o której mowa w art. 15 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy § 30 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. i art. 136 K.p.a. z powodu rezygnacji z przeprowadzenia niezbędnego w okolicznościach tej sprawy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie i pominięcia bezpośredniego badania skarżącego przed wydaniem nowego orzeczenia, należy stwierdzić, że jest on niezasadny.

Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z § 30 ust. 2 ww. rozporządzenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów.

Podejmując zaskarżone orzeczenie organ odwoławczy uznał, że przeprowadzone badania pozwalają na podjęcie stosownych rozstrzygnięć bez konieczności przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych. Ponadto, zgodnie z art. 136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jak więc wynika z powyższego, organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ani nawet w znacznej części, a jedynie jest uprawniony do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie było potrzeby zwracania się do szpitali specjalistycznych, w których skarżący był leczony, o udostępnienie historii jego choroby, bowiem dostarczone karty informacyjne informują o istocie schorzenia, jak również o wykonanym leczeniu operacyjnym – [...]. Wyjaśnił przy tym, że powyższy zabieg nie jest równoznaczny z wycięciem tętniaka, jak to interpretował skarżący w swoim odwołaniu. Wskazał, że pacjenci leczeni z powodu [...] nigdy nie mogą być uznani za wyleczonych i do końca życia powinni pozostawać pod ścisłą opieką lekarską. Muszą oni bowiem regularnie przyjmować leki i utrzymywać ciśnienie tętnicze poniżej wartości 120/80 mmHg. Koniecznie powinni również unikać dużych wysiłków fizycznych, w szczególności statycznych, np. takich jak podnoszenie ciężkich przedmiotów czy uprawianie kulturystyki. Dozwolony w ich przypadku jest lekki rekreacyjny wysiłek fizyczny, ale bez współzawodnictwa. W przypadku żołnierza zawodowego nie ma zaś możliwości stosowania tego typu barier ochronnych, natomiast istnieje obowiązek pełnienia służb dyżurnych, uczestnictwa w poligonach, alarmach i zdawania egzaminu z wychowania fizycznego - odpowiedniego dla grupy wiekowej. Rozpoznane u skarżącego schorzenie, tj. tętniak [...] dotyczy największego naczynia tętniczego organizmu człowieka. [...] tętniaka, szczególnie części [...] następuje nagle i wymaga natychmiastowego zaopatrzenia chirurgicznego. Zabieg operacyjny wykonany w krótkim czasie od momentu pojawienia się objawów ratuje życie pacjentowi. Tym samym, w ocenie Sądu, organ odwoławczy w wystarczający sposób uzasadnił orzeczenie w przypadku skarżącego kategorii zdrowia N oznaczającej jego niezdolność do zawodowej służby wojskowej.

Organ odwoławczy wyjaśnił również powody uchylenia orzeczenia organu I instancji i wydania nowego, reformatoryjnego orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty. Wskazał bowiem, że RWKL-L w W. popełniła błąd dotyczący związku przyczynowego obustronnego upośledzenia słuchu na tony wysokie. Schorzenie to zakwalifikowano jako pozostające w związku ze służbą wojskową na podstawie Załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.), natomiast jest ono następstwem wypadku podczas wykonywania obowiązków służbowych. Ponadto, podstawę do uchylenia orzeczenia organu I instancji stanowiła konieczność doprecyzowania rozpoznania chorobowego powodującego niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwo. Zgodzić się przy tym należy z organem, że uchylenie orzeczenia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powodowałoby jedynie niepotrzebne przedłużenie ostatecznego załatwienia niniejszej sprawy.

Sąd nie dopatrzył się zaś naruszenia przez organ odwoławczy pozostałych wskazanych w skardze innych przepisów postępowania, czy też przepisów prawa materialnego, w szczególności rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2011 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w prawidłowy sposób, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia przez organ odwoławczy ostatecznego rozstrzygnięcia. W sprawie nie doszło do takich naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę w pozostałej części - jak w pkt 2 sentencji.