Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 575/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1 i 5, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 21 maja 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 21 maja 2019 r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 21 maja 2019 r. (nr [...]) Wójt Gminy - działając na podstawie art. 104, art. 107, art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497) - odmówił J. T. (zwanemu dalej: "stroną", "skarżącym") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – J. T., urodzoną 28 września 1938 r.

Powodem odmowy było niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz treść art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności matki strony, wydanym dnia 2 września 2011 r., stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast w momencie otrzymania orzeczenia matka strony miała 73 lata.

Ponadto strona w związku z opieką, którą obecnie sprawuje nad matką, na mocy decyzji z dnia 20 sierpnia 2014 r. pobiera zasiłek dla opiekuna od 1 sierpnia 2014 r. bezterminowo.

Organ podniósł także, że w oświadczeniu złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona zaznaczyła, iż w przypadku wydania decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej zasiłku dla opiekuna.

Mając powyższe na uwadze organ wyjaśnił, że mimo, iż w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podnoszono, że przywołany art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jest uznany za przepis niekonstytucyjny, to ustawodawca do dnia dzisiejszego nie dokonał zmiany tej regulacji, co oznacza, iż w dalszym ciągu organy są zobligowane do weryfikacji kwestii dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, tj. badania czy niepełnosprawność powstała przed 18 rokiem życia, bądź w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w tej materii, powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Stanowisko MRPJJPS w opisywanej kwestii jest jednoznaczne i potwierdza konieczność zróżnicowanego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, póki działania legislacyjne zmierzające do przywrócenia równości wśród tej kategorii świadczeniobiorców wciąż trwają.

Ponadto organ zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie dodatkowo negatywną przesłanką wykluczającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r., ponieważ strona pobiera zasiłek dla opiekuna i na tym etapie postępowania nie wyraziła zgody na jego uchylenie. Uczyni to - jak oświadczyła - w momencie kiedy zostanie wydana pozytywna decyzja w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji – jak wskazał organ - "skoro klient wprost wyraża swoją abnegację dla uchylenia decyzji to organ nie ma uprawnień żeby z urzędu tę decyzję uchylić, nie zaszły przesłanki z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych".

Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że całe postępowanie jest przewlekłe i niezrozumiałe. Już dwukrotnie była wzywana i składała do protokołu oświadczenia o tym, że nadal cały czas sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i póki co nie może wyrazić zgody na uchylenie zasiłku dla opiekuna z uwagi na brak pozytywnej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, bowiem pozostanie bez środków do życia.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 31 stycznia 2019 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji w dniu 22 lutego 2019 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 kwietnia 2019 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dokonując powtórnej analizy akt sprawy Wójt Gminy uznał, że należy odmówić wnioskowanego świadczenia.

Organ odwoławczy zaznaczył, że orzeczeniem z dnia 2 września 2011 r. (nr [...]) wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczono w stosunku do matki strony znaczny stopień niepełnosprawności; niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od czerwca 2006 r. Z orzeczenia wynika także, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano na stałe. Z akt sprawy wynika, że J. T. jest wdową, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i jego żoną; na podstawie wywiadu środowiskowego potwierdzono, że strona sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką. Strona pobiera zasiłek dla opiekuna na mocy decyzji z dnia 20 sierpnia 2014 r.

Kolegium zaznaczyło, że z przedłożonych organowi akt sprawy wynika, iż strona cały czas sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawną matką, jednak na chwilę obecną nie wyraża ona zgody na uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna z uwagi na to, że nie posiada pozytywnej decyzji na świadczenie pielęgnacyjne.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 u.ś.r. wyjaśniając, że Kolegium nie podziela zasadności argumentacji organu I instancji dotyczącej podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego przez stronę, uznając, iż w sprawie z uwagi czas powstania niepełnosprawności osoby dorosłej, nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r., odwołując się w tym zakresie do swojej decyzji z dnia 9 kwietnia 2019 r. i zawartej w niej argumentacji.

Kolegium przyjęło jednak, że istotne w sprawie jest natomiast, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

W art. 27 ust. 5 u.ś.r. uregulowano natomiast zbieg praw do świadczeń. Zgodnie z tym przepisem w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego, lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż dla uniknięcia zbiegu powyższych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku. Taka interpretacja uwzględnia bowiem art. 27 ust. 5 u.ś.r., który w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń stwierdza, że w takiej sytuacji przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Zaprezentowane podejście odpowiada zasadzie, zgodnie z którą ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie w sytuacji niekorzystania przez opiekuna z innych konkurencyjnych świadczeń (uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 82/18).

W niniejszej sprawie strona wprost oświadczyła, iż nie wyraża zgody na uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, natomiast bez uchylenia prawa do zasiłku dla opiekuna nie ma prawnej możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego Kolegium nie mogło orzec we własnym zakresie (art. 138 § 2 k.p.a.), mimo iż nie podziela stanowiska organu I instancji odnośnie wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

J. T. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną wykładnię, niewłaściwą interpretację i zastosowanie przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2004 r. o świadczeniach rodzinnych, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) oraz art. 32 ust. 1, a także art. 190 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że matka ma obecnie 81 lat, od 13 lat legitymuje się orzeczeniem w stopniu znacznym, choruje na nowotwór złośliwy, choroby układu krążenia, zmiany zwyrodnieniowe stawów. Potrzebuje stałej opieki w codziennej egzystencji, jest całkowicie zdana na jego pomoc. Przyznał, że pobiera zasiłek dla opiekuna w kwocie 620 zł, ale jeśli z niego zrezygnuje to nie ma później już powrotu do niego i zostanie bez środków do życia. W tej sytuacji nie zdecydował się na rezygnację z zasiłku. Słyszał, że istnieją orzeczenia gdzie takie przypadki jak jego są pozytywnie rozpatrywane, tzn. uchylono decyzje odmowne organów I i II instancji.

Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K38/13) uznał, iż przepisy uzależniające pomoc dla osób z niepełnosprawnością od tego, w jakim momencie życia osoby wymagającej opieki jej niepełnosprawność została orzeczona, są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Stosownie zaś do treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył w dniu 31 stycznia 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. T. (matką). W aktach sprawy znajduje się także pismo skarżącego opatrzone datą 30 stycznia 2019 r., w którym złożył oświadczenie, że w przypadku wydania decyzji przyznającej mu świadczenie pielęgnacyjne, z dniem wydania takiej decyzji wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej zasiłku dla opiekuna, który otrzymuje z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

W ocenie Sądu takie oświadczenie w pełni spełnia wynikający z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wymóg wskazania (wyboru) przez stronę świadczenia, którego przyznania strona oczekuje, dlatego winno ono skutkować wszczęciem postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a następnie – w razie spełnienia przesłanek – wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, zaś pominięcie treści takiego oświadczenia stanowi naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 904/17).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. winien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem przez organ, czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Kierując się zatem zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie innego świadczenia (w tym wypadku zasiłku dla opiekuna). Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła ze swojego prawa wyboru w pełni skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje, wyprowadzana z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa) - jedna decyzja", tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji z innego świadczenia (zasiłku dla opiekuna), stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna (art. 155 k.p.a.) w odrębnym punkcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej stanowisko. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący złożył oświadczenie o wyborze korzystniejszego dlań świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne. Nie ma przy tym znaczenia, że o rezygnacji z pobieranego dotychczas świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna zadecydował pod warunkiem przyznania mu przez organ wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Takie postępowanie skarżącego w kwestii rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia jest w pełni uzasadnione i – jak przyjął w przywołanym powyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny - dopuszczalne w opisanej sytuacji.

Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że organy – organ I instancji poprzez nie zastosowanie, zaś organ odwoławczy poprzez błędną wykładnię – naruszyły przepis prawa materialnego – art. 27 ust. 5 u.ś.r. i co miało wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozstrzygając niniejszą sprawę organ orzekający - mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a. – dokona merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, badając czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., w szczególności z uwzględnieniem oświadczenia skarżącego dotyczącego wyboru przysługującego mu świadczenia w trybie art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz biorąc pod uwagę, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. musi być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, lecz nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane decyzją wcześniejszą.

Organy orzekające w niniejszej sprawie, a w szczególności organ I instancji biorąc pod uwagę stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu swojej decyzji, winny także przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy uwzględnić skutki prawne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104), którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem tego wyroku jest bowiem zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zwrócić należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia trybunalskiego, począwszy od dnia jego ogłoszenia, jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności (tj. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności). Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, zaś zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Zaznaczenia i wyjaśnienia także wymaga, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Podsumowując zatem, skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany, to organ orzekający w niniejszej sprawie musi dokonać odkodowania podstawy prawnej dla rozstrzygnięcia żądania strony z tych właśnie przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną (tutaj: prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją, biorąc tym samym pod uwagę zasygnalizowane powyżej skutki prawne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13).

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).