Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2383/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 3, art. 105, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1138
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi Izby Komorniczej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołania na stanowisko komornika oddala skargę


UZASADNIENIE

I. w L. (zwana "skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] o umorzeniu postępowania na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], o powołaniu E. J. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, j.t., z późn. zm., dalej "k.p.a.") oraz w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1138, j.t., z późn. zm., dalej "u.k.s.e.").

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Minister Sprawiedliwości powołał E. J. ( dalej zwaną "uczestniczką postepowania") na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W..

W dniu 4 sierpnia 2016 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynął wniosek I. w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. VI SA/Wa 1022/15 oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r. sygn. II GPS 1/14 dotyczącą notariuszy, skarżąca podnosiła, że izbie komorniczej przysługuje status strony postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, z czego skarżąca wywiodła, że samorząd zawodowy powinien mieć wpływ na decyzje dotyczące wskazywania osób, którym powierza się wykonywanie zawodu zaufania publicznego. Skarżąca wskazała, że współdziałanie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.k.s.e. w związku z art. 106 k.p.a., nie jest wyłącznym i jedynym środkiem przysługującym organowi samorządu w ramach działań koniecznych dla zagwarantowania właściwej obsady personalnej.

W kwestii zaskarżonej decyzji o powołaniu E. J. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., skarżąca zarzuciła organowi, że mimo obowiązku wynikającego z art. 11 ust. 2 u.k.s.e. nie dokonał jakiejkolwiek oceny przesłanek powołania określonych w tym przepisie. Nie odniósł się do negatywnej opinii Rady I. w L., wskazującej na niezasadność utworzenia kolejnego stanowiska komorniczego w przedmiotowym rewirze.

W odpowiedzi na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uczestniczka postepowania w piśmie z 19 sierpnia 2016 r. wniosła o utrzymanie zaskarżonej decyzji argumentując, że dane statystyczne wskazują na potrzebę utworzenia nowego stanowiska komorniczego, a Rady I. w L. dba wyłącznie o własne interesy.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r., jak wskazano na wstępie, Minister Sprawiedliwości umorzył postepowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania E. J. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. złożony przez I. w L. nie może zostać rozpatrzony z uwagi na fakt, iż został złożony przez podmiot nie będący stroną w sprawie.

Wskazał, powołując się na literaturę i orzecznictwo, że art. 28 k.p.a. definiuje pojęcie strony postępowania. Przy czym interes prawny stanowi interes indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Ponadto, pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Uznał zatem, że art. 28 k.p.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, lecz musi istnieć przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, I. w L. nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku u.k.s.e., nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Samorządowi komorniczemu jako organowi opiniodawczemu nie przysługuje prawo występowania w charakterze strony. Samorząd uczestniczy bowiem w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika na zasadach określonych w art. 106 k.p.a., przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział jako strony w tym postępowaniu. W postępowaniach w przedmiocie powołania i odwołania komornika sądowego, z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, wynika wprost jedynie opiniodawcza rola samorządu komorniczego. Minister wskazał, że sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnych interesów osób ubiegających się o stanowisko. Zdaniem organu, zgodnie z art. 11 ust. 1 u.k.s.e., komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Natomiast udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania.

W tej mierze organ współdziałający ma za zadanie przyczynić się do prawidłowego załatwienia sprawy przez inny organ, ale bez wkraczania we właściwość, zadania i kompetencje innego organu. Opinia właściwej rady I. wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu, sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego nie dotyczą indywidualnego interesu prawnego izb komorniczych, lecz indywidualnych interesów osób ubiegających się o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Jak podniósł Trybunał Konstytucyjny na gruncie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, precyzuje cel i granice sprawowanej pieczy nad wykonywaniem zawodu. Każde działanie samorządu zawodowego w tym zakresie podlega zatem konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonywanej z punktu widzenia interesu publicznego. Interes publiczny i jego ochrona nie mogą być utożsamiane z partykularnym interesem danej korporacji zawodowej.

Organ wskazał, że komornik przede wszystkim jest funkcjonariuszem publicznym i Minister Sprawiedliwości powołuje go i sprawuje nadzór nad komornikami. Odwołał się do poszczególnych regulacjigodnie z art. 64 ust. 1 i 2 u.k.s.e. -. W tym zakresie m. in. może zawiesić komornika w czynnościach czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa). Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 u.k.s.e. do zakresu działania rady I. należy natomiast nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu. W przepisie tym mowa jest wprost o nadzorze nad komornikami, nie zaś nad kandydatami na komorników. Tymczasem do momentu złożenia ślubowania nie można mówić o powołaniu kandydata na komornika, mimo wydania przez organ stosownej decyzji w tym zakresie. Brak zatem jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, iż odmawiając izbie komorniczej prawa udziału w postępowaniu administracyjnym o powołanie na stanowisko komornika uniemożliwia się wykonywanie obowiązków sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem powagi i godności zawodu oraz sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Ustawodawca wyposażył bowiem radę I. w szereg instrumentów (np. wizytacje kancelarii komorniczych, wnioskowanie o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego), za pomocą których może skutecznie czuwać nad zapewnieniem wysokiego poziomu merytorycznego dokonywanych przez komorników czynności. Brak udziału w toku postępowania w przedmiocie powołania na komornika żadnego z tych uprawnień izb komorniczych nie narusza, nie można zatem twierdzić, że uprawnienia samorządu komorniczego w tym zakresie są iluzoryczne.

Minister Sprawiedliwości uznał za nieuprawnione powoływanie się Izby na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego nr II GPS 1/14 z dnia 22 września 2014 r. która dotyczy zagadnienia prawnego, czy na podstawie art. 10 § 1 i 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie w zw. z art. 106 i art. 28 k.p.a. izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, nie dotyczy natomiast bezpośrednio uprawnień izb komorniczych w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania komornika sądowego.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości , pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Różnice te zachodzą w zakresie funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom. Przede wszystkim komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 u.k.s.e.), jest organem egzekucyjnym państwa, a jego czynności mają charakter publicznoprawny. Nie posiada swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Komornik, poza wyjątkiem określonym w art. 8 u.k.s.e., jest również ściśle powiązany z obszarem właściwości sądu rejonowego, przy którym działa. Ponadto, ze szczególnym publicznoprawnym statusem prawnym komornika sądowego związana jest też specyficzna dla tego zawodu instytucja zawieszenia komornika w czynnościach. Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy: podlega nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu - wykonywanemu przez sąd rejonowy, przy którym działa, z urzędu lub w wyniku złożenia skargi na czynności komornika), administracyjnemu (służbowemu - wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) i samorządowemu (korporacyjnemu). Zakres uprawnień organów nadzoru wyznacza granice niezależności i samodzielności komornika w wykonywaniu powierzonych czynności. Ponadto, za szkodę wyrządzoną przez komornika solidarną odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa (art. 23 ust. 3 u.k.s.e.). Takiej odpowiedzialności Skarbu Państwa nie przewidują natomiast przepisy ustawy Prawo o notariacie.

Minister wskazał ponadto, że nadzór nad komornikiem sądowym wykonywany przez Ministra Sprawiedliwości ma postać nadzoru bezpośredniego i pośredniego. Nadzór bezpośredni skierowany jest na wszystkich komorników w celu zachowania jednolitych zasad w spełnianiu powierzonej funkcji oraz samorządu komorniczego co do zgodności z prawem podejmowanych uchwał. Nadzór ten odnosi się również do innych materii funkcjonowania komornika m. in. wiąże się z jego powoływaniem

i odwoływaniem. Przykładowo, zgodnie z art. 15a ust. 1 pkt 6 u.k.s.e. na wniosek prezesa właściwego sądu apelacyjnego lub prezesa właściwego sądu okręgowego, Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik dopuścił się rażącego lub uporczywego naruszenia przepisów prawa.

W ramach nadzoru pośredniego Minister Sprawiedliwości może natomiast zlecić sędziemu - wizytatorowi przeprowadzenie wizytacji określonej kancelarii. Minister Sprawiedliwości jest również uprawniony do złożenia wniosku o wszczęcie przeciwko komornikowi postępowania dyscyplinarnego.

Istotnym elementem różnicującym status prawny komornika sądowego

i notariusza jest również wspomniany wyżej nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym, sprawowany na podstawie art. 759 § 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd może z urzędu wydawać komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwać spostrzeżone uchybienia. Zatem uprawnienia nadzorcze przyznane sądowi na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. mają zarówno charakter represyjny (usuwanie spostrzeżonych uchybień), jak i prewencyjny (zapewnienie należytego wykonania egzekucji), a sąd może podejmować z urzędu działania nadzorcze w toku prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji.

I. w L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, nie zgadzając się z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji nie sposób się zgodzić.

Skarżącą wskazała, że z treści np. art. 115 § 13 ust. 3 kodeksu karnego wynika wprost, że tak notariusz, jak i komornik - są funkcjonariuszami publicznymi. Regulacja ustawowa nie pozostawia tu żadnych wątpliwości. W ocenie Izby ponieważ na odmowę dokonania czynności notarialnej przysługuje zażalenie - przyjąć należy że notariusz odmawiający czynności notarialnej pełni funkcję sądu I-szej instancji. Status funkcjonariusza publicznego nie pozbawia w końcu możliwości przyznania funkcjonariuszowi statusu osoby zaufania publicznego. Z tego względu argumentu za odmową przyznania I. statusu strony z tego względu, że inny jest status tak samorządów, jak i osób piastujących funkcje komornika i notariusza, nie można uznać za trafny i istotny.

Nie jest również istotny dla sprawy przytoczony przez Ministra Sprawiedliwości zakres uprawnień komornika sądowego, w istocie odmienny od zakresu uprawnień notariusza, a sprowadzający się do stosowania przymusu w celu podporządkowania dłużnika indywidualnej normie prawa materialnego (przymuszenia do wykonania orzeczenia sądu).

Ponadto czynności wykonywane przez komornika nie polegają wyłącznie na stosowaniu przymusu, wystarczy wspomnieć o obowiązku wezwania dłużnika do dobrowolnego wykonania treści tytułu wykonawczego - czy to zapłaty, zgodnie z art. 923 k.p.c., czy dobrowolnego opuszczenia nieruchomości i lokalu zgodnie z art. 1046 k.p.c., gdzie - w przypadku zastosowania się dłużnika do wezwania - do zastosowania przymusu nie dochodzi w ogóle, a jeśli już - wyłącznie wskutek ziszczenia się określonych przesłanek procesowych, nakładających na komornika obowiązek działania. Podobnie jak notariusz, komornik funkcjonalnie jest przedsiębiorcą, a przynajmniej z woli ustawodawcy dokonywane przez niego czynności traktowane są jako usługi dla ludności, o czym bezspornie przesądził Minister Finansów, uznając interpretacją ogólną z 9 czerwca 2015 r, że opłaty egzekucyjne winny być opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

Nie jest również cechą różnicującą brak możliwości swobody czynności zawodowych. Również notariusz zobowiązany jest do dokonania zleconej czynności notarialnej, a jeżeli dokonać jej nie może - odmowy może udzielić w ściśle określonych przypadkach, odmowę tę musi uzasadnić, zaś na odmowę - czym wspomniano wyżej - przysługuje zleceniodawcy zażalenie do właściwego sądu. Co do braku możliwości dokonania czynności bez wynagrodzenia - kompetencja obniżenia opłaty egzekucyjnej, której część w istocie może stanowić) wynagrodzenie komornika, nawet do kwoty posiadającej marginalne znaczenie ekonomiczne, została przeniesiona na sąd zgodnie z treścią art. 49 ust. 7 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, albowiem ustawodawca, w trakcie prac nad nowelizacją umożliwiającą tzw. "miarkowanie" opłaty, uznał że jest to konieczne dla prawidłowego stosowania instytucji miarkowania. W przypadku złożenia wniosku o obniżenie opłaty komornik zobowiązany jest taki wniosek rozpoznać i w razie wystąpienia przesłanek ustawowych - opłatę obniżyć, nawet do wspomnianej, pozbawionej znaczenia ekonomicznego, wysokości.

Odnosząc się do kwestii ścisłego powiązania komornika z obszarem sądu rejonowego, przy którym komornik działa, zdaniem skarżącej wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości związek taki, systematycznie, od czasu nowelizacji ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z 2007 r., wprowadzającej nieograniczone terytorialnie prawo wyboru komornika oraz swoistą "konkurencję" w stosowaniu przymusu państwowego - maleje, np. w 2014 r. spośród 5.188 tys. spraw Km, aż 2.551 tys. czyli połowę komornicy prowadzili poza obszarem właściwości sądu przy którym działają, zaś w latach 2015 i 2016 odsetek ten jeszcze się powiększył .

Istotnie, co trafnie podkreślił Minister Sprawiedliwości, Skarb Państwa odpowiada solidarnie z komornikiem za wyrządzone przez komornika szkody - jednak zupełnie inaczej (proporcjonalnie) ukształtowane są zasady ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej przedstawicieli obu tych zawodów; w przypadku notariusza brak ubezpieczenia powodować może odpowiedzialność dyscyplinarną, zaś w przypadku komornika - jest bezwzględną przesłanką odwołania ze stanowiska. Również suma gwarancyjna ubezpieczenia jest w przypadku komorników ustalana aktem prawa powszechnie obowiązującego - rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej komorników sądowych Dz. U. 2003 Nr 232 poz. 2326. Można zatem stwierdzić, że interesy Skarbu Państwa, które mogłyby doznać uszczerbku z powodu szkód wyrządzonych przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych są doskonale zabezpieczone, zaś Państwo posiada instrumenty pozwalające kształtować zakres tychże zabezpieczeń, poprzez ustalenie minimalnej sumy gwarancyjnej, w miarę potrzeb. Różnice w odpowiedzialności nie wydają się zatem cechą różnicującą pozycję ustrojową notariuszy i komorników.

Przechodząc do omówienia nadzoru sprawowanego nad komornikiem Rada Izby w pełni podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości sprawuje nad komornikami nadzór pośredni i bezpośredni - przy czym ten ostatni skierowany jest na wszystkich komorników w celu zachowania jednolitych zasad w spełnianiu powierzonej funkcji oraz na organy samorządu - w celu zachowania zgodności z prawem podejmowanych uchwał.

Z wyliczenia różnic w statusie komorników i notariuszy Minister Sprawiedliwości wyprowadził wniosek, iż niemożliwe jest zastosowanie normy sformułowanej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego do określenia statusu I. w postępowaniu kwalifikacyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego - jako statusu strony. Zdaniem skarżącej Izby argumentacja przedstawiona przez Ministra Sprawiedliwości nie wytrzymuje

jednak w najmniejszym stopniu krytycznej analizy.

Dodatkowo swoje stanowisko w sprawie Izba przedstawiła w załączniku do protokołu rozprawy złożonym 29 marca 2017r.

.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zwrócił uwagę, że skarga ma charakter polemiczny nie wskazując przy tym jakichkolwiek norm prawnych, których naruszenia dopuścił się Minister Sprawiedliwości.

Uczestniczka postepowania wniosła o oddalenie skargi, przyłączając się do stanowiska organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd

w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz.718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.".

Oceniając zaskarżoną decyzję wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Sprawiedliwości, który po rozpatrzeniu wniosku I. w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o powołaniu D. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w L. umorzył postępowanie odwoławcze.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości wskazujące na brak interesu prawnego I. w L. w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2015r., poz. 790, ze zm. dalej u.k.s.e.), nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Natomiast decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisów art. 93 ust.1 pkt 2 i art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wynika wprost, że samorząd komorniczy jest organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego.

Przede wszystkim, sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnych interesów osób ubiegających się o stanowisko komornika sądowego. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 u.k.s.e. komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Opinia właściwej rady I. wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy.

O ile sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego nie dotyczą indywidualnego interesu prawnego izb komorniczych, lecz indywidualnych interesów osób ubiegających się o powołanie na stanowisko komornika sądowego, nie są własnymi sprawami samorządu komorniczego. Jak słusznie zauważył Minister nie można wywodzić istnienia interesu prawnego z art. 17 Konstytucji RP, tj. z ogólnych zasad statuujących funkcjonowanie samorządów zawodowych, w tym obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Piecza ta polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód już wykonują. Uprawnienie to realizowane jest zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 u.k.s.e. poprzez nadzór rady I. nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu.

Ponadto, nie sposób zignorować ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, w świetje którego organ opiniodawczy uczestniczący w postępowaniu administracyjnym na zasadach określonych w art. 106 k.p.a., nie może jednocześnie brać udziału w tym postępowaniu w charakterze strony.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, w tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona i jako organ współdziałający w trybie art. 106 k.p.a., gdyż te role procesowe wykluczają się wzajemnie (por. wyrok z dnia 12 stycznia 1994r. sygn. akt II SA 1971/93; wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. II GSK 708/10).

Sąd przychyla się do stanowiska, że skoro samorząd komorniczy w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika wydaje opinię w trybie art. 106 k.p.a. nie może być jednocześnie uznany za stronę tego postepowania, występować jako strona, której przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Innymi słowy, okoliczność że samorząd komornicy występuje w tym postępowaniu jako organ współdziałający całkowicie wyklucza przyjęcie, że przysługuje mu status strony.

Sąd podziela także stanowisko Ministra Sprawiedliwości,

że z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika wyłącznie opiniodawcza rola samorządu komorniczego w postępowaniach w przedmiocie powołania i odwołania komornika sądowego. Uprawnienia opiniodawcze samorządu wynikają także z innych przepisów omawianej ustawy m. in. zgodnie z art. 15a ust. 3 u.k.s.e. odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 6, 7 i 9 oraz w ust. 2, następuje po uprzednim wysłuchaniu komornika, chyba że nie jest to możliwe, oraz po zasięgnięciu opinii rady właściwej I. , która przedstawia opinię w terminie 21 dni od dnia otrzymania wniosku o wyrażenie opinii; zgodnie z art. 15 b ust. 1 u.k.s.e. o przeniesieniu na stanowisko komornika w innym rewirze komorniczym rozstrzyga Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej; zgodnie art. 27 ust. 3 u.k.s.e. prezes sądu apelacyjnego może, w drodze zarządzenia, po zasięgnięciu opinii rady właściwej I. , dokonać zmiany zastępcy komornika.

Komornik przede wszystkim jest funkcjonariuszem publicznym i to Minister Sprawiedliwości powołuje go i sprawuje nadzór - zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 u.k.s.e. - nad komornikami. W tym zakresie m. in. może zawiesić komornika w czynnościach czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa).

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, nie można na grunt niniejszej sprawy przenosić stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w uchwale z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14. Uznano w niej, że izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, albowiem nie dotyczy ona bezpośrednio uprawnień izb komorniczych w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania komornika sądowego.

Oznacza to, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieją istotne różnice w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Różnice te zachodzą w zakresie funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom.

Przede wszystkim komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 u.k.s.e.), natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną (art. 1 § 1 Prawa o notariacie), przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym (art. 2 § 1 Prawa o notariacie).

Uprawnione jest także twierdzenie organu, że przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Komornik z uwagi na spełnianą rolę organu egzekucyjnego wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu.

Innymi słowy, fakt przekazania przez państwo komornikowi części swojego imperium powoduje zatem, że pozycja ustrojowa komornika jest silniejsza niż notariusza.

W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Komornik, poza wyjątkiem określonym w art. 8 u.k.s.e., jest również ściśle powiązany z obszarem właściwości sądu rejonowego, przy którym działa. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są one podejmowane we własnym imieniu jako osoby fizycznej.

Ze szczególnym publicznoprawnym statusem prawnym komornika sądowego związana jest też specyficzna dla tego zawodu instytucja zawieszenia komornika

w czynnościach. Ustawodawca w art. 15 u.k.s.e. dopuszcza z określonych przyczyn zawieszenie obligatoryjne lub fakultatywne, którego dokonuje Minister Sprawiedliwości. Z publicznoprawnym charakterem statusu komornika wiąże się również jego powołanie i odwołanie dokonywane przez Ministra Sprawiedliwości.

Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu - wykonywanemu przez sąd rejonowy, przy którym działa, z urzędu lub w wyniku złożenia skargi na czynności komornika), administracyjnemu (służbowemu - wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) i samorządowemu (korporacyjnemu). Zakres uprawnień organów nadzoru wyznacza granice niezależności

i samodzielności komornika w wykonywaniu powierzonych czynności. Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 3 u.k.s.e. za szkodę wyrządzoną przez komornika solidarną odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Takiej odpowiedzialności Skarbu Państwa nie przewidują natomiast przepisy ustawy Prawo o notariacie.

Istotnym elementem różnicującym status prawny komornika sądowego i notariusza jest również wspomniany wyżej nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym, sprawowany na podstawie art. 759 § 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd może z urzędu wydawać komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwać spostrzeżone uchybienia. Zatem uprawnienia nadzorcze przyznane sądowi na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. mają zarówno charakter represyjny (usuwanie spostrzeżonych uchybień), jak i prewencyjny (zapewnienie należytego wykonania egzekucji), a sąd może podejmować z urzędu działania nadzorcze w toku prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji.

Powyższe porównanie wskazuje zatem na istotne różnice pomiędzy instytucją komornika sądowego a notariusza. Mianowicie: Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Komornik będąc organem egzekucyjnym wyposażony został w uprawnienia władcze przysługujące państwu, a jednocześnie w odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy.

W sposób odmienny od notariuszy unormowano nadzór nad działalnością komornika, ponieważ podlega on nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) orz samorządowemu (korporacyjnemu).

Notariusz natomiast, choć wykonuje zawód zaufania publicznego i w granicach działania objęty jest ochroną przysługującą funkcjonariuszowi publicznemu, to jednak z uwagi na wskazane powyższej odmienności nie może być ustrojowo utożsamiany z instytucją komornika sądowego.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, która w istocie stanowi polemikę ze stanowiskiem Ministra.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.