Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 853/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3, art. 18 ust. 7
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Julia Kubasik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych H. K. oraz Przedsiębiorstwa "R." Spółki z o.o. w Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 941/09 w sprawie ze skarg H. K. oraz Przedsiębiorstwa "R." Spółki z o.o. w Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargi kasacyjne


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 941/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargi H. K. i P. "R." Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie obrotu alkoholami.

Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że D. R. wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta K. z [...] maja 2008 r. w sprawie udzielenia H. K. zezwolenia nr [...] na sprzedaż napojów do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży uzasadniając, że H. K. nie posiada tytułu prawnego do lokalu, jak również jej zgody na sprzedaż alkoholu w nieruchomości, której jest współwłaścicielem w ¼ części.

Postanowieniem z [...] marca 2009 r. wszczęto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2008 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność tej decyzji wskazując, że we wniosku z [...] kwietnia 2008 r. H. K. wskazał jako punkt sprzedaży alkoholu: K. ul. T. [...], i dołączył oświadczenie Prezesa Zarządu P. "R." Sp. z o.o. o wyrażeniu zgody właściciela i zarazem zarządcy budynku na sprzedaż alkoholu we wskazanym miejscu, zgodnie z umową najmu. Natomiast z wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynikały następujące stosunki własnościowe: ¼ "R." Sp. z o.o.; ¼ D. R.; ½ J. L. Organ ustalił, że w aktach administracyjnych brak było zgody wymaganej przepisem art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.) od dwóch współwłaścicieli nieruchomości tj. J. L. i D. R., a ta ostatnia sprzeciwiła się sprzedaży alkoholu w tej nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO w K. zaskarżoną decyzją utrzymało swoje stanowisko w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargi H. K. oraz P. "R." wskazując, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że H. K. jest przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. T. [...] w K. na podstawie udzielonych mu wcześniej zezwoleń, uzyskanych między innymi przez zgodę wyrażoną przez współwłaściciela ¼ tej nieruchomości D. R. oraz na podstawie podpisanej przez nią umowy najmu, potwierdzającej tytuł prawny do wskazanego lokalu. Zezwolenia te były ważne do 1 maja 2004 r. do 31 maja 2008 r. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. przedsiębiorca wniósł o wydanie zezwoleń A, B i C na dalszą sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży. Trzema decyzjami z dnia [...] maja 2008 r. wydane zostały zezwolenia obowiązujące od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 30 czerwca 2012 r.

Powołując się na art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 oraz art. 18 ust. 7 pkt 1 i 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Sąd wskazał, że dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, dołączony do wniosku o wydanie zezwolenia oraz zgoda pomiotów tam wskazanych są warunkami koniecznymi do rozpoczęcia procedury uzyskania zezwolenia. Z kolei, po uzyskaniu zezwolenia, a w razie utraty tytułu prawnego do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży, co do którego zezwolenie wydano, przedsiębiorca nie spełnia warunku do sprzedaży napojów alkoholowych w tym punkcie. Wynika z tego, że ustawodawca nadał specjalne znaczenie tytułowi prawnemu do punktu sprzedaży oraz pisemnej zgodzie na sprzedaż alkoholu w punkcie zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym.

W rozpoznawanej sprawie, pismem z [...] stycznia 2008 r. doręczonym [...] stycznia 2008 r. Prezydentowi Miasta K., właściciel ¼ nieruchomości D. R. złożyła oświadczenie woli dotyczące obu spornych kwestii: tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu mającego stanowić punkt sprzedaży napojów alkoholowych po wygaśnięciu zezwoleń obowiązujących od 1 maja 2004 r. do 31 maja 2008 r., jak i co do braku jej zgody na dalszą sprzedaż alkoholu w tym punkcie sprzedaży. Zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, D. R. będąca uczestnikiem zakończonego już postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem H. K., skorzystała z prawa do czynnego udziału w kolejnym postępowaniu, które miało zostać wszczęte przed upływem ważności zezwoleń wygasających 31 maja 2008 r. Mając na uwadze art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Prezydent Miasta K. winien był uwzględnić w postępowaniu wszczętym wnioskiem H. K. z dnia [...] kwietnia 2008 r. to, że dążący do otrzymania zezwolenia nie spełnił warunków wstępnych, ponieważ nie dysponował pisemną zgodą właściciela ¼ nieruchomości, jak również podpisaną przez tego właściciela umową najmu. Dołączony do wniosku dokument mający potwierdzić tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu - umowa najmu zawarta z współwłaścicielem, bez zgody innego współwłaściciela, w sytuacji nieistnienia podziału nieruchomości quod usum nie mógł zostać uznany za dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Niezależnie od tego, pismo z [...] stycznia 2008 r. ze względu na jego treść należało ocenić na gruncie art. 18 ust. 7 pkt 5 wskazanej ustawy, pod kątem tego, czy H. K. nie utracił tytułu prawnego do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży, którego dotyczyły obowiązujące w tym czasie zezwolenia, co z kolei stanowiłoby podstawę do cofnięcia obowiązującego jeszcze zezwolenia w trybie art. 18 ust. 10 wskazanej ustawy w związku z dalszym niespełnianiem jednego z warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych. Skoro wszystkie powyższe okoliczności były znane organowi administracji publicznej w dniu wydawania decyzji, to tym samym zachodziła sytuacja, iż wobec niezaistnienia dwóch przesłanek ustawowych warunkujących wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, do wydania decyzji doszło z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., jako organ wyższego stopnia, stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta K., która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli H. K. oraz P. "R." Sp. z o.o. w S.

H. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucając mu :

1. w granicach wskazanych art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 3 i art 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez jego błędną wykładnię;

2. w granicach wskazanych art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego wyroku oraz brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skargach stron.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, że P. "R." było w momencie składania wniosku współwłaścicielem w ¼ spornej nieruchomości oraz dysponowało pełnomocnictwem do sprawowania zarządu w imieniu J. L., współwłaściciela tej nieruchomości w ½. Umowa najmu lokalu zawarta między P. i H. K. oraz zgoda P. na sprzedaż alkoholu dotyczy lokalu użytkowego, w którym wcześniej była prowadzona działalność gastronomiczna oraz sprzedaż alkoholu, stanowiła zatem czynność prawną przysparzającą, związaną z bieżącą eksploatacją nieruchomości w ramach jej aktualnego przeznaczenia, a więc czynność zwykłego zarządu. Zdaniem skarżącego, interpretacja art. 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie daje podstaw do twierdzenia, że stroną umowy najmu muszą być wszyscy współwłaściciele nieruchomości, a najem lokalu użytkowego, w którym prowadzi się sprzedaż alkoholu, stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną. Dlatego też, należy przyjąć, że ocena prawidłowości zawarcia umowy najmu lokalu użytkowego winna być dokonana w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego regulujące instytucję współwłasności w częściach ułamkowych. Również zgoda na sprzedaż alkoholu przez skarżącego w przedmiotowym lokalu nie stanowi czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, tym bardziej, że nie spowoduje ona zmiany przeznaczenia tego lokalu użytkowego. Wskazał, że zgodnie z art. 201 i 204 k.c. czynności zwykłego zarządu wymaga zgody większości współwłaścicieli liczonej według wielkości udziałów, a P. "R." zawierając umowę najmu reprezentowało ¾ współwłaścicieli.

Przedsiębiorstwo "R." również zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1. art. 18 ust. 6 pkt. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a tym samym przez uznanie, że w przypadku, gdy nieruchomość, w której znajduje się lokal stanowiący punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest przedmiotem współwłasności, wówczas tytuł prawny do takiego lokalu (umowa najmu) powinien być sygnowany przez wszystkich współwłaścicieli, a nie ich większość, w rozumieniu art. 201 k.c, podczas gdy przepisy prawa tego nie wymagają, a czynność ta nie wykracza poza zwykły zarząd nieruchomością wspólną;

2. art. 18 ust. 6 pkt. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że "zgoda" w rozumieniu tego przepisu powinna być podpisana przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, a nie większość, w rozumieniu art. 201 k.c, podczas gdy przepisy prawa tego nie wymagają, a czynność ta nie wykracza poza zwykły zarząd nieruchomością wspólną;

3. art. 201 k.c. poprzez jego nieuwzględnienie przy dokonywaniu subsumcji stanu faktycznego pod dyspozycję art. 18 ust. 6 pkt. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i uznanie, że umowa najmu (tytuł prawny) lokalu, w którym znajduje się punkt sprzedaży napojów alkoholowych powinna być podpisana przez wszystkich współwłaścicieli budynku, jak również przez nich wszystkich powinna być podpisana zgoda na sprzedaż takich napojów, w sytuacji, gdy współwłaściciele nie dokonali podziału nieruchomości quod usum, i powołane przepisy tego nie wymagają, a czynności te nie wykraczają poza zwykły zarząd nieruchomością wspólną;

4. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak ustosunkowania się w treści uzasadnienia wyroku do argumentów podnoszonych w skardze, że zarówno zawarcie umowy najmu lokalu, jak też pisemna zgoda, o których mowa w art. 18 ust. 6 pkt. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi może być podpisana/wyrażona przez współwłaścicieli posiadających większość we współwłasności nieruchomości w rozumieniu art. 201 k.c, a nie koniecznie przez wszystkich, bowiem czynności te nie przekraczają zwykłego zarządu nieruchomością wspólną - przez co nie jest możliwe dokonanie kontroli instancyjnej wyroku, w tym przede wszystkim w zakresie prawidłowości stosowania przepisów prawa materialnego - art. 201 k.c. i art. 18 ust. 6 pkt. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości; jak również powoływanie się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na bliżej nie skonkretyzowane "przepisy szczególne", które zdaniem Sądu organ administracji powinien mieć na uwadze przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, przez co nie jest możliwe dokonanie kontroli instancyjnej wyroku, w tym przede wszystkim w zakresie motywów jakimi kierował się sąd w ocenie prawidłowości podstaw prawnych kwestionowanych decyzji organów orzekających.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżące P. zawarło argumenty przemawiające – jego zdaniem – za zasadnością zarzutów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargi kasacyjne organ wniósł o ich oddalenie jako bezzasadnych oraz o obciążenie skarżących kosztami postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Również D. R. wniosła odpowiedź na skargi kasacyjne, wnosząc o ich odrzucenie z uwagi na fakt, że zarzuty w nich zawarte nie zawierają odniesienia się do ustalonego stanu prawnego, a w przypadku niepodzielenia tego wniosku – o ich oddalenie w całości jako bezzasadnych, oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu za instancję kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanych sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których zostały oparte skargi kasacyjne.

Dokonując oceny zasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wniesionej przez H. K., wskazać na wstępie należy, że zostały one oparte na obydwu podstawach wskazanych w przepisie art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia, aby w pierwszej kolejności odnieść się do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazać na należy, iż przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może zaś stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzonej jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli uzasadnienie sądu administracyjnego I instancji nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tego rodzaju przypadku bowiem wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd I instancji, w przedstawionych okolicznościach stanu faktycznego, wyjaśnił podstawy prawne wydanego w sprawie orzeczenia. Świadczy o tym analiza prawna mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), odnośnie której to regulacji Sąd w pełni zasadnie pokreślił, że ma ona podstawowe znaczenie w sprawie normując wszystkie jej kwestie sporne (por. s. 5 – 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

W tym względzie brak jest również podstaw, aby uznać, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów stron zawartych w skargach – 1) "R." sp. z o.o. zarzucała naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz naruszenie art. 107 § 3 i art. 9 k.p.a.; 2) H. K. zarzucał naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 3 i art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2, art. 107 § 3 k.p.a.

Abstrahując od oczywistego faktu operowania przez Sąd I instancji w granicach wyznaczonych przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. – przedmiotem orzekania Sądu była kontrola zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2009 r. nr [...] wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] maja 2008 r. w sprawie udzielenia H. K. zezwolenia na sprzedaż napojów do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży – stwierdzić należy, że z kompletnego, odnośnie jego elementów konstrukcyjnych, uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika również, że podnoszone w obydwu skargach zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania były przedmiotem refleksji Sądu. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji rozważał podnoszone przez skarżącego, w związku z zarzutem naruszenia przepisu art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, argumenty dotyczące zagadnienia instytucji pisemnej zgody właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży alkoholu będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w tym w szczególności: jej charakteru, jako przesłanki wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; konsekwencji jej wyrażenia albo też niewyrażenia; statusu podmiotu wyposażonego przez ustawodawcę w uprawnienie do formułowania oświadczenia woli w tym przedmiocie oraz zdeterminowanego tą okolicznością trybu realizacji tegoż uprawnienia. Sąd I instancji odniósł się również do spornej w sprawie kwestii tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, jego charakteru oraz źródła. Podkreślenia przy tym wymaga, że tok argumentacji Sądu I instancji odnośnie kwestii prawnej uwzględniał istotne elementy stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy (por. s. 6 – 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Świadczy to o prawidłowej realizacji przez ten Sąd podstawowych funkcji uzasadnienia wyroku, a mianowicie funkcji perswazyjnej oraz funkcji kontroli trafności podejmowanego rozstrzygnięcia.

Z tego więc punktu widzenia, konfrontując normatywną treść art. 141 § 4 p.p.s.a z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, że uzasadnienie to czyni zadość wszystkim elementom konstrukcyjnym określonym we wskazanym przepisie. Nie ma więc podstaw, aby zasadnie wywodzić, jak czyni to autor skargi kasacyjnej przywołując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniach których odniesiono się do standardu prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku, że Sąd I instancji nie ustosunkował się do stanowiska stron skarżących, ani też, że uniemożliwił im merytoryczną polemikę z wydanym w sprawie rozstrzygnięciem.

Wskazaną argumentację odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania podważa bowiem i to, że formułując w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, kasator podjął merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu odnośnie wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, zarzut naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 i art. 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez jego błędną wykładnię uznać należy za niezasadny.

U podstaw zarzutu błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi postawiona została teza, że podstawowe znaczenie z punktu widzenia ustalenia rzeczywistej treści przepisów art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 i art. 18 ust. 7 tej ustawy, ustanawiających jako warunki, od spełniania których uzależnione jest uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy oraz prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych, legitymowanie się przez wnioskodawcę pisemną zgodą właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży alkoholu będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym oraz tytułem prawnym do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży ma, w przypadku współwłasności, instytucja zarządu rzeczą wspólną i towarzyszący jej podział na czynności zwykłego zarządu oraz czynności przekraczające zarząd zwykły. W kontekście treści przepisu art. 201 k.c., jak również szeregu przywołanych w uzasadnieniu skargi orzeczeń Sądu Najwyższego egzemplifikujących przykłady kwalifikowania poszczególnych czynności, jako czynności zwykłego zarządu (w tym między innymi wydzierżawienie wspólnej nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli) albo, jako czynności przekraczających zwykły zarząd, a także w kontekście tezy z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Po 613/07, kasator wywodził, że: 1) zgoda, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy należy do kategorii zwykłego zarządu, nie zaś do kategorii czynności przekraczających zwykły zarząd rzeczą wspólną, w związku z czym w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, brak wyrażenia zgody przez współwłaściciela w ¼ części nieruchomości był prawnie obojętny z punktu widzenia oceny wypełnienia warunku określonego tymże przepisem; 2) umowa najmu lokalu użytkowego zawarta pomiędzy "R." sp. z o.o. a H. K., jako czynności zwykłego zarządu, stanowi źródło tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, o którym mowa w art. 18 ust. 6 pkt 2 w związku z ust. 7 pkt 5 ustawy.

Argumentacja autora skargi kasacyjnej i prezentowany w niej kierunek wykładni przepisów art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 i art. 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w żadnym razie nie podważają zasadności stanowiska Sądu I instancji i nie mogą być uznane za prawidłowe, a to z kliku powodów.

Po pierwsze, formułując zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i posiłkując się w jego uzasadnieniu tezą zaczerpniętą z przywołanego wyżej uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu, a mianowicie, że "w przypadku gdy nieruchomość, na której ma się znajdować miejsce sprzedaży napojów alkoholowych, stanowi współwłasność, to kwestie zgody współwłaściciela - zarządu rzeczą wspólną - regulują przepisy szczególne, które organ administracji winien mieć na uwadze - ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) - Księga Druga Tytuł I Dział IV Współwłasność", autor skargi kasacyjnej uczynił to w bezrefleksyjny sposób. Nie uwzględnił bowiem okoliczności stanu sprawy, w jakich stanowisko to zostało wyrażone, a mianowicie, najogólniej rzecz ujmując, faktu pominięcia przez organ administracji publicznej udziału współwłaściciela nieruchomości wspólnej w postępowaniu z wniosku drugiego współwłaściciela o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. Ponadto, odnosząc się do argumentacji zawartej w wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Po 613/07, przy jej analizie pominął ten jej element, w którym skład orzekający Sądu w Poznaniu odwołał się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 1999 r., sygn. akt II SA 671/99. W uzasadnieniu tego orzeczenia, wspierając się również stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA/Lu 1039/97, Sąd przyjął, że sprzeciw jednego spośród współwłaścicieli, co do prowadzenia przez drugiego z nich sprzedaży napojów alkoholowych na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności ma znaczenie prawne. Każdy ze współwłaścicieli jest bowiem uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej tylko w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Spory zaś między współwłaścicielami odnośnie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej jako sprawy cywilne rozpoznawane są zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. przez sądy powszechne, a bez rozstrzygnięcia tego sporu ewentualne udzielenie pozwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jednemu ze współwłaścicieli naruszałoby uprawnienia drugiego.

Po drugie, w kontekście niespornych okoliczności stanu faktycznego sprawy (wynika z ich jednoznacznie, że: H. K. występując w dniu [...] kwietnia 2008 r. z wnioskiem o wydanie zezwoleń A, B, C na dalszą sprzedaż napojów alkoholowych alkoholu – pierwotnie wydane zezwolenia ważne były od 1 maja 2004 r. do 31 maja 2008 r. – wskazał jako punkt sprzedaży alkoholu nieruchomość położoną w K. przy ul. T. [...]; w nieruchomości tej udziały w wysokości po ¼ posiadali "R." sp. z o.o. oraz D. R., w ½ zaś J. L.; współwłaściciele tejże nieruchomości nie ustanowili zarządu rzeczą wspólną; występując z wnioskiem H. K., jako tytułem prawny, o którym mowa w art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi legitymował się umową najmu z 1 sierpnia 2007 r. zawartą z "R." sp. z o.o. reprezentowaną przez Prezesa Zarządu, bez udziału D. R.; H. K. dołączył do wniosku o wydanie zezwolenia oświadczenie Prezesa Zarządu "R." sp. z o.o. o wyrażeniu zgody, na sprzedaż napojów alkoholowych, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; w piśmie z dnia 22 stycznia 2008 r., adresowanym do Urzędu Miasta K., D. R. oświadczyła, że nie wyraża zgody na prowadzenie w przedmiotowej nieruchomości działalności polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych, wnosząc następnie w dniu [...] grudnia 2008 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2008 r., wydanych z wniosku H. K.) podkreślić należy, że zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych.

Dokument ten ma walor legitymacyjny w prowadzonym postępowaniu. Jakkolwiek faktem jest, że ustawodawca nie określił jakiego rodzaju dokument walor ten posiada, to jednak operując na gruncie przywołanego przepisu pojęciem "tytułu prawnego" nadał mu szerokie znaczenie, z którego wynika, że może to być zarówno tytuł o charakterze prawno - rzeczowym, jak i tytuł o charakterze obligacyjnym wynikający z zawartej przez wnioskodawcę umowy. Istotne przy tym jest to, aby tytuł prawny, o którym mowa w art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy z 26 października 1982 r. był skuteczny wobec osób trzecich, w szczególności wobec właściciela lokalu i organów administracji publicznej. Nie może być to więc jakikolwiek tytuł.

W tej mierze, podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w wyroku z 21 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 371/09, że skoro celem analizowanej regulacji prawnej jest, aby podmiot ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych posiadał uprawnienie do korzystania z lokalu, w którym ma prowadzić określoną reglamentowaną działalność, to oczywistym winno być, że tytuł prawny do takiego lokalu powinien być skuteczny erga omnes. W sytuacji więc, gdy podmiot ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wywodzi tytuł prawny do lokalu ze stosunku zobowiązaniowego najmu, to istotnym dla oceny skuteczności tego tytułu jest okoliczność odnosząca się do tego, jak kształtują się stosunki własnościowe nieruchomości, w której lokal taki jest położony. Nie bez znaczenia dla oceny skutków umowy najmu są takie okoliczności jak to, czy został dokonany podział quod usum nieruchomości, czy współwłaściciel, który zawarł umowę najmu dokonał tej czynności bez uzyskania uprzedniej zgody pozostałych współwłaścicieli, czy pomiędzy współwłaścicielami występuje spór co do sposobu rozporządzania nieruchomością wspólną. Jakkolwiek każdy ze współwłaścicieli może podejmować samodzielnie pewne czynności w stosunku do tych części rzeczy wspólnej, z których samodzielnie korzysta (art. 206 k.c.), a w przypadku lokalu dopuszczalne jest zawarcie umowy najmu przez korzystającego z niego współwłaściciela z osobą trzecią, to jednak skutki tej umowy ograniczają się wyłącznie do jej stron i nie odnoszą skutku w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. W konsekwencji nie odnoszą również skutku wobec osób trzecich, a zatem i wobec organu administracji publicznej. Taka umowa najmu ma wadę prawną, co oznacza, że wynikające z niej uprawnienie najemcy nie może być skuteczne erga omnes. Umowa o charakterze zobowiązaniowym rodzi bowiem zobowiązania jedynie między jej stronami.

Uwzględniając przywołane stanowisko NSA, a także korespondujące z nim poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w sprawach sygn. akt: II SA 671/99, II SA/Lu 1039/97, III SA/Po 613/07, stwierdzić należy, że skoro podmiot ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przedstawia jako tytuł prawy do lokalu umowę najmu, to obowiązkiem organów administracyjnych jest, dokonując pewnych ocen ze sfery prawa cywilnego, rozstrzygnąć w oparciu o przedłożone dokumenty i materiał dowodowy zgromadzony w sprawie czy podmiot ten legitymuje się skutecznym tytułem prawnym do lokalu w rozumieniu art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Brak jest więc podstaw, aby podważać trafność stanowiska Sądu I instancji, który z perspektywy treści warunku określonego w art. 18 ust. 6 pkt 2 w związku z ust. 7 pkt 5 przywołanej ustawy, za okoliczności istotne w sprawie uznał: istnienie umowy najmu, która zawarta została z pominięciem (bez zgody) jednego spośród współwłaścicieli tj. D. R.; nieistnienie podziału tej nieruchomości quod usum; brak ustanowienia zarządu rzeczą wspólną przez współwłaścicieli; spór odnośnie sposobu rozporządzania rzeczą wspólną, tj. korzystania z niej. Nota bene, w odniesieniu do ostatniej spośród wskazanych kwestii wskazać również należy, że skoro organowi administracji znany był fakt istnienia sporu dotyczącego korzystania z rzeczy wspólnej, to w postępowaniu prowadzonym z wniosku H. K., okoliczność tę powinien był organ rozważyć z perspektywy instytucji zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odnośnie art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stwierdzić należy, że w kontekście objęcia reglamentacją prawną działalności polegającej na detalicznej sprzedaży alkoholu, ustawodawca uzależnił wydanie zezwolenia na prowadzenie tej specyficznej działalności od warunku wstępnego w postaci pisemnej zgody (tj. bezwarunkowej akceptacji dla zamiaru jej prowadzenia przez określona osobę) uprawnionych podmiotów wymienionych w przywołanym przepisie, w kolejności odzwierciedlającej stopień prawnego powiązania z wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym. W tej mierze, nie można pomijać funkcji ochronnej wskazanej regulacji. Potencjalne ryzyka związane z negatywnymi zjawiskami towarzyszącymi prowadzeniu działalności polegającej na sprzedaży alkoholu, w zestawieniu z miejscem, w którym może być ona prowadzona – wielorodzinny budynek mieszkalny – muszą być konfrontowane z prawnie chronionym dobrem, jakim jest mir domowy. Stąd też właśnie, oświadczenie woli uprawnionych podmiotów, o których mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy ma charakter podstawowego warunku wstępnego, a jego wyrażenie musi przybrać formę pisemnej zgody na sprzedaż alkoholu (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 274/06).

W kontekście elementów stanu faktycznego sprawy, funkcji realizowanej przez art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz określonego nim kręgu podmiotów posiadających tytuł prawny do budynku i uprawnionych do wyrażenia zgody na sprzedaż alkoholu stwierdzić należy, że skoro własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom, co wyraża się w jedności przedmiotu, wielości podmiotów i niepodzielności wspólnego prawa – współwłasność (art. 195 k.c.), a w stosunkach zewnętrznych współwłasność zawsze przedstawia się jako jedno wspólne prawo własności, to w braku dokonania wyboru zarządu nieruchomości wspólnej uprawnienia właściciela do wyrażenia pisemnej zgody na wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, przysługują współwłaścicielom nieruchomości wspólnej (por. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 218/06). Chodzi przy tym o wszystkich współwłaścicieli. Wobec bowiem zamkniętego katalogu podmiotów wymienionych w art. 18 ust. 6 pkt wskazanej ustawy - przy braku ustanowienia zarządu rzeczą wspólną - tylko i wyłącznie w taki sposób można wyobrazić sobie skuteczną realizację właścicielskiego uprawnienia do wyrażenia zgody, o której mowa w tym przepisie.

W konsekwencji powyższego, i już po trzecie, przyznając rację kasatorowi, że kwestia kwalifikowania czynności zarządu rzeczą wspólną, jako czynności zwykłego zarządu, albo czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu jest determinowana okolicznościami konkretnego przypadku (konstatacja ta wynika również z ustaleń doktryny prawa oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego, na gruncie którego nota bene, w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych wydzierżawienie nieruchomości wspólnej może być kwalifikowane albo jako czynność przekraczająca zwykły zarząd, albo jako czynność zwykłego zarządu – por. orzeczenie SN z 3 lutego 1964 r., sygn. akt II CR 192/62; z dorobku literatury oraz orzecznictwa wynika zaś, że przez czynności zwykłego zarządu należy rozumieć załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymywaniem jej w stanie niepogorszonym w ramach jej aktualnego przeznaczenia, a wszystko co nie mieści się w tak zakreślonych granicach należy do spraw przekraczających zakres zwykłego zarządu) stwierdzić należy, że przywołane w uzasadnieniu skargi przykłady z orzecznictwa Sądu Najwyższego, jako podejmowane na tle konkretnych okoliczności faktycznych rozpatrywanych spraw, nie mogą być uznane za miarodajne, dla oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, gdy w kontekście wyżej przywołanych argumentów, zgodę o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w pełni zasadnie uznać należy za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu.

Podkreślić również należy, że jakkolwiek organy administracji publicznej rozpatrując sprawę administracyjną z zakresu stosowania art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zobowiązane są do dokonywania pewnych ustaleń i ocen ze sfery prawa cywilnego, to jednak ich zakres ograniczony jest powierzonymi im zadaniami i kompetencjami oraz określonymi przez ustawodawcę przesłankami (warunkami), od spełnienia których uzależnione jest wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W konsekwencji, weryfikowanie warunku legitymowania się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do korzystania z lokalu ogranicza się do oceny jego skuteczności erga omnes (zwłaszcza wobec organów administracji publicznej). Weryfikowanie zaś warunku zgody, o której mowa w realizującym funkcję ochronną przepisie art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy, wyraża się w przeprowadzeniu ustaleń dotyczących tego, czy złożona ona została w formie pisemnej, ma charakter bezwarunkowy, pochodzi od uprawnionego do jej wyrażenia podmiotu, za który, wobec treści przywołanej regulacji, w przypadku nieustanowienia zarządu rzeczą wspólną, uznać należy wszystkich współwłaścicieli.

Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, nie może być więc uznany za uzasadniony.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej wniesionej przez P. "R." sp. z o. o. w S., należy stwierdzić, ze są one nieusprawiedliwione. Zarzut naruszenia art. przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie znajduje odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jak już wskazano w ustosunkowaniu się do pierwszej skargi kasacyjnej, wyrok Sądu I instancji zawiera wszystkie ustawowo wymienione elementy uzasadnienia, pozwalające na dokonanie kontroli instancyjnej w zakresie motywów, jakimi kierował się skład orzekający, podejmując zaskarżone orzeczenie. WSA w Gliwicach przytoczył w uzasadnieniu wyroku poglądy zaprezentowane w orzecznictwie administracyjnym dla wzmocnienia argumentacji, m.in. tezę wyrażoną w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Po 613/07, zgodnie z którą " (...) w przypadku, gdy nieruchomość, na której ma znajdować się miejsce sprzedaży napojów alkoholowych stanowi współwłasność, to kwestie zgody współwłaściciela – zarządu rzeczą wspólną – regulują przepisy szczególne, które organ administracji winien mieć na uwadze". Sąd stwierdził bowiem w dalszej części uzasadnienia, że uwzględniając rolę, jaką ma pełnić zgoda uregulowana w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, znaczenie może mieć wyłącznie tego rodzaju wypowiedź, która pochodzi od podmiotu będącego właścicielem, użytkownikiem, zarządcą lub administratorem budynku w czasie rozpatrywania złożonego właściwemu organowi administracji publicznej wniosku. Jest ona warunkiem wstępnym, jaki musi spełnić podmiot występujący o zezwolenie dążąc do jego otrzymania. Co oznacza, w kontekście treści uzasadnienia wyroku, że sprzeciw jednego spośród współwłaścicieli, co do prowadzenia przez drugiego z nich sprzedaży napojów alkoholowych na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności ma znaczenie prawne.

Zarzut naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a przejawiający się brakiem ustosunkowania się w treści uzasadnienia wyroku do argumentów podniesionych w skardze oraz zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych w petitum skargi kasacyjnej nie znajdują uzasadnienia z powodów wskazanych w ocenie pierwszej skargi kasacyjnej.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.