Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2721/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 99 par. 1, art. 107 par. 3, 156-158
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1, 3 ust. 1, 4 ust. 6, 16 ust. 1-3, 20 ust. 1 i 22
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. G. i Y. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. G. i Y.W., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2013 r. nr [...], którą orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1968 r. nr [...] i poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] września 1968 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej własność spadkobierców H. J.

Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Orzeczeniem z [...] września 1968 r. nr Prezydium Rady Narodowej [...], działając na podstawie art. 1, 7, 8 i 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego [...] tom II wykaz [...] KW Nr [...], stanowiącej własność tabularną H. J., a faktyczną jej spadkobierców. Jednocześnie Prezydium orzekło o przyznaniu tytułem odszkodowania na rzecz uprawnionych spadkobierców łącznej kwoty [...] złotych. Od decyzji tej odwołanie wniosła J.J. (będąca wówczas jednym z potencjalnych następców prawnych właścicielki – następstwo udokumentowane zostało postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] maja 1969 r. [...]). W następstwie rozpoznania tego odwołania Komisja Odwoławcza do Sprawa Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] grudnia 1968 r. utrzymała powyższe orzeczenie w mocy. W motywach rozstrzygnięcia Komisja podała, że zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...], na przedmiotowej nieruchomości ma być przeprowadzona odbudowa zabytkowych kamienic z przeznaczeniem na potrzeby administracyjno –gospodarcze. Lokalizacja ta nie została zmieniona lub uchylona przez właściwy organ planowania przestrzennego, w związku z czym wywłaszczenie nieruchomości jest uzasadnione przepisem art. 3 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r.

Pismem z [...] czerwca 2010 r. S. G. i Y. W. – będące jednymi z następców prawnych właścicielki nieruchomości (co stwierdzone zostało postanowieniami Sądu Powiatowego dla [...] z [...].11.1966 r. sygn. akt [...] i Sądu Rejonowego w P. z [...].09.2001 r. sygn. akt [...]) wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z [...] grudnia 1968 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] września 1968 r., zarzucając im rażące naruszenie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez brak wskazania podstawy wywłaszczenia w decyzji pierwszej instancji oraz wskazanie celu wywłaszczenia nieprzewidzianego ustawą w decyzji Komisji Odwoławczej, a ponadto rażące naruszenie art. 99 k.p.a. (w ówczesnym brzmieniu), poprzez brak wskazania materialnej podstawy prawnej decyzji wywłaszczeniowej.

W efekcie przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] stycznia 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej z [...] grudnia 1968 r., oraz utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] września 1968 r., oceniając, że nie są one dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi określonymi w art. 156 § 1 k.p.a.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem S. G. i Y. W. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] sierpnia 2013 r., swoją poprzednią decyzję utrzymał w mocy.

W jej uzasadnieniu organ wskazał na istotę postępowania nadzorczego prowadzonego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. oraz wyjaśnił, że oceny legalności zakwestionowanych decyzji, dokonywał w aspekcie obowiązującej w dacie ich wydawania ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Badał mianowicie czy spełnione zostały materialno-prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Wskazując zaś na art. 3 ust. 1 i 3 powołanej ustawy Minister zauważył, że wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Na obszarze miasta mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczej, o ile to było uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie mógł ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej.

W niniejszej sprawie zaś celem wywłaszczenia nieruchomości była odbudowa zabytkowej kamienicy w P. z przeznaczeniem na potrzeby administracyjno-gospodarcze, natomiast wnioskodawcą wywłaszczenia było Prezydium Rady Narodowej Wydział Przemysłu w [...], w związku z wystąpieniem Delegatury na m. [...] i woj. [...] Centralnego Związku [...] tym stanie rzeczy w ocenie organu nadzoru z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpił podmiot uprawniony w myśl art. 3 ust. 3 ustawy z 1958 r. Cel wywłaszczenia był przy tym zgodny z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w P. w dniu [...] grudnia 1965 r., z której wynika, że przewidywana inwestycja obejmująca odbudowę zabytkowych kamienic w P. z przeznaczeniem na potrzeby administracyjno-gospodarcze była ujęta w ówcześnie obowiązującym wieloletnim planie gospodarczym. Decyzja ta z kolei została wydana na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47), zgodnie z którym organy planowania przestrzennego ustalały lokalizację szczegółową inwestycji budowlanych, określając działkę budowlaną bądź teren, na którym inwestycja mogła być wykonana (ust. 2 pkt 1). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 1 tej ustawy, podstawą do podejmowania decyzji o lokalizacji szczegółowej były zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego.

Brak jest więc w ocenie Ministra podstaw do uznania, że w sprawie nie zaistniały przesłanki interesu państwowego i społecznego uzasadniające wywłaszczenie, gdyż służyło ono ochronie dziedzictwa kulturowego oraz zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa. Organ zwracał przy tym uwagę na fakt zniszczenie w 1945 r. kamienicy przy ul. [...] i jej nieodbudowanie przez właściciela, a także zaliczenie tego obiektu do III grupy klasyfikacji zabytków. Co z kolei oznaczało, że w sprawie mógł mieć zastosowanie art. 33 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10 poz. 48), zgodnie z którym jeśli właściciel zabytku, a w razie nieustalenia właściciela lub miejsca jego pobytu - użytkownik zabytku, nie przestrzegał przepisu art. 25 (obligującego do dbania o zachowanie zabytku) albo jeżeli interes publiczny wymagał przejścia na własność Państwa zabytku o szczególnej wartości historycznej, naukowej, artystycznej w celu udostępnienia zabytku ogółowi, zabytek mógł być przejęty na własność Państwa.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu braku wskazania w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia wyjaśnił - odwołując się w tym względzie do poglądów judykatury - że jest to co prawda uchybienie procedurze administracyjnej, jednakże nie na tyle istotne, by prowadziło do stwierdzenia nieważności decyzji, skoro samo rozstrzygnięcie sprawy znajduje oparcie w obowiązujących wówczas przepisach prawa. Ponadto Minister zwrócił uwagę na to, że podstawa prawna wywłaszczenia (tj. art. 3 ust. 3 ustawy z 1958 r.) wskazana została w uzasadnieniu decyzji Komisji Odwoławczej.

W dalszej kolejności organ wywodził, że w sprawie brak było możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy, gdyż o ile jeden ze spadkobierców ujawnionej w księdze wieczystej jej właścicielki (J. J.) wyraził zgodę na zbycie nieruchomości, to wobec śmierci drugiego ze spadkobierców (J. J.) i nieprzeprowadzeniu postępowania spadkowego taka umowa nie mogła być zawarta. Wskazał również na prawidłowe zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania , co nastąpiło pismem z [...] czerwca 1968 r. nr [...] i w konsekwencji ocenił, że w zakresie dotyczącym wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanych orzeczeń.

Zdaniem Ministra nie ma podstaw także do zakwestionowania w trybie nieważnościowym ww. rozstrzygnięć w części dotyczącej ustalonego odszkodowania. Zostało ono bowiem , stosownie do art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., ustalone na podstawie wyników przeprowadzonej 18 lipca 1968 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, na której wysłuchano opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Poza biegłymi w rozprawie tej uczestniczyli także pełnomocnicy J. J. i J. J. Sama zaś wycena nieruchomości dokonana została zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy wywłaszczeniowej. Minister dokonał przy tym weryfikacji kwot odszkodowania z punktu widzenia obowiązujących wówczas regulacji prawnych, uznając że jest ona z nimi zgodna.

Konkludując zaś stwierdził, że w trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono by badane rozstrzygnięcia wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa , a więc takim które pozostawały w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby naruszały one pozostałe przesłanki art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

Na powyższą decyzję S. G. i Y. W. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

- art. 6 i 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji rażąco sprzecznej z obowiązującym prawem, podważającej zasadę zaufania do władzy publicznej

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art 3 ust. 1 i 3 oraz art.6 z dnia 12 marca 1958 r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra z [...] stycznia 2013 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z [...] grudnia1968 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] września 1968 r., mimo iż decyzje te rażąco naruszały prawo materialne, a konkretnie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez brak wskazania podstawy prawnej wywłaszczenia w decyzji I instancji oraz wskazanie celu wywłaszczenia nie przewidzianego przez ustawę w decyzji Komisji Odwoławczej. A także braku wystąpienia o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 99 k.p.a. w brzmieniu z daty wydania decyzji będących przedmiotem postępowania przed organem poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...], mimo braku podania materialnej podstawy prawnej decyzji o wywłaszczeniu

W uzasadnieniu skargi podnosiły one, że w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. [...] wskazane zostały wyłącznie przepisy art. 1, 7, 8 i 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a oczywistym jest, że żaden z nich nie mógł stanowić materialnej podstawy wywłaszczenia. To zaś oznacza, że wywłaszczenie nastąpiło bez podstawy prawnej, stąd uzasadniony jest ich zdaniem zarzut naruszenia art. 99 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu. W ocenie skarżących oczywistym jest także, że cel wskazany w decyzji Komisji – odbudowa kamienic i przeznaczenie nieruchomości na potrzeby administracyjno-gospodarcze – nie uzasadnia interesu społecznego lub gospodarczego decyzji. Podnosiły także, że nawet gdyby uznać, że Delegatura Związku Rzemieślniczych [...] uprawniona była i do ubiegania się o wywłaszczenie i złożyła właściwy wniosek, to wówczas w trybie art 3 ust. 3 ustawy z 1958 r. wywłaszczenie winno zostać dokonane na rzecz organizacji spółdzielczej, o ile jest to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. Tymczasem nieruchomość została wywłaszczona z przeznaczeniem na potrzeby administracyjno-gospodarcze. Całkowicie zatem dowolne jest stwierdzenie Ministra, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości służyło ochronie dziedzictwa kulturowego oraz zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa.

Także nieuprawnione jest wskazywanie przez Ministra w decyzji z [...] sierpnia 2013 r., że brak przywołania podstawy prawnej wywłaszczenia nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż podstawa prawna rzeczywiście istniała, jak taż wskazywanie na to, że w sprawie mógł mieć zastosowanie art. 33 obowiązującej wówczas ustawy o ochronie dóbr kultury. Takie stwierdzenie stanowi ich zdaniem rażące naruszenie przepisów k.p.a., a w szczególności zasady zaufania do państwa i prawa. Minister przerzuca bowiem w ten sposób na obywatela szukanie podstawy prawnej władczych aktów administracji, co stanowi oczywiste naruszenie zasad wyrażonych w art. 6, 7 i 8 k.p.a.

W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wniosły one u uchylenie zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] stycznia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Postępowanie zakończone tą decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a. Jego przedmiotem były: orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] września 1968 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność następców prawnych H. oraz utrzymująca w mocy to orzeczenie decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1968 r. nr [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności, wydanych na gruncie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), ww. rozstrzygnięć, gdyż nie są one obarczone wadami opisanymi w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tj. nie zostały wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa), jak też nie są obarczone żadną inną kwalifikowaną wadą prawną opisaną w § 1 ww. artykułu.

Ocenę organu nadzoru skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Na wstępie jednak przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156 – 158 k.p.a. choć podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, to różni się przedmiotem. Prowadząc postępowanie zwykłe organ zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, a więc dokonuje subsumcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego i kształtuje w formie władczego rozstrzygnięcia materialnoprawny stosunek administracyjnoprawny, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja i ustalenie, czy jest ona obarczona materialnoprawnymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Ma więc ono charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega jedynie legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym, w aspekcie jej zgodności z obowiązującymi w dacie jej podejmowania przepisami prawa. Istotą zatem tego postępowania jest ocena, czy w świetle stanu faktycznego ustalonego przez organ w postępowaniu zwykłym, mógł on na gruncie obowiązujących wówczas przepisów prawa podjąć rozstrzygnięcie o treści określonej decyzji.

Kontrolowane orzeczenia wywłaszczeniowe, jak już zasygnalizowano na wstępie, wydane zostały w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którą wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa (art. 2 ust. 1). Możliwe ono było w sytuacji, gdy nieruchomość była niezbędna ubiegającemu się o wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (art. 3 ust. 1). Na obszarze miasta, osiedla lub gromady mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczej i dla organizacji kółek rolniczych, o ile to jest uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji mógł ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej, a na potrzeby organizacji kółek rolniczych - na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych (art. 3 ust. 3). Przy czym jak przyjmuje się w doktrynie, w ujęciu ww. art. 3 możliwy był także zbieg celów i zadań uzasadniających wywłaszczenie (por. W. Ramus "Prawo wywłaszczeniowe" Wydaw. Prawnicze 1975 r., s. 35, 37-38).

Dokonując zatem oceny legalności wydanych w tym względzie decyzji organ nadzoru badał jedynie, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona (czy mieścił się on w celach opisanych ustawą), kto to postępowanie zainicjował (a więc czy miał ku temu legitymację), czy w postępowaniu poprzedzającym wydanie w tym względzie decyzji zachowana została procedura określona ustawą z 1958 r. oraz czy same decyzje wydane zostały przez organy do tego uprawnione.

Jak wynika z akt archiwalnych (w tym wniosku Centralnego [...]i woj. [...] z [...] kwietnia 1968 r. wniesionego do Prezydium Rady Narodowej m. [...] na zasadzie art. 3 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, wniosku tegoż Prezydium z [...] maja 1968 r. inicjującego postępowanie, zawiadomienia o jego wszczęciu z [...] czerwca 1968 r., a wreszcie także treści kontrolowanych decyzji) celem na jaki wywłaszczono nieruchomość była odbudowa w ramach realizacji inwestycji objętej zatwierdzonym planem gospodarczym zabytkowej kamienicy, która z kolei miała być przeznaczona na potrzeby administracyjno-gospodarcze Rzemieślniczej Spółdzielni [...] w P. Zabezpieczenie potrzeb lokalowych na potrzeby działalności tejże spółdzielni przy jednoczesnym doprowadzeniu do zachowania dla przyszłych pokoleń zabytkowej kamienicy (jej odbudowa) wskazuje na istnienie interesu społecznego, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy uzasadniającego wywłaszczenie, a więc takiego interesu, który nie jest li tylko interesem partykularnym ściśle określonych podmiotów, ale służy ogółowi społeczeństwa. Za trafnością uznania tych okoliczności za uzasadniony interes społeczny przemawia również to, że w świetle obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. – o ochronie dóbr kultury (Dz.U. Nr 10, poz. 48 ze zm.) – jak zasadnie zauważył Minister - sam brak należytej dbałości o zachowanie zabytku przez właściciela, mógł doprowadzić do jego wywłaszczenia na zasadach określonych ustawą z 1958 r. Podkreślić przy tym należy, że odwołanie się do przepisów tej ustawy nie miało, jak zdają się uważać skarżący, "poszukiwanie podstawy prawnej wywłaszczenia" ale zobrazowanie w czym na gruncie rozpoznawanej sprawy przejawiał się interes społeczny, do którego nawiązuje ust. 3 art. 3 ustawy z 1958 r. Skoro zatem wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej na potrzeby Spółdzielni było uzasadnione interesem społecznym, a sama inwestycja jaka miała być na nieruchomości realizowana objęta była zatwierdzonym planem gospodarczym - co potwierdzała pozostająca w obrocie prawnym decyzja o lokalizacji szczegółowej inwestycji nr [...], jak też obowiązujące wówczas przepisy dekretu z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz.U. Nr 64, poz. 373), wedle których każde zadanie gospodarcze mogło być realizowane wyłącznie w ramach ustalonego dekretem planu na dany rok lub dłuższy okres – to przeprowadzenie procedury wywłaszczeniowej, a w konsekwencji wydane w niej decyzje z 1968 r. nie naruszają art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Tym bardziej, nie naruszają tych przepisów w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z kolei brak przywołania tego przepisu w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym, wprawdzie stanowi uchybienie dyspozycji normie prawnej zawartej w art. 99 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w roku 1968), obligującej organ do oznaczenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jednakże nie uprawnia do wnioskowania, że orzeczenie to wydane zostało bez podstawy prawnej. Jak bowiem trafnie zauważył Minister, w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że przez brak podstawy prawnej rozumie się to, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (por. wyroki NSA: z dnia 8 lutego 1983 r., sygn. akt I SA 1294/82, ONSA 1983/1/5; z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1369/06 Lex nr 315975). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie również podziela. Warto przy tym zauważyć, że art. 3 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej został przywołany w komparycji i uzasadnieniu ostatecznie załatwiającej sprawę wywłaszczenia decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z [...] grudnia 1968 r. Przy ocenie zaś legalności decyzji pierwszoinstancyjnej nie można abstrahować od treści rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym, gdyż to właśnie wówczas ukształtowany zostaje ostatecznie w sposób władczy stosunek administracyjnoprawny. Z tego względu zarzut wydania przez Prezydium Rady Narodowej m. P. kwestionowanego orzeczenia bez podstawy prawnej nie mógł także okazać się skutecznym.

Kontrolowane decyzje wydane zostały w efekcie rozpoznania wniosku złożonego przez Wydział Przemysłu Prezydium Rady Narodowej m. P., a więc podmiot któremu ustawodawca przypisał w tym względzie inicjatywę, w sytuacji gdy, jak w niniejszej sprawie, wywłaszczona nieruchomość ma być przeznaczona dla organizacji spółdzielczej (vide art. 3 ust. 3 zd. drugie ustawy z 1958 r.). Zatem również z tego względu brak jest podstaw do kwestionowania ich legalności. Samo natomiast wszczęcie postępowania, wbrew temu co twierdzą skarżący, poprzedzone zostało bezskuteczną próbą pozyskania nieruchomości przez Rzemieślniczą Spółdzielnię [...] w P. w drodze dobrowolnego jej zbycia przez spadkobierców właścicielki (ustalonych i potencjalnych), o czym świadczą znajdujące się w aktach archiwalnych sprawy dokumenty w postaci pisma Spółdzielni skierowanego do J. J. z [...] stycznia 1968 r. (potencjalnej spadkobierczyni zmarłego przed wszczęciem postępowania J.J., który wraz z J. J. nabył spadek po H. J. – stosownie do postanowienia Sądu Powiatowego dla m. P. z [...] listopada 1966 r. sygn. akt [...]), jak też odpowiedzi pełnomocnika J. J. z [...] października 1967 r. Oczywistym jest przy tym, że do umowy nabycia nieruchomości nie mogło wówczas dojść wobec nieprzeprowadzenia postępowania spadkowego po J.J., a więc brakiem prawnej możliwości określenia w sposób pewny podmiotów tej umowy. Warto zaś zauważyć, że w takiej sytuacji, zgodnie z ust. 4 art. 6 ustawy z 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie zwolniony był z obowiązku występowania przed uruchomieniem postępowania administracyjnego do właściciela nieruchomości o dobrowolne jej odstąpienie.

Ustaleni i potencjalni następcy prawni ujawnionej w księdze wieczystej właścicielki nieruchomości zostali poinformowani o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, które to zawiadomienie wywieszono także na okres 21 dni na tablicy ogłoszeń urzędu, a przed wydaniem decyzji przeprowadzono z rozprawę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą (w dniu [...] lipca 1968 r), z której sporządzono stosowny protokół. W rozprawie tej poza przedstawicielem Spółdzielni i powołanymi przez właściwy organ biegłymi, którzy sporządzili opinie o wartości nieruchomości na potrzeby ustalenia odszkodowania, wzięli udział także pełnomocnicy J. J. i J. J. Prezydium Rady Narodowej m. P. dopełniło tym samym formalnych wymogów określonych w art. 16 ust. 1-3 oraz art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, warunkujących wydanie zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Samo natomiast podjęte przez ten organ orzeczenie z 7 września 1968 r., precyzyjnie określa przedmiot wywłaszczenia – zgodny z wnioskiem Wydziału Przemysłu Prezydium Rady Narodowej m. P., a także zawiera wszystkie pozostałe elementy, o których stanowi art. 22 ust. 1 ustawy z 1958 r.

Z kolei wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Państwa, a nie Rzemieślniczej Spółdzielni [...] w P. czy też Delegatury na m. P. i woj. poznańskie Centralnego Związku [...] w W. - w czym skarżące upatrują wadliwości kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym rozstrzygnięć - podyktowane jest przyjętą w ustawie wywłaszczeniowej konstrukcją, wedle której niezależnie od tego na rzecz jakiego podmiotu nieruchomość miała być po wywłaszczeniu przekazana, przymusowe odjęcie własności następowało każdorazowo na rzecz Państwa (por. art. 2 ust. 1 ustawy).

Zgodzić się zatem należy z Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że w tak ustalonym stanie faktycznym powyższe orzeczenie, jak też utrzymująca je w mocy decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z [...] grudnia 1968 r. wydane zostały w zgodzie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy. A skoro tak to brak jest podstaw do formułowania w odniesieniu do nich zarzutu obarczenia ich wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czy jak już to wyżej wyjaśniono wydania ich bez podstawy prawnej. Skarżący nie wykazali by kontrolowane rozstrzygnięcia obarczone były jakąkolwiek inną kwalifikowaną wadą prawną opisaną w § 1 art. 156 k.p.a., prowadzącą do ich nieważności. Takich wad nie dostrzegł także prowadzący postępowania nadzorcze Minister oraz rozpoznający niniejszą skargę Sąd. Były one bowiem wydane - w świetle art. 14 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - przez organy właściwe, miały oparcie w obowiązujących przepisach przywołanej wyżej ustawy, nie dotyczyły sprawy, która byłaby rozstrzygnięta już inną ostateczną decyzją, zostały skierowane do osoby będącej stroną w sprawie, były od dnia ich wydania wykonalne, a ich wykonanie nie wymagało podejmowania czynności zagrożonych karą, wreszcie nie zawierały także innych wad skutkujących ich nieważnością ex lege.

Wysokość oraz tryb ustalenia odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość nie była przez stronę kwestionowana, a Minister oceniając legalność tej części rozstrzygnięć organów wywłaszczeniowych, w aspekcie obowiązujących w tym zakresie przepisów, nie stwierdził, by obarczone były wadą rażącego naruszenia prawa. Powyższą ocenę, jak też przywołaną na jej poparcie argumentację organu nadzoru skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Prowadzić to musi do konkluzji, że decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymującą w mocy jego własną decyzję z [...] stycznia 2013 r. o odmowie stwierdzenia orzeczeń wywłaszczeniowych odpowiada prawu. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i oceniony przez Ministra w sposób prawidłowy, a uzasadnienie podjętej decyzji w sposób przekonujący wyjaśnia motywy jakimi kierował się organ rozstrzygając sprawę, spełniając tym samym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Sformułowane zatem w skardze zarzuty, w tym zarzut wydania przez ten organ decyzji rażąco sprzecznej z prawem, a przez to naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. nie mają jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.