Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 69/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 29 ust. 3, art. 30 ust. 1, art. 31, art. 32, art. 33 i art. 34
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 262267
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 21 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi E. P., M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. oznaczonym nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia M. i E. małż. P. na postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego: po pierwsze, uchyliło w całości zaskarżone doń postanowienia, po drugie, ustaliło koszty rozgraniczenia na kwotę 10.700,00 zł oraz określiło udział uczestników postępowania w tych kosztach w następujący sposób: - M. i E. małż. P. w kwocie 8.084,40 zł; - H. G. w kwocie 980,85 zł; - M.N. w kwocie 326,95 zł; - I. i Ł. małż. J. w kwocie 832,20 zł; -W. S. w kwocie 237,80 zł, Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. w kwocie 237,80 zł; oraz po trzecie, zobowiązało do uiszczenia kosztów postępowania we wskazanej wyżej wysokości w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia na podany rachunek bankowy Urzędu Gminy W. lub w kasie Urzędu Gminy W..

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Na wniosek Państwa M. i E. małż. P. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym W., gmina W., tj. działek oznaczonych nr 8, 85 i 86 ze wszystkimi nieruchomościami sąsiednimi. Postępowanie to miało na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi oraz sporządzenie stosownych dokumentów.

Postanowieniem z dnia 12 października 2020 r. Wójt Gminy W. upoważnił geodetę T. S. do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych na gruncie i opracowania dokumentacji w ramach postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek Państwa M. i E. małż. P.. Geodeta podjął stosowne czynności zmierzające do ustalenia granic. Sporządzono protokół graniczny, który został podpisany przez wszystkich obecnych na gruncie uczestników postępowania, a operat geodezyjny rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w P. w dniu 14 stycznia 2021 r., pod Nr [...]

W toku postępowania Państwo M. i E. małż. P. złożyli do Wójta Gminy W. szereg pism, w których prezentowali swoje niezadowolenie z prac wykonanych na gruncie oraz przedstawili zarzuty w stosunku do geodety wykonującego prace geodezyjne z rozgraniczenia nieruchomości, a także do treści protokołu granicznego, na którym złożyli podpisy. Geodeta udzieli pisemnej odpowiedzi na skierowane do niego zarzuty – przedstawiając zakres oraz sposób wykonania czynności technicznych, a także sporządzenia dokumentacji w tym zakresie. Nadto geodeta wyjaśnił, iż granice przedstawione obecnym na gruncie stronom postępowania zostały wznowione na podstawie archiwalnych dokumentów pobranych z zasobów Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P., które znalazły odzwierciedlenie w wykonanej modernizacji ewidencji gruntów i jednoznacznie określają położenie punktów granicznych działek w formie współrzędnych geodezyjnych.

Wynagrodzenie geodety zgodnie z zawartą umową wynosiło 10.700,00 zł, a koszt ten poniósł w interesie stron organ prowadzący postępowanie.

W dniu [...]. Wójt Gminy W. wydał decyzję o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości położonych w obrębie W., gmina W., oznaczonych w ewidencji gruntów jako: działka nr 8 będąca własnością M. i E. małż. P. (z działką sąsiednią: nr 138 położoną w obrębie M., nr 7 położoną w obrębie W., nr 84 położoną w obrębie W., nr 80 położoną w obrębie W., nr 9 położoną w obrębie W.); działka nr 85 będąca własnością M.i E. małż. P. (z działką sąsiednią: nr 9 położoną w obrębie W., nr 84 położoną w obrębie W.); działka nr 86 będąca własnością M. i E. małż. P. (z działką sąsiednią: nr 84 położoną w obrębie W., nr 80 położoną w obrębie W., nr 319 położoną w obrębie W.); zgodnie z liniami rozgraniczającymi wskazanymi na szkicu graficznym włączonym do dokumentacji rozgraniczeniowej sporządzonej przez uprawnionego geodetę, przyjętej do zasobu geodezyjno-kartograficznego Starostwa Powiatowego w P. w dniu 14 stycznia 2021 r. za nr [...], stanowiącej integralną część wydanej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), art. 31 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.), Wójt Gminy W. ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym W., gmina W., tj. działek nr 8, nr 85 i nr 86 z działkami sąsiednimi, na kwotę 10.700,00 zł i zobowiązał M. i E. małż. P., będących stroną postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia tych kosztów (w kwocie 10.700,00 zł brutto) w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia, przez wpłatę na numer konta podany w treści postanowienia lub w kasie Urzędu Gminy W..

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wójt Gminy W. wskazał, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie W. Gmina W. oznaczonych jako działki nr: 8, 85 i 86 z działkami sąsiednimi, położonymi w obrębie W. oznaczone jako działki o nr: 7, 9, 80, 84 i 319 oraz działką położoną w obrębie M. oznaczoną nr 138 – zostało wszczęte na wniosek M. i E. małż. P. i zakończone w dniu [...] wydaniem decyzji o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Wyjaśniono przy tym, iż do przeprowadzenia czynności ustalenia granic nieruchomości został upoważniony geodeta T. S., którego wynagrodzenie zgodnie z zawartą umową wyniosło 10.700,00 zł i zostało poniesione w całości w interesie strony przez organ prowadzący postępowanie. Przy czym w sprawie tej oprócz kosztów wynagrodzenia geodety nie zaistniały żadne inne okoliczności powodujące powstanie dodatkowych kosztów, które powinny zostać poniesione przez strony postępowania. Organ administracji zaznaczył również, iż w rozpatrywanej sprawie istniały dokumenty pozwalające na określenie położenia punktów granicznych nieruchomości stanowiących przedmiot rozgraniczenia, co wynikało z przedłożonej przez upoważnionego geodetę dokumentacji. Nadto geodeta zaznaczył, iż dane dotyczące przebiegu granic przedmiotowych działek określają jednoznacznie położenie punktów granicznych, których dane zawarte są w operacie technicznym zaewidencjonowanym za nr [...], który dotyczył przeprowadzonej w 2018 r. Modernizacji Ewidencji Gruntów i Budynków obrębu W. oraz że przedmiotowe granice zostały podpisem na protokole przyjęte przez wnioskodawców postępowania rozgraniczeniowego i obowiązują do chwili obecnej, jako prawnie ustalone. W związku z powyższym, organ uznał, iż w ramach postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek M. i E. małż. P. punkty graniczne określające przebieg granicy nie zostały ustalone lecz nastąpiło ich wznowienie zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ wskazał także, iż wznowienie, które również miało miejsce w ramach toczącego się postępowania rozgraniczeniowego, jest jedynie materialno-techniczną procedurą geodezyjną, która nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, zatem nie zastępuje postępowania rozgraniczeniowego. Rozgraniczenie natomiast tworzy nowy stan prawny przebiegu granic sąsiednich nieruchomości, a w przedmiotowym postępowaniu taka czynność nie miała miejsca. Organ stwierdził, iż powyższe potwierdza, że wydana w tej sprawie decyzja rozgraniczeniowa w całości zatwierdza wyznaczone we wcześniej prowadzonych czynnościach granice pomiędzy nieruchomościami uczestników postępowania, obowiązujące i uwidocznione w dokumentacji stanowiącej Państwowy Zasób Geodezyjny i Kartograficzny. Wobec powyższego koszty postępowania w całości powinny obciążać wnioskodawców – M. i E. małż. P. - zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa, gdyż postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było w ich interesie i na ich żądanie. A co za tym idzie organ zobowiązał M. i E. małż. P. do zwrotu Gminie W. kwoty 10.700,00 zł.

Na skutek wniesionego na to postanowienie przez M. i E. małż. P. zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144, art. 264 § 1, art. 261 § 1, art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.); uchyliło zaskarżone doń postanowienie w całości (pkt 1) oraz ustaliło koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 10.700,00 zł, określając w punkcie 2 swojego rozstrzygnięcia udział poszczególnych uczestników w kosztach postępowania, tj. dla: - M. i E. małż. P. w kwocie 8.084,40 zł; - H. G. w kwocie 980,85 zł; - M. N. w kwocie 326,95 zł; - I. i Ł. małż. J. w kwocie 832,20 zł; - W. S. w kwocie 237,80 zł; - Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. w kwocie 237,80 zł; oraz zobowiązując do uiszczenia kosztów postępowania we wskazanej wysokości w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia na podany w treści rozstrzygnięcia rachunek bankowy Urzędu Gminy W. lub w kasie Urzędu Gminy W. (pkt 3). Kolegium szczegółowo uzasadniło swoje stanowisko.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M. i E. małż. P., wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium – kwestionując obciążenie ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego oraz wnieśli o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

I. prawa materialnego:

a) art. 34 § 1 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, polegającą na dokonaniu przez geodetę wznowienia znaków granicznych w toku postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego przebiegu spornych granic w sposób niezgodny z treścią dyspozycji tego przepisu albowiem:

- utrwalenie przez geodetę punktów granicznych w terenie w sposób całkowicie oderwany od ostatniego spokojnego stanu posiadania wyznaczonego dla działki 86 ogrodzeniem wzniesionym przez wnioskodawców oraz ich poprzedników prawnych, a dla działki 85 niezakłóconym, wieloletnim sposobem użytkowania nieruchomości w sposób zapewniający dostęp do polnej drogi biegnącej na zachód od działki zapewniającej jedyną możliwość wjazdu na jej teren z drogi publicznej;

- nie jest prawdą, że wnioskodawcy nie składali propozycji położenia spornych punktów granicznych, bowiem w sposób jasny i zrozumiały komunikowali biegłemu, że sporne znaki graniczne dla działki 86 powinny znajdować się w miejscach, gdzie przebiega okalające działkę ogrodzenie wzniesione przez wnioskodawców oraz ich poprzedników prawnych, a dla działki 85 powinny mieścić się na granicy polnej drogi biegnącej na wschód od działki zapewniającej jedyną możliwość wjazdu na jej teren z drogi publicznej, które to warunki pozwalające na ustalenie punktów granicznych nie zostały uwzględnione przez geodetę, który nadto dodatkowo w protokole granicznym, niezgodne z prawdą stwierdził, że takie propozycje nie były składane;

- czynności pomiaru przeprowadzone zostały przez geodetę w sposób nieprawidłowy, poprzez podjęcie zamierzonych działań mających na celu znaczne ograniczenie ciążącego na geodecie obowiązku informowania właścicieli nieruchomości o metodologii, znaczeniu i przebiegu czynności pomiarowych wykonywanych na należącej do nich nieruchomości, dokumentacji na której się opierał wydając opinię, co prowadziło do znacznego ograniczenia roli i udziału wnioskodawców w czynnościach pomiarowych wykonanych przez geodetę na co miały wpływ czynności geodety takie jak: rozpoczęcie pomiarów przed godziną wskazaną przez organ administracyjny, odmowa dopuszczenia do czynności wnioskodawców, odmowa odpowiedzi na pytania zadawane przez wnioskodawców bezpośrednio przed podpisaniem protokołu granicznego, brak wyjaśnienia protokołu granicznego wnioskodawcom w taki sposób, by mieli pełną wiedzę dotyczącą okoliczności ujawnionych w protokole pod którym się podpisują, braku zapoznania się przez geodetę z dokumentacją zawierającą mapy nieruchomości i jej kompletną historię prawną przed sporządzeniem protokołu, który powinien te informacje uwzględniać, - które to uchybienia należy uznać za uchybienia konieczne do wyjaśnienia w kontekście obowiązku zapłaty biegłemu wyłącznie za rzetelnie wykonane prace, a wobec braku ustosunkowania się do nich przez organ odwoławczy, należy ocenić działania organu odwoławczego jako niepodjęcie wszelkich kroków w celu wyjaśnienie stanu sprawy w celu jej należytego rozpoznania, polegającego na dokonaniu rzetelnej weryfikacji prac wykonanych przez biegłego i rozstrzygnięcia o kosztach w tym zakresie,

b) art. 34 § 2 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne polegającą na jego niezastosowaniu w sytuacji kiedy wobec oczywistego konfliktu dotyczącego przebiegu granic i kontestowania przez skarżących przebiegu granic ustalonego w toku postępowania w przedmiocie modernizacji ewidencji gruntów i budynków uznawanego przez organ za właściwy stan granic, organ wiedział, że niemożliwe jest ani zawarcie ugody granicznej, ani wydanie decyzji w trybie art. 33 tej ustawy - ze względu na oparcie się przez organ w procesie wydania decyzji nie o zgodne oświadczenia stron i zebrane dowody, które organ w większości pominął, a o operat techniczny P. 1011.2018.1700 wykonany na potrzeby modernizacji ewidencji gruntów i budynków - co powoduje, że organ winien był zastosować przepis wyrażony w treści art. 34 § 2 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne i z urzędu przekazać sprawę sądowi powszechnemu do rozpoznania zamiast dążyć do generowania niezasadnych kosztów wykonania opinii przez geodetę;

II. przepisów postępowania:

a) art. 262 § 1 kpa w zw. z art. 34 § 2 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne polegającą na jego niewłaściwej subsumpcji polegającej na bezpodstawnym uznaniu przez organ odwoławczy, że koszty związane z wydaniem opinii przez geodetę wynikają z winy skarżących i powstały w ich interesie skutkującym obciążeniem tymi kosztami stron postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji, kiedy organ dokonujący rozgraniczenia, pomimo istnienia oczywistego konfliktu pomiędzy stronami dotyczącego przebiegu granic, oraz pomimo przeprowadzenia 2 lata przed wystąpieniem przez skarżących z wnioskiem o rozgraniczenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, którą organ uważał za ustalającą w sposób prawidłowy przebieg granic nieruchomości, których dotyczył wniosek o rozgraniczenie, organ dokonujący rozgraniczenia winien był w trybie art. 34 § 2 Ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne przekazać sprawę z urzędu do rozpoznania sądowi, co prowadzi do konkluzji, że angażowanie biegłego nie było uzasadnione w realiach niniejszej sprawy - stąd koszty poniesione przez organ powinny obciążać organ dokonujący rozgraniczenia, a nie strony postępowania w sytuacji kiedy wydanie opinii przez biegłego nie leżało w ich interesie, ani nie wynikało z żądań stron;

b) art. 8 kpa polegającą na rażącym naruszeniu wyrażonej w treści przepisu zasady zaufania wnioskodawcy do organów administracji publicznej poprzez doprowadzenie do powstania znacznych, zawyżonych i w świetle okoliczności sprawy nieuzasadnionych kosztów niniejszego postępowania, którymi obciążeni zostali wnioskodawcy, poprzez:

- zawarcie umowy z geodetą, której wartość znacznie przekracza realia panujące na rynku usług geodezyjnych - nie odpowiadając w żaden sposób ilości pracy wykonanej przez geodetę ani cenom, które za prywatne wykonanie tych samych czynności musieliby wydać wnioskodawcy - powodując w ten sposób znaczne, nieuzasadnione zwiększenie kosztów niniejszego postępowania;

- pozbawienie wnioskodawców jakiegokolwiek wpływu na kształt umowy zawartej pomiędzy organem, który wydał zaskarżone postanowienie, a geodetą, pomimo tego, że obowiązek zapłaty wskazanej w niej należności obciąża w zdecydowanej większości wnioskodawców,

- brak jakiejkolwiek weryfikacji czy prace zostały wykonane przez geodetę prawidłowo ani czy nakład pracy wykonanej przez geodetę odpowiada w rzeczywistości kosztom poniesionym przez organ administracji, w szczególności w sytuacji kiedy organ zawarł umowę dotyczącą rozgraniczenia trzech nieruchomości, a - jak wskazuje sam organ - geodeta dokonał jedynie czynności wznowienia punktów granicznych, a nie rozgraniczenia - a tego typu czynności na rynku komercyjnym wyceniane są zdecydowanie niżej, przez co wypłata geodecie kosztów jawi się jako niegospodarność organu, która obciąża wnioskodawców, a nie powinna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) – dalej: pusa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 pusa). Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w obrębie W., Gmina W. oznaczonych jako działki o nr: 8, 85 i 86 (które stanowią własność wnioskodawców, tj. M. i E. małżonków P.), z działkami sąsiednimi, położonymi w obrębie W. oznaczonymi jako działki o nr: 7, 9, 80, 84 i 319 oraz działką położoną w obrębie M. oznaczoną nr 138. Wysokość kosztów została ustalona na kwotę 10.700,00 (dziesięć tysięcy siedemset) zł, przy czym określono udział uczestników postępowania w tych kosztach w ten sposób, że: po pierwsze, M. i E. małż. P. kwota 8.084,40 zł; po drugie, H. G. kwota 980,85 zł; po trzecie, M. N. kwota 326,95 zł; po czwarte, I. i Ł. małż. J. kwota 832,20 zł; po piąte, W. S. kwota 237,80 zł; po szóste, Zarząd Dróg Wojewódzkich w Ł. kwota 237,80 zł. Określono również termin i sposób uiszczenia wskazanych kosztów.

W świetle powyższego w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne – dalej: uPGiK, rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz w przypadkach określonych w ustawie, sądy. Treść art. 30 ust. 1 uPGiK stanowi, że organy przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Stosownie zaś do art. 31 ust. 1 uPGiK, czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Należy też zauważyć, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wyróżniamy dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie - decyzję rozgraniczającą. W razie zaś, gdy nie dojdzie do zawarcia przez strony ugody i brak podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu organ umarza postępowanie administracyjne i z urzędu przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu. Ponadto strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Sąd ten rozpoznaje sprawę o rozgraniczenie w postępowaniu nieprocesowym stosując kolejno kryteria rozgraniczenia określone w art. 153 Kodeksu cywilnego (art. 33 i art. 34 uPGiK).

W okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie W., Gmina W. oznaczonych jako działki nr: 8, 85 i 86 z działkami sąsiednimi, położonymi w obrębie W. oznaczone jako działki o nr: 7, 9, 80, 84 i 319 oraz działką położoną w obrębie M. oznaczoną nr 138, zgodnie z liniami rozgraniczającymi wskazanymi na szkicu granicznym włączonym do dokumentacji rozgraniczeniowej sporządzonej przez uprawnionego geodetę, które to dokumenty zostały przyjęte do zasobu geodezyjno-kartograficznego Starostwa Powiatowego w P. w dniu 14 stycznia 2021 r., za nr [...]

Zauważyć należy, iż przepisy uPGiK nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym przy ustalaniu wysokości kosztów tego postępowania zastosowanie znajdują przepisy działu IX pt.: "Opłaty i koszty postępowania" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej: kpa, zawarte w art. 262 – 267 kpa. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa, stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie zaś do art. 263 § 1 kpa, do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 kpa). Organ ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, w drodze postanowienia, jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 kpa).

W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że koszty postępowania administracyjnego to wyłącznie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest: wykazać i uzasadnić wysokość kosztów danego postępowania; wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony tymi kosztami.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił łączną wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 10.700,00 zł. Z akt sprawy wynika, że w dniu 9 października 2020 r. została zawarta umowa pomiędzy Gminą W. a geodetą T. S., której przedmiotem było wykonanie prac geodezyjnych w zakresie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie W., gmina W. oznaczonych jako działki nr: 8, 85 i 86 z działkami sąsiednimi, położonymi w obrębie W. oznaczone jako działki o nr: 7, 9, 80, 84 i 319 oraz działką położoną w obrębie M. oznaczoną nr 138. Zgodnie ze wskazaną umową geodeta zobowiązał się do przygotowania wszelkich materiałów i dokumentów do wydania decyzji o rozgraniczeniu zgodnie z art. 31, 32, 33 i 34 uPGiK oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W umowie tej ustalono wynagrodzenie geodety na kwotę 10.700,00 zł, określono zakres prac geodezyjnych oraz termin ich wykonania. Sąd podziela stanowisko organu, iż trudno uznać wysokość wynagrodzenia geodety za wygórowane. Jak bowiem słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, w postępowaniu administracyjnym nie obowiązują normy, z których wynikałyby górne stawki wynagrodzenia za opinię biegłego - w rozpatrywanej sprawie za opinię biegłego geodety sporządzoną stosownie do art. 31 ust. 1 uPGiK. Zatem organ administracji publicznej zlecając biegłemu sporządzenie opinii jest zmuszony przyjmować stawki rynkowe, a w konkretnej sprawie wysokość wynagrodzenia biegłego może być znacząco różna niż w innych podobnych sprawach, choćby ze względu na niepewność co do ilości osób chętnych do sporządzenia takiej opinii. Podkreślić przy tym należy, że organ administracji publicznej nie może, tak jak sąd powszechny, narzucić biegłemu wysokości wynagrodzenia za sporządzoną opinię przy zastosowaniu stawek wskazanych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu udokumentowania wydatków niezbędnych do wydania opinii w postępowaniu cywilnym. Słusznie też organ zauważył, iż w postępowaniu rozgraniczeniowym upoważniony przez organ geodeta wykonuje szereg różnorodnych czynności służących ustaleniu przebiegu granic nieruchomości, które podzielić można na analityczne (polegające na analizie informacji zawartych w dokumentach pozyskanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz znajdujących się w księgach wieczystych, a także w dokumentacji uzyskanej od stron postępowania) i procesowe, związane z ustaleniem przebiegu granic na gruncie oraz przeprowadzeniem rozprawy granicznej z udziałem stron. Rezultatem pracy geodety jest operat rozgraniczeniowy, obejmujący wszystkie dokumenty postępowania rozgraniczeniowego, na które składa się dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacja techniczna. Nie bez znaczenia dla wysokości wynagrodzenia geodety pozostaje także zakres rozgraniczenia, który w rozpatrywanej sprawie był znaczny, gdyż obejmował trzy nieruchomości stanowiące współwłasność M. i E. małż. P., oznaczone jako działki o nr: 8, 85 i 86 z działkami sąsiednimi. Z akt sprawy wynika również, iż nakład pracy wykonanej przez geodetę podczas ustalania przebiegu granic nie był mały, geodeta dokonywał bowiem szeregu czynności zmierzających do wykonania zawartej umowy – świadczy o tym znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja geodezyjna oraz protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 21 lipca 2021 r. Z tego też względu trudno zakwestionować cenę ustaloną przez geodetę w niniejszej sprawie, a w szczególności stwierdzić, by była ona nieadekwatna względem nakładu pracy wykonanej podczas ustalania przebiegu granic.

Sąd w pełni podziela stanowisko organów, iż w niniejszym postępowaniu Wójt Gminy W. był w pełni uprawniony do samodzielnego wyboru geodety do wykonania czynności rozgraniczeniowych, zaś przepisy prawa nie nakładały na organ obowiązku wyłonienia geodety w drodze przetargu. Podkreślić przy tym należy, że jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy W. przed zleceniem czynności biegłemu geodecie wystosował zaproszenia do składania ofert do 11 podmiotów świadczących usługi geodezyjne, na które to zaproszenie zareagowały jedynie trzy podmioty, spośród których tylko dwóch geodetów było zainteresowanych wykonaniem zlecenia. Geodeta T. S. złożył ofertę na kwotę 10.700,00 zł i określił termin wykonania zlecenia na 50 dni, natomiast geodeta A. P. za wykonanie przedmiotowego rozgraniczenia wskazał wynagrodzenie w kwocie 14.000,00 zł i określił termin wykonania zlecenia na 150 dni. Wobec powyższego organ zasadnie zlecił wykonanie przedmiotu zamówienia geodecie, który przedstawił korzystniejszą ofertę – zarówno z punktu widzenia ceny, jak również terminu wykonania zlecenia. Tym samym więc zdaniem sądu organ prawidłowo ustalił łączną wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 10.700,00 zł.

Kwestię sporną w niniejszej sprawie były również, poza wysokością kosztów, zasady podziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy stronami postępowania. Odnosząc się do powyższego zagadnienia zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA z 2007 r., nr 2, poz. 26) rozstrzygnął występujące w orzecznictwie sądów rozbieżności dotyczące zagadnienia, czy organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może tymi kosztami obciążyć każdą ze stron postępowania rozgraniczeniowego. We wskazanej uchwale NSA wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 kpa), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie może być bowiem wątpliwości co do tego, że pewne i bezsporne ustalenie granic nieruchomości co do zasady leży w interesie wszystkich właścicieli tych nieruchomości. Sąd podziela stanowisko Kolegium, które wskazało - przywołując poglądy prezentowane w judykaturze, iż podział kosztów postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 kodeksu cywilnego, czyli po połowie jest zasadą, od której są jednak wyjątki. Tym samym organ był uprawniony do tego aby obciążyć strony kosztami postępowania rozgraniczeniowego, niemniej jednak nie może tego obciążenia dokonywać automatycznie, a więc bez rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania organ musi bowiem zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy też niektóre z nich, czy wszystkie, a jeśli tak to w jakiej proporcji. W każdym przypadku należy więc rozeznać okoliczności faktyczne sprawy, aby możliwym było w szczególności stwierdzenie, czy istniał rzeczywisty spór co do przebiegu linii granicznej, czy też chodziło jedynie o wznowienie znaków granicznych, jakie czynności podejmowała strona i pozostali uczestnicy w toku postępowania rozgraniczeniowego i czym było to podyktowane. Tym samym rozkład kosztów powinien odzwierciedlać rzeczywisty zakres sporności lub niepewności. Zatem koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny zostać rozdzielone równomiernie jedynie w odniesieniu do tej części granicy, której przebieg okazał się obiektywnie sporny lub niepewny, a więc co do której w wyniku postępowania rozgraniczeniowego nastąpiła korekta punktów i linii granicznych. W pozostałym zakresie podział kosztów powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy, w tym stanowiska stron postępowania, wolę uniknięcia lub zakończenia sporu, zasadność wystąpienia z wnioskiem o rozgraniczenie co do całej granicy. Takie podejście realizuje zasady sprawiedliwego rozdziału obowiązków między strony postępowania administracyjnego. Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie istniały podstawy do nierównomiernego rozłożenia kosztów prowadzonego postępowania. Rację ma bowiem organ odwoławczy, iż w zakresie objętych wnioskiem o rozgraniczenie działek nr 8, 85 i 86, granice częściowo są sporne. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjnej jednoznacznie wynika, że w zakresie wyznaczonych (wznowionych) punktów granicznych 0.37-7, 0.37-8, 37-1755, 37-423, 37-7390, 37-435, 37-436, 37-288, 37-7391 wszystkie strony przyjęły wskazane przez geodetę granice bez zastrzeżeń. Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby w rezultacie rozgraniczenia we wskazanym powyżej zakresie zmienił się zasięg prawa własności właścicieli rozgraniczanych działek, a złożony przez M. i E. małż. P. wniosek do sądu powszechnego nie dotyczył wymienionych wyżej, a zatwierdzonych decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] znak: [...], punktów granicznych. Oznacza to, że wniosek o rozgraniczenie w tej części złożony został w sytuacji braku obiektywnej sporności i niepewności, a tym samym był bezzasadny. W tej sytuacji, jak słusznie przyjął organ odwoławczy, koszty postępowania rozgraniczeniowego w części dotyczącej wyznaczonych przez geodetę punktów granicznych 0.37-7, 0.37-8, 37-1755, 37-423, 37-7390, 37-435, 37-436, 37-288, 37-7391 obciążają wnioskodawców.

Sąd za prawidłowe uznaje też stanowisko Kolegium, iż odnośnie do działki nr 85 na położenie wskazanych przez geodetę punktów 37-1977, 37-424, 37-1978 nie wyrazili zgody M. i E. małż. P., a w przypadku działki nr 86 W. S. nie wyraził zgody na położenie punktu 37-450, M. i E. małż. P. nie zaakceptowali położenia punktu 37-775, a H. G. nie zgodziła się na punkt 37-292 – co niewątpliwie świadczy to o istnieniu sporu granicznego na wskazanych powyżej odcinkach granic, a tym samym o posiadaniu interesu prawnego przez właścicieli rozgraniczanych nieruchomości w ustaleniu stabilnej granicy w tej części. Także fakt przekazania sprawy właściwemu sądowi w zakresie położenia punktów granicznych: 37-450, 37-775, 37-292 (działka nr 86) oraz 37-1977, 37-424 i 37-1978 (działka nr 85) wskazuje na spór co do przebiegu niektórych granic, co jak słusznie wskazał organ administracji powinno skutkować uznaniem, iż postępowanie w tej części było prowadzone w interesie nie tylko wnioskodawców rozgraniczenia, ale także innych uczestniczących w sporze osób. Słusznie też podkreślono, iż wznowienie znaków granicznych nie może być utożsamiane z brakiem sporu granicznego.

Zatem okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wskazują na konieczność odpowiedniego rozliczenie części kosztów postępowania rozgraniczeniowego na biorących udział w sporze uczestników postępowania rozgraniczeniowego. W związku z powyższym organ odwoławczy zasadnie uchylił zaskarżone doń postanowienie i orzekł o kosztach postępowania rozgraniczeniowego z odpowiednim uwzględnieniem korzyści, jakie dzięki rozgraniczeniu uzyskały wszystkie uczestniczące w nim strony. Poczynione w tym zakresie przez Kolegium ustalenia zasługują na aprobatę. Tym samym więc skoro całkowity koszt podlegający rozliczeniu wyniósł 10.700,00 zł, a - jak wynika ze szkicu granicznego - geodeta wyznaczył na gruncie 15 punktów granicznych, to tym samym koszt ustalenia i zastabilizowania jednego punktu wynosi: 713,33 zł (co wynika z następującego obliczenia: 10.700,00 zł : 15). Z tego też względu dokonane przez Kolegium obliczenia zasługują na aprobatę, tj.: - punkt nr 0.37-7 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 0.37-8 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-1755 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-423 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-7390 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-1977 (trójmiedza) – M. i E. małż. P., H. G. i M. N., I. i Ł. małż. J., po 1/3, tj. po 237,77 zł; - punkt nr 37-424 – M. i E. małż. P., I. i Ł. małż. J., po 1/2, tj. po 356,66 zł; - punkt nr 37-1978 (trójmiedza) – M. i E. małż. P., H. G. i M. N., I. i Ł. małż. J., po 1/3, tj. po 237,77 zł; - punkt nr 37-435 – M. i E.małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-436 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-450 (trójmiedza) – M. i E. małż. P., W. S., H. G. i M. N. po 1/3, tj. po 356,66 zł; - punkt nr 37-288 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-7391 – M. i E. małż. P. 713,33 zł; - punkt nr 37-775 (trójmiedza) – M. i E. małż. P., H. G. i M. N., Zarząd Dróg Wojewódzkich w Ł. po 1/3, tj. po 237,77 zł; - punkt nr 37-292 – M. i E. małż. P., H. G. i M. N., po 1/2, tj. po 356,66 zł. Zatem – wobec powyższego - jak słusznie wskazał organ odwoławczy udział w kosztach postępowania rozgraniczeniowego właścicieli poszczególnych sąsiadujących ze sobą nieruchomości stanowi obciążenie: po pierwsze, wobec M. i E. małż. P. w kwocie 8.084,40 zł; po drugie, wobec H. G. i M. N., na zasadach współwłasności w częściach ułamkowych w udziałach odpowiednio 3/4 i 1/4, w kwocie 980,85 zł – H. G. i 326,95 zł – M. N. (łącznie 1.307,80 zł); po trzecie, wobec I. i Ł. małż. J. (wspólność ustawowa małżeńska) w kwocie 832,20 zł; po czwarte, wobec W. S. w kwocie 237,80 zł; oraz po piąte, wobec Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. w kwocie 237,80 zł. Taki sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego najpełniej odzwierciedla wymiar korzyści, jakie osiągnęli poszczególni właściciele rozgraniczanych nieruchomości w wyniku przeprowadzonego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił proporcję w jakiej koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. W sposób wyczerpujący zebrał i rozważył cały zebrany materiał dowodowy, a następnie do ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy prawa. Zdaniem sądu materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania postanowienia o kosztach rozgraniczenia. Zaskarżone postanowienie prawidłowo wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Nie naruszono przy tym ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego.

W świetle powyższego nie można zatem zgodzić się z zarzutami skargi. Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie. Na podstawie art. 264 § 1 kpa organ ma obowiązek orzeczenia o tych kosztach, chodzi bowiem o koszty faktycznie wyłożone przez organ w sytuacji, gdy ich poniesienie nie jest obowiązkiem organu oraz ich rozliczenie w relacji organ - strona.

Wobec powyższego, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ppsa, sąd skargę oddalił.

a.l.