Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 90/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 2 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 26 lutego 2009 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo, w którym P zwrócił się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, które zostały niezapłacone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Swoją prośbę motywował głównie złą sytuacją finansową oraz pogarszającym się stanem zdrowia. Płatnik skierował wniosek w oparciu o artykuł 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365).

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że zadłużenie jest wynikiem zaniedbania i nie zakończenia w odpowiednim czasie działalności gospodarczej, jej dochód był nieregularny a przez kilka jesiennych i zimowych miesięcy w każdym roku nie było go wcale. Przez lata wielkość zobowiązania narastała i zwiększała się o odsetki.

Ponadto zainteresowany wskazywał, iż jest osobą przewlekle chorą, lecz gdy tylko zdrowie się poprawiło płatnik zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy licząc na pracę, która pozwoli na lepszą egzystencję rodziny i częściowe spłacenie zadłużenia. Z wyjaśnień zawartych we wniosku wynikało, że zainteresowany został skreślony z listy osób bezrobotnych, gdyż odmówił podjęcia pracy oferowanych przez PUP. Przyczyną takiego postępowania był charakter proponowanych ofert, które były niewskazane przy obecnym stanie zdrowia.

Płatnik również wskazywał, że choroba i jej konsekwencje nie tyle utrudniają a wręcz uniemożliwiają uzyskiwanie dochodów z jakiejkolwiek pracy fizycznej.

Płatnik prowadził działalność gospodarczą w okresie [...] na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

W związku ze złożonym przez stronę wnioskiem, Inspektorat ZUS ... podjął postępowanie mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy oraz faktycznego okresu podlegania do ubezpieczeń z tytułu działalności gospodarczej. Dłużnik kierując wniosek o umorzenie należności dołączył dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Pismem z dnia [...] Zakład poinformował, o możliwości uzupełnienia dokumentów określających status prawny firmy oraz dokumentów potwierdzających stan faktyczny dotyczący sytuacji finansowej oraz rodzinnej.

Z akt sprawy wynika, że płatnik w dniu [...] przedłożył m.in. następujące dokumenty, na podstawie których Zakład przeprowadził szczegółowe postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek:

[...]

W postępowaniu dotyczącym wniosku strony wykorzystano również materiał dowodowy zgromadzony przez Inspektorat z urzędu.

Jednocześnie Zakład poinformował zainteresowanego o możliwości czynnego uczestnictwa w postępowaniu, poprzez osobiste dostarczenie dokumentów potwierdzających stan faktyczny sytuacji finansowej i rodzinnej oraz możliwości złożenia ewentualnych wyjaśnień i ustosunkowania się do zebranej dokumentacji, wskazując możliwość zapoznania się z dokumentacją na każdym etapie postępowania.

Płatnik nie skorzystał z przysługującego mu prawa zapoznania się z aktami sprawy.

W związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek Zakład przeprowadził analizę dokumentów rozliczeniowych oraz zgłoszeniowych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym. Jednocześnie z uwagi na szczególny charakter sprawy jakim jest wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, Zakład skierował szereg pism do innych instytucji w celu zebrania pełnej informacji w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] nieważności decyzji z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].

W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił stan sprawy.

Przechodząc do części zważeniowej uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał na przepisy będące podstawą umorzenia należności tj. art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) – zwanej w dalszej części u.s.u.s. W świetle powołanych przepisów Zakład stwierdził, że w sprawie P nie ma zastosowania punkt 1 i 2 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zaznaczył, iż z informacji zebranych w sprawie ustalono członków rodziny, na których ewentualnie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Z kolei w odniesieniu do pkt 3 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ rentowy wskazał, że nie można stwierdzić, by nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Płatnik prowadząc działalność gospodarczą wykazywał przychód, który po odjęciu kosztów nie wskazywał, by ponosił notorycznie stratę, w układzie rocznym nie odnotowano roku, w którym różnica przychodu i kosztów wskazywałaby na stratę. Mając na względzie powyższe organ stwierdził, że brak dyscypliny płatniczej był świadomym i celowym działaniem płatnika. Zatem nie można stwierdzić, że zakończenie działalności gospodarczej nastąpiło przy braku majątku. W odniesieniu do kolejnego punktu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład podkreślił, że kwota nieopłaconych składek znacznie przekracza wysokość kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Rozważając istnienie w niniejszej sprawie przesłanek z pkt. 5 i 6 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ rentowy wskazał, że należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...] zostały skierowane do przymusowego dochodzenia do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Należności były kierowane sukcesywnie, lecz Naczelnik przekazał w dniu [...] r. jedynie [...] zł. na poczet należności, jednocześnie postanowieniem z dnia 4 marca 2009 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność. Zakład zaznaczył, że przed wydaniem przedmiotowego postanowienia, płatnik w dniu [...] uregulował koszty egzekucyjne należne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w wysokości [...] zł. W trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie wniosku o umorzenie należności ustalono, iż wnioskodawca posiada rachunek bankowy w Lukas Banku S.A., który został zajęty na podstawie tytułów wykonawczych, jak również dokonano zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym, którą była nadpłata z tytułu podatku dochodowego. Organ stwierdził ponadto, że jednocześnie fakt podjęcia przez zobowiązanego pracy umożliwia prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego w formie zajęcia wynagrodzenia. Zatem nie ma podstaw do umorzenia należności w oparciu o punkt 6 powołanego przepisu, bowiem na tym etapie postępowania oczywiste jest, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Reasumując powyższe, organ odwoławczy zaznaczył, że w sytuacji wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki do umorzenia wynikające z art. 28 ust. 2 i ust. 3 z zastrzeżeniem ust. 3a u.s.u.s., gdyż nie można w tym przypadku stwierdzić całkowitej nieściągalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] orzekając na skutek skargi zainteresowanego, wyrokiem z dnia [...]. uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia [...] wskazując, że organ odwoławczy nie uwzględnił i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a wskazane uchybienia, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowały, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądu w zakresie ustalenia przesłanek umorzenia wskazanych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ rentowy zobowiązany został przez Sąd do zbadania, czy występują w sprawie okoliczności stanowiące uzasadniony przypadek pozwalający na umorzenie zobowiązań z tytułu zaległych składek, o którym mowa w art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wnikliwe i rzetelnie ustalenia oraz ocenienia możliwości płatniczych skarżącego, z uwzględnieniem m.in. jego trudnej sytuacji życiowej, przewlekłej choroby, wydatków związanych z leczeniem, mając przy tym na uwadze wysoką kwotę zaległej należności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]

W związku z uchyleniem decyzji Zakład ponownie przeanalizował dokumentację zebraną w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności pod kątem przesłanek zawartych w obowiązujących przepisach prawa.

W uzasadnieniu decyzji ZUS m.in. wskazał, że na podstawie art. 28, ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Oznacza to, że decyzja w tym zakresie należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który może - na warunkach kreślonych tym przepisem - umarzać należności składkowe. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3 a.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.),

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a.Wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne;

Zdaniem ZUS nie ma zastosowania punkt 1 i 2. w sprawie ustalono członków rodziny, na których ewentualnie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.).

W odniesieniu do punktu 3 powyższego artykułu zdaniem organu rentowego nie można stwierdzić, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Płatnik prowadząc działalność gospodarczą wykazywał przychód, który po odjęciu kosztów nie wskazywał, by ponosił notorycznie stratę. Rodzaj działalności - usługi ogólnobudowlane - wskazuje, że wysokość przychodu mogła być zróżnicowana w ciągu roku i wykazywać zjawisko sezonowości, jednakże w układzie rocznym nie odnotowano roku, w którym różnica przychodu i kosztów wskazywałaby na stratę.

Zdaniem ZUS zgodnie z art. 47 u.s.u.s. płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Zgodnie z art. 47 ust. 1 powołanej ustawy, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie.

Z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym, na które powołał się w decyzji organ rentowy, wynika, że zainteresowany dobrowolnie nie dokonał żadnej wpłaty na poczet składek. Płatnik prowadził działalność od [...], a należne składki za okres do [...] roku zostały uregulowane w drodze przymusowego dochodzenia.

Kwota nieopłaconych składek znacznie przekracza wysokość kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

W związku z brakiem wpłat, Zakład w stosunku do zaległości do [...] roku prowadził postępowanie egzekucyjne w formie zajęcia wynagrodzenia żony płatnika. W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych na podstawie pisma dłużnika zajętej wierzytelności z dnia [...] roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Egzekucja była skuteczna, a należności do [...] roku zostały w całości wyegzekwowane.

Organ przeprowadził także szczegółowe wyliczenia, co do sytuacji finansowej strony.

ZUS wskazał, że na utrzymanie gospodarstwa domowego zainteresowanego miesięcznie potrzebne jest [...] po uwzględnieniu raty kredytu oraz wydatków na lekarstwa. Płatnik wskazał w oświadczeniu, że miesięcznie na leki wydaje [...] Przedłożone przez niego rachunki z aptek dają łączną kwotę [...] zł, jednakże zakup lekarstw następował raz w miesiącu.

Biorąc pod uwagę wszystkie dowody w sprawie, Zakład ustalił, że Państwo U wspólnie mają do dyspozycji średnio budżet w wysokości [...], natomiast miesięczne wydatki wynoszą [...]. Z powyższego wynika, że do dyspozycji na zakup żywności oraz środki higieniczno - sanitarne pozostaje kwota [...]

W sumie wydatków znajduje się kwota rat kredytu i pożyczki w łącznej wysokości [...]

Zdaniem organu rentowego z powyższego wynika, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, że płatnik [...] roku podpisał umowę o kredyt gotówkowy i zobowiązał się tym samym do spłaty rat w wysokości [...] zł miesięcznie. Uzyskanie zgody na kredyt gotówkowy w BZ WBK S.A. wskazuje, również że sytuacja strony jest stabilna i nie rodzi ryzyka zaprzestania spłaty zobowiązań kredytowych, zatem nie można uznać, że jest spełniona powołana przesłanka rozporządzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję ZUS złożył płatnik zarzucając naruszenie art. 28 ust.1 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W uzasadnieniu skargi strona przytoczyła treść § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Podniosła, że na dzień 26 lutego 2009 r. kwota zadłużenia wynosiła ponad sto tysięcy złotych, a w chwili obecnej w wyniku naliczania odsetek ustawowych kwota ta jest już znacznie zawyżona. Jej zdaniem trudno jest więc uznać, co jednak uczynił organ rentowy, że w tym przypadku nie będą miały miejsca przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia.

W ocenie wnioskodawcy organy rentowe nie dokonały także odpowiedniej analizy pkt 3 § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Skarżący zwrócił uwagę na orzeczoną w stosunku do niego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Podkreślił, że orzeczenie to stanowi potwierdzenie jego przewlekłej choroby, która determinuje fakt, iż nie jest on w stanie spłacić ciążącego na nim zadłużenia. Uzyskiwany bowiem przez niego dochód, przy uwzględnieniu sytuacji finansowej całej rodziny, która jak już wyżej wskazano zmuszona jest przeznaczać na zaspokajanie potrzeb życiowych środki uzyskane z kredytów, w żadnej mierze nie pozwoli dokonać spłaty należności publicznoprawnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznaje obecnie niniejszą sprawę po uprzednim uchyleniu zaskarżonej decyzji przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia [...], co oznacza, że z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarówno organy rozpoznające sprawę po uchyleniu zaskarżonej decyzji jak i Sąd, rozpoznający kolejną skargę, związane są oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku.

Sąd rozstrzygający sprawę wskazuje w tym miejscu, że w pełni podziela wielokrotnie wyrażany zarówno w sądownictwie administracyjnym jak i w doktrynie pogląd, zgodnie z którym z mocy art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji (por. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2005 str. 473 i nast. jak również przywołane tam orzecznictwo).

W wyroku z dnia [...] r. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie uwzględnił i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a wskazane uchybienia, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Rozpoznając ponownie sprawę, organ rentowy zobowiązany został przez Sąd do zbadania, czy występują w sprawie okoliczności stanowiące uzasadniony przypadek pozwalający na umorzenie zobowiązań z tytułu zaległych składek, o którym mowa w art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wnikliwe i rzetelnie ustalenia oraz ocenienia możliwości płatniczych skarżącego, z uwzględnieniem m.in. jego trudnej sytuacji życiowej, przewlekłej choroby, wydatków związanych z leczeniem, mając przy tym na uwadze wysoką kwotę zaległej należności.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W okolicznościach niniejszej sprawy Zakład stwierdził, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o u.s.u.s., co znajduje potwierdzenie w materiale sprawy.

Ponadto skarżący utrzymywał, że spłata należności z tytułu zaległych składek, spowoduje niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nawiązując w ten sposób do przesłanki umorzenia przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Stwierdzenie, że przesłanka ta nie zachodzi w przypadku skarżącego powinna być zatem poprzedzona dokonaniem szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej i materialnej skarżącego, które umożliwiają organowi ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa skarżącego pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności.

Postępowanie wyjaśniające w celu dokonania powyższych ustaleń winno być przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Nie posiada jednak w tym względzie całkowitej dowolności, lecz powinien zmierzać do urzeczywistnienia zasady prawdy obiektywnej. Stąd organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 77 § 1 kpa. Dokonane ustalenia istotnych okoliczności sprawy i ich ocena z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

Należy przy tym zauważyć, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Decyzje o takim charakterze, z uwagi na swój specyficzny charakter podlegają kontroli sądowej w ograniczonym zakresie. Sąd ma bowiem możliwość badać jedynie to, czy organ poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe, a dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sądowa kontrola zmierza zatem wyłącznie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja czyni zadość powyższym wymogom. Jej wydanie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego.

Nie ulega także wątpliwości i pozostawało poza sporem, że organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniała podstawa umorzenia określona w pkt 2 ust. 1 § 3 cytowanego rozporządzenia, ponieważ skarżący nie wykazał zaistnienia jakiegokolwiek nadzwyczajnego zdarzenia, uniemożliwiającego opłacenie należności.

Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny, czy ze względu na sytuację majątkową i rodzinną opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, bądź przewlekłą chorobę zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, a więc czy została spełniona przesłanka umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia.

W tym zakresie Sąd również stwierdził, że stanowisko organu, iż powyższa przesłanka § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia nie zachodzi w niniejszej sprawie zostało należycie uzasadnione i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jakkolwiek organ przyznał, że skarżący i jego żona znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, to jednocześnie zwrócił w szczególności uwagę, że skarżący wspólnie z rodziną mają do dyspozycji średnio budżet w wysokości [...], natomiast miesięczne wydatki wynoszą [...].

Z powyższego wynika, że do dyspozycji na zakup żywności oraz środki higieniczno - sanitarne pozostaje kwota [...].

Sąd zgadza się również z organem rentowym, że w sprawie nie zachodzi przesłanka § 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia, choć zobowiązany zarówno we wniosku jak i w skardze szeroko opisywał pogarszający się stan zdrowia, który utrudnia zainteresowanemu podjęcie pracy.

Z dokumentacji ZUS wynika, że zainteresowany ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który jednak nie pozbawia go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu. Potwierdzeniem tego jest umowa o pracę zawarta przez zobowiązanego z firmą zajmującą się ochroną.

Mając powyższe na względzie oraz to, że organ wykonał prawidłowo wytyczne Sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a., a zawarte w wyroku z dnia 7 lipca 2010 r., należało oddalić skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).