Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 367/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia del. WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1699/13 w sprawie ze skarg H. W., E. S., M. J., K. T., B. B. i E.S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1699/13), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi: H. W., E. S., M. J., K. T., B. B. E. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Zabudowana nieruchomość warszawska, położona przy ul. P., oznaczona jako "M." nr rej. hip. [...], o powierzchni [...] m2 została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W związku z tym - na podstawie art. 1 w/w dekretu - przeszła z mocy prawa na własność Gminy W.. W terminie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu, byli właściciele nieruchomości w osobach: N. W.l i A. W. złożyli wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1951 r. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w W.odmówiło uwzględnienia powyższego wniosku, podając, że zgodnie z prawomocnym planem zagospodarowania przestrzennego na omawianym terenie przewidziany został budynek 6 kondygnacyjny. Natomiast w 1945 r. odbudowano budynek jednopiętrowy z prawem użytkowania do 1948 r., przedłużonym następnie do końca 1949 r. pod warunkiem złożenia w tym czasie projektu nadbudowy, którego jednak nie złożono. Organ podniósł ponadto, że odbudowa tego rodzaju obiektów przez osoby prywatne nie znajduje uzasadnienia gospodarczego.

Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, decyzją z [...] października 1951 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na istnienie na nieruchomości budynku odbudowanego tylko do I piętra, podczas gdy plan wymagał 6 kondygnacji oraz przyznanie przez samych właścicieli, że nie mają oni środków na nadbudowę. Podkreślono też, iż - zgodnie z art. 7 ust. 5 w/w dekretu - odmówić prawa własności można było z wszelkich przyczyn, a nie tylko z przyczyn wynikających z planu.

Aktualnie przedmiotowa nieruchomość obejmuje część działki nr [...], zabudowanej budynkiem wielorodzinnym, działkę nr [...] i część działki nr [...], wszystkie z obrębu [...]. Działki nr [...] stanowią własność komunalną, a działka nr [...] - własność Skarbu Państwa.

Począwszy od lat 70 ubiegłego wieku dokonywano także sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych znajdujących się w budynku wielorodzinnym posadowionym na działce nr [...] wraz z odpowiednim udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, przy czym w odniesieniu do [...] lokali oraz związanego z nimi udziału w prawie użytkowania wieczystego, sprzedaż poprzedzona była wydanymi w tym zakresie decyzjami administracyjnymi. Natomiast [...] lokali mieszkalnych i użytkowych oznaczonych numerami: [...] wraz z prawem użytkowania wieczystego (w odpowiednim udziale) została zbyta wyłącznie trybie umów cywilnoprawnych.

Na wniosek B. Ł., H. M. i S. N. -następców prawnych dawnych właścicieli opisanej na wstępie nieruchomości warszawskiej - zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięć. W jego wyniku, decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] października 2012 r. nr [...] i orzekł, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r. nr [...] a także utrzymane tą decyzją w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] lutego 1951 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. P. (róg ul. R.) - w części gruntu stanowiącego obecnie część dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom lokali nr nr: [...], określonej w aktach notarialnych obejmującej sprzedaż tych lokali - wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części - stwierdził ich nieważność.

W motywach rozstrzygnięcia Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ustalił, że dla przedmiotowej nieruchomości - w dacie wydawania orzeczeń "dekretowych" - aktualny był Plan Miejscowy nr 41, który uzyskał moc obowiązującą z dniem publikacji obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy z [...] maja 1949 r. o uchwaleniu tego planu w Monitorze Polskim Nr A-32, poz. 483, tj. z dniem [...] maja 1949 r. W planie tym zaś nieruchomość w części przeznaczona była na urządzenie wspólnego ogrodu, a w pozostałej części - pod budynki przeznaczone na cele mieszkalne, zabudowę zwartą, o wysokości budynków do 6 kondygnacji z dopuszczeniem w przyziemiu lokali sklepowych oraz drobnych zakładów wytwórczych i usługowych, nieuciążliwych dla otoczenia wraz z dopuszczeniem lokali biurowych i handlowych na pozostałych kondygnacjach.

W świetle powyższych ustaleń Minister stwierdził, że badane w trybie nadzoru orzeczenia zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., gdyż takie przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania nie wykluczało możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli. Minister zauważył, że ocena przewidzianej ww. przepisem przesłanki ustanowienia prawa własności czasowej, odnoszącej się do możliwości "korzystania z gruntu" zgodnie z przeznaczeniem przewidzianym w planie zabudowania (planie zagospodarowania przestrzennego), wymagała przyjęcia kryterium obiektywnego, co oznaczało konieczność ustalenia, czy istnieją konkretne obiektywne przeszkody prawne, dotyczące danego "rodzaju" przeznaczenia w planie, uniemożliwiające dotychczasowemu właścicielowi korzystanie z gruntu pod tytułem prawa własności czasowej. Oceniając jej zaistnienie czynić więc należy to pod kątem tego, czy grunt mógł być, a nie – jak uczyniły to organy "dekretowe" w rozpoznawanej sprawie - czy jest on, bądź będzie wykorzystany przez właściciela (jego następców prawnych) zgodnie z założeniami planu. Organ nadzoru wskazywał przy tym, że obowiązujące - w dacie rozpoznawania wniosku "dekretowego" - przepisy prawa nie zabraniały osobom fizycznym korzystania z gruntu, który - według planu - był przeznaczony pod budynki mieszkaniowe. Nie istniały też przepisy prawa, które uniemożliwiałyby dotychczasowemu właścicielowi zrealizowanie na posiadanej nieruchomości ogrodu (z zastrzeżeniem, że oddany zostałby do wspólnego użytku), a we wskazanej części doprowadzenie stanu zabudowy do wymaganych przez plan 6 kondygnacji z przeznaczeniem na cele mieszkalne. Minister podkreślił także, iż do obowiązków organów, prowadzących postępowanie w sprawie przyznania prawa własności czasowej, nie należało badanie sytuacji finansowej dotychczasowego właściciela.

Z kolei, w związku z powołaniem się w decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej na treść art. 7 ust. 5 dekretu, organ nadzoru wyjaśnił, że użyte w redakcji tego przepisu sformułowanie o "nieprzyznaniu gruntu z jakichkolwiek innych przyczyn" nie odnosiło się do podstaw prawnych wymaganych do uwzględnienia wniosku, ale do braku faktycznej możliwości zaspokojenia roszczeń dotychczasowego właściciela. Poza naruszeniem prawa materialnego Minister wskazał także na naruszenie przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej przepisów art. 44, 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. - o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) przez niedopełnienie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy. Powyższe naruszenia, w ocenie organu nadzoru, uzasadniały stwierdzenie nieważności zarówno decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1951 r. jak i utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [....] lutego 1951 r., o ile w sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. w postaci nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych kontrolowanymi rozstrzygnięciami, a więc tego rodzaju skutków, których organ administracji publicznej nie jest w stanie cofnąć w ramach dostępnych mu środków i posiadanych kompetencji

Zdaniem Ministra, tego rodzaju skutki wywołało zaś oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu wraz ze sprzedażą lokali o numerach: [...] na podstawie umów cywilnoprawnych. Z tego względu, w odniesieniu do tej części nieruchomości, Minister - stosownie do art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. – uznał, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej i orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r. wydane zostały z naruszeniem prawa. W pozostałej zaś części – stwierdził nieważność kontrolowanych rozstrzygnięć.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił również, że powodem dla którego uchylił uprzednio wydaną decyzję, była okoliczność, że obarczona ona była wadą, opisaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż decyzja z dnia [...] października 2012 r. skierowana została do osób, którym nie przysługiwał w sprawie przymiot strony. Decyzja ta została doręczona bowiem: D. K. – jako właścicielowi lokalu nr [...], który został przez niego zbyty wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego w dniu [...] lipca 2012 r. na rzecz E. B., P. L. – jako właścicielce lokalu nr [....], która zbyła lokal wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego w dniu [...] kwietnia 2011 r. V. S. i J. K. oraz H. W. – jako właścicielce lokalu nr [...], który został darowany w dniu [...] lipca 2012 r. wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego synowi H. W.

Skargi na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: H. W., K. J., K. T., B. B.i E. S..

H. W. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 k.p.a., K. J. - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. K. T. - art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., B. B.- art. 16 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 7 ust. 2 dekretu "warszawskiego" zaś E. S. - art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargi Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o ich oddalenie.

Na rozprawie stanowisko przedstawione w skargach poparli W. S. i J. W. a o oddalenie skarg wnieśli: B. Ł., A. S. i B. S., a także S. N. i A. P.

Postanowieniem z [...] września 2013 r. Sąd - na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." - połączył objęte ww. skargami sprawy w celu ich wspólnego rozpoznana i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod jedną sygnaturą akt I SA/Wa 1699/13.

W związku ze śmiercią K. J. w toku postępowania sądowego, do sprawy przystąpili E. S. i M. J. – spadkobiercy w/w skarżącej, którzy podtrzymali wniesiona przez nią skargę.

Oddalając skargi - na zasadzie art. 151 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie były one uzasadnione.

Zdaniem Sądu w świetle określonego w miejscowym planie (plan nr 41 z 1949 r. MP Nr A-32, poz. 483) przeznaczenia nieruchomości, jak też mając na względzie to, że obowiązujące w roku 1951 przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216), jak też przepisy dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. – o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109), nie nakładały obowiązku dostosowywania istniejących już budynków do nowego planu, ani nie uniemożliwiały realizacji tego rodzaju zabudowy przez osoby prywatne, nie istniała wynikająca z planu przeszkoda uniemożliwiająca użytkowanie gruntu przez dotychczasowych właścicieli, mimo istnienia na gruncie budynku o mniejszej liczbie kondygnacji. Tylko zaś istnienie tego rodzaju przeszkody stanowić mogło materialnoprawną przesłankę z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Sąd odwołał się także w tym miejscu do poglądów judykatury, w tym poglądu wyrażonego w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 5/08), zgodnie z którym oceny przesłanki braku możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, należało dokonywać według kryteriów obiektywnych.

Sąd zgodził się zatem ze stanowiskiem Ministra, że kontrolowane orzeczenia "dekretowe" organów obu instancji z 1951 r., rażąco naruszały prawo - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uprawnioną bowiem była ocena, że odmowa przyznania prawa własności czasowej przedmiotowego gruntu nie była w rzeczywistości motywowana brakiem możliwości wykorzystania nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania, ale podyktowana była wyłącznie względami ideologicznymi. Świadczyło zaś o tym choćby zdanie zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Prezydium Rady Narodowej "(...), że odbudowa tego rodzaju obiektów przez osoby prywatne nie znajduje uzasadnienia gospodarczego". Taki stan rzeczy obligował więc – zdaniem Sądu - organ nadzoru do stwierdzenia nieważności powyższych orzeczeń przy czym w przypadku lokali zbytych tylko na podstawie umów, orzeczenia te wywołały skutek nieodwracalny, co prowadziło do wniosku, iż w tym przypadku organ był zmuszony do stwierdzenia, że kontrolowane decyzje zostały jedynie wydane z naruszeniem prawa.

Z tych powodów Sąd uznał, że podnoszony przez E. S. zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione stwierdzenie nieważności orzeczeń "dekretowych" w odniesieniu do tej części gruntu, którego oddanie w użytkowanie wieczyste poprzedzone było decyzją administracyjną, a także zarzut K. J. (podtrzymany przez jej następców prawnych) dotyczący nieuprawnionego różnicowania sytuacji prawnej podmiotów legitymujących się tytułem prawnym do gruntu, w zależności od tego jak doszło do jego uzyskania, nie miały usprawiedliwionych podstaw.

Za chybiony Sąd uznał także sformułowany przez K. T. i B. B. zarzut obarczenia zaskarżonej decyzji wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a który to zarzut uzasadniano faktem doręczenia tej decyzji B. T. (jako współużytkownikowi wieczystemu gruntu i właścicielce lokalu nr [...] w budynku posadowionym na działce nr 6), podczas, gdy przynależne jej prawa rzeczowe do nieruchomości przekazała ona K.T. w drodze darowizny już w dniu [...] grudnia 2012 r. Z wadliwością decyzji opisaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – jak wyjaśnił Sąd - mamy bowiem do czynienia jedynie wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania, a nie li tylko przez doręczenie decyzji także podmiotowi, który takiego przymiotu nie posiada. Przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy zaś rozumieć sytuację, w której następuje określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. W żadnym razie faktu doręczenia decyzji nie należy natomiast utożsamiać ze "skierowaniem decyzji" w rozumieniu ww. przepisu. Pominięcie natomiast strony – tu K. T., na skutek błędnego oznaczenia jako adresata w rozdzielniku decyzji jego matki (która w toku postępowania przekazała mu prawa do nieruchomości) – Sąd przyjął, że można było jedynie rozpatrywać w kontekście wady stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., której zaistnienie - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. - winno co do zasady skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, ale nie oznaczało to jednak, że samo stwierdzenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej musiało w każdym przypadku prowadzić automatycznie do podjęcia przez Sąd tego rodzaju rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych – jak wywodził Sąd - prezentowany jest bowiem również pogląd, a który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił, że w takiej sytuacji uchylenie decyzji wymaga uprzedniego ustalenia, czy w sprawie nie występują negatywne przesłanki wznowienia, w tym ustanowiony w art. 146 § 2 k.p.a. zakaz uchylania decyzji, gdy w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzji odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2298/11). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd zaś uznał, że właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu H. W., który wadliwości działania organu dopatrywał się w niewydaniu na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzji kasacyjnej Sąd podkreślił, że w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie znajduje zastosowania, gdyż ten sam organ rozpatrując sprawę nie może przekazać sam sobie jej do ponownego rozpatrzenia. W takim przypadku dopuszczenie możliwości wydawania decyzji kasacyjnej motywowane koniecznością respektowania zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), stanowiłoby wręcz wyraz irracjonalnego rozumienie tej zasady.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, B. B. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

1) art. 25 § 1 w zw. z art. 33 § 1 i w zw. z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - poprzez prowadzenie przez WSA postępowania sądowoadministracyjnego oraz wydanie wyroku pomimo utraty przez K. D., będącego uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, zdolności sądowej na skutek jego śmierci i wystąpienia okoliczności powodującej zawieszenie postępowania z urzędu, co w konsekwencji doprowadziło także do pozbawienia dotychczas nieustalonych następców prawnych wyżej wymienionego możności obrony swoich praw, co skutkuje nieważnością tego postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 i 5 p.p.s.a.,

2) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4, w zw. z art. 28 i w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. - poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w stosunku do B. T. nie będącej stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Ministra, doszło jedynie do wadliwego doręczenia decyzji Ministra, nie zaś skierowania decyzji w rozumieniu powyższego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do konstatacji, że przesłanka nieważności w niniejszej sprawie nie występuje, w wyniku czego WSA bezpodstawnie zastosował przepis art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę na decyzję Ministra błędnie uznając, że decyzja ta jest zgodna z prawem, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że WSA powinien uwzględnić skargę, i stwierdzić nieważność decyzji Ministra, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako wydanej z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem w decyzji Ministra doszło do rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach osoby, która w świetle przepisów nie była adresatem nałożonych praw i obowiązków - zatem naruszenie przepisów przez WSA miało wpływ na wynik sprawy,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez nieuchylenie decyzji w sytuacji stwierdzenia podstawy do wznowienia postępowania, mianowicie ustalenia, że K. T. będący stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Ministra, bez własnej winy nie brał udziału w tymże postępowaniu, które to naruszenie powstało na skutek błędnego założenia przez WSA, że stwierdzenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej nie musi w każdym przypadku prowadzić do uchylenia decyzji, lecz jest uzależnione od uprzedniego ustalenia, czy w sprawie nie występują negatywne przesłanki wznowienia z art. 146 § 2 k.p.a., podczas gdy prawidłowa analiza treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że nie uzależnia się uchylenia decyzji od wpływu na wynik sprawy, tak jak ma to miejsce np. w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.,

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 i art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279 ze zm.) (dalej: dekretu) w zw. z art. 1 dekretu z 2 kwietnia 1946 r. o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109) oraz art. 156 § 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. - poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego WSA bezpodstawnie zastosował przepis art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę na decyzję Ministra błędnie uznając, że decyzja ta jest zgodna-z prawem, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w świetle argumentu, jaki legł a podstaw wydania decyzji dekretowych I i II instancji (niemożność pogodzenia przez dawnych właścicieli korzystania z gruntu z przeznaczeniem przewidzianym w planie zabudowania) prowadzi do wniosku, że WSA powinien uwzględnić skargę i uchylić decyzję Ministra (ewentualnie stwierdzić nieważność tej decyzji Ministra jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem brak było podstaw do wydania przez Ministra decyzji stwierdzającej nieważność decyzji dekretowych I i II instancji w części, a w części stwierdzającej wydanie tych decyzji dekretowych w naruszeniem prawa z uwagi na to, że treść przepisu art. 7 ust. 2 dekretu, będącego podstawą wydania decyzji dekretowych I i II instancji - w zakresie sposobu oceny braku możliwości .pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego - budziła na tyle poważne wątpliwości interpretacyjne, iż była przedmiotem uchwały Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 26.11.2008 r.( sygn. akt I OPS 5/08), a tym samym Minister winien wydać decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych, albowiem podstawą ich wydania był niejednoznaczny przepis prawa, który dopuszczał w chwili wydawania decyzji dekretowych I i II instancji przyjęcie interpretacji, wedle której odmowa przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości mogła nastąpić także z przyczyn subiektywnych uniemożliwiających pogodzenie korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, takich jak brak po stronie dotychczasowych właścicieli środków finansowych na dostosowanie istniejącej zabudowy do wymagań określonych w planie zagospodarowania przestrzennego czy nieprzedłożenie przez nich w wymaganym terminie projektu nadbudowy według wymagań władz planistycznych,

5) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu skargi stanowiącego w zasadzie istotę złożonej skargi, wedle którego niemożliwym było zastosowanie przez Ministra przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. w odniesieniu do decyzji "dekretowych" I i II instancji, albowiem podstawą wydania tychże decyzji "dekretowych" był przepis art. 7 ust. 2 dekretu, który - w zakresie sposobu oceny braku możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego - budził na tyle poważne wątpliwości interpretacyjne, iż był przedmiotem uchwały Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 26.11.2008 r. (sygn. akt I OPS 5/08), co automatycznie wykluczało możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, albowiem dotyczyło niejednoznacznego przepisu prawa, które to naruszenie przepisów postępowania ma istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem uzasadnienie wyroku nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2017 r. uczestnicy postępowania: B. Ł., A. S. i B. S. wnosili o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod uwagę okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku zachodziły.

Skargę kasacyjną należy uznać za uzasadnioną, gdyż postępowanie prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jest dotknięte wadą nieważności, co zresztą trafnie podnosi skarżąca. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany m. in. w stosunku do K. D., który zmarł w dniu 8 maja 2013 r. (vide: akt zgonu k. 287 akt sądowych). Spadek po nim nabyli zaś: B. D. i J. D. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego dla W.z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...]). W związku z tym stwierdzić należy, że od samego początku postępowania sądowego, bo jeszcze w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wspomniany wyżej uczestnik postępowania nie żył.

Przyjęcie, że zaskarżony wyrok został wydany w warunkach nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Wojewódzki z udziałem następców prawnych zmarłej strony.

Odnosząc się natomiast do argumentacji, zawartej w piśmie procesowym, wniesionym w dniu [...] lutego 2017 r. przez uczestników postępowania: B. Ł., A. S. i B. S., skład orzekający pragnie wyjaśnić, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r. (sygn. akt I OSK 2752/12) został wydany w odmiennym stanie faktycznym niż analizowany. Jak wynika bowiem z treści uzasadnienia w/w wyroku, zapadł on w sprawie o wznowienie postępowania sądowego, ale zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego a nie sądu wojewódzkiego. Postępowanie kasacyjne toczy się zaś wg innych zasad niż postępowanie przed sądem I instancji. W powyższej sprawie Sąd zatem podkreślił, że istotną dla rozstrzygnięcia była w tym przypadku okoliczność, iż strona postępowania (kasacyjnego) została prawidłowo (bo jeszcze za jej życia) powiadomiona o terminie rozprawy (kasacyjnej) a przed wydaniem wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie miał informacji, że w okresie późniejszym strona zmarła.

Dodać także w tym miejscu trzeba, że z uwagi na brak konieczności obecności strony na rozprawie kasacyjnej oraz wymogi, związane z terminowością dokonywania w postępowaniu kasacyjnym czynności procesowych, powyższy pogląd nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie niniejszej.

Mając więc powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.