Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 669/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2, art. 134, art. 157 ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 28, art. 77, art. 80, art. 79 par 1 i 2, art. 6, art. 8, art. 10, art. 85 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. Oddziału Zakładu A w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., Oddział w W., Zakład w Ł. (dalej jako: "Spółka"), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...], nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. nr [...] z dnia [...] zezwolono Dyrekcji A w Ł. na przeprowadzenie robót związanych z budową gazociągu na osiedlu J.- O. na działkach nr ewid. 16 i 89. Zezwolenie zostało wydane na podstawie art. 35 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 roku nr 10, poz. 64, dalej jako: "ustawa").

Właścicielem ww. nieruchomości w dacie wydania decyzji byli W. i F. M.

Wnioskiem z dnia [...] J. M., w imieniu swoim oraz pozostałych współwłaścicieli, wystąpił o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 30, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr ewid. 16/6, 24/3 i 92/13. Pismem z dnia [...] J. M. doprecyzował wniosek z dnia [...] wskazując iż żądanie odszkodowania obejmuje również działki nr ewid. 16 i 89.

Z dokumentów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji wynika, że działka nr ewid. 16 została podzielona na działki nr ewid. 16/1 i 16/2, a następnie działka nr ewid. 16/2 została podzielona na działki nr ewid. 16/3 i 16/4 po czym działkę nr ewid. 16/3 podzielono na działki nr ewid. 16/5 i 16/6. Z kolei działka nr ewid. 89 została podzielona na działki nr ewid. 89/1 i 89/2, a następnie działkę nr ewid. 89/2 podzielono na działki nr ewid. 89/3 i 89/4.

Mając na uwadze powyższe, organ pierwszej instancji ustalił, że wniosek o odszkodowanie dotyczy działek nr ewid. 92/13 i 24/3 oraz dawnych działek nr ewid. 16 (obecnie nr ewid. 16/1, 16/4, 16/5, 16/6) i nr ewid. 89 (obecnie nr ewid. 89/1, 89/3 i 89/4).

Spadek po W. M. nabyła: F. M., I. G., K. S., Z. L., G. M., J. M. i B. B. (postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 31 lipca 1979 roku, sygn. Ns II [...]). Natomiast spadek po K. S. nabyli: J. S., K. Z. i M. S. (postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 29 kwietnia 1989 roku, sygn. akt IV.Ns.[...]), a spadek po F. M. nabyli: Z. L., B. B., I. G., G. M., J. M., M. S. i K. Z. (postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 15 kwietnia 2011 roku, sygn. I Ns 1386/10). Zaś spadek po G. M. nabyli: J. M., B. B., I. G., Z. L., K. Z. oraz M. S. (postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – W. z dnia 5 lutego 2014 roku, sygn. II Ns [...]).

Opierając się na wskazanych dokumentach organ pierwszej instancji ustalił, że uprawnionymi do żądania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości jest B. B., I. G., Z. L., J. M., J. S., M. S. i K. Z.

W tak ustalonym stanie faktycznym, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o:

1) ustaleniu odszkodowania w wysokości 444.600 zł z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 30, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr ewid. 16 i 89 w obrębie [...], na skutek wybudowania gazociągu [...] na tej nieruchomości;

2) przyznaniu ustalonej kwoty odszkodowania na rzecz:

- B. B. w wysokości 88.920 zł,

- I. G. w wysokości 88.920 zł,

- Z. L. w wysokości 88.920 zł,

- J. M. w wysokości 88.920 zł,

- J. S. w wysokości 11.115 zł,

- M. S. w wysokości 38.902,50 zł,

- K. Z. w wysokości 38.902,50 zł;

3) zobowiązaniu Spółki do wypłaty uprawnionym powyższych kwot w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna oraz do dostarczenia organowi orzekającemu dowodu wpłaty tego odszkodowania celem załączenia do akt; oraz

4) odmowie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr ewid. 24/3 i 92/13.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a i 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 2147, dalej jako: "u.g.n.").

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła Spółka wskazując na naruszenie:

- art. 117 i nast. Kodeksu cywilnego w zw. z art. 35 ustawy poprzez ich niezastosowanie w sprawie i ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu na nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 30, oznaczonej jako działki nr ewid. 16 i 89 pomimo upływu 10 letniego terminu przedawnienia,

- art. 129 ust. 5 pkt 3 oraz art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez ich niezasadne zastosowanie w sprawie i uznanie, że przepisy te mają zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych pod rządami ustawy, a przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy w ustawie nie ma przepisów przejściowych pozwalających na stosowanie ustawy do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie,

- art. 70 ust. 1 w zw. z art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich pominięcie przy rozstrzygnięciu sprawy i uznanie, że roszczenie o odszkodowanie na podstawie decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 35 ustawy przewidziane w art. 36 ustawy nie przedawnia się, podczas gdy wyraźnie wskazuje się, że roszczenia z art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest roszczeniem cywilnoprawnym, a przepisy art. 70 ust. 1 i art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości są przepisami analogicznymi do przepisów art. 35 i 36 ustawy co przesądza o cywilnoprawnym charakterze roszczenia o odszkodowanie,

- art. 130 u.g.n. poprzez ustalenie wysokości odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego z naruszeniem art. 130 u.g.n. i przyjęcie stref bezpiecznych, wynikających z norm obowiązujących w dacie ograniczenia własności nieruchomości, podczas gdy przepis nakazuje jedynie ustalić wysokość odszkodowania w oparciu o stan i przeznaczenie nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a nie w oparciu o przepisy prawa obowiązujące ówcześnie,

- art. 8 ustawy poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z przepisu tego wynika, że wycena winna być dokonana według wartości i stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia i następnie zwaloryzowana wg wskaźników Głównego Urzędu Statystycznego,

- art. 4 pkt 16 poprzez ustalenie wysokości odszkodowania przyjmując do porównania nieruchomości, które nie są nieruchomościami porównywalnymi z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość,

- art. 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257, dalej jako: "K.p.a.") poprzez ich niezastosowanie, co spowodowało wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną i nie może być załatwiona w drodze postępowania administracyjnego,

- art. 66 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie zwrotu wniosku o ustalenie odszkodowania w sytuacji gdy organem właściwym do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za ograniczenie wartości wywłaszczonej decyzją wydaną na podstawie art. 35 ustawy jest sąd powszechny,

- art. 2 § 3 Kodeks postępowania cywilnego poprzez uznanie, że na dzień złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość obowiązywał przepis szczególny, przekazujący załatwienie przedmiotowej sprawy właściwemu organowi administracji,

- art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw gazownictwa, celem ustalenia zakresu pasa ochronnego dla gazociągu, podczas gdy okoliczność ta jest istotna w sprawie gdyż od wielkości tej powierzchni uzależniona jest wysokość odszkodowania

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, przywołaną na wstępie decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 u.g.n. wskazał, iż art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Przez pozbawienie praw do nieruchomości rozumie się ograniczenie prawa własności, jako szeroko rozumianego pojęcia wywłaszczenia. Dlatego ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, w sprawie, powinno nastąpić na podstawie przepisów o wywłaszczeniu, a jeżeli do dnia wejścia w życie powyższej ustawy nie została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania, to na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. winna być ona aktualnie wydana.

Odnosząc się natomiast do podniesionej w odwołaniu kwestii przedawnienia, organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe odszkodowanie nie przedawnia się na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Odszkodowanie przysługujące stronie wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ma charakter publicznoprawny. Pomimo tego, że odszkodowanie posiada wymiar majątkowy i jest należne za ograniczenie prawa własności, jako prawa o charakterze cywilnoprawnym, to jednak samemu odszkodowaniu nie można przypisać cech cywilnoprawnych, skoro źródłem jego powstania nie jest czynność cywilnoprawna, lecz publicznoprawna, powstająca w wyniku wydania decyzji administracyjnej.

Dla potrzeb postępowania rzeczoznawca majątkowy E. K. sporządziła w dniu [...] operat szacunkowy, gdzie określiła zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek wybudowania gazociągu [...]. Rzeczoznawca wycenił wartość obniżenia się wartości nieruchomości z tego tytułu na kwotę 444.600 zł, na co złożyło się odszkodowanie za działkę nr ewid. 16 określone na kwotę 350.600 zł oraz za działkę nr ewid. 89 oszacowane na kwotę 94.000 zł. W procesie wyceny rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Do analizy wzięto pod uwagę wolnorynkowe transakcje nieruchomości gruntowych przeznaczonych lub położonych na terenach zabudowy przemysłowej. Wartość 1 m2 tych działek określono na kwotę 133,40 zł/m2. Obniżenie wartości działki nr ewid. 16 z tytułu lokalizacji gazociągu oszacowano na kwotę 350.600 zł, a działki nr ewid. 89 na kwotę 94.000 zł.

Odnosząc się do zarzutów ujętych w odwołaniu dotyczących wyceny rzeczoznawca wskazał, że zgodnie z art. 130 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta wydaje odrębna decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

Zgodnie z pismem [...] Spółki B z dnia [...] dla sieci gazowej wysokiego ciśnienia Dn400 odległość z obu stron osi gazociągu od budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, przewodów kanalizacyjnych, kanalizacji kablowej, wodociągów, kabli elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych wynosi 15 m. Ponieważ nieruchomość w roku 1981 leżała na terenach przemysłowo-składowych, czyli mogła być zabudowana, przyjęto szerokość strefy zgodnie z ww. pismem.

Ponadto rzeczoznawca wyjaśnił, że transakcje dotyczące nieruchomości obciążonych w tak dużym zakresie urządzeniami przesyłowymi nie wystąpiły w obrocie. Dlatego nie ma podstaw do określenia wartości szkody sposobem bezpośrednim. W związku z tym wartość szkody, czyli obniżenia wartości nieruchomości na skutek posadowienia na niej urządzenia, określono sposobem pośrednim jako iloczyn wartości nieruchomości nieobciążonych lokalizacją urządzenia i współczynnika obniżenia wartości nieruchomości z tytułu posadowienia urządzenia. Współczynnik określa wpływ lokalizacji urządzenia na wartość nieruchomości.

Z kolei wyjaśniając kwestię nieruchomości podobnych, rzeczoznawca podniósł, że przyjął do analizy porównawczej nieruchomości podobne do wycenianej z uwagi na położenie, stan prawny, przeznaczenie i sposób korzystania, jednocześnie wskazał, że inne cechy wpływające na wartość podlegają korygowaniu w trakcie procesu wyceny.

Zdaniem organu odwoławczego stanowisko rzeczoznawcy w tym zakresie jest wyczerpujące i nie ma powodów, żeby je kwestionować.

W ocenie organu odwoławczego w opiniowanym operacie rzetelnie i odpowiednio dla celu wyceny opisano stan oraz przeznaczenie nieruchomości. Należycie sprecyzowano i sformułowano cel wyceny oraz zakres. Daty istotne dla procesu wyceny również przyjęto prawidłowe. Słusznie wskazano rodzaj i definicję określonej nieruchomości. Przedstawiono analizę rynku nieruchomości odpowiednio do celu i sposobu wyceny. Przedstawiono wybór odpowiedniej metodyki i techniki wyceny. W operacie opisano przebieg istotnych obliczeń i uzasadnienie końcowego wyniku. Załączono i podano w treści operatu dane wykorzystane w procesie szacowania. Zamieszczono stosowne klauzule i oświadczenia potwierdzające dokonanie wyceny zgodnie z przepisami prawa. Z tych powodów – zdaniem organu – sporządzony w sprawie operat szacunkowy jest kompletny i może być użyty do celu dla jakiego został przygotowany.

Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta, iż w sprawie nie było potrzeby sięgania do odrębnej opinii biegłego do spraw gazownictwa skoro rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym uwzględnia ograniczenia wynikające z realizacji inwestycji i operat w sprawie został wykonany w ocenie organów rzetelnie.

Ustalone odszkodowanie podzielono stosownie do udziałów przysługujących poszczególnym stronom postępowania, zaś do wypłaty odszkodowania zobowiązano A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., Oddział w W., Zakład w Ł., jako sukcesora podmiotu, który uzyskał zezwolenie.

Jednocześnie Prezydent Miasta Ł. odmówił ustalenia odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości – działki nr ewid. 24/3 i 92/13 z uwagi na to, że nie były one objęte decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. z dnia [...] zezwalającą na przeprowadzenie gazociągu.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na powyższą decyzję A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. Oddział Zakład Gazowniczy w Ł. wskazała na naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 117 i nast. K.c. w zw. z art. 35 ustawy poprzez ich niezastosowanie w sprawie i ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 30, oznaczonej jako działki nr ewid. 16 i 89 pomimo upływu 10 letniego terminu przedawnienia;

b. art. 70 ust. 1 w zw. z art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich pominięcie przy rozstrzygnięciu sprawy i uznanie, że roszczenie o odszkodowanie na podstawie decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 35 ustawy, przewidziane w art. 36 ustawy nie przedawnia się, podczas gdy wyraźnie wskazuje się, że roszczenie z art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest roszczeniem cywilnoprawnym, a przepisy art. 70 ust. 1 i art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości są przepisami analogicznymi do przepisów art. 35 i art. 36 ustawy, co przesądza o cywilnoprawnym charakterze roszczenia o odszkodowanie;

2. przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw gazownictwa, celem ustalenia zakresu pasa ochronnego dla gazociągu, podczas gdy okoliczność ta jest istotna w sprawie, gdyż od wielkości tej powierzchni uzależniona jest wysokość odszkodowania.

Opierając się na wskazanych zarzutach autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu skargi jej autor wywodził, że roszczenie wnioskodawców uległo przedawnieniu, a organy administracji winny wydać decyzje odmawiające ustalenia odszkodowania. Ponadto, organy nie dokonały wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w sprawie, bowiem nie powołały (mimo wniosku strony skarżącej) dowodu z opinii biegłego ds. gazownictwa, który ustaliłby w sposób prawidłowy powierzchnię pasa ochronnego dla przedmiotowego gazociągu. Ustalenie takie miałoby wpływ na późniejszą wycenę w oparciu o tak ustaloną powierzchnię, a zatem do wysokości ustalonego odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 2147 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", zwłaszcza przepis art. 124 w zw. z art. 128 ust. 4 i art.129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. uprawnia starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów (...), jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Z kolei art. 128 ust. 4 u.g.n. przewiduje odszkodowanie za szkody spowodowane zdarzeniami wymienionymi m.in. w art. 124 u.g.n. Natomiast zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zastosowanie powyższego unormowania dla ustalenia spornego odszkodowania nie budzi wątpliwości sądu.

Rozważając możliwość zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 u.g.n. do stanów faktycznych powstałych przed jej wejściem są w składzie rozpoznającym skargę opowiada się za ta linią orzeczniczą, która akceptuje takie rozwiązanie. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wyrażał pogląd o dopuszczeniu możliwości stosowania nowych regulacji prawnych do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie nowej regulacji (np. powołany przez organ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 roku, sygn. I OSK 397/11; dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 roku w sprawie I OSK 1857/15 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że gdyby uznać, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie ma zastosowania do wywłaszczenia dokonanego w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 1998 roku, to unormowanie to w zasadzie miałoby marginalne zastosowanie. Zdaniem NSA "norma ta stworzona została przede wszystkim po to, aby stworzyć możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji i obowiązującej od 1 stycznia 1998 roku ustawy o gospodarce nieruchomościami". Przy tym wywłaszczenie w tym ujęciu należy rozumieć szeroko, nie tylko jako pozbawienie prawa własności, ale i jego ograniczenie będące wynikiem zrealizowania określonej inwestycji – np. przeprowadzenia gazociągu. Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni powyższe poglądy podziela.

Reasumując, sąd w pełni podziela stanowisko organów, że unormowanie art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie bez względu na to, czy okoliczności uzasadniające ustalenie odszkodowania zaistniały przed, czy po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, a zatem trafnie organy orzekały na jego podstawie.

Przesłanką przyznania odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest ustalenie pozbawienia prawa do nieruchomości bez orzeczenia odszkodowania, gdy przepisy takie odszkodowanie przewidują. Na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie za tego typu działanie (zmniejszenie wartości nieruchomości w wyniku przeprowadzenia przez nieruchomości gazociągu) przewiduje art. 128 ust. 4 , na gruncie ustawy z 1958 roku był to przepis art. 36 ust.1, stanowiący jego odpowiednik. Zatem wskazane przesłanki określone w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uznać należy za spełnione.

Całkowicie bezpodstawny jest najdalej idący zarzut skargi przedawnienia roszczenia o odszkodowanie. Prawo administracyjne nie przewiduje ogólnej instytucji przedawnienia. Przedawnienie występuje tylko wówczas, gdy przepisy prawa wyraźnie na to wskazują. Gazociąg na nieruchomościach objętych niniejszym postępowaniem wybudowano na podstawie decyzji z dnia [...], wydanej w trybie art. 35 i nast. powołanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem to uregulowania tej właśnie ustawy należy wziąć pod uwagę rozważając zarzut przedawnienia, a nie, jak to uczyniła strona skarżąca przepisy ustawy z 1985 roku. Ustawa z 1958 roku rozróżniała w ramach odszkodowania za straty: odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach oraz odszkodowanie obejmujące innego rodzaju szkody, w tym te związane z ograniczeniem prawa własności nieruchomości. Przy tym zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy "odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w terminie 30 dni od zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody". Brzmienie cytowanego przepisu wprost wskazuje na przedawnienie tego typu roszczeń. Jednocześnie przedawnienia nie przewidywał art. 36 ust. 1 tej ustawy, regulujący odszkodowanie za inne rodzaje szkód wynikłe z posadowienia gazociągu. Tym samym sąd nie znajduje podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji przedawnienia, w szczególności do odwołania się do uregulowań kodeksu cywilnego w tym zakresie (podobnie NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 roku, sygn. I OSK 1662/17). Wbrew wywodom skargi brak podstaw do stosowania w tej sprawie przepisów kodeksu cywilnego.

Reasumując tę część rozważań – jeśli mimo obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia (ograniczenia) prawa własności tego nie uczyniono pod rządami ustawy z 1958 roku, wobec braku podstaw do zastosowania instytucji przedawnienia zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Przy tym okoliczność, że odszkodowanie to nie zostało wcześniej ustalone jest bezsporna.

Konsekwencją powyższych poglądów jest również uznanie za nieskuteczny zarzutu, że wskazani w decyzji beneficjenci odszkodowania nie są uprawnieni do odszkodowania, bowiem odszkodowanie przysługuje jedynie właścicielowi, a nie jego spadkobiercy. Zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki spadkobiercy przechodzą z chwilą śmierci na spadkobierców. W świetle powyższego unormowania oraz treści art. 129 ust. 5 u.g.n. określone w tym przepisie prawo do odszkodowania nie wygasa z chwilą śmierci dotychczasowego właściciela. Przyjęcie tezy stron skarżącej doprowadziłoby zresztą do marginalizacji nowelizacji wprowadzonej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i zniweczenia jej celu, jakim jest uzyskanie stosownego zadośćuczynienia za pozbawienie (i ograniczenie możliwości korzystania z) własności nieruchomości, za które w stosownym czasie takiego odszkodowania nie wypłacono. Zważyć tez należy, że unormowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w omawianym brzmieniu obowiązuje zaledwie od 2004 roku. Z założenia tej regulacji wynika, że dotyczy ona głownie stanów zaprzeszłych.

Strona skarżąca nie kwestionuje przy tym samego ustalenia kręgu uczestników postępowania, nie jest to okoliczność sporna, również ustalone udziały w ustalonym odszkodowaniu zostały poparte postanowieniami spadkowymi.

W ocenie sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 78 K.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu gazownictwa dla ustalenia stref ochronnych dla przebiegu gazociągu. Wartość ta została ustalona w operacie szacunkowym, który także jest opinią biegłego. Autor operatu wskazał, że wielkość pasa ochronnego – związana m.in. z zakazem zabudowy – wynika z treści pisma [...] Spółki B ([...]). Wbrew zarzutowi skarżącej Spółki biegły rzeczoznawca był uprawniony do odwołania się do takiego źródła ustaleń w tym zakresie, bowiem to właśnie [...] Spółka B była operatorem gazociągu i to ona decydowała o realnym ograniczeniu korzystania z nieruchomości, co prowadziło do wymiernego zmniejszenia wartości nieruchomości. Należy też podkreślić, że do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości doszło na podstawie decyzji z dnia [...]. Istotne było zatem ustalenie, jakie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości nałożono na właścicieli już wówczas.

Na marginesie jedynie można zauważyć, że w przepisach wykonawczych określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie mowa jest o strefach kontrolowanych, przez które rozumieć należy obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo (...) podejmuje czynności mogące mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu (§ 2 ust 30 rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, Dz. U. poz. 640). W strefach tych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie gazociągu (§ 10 ust. 3 ww. rozporządzenia). W strefach tych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej, niż 3 m od gazociągu o średnicy większej niż DN 300 (§ 10 ust 4 ww. rozporządzenia) Szerokość stref kontrolowanych dla tego typu gazociągów powinna wynosić 8 m (§ 10 ust. 6 pkt 3 c ww. rozporządzenia). Przy tym w załączniku 2 do rozporządzenia, stosownie do § 110 ww. rozporządzenia określono szczególne strefy ochronne dla strefy ochronne dla gazociągów wybudowanych przed 2001 rokiem i dla obiektów zakładów przemysłowych w przypadku gazociągu o średnicy powyżej 300 do 500 DN szerokość strefy wynosi 100 m. Z cytowanych uregulowań nie wynika, aby wartości ograniczenia korzystania z nieruchomości zostały ustalone w operacie z pokrzywdzeniem strony skarżącej. Nie było zresztą przeszkód, aby strona skarżąca złożyła własną opinię czy kontroperat dla poparcia zarzutów.

W ocenie sądu organ dokonał trafnej oceny także pozostałych elementów sporządzonego przez E. K. operatu w zakresie, w którym podlegają one weryfikacji. Organ nie jest zobligowany do analizowania prawidłowości zastosowanych rozwiązań merytorycznych w zakresie zasad sztuki szacowania – sposobu analizy rynku nieruchomości, zastosowanej metodologii, wypracowanych w praktyce szacowania przez środowisko rzeczoznawców, sposobu ustalenia współczynników korygujących i ich wielkości, ponieważ są to wiadomości specjalne rzeczoznawcy majątkowego (wiedza branżowa). Bez stosownego przeciwdowodu, nie jest możliwe kwestionowanie przyjętych przez biegłą wniosków..

W związku z powyższym, wobec braku uzasadnionych zarzutów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

M.K.