Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 139/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 1059
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity.
article: art. 15 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P.D. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] października 2013 r. nr [...], 2) zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz P.D. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, wobec niewniesienia przez P.D. – (dalej: "Skarżący" lub "Strona") opłaty za posiadanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi za rok 2009 Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: "Prezes URE"), jako Wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. (dalej: "tytuł wykonawczy") i skierował go do wykonania do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS").

Skarżący pismem z dnia 2 października 2013 r. zgłosił zarzuty, co do zasadności wystawienia powyższego tytułu wykonawczego. Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty opłaty za posiadanie koncesji za rok 2009 w związku z uchyleniem przez Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Ochrony Konkurencji i Konsumentów, prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...], decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] listopada 2009 roku.

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Prezes URE wypowiadając się , jako wierzyciel uznał powyższy zarzut na za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu organ powołał się na art. 34 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012, poz. 1059 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 1998 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki corocznych opłat wnoszonych przez przedsiębiorstwa energetyczne, którym została udzielona koncesja (Dz. U. Nr 60, poz. 387 ze zm.; dalej: "Rozporządzenie RM") i wskazał, że obowiązek wniesienia tej opłaty powstaje - co do zasady - z dniem 1 stycznia każdego roku. Natomiast termin jej wniesienia upływa z dniem 31 marca.

Wobec niewniesienia przez Skarżącego opłaty za posiadanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi za rok 2009 oraz nieprzesłania formularza opłaty, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z ze zm.; dalej: "O.p.") Prezes URE wszczął postępowanie administracyjne w celu ustalenia w drodze decyzji, wysokości opłaty za rok 2009 r. W wyniku tego postępowania Prezes URE wydał decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. w prawie ustalenia wysokości opłaty za posiadanie koncesji za rok 2009 (w wysokości 3 609 zł). Od tej decyzji Skarżący odwołał się do Sądu Okręgowego w W. - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezesa URE.

Organ wyjaśnił, że wobec dalszego niewniesienia przez Skarżącego opłaty za posiadanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi za rok 2009 r. oraz nieprzesłania formularza opłaty, Prezes URE, wszczął ponownie - z urzędu - postępowanie w celu obliczenia wysokości opłaty za rok 2009. Następnie do URE w dniu 23 kwietnia 2013 r. Skarżący przesłał duplikat formularza opłaty z tytułu uzyskania koncesji z wyliczoną przez niego wysokością opłaty należnej za rok 2009. Wobec tego decyzją z [...] czerwca 2013 r. Prezes URE umorzył postępowanie w sprawie obliczenia wysokości opłaty za rok 2009.

Następnie wobec niewniesienia przez Skarżącego wyliczonej opłaty, na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), przesłano do Skarżącego upomnienie z dnia [...] czerwca 2013 r., które doręczono mu 17 czerwca 2013 r. W związku z nieuiszczeniem należnej opłaty Prezes URE wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do wykonania do NUS.

Prezes URE stwierdził, że podniesione przez Skarżącego zarzuty odnoszą się do zakończonego postępowania administracyjnego, które było dotknięte wadą proceduralną (niewłaściwy adres do doręczeń). W postępowaniu tym, ani Skarżący, ani Sąd nie kwestionowali istnienia obowiązku zapłaty opłaty koncesyjnej za rok 2009. Co więcej w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził bezsporność istnienia obowiązku zapłaty opłaty za rok 2009. Zdaniem Prezesa podnoszenie przez Skarżącego w piśmie z dnia 2 października 2013 r. zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty opłaty za posiadanie koncesji za rok 2009 było więc bezzasadne.

Organ wyjaśnił ponadto, że tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony w wyniku przesłania przez Skarżącego formularza opłaty za posiadanie koncesji za rok 2009.

Skarżący pismem z dnia 3 lipca 2014 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący zarzucił:

1) rażące naruszenie art. 33 ust. 1 oraz art. 34 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu przez organ egzekucyjny egzekucji przeciwko dłużnikowi na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego nieistniejącą należność w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ochrony Konkurencji i Konsumentów z [...] października 2012 r., sygn.. akt [...], którym uchylił decyzję Prezesa URE z dnia [...] listopada 2009 r., określającą tą należność.

2) rażące naruszanie art. 15 § 1 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego wydanego na podstawie tytułu wykonawczego opartego na upomnieniu nr [...], które zostało sporządzone i doręczone przed ostatecznym umorzeniem postępowania w sprawie obliczenia wysokości opłaty za 2009 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Prezes URE utrzymał w mocy postanowienie Prezesa URE z dnia [...] października 2013 r, oraz uznał zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia Prezes URE stwierdził, że zarzuty Skarżącego odnoszą się do decyzji Prezesa URE z dnia [...] listopada 2009 r., która została uchylona przez Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt [...] z przyczyn formalnych, a nie z powodu nieistnienia obowiązku zapłaty przez Skarżącego opłaty za posiadaną koncesję na obrót paliwami ciekłymi za rok 2009. Podkreślił, że na podmiocie posiadającym koncesję - zgodnie z § 3 rozporządzenia RM - ciąży obowiązek obliczenia opłaty, udokumentowania prawidłowości jej wyliczenia oraz przedstawienia Prezesowi URE danych stanowiących podstawę obliczenia opłaty. Skarżący dokonał tego przesyłając formularz opłaty za koncesję na obrót paliwami ciekłymi za rok 2009. Formularz ten był podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie decyzja administracyjna.

Prezes URE podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne i postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty za posiadanie koncesji za rok 2009 są odrębnymi postępowaniami. W momencie przesłania przez Skarżącego wypełnianego formularza opłaty za rok 2009, postępowanie w sprawie obliczenia opłaty za rok 2009 stało się bezprzedmiotowe i Prezes URE na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "K.p.a.") umorzył postępowanie w tej sprawie. Wystawienie upomnienia na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. mogło nastąpić niezależnie od terminu zakończenia postępowania w sprawie obliczenia opłaty za posiadanie koncesji za rok 2009. Tym samym zarzuty Skarżącego organ uznał za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, zarzucając:

1) rażące naruszenie przepisów art. 33 ust. 1 i art. 34 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu przez organ egzekucyjny egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], który obejmuje nieistniejącą należność z tytułu opłaty od uzyskania koncesji za 2009 rok, bowiem należność ta nie istnieje z uwagi na uchylenie przez Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Ochrony Konkurencji i Konsumentów, prawomocnym wyrokiem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] decyzji Prezesa URE z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], która określała tę należność.

2) rażące naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wydanego z naruszeniem ww. przepisu, tj. na podstawie tytułu opartego na upomnieniu nr [...], które zostało sporządzone i doręczone przed ostatecznym umorzeniem postępowania w sprawie obliczenia wysokości opłaty za 2009 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes URE wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpoznanej sprawie prowadzona jest egzekucja administracyjna należności pieniężnej, stanowiącej coroczną opłatę z tytułu udzielenia koncesji, o której mowa w art. 34 ust. 1 Prawa energetycznego i § 1 ust. 1 Rozporządzenia RM. Z treści przepisów § 1 ust. 1, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 Rozporządzenia RM wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty rocznej z tytułu udzielenia koncesji powstaje za każdy rok z mocy prawa. Jej wysokość ma obowiązek obliczyć podmiot, któremu udzielano koncesji i podmiot ten ma obowiązek wpłacić tę opłatę bez wezwania w terminie do 31 marca każdego roku.

Stosownie do § 1 ust. 1 Rozporządzenia RM wysokość corocznej opłaty, wnoszonej przez przedsiębiorstwo energetyczne, któremu została udzielona koncesja, zwanej dalej "opłatą", stanowi iloczyn przychodów przedsiębiorstwa energetycznego, uzyskanych ze sprzedaży produktów (wyrobów i usług) lub towarów w zakresie jego działalności objętej koncesją, osiągniętych w roku poprzedzającym ustalenie opłaty, oraz współczynników opłat, z zastrzeżeniem § 2. Współczynniki opłat, o których mowa w ust. 1, określa tabela, stanowiąca załącznik do rozporządzenia (§ ust. 2 ). Podmiot zobowiązany do obliczenia corocznej opłaty na podstawie § 3 ust. 2 Rozporządzenia RM obowiązany jest udokumentować prawidłowość obliczonej opłaty oraz przedstawić Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki dane stanowiące podstawę jej obliczenia. Dane stanowiące podstawę obliczenia opłaty, o których mowa w powołanym przepisie są dokumentem, który nie ma określonej przepisami formy, jednakże dokument ten stanowi podstawę do ustalenia wysokości opłaty. Zatem dokument ten lub dokumenty stanowi rodzaj deklaracji, którą zobowiązany do uiszczenia podmiot określa wysokość opłaty, której obowiązek zapłaty powstał z mocy prawa.

W przypadku, gdy, opłata zostanie wyliczona nieprawidłowo Prezes URE wzywa przedsiębiorstwo energetyczne do ponownego jej obliczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania (§ 6 ust. 1 Rozporządzenia RM). Stosownie do treści § 6 ust. 2 Rozporządzenia RM w razie niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne terminu, o którym mowa w ust. 1, lub gdy opłata ponownie została obliczona w sposób nieprawidłowy - Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dokonuje obliczenia opłaty. Wyliczenie przez Prezesa URE opłaty koncesyjnej dokonywane jest w formie decyzji administracyjnej, co umożliwia przedsiębiorstwom energetycznym ewentualne kwestionowanie jego prawidłowości, poprzez skorzystanie z prawa wniesienia odwołania od tego rodzaju decyzji do SOKiK (art. 30 ust. 1 i 2 Prawa energetycznego). Na podstawie § 6 ust. 4 Rozporządzenia RM przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio, w razie niewniesienia opłaty w terminie określonym w § 4. Zatem na podstawie tego przepisu w przypadku niedotrzymania terminu wpłaty opłaty prawidłowo zadeklarowanej Prezes URE na podstawie § 6 ust.2 Rozporządzenia RM ma obowiązek wydać w zakresie tej opłaty decyzję wymiarową. Oznacza to, że pomimo tego, że obowiązek zapłaty opłaty corocznej powstaje z mocy art. § 1 ust. 1 Rozporządzenia RM z mocy prawa, to jednak jego konkretyzacja w przypadku niewniesienia opłaty w prawidłowej wysokości musi zawsze nastąpić w formie decyzji określającej opłatę coroczną z tytułu koncesji na obrót paliwami.

W myśl art. 2 § 2 o.p., jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III o.p. stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy (tj. organy podatkowe). Na gruncie tego przepisu nie powinno być kwestią sporną, czy do opłat za otrzymanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi mają zastosowanie przepisy działu III o.p., gdyż nie ulega wątpliwości, że ww. opłata stanowi niepodatkową należność budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż podatkowe organy. Przepisy działu III o.p., znajdą więc zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przepisy tegoż Rozporządzenia RM nie wykluczają stosowania do postępowania w zakresie przedmiotowych opłat przepisów działu III o.p., bowiem określają one jedynie wysokość i sposób pobierania tejże opłaty, nie zawierając przy tym żadnego unormowania, które wyłączałyby zastosowanie przepisów działu III o.p., byłyby z nimi sprzeczne lub nie pozwalały na ich zastosowanie.

Jeżeli zatem Prezes URE stwierdził, że przedmiotowa opłata z tytułu koncesji na obrót paliwami ciekłymi nie została zadeklarowana i wpłacona, winien na podstawie § 6 ust. 2 i 4 Rozporządzoenia RM i art. 21 § 3 o.p. (w myśl którego, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego) wydać decyzję określającą ww. opłatę. To stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn.. akt II FSK 1660/07(LEX nr 519308).

Na podstawie art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Skoro w przedmiocie opłaty corocznej z tytułu koncesji na obrót paliwami, która nie została uiszczona w prawidłowej wysokości organ ma obowiązek orzec w formie decyzji , to okoliczność ta przesądza o tym, że nieuiszczona w prawidłowej wysokości opłata musi być egzekwowana stosownie do powołanego przepisu na podstawie decyzji określającej tę opłatę.

W przypadku opłaty corocznej informacji o sposobie jej obliczenia o, której mowa w § 3 ust. 2 Rozporządzenia RM nie można uznać za deklarację będącą na podstawie § 3a up.e.a. podstawą do określenia zakresu obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż opłaty coroczne z tytułu koncesji na obrót paliwami nie zostały wymienione w tym przepisie a informacje wskazane w § 3 ust. 2 Rozporządzenia RM nie stanowią żadnej z wymienionych w art. 3a § 1 pkt 1-6 deklaracji będących podstawą do określenia zakresu obowiązku podlegającego egzekucji. O braku możliwości prowadzenia egzekucji na podstawie informacji o sposobie obliczenia corocznej opłaty o, której mowa w § 3 ust. 2 Rozporządzenia RM świadczy także § 6 ust. 4 Rozporządzenia RM, z którego wynika, że orzeczenie przez Prezesa URE w przedmiocie wysokości opłaty następuje w każdym przypadku niewpłacenia jej w terminie wskazanym w § 4 Rozporządzenia RM, co oznacza także sytuację braku zapłaty opłaty prawidłowo obliczonej i zadeklarowanej.

W świetle powyższych konstatacji Sąd uznał, że egzekucja w zakresie opłaty wskazanej w art. 34 ust. 1 Prawa energetycznego oraz § 1 ust. 1 Rozporządzenia RM jest dopuszczalna wyłącznie na podstawie decyzji wymiarowej wydanej przez Prezesa URE.

W rozpoznanej sprawie jest kwestią niesporną, że w zakresie opłaty corocznej, której dotyczy niniejsza sprawa nie została wydana decyzja określającą wysokość tej opłaty. W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu zasadny był podnoszony przez Skarżącego zarzut według, którego w niniejszej sprawie egzekucja nie mogła być prowadzona z powodu nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Zatem w sprawie Skarżący prawidłowo podniósł zarzut o, którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Nawet gdyby w nieniniejszej sprawie możliwe było prowadzenie egzekucji na podstawie informacji o, której mowa w § 3 ust. 1 Rozporządzenia RM zwanej przez organ i Skarżącego "formularzem", to wniesiony w niniejszej sprawie zarzut oparty na art. 33 pkt 1 u.p.e.a. należałoby uznać za zasadny, gdyż w aktach sprawy brak jest oryginału informacji, którą według organu Skarżący miał złożyć do organu z wykazanym w niej wyliczeniem kwoty opłaty corocznej z tytułu koncesji na obrót paliwami ciekłymi za rok 2009. Organ na wezwanie Sądu przedstawił jedynie kserokopię, która miała być kopią informacji złożonej przez Skarżącego. Sąd uznał, że kserokopia ta nie może być uznana za dowód złożenia oryginału informacji do organu, gdyż z istoty kserokopii wynika niemożność zweryfikowania na jej podstawie autentyczności dokumentu z którego została wykonana i okoliczności jego złożenia do organu w sytuacji, gdy strona postępowania twierdzi, że dokument ten nie został przez nią złożony w organie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpozna ponownie zarzuty Skarżącego wniesione w związku z prowadzonym w sprawie postępowanie egzekucyjnym i wyda stosowane orzeczenie uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej, jako "P.p.s.a.") uchylił zaskarżone postanowienie. Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz, zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składały się:

- kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, określona zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.)’

- opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł,

- zwrot kosztu wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącego w kwocie 240 zł. ustalony na podstawie przepisu z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461).