Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1674/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 2  pkt 19
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1674/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Barbara Pasternak, Sędziowie: WSA Bożenna Blitek, WSA Janusz Bociąga (spr.), Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r., sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 października 2016 r. działając na podstawie art. 2 pkt 2, 14 i 20, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3 art. 7 ust. 1 i 3, art. 18 ust. 6, art. 27 ust. 1, art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci po rozpatrzeniu odwołania E. D. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., znak: [...] zmieniającej ostateczną decyzję z dnia [...] 2016 r., znak: [...] w ten sposób, że w pkt 1. uchylono prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko N. D., ur. [...] 2010 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie organy ustaliły następujący stan prawny i faktyczny.

Decyzją z dnia 28 czerwca 2016 r. przyznano E. D. prawo do świadczenia wychowawczego na córkę N. D. Ustalono jako członków rodziny: E. D. jako wnioskodawca, M. D. (mąż), N. D. (córka) i B. D. (córka). W dniu 12 sierpnia 2016 r. wnioskodawczyni przedłożyła w organie pomocowym odpis aktu urodzenia dziecka P. C. ([...] 2016 r.), którego matką jest córka ww. B. D. W zaistniałych okolicznościach faktycznych organ zweryfikował sytuację dochodową rodziny w związku z faktem, że od miesiąca sierpnia zmienił się skład osobowy rodziny do której należą aktualnie: wnioskodawczyni, mąż M. D. oraz córka N.

Organ l instancji ustalił, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 886,36 zł i przekroczył kryterium określone w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Od tej decyzji E. D. wniosła odwołanie zarzucając błędną interpretację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, dotyczącą rzeczywistych dochodów jej rodziny przez co niezasadnie uchylono decyzję z dnia [...] 2016 r. przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na córkę N. D. urodzoną dnia [...] 2010 r. Zdaniem odwołującej wykazany w oświadczeniu przez męża dochód nieopodatkowany, tj. dieta nieopodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych, otrzymywana przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich za rok 2014, wynikający z pełnienia funkcji radnego, nie został ujęty jako dochód utracony mimo, iż w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia mąż strony – M. D. nie pełnił już funkcji radnego i nie pobierał diet. Podniosła, że w decyzji nie wyjaśniono wprawdzie, dlaczego dochód ten, mimo że już nieosiągany przez męża, w dalszym ciągu wliczany jest do dochodu rodziny, jednakże wnikliwie analizując przedmiotową decyzję, drogą dedukcji doszła do wniosku, że organ rozpatrujący zgłoszenie strony o zmianie w składzie rodziny uznał, przyjmując za podstawę wykładnię językową, iż dieta radnego nie znajduje się w katalogu dochodów utraconych w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego wysokość uzyskiwanej w roku 2014 diety, organ uwzględnił przy określaniu kryterium dochodowego. Podkreśliła, że jej mąż od dnia 26 kwietnia 2015 r. nie pełni już funkcji radnego, a zatem faktycznie utracił dochód wynikający z pobieranych z tego tytułu diet, a w chwili obecnej nie osiąga on także żadnego innego dochodu i jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Dlatego zdaniem strony do obliczania dochodu rodziny, organ rozpatrujący wniosek powinien uwzględnić jedynie dochody E. D. z roku 2014, wynikające ze stosunku pracy i potraktować wszystkie dochody męża, osiągnięte w roku 2014 jako dochody utracone, również te wynikające z pobieranych diet.

Powołaną na wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa zgodnie z przepisami ustawy oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej ( art. 2 pkt 21).

Art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3). Art. 48 ust 1 ustawy stanowi, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustała się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu ( ust. 2).

SKO wskazało, że w dniu 19 kwietnia 2016 r. E. D. złożyła wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie N. D. urodzoną [...] 2010 r. wskazując, że w skład jej rodziny oprócz jej jako wnioskodawcy wchodzi mąż M. D., N. D. (córka) oraz B. D. (córka męża). W wyniku rozpoznania wniosku organ l instancji ostateczną decyzją z dnia [...] 2016r. przyznał ww. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od dnia 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r. ustalając, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 788,27 zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 800 zł uprawniającego do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. Organ l instancji ustalił na podstawie dokumentów uzyskanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz oświadczeń złożonych we wniosku, że skarżąca uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości 14.301,24 zł (18.322,10 zł dochód podatek należny - 2.493,54 zł składka na ubezpieczenia społeczne - 1.527,32 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne). Zatem miesięczny dochód ww. wyniósł 1.197,77 zł (14.301,24 zł :12 miesięcy). Z kolei roczny dochód za 2014 r. małżonka wnioskodawcy M. D. wyniósł 60.360,27 zł (85,437,53 zł dochód - 7.203,00 zł podatek należny - 11.410,65 zł składka na ubezpieczenia społeczne - 6.463,61 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne), nie jest on jednak brany pod uwagę przy ustalaniu kryterium dochodowego, gdyż jak wynika z akt sprawy został on utracony w związku z rozwiązaniem umowy o pracę trwającej od 14.04.2003 r. do 28.02.2015 r. Do dochodu rodziny należało jednak doliczyć kwotę nieopodatkowanej diety otrzymanej przez ww. w 2014 r. z tytułu pełnienia funkcji radnego gminy w wysokości 17.535,55 zł, a zatem miesięczny dochód z tego tytułu wyniósł 1.461,30 zł (17.535,55 zł :12 miesięcy).

Do ustalenia sytuacji dochodowej należało także uwzględnić dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 6.833 zł osiągnięty za 2014 r. przez B. D. oraz jej dochód tytułem alimentów otrzymanych od matki w wysokości 6.000 zł. W dniu 12.06.2016 r. wnioskodawczyni przedłożyła w organie pomocowym odpis zupełny aktu urodzenia dziecka P. C. (ur. [...] 2016 r), którego matką jest córka ww. B. D. ur. [...] 1993 r. W zaistniałych okolicznościach faktycznych organ ponownie zweryfikował sytuację dochodową rodziny w związku z faktem, że od miesiąca sierpnia zmienił się skład osobowy rodziny do której należą aktualnie: wnioskodawczyni, mąż M. D. oraz córka N. D., ponieważ córka męża wnioskodawczyni B. D. jako pełnoletnie dziecko posiadające własne dziecko nie wchodzi w skład rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy, zatem osiągnięty przez ww. dochód nie jest już uwzględniany w wyliczeniu kryterium dochodowego rodziny wnioskodawczyni.

W wyniku ponownej weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny organ l instancji w sposób prawidłowy ustalił, że dochód rodziny skarżącej ( dochód ww. osiągnięty w 2014 r. oraz dochód M. D. z tytułu otrzymywanej diety radnego gminy) w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 886,36 zł [( 1.197,77 zł + 1.461,30 zł): 3 osoby] i przekroczył kryterium określone w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, uprawniający do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Stwierdzić zatem należy, że wobec faktu, że rodzina E. D. od dnia 1 sierpnia 2016 r. nie spełnia wymogów kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego należało uchylić decyzję przyznającą ww. świadczenie wychowawcze.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność uwzględnienia przez organ l instancji w dochodzie rodziny za 2014 r. (rok bazowy) otrzymywanej przez M. D. diety z tytułu sprawowania funkcji radnego gminy, która w dacie weryfikowania uprawnień do świadczenia wychowawczego nie jest już ww. wypłacana z uwagi na zakończenie kadencji radnego, a zatem sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w takich okolicznościach należałoby ją uznać jako dochód utracony w świetle art. 2 pkt 19 w powiązaniu z treścią art. 2 pkt 21 ustawy.

Biorąc pod uwagę treść powołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że pełnienie funkcji radnego samorządowego nie jest z pewnością wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Stąd też wygaśnięcie mandatu radnego nie można kwalifikować jako utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym zaprzestanie wypłacania diety radnego nie może być uznane za utracenie dochodu.

Zasady ustalania diet dla radnych określa art. 25 ust. 4-8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz jego odpowiedniki: ustawa o samorządzie powiatowym oraz ustawa o samorządzie województwa. Dieta, jaką otrzymuje radny za udział w pracach rady, nie jest wynagrodzeniem za pracę, gdyż podstawą jej wypłaty jest odpowiedni przepis ustawy regulującej ustrój jednostek samorządu terytorialnego. Praca radnego nie jest pracą zarobkową. Praca zarobkowa może być wykonywana w ramach konkretnego stosunku pracy, w tym również spółdzielczego stosunku pracy, względnie umowy cywilno-prawnej lub prowadzenia działalności gospodarczej, z tego tytułu osoba może otrzymywać należne wynagrodzenie. Dieta radnego z tytułu uczestnictwa w posiedzeniach rady nie jest wynagrodzeniem za pracę, gdyż podstawą jej wypłaty nie jest żadna z wymienionych umów, ale przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym, na których mocy radnym przysługują diety na zasadach ustalonych przez radę właściwego organu samorządowego (np. Rada Gminy, Rada Powiatu itp.).

Wskazać także należy, że w świetle przepisu art. 3 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na dochód uwzględniany w limicie kryterium dochodowego składają się trzy zasadnicze elementy: (1) przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy), (2) dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej przez osoby fizyczne, opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. b), (3) inne dochody, wyłączone spod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, enumeratywnie wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy (zob. A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2009, s. 77).

W świetle powyższego zasadą jest, że wliczeniu do dochodu relewantnego przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego podlega każdy przychód w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, który nie jest zwolniony od podatku dochodowego od osób fizycznych (w szczególności na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy podatkowej), a zarazem nie został wymieniony w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wylicza szereg rodzajów dochodów, które są wolne od podatku dochodowego, w tym m.in.: diety oraz

kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 2.280 zł (pkt 17).

Zatem należy stwierdzić, że ustalając dochód rodziny skarżącej organ l instancji prawidłowo uwzględnił kwotę otrzymanych w 2014 r. przez małżonka ww. diet z racji pełnienia funkcji radnego samorządowego, ponieważ brak jest podstaw do kwalifikowania tego dochodu jako utraconego, z uwagi na okoliczność, że nie został wymieniony w enumeratywnym katalogu zawartym w przepisie art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Posiłkując się bowiem wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych na gruncie podobnie zredagowanego przepisu art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych orzecznictwem sądów przyjąć trzeba, że wyliczenie sytuacji wymienionych w art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ma charakter listy pozytywnie enumeratywnej, co oznacza, że żadne inne zdarzenie, niewymienione expressis verbis w tym przepisie, nie może uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o świadczenia wychowawcze (por. np. W. Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko "Świadczenia rodzinne. Komentarz" Wydanie 3 C.H. Beck 2009 s. 187 n b. 17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 24.10.2013 r, sygnatura III SA/Kr 310/13, LEX nr 1514761).

Ponadto z przepisu art. 3 pkt 1 lit c) tiret szesnaste ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 2 i art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprost wynika, że w dochodzie rodziny za 2014 rok należy uwzględnić także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym między innymi "kwoty diet nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich."

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 07.10.1997 r., sygn. akt IIl SA 253/96 (LEX nr 31582) wskazał, że w świetle Słownika języka polskiego (Warszawa 1993, t. II str. 435 i lii str. 296) wyraz "społeczny" oznacza między innymi "zorganizowany, przeznaczony dla społeczeństwa, do obsługiwania społeczeństwa, do zaspokojenia jego potrzeb, będący przedstawicielem społeczeństwa, pracujący dla społeczeństwa, dla dobra ogółu". Z kolei jeżeli chodzi o wyraz "obywatelski" to, oznacza on "obowiązek obywatelski, Prawa obywatelskie, Komitet, Sąd obywatelski, Straż obywatelska zorganizowana z osób prywatnych, ochotników, niefachowców, do doraźnej pomocy władzom, jako instytucje tymczasowe". Zatem w świetle zaprezentowanego wyżej stanowiska całkowicie uprawnionym jest twierdzenie, że sprawowanie funkcji radnego gminy jest równoznaczne z wyczerpaniem zwrotu "osoba wykonująca czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich." Przywołany w odwołaniu wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.06.2007 r, sygn. akt I OSK 1449/06 zapadł w zupełnie innym stanie faktycznym i prawnym i dotyczył sytuacji w której członek rodziny wnioskodawcy utracił zatrudnienie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem, a następnie uzyskał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. W tej sprawie WSA uznał, że organy administracji błędnie przyjęły, iż nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła E. D. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. oraz art. 2 pkt 19, art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji o prawach dziecka, a tym samym uniemożliwienie nabycia skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę N. D. w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że ubytek określonej sumy wpływów finansowych do budżetu rodziny wynika z faktu, że mąż nie pełnił już funkcji społecznych i nie otrzymywał z tego tytułu diety. Zatem tej sumy nie należało brać pod uwagę przy obliczaniu dochodu. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest sposób ustalenia dochodu rodziny skarżącej, stanowiącego podstawę do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. E. D. w dniu 19 kwietnia 2016 r. złożyła wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie N. D. urodzoną [...] 2010 r. wskazując, że w skład jej rodziny oprócz jej jako wnioskodawcy wchodzi mąż M. D., N. D. (córka) oraz B. D. (córka męża). W wyniku rozpoznania wniosku organ l instancji ostateczną decyzją z dnia [...] 2016 r. przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od dnia 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r. ustalając, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 788,27 zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 800 zł uprawniającego do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. Organ l instancji ustalił na podstawie dokumentów uzyskanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz oświadczeń złożonych we wniosku, że skarżąca uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości 14.301,24 zł (18.322,10 zł dochód podatek należny - 2.493,54 zł składka na ubezpieczenia społeczne - 1.527,32 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne). Zatem miesięczny dochód ww. wyniósł 1.197,77 zł (14.301,24 zł: 12 miesięcy). Z kolei roczny dochód za 2014 r. małżonka wnioskodawcy M. D. wyniósł 60.360,27 zł (85,437,53 zł dochód - 7.203,00 zł podatek należny - 11.410,65 zł składka na ubezpieczenia społeczne - 6.463,61 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne), nie jest on jednak brany pod uwagę przy ustalaniu kryterium dochodowego, gdyż jak wynika z akt sprawy został on utracony w związku z rozwiązaniem umowy o pracę trwającej od 14.04.2003 r. do 28.02.2015 r. Do dochodu rodziny należało jednak doliczyć kwotę nieopodatkowanej diety otrzymanej przez ww. w 2014 r. z tytułu pełnienia funkcji radnego gminy w wysokości 17.535,55 zł, a zatem miesięczny dochód z tego tytułu wyniósł 1.461,30 zł (17.535,55 zł :12 miesięcy). Do ustalenia sytuacji dochodowej należało także uwzględnić dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 6.833 zł osiągnięty za 2014 r. przez B. D. oraz jej dochód tytułem alimentów otrzymanych od matki w wysokości 6.000 zł. Następnie w dniu 12 czerwca 2016 r. wnioskodawczyni przedłożyła odpis zupełny aktu urodzenia dziecka P. C. (ur. [...] 2016 r), którego matką jest córka B. D. W zaistniałych okolicznościach faktycznych organ ponownie zweryfikował sytuację dochodową rodziny w związku z faktem, że od miesiąca sierpnia zmienił się skład osobowy rodziny do której należą aktualnie: skarżąca, mąż M. D. oraz córka N. D. W wyniku ponownej weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny organy ustaliły, że dochód rodziny skarżącej (dochód osiągnięty w 2014 r. oraz dochód M. D. z tytułu otrzymywanej diety radnego gminy) w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 886,36 zł i przekroczył kryterium określone w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, uprawniający do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Na kanwie rozpoznawanej sprawy kwestią sporną jest zasadność uwzględnienia przez organy w dochodzie rodziny za 2014 r. (rok bazowy) otrzymywanej przez M. D. diety z tytułu sprawowania funkcji radnego gminy, która w dacie weryfikowania uprawnień do świadczenia wychowawczego nie jest już wypłacana z uwagi na zakończenie kadencji radnego. Zatem spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w takich okolicznościach należałoby ją uznać jako dochód utracony w świetle ustawy.

W tym miejscu należy przypomnieć, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). "Dochód" oznacza natomiast dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; a "dochód członka rodziny", to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (z określonymi zastrzeżeniami) (art. 2 pkt 1 i 2 ustawy).

Z kolei zgodnie z ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez dochód rozumie się kwoty, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, obejmujące przede wszystkim: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne), a także wiele innych kategorii dochodów, w tym nieopodatkowanych, takich miedzy innymi, jak "kwoty diet nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich" (zob. art. 3 pkt 1 lit a oraz lit. c tiret 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W myśl art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, a za dochód członka rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Z kolei art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W wyniku weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny skarżącej organy ustaliły, że dochód rodziny skarżącej (dochód osiągnięty w 2014 r. oraz dochód M. D. z tytułu otrzymywanej diety radnego gminy) w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 886,36 zł [( 1.197,77 zł + 1.461,30 zł): 3 osoby].

Skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze wskazuje, że przyczyną przekroczenia kryterium dochodowego było nieuwzględnienie przez organy utraty przez jej męża dochodu w związku z tym, że przestał on pełnić funkcję radnego. W ocenie Sądu, niewątpliwie nastąpiło w rodzinie skarżącej zmniejszenie dochodu spowodowane zaprzestaniem pełnienia przez jej męża funkcji radnego i otrzymywania diety z tego tytułu ale, wbrew przekonaniu skarżącej, nie jest to dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. W art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci prawodawca enumeratywnie wyliczył zdarzenia powodujące utratę dochodów. I tak ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.)

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Jak wskazano wyżej katalog ten jest zamknięty i organ administracji nie może go swobodnie, według swojego uznania, rozwijać. W art. 2 pkt 19 ustawy ustawodawca nie wskazał jako utratę dochodu kwot diet otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Kwot diet radnego nie można również uznać, jak wskazuje skarżąca, za inną pracę zarobkową, o której mowa w art. 2 pkt 19 lit. c ww. ustawy. Z przepisu art. 2 pkt 21 ustawy wynika bowiem, że pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć: wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tymczasem mąż skarżącej, pełniąc funkcję radnego otrzymywał diety w związku z wykonywaniem czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, a nie zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową w rozumieniu ww. ustawy.

Odnosząc się zaś do przywołanego w skardze wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 5 maja 2011r. sygn. akt II SA/Bd 288/11 pozostaje wyjaśnić, że orzeczenie to dotyczyło odmiennej sytuacji faktycznej.

W świetle przedstawionej analizy organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania zasiłku wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.