Postanowienie NSA, sygn. akt III FSK 2546/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 101
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1972/19 w sprawie ze skargi W. M. na uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia 11 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: 1) uchylić zaskarżony wyrok w całości i odrzucić skargę, 2) zwrócić W. M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 (słownie: trzysta) złotych.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. III SA/Wa 1972/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę W. M. (dalej: Skarżący) i stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia 11 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jako podstawę prawną powołano art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 506 ze zm., dalej: u.s.g.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w dniu [...] 2019 r. Rada Miejska w R. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Zgodnie z treścią skarżonej uchwały przyjęto, że średnio roczną ilość odpadów powstających na nieruchomościach "letniskowo-rekreacyjnych" ustala się na 8 pojemników o pojemości 120 l. Natomiast opłata za pojemnik wynosi 75 zł, jeśli odpady zbierane i odbierane są w sposób selektywny i 150 zł jeśli odpady nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Na postawie zaskarżonej uchwały ustalono ryczałtową stawkę opłaty w wysokości 600 zł za rok, jeśli odpady zbierane i odbierane są w sposób selektywny oraz stawkę 1200 zł za rok, jeśli odpady nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny.

Na powyższą uchwałę Skarżący, pismem z dnia 27 lipca 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając stwierdzenia jej nieważności oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 6j ust. 3b i 3c ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie (Dz. U. z 2016 r., poz. 250, dalej: u.c.p.g.).

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w R. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Zdaniem Sądu I instancji kontrolowana uchwała została podjęta bez przedstawienia prawidłowej kalkulacji uzasadniającej przyjętą stawkę opłaty ryczałtowej. WSA wskazał, że w przedstawionej do spornej uchwały kalkulacji wskazano wprawdzie łączną masę odbieranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (z podziałem na lata 2016-2018) oraz ilość odpadów zbieranych z nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, a także szacunkowy koszt odbioru odpadów w 2019 r. Następnie szacunkowy koszt odbioru podzielono przez liczbę złożonych deklaracji przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, co dało wynik 599,83 zł. W ocenie Sądu I instancji dane zamieszczone w kalkulacji nie znajdują żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. Dodał, że z kalkulacji tej nie wynika też na jakiej podstawie wyliczono, że z nieruchomości letniskowych ilość odbieranych odpadów to osiem pojemników 120 I. Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie został naruszony przepis art. 6j ust. 3b i ust. 3c u.c.p.g. poprzez zaniechanie dokonania przez organ rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, pozwalającej na prawidłowe ustalenie rocznej opłaty ryczałtowej związanej z zagospodarowaniem odpadów z nieruchomości letniskowych. Organ dokonując obliczenia ryczałtowej opłaty rocznej, przekroczył upoważnienie ustawowe w zakresie uwzględnienia parametrów pozwalających na ustalenie jej ostatecznej wysokości. WSA w Warszawie wskazał również, że w rozpoznawanej sprawie organ, kalkulując wysokość opłat za gospodarowanie odpadami wziął pod uwagę jedynie koszty utylizacji odpadów pochodzących z domków letniskowych, tymczasem winien to uczynić uwzględniając liczbę mieszkańców objętych systemem, prognozowaną ilości wytwarzanych odpadów komunalnych (przeliczając ilości odpadów na podstawie danych z instalacji z 2018 r. dotyczących odebranych z gminy odpadów), koszt funkcjonowania Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (w oparciu o aktualną umowę) i koszt administracyjny systemu. Zdaniem Sądu I instancji dopiero tak skalkulowaną opłatę należy pomnożyć przez liczbę pojemników.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył organ. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 6j ust. 3b - 3c u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym na dzień podejmowania zaskarżonej uchwały) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nakładają na radę gminy obowiązek udokumentowania i szczegółowego wykazania podstaw stanowiących podstawę uchwalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe;

2) art. 6j ust. 3c w zw. z art. 6j ust. 3b u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rada gminy w uchwale podejmowanej na podstawie art. 6j ust. 3b u.c.p.g. ustala stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za pojemnik określonej pojemności.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu znajdujących się w aktach sprawy istotnych dla sprawy okoliczności potwierdzających podjęcie uchwały na podstawie rzetelnych kalkulacji dotyczących wysokości ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wyjściu w zaskarżonym wyroku poza granice przedmiotowej sprawy i poddanie kontroli prawidłowości ustalenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za pojemnik o określonej pojemności, w sytuacji gdy kwestia ta została rozstrzygnięta przez organ w uchwale Nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] 2019 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności dla właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (...) nie będącej przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie;

3) art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku:

a. wewnętrznie sprzecznego,

b. z pominięciem stanowiska prezentowanego w toku niniejszego postępowania przez pełnomocnika organu,

c. odnoszącego się do kwestii wykraczających poza granice niniejszej sprawy,

4) art. 151 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu w sprawie i nie oddaleniu skargi przez Sąd I instancji,

ewentualnie - w przypadku stwierdzenia, że uchwała w całości nie była zgodna z prawem z uwagi na § 1 ust. 3 uchwały,

art. 147 § 1 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i stwierdzeniu nieważności całej uchwały w sytuacji, gdy ewentualne przesłanki stwierdzenia nieważności dotyczyły tylko jej części - § 1 ust. 3 uchwały,

ewentualnie - w przypadku uznania przez NSA, że niektóre przepisy uchwały naruszały przepisy w stopniu nieistotnym (§ 1 ust. 3 uchwały),

art. 147 § 1 in fine p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 4 u.s.g. polegające na jego niezastosowaniu i niestwierdzeniu że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, z uwagi na wyłączenie możliwości stwierdzenia nieważności uchwały w przypadku nieistotnego naruszenia prawa.

Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości, ewentualnie - w przypadku stwierdzenia wydania uchwały z nieistotnym naruszeniem prawa – wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie, że uchwała została podjęta z naruszeniem prawa, ewentualnie - w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem § 1 ust. 3 uchwały - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności § 1 ust. 3 uchwały z uwagi na zamieszczenie w tym przepisie elementów "informacyjnych" stanowiących powtórzenie treści § 1 pkt 1 lit. a oraz § 1 pkt 2 lit. a uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] 2019 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności dla właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (...) oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie, ewentualnie - w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona – wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącego kasacyjnie - Gminy R. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od Rady Miasta R. na rzecz Skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W dniu 4 grudnia 2020 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo pełnomocnika organu w przedmiotowej sprawie, w którym wskazał, że na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g. zachodzi przesłanka nieważności postępowania, z uwagi na fakt, iż przedmiotowa sprawa została już uprzednio prawomocnie osądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (prawomocny wyrok z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2035/19) w postępowaniu wcześniej wszczętym przed sądem administracyjnym. W związku z tym pełnomocnik organu wniósł o wzięcie tej okoliczności przez Naczelny Sąd Administracyjny pod uwagę z urzędu oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Wyrok Sądu pierwszej instancji podlega uchyleniu, a skarga odrzuceniu.

Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zatem, choć zasadą w postępowaniu przed NSA jest rozpoznanie w granicach skargi kasacyjnej, to Sąd jest zobowiązany w każdej sprawie sprawdzić czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 183 § 2 p.p.s.a. Ponadto w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09). Zatem Sąd jest uprawniony do zastosowania art. 189 p.p.s.a. z urzędu, niezależnie od zarzutów i wniosków strony skarżącej kasacyjnie, a ponadto nie musi to być skutkiem zaistnienia jednej z przesłanek nieważności postępowania. W myśl art. 189 p.p.s.a. jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.

Mając na uwadze okoliczności wskazane w piśmie pełnomocnika organu, które wpłynęło do Sądu 4 grudnia 2020 r., w pierwszej kolejności należało rozważyć czy w niniejszej sprawie nie zaistniała przeszkoda na drodze do merytorycznego rozpoznania sprawy. W tym celu konieczne stało się zbadanie kwestii prawomocnego osądzenia sprawy wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/19. Zdaniem organu okoliczność ta sprawia, że w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g. Pełnomocnik organu wniósł w związku z tym o wzięcie tej okoliczności pod uwagę z urzędu (nie została ona podniesiona w skardze kasacyjnej) oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi.

Z art. 101 ust. 2 u.s.g. wynika, że nie można zaskarżyć uchwały (nie stosuje się art. 101 ust. 1 u.s.g.), jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. Problemy interpretacyjne wynikają z faktu, że różnie rozumiane jest pojęcie "sprawy" wszczętej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. W judykaturze i piśmiennictwie jest to kwestia sporna. Jej rozstrzygnięcie wymaga oceny, w jakim zakresie wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na konkretną uchwałę kreuje stan powagi rzeczy osądzonej. Nie budzi większych zastrzeżeń pogląd, że sprawa tożsama zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym nie może być rozstrzygana dwukrotnie. Jeżeli pierwszą skargę strony sąd administracyjny oddalił, strona nie może wnieść skargi ponownie, gdyż wiązałoby się to z koniecznością odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Jeśli jednak skargę na tę samą uchwałę wnosi inny podmiot, tożsamość podmiotowa nie zachodzi. Szczególny rodzaj powagi rzeczy osądzonej, wynikający z art. 101 ust. 2 u.s.g., będzie jednak miał miejsce również wtedy, gdy sprawa jest tożsama wyłącznie pod względem przedmiotowym. Ocena w tej kwestii wymaga zbadania zakresu rozpoznania sprawy w przedmiocie konkretnej uchwały w wyroku oddalającym. Można bowiem zauważyć, że zaskarżona uchwała nie zawsze będzie badana w całości.

Szczególny pogląd wyklarował się na kanwie spraw dotyczących uchwał w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W tego typu sprawach, wszczynanych skargami na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., istnieje w zasadzie jednolita linia orzecznicza, zgodnie z którą sąd administracyjny rozpoznaje skargę w tym przedmiocie w granicach interesu skarżącego, a powaga rzeczy osądzonej dotyczy konkretnych interesów i uprawnień, które miały zostać naruszone przez organ. Rozpoznanie skargi na uchwałę jest dopuszczalne w zakresie naruszenia interesu prawnego skarżącego, w jakim nie było przedmiotem orzekania w poprzedniej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 212/19; z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3040/20; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 332/18; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1806/12).

W orzecznictwie można zauważyć jednak stanowisko, że o ile w odniesieniu do uchwał w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego taki pogląd jest zasadny, to w innych sprawach sąd jest związany ocenami wyroku oddalającego w przedmiocie danego aktu. W związku z tym uniemożliwia to ponowne orzekanie w zakresie danego aktu w całości (por. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2486/20; podobnie NSA w postanowieniu z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 112/20). W konsekwencji oddalenie skargi w sprawie dotyczącej konkretnej uchwały zamyka drogę do jej ponownego zaskarżenia zarówno stronie w danej sprawie jak i innym podmiotom posiadającym interes prawny.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę określenie zakresu rei iudicatae wynikającego z art. 101 ust. 2 u.s.g. w każdym przypadku wymaga zbadania jaki był zakres rozpoznania w sprawie, w której sąd administracyjny orzekał i oddalił skargę. Sąd podziela te postulaty wyrażane w piśmiennictwie, z których wynika, że jedynym wyjściem pozostaje ustalać każdorazowo rzeczywisty zakres rozpoznania i orzekania sądu jako elementów wyznaczających realny zakres powagi rzeczy osądzonej w sprawie kontroli uchwały organu samorządowego (tak T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 171, akceptując wcześniej wyrażony pogląd J. Parchomiuka, Granice rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego w sprawach kontroli uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego, ZNSA 2013, nr 6, s. 52-72). Podobny pogląd wyraził NSA w tezie postanowienia z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 826/15, wskazując, że dla dopuszczalności powtórnej kontroli sądowej tego samego aktu prawa miejscowego decydujące znaczenie odgrywa rzeczywisty przedmiot zapadłego rozstrzygnięcia, który wraz z uprawomocnieniem się wyroku uzyskuje cechę powagi rzeczy osądzonej.

Realizacja tych założeń wymaga zbadania zakresu powagi rzeczy osądzonej wynikającego z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/19. WSA oddalił skargę, w której zaskarżona została uchwała Rady Miejskiej w R. z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (dalej: uchwała). Na tę samą uchwałę została złożona skarga także w niniejszej sprawie. Omawiany wyrok był pierwszym orzeczeniem, które zapadło w odniesieniu do przedmiotowej uchwały. Wyrok ten nie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a strona w tej sprawie nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia, w związku z czym uzasadnienia nie sporządzono.

Z powagi rzeczy osądzonej korzysta jedynie sentencja wyroku, a jego motywy tylko w takich granicach, w jakich stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do wyjaśnienia jego zakresu. Wskazuje się jednak również, że istotą sądowej kontroli administracji publicznej jest ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego, przez które należy rozumieć zarówno jego sentencję, jak i uzasadnienie (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 171). Z powyższego wynika, że badanie zakresu rei iudicatae wymaga również sięgnięcia do uzasadnienia danego wyroku. W przypadku, gdy do wyroku oddalającego nie zostało sporządzone uzasadnienie, sąd orzekający w nowej sprawie musi sam ustalić granice powagi rzeczy osądzonej takiego wyroku (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 171). W uchwale 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, dotyczącej związania wyrokiem oddalającym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji NSA przedstawił podobny pogląd w kwestii braku uzasadnienia wyroku, wskazując, że badanie zakresu powagi rzeczy osądzonej będzie musiało z konieczności ograniczyć się do analizy informacji dostępnych organowi administracji publicznej oraz przedstawionych przez wnoszącego żądanie.

Należało zatem przeprowadzić analizę sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/19. Skarżąca w tej sprawie zaskarżyła przedmiotową uchwałę w części dotyczącej podwyższenia zryczałtowanej opłaty za gospodarowanie odpadami pochodzącymi z domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, z kwoty 150 zł rocznie do kwoty 600 zł rocznie, zarzucając naruszenie art. 6j ust. 3b i 3c u.c.p.g. Wniosła w związku z tym o stwierdzenie nieważności uchwały lub jej zmianę i utrzymanie opłaty ryczałtowej w wysokości 150 zł rocznie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że jest posiadaczką działki i w związku z tym była objęta wcześniejszą uchwałą Rady Miejskiej w R. Twierdziła, że organ dokonał nieprawidłowej kalkulacji uchwalonej opłaty, przedstawione w tym zakresie wyliczenie uznała za ogólnikowe i niezrozumiałe. W jej ocenie zawyżona została zarówno ilość wytwarzanych śmieci, jak i stawka za pojemnik. Na wywiedzioną skargę organ udzielił tożsamej odpowiedzi jak w niniejszej sprawie, wnosząc o jej oddalenie w całości.

Biorąc pod uwagę przedstawione zarzuty skargi w sprawie IV SA/Wa 2035/19 nie ma podstaw do uznania, że WSA w Warszawie nie ocenił zaskarżonej uchwały w całości, w szczególności w zakresie prawidłowości kalkulacji wysokości rocznej ryczałtowej stawki opłaty, a tym bardziej by nie rozpoznał sprawy merytorycznie. Nawet rozpatrując sprawę ograniczoną do kwestii interesu skarżącej sąd nie mógłby ograniczyć się do części uchwały, w sytuacji gdy podnoszono wadliwość wyliczenia opłaty, co stanowiło przedmiot zaskarżonej uchwały. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały, nie ograniczając się jedynie do jej określonej części, tak również omawianą skargę potraktował organ.

Przyjąć należy, że niniejsza sprawa jest tożsama pod względem przedmiotowym. Zarzuty skargi w kontrolowanej sprawie dotyczyły również prawidłowości wyliczenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Skarżący wskazywał także na naruszenie art. 6j ust. 3b i 3c u.c.p.g. Skarżący kwestionował nieuzasadniony, w jego ocenie, wzrost wysokości opłaty dokonany w zaskarżonej uchwale.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/19 doszło do prawomocnego osądzenia sprawy w zakresie skargi na uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zachodzi zatem przypadek określony w art. 101 ust. 2 u.s.g., gdyż w sprawie orzekał sąd administracyjny i skargę oddalił.

Odnosząc się do treści pisma pełnomocnika organu należy zwrócić uwagę, że przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie zachodzi. Dotyczy ona bowiem jedynie przypadku, gdy zachodzi tożsamość zarówno przedmiotowa, jak i podmiotowa sprawy rozpoznawanej ze sprawą prawomocnie osądzoną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 733/18). Należy jednak powtórzyć pogląd wskazany na wstępie rozważań, że zastosowanie art. 189 p.p.s.a. jest możliwe również przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego.

WSA w Warszawie winien był zatem odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g. z uwagi na jej niedopuszczalność. Sąd administracyjny ma obowiązek badania dopuszczalności skargi lub przedmiotowości postępowania z urzędu na każdym etapie rozpoznawanej sprawy, i to niezależnie od tego, czy w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o zastosowanie art. 189 p.p.s.a. i czy zachodzą również brane z urzędu pod uwagę podstawy nieważności (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 189). Sąd I instancji miał obowiązek uwzględnienia zakresu powagi osądzonej wynikającej z wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 2035/19. Istnieje zatem podstawa do zastosowania art. 189 p.p.s.a., gdyż skarga ulegała odrzuceniu już w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, skoro wniesiona w sprawie skarga do sądu administracyjnego ulegała odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i odrzucił skargę. Powyższy sposób rozstrzygnięcia sprawy oznacza brak podstaw do odnoszenia się do zarzutów i wniosków skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 203 p.p.s.a. stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, jeżeli do uchylenia wyroku doszło w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z urzędu na podstawie art. 189 p.p.s.a. z przyczyn niezależnych od treści skargi kasacyjnej. Okoliczność prawomocnego osądzenia sprawy wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/19 nie została podniesiona w skardze kasacyjnej, a dopiero w piśmie złożonym w dniu 4 grudnia 2020 r. Innymi słowy, nie ma podstaw do uznania, że przyczyną uchylenia wyroku było uwzględnienie skargi kasacyjnej. Nie jest to sytuacja przewidziana w art. 203 p.p.s.a. Nie zaistniała zatem wskazana w art. 209 p.p.s.a. przesłanka do rozstrzygnięcia wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o zwrocie na rzecz Skarżącego uiszczonego wpisu od skargi.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).

Jacek Pruszyński Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska