Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 277/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P Sp. z o.o. w likwidacji w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r.; sygn. akt I SA/Bd 45/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P Sp. z o.o. w likwidacji w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2019 r.; nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu powiatu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 45/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę P Sp. z o.o. w likwidacji w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu powiatu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga została podpisana przez likwidatora spółki B. B.

Zarządzeniem z 28 stycznia 2020 r. skarżąca została zobowiązana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej - odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 17 lutego 2020 r. (k. 36 akt).

W dniu 21 lutego 2020 r. (data nadania) likwidator B. B. w załączeniu do pisma przewodniego z dnia 20 lutego 2020 r. przesłał informację z Krajowego Rejestru Sądowego odpowiadającą odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców.

Sąd I instancji wskazał jednak, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Z przedłożonego odpisu z KRS wynika wprawdzie, że B. B. jest likwidatorem skarżącej, jednakże w rubryce 1 działu 6 "Likwidacja", w pkt 3 dotyczącym sposobu reprezentacji podmiotu przez likwidatorów wskazuje się, że "likwidator reprezentuje spółkę przez pełnomocnika". W postępowaniu przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie pełnomocnik nie został jednak ustanowiony. Dla sposobu reprezentacji spółki nie ma przy tym znaczenia wzmianka w powołanym wyżej piśmie przewodnim z dnia 20 lutego 2020 r. (k.17 akt), że Skarżąca jest reprezentowana przez likwidatora B. B. Jako decydujące należy przyjąć zapisy wynikające z KRS.

Wobec tego, że nie został uzupełniony brak formalny skargi, gdyż do akt sądowych nie załączono pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej spółki w sprawie przed sądem I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 34 i art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona złożyła przedmiotową skargę podpisaną przez organ ją reprezentujący, a zatem nie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony (w tym skarga) powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje w takiej sytuacji skutek w postaci jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarga z 18 grudnia 2019 r. została podpisana przez B. B., likwidatora skarżącej spółki.

Na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej - odpis z KRS, z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi, spółka złożyła wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Wynika z niego, że B. B. jest likwidatorem skarżącej i działając samodzielnie nie ma umocowania do reprezentowania spółki. W rubryce 1 działu 6 "Likwidacja", w pkt 3 dotyczącym sposobu reprezentacji podmiotu przez likwidatorów wskazane jest bowiem, że "likwidator reprezentuje spółkę przez pełnomocnika". Wpis ten do dnia rozpoznania przedmiotowego zażalenia nie został wykreślony.

W literaturze prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym w przypadku gdy "skargę wnosi osoba prawna, skarga powinna być podpisana w sposób czyniący zadość zasadom reprezentowania tego podmiotu ujawnionym w KRS. W przeciwnym razie jest to brak formalny skargi (...)" (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, wyd. 7, s. 187).

Zatem wobec podpisania skargi przez samego likwidatora B. B., tj. osobę nieuprawnioną do reprezentowania spółki przed sądem, skargę należało uznać za niepodpisaną. W takiej sytuacji, Sąd pierwszej instancji winien był ponownie wezwać spółkę do uzupełnienia braków formalnych poprzez podpisanie skargi przez pełnomocnika likwidatora, zgodnie z zasadą reprezentacji spółki określoną w KRS w rubryce 1 działu 6 "Likwidacja", w pkt 3 dotyczącym sposobu reprezentacji podmiotu przez likwidatorów, tj. "likwidator reprezentuje spółkę przez pełnomocnika", czego w sprawie nie uczyniono.

Konieczność takiego wezwania uzasadniała treść art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.

Na gruncie tej sprawy, uchybienie powyższemu przepisowi w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy należy oceniać w aspekcie konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II OSK 1656/11, LEX 1323655). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

Mając powyższe na uwadze, zaskarżone postanowienie, jako przedwczesne, należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.