Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1569/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] (dalej "zaskarżona decyzja") Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ"), po rozpatrzeniu odwołania M.O. (dalej także "skarżący") do decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. (dalej "WIOŚ") z dnia [...] listopada 2015r. znak [...], wymierzającej skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 10.000 zł działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r, o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2015 r., poz. 140, ze zm.), dalej jako "ustawa" - utrzymał decyzję WIOŚ w mocy.

Zaskarżona decyzja GIOŚ zapadła w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył M.O., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Firma U. M.O. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za dokonywanie poza stacją demontażu usuwania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia oraz wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M.O.. Organ odwoławczy rozpoznając to odwołanie podniósł następujące kwestie.

W dniach [...]09.2015 r. WIOŚ przeprowadził kontrolę u M. O.. W trakcie kontroli WIOŚ ustalił, że głównym przedmiotem działalności prowadzonej przez skarżącego są usługi transportowe auto lawetą, prowadzenie warsztatu samochodowego oraz auto-handel. Teren kontrolowanej działki należy do Strony. Na terenie tym znajdują się: nieutwardzony plac magazynowy, budynek mieszkalny, budynek gospodarczy oraz wiata. W trakcie oględzin kontrolowanego terenu WIOŚ ustalił, iż w budynku gospodarczym o pow. ok. 100 m2, gromadzone były w sposób nieselektywny i niezorganizowany różnego rodzaju części pochodzące z pojazdów, głównie: elementy z tworzy sztucznych, elementy wyposażenia, elementy silnika, itp. W budynku stwierdzono również pojemnik z olejem przepracowanym. Ustalono, że kontrolowany nie posiadał sorbentów do neutralizacji ewentualnych wycieków płynów eksploatacyjnych. Za budynkiem gospodarczym, w drewnianym składziku, WIOŚ stwierdził obecność znacznej ilości różnego rodzaju drobnych części pochodzących z pojazdów, m.in.: elementy osprzętu silnika, radia samochodowe, komputery, reflektory. Przed budynkiem gromadzone były felgi stalowe (ok. 70 sztuk), zużyte opony, wiązki instalacji elektrycznych, zbiorniki LPG oraz większe gabarytowo odpady i części pochodzące z prowadzonego przez M.O. demontażu pojazdów. W dalszej części działki WIOŚ zaobserwował gromadzone na nieutwardzonej powierzchni różnego rodzaju odpady i części pochodzące z pojazdów. Dodatkowo w kontenerze (izoterma z pojazdu dostawczego) WIOŚ stwierdził magazynowanie różnego rodzaju drobnych części pochodzących z pojazdów, tj. chłodnice, elementy zawieszenia elementy układu kierowniczego, elementy silnika, elementy układu hamulcowego oraz beczkę z olejem przepracowanym.

Podczas kontroli [...] WIOŚ ustalił, iż M.O. od 2014 r. demontował pojazdy wycofane z eksploatacji w celu pozyskania z nich części do dalszej odsprzedaży.

[...] WIOŚ ustalił, iż kontrolowany nie posiada uregulowanego stanu formalno-prawnego w zakresie gospodarowania odpadami, tj. nie posiada decyzji Marszałka Województwa [...] udzielającej pozwolenia na wytwarzanie odpadów powstających w związku z prowadzeniem stacji demontażu. Ponadto WIOŚ ustalił, iż Pan M.O.nie sporządził i nie przedłożył Marszałkowi Województwa [...] "Zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów" za 2014 r.

Pismem z dnia [...]10.2015 r. [...] WIOŚ wydał zarządzenie pokontrolne, w którym m.in. zobowiązał Pana M.O. aby bezzwłocznie po otrzymaniu ww. zarządzenia zaprzestał demontażu pojazdów.

W oparciu o powyższe czynności i ustalenia WIOŚ wymierzył skarżącemu karę pieniężną. Wymierzając karę pieniężną WIOŚ wziął pod uwagę następujące fakty: M.O. przyznał się do prowadzenia w latach 2014-2015 demontażu ok. 50 sztuk pojazdów; na kontrolowanym terenie znajdowało się 5 sztuk pojazdów w różnym stanie technicznym, niektóre częściowo zdemontowane; zgromadzona była znaczna ilości różnego rodzaju odpadów i części pochodzących z pojazdów. WIOŚ wziął również pod uwagę, iż tego rodzaju czyn Pan M.O.popełnił po raz pierwszy, w związku z czym wymierzył karę pieniężną w najniższym wymiarze kary pieniężnej, jaka może być wymierzona za prowadzenie nielegalnego demontażu pojazdów.

W ocenie GIOŚ ustalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jednoznacznie wskazują, iż Pan M.O. dokonywał demontażu pojazdów poza stacją demontażu. Powyższe ustalenia potwierdza protokół kontroli nr [...], protokół z oględzin do protokołu kontroli oraz dokumentacja fotograficzna zgromadzona w sprawie. Z powyższych dokumentów wynika, iż M.O. demontował pojazdy, a następnie po wymontowaniu z nich na własne potrzeby poszczególnych elementów i części, pośredniczył w ich dostarczaniu do stacji demontażu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania GIOŚ stwierdził, że przekazanie do Marszałka Województwa [...] zbiorczego zestawienia nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania, bowiem za nieprzekazanie zbiorczego zestawienia WIOŚ może na podstawie art. 237 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 200 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r, poz. 21, z późn. zm.) wymierzyć karę, o której mowa w art. 200 ww. ustawy. Natomiast w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania był fakt prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu. Zatem są to dwa odrębne naruszenia przepisów prawa, za które może być nałożona odrębna kara pieniężna.

Na zakończenie rozważań organ podkreślił, że nałożona na M.O. kara pieniężna stanowi najniższą wysokość kary pieniężnej jaka może być wymierzona za prowadzenie nielegalnego demontażu pojazdów.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż przy wymierzeniu kary pieniężnej nie została rozpatrzona jego sytuacja finansowa, GIOŚ wyjaśnił, że sytuacja finansowa nie może być brana pod uwagę w postępowaniu prowadzonym na podstawie 53a ust. 1 ustawy o recyklingu, gdyż brak jest podstawy prawnej do wzięcia tej okoliczności pod uwagę przez organ administracji w tym postępowaniu.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.O. Skarga zarzuca błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że postępowanie w sprawie zostało zakończone podczas gdy skarżący został zobowiązany do przekazania Marszałkowi Województwa [...] zbiorczego zestawienia danych o ilości i rodzajach odpadów w terminie do [...] marca za poprzedni rok, co niniejszym skarżący wykonał. Tymczasem skutkowało to wymierzeniem skarżącemu kary w wysokości 10.000 zł.

Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji WIOŚ "wydaje się", że nie znalazły odzwierciedlenia w treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2016r. bowiem nie zostały wzięte pod uwagę i dostatecznie rozważone.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja była dotknięta wadami zarzuconymi w skardze lub innymi, które jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", a prowadzącymi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 53 a ust. 1 ustawy o recyklingu. Zgodnie z jego brzmieniem, ten kto dokonuje poza stacją demontażu usuwania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, wymontowywania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, wymontowywania z pojazdów wycofanych z eksploatacji pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu podlega karze pieniężnej od 10 000 zł do 300 000 zł. Przy określaniu wysokości kary organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, ilość odpadów, rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska, dotychczasową działalność podmiotu (karalność) – co wynika z art. 53 a ust. 4 ustawy o recyklingu. Z analizy art. 53a tej ustawy wynika, iż o ile ustawodawca w ust. 1 i 4 pozostawił organom uznanie co do ustalenia wysokości kary pieniężnej, to w jego ust. 2 poprzez zastosowanie sformułowania "wymierza" nałożył na organy obowiązek wymierzenia tej kary.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 ustawy pod pojęciem pojazd wycofany z eksploatacji rozumie się pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu. Demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl natomiast art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012r. przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do których pozbycia się jest obowiązany.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżący prowadził czynności wymienione w art. 53a ust. 1 ustawy na terenie nieruchomości którą władał, nie posiadając na nie stosownych zezwoleń. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie protokołu z kontroli nr [...] z dnia [...] września 2015r., w której brał udział skarżący.

Protokół kontroli nr [...] jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego względu, że sporządzony został z udziałem przedstawiciela kontrolowanego podmiotu, który miał prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Należy podkreślić, iż M.O.nie wniósł do ustaleń protokołu żadnych zastrzeżeń i uwag. Zgodnie z zapisami w protokole, wyniki i ustalenia kontroli zostały omówione z przedstawicielem kontrolowanego podmiotu, a protokół został przez niego podpisany po jego odczytaniu. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentem takim jest protokół kontroli nr [...], w którym zostały potwierdzone czynności dokonywane przez skarżącego wyczerpujące znamiona art. 53 a ust. 1 ustawy o recyklingu.

W trakcie kontroli WIOŚ ustalił, że głównym przedmiotem działalności prowadzonej przez skarżącego są usługi transportowe auto lawetą, prowadzenie warsztatu samochodowego oraz auto-handel. Teren kontrolowanej działki należy do Strony. W trakcie oględzin kontrolowanego terenu WIOŚ ustalił, iż w budynku gospodarczym o pow. ok. 100 m2, gromadzone były w sposób nieselektywny i niezorganizowany różnego rodzaju części pochodzące z pojazdów, głównie: elementy z tworzy sztucznych, elementy wyposażenia, elementy silnika, itp. W budynku stwierdzono również pojemnik z olejem przepracowanym. Ustalono, że kontrolowany nie posiadał sorbentów do neutralizacji ewentualnych wycieków płynów eksploatacyjnych. Za budynkiem gospodarczym, w drewnianym składziku, WIOŚ stwierdził obecność znacznej ilości różnego rodzaju drobnych części pochodzących z pojazdów, m.in.: elementy osprzętu silnika, radia samochodowe, komputery, reflektory. Przed budynkiem gromadzone były felgi stalowe (ok. 70 sztuk), zużyte opony, wiązki instalacji elektrycznych, zbiorniki LPG oraz większe gabarytowo odpady i części pochodzące z prowadzonego przez M.O. demontażu pojazdów. W dalszej części działki pracownicy WIOŚ zaobserwowali gromadzone na nieutwardzonej powierzchni różnego rodzaju odpady i części pochodzące z pojazdów. Dodatkowo w kontenerze (izoterma z pojazdu dostawczego) przedstawiciele WIOŚ stwierdzili magazynowanie różnego rodzaju drobnych części pochodzących z pojazdów, tj. chłodnice, elementy zawieszenia, elementy układu kierowniczego, elementy silnika, elementy układu hamulcowego oraz beczkę z olejem przepracowanym.

Wszystkie powyższe ustalenia, które na żadnym etapie zarówno postępowania administracyjnego, jak i w skardze do sądu, nie zostały zakwestionowane wskazują, że skarżący dokonywał usuwania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, wymontowywania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, wymontowywania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu. Demontaż ten miał miejsce od 2014 r. w celu pozyskania z pojazdów części do dalszej odsprzedaży.

Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu demontaż może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Także zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić tylko przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów lub punkty demontażu (art. 5 ust. 1 ustawy o recyklingu). Skarżący takiej stacji demontażu nie mógł prowadzić w świetle obowiązujących przepisów, ponieważ nie posiadał pozwolenia zintegrowanego ani innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami, udzielonej przez marszałka województwa, który to obowiązek uzyskania wynika z art. 40 ust. 1 tej ustawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2016r. (sygn. akt II OSK 1985/14) użyte w art. 53 a ust. 1 ustawy określenie "poza stacją demontażu" należy odnosić do każdego podmiotu, który dokonuje czynności wskazanych w tym przepisie, nie mając zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy pozwolenia zintegrowanego ani innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami. Tym samym pojęcie "stacja demontażu" w pierwszej kolejności jest definiowana przez podmiot, który ją prowadzi. Podmiot ten musi bowiem legitymować się pozwoleniem zintegrowanym lub inną decyzją w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu. Łącznie podmiot ten musi dysponować również warunkami przedmiotowymi tj. obiekt, w którym ma być prowadzony demontaż musi stanowić stację demontażu. Definicja natomiast stacji demontażu zawarta jest w art. 3 pkt 10 ustawy. Przez stację demontażu - rozumie się zakład prowadzący przetwarzanie, w tym demontaż obejmujący następujące czynności:

a) usunięcie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów i substancji niebezpiecznych, w tym płynów,

b) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia,

c) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu.

Z kolei o tym, jakie konkretnie warunki ma spełniać stacja demontażu stanowi rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. nr 143, poz. 1206 ze zm.).

Skarżący nie wykazał się stosownymi zezwoleniami i z tego powodu słusznie organ przyjął, że bezspornie prowadzony demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji odbywał się poza stacją demontażu.

Trafnie GIOŚ ocenił, że złożenie przez skarżącego "Zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów" pozostaje bez znaczenia dla wymierzenia omawianej kary. Karze pieniężnej wymierzonej bowiem w niniejszym postępowaniu podlega nie zaniechanie złożenia tego zestawienia, lecz dokonywanie demontażu pojazdów poza stacją demontażu, co bezspornie miało miejsce.

Jako nietrafny okazał się być zarzut skargi, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. W odwołaniu skarżący podniósł następujące kwestie:

błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na uznaniu postępowania za zakończone, podczas gdy organ prowadzący przedmiotową sprawę zobowiązał M.O. do sporządzenia i przekazania Marszałkowi Województwa [...] "Zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów" w terminie do [...] marca za poprzedni rok kalendarzowy,

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to m.in. art. 7, 8, 80 i 81 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a., a polegające w szczególności na:

niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek wymierzenia M. O. kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł,

braku rozpatrzenia przez organ prowadzący postępowanie sytuacji materialnej i finansowej M.O..

Organ w sposób dostateczny zebrał materiał dowodowy, a następnie go ocenił i wskazał, którym dowodom dał wiarę, a które uznał za niewiarygodne. Przy czym skarżący nie kwestionował w toku postępowania, aby dokonywał demontażu pojazdów w warunkach spełniających wymogi stacji demontażu. Zarzuty koncentrowały się na wywodzeniu, że brak podstaw do nałożenia kary w sytuacji, gdy skarżący przekazał Marszałkowi Województwa [...]"Zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów". Tymczasem jak słusznie ocenił GIOŚ kwestia wykonywania obowiązku przekazywania sprawozdania nie jest badana w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary na podstawie art. 53 a ustawy o recyklingu.

Jeśli chodzi o wysokość kary pieniężnej to organ II instancji dokładnie wyjaśnił jakimi kryteriami kierował się przy ustalaniu tej wysokości. Sąd w pełni podziela tę argumentację, zważywszy, że jest to najniższa możliwa stawka tej kary. Wymierzona kara jest adekwatna do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu. Organ uwzględnił wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na wymiar kary, o jakich mowa w art. 53a ust. 4 ustawy o recyklingu, w tym brak stwierdzonych naruszeń ustawy o odpadach.

Natomiast jeśli chodzi o sytuację finansową ukaranego, to w świetle zastosowanych prawidłowo norm materialnych pozostaje ona bez znaczenia. Kryteria przy ustalaniu wysokości kary zostały wskazane w art. 53 a ust. 1 ustawy tj. przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, należy uwzględnić stopień szkodliwości czynu, w szczególności zakres naruszeń, ilość odpadów, rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów o odpadach. Organ przeanalizował te wszystkie okoliczności, przy czym jeszcze raz wymaga podkreślenia, że zastosował karę minimalną (zagrożenie maksymalne to 300 000 zł).

Stąd też jak całkowicie niezasadny Sąd uznał zarzut skargi, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. Odmiennie Sąd ocenia tę okoliczność – GIOŚ dokładnie te zarzuty przeanalizował, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast inną zupełnie kwestią jest, że ich nie podzielił.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów skargę jako bezzasadną należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.