Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2204/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2 i 12, art. 18, art. 36 § 1, art. 54 § 1-4, art. 59 § 2 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61 § 1, art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), sędzia WSA Grzegorz Nowecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania jest skarga na postawienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego skargi na czynność polegającą na wezwaniu przedstawiciela K. P. 1 sp. z o.o. w likwidacji w W. [dalej: "Spółka" lub "Skarżąca"] do stawienia się w siedzibie organu egzekucyjnego celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym dłużnika.

W rozpoznawanej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego, który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług. Zawiadomieniem z 20 lipca 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku, zaś w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu, Bank poinformował organ egzekucyjny, to jest Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. o przeszkodzie w realizacji tego zawiadomienia z powodu wystąpienia zbiegu egzekucji na rachunkach dłużnika z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym dla W.- . W. Bank podał, że saldo na zajętym rachunku wynosi 0 zł.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. w dniu 13 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.] umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej, wskazując, że podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W dniu 25 sierpnia 2015 r. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, zaś Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] października 2015 r. uwzględnił zażalenie i uchylił postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ujawnienie majątku Spółki. W dniu 16 października 2015 r. Skarżąca otrzymała wezwanie od [...] Urzędu Skarbowego w W. do przesłania niezbędnych dokumentów, a także do stawienia się w siedzibie Urzędu celem sporządzenia protokołu o stanie majątkowym dłużnika, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

Skarżąca 28 października 2015 r. wniosła skargę na czynności egzekucyjną, polegającą na wezwaniu przedstawiciela spółki do stawienia się w siedzibie organu egzekucyjnego w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym dłużnika. Skarżąca wniosła o uchylenie czynności egzekucyjnej jako niezgodnej z art. 71 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec pominięcia przez organy egzekucyjne trybu wyjawienia majątku określonego w tych przepisach. Skarżąca podkreśliła dodatkowo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wydał w dniu 17 września 2015 r. postanowienie o sygn. akt III SA/Wa 2302/15, którym wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2015 r., a zdaniem Skarżącej orzeczenie to nie zostało zaskarżone ani zmienione.

Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. nr [...] , Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, uznając, że wezwanie przedstawiciela Spółki do stawienia się w siedzibie organu egzekucyjnego w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym dłużnika nie stanowi czynności egzekucyjnej, o której mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w konsekwencji, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie skargi, gdyż brak jest przedmiotu postępowania.

Zażalenie Skarżącej z 18 grudnia 2015 r. na to postanowienie zostało rozpatrzone przez Ministra Finansów negatywnie – postanowieniem z 18 maja 2016 r., nr [...] 4 Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2015, nr [...] . W uzasadnieniu Minister Finansów stwierdził, że wezwanie przedstawiciela Spółki do stawienia się w siedzibie urzędu celem sporządzenia protokołu o stanie majątkowym dłużnika jest czynnością materialno-techniczną, nie zaliczaną do czynności egzekucyjnych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka pismem z 6 czerwca 2016 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę, w której wniosła o uchylenie obu postanowień w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła, że zostało wydane z naruszeniem art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.] w zw. z art. 1a pkt 2, art. 18 i art. 54 § 1, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że stosownie do treści art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego i nie należy ich utożsamiać ze środkami egzekucyjnymi.

W piśmie z dnia 11 lipca 2016 r. stanowiącym odpowiedź na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066] kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718], sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa [art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi]. Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna.

Istotę sporu stanowi kwestia, czy wezwanie do stawiennictwa w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji czy też stanowi inną kategorię czynności, co do której nie przysługuje skarga trybie art. 54 tej ustawy.

W ocenie Sądu, na tego rodzaju czynność jak wezwanie przedstawiciela Spółki do stawiennictwa w celu ustalenia majątku zobowiązanej, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. W świetle art. 54 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, zaś wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku – skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez czynność egzekucyjną rozumienie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub realizowania środka egzekucyjnego.

Pojęcie środka egzekucyjnego definiuje art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym pod pojęciem środka egzekucyjnego rozumienie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości, z nieruchomości, zaś w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń oraz przymus bezpośredni.

Sąd podziela ocenę Ministra Finansów, zgodnie z którą do czynności egzekucyjnych zalicza się wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego, przykładowo zajęcie wynagrodzenia, świadczeń z ubezpieczenia społecznego, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, czy też zajęcia ruchomości lub nieruchomości, a także dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych.

Skarga na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obejmuje zatem zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Wezwanie wystosowane przez Naczelnika D. M. Urzędu Skarbowego w W. do stawiennictwa w celu ustalenia majątku zobowiązanej Spółki dotyczyło przesłania niezbędnych dokumentów oraz stawienia się w siedzibie Urzędu celem sporządzenia protokołu o stanie majątkowym. Tego rodzaju wezwania nie sposób kwalifikować jako czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która mogłaby stanowić przedmiot skargi składanej na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd podziela spostrzeżenie Ministra Finansów, iż jakkolwiek przepis art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymienia enumeratywnie czynności egzekucyjnych, to pomocą tu służy przepis art. 64 § 1 tej ustawy dotyczący wysokości opłat od czynności egzekucyjnych należności pieniężnych, który to przepis nie wymienia wezwania do stawienia się celem sporządzenia protokołu o stanie majątkowym dłużnika wśród czynności egzekucyjnych. Ponadto, przepis art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odwołuje się do pojęcia środka egzekucyjnego, skoro wskazuje, ze czynność egzekucyjna to działania zmierzające do zastosowania lub realizowania środka egzekucyjnego. Wśród środków egzekucyjnych nie wymieniono czynności służących w celu ustaleniu majątku zobowiązanego.

Czynność wezwania przedstawiciela Spółki do przedstawienia dokumentów, ustalenia posiadanego majątku sama w sobie nie stanowi jeszcze do zastosowania lub realizowania środka egzekucyjnego.

Przypomnienia wymaga, że na gruncie rozpoznawanej sprawy, powyższe wezwanie skierowano do Skarżącej w związku z jej zażaleniem na postanowienie Naczelnika [...]. Urzędu Skarbowego w W. z [...] sierpnia 2015 r., którym ten organ umorzył postępowanie egzekucyjne wobec uznania, że podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a które to postanowienie zostało następnie rozstrzygnięte pozytywnie dla Skarżącej - w następstwie czego Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ujawnienie majątku Spółki. Uchylenie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nastąpiło zatem z inicjatywy Skarżącej, która w zażaleniu stawiała m.in. zarzut naruszenia art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, poprzez błędne ustalenie, że w postepowaniu egzekucyjnym nie jest możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, podczas gdy Spółka posiada środki [aktywa] mogące zaspokoić wierzyciela oraz przewyższają one wydatki egzekucyjne a także zarzut art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, poprzez niewystąpienie do likwidatora Spółki ani jej pełnomocnika z żądaniem udzielenia informacji i wyjaśnień w zakresie majątku. Skarżąca w tym zażaleniu akcentowała również, że czynności podjęte w celu ustalenia majątku były niewystarczające, a organ egzekucyjny bezzasadnie nie skorzystał z posiadanego szeregu kompetencji i instrumentów przewidzianych w ustawie, zaś spółka prowadziła rozmowy i zawarła umowy z podmiotami zagranicznymi w przedmiocie doradztwa na rynku nieruchomości w Polsce, a w wyniku realizacji umów zostaną Spółce przekazane kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne.

Powyższe oznacza, że skierowane do Skarżącej wezwanie jej przedstawiciela do przedstawienia dokumentów, ustalenia posiadanego majątku służy zbadaniu stanu faktycznego związanego z zasadnością umorzenia postępowania egzekucyjnego [zresztą, zgodnie z wnioskiem Skarżącej wyartykułowanym w zażaleniu, które zainicjowało tę czynność], skoro Skarżąca zakwestionowała postanowienie w tym przedmiocie, nie zmierza natomiast bezpośrednio do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Nie zmienia również powyższej oceny okoliczność wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wobec Skarżącej w dniu 17 września 2015 r. postanowienia sygn. III SA/Wa 2302/15, którym Sąd wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 25 czerwca 2015 r. a także innych orzeczeń, w tym wydanego później wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.z 29 września 2016 r. w spr. III SA 2302/15 uchylającego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r.

Jak bowiem wskazano wyżej, skoro wezwanie pełnomocnika do stawienia się w siedzibie urzędu w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, zaś Minister Finansów – utrzymał w mocy to postanowienie. Przepis art. 61 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi bowiem, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W konsekwencji, nie znalazły potwierdzenia stawiane w skardze zarzuty naruszenia art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 1a pkt 2, art. 18 i art. 54 § 1, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W..

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.