Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 656/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 2, art. 28, art. 149 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 4, art, 147
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi Polskiego Klubu Ekologicznego w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Podaniem z (...) r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej jako "SKO w Pile", "Kolegium" lub "organ II instancji") za pośrednictwem Wójta Gminy S. (dalej jako "Wójt" lub "organ I instancji"), P. K. E. (...)z siedzibą w P. (dalej jako: "Wnioskodawca", "Skarżący" lub "PKE"), reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego D.S., zawnioskował "w trybie art. 150 § 2 k.p.a." o wznowienie postępowania w sprawie decyzji Wójta z (...) r., (...), dotyczącej uwarunkowań środowiskowych dla planowanej budowy instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. S. (dalej jako: "decyzja środowiskowa"). W petitum tego podania Wnioskodawca "zaskarżył w całości" powyższą decyzję i wniósł o: (1) wznowienie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a.; (2) rozstrzygnięcie o wznowieniu postępowania przez organ wyższego stopnia – SKO w Pile na podstawie przepisu art. 150 § 2 k.p.a. i wyznaczenie innego organu właściwego w sprawach, o których mowa w art. 149 § 2 k.p.a.; (3) stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 [k.p.a.], ewentualnie o uchylenie powyższej decyzji w całości i przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego z uwzględnieniem zarzutów składanych w niniejszym piśmie, w tym żądanie uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko, który to raport będzie uwzględniać uwarunkowania prawne, tj. uchwałę nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia (...) r., treść art. 8, art. 14, art. 14b i art. 15 ustawy o odpadach, oraz zarzuty podniesione w niniejszym piśmie i wcześniejszych pismach Wnioskodawcy.

W pierwszej kolejności pełnomocnik Wnioskodawcy zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. art. 10 k.p.a. – poprzez rażące naruszenie przepisów i ograniczenie stronie czynnego udziału w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Naruszenie to polegało na niedoręczeniu PKE decyzji, mimo wcześniejszego zgłoszenia przez ten podmiot udziału w sprawie w charakterze strony i złożeniu sprzeciwu w trybie art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku", w skrócie: "u.u.i.ś."). Pełnomocnik Wnioskodawcy podkreślił, że działalność Wójta, jako organu I instancji od samego początku była niezgodna z prawem i to ona jest jedyną przyczyną konieczności wystąpienia o wznowienie postępowania. Organ I instancji świadomie nie doręczył skarżącemu decyzji, co potwierdza brak odpowiedzi na dwukrotne wezwanie skarżącego do wydania decyzji. Dodatkowo, jak wynika z pisma z (...) r., organ pisząc o wydanej decyzji i treści uzasadnienia powołał się na decyzję z (...) r. i cytował jej treść twierdząc, że taka jest treść uzasadnienia decyzji faktycznie jeszcze nie występującej w obrocie prawnym, czyli wydanej 2 dni później, doręczonej pozostałym stronom postępowania w dniu (...) r. Na tej podstawie, z powołaniem się na art.150 § 2 k.p.a., pełnomocnik Wnioskodawcy wniósł o rozstrzygnięcie o wznowienie postępowania przez organ wyższego stopnia – SKO w P. i wyznaczenie innego organu właściwego w sprawach, o których mowa w art. 149 § 2 k.p.a. W dalszej części podania z (...) r. pełnomocnik podniósł i umotywował zarzuty względem samej decyzji środowiskowej oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, dotyczące naruszenia określonych przepisów prawa procesowego i prawa materialnego.

W odpowiedzi na wyżej opisany wniosek, "A. P." Sp. z o.o. z siedzibą w P., reprezentowana przez pełnomocnika, radcę prawnego A. L., w piśmie z (...) r. uzupełnionym pismem z (...) r., stwierdziła, że zarzuty zawarte w przedmiotowym wniosku – do których obszernie się w tych pismach odniesiono – pozbawione są podstaw prawnych, a sam wniosek jest całkowicie bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreśliła m.in., że z akt sprawy wynika, iż PKE nie działał w przedmiotowym postępowaniu jako podmiot na prawach strony. W szczególności do dnia wydania decyzji środowiskowej (rozstrzygającej sprawę w całości co do istoty, a zatem kończącej postępowanie w rozumieniu art. 104 §1 k.p.a.) nie zgłosił chęci uczestniczenia w sprawie, w tym nie złożył żadnego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. Chęć uczestnictwa zgłosił dopiero po tym, jak decyzja środowiskowa stała się ostateczna, co nie skutkuje powstaniem po stronie PKE prawa procesowego do żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z (...) r., nr (...), Wójt Gminy S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; w skrócie: "k.p.a.") odmówił wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. S., zakończonego decyzją ostateczną tego organu nr (...) z (...) r.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że (...) r. wpłynął do organu wniosek PKE, skierowany do SKO w P., o wznowienie postępowania w ww. sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. SKO w Pile po przeanalizowaniu wniosku oraz zebranego materiału dowodowego stwierdziło, że do rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia tego postępowania, z mocy art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym jest Wójt.

Odnosząc się do zarzutu PKE celowego uniemożliwienia jemu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, organ I instancji stwierdził, że Wnioskodawca miał wiedzę o toczącym się postępowaniu co najmniej od (...) r., gdyż w tym dniu do Urzędu Gminy S. wpłynął sprzeciw dotyczący prowadzonego postępowania. Organ odniósł się do podniesionych w nim zarzutów w piśmie z (...) r. Nr (...). Jednak PKE nie zwrócił się do Wójta o uznanie za stronę postępowania. O każdej czynności organ informował społeczeństwo obwieszczeniami, w tym również o wydanej decyzji. W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że Wnioskodawca wiedział o toczącym się postępowaniu (doręczony sprzeciw) i nie wniósł o uznanie za stronę.

W konkluzji organ I instancji stwierdził, że wniosek został złożony przez podmiot nie będący stroną postępowania, w związku z czym należało wydać postanowienie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. o odmowie wznowienia postępowania.

Od opisanego postanowienia Wójta, Wnioskodawca, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, wniósł zażalenie, domagając się w nim: (1) uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznania przez organ II instancji wniosku w trybie art. 150 § 2 k.p.a. o wznowienie postepowania co do istoty sprawy; (2) ewentualnie, w razie nieuwzględnienia pkt 1, uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania przez wyznaczony inny organ właściwy w sprawach, o których mowa w art. 149 § 2 k.p.a.; (3) wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: (a) naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 31 k.p.a. w zw. z art. 44 u.u.i.ś. – poprzez błędną wykładnię przepisów i ograniczenie stronie czynnego udziału w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej oraz poprzez sprzeczność ustaleń stanu faktycznego z zebranym materiałem dowodowym i błędne przyjęcie przez organ I instancji, że Wnioskodawca powinien złożyć wniosek o uznanie go za stronę postępowania, co, zdaniem organu I instancji, stanowiło przesłankę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia ww. postępowania; (b) naruszenie art. 29 w zw. z art. 30, art. 33 i art. 79 u.u.i.ś. – poprzez niezastosowanie przepisów i ograniczenie możliwości udziału społeczeństwa w ochronie środowiska (w tym czynnego udziału na prawach strony Wnioskodawcy) i brak publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Gminy S. wymaganych informacji dotyczących postępowania i wydanej decyzji, gdyż dopiero (...) r. organ I instancji opublikował "pakietowo" na gminnej stronie BIP zestaw dokumentów (zawiadomień społeczeństwa i decyzji) dotyczących postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Jednocześnie dokumenty te umieszczone zostały z datą wpisu (...) r., który zawierał ogłoszenie dla innej sprawy. Taka publikacja zawiadomień i decyzji już po jej wydaniu nie konwaliduje ograniczenia społeczeństwu udziału w postępowaniu i skutkuje in fine nieważnością decyzji.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano m.in., że PKE nie miał obowiązku złożenia wniosku o uznanie za stronę postępowania, bowiem składając swój sprzeciw w przedmiocie niedopuszczalności postępowania, jako organizacja ekologiczna przystąpił do postępowania administracyjnego na prawach strony, a organ I instancji nigdy nie wydał postanowienia o dopuszczeniu, ani o braku dopuszczenia PKE do udziału na prawach strony. Nadto z żadnego pisma skierowanego do Skarżącego nie wynikało, że organ I instancji nie uznaje organizacji ekologicznej PKE za stronę postępowania. Zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, organizacje ekologiczne (w tym przypadku: PKE) powołując się na swoje cele statutowe, uczestniczą w postępowaniu na prawach strony. W piśmie z (...) r. organ I instancji potwierdził dopuszczenie PKE do udziału na prawach strony, jednakże, jak wskazano wyżej, organ nigdy nie wydał postanowienia o dopuszczeniu albo braku dopuszczenia PKE do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.

Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, niezasadnym jest również twierdzenie organu I instancji, że o każdej czynności informował społeczeństwo obwieszczeniami, w tym również o wydanej decyzji. Informację o wydanej decyzji środowiskowej PKE uzyskał (...) r. – w dniu, w którym jego pełnomocnik złożył wniosek o udostępnienie akt sprawy w celu zapoznania się z ich treścią. Pomimo wniosku Skarżącego o doręczenie decyzji środowiskowej, decyzja ta nie została jemu nigdy doręczona. Niezależnie od tego organ I instancji powinien był umieścić informację o już wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią na stronach BIP w dniu (...) r., a umieścił je "(...) r." Pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że organ I instancji celowo nie spełnił przesłanek ustawowych dotyczących trybu wydania i ogłoszenia decyzji, przez co skutecznie utrudnił stronie, jak i potencjalnie zainteresowanym uczestnikom w sprawie, złożenie środków odwoławczych, bądź wzięcie udziału w postępowaniu. Wskazał, że w świetle przedstawionego stanu faktycznego, Skarżący bez własnej winy nie brał czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie został dopuszczony do udziału w istotnych czynnościach procesowych, tj. nie doręczono jemu decyzji, pomimo że kilkukrotnie o jej doręczenie wnioskował.

Postanowieniem z (...) r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 oraz art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że stronami postępowania zakończonego decyzją środowiskową uznani zostali przez organ I instancji wyłącznie: A. Sp. z o.o. w P, Miejski Zakład Oczyszczania – W. w P. Sp. z o.o., Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Zamiejscowy w P. oraz J. K. PKE uczestniczył natomiast w tym postępowaniu jedynie jako podmiot społeczny mający prawo, na podstawie art. 29 u.u.i.ś., składać uwagi i wnioski do postępowania, w którym przewidziany jest udział społeczeństwa.

W ocenie Kolegium podmiotem na prawach strony PKE stał się dopiero po uostatecznieniu się decyzji środowiskowej (co miało miejsce (...) r.) – w dniu (...) r. – kiedy to złożył w organie pismo z (...) r. stanowiące wyraźne zgłoszenie chęci uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony. Stanowiło to wypełnienie dyspozycji art. 44 ust. 1 zd. 1 u.u.i.ś. (będącego przepisem o charakterze lex specialis w stosunku do normy ogólnej zawartej w art. 31 k.p.a.), ale nie spowodowało, że podmiot ten nabył uprawnienia, które przysługują tylko stronie, np. możliwość żądania wszczęcia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest bowiem tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności.

Z tych względów Kolegium uznało za słuszne stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż ponieważ PKE nie był stroną postępowania środowiskowego, to jego wniosek o wznowienie należało rozpatrzyć odmownie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, P.K. E. (...) z siedzibą w P., reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, wniósł o: (1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO z (...) r.; (2) uchylenie w całości poprzedzającego je postanowienia Wójta z (...) r.; (3) zobowiązanie SKO w P. przez Sąd na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. do wydania w terminie 7 dni postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej oraz do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ewentualnie o uchylenie powyższej decyzji w całości i przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego przez organ I Instancji, a nadto o (4) zobowiązanie SKO w Pile przez Sąd do wydania odmowy wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla planowanej inwestycji.

W skardze podniesiono te same zarzuty, co w zażaleniu, podkreślając, że organ I instancji wydając decyzję nie zapewnił Skarżącemu możliwości czynnego udziału w sprawie, nie doręczył jemu decyzji, mimo dwukrotnego wnioskowania o to, ani nie wydał postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału organizacji ekologicznej, oraz że Skarżący bez własnej winy nie mógł wziąć udziału w postępowaniu. Działania organu I instancji miały na celu uniemożliwienie Skarżącemu i społeczeństwu udziału w postępowaniu, stąd zgodnie z art. 150 § 2 k.p.a. organ wyższego stopnia powinien wyznaczyć inny właściwy organ do rozpoznania wniosku. Jednakże w niniejszym postępowaniu organ II instancji przekazał rozpoznanie sprawy organowi I instancji, w ogóle nie odnosząc się do przedstawionych zarzutów przez Skarżącego, przede wszystkim do zarzutów dotyczących nieważności wydanej decyzji, tj. niezgodności planowanej inwestycji z uchwałą nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia (...) r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie poinformował, że co do żądania stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej wydał już decyzję ostateczną o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie.

W piśmie procesowym z (...) r., zatytułowanym "odpowiedź na skargę", pełnomocnik "A.P." sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że PKE nie było uprawnione do żądania wznowienia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Przy tym zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. – sprawa, w której przedmiotem skargi jest takie postanowienie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia SKO – którego przedmiotem była orzeczona na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., w odniesieniu do żądania PKE, odmowa wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją środowiskową (tj. decyzją Wójta Gminy S. z (...) r. nr (...)) – Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu tego postanowienia naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością jego uchylenia albo stwierdzenia nieważności, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że Skarżący nie był uprawniony do skutecznego domagania się wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Zgodnie z art. 147 zd. drugie k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że w przeciwieństwie do reguły ogólnej określonej w art. 147 zd. pierwsze k.p.a., wznowienie postępowania z tej przyczyny nie może nastąpić z urzędu. Nadto wznowienia postępowania z tej przyczyny nie mogą żądać inne, niż sama strona, podmioty postępowania administracyjnego, które mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony, w tym także organizacja społeczna. Zasadą jest, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania tylko wtedy, gdy przepisy prawa materialnego dopuszczają wszczęcie postępowania z urzędu. Potwierdza to unormowanie art. 31 § 2 zd. pierwsze k.p.a., z którego expressis verbis wynika, że uznanie przez organ administracji publicznej za uzasadnione żądania organizacji społecznej wszczęcia postępowania, skutkuje wszczęciem postępowania "z urzędu".

Już z tych względów Sąd w niniejszym składzie opowiedział się za poglądem dominującym w judykaturze, w myśl którego organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony (por. wyroki NSA: z 17.06.2008 r., II OSK 641/07, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 76; z 04.12.2012 r., II OSK 1905/12; z 02.07.2014 r.; II OSK 225/13; z 11.07.2014 r., II OSK 272/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Pogląd taki dominuje również w doktrynie (por.: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 145 Nb 16; A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012, s. 249; K. Sobieralski, Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wrocław 2005, s. 112).

Godzi się podkreślić, że, jak trafnie zauważyło Kolegium, pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Wychodząc z zasady ochrony praw nabytych strony, należy prawo strony do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wiązać z prawem strony jako prawem materialnym do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, którym w przypadku tego rodzaju wady tylko ona dysponuje (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 145 Nb 16). Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony poprzez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status, przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności (por. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1191/99, OSP 2000, z. 7–8, poz. 112).

Należy podkreślić, że także nawiązanie do uprawnień organizacji ekologicznych, wynikających z art. 44 u.u.i.ś. nie potwierdza tezy o możliwości żądania wznowienia postępowania przez organizację społeczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nawet bowiem w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa organizacja ekologiczna może podejmować tylko czynności procesowe, natomiast nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby (zob.: K. Gruszecki, Komentarz do art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, pkt III.1, LEX/el. 2013; wyrok NSA z 02.07.2014 r., II OSK 225/13, CBOSA).

Już w świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że PKE w sposób nie budzący wątpliwości nie miał legitymacji do skutecznego żądania wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem organ I instancji zasadnie wydał postanowienie o odmowie żądanego wznowienia postępowania, a organ II instancji trafnie rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy.

Wobec tego jedynie ubocznie można zauważyć, że nawet gdyby dopuścić, zupełnie wyjątkowo i tylko w szczególnych przypadkach, możliwość wznowienia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. na żądanie organizacji społecznej działającej na prawach strony – przykładowo w sytuacji, gdy organ rozmyślnie uniemożliwił organizacji społecznej udział w postępowaniu nie rozpoznając na czas jej żądania, o którym mowa art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., albo faktycznie ignorując jej prawidłowe zgłoszenie chęci udziału w postępowaniu, o jakim mowa w art. 44 § 1 u.u.i.ś. – to i tak, w ocenie Sądu, żaden z takich szczególnych przypadków nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie.

Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem i przyjmuje za własną analizę oraz ocenę prawną okoliczności, w tym charakteru poszczególnych działań (pism) PKE, związanych z "włączaniem" się przez ten podmiot do udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji środowiskowej – wyrażone w wyroku tut. Sądu z 02 września 2015 r. o sygn. akt IV SA/Po 424/15 (CBOSA), zapadłym w tych samych okolicznościach faktycznych, z tym że w sprawie ze skargi PKE na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia przez PKE terminu do wniesienia odwołania od decyzji środowiskowej.

Przede wszystkim również niniejszy skład orzekający nie podziela oceny wyrażonej przez Skarżącego, że fakt złożenia przezeń pisma dnia (...) r. zawierającego negatywne stanowisko wobec planowanej inwestycji jest tożsamy ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w postępowaniu w rozumieniu art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. Zgłoszenie chęci uczestniczenia w postępowaniu musi nastąpić expressis verbis, organizacja musi jednoznacznie taką chęć wyartykułować (por. wyrok WSA z 14.11.2013 r., IV SAB/Po 87/13, CBOSA). Zgłoszenie w postępowaniu swoich uwag i wniosków nie jest natomiast równoznaczne z uczestniczeniem w nim na prawach strony (por. wyrok WSA z 24.02.2009 r., II SA/Gd 906/08, CBOSA). Także błędna jest ocena Skarżącego, że w odpowiedzi (tj. w piśmie z 12.11.2014 r.) organ I instancji potwierdził dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. Wniosek taki w żaden sposób nie wynika z treści tego pisma – jest ono obszerną odpowiedzią na pismo z (...) r. autorstwa PKE, który stanowiska organu oczekiwał. W takiej sytuacji Wójt nie miał także podstaw, by wzywać Skarżącego do wyjaśnienia czy i w jakim charakterze chce on uczestniczyć w postępowaniu i – ewentualnie – by wydawać postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Organ zasadnie przyjął, że Skarżący nie zgłosił w trybie art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. chęci uczestniczenia w postępowaniu. Nawet jeśli takie zgłoszenie było intencją Skarżącego, to taka intencja nie została wyrażona w ww. piśmie w sposób prawidłowy i dostatecznie czytelny.

Skarżący zarzucił błędne ustalenie przez organ, że zgłoszenie udziału w sprawie nastąpiło dopiero pismem z (...) r., gdyż zgłoszenie dotyczyło wówczas udziału w sprawie pełnomocnika, a nie udziału PKE w postępowaniu. Istotnie, sformułowanie pisma zdaje się potwierdzać interpretację Skarżącego: chodzi w nim raczej o udział pełnomocnika, nie zaś mocodawcy. Nie ma to jednak w sprawie istotnego znaczenia, gdyż nie zmienia faktu, że żadne wcześniejsze pismo Skarżącego nie zawierało wymaganego wyrażenia chęci uczestniczenia w postępowaniu w rozumieniu art. 44 ust. 1 u.u.i.ś.

Również powyższe rozważania potwierdzają trafność zaskarżonego postanowienia, gdyż wykazują brak jakichkolwiek szczególnych względów, które ewentualnie mogłyby wyjątkowo przemawiać za koniecznością i zasadnością dopuszczenia wznowienia przedmiotowego postępowania na wniosek PKE (gdyby w ogóle taką możliwość dopuścić). W szczególności Sąd nie dopatrzył się tego, aby organ I instancji swym intencjonalnym działaniem zmierzał do uniemożliwienia Skarżącemu wzięcia udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji środowiskowej.

Wobec tego za niezasadny należało uznać także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 150 § 2 k.p.a. Jeżeli bowiem strona żąda wznowienia postępowania z tej przyczyny, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), to organem właściwym do rozstrzygnięcia o tym żądaniu, w myśl art. 150 § 2 KPA, jest organ wyższego stopnia tylko wówczas, gdy było to wynikiem zamierzonego działania organu prowadzącego postępowanie w celu uniemożliwienia tej stronie wzięcia udziału w postępowaniu (zob. wyrok NSA z 20.06.2012 r., II OSK 524/11, CBOSA). W niniejszej sprawie, jak to już wyżej wskazano, takiego intencjonalnego działania organu I instancji Sąd się nie dopatrzył.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.