Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1870/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1,2,5 ust.1, 7 ust.2 ,6 ust 4 pkt 1 i 2, 6 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 75 § 7, 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Minister Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

ISA/Wa 1870/15

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państw decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia z [...] lipca 2015 r. nr [...] odmawiającej potwierdzenia J. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia z [...] lipca 2015 r.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 5 lipca 1998 r. M. D. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w S. o rekompensatę za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście W., woj. [...]. Wnioskodawczym zmarła w dniu [...] maja 2000 r. w S. na dowód czego syn właścicielki – J. D. dostarczył organowi wojewódzkiemu kopię odpisu skróconego aktu zgonu M. D.

Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 2005 r. o sygn. akt [...] spadek po zmarłej M. D., na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] maja 1998 r. nabył w całości jej syn – J. D.

J. D. w dniu 1 lutego 2006 r. ponowił wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście W., w dawnym województwie [...].

Organ wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania informował stronę o obowiązujących przepisach prawa, a także we własnym zakresie przeprowadzał postępowanie wyjaśniające.

Organ po dokonaniu analizy akt sprawy stwierdził, iż M. D. /c. [...], urodzona w 1911 r./ z synami E. /synem K., urodzony w 1939 r./ oraz J. /synem K., urodzonym w 1940 r./ przybyli na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z W., na mocy układu z 22 września 1944 r. zawartego pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego, a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, dotyczącego ewakuacji ludności polskiej z terytorium L.S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski, co potwierdza "karta ewakuacyjna" wystawiona na M. D.

Z pozyskanego przez J. D., za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w [...], pisma z dnia 3 lipca 2008 r. [...] Centralnego Państwowego Archiwum wynika że "dokumentów potwierdzających, że M. D. zd. S., c. J. i J., ur. w 1911 r. posiadała na własność dom mieszkalny i działkę w W., przy ul. [...] (ul. [...]) w przechowywanych zasobach archiwum nie odnaleziono".

W przedmiotowym piśmie Archiwum [...] informuje również, iż w zasobie archiwalnym samorządu miasta W., w powiadomieniu (bez daty, wpłynęło do samorządu miasta W. w dniu 22 stycznia 1940 r.) o mieszkaniach, znajdujących się w domu [...] przy ul. [...] figuruje D. K. s. J. (mąż M. D.), ur. w 1909 r., robotnik, zamieszkały w mieszkaniu nr [...], w rubryce liczba osób w mieszkaniu - odnotowano 3.

Ponadto, jak wskazuje ww. dokument, na podstawie zasobu archiwalnego [...] Urzędu Statystycznego, w dokumentacji powszechnego spisu ludności Generalnego Obwodu [...] z dnia ...] maja 1942 r. na liście mieszkania- gospodarstwa M. D., mieszkanki miasta W., ul. [...] figurują M. D., ur. 1911 r. - głowa rodziny oraz synowie J., ur. 1940 r. i E., ur. 1939 r.

Taką samą odpowiedź [...] Centralnego Państwowego Archiwum w W. (z dnia 1 czerwca 2011 r.) o braku dokumentów potwierdzających pozostawienie przez M. D. (pismo dotyczyło również męża K. D.) nieruchomości w W. uzyskał Wojewoda [...] na swoje pismo z dnia 24 maja 2011 r.

Jak zauważył organ otrzymane archiwalne dokumenty nie potwierdzają tytułu własności M. D. do przedmiotowego mienia, a jedynie potwierdzają fakt zamieszkiwania ww. pod wskazanym adresem – W., ul. [...]. Odnośnie rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącej własność M. D. strona nie przedstawiła dowodu w postaci dokumentu urzędowego.

Z uwagi na fakt, iż ani strona postępowania ani Wojewoda [...] nie pozyskali, pomimo wystąpień do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w S., Archiwum Państwowego w G., Konsulatu Generalnego RP w W., [...] Centralnego Archiwum Państwowego w W. oraz Instytutu Pamięci Narodowej w W. urzędowego dokumentu potwierdzającego własność oraz rodzaj i składniki mienia pozostawionego przez M. D. w W., organ wojewódzki stwierdził, iż zgodnie z przepisami "ustawy zabużańskiej", winien rozstrzygnąć sprawę, w oparciu o materiał dowodowy, oparty na zeznaniach świadków, ewentualnie stron postępowania.

Świadkowie: K. O. i W. K. w protokołach z dnia 29 czerwca 1998 r., złożonych przed pracownikiem Urzędu Rejonowego w S. zeznali, iż M. D. pozostawiła w 1946 r. w W. budynek mieszkalny o pow. [...] m2, zbudowany z cegły, otynkowany, z ogrodem przydomowym o pow. [...] m2.

Wojewoda [...] zwrócił uwagę, iż oba protokoły są tożsamej treści. Jak również, że świadkowie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i byli osobami obcymi dla właścicielki pozostawionej nieruchomości, jednakże w ww. protokołach brak adnotacji o miejscu zamieszkiwania świadków w dacie 1 września 1939 r. i w czasie wojny.

W konsekwencji ww. ustaleń Wojewoda [...] uznał, że nie mogą w takim kształcie stanowić dowodu w kontekście potwierdzenia posiadania prawa własności nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i w dniu 31 marca 2015 r. przesłuchał stronę postępowania – J. D.

J. D. zeznał m.in., iż: "Nieruchomość w W., przy ul. [...] była na pewno własnością M. D. (zakup finansował jej ojciec, bo był majętnym człowiekiem), została zakupiona, od [...] właściciela, przez matkę ok. 1937-1939 r. Nie było to mieszkanie (jak wskazują dokumenty pozyskane z archiwum [...]), był to domek mieszkalny, znajdował się na osiedlu domków, było ich ok. 5-6. Był to domek murowany, z cegły, kryty dachówką, w środku dwa pokoje i kuchnia, o pow. [...] m2. Do domku we własności M. D. przynależał również ogród o pow. [...] m2".

Wnioskodawca w przedmiotowym protokole poinformował również, iż K. O. i W. K. (świadkowie z 1998 r.) obecnie nie żyją. Nie ma zatem możliwości przeprowadzenia konwalidacji złożonych zeznań. Jednocześnie poinformował, że nie wie, nie pamięta, gdzie świadkowie zamieszkiwali na dzień 1 września 1939 r. i w czasie wojny.

Uwzględniając treść powyższych zeznań strony Wojewoda [...] stwierdził, iż nie spełniono wymogu art. 6 ust. 5 pkt. 1 "ustawy zabużańskiej", gdyż "świadkowie powinni zamieszkiwać w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej" i odmówił mocy dowodowej protokołom z zeznań ww. świadków.

Ponadto, organ wojewódzki uznał, że zeznania strony postępowania – J. D., nie stanowią wystarczającego dowodu, w zakresie potwierdzenia własności oraz rodzaju i składników nieruchomości, której właścicielem była M. D. Wojewoda [...] podkreślił, że dowód z przesłuchania strony, w odróżnieniu od dowodu z zeznań świadków, jest środkiem dowodowym posiłkowym i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Oświadczenie strony nie może zastępować dowodów z dokumentów, ponieważ ten środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny.

Organ wojewódzki po dokonaniu oceny całości materiału dowodowego dotyczącego pozostawionej nieruchomości, stwierdził rozbieżności co do rodzaju pozostawionej nieruchomości. Zgodnie z treścią zeznań świadków oraz strony postępowania nieruchomość pozostawioną stanowił budynek mieszkalny o pow. [...] m2 z ogrodem o pow. [...] m2, położony w W., przy ul. [...], natomiast wg dokumentacji [...] Centralnego Państwowego Archiwum /powiadomienie do samorządu miasta W. - wpłynęło w dniu 22 stycznia 1940 r./ przy ul. [...] /ul. [...]/ znajdował się dom [...], a w mieszkaniu nr [...] figurowała rodzina D.

Wojewoda [...] uznał, że brak pozyskania dokumentów urzędowych potwierdzających własność nieruchomości nie daje organowi możliwości przyjęcia ww. oświadczeń (bez stosownego oświadczenia świadków o miejscu zamieszkania w dacie 1 września 1939 r. i w czasie wojny) nawet jako dowodu posiłkowego.

Organ I instancji stwierdził, że przepisy art. 1, art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej zawierają wymogi, których spełnienie warunkuje przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju. Spadkobierca byłego właściciela, aby móc otrzymać rekompensatę "zabużańską" obowiązany był udokumentować odpowiednie fakty środkami dowodowymi, o których mowa w art. 6 cytowanej ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Wojewoda [...] stwierdził, iż wniosek J. D. nie spełnia wymogów art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 "ustawy zabużańskiej" i decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr : [...] odmówił J. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w W.

Minister Skarbu Państw decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia z [...] lipca 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu odwoławczego, Wojewoda [...] w zgodzie z obowiązującymi przepisami i po wnikliwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, iż nie zostało wykazane prawo własności M. D. do nieruchomości pozostawionej w W. przy ul. [...], woj. [...], według stanu na moment opuszczenia przez nią byłego terytorium państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a także powierzchnia tej nieruchomości. Tym bardziej, iż zarówno strona, jak i Wojewoda [...] uzyskali za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w [...] pisma z [...] Centralnego Państwowego Archiwum, z których wynika wprost, że "dokumentów potwierdzających, że M. D. zd. S., c. J. i J., ur. w 1911 r. posiadała na własność dom mieszkalny i działkę w W., przy ul. [...] (ul. [...]) w przechowywanych zasobach archiwum nie odnaleziono".

Archiwum [...] poinformowało również, że w zasobie archiwalnym samorządu miasta W., w powiadomieniu (bez daty, wpłynęło do samorządu miasta W. w dniu 22 stycznia 1940 r.) o mieszkaniach, znajdujących się w domu [...] przy ul. [...] figuruje D. K. s. J. (mąż M. D.), ur. w 1909 r., robotnik, zamieszkały w mieszkaniu nr [...], w rubryce liczba osób w mieszkaniu - odnotowano 3.

Tak więc w wyniku kwerendy archiwalnej ustalono, że właścicielem domu przy ul. [...] (ul. [...]) był [...] natomiast M. D. zajmowała wraz z rodzina mieszkanie nr [...]. Powyższe dokumenty archiwalne nie dowodzą jednak, że ww. mieszkanie stanowiło jej własność.

Organ odwoławczy podkreślił, iż Wojewoda [...] dokonał szczegółowej analizy zeznań złożonych przez K. O. oraz W. K. w dniu 29 czerwca 1998 r. przed pracownikiem Urzędu Rejonowego w S., jednakże z uwagi na fakt, iż nie spełniały one wymogów ustawowych, a nie istnieje możliwość ich konwalidacji, ponieważ ww. świadkowie już nie żyją - organ wojewódzki prawidłowo uznał, że ich oświadczenia nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego posiadanie prawa własności nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Niezależnie od faktu niespełniania wymogów formalnych, organ odwoławczy podkreślił, że ww. zeznania mogłyby stanowić jedynie dowód pomocniczy a organ prowadzący postępowanie byłby zobowiązany do ich oceny, ale w odniesieniu do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Biorąc pod uwagę zasady oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, najbardziej wiarygodnymi dowodami są dokumenty urzędowe, gdyż stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy wskazał, że w prowadzonym postępowaniu w wyniku kwerendy archiwalnej uzyskano dokumenty urzędowe, z których wynika wprost, kto był właścicielem budynku mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...] a zatem ww. zeznania świadków, nawet w wyniku ich konwalidacji, nie mogłyby przesądzić ustaleń w przedmiotowej kwestii.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż Wojewoda [...] prawidłowo uznał, że zeznania J. D. mogą mieć w prowadzonym postępowaniu wyłącznie charakter pomocniczy i nie mogą stanowić samodzielnego dowodu na okoliczność potwierdzenia prawa własności oraz rodzaju i składników nieruchomości.

Ponadto, Wojewoda [...] dostrzegł istotne rozbieżności, co do rodzaju pozostawionej nieruchomości, między treścią dokumentów uzyskanych w wyniku kwerendy archiwalnej, a zeznaniami świadków i samego wnioskodawcy, gdyż według dokumentacji [...] Centralnego Państwowego Archiwum (powiadomienie do samorządu miasta W. - wpłynęło w dniu 22 stycznia 1940 r.) przy ul. [...] (ul. [...]) znajdował się dom [...], a w mieszkaniu nr [...] figurowała rodzina D., natomiast, zgodnie z treścią zeznań świadków oraz strony postępowania nieruchomość pozostawioną stanowił budynek mieszkalny o pow. [...] m2 z ogrodem o pow. [...] m2, położony w W., przy ul. [...].

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone w trybie art. 98 §1 k.p.a. na podstawie wniosku J. D. z dnia 4 sierpnia 2011 r. J. D. wskazał wprost w treści złożonego wniosku, że "Powodem zawieszenia jest niemożność odszukania dokumentu potwierdzającego własność pozostawionego mienia."

Minister Skarbu Państwa, uwzględniając fakt, iż w przedmiotowym postępowaniu organ wojewódzki przeprowadził kwerendę archiwalną w kraju i za granicą, również strona podejmowała starania w celu pozyskania nowych dowodów w sprawie, w tym celu zwróciła się do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania w trybie art. 98 §1 k.p.a. - nie dostrzegł możliwości dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawa własności M. D. do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Pomimo starań strony i organu wojewódzkiego nie uzyskano dowodów wskazujących, iż M. D. była właścicielką ww. nieruchomości pozostawionej a zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy wręcz "zostały wyczerpane możliwości ich odnalezienia."

Organ odwoławczy podkreślił iż w wyniku ww. działań uzyskano dokumenty, z których wynika wprost, że właścicielem domu położonego w W. przy ul. [...] była inna osoba, tj. Pan [...] a Pani M. D. wraz z rodziną jedynie zajmowała w nim mieszkanie nr [...]. Z treści dokumentów uzyskanych z [...] Centralnego Państwowego Archiwum nie wynika na podstawie jakiego tytułu formalno-prawnego rodzina D. zajmowała ww. lokal mieszkalny.

Ponadto, Minister Skarbu Państwa zauważył, że treść zeznań złożonych przez świadków: K. O. oraz W. K. w dniu 29 czerwca 1998 r. przed pracownikiem Urzędu Rejonowego w S. jest jednobrzmiąca, sporządzona na tożsamych urzędowych formularzach przesłuchania świadka i wypełniona tym samym charakterem pisma. Wątpliwości organu II instancji budził rodzaj zabudowy pozostawionej przez M. D. w W., którą wskazali świadkowie, tj. budynek mieszkalny w relacji do wskazanych wymiarów - [...] m2 i powierzchni ogrodu - [...] m2. W ocenie organu odwoławczego powierzchnia [...] m2 jest bardziej adekwatna dla lokalu mieszkalnego niż domu z ogrodem.

Organ odwoławczy wskazał iż nie można zatem wykluczyć, że rodzina D. właśnie takie mieszkanie o wymiarach [...] m2 zajmowała w domu będącym własnością [...], jednakże nie ma na to bezpośrednich dowodów. Precyzja z jaką świadkowie, ale również strona – J. D. wskazali powierzchnię budynku mieszkalnego oraz ogrodu budzi także wątpliwości organu odwoławczego. Jednakże zasadniczym brakiem jaki dostrzega w ww. zeznaniach organ odwoławczy jest fakt, iż świadkowie nie wskazali precyzyjnej lokalizacji nieruchomości pozostawionej przez M. D. ograniczając się do stwierdzenia, iż było to miasto W.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, ze dokładny adres zamieszkania M. D., tj. W. ul. [...] został wskazany w Karcie ewakuacyjnej, która została jej wydana przez Głównego Pełnomocnika Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w dniu [...] lutego 1945 r. i jest tożsamy z adresem, który figuruje w zaświadczeniach wydanych przez [...] Centralne Państwowe Archiwum.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie można przesądzić czy M. D. została ewakuowana wraz z rodziną z terenu [...] Socjalistycznej Republiki Rad na podstawie nakazu wyjazdu czy też było to wynikiem jej zabiegów. Treść karty ewakuacyjnej na to nie wskazuje. Trudno również zweryfikować jakie dokumenty administracja [...] w W. miała przekazać do Polski po przyjeździe Pani M. D. do S. w 1946 r. - Skarżący nie wskazuje precyzyjnie organów administracji, dokumentów, adresata, jak również terminu ich przekazania.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państw z dnia [...] września 2015 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego złożył J. D.

W skardze wskazywał, że dom w którym mieszkał był to mały wolnostojący domek z ogródkiem, wśród kilku innych.

Podkreślił iż nie był to budynek wielomieszkaniowy, a zdaniem skarżącego Centralne Archiwum w W. podało taką informację.

Wskazał iż cała jego rodzina została ewakuowana do Polski mimo protestów matki.

Zdaniem skarżącego precyzyjne i identyczne zeznania obu światków świadczą o ich wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia z [...] lipca 2015 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia J. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W.

Podstawę prawno - materialną służącą rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy stanowi ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą". Warunkiem przyznania prawa do rekompensaty jest łączne spełnienie przesłanek wskazanych w tejże ustawie. W związku z tym prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać zrealizowane tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkałym w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w wyniku wypędzenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów ewakuacyjnych z lat 1944-1945 lub w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 i 2 ustawy). Z treści art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przepis art. 6 stanowi, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Takimi dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być dokumenty wymienione w ust. 4 (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw), a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5 powołanego przepisu. Przywołany przepis ww. ustawy stanowi, że dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Na wstępie należy zaznaczyć, że ustawodawca przewidując możliwość wystąpienia braków w postaci dokumentów, o których mowa w przepisie art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 dopuścił możliwość wykazania okoliczności pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie oświadczeń dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka.

Świadkowie K. O. i W. K. w protokołach z dnia 29 czerwca 1998 r., złożonych przed pracownikiem Urzędu Rejonowego w S. zeznali, iż M. D. pozostawiła w 1946 r. w W. budynek mieszkalny o pow. [...] m2, zbudowany z cegły, otynkowany, z ogrodem przydomowym o pow. [...] m2.

Świadkowie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i byli osobami obcymi dla właścicielki pozostawionej nieruchomości, jednakże w ww. protokołach brak adnotacji o miejscu zamieszkiwania świadków w dacie 1 września 1939 r. i w czasie wojny.

Stwierdzić zatem należy, że organy I i II instancji prawidłowo orzekły, że oświadczenia świadków nie spełniają wymogów ustawowych i nie mogą w takim kształcie stanowić dowodu w kontekście potwierdzenia posiadania prawa własności nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie spełniają wymogu art. 6 ust. 5 pkt. 1 "ustawy zabużańskiej", albowiem świadkowie powinni zamieszkiwać w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej.

Z uwagi na to, że K. O. i W. K. (świadkowie z 1998 r.) obecnie nie żyją. Nie ma zatem możliwości przeprowadzenia konwalidacji złożonych zeznań.

Jak słusznie zauważył organ dowód z przesłuchania strony, w odróżnieniu od dowodu z zeznań świadków, jest środkiem dowodowym posiłkowym i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Oświadczenie strony nie może zastępować dowodów z dokumentów, ponieważ ten środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny.

Dokonaniu oceny całości materiału dowodowego dotyczącego pozostawionej nieruchomości, organ stwierdził rozbieżności co do rodzaju pozostawionej nieruchomości. Zgodnie z treścią zeznań świadków oraz strony postępowania nieruchomość pozostawioną stanowił budynek mieszkalny o pow. [...] m2 z ogrodem o pow. [...] m2, położony w W., przy ul. [...], natomiast wg dokumentacji [...] Centralnego Państwowego Archiwum /powiadomienie do samorządu miasta W. - wpłynęło w dniu 22 stycznia 1940 r./ przy ul. [...] /ul. [...]/ znajdował się dom [...], a w mieszkaniu nr [...] figurowała rodzina D.

Należy podkreślić, iż organ dokonał analizy wszystkich znajdujących się w aktach dokumentów, dokonał również ich szczegółowej i wnikliwej oceny.

Wnioski, które organ wyciągnął po zbadaniu całokształtu materiału dowodowego nie budzą zastrzeżeń Sądu, co do ich prawidłowości.

W toku postępowania administracyjnego konieczne jest uzyskanie między innymi dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi graniami Rzeczpospolitej Polskiej.

Zgodnie zaś z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym całego materiału dowodowego. Natomiast to, czy dana okoliczność została udowodniona, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z powyższych regulacji wynika zatem, że jednym z podstawowych obowiązków organów administracji publicznej rozstrzygających indywidualna sprawę jest dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej.

W sprawie niniejszej organ wojewódzki zwracał się do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w S., Archiwum Państwowego w G., Konsulatu Generalnego RP w W., [...] Centralnego Archiwum Państwowego w W. oraz Instytutu Pamięci Narodowej w W. o odszukanie urzędowego dokumentu potwierdzającego własność oraz rodzaj i składniki mienia pozostawionego przez M. D. w W.

Dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego dotyczącego pozostawionej nieruchomości, organ stwierdził rozbieżności co do rodzaju pozostawionej nieruchomości. Zgodnie z treścią zeznań świadków oraz strony postępowania nieruchomość pozostawioną stanowił budynek mieszkalny o pow. [...] m2 z ogrodem o pow. [...] m2, położony w W., przy ul. [...], natomiast wg dokumentacji [...] Centralnego Państwowego Archiwum /powiadomienie do samorządu miasta W. - wpłynęło w dniu 22 stycznia 1940 r./ przy ul. [...] /ul. [...]/ znajdował się dom [...], a w mieszkaniu nr [...] figurowała rodzina D.

Zdaniem Sądu w celu ostatecznego wyjaśnienia tych rozbieżności byłoby celowym zwrócenie się do Wydziału Konsularnego Ambasady Polskiej Rzeczypospolitej w [...], a czego organ nie uczynił, z prośbą o ustalenie gdzie przechowywane są obecnie księgi wieczyste lub zbiory dokumentów, które były prowadzone dla nieruchomości przed wojną oraz ustalenie czy dla przedmiotowej nieruchomości była prowadzona księga wieczysta ewentualnie zbiór dokumentów.

Skarżący twierdzi, że jego dziadek nabył dla swojej córki, a matki skarżącego przedmiotową nieruchomości w 1937 – 1939 roku. Tak wiec istota sprowadza się do tego kto był właścicielem nieruchomości przy ul. [...] /ul. [...]/ w W. w latach 1937 – 1946.

Przy czym twierdzenie skarżącego iż Archiwum w W. podało informacje, ze budynek przy [...] w W. był budynkiem wielomieszkaniowym jest gołosłowne. Mowa jest o mieszkaniach znajdujących się w domu [...], bez wskazania ilości tych mieszkań.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] winien zatem ponownie wyjaśnić tę kwestię o ile oczywiście uzyska stosowne dokumenty z księgi wieczystej lub zbioru dokumentów.

Mając na uwadze wskazane wyżej naruszenie Sąd uznał, że decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.