Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 549/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Małgorzata Walentek (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D., M. S. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisu aktu małżeństwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...]na rzecz skarżących kwotę [...]zł ([...] zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 2004 r. radca prawny P. B., działając imieniem M. D. oraz M. S.-D. wspólników spółki cywilnej "A" w K., zwrócił się do kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. o udzielenie informacji dotyczących danych osobowych małżonka A. T. poprzez wydanie odpisu skróconego z akt stanu cywilnego. W uzasadnieniu wniosku podano, że wnioskodawcy jako wierzyciele są stroną postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Rewiru V w K. przeciwko dłużnikowi A. T.. Prowadzona egzekucja z majątku dłużnika okazała się bezskuteczna, zatem celowe stało się ustalenie danych małżonka dłużnika. Do wniosku dołączono tytuł wykonawczy wystawiony na wierzycieli M. D. oraz M. S.-D., pismo komornika sądowego oraz pełnomocnictwo z [...] 2003 r. udzielone radcy prawnemu P. B. do reprezentowania wierzycieli przed sądami oraz organami egzekucyjnymi.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K., na podstawie art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. nr 36, poz. 180 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Kancelarii Radcy Prawnego P. B. odmówił wydania odpisu aktu małżeństwa A. T.. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że wnioskodawca nie wskazał przepisu prawa materialnego uprawniającego do otrzymania tego dokumentu. Podkreślono, że żądany akt stanu cywilnego zawiera dane, które chronione są nie tylko prawem o aktach stanu cywilnego lecz także ustawą o ochronie danych osobowych. Akty stanu cywilnego podlegają szczególnej ochronie i należy je zaliczyć do dokumentów, które mogą być na podstawie art. 785 k.p.c wydawane na żądanie sądu, a nie wierzyciela. W konkluzji stwierdzono, że odpis aktu stanu cywilnego, o który wnosi wnioskodawca zostanie wydany na odpowiednie zarządzenie sądu bądź wezwanie sądu zobowiązujące wierzyciela do uzyskania tego dokumentu.

W odwołaniu od tej decyzji radca prawny P. B., domagał się jej uchylenia i wydania żądanego aktu bądź uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji tej zarzucił wadliwą wykładnię przepisu art. 83 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w zakresie ustalenia braku interesu prawnego po stronie wnioskodawców do uzyskania przedmiotowego dokumentu. Wskazał, że skrócony odpis aktu małżeństwa jest jednym z dokumentów, jaki wierzyciel obowiązany jest przedłożyć do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, stosowanie do treści art. 787 Kpc. Podkreślił, że zgodnie z art. 785 Kpc jeżeli do uzyskania klauzuli wykonalności potrzebne jest zaświadczenie lub dokument, które według przepisów ustawy organy obowiązane są wydać dłużnikowi, wierzyciel również może żądać ich wydania. Zatem, skoro organ na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego jest obowiązany wydać odpis na wniosek dłużnika A. T., to wnioskodawcy mogą go również żądać na podstawie wskazanego przepisu. Ponadto zauważył, że w przepisach ustawy o ochronie danych osobowych brak podstawy do odmowy wydania wierzycielowi skróconego odpisu aktu małżeństwa, gdy jego uzyskanie związane jest z interesem prawnym.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 7 ust. 4 i art. 83 ust. 2 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że sporządzenie i przekazanie odpisu skróconego aktu małżeństwa może być dokonane na żądanie sądu powszechnego prowadzącego na podstawie art. 787 § 1 kpc postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika. Organ II instancji wskazał jako zasadne zwrócenie się przez wierzyciela do sądu z wnioskiem o zobowiązanie urzędu stanu cywilnego do wydania odpisu aktu małżeństwa, a następnie zwrócenie się przez wierzyciela do urzędu o wydanie żądanego odpisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego radca prawny M. B. działając imieniem M. S. D. oraz M. D. domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] oraz wydania wnioskodawcom skróconego odpisu aktu małżeństwa A. T.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego przez wadliwą wykładnię w zakresie ustalenia braku interesu prawnego po stronie wnioskodawców, powtarzając przy tym argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści przepisu art. 119 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumenty przytoczone na jego poparcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacz to, że w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż podniesione przez pełnomocnika skarżących. Zgodnie z art. 134 wskazanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności.

W pierwszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek w tym zakresie został zawarty w skardze do sądu wniesionej za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę organ nie wypowiedział się w kwestii przedmiotowego wniosku, nie zażądał również przeprowadzenia rozprawy. Zatem zaistniały warunki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie powołanego wyżej art. 119 pkt 2.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o wydanie odpisu skróconego z akt stanu cywilnego złożony przez radcę prawnego P. B. obejmował żądanie udzielenia informacji dotyczących danych osobowych małżonka dłużnika A. T.. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że prowadzona egzekucja z majątku dłużnika okazała się bezskuteczna, a zatem celowe stało się ustalenie danych jego małżonka. We wniosku P. B. wskazał, że reprezentuje w tym postępowaniu wierzycieli M. D. oraz M. S.-D. wspólników spółki cywilnej "A" w K.. Tymczasem z treści dołączonego do wniosku, a znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, pełnomocnictwa z dnia [...] 2003 r. wynika, iż radca prawny P. B. uprawniony był do reprezentowania wyżej wymienionych przed sądami oraz organami egzekucyjnymi. Zakres pełnomocnictwa został wyraźnie określony, a zarazem ograniczony wyłącznie do działania w imieniu mocodawców w postępowaniu przed sądami oraz organami egzekucyjnymi. Pełnomocnictwo nie obejmuje zatem reprezentacji wierzycieli w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji publicznej. W tej sytuacji, niezłożenie przez pełnomocnika stosownego upoważnienia winno było skutkować wezwaniem go w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku formalnego podania poprzez przedłożenie stosowanego pełnomocnictwa bądź podpisanie podania przez stronę postępowania ze wskazaniem terminu i pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności.

W prawdzie brak umocowania pełnomocnika nie przesądza o nieskuteczności czynności procesowych, gdyż istnieje możliwość potwierdzenia czynności przez mocodawcę, sanującą dokonaną czynność niewłaściwie umocowanego pełnomocnika (art. 130 § 1 kc). Jednakże w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy, ani ich pełnomocnik, nie przedstawili w toku postępowania pełnomocnictwa do reprezentowania wnioskodawców w postępowaniu administracyjnym ani też, w toku postępowania, wnioskodawcy nie potwierdzili czynności podejmowanych przez pełnomocnika.

Brak stosownego pełnomocnictwa w niniejszej sprawie oznacza, że podanie, a następnie odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną do podejmowania czynności w imieniu osób wskazanych we wniosku jako stron w postępowaniu administracyjnym. Powyższe uchybienie może stanowić podstawę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. Natomiast stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Ponadto należy zauważyć, że wobec wniosku "o wydanie skróconego odpisu z akt stanu cywilnego", z którego treści wynika żądanie udzielenia informacji dotyczących danych osobowych małżonka dłużnika A. T., organ winien był wyjaśnić, czy wniosek ten dotyczy w istocie żądania wydania, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.) skróconego odpisu aktu małżeństwa, czy też udostępnienia danych ze zbioru danych osobowych na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.). Wskazane akty prawne określają dwa odrębne tryby postępowania, których przedmiotem jest w pierwszym przypadku wydanie sformalizowanego dokumentu zawierającego dane i adnotacje ustawowo określone w art. 82 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, zaś drugim udostępnienie danych osobowych ze zbioru danych osobowych, administratorem których jest kierownik urzędu stanu cywilnego. W świetle przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, w przypadku udostępnienia danych osobowych w celach innych niż do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa – art. 29 ust. 1 powołanej ustawy. A innym osobom i podmiotom, niż wyżej wymienione, może udostępnić dane osobowe, z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, w celach innych niż włączenie do zbioru, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych – art. 29 ust. 2 powołanej ustawy. Art. 6 przytoczonej ustawy definiuje pojęcie danych osobowych w jej rozumieniu. Stanowi, że za dane osobowe uważa się każdą informację dotyczącą osoby fizycznej, pozwalającą na określenie tożsamości tej osoby. Dane osobowe zawiera również skrócony odpis aktu małżeństwa, przy czym w dokumencie tym zamieszczone są dane i adnotacje ustawowo określone w art. 82 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Udostępnienie bądź odmowa udostępnienia tego dokumentu następuje w trybie tej ustawy.

Biorąc pod uwagę treść wniosku skarżący dążyli do uzyskania danych określających tożsamość małżonka dłużnika A. T., a zatem do rozpoznania wniosku miałyby zastosowanie przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, a nie przepisy ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego. Natomiast nazwa wniosku może wskazywać na żądanie wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa. Zatem prawidłowe rozpoznanie sprawy we właściwym trybie zależało od ustalenia żądania wniosku.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 1b i c w związku z art. 135 oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wezwać do uzupełnienia wniosku poprzez dołączenie stosowanego pełnomocnictwa bądź jego podpisanie przez wnioskodawców. Ponadto organ ustalił czy wniosek dotyczy udostępnienia danych ze zbioru danych osobowych na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych, a jeżeli tak to zobowiąże wnioskodawcę do jego uzupełnienia, w szczególności poprzez wskazanie zakresu żądanych informacji ze zbioru, czy też żądanie dotyczy wydania, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego skróconego odpisu aktu małżeństwa. Tak uzupełniony wniosek będzie podstawą do jego rozpoznania.

Sąd działając na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o kosztach postępowania zasądzając na rzecz skarżących kwotę [...] zł., na którą składa się wpis sądowy w wysokości [...] zł, koszty zastępstwa prawnego w wysokości [...] zł., zgodnie z § 14 ust 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz koszty opłaty skarbowej uiszczonej w wysokości [...] zł na dokumencie stwierdzającym ustanowienia pełnomocnika.

Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.