Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 165/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S., J. S. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] (dalej również jako "Wojewoda/Organ"), po rozpatrzeniu odwołania J. S., K. S., A. S. oraz Z. S., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako również "Prezydent/Organ I instancji") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], dzielnica [...], przy ulicy [...], stanowiącej obecne działki ew. nr [...] i [...], z obrębu [...], oraz obecną działkę ew. nr [...] z obrębu [...].

Zaskarżona decyzja Wojewody została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] maja 1977 r., nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] z przeznaczeniem pod [...] przy istniejących już [...] "[...]" i strefę ochronną tego zakładu (w części o pow. [...]m2) oraz pod budowę ulicy [...] na odcinku ul. [...] - [...] (w części o pow. [...]m2). Wywłaszczona nieruchomość stanowiła wówczas własność W. S..

Pismem z [...] listopada 2017 r. K. S., reprezentowany przez pełnomocnika J. S., wystąpił z wnioskiem o "orzeczenie natychmiastowego zwrotu na rzecz spadkobiercy ww. gruntów zabranych bezprawnie W. S. przez Urząd Dzielnicowy [...], Wydział [...] ... bezprawną decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1977r. znak: [...]" "lub o natychmiastowe zawarcie ugody administracyjnej pomiędzy stronami niniejszego postępowania zwrotowego na wypłacenie spadkobiercy odszkodowania... "

Pismem z [...] kwietnia 2018 r., J. S., K. S., A. S. oraz Z. S. wnieśli o "bezzwłoczne orzeczenie z mocy prawa, natychmiastowego zwrotu spadkobiercom ww. nieruchomości". Pełnomocnikiem ww. wnioskodawców w tym postępowaniu został ustanowiony K. S..

Następnie pismem z [...] czerwca 2018 r. K. S. działając w imieniu własnym oraz pozostałych wnioskodawców, za pośrednictwem pełnomocnika J. S., wystąpił o wszczęcie postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Organ I instancji zgromadził w aktach sprawy Akt Poświadczenia Dziedziczenia z [...] czerwca 2018 r., Rep. [...] Nr [...], sporządzony przez J. B. notariusza w [...], poświadczający, że jedynymi spadkobiercami po W. S. są: J. S., K. S. oraz A. S..

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Prezydent [...] orzekł: 1) o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], dzielnica [...], przy ulicy [...], stanowiącej obecne działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], dla których została urządzona księga wieczysta nr [...] oraz obecną działkę ew. nr [...] z obrębu [...], dla której została urządzona księga wieczysta nr [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] maja 1977 r., nr [...], w zakresie postępowania prowadzonego z wniosku J. S., K. S. oraz A. S. oraz; 2) o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu wyżej opisanej nieruchomości, zainicjowanego wnioskiem Z. S..

W obszernym uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent wyjaśnił, że analiza całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie wskazuję, że w zakresie realizacji [...] na części nieruchomości odpowiadającej obecnym działkom ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], cel wywłaszczenia, zdaniem Organu I instancji został osiągnięty w terminach określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeszcze przed 22 września 2004 r., o czym świadczą karty inwentaryzacyjne obiektów budowlanych, książki obiektów budowlanych oraz archiwalne zdjęcia lotnicze tego terenu. Prezydent wskazał, że również w zakresie realizacji strefy ochronnej utworzonej w związku z rozbudową [...] "[...]" S.A., cel wywłaszczenia został zrealizowany w ww. terminie. Organ I instancji podniósł także, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji celu publicznego - drogi publicznej stanowi przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem droga publiczna jak i jej część nie podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli oraz ich spadkobierców. Podsumowując Prezydent uznał, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako obecne działki ew. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], objęta decyzją wywłaszczeniową z [...] maja 1977 r., nr [...] została w całości wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, zmieniły się jedynie proporcje między terenem przeznaczonym pod [...], a terenem przeznaczonym pod budowę ulicy [...], które według dokumentów wywłaszczeniowych stanowiły dwa cele wywłaszczenia.

W zakresie umorzenia postępowania w części dotyczącej wniosku Z. S., Organ I instancji wyjaśnił, że w toku postępowania Z. S. nie wykazała, iż posiada interes prawny do występowania jako strona niniejszego postępowania, ponieważ nie jest spadkobiercą poprzedniej właścicielki – W. S., co jednoznacznie wynika z treści Aktu Poświadczenia Dziedziczenia z [...] czerwca 2018 r., Rep. [...] Nr [...].

Od ww. decyzji Organu I instancji odwołanie złożyli J. S., K. S., A. S. oraz Z. S., reprezentowani przez J. S..

Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda przytoczył i omówił mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał następnie, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] maja 1977 r., nr [...] i objęło obszar o łącznej powierzchni [...] m2. Wojewoda wyjaśnił, że z uzasadnienia ww. decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż teren ten został przeznaczony w części o pow. [...] m2, pod [...] przy istniejących już [...] "[...]" i strefę ochronną tego zakładu - zgodnie z decyzją Naczelnego Architekta [...] Urzędu [...] z [...] listopada 1974 r., nr [...] o lokalizacji terenowej, natomiast w części o pow. [...] m2, pod budowę ulicy [...] na odcinku ul. [...] - [...] - zgodnie z decyzją Architekta Dzielnicowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1969 r., nr [...] o lokalizacji szczegółowej. Wojewoda wyjaśnił przy tym, że wskutek zmiany planów przez inwestora dla przedmiotowej inwestycji polegającej na budowie [...] wydano kolejną decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji nr [...] z [...] grudnia 1981 r. (która anulowała wcześniej wydaną decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 1974 r.), w związku z czym granica lokalizacji inwestycji od strony zachodniej została przeniesiona o ok. [...]-[...] m na wschód w porównaniu do granic ustalonych decyzją nr [...]. Powyższe wynikało z konieczności realizacji ciepłociągu w ramach rozbudowy ul. [...]. Z uwagi na powyższe Organ przyjął, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości tj. działek ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], była realizacja [...] przy istniejących już [...] "[...]" i strefy ochronnej tego zakładu oraz w przypadku działki ew. nr [...] z obrębu [...] budowa ulicy [...].

Wojewoda podniósł dalej, że zgodnie z zaktualizowanym planem realizacyjnym na części przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] zaprojektowano drogi wewnętrzne, a także obiekt kubaturowy oznaczony symbolem [...] -budynek produkcji małotonażowej oraz "pole uziomów maszyny cyfrowej". Z realizacji budynku [...] wynikała konieczność wyburzenia istniejących już obiektów [...] oraz [...] (magazyny tymczasowe do przeniesienia), natomiast zgodnie z legendą do zaktualizowanego planu realizacyjnego "pole uziomów maszyny cyfrowej" stanowiło obiekt nowoprojektowany w perspektywie. Na części nieruchomości przeznaczonej pod strefę ochronną zakładów umieszczono obiekty oznaczone symbolami [...], [...], [...] stanowiące tymczasowe zaplecze hotelowe wraz z drogami dojazdowymi. Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowano m.in. obiekt [...] - portiernia towarowa, [...] - wiata, [...] - oddział aerozoli, [...] - kompresownia chłodu, Estakada nr 1 - podpory pod rurociągi i słupy wspierające. Jednocześnie z treści "Realizacyjnego planu zagospodarowania terenu" dla obiektu [...] przy [...] "[...]" nr projektu [...] z [...] września 1983 r., stanowiącego załącznik do w/w planu wynika, iż od osi ul. [...] i ul. [...] obowiązywała strefa ochronna o szerokości 200 m. Strefę ochronną zagospodarowano zielenią wysoką i niską. Z kolei, działka ew. nr [...] z obrębu [...] znalazła się poza lokalizacją [...] i strefy ochronnej, a w jej obszarze zlokalizowano magistralę ciepłowniczą stanowiącą element zadania drugiego budowy ul. [...] (zgodnie z mapą sytuacyjno-wysokościową stanowiącą podkład załącznika graficznego do planu realizacyjnego z 1983 r.).

Organ po przeanalizowaniu zgormadzonych w aktach sprawy zdjęć lotniczych z 1982 r. oraz 1987 r. doszedł następnie do wniosku, że na dzień [...] maja 1982 r. zrealizowano obiekty [...], [...], [...], na terenie przeznaczonym do realizacji obiektu [...] zlokalizowano ciągi komunikacyjne oraz magazyn (składowisko), obiekty przeznaczone do wyburzenia [...] oraz [...] nie zostały wyburzone, natomiast na dzień [...] maja 1987 r. wyżej opisany stan nie uległ zmianie. Jednocześnie Organ uznał, że działka ew. nr [...] z obrębu [...], przez którą przebiega magistrala sieci cieplnej, pozostaje w aktualnych liniach granicznych drogi publicznej i stanowi część drogi publicznej.

Uwzględniając powyższe, Wojewoda uznał, że pomimo tego że cel publiczny, na który została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość podlegał z czasem pewnym modyfikacjom, bowiem zaszły konkretne przyczyny w zakresie rozbudowy przedsięwzięcia określonego jako [...] przy istniejących już [...] "[...]", to jednak należy przyjąć, że cel wywłaszczenia został na tym terenie zrealizowany, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Organ powołując się na poglądy sądów administracyjnych, stwierdził, że już samo ustalenie, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie jest aktualnie, tj. w chwili orzekania przez organ, właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot lub na nieruchomości tej ustanowiono użytkowanie wieczyste, jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Bowiem utrata przez Skarb Państwa lub gminę prawa dysponowania wywłaszczoną nieruchomością, w związku z ustanowieniem na niej prawa użytkowania wieczystego, w istocie rzeczy z uwagi na zakres prawa użytkowania wieczystego, skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można - co do zasady - orzec ojej zwrocie. Bowiem wszelkie ustalenia, dokonywane na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mają w takim przypadku znaczenie tylko teoretyczne. Nawet przy ustaleniu, że żądanie zwrotu nieruchomości, z uwagi na treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest uzasadnione, to z uwagi na fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego, nie jest to prawnie możliwe (wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 336/10). W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja zachodzi, gdyż użytkowanie wieczyste przedmiotowych gruntów jest ustanowione na rzecz [...] "[...]" S.A. Niemniej jednak, Organ pomimo ustalenia, że obciążenie nieruchomości prawem użytkowania wieczystego wyłącza jej zwrot, dokonał oceny ustawowej przesłanki zbędności nieruchomości i końcowo podzielił stanowisko Organu I instancji, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyli K. S., J. S. oraz A. S. (dalej jako "Skarżący"), którzy wnieśli o uchylenie w całości zarówno decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2019 r., jak i decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. Skarżący wnieśli także o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie zwrotu nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m2 z obrębu [...]. Skarżący wskazali, że [...] chce sprzedać tą nieruchomość i wzbogacić się kosztem spadkobierców dawnych właścicieli, co nie stanowi wykonywania prawa i nie korzysta z ochrony tego prawa, a zatem czyni zaskarżoną decyzje nieważna z mocy tego prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano natomiast, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na wywłaszczonym terenie nigdy nie zrealizowano celu wywłaszczenia, ponieważ do chwili obecnej nie ma ani jednej budowli, która powstałaby zgodnie z celem wywłaszczenia. Skarżący podnieśli, że obiekty tymczasowe w formie kompleksów baraków, stanowiły w istocie [...]Bazę Hotelowo-Socjalną Miasta [...] o symbolach [...] do [...].

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z [...] sierpnia 2020 r. uczestnik postępowania [...] "[...]" S.A. z siedzibą w [...] wyjaśnił, że w trakcie postępowania administracyjnego zbył prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Niemniej jednak [...] "[...]" S.A. nadal są zainteresowane udziałem w postępowaniu.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).

W piśmie z [...] listopada 2020 r. K. S., występujący w mieniu własnym oraz pozostałych Skarżących, przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie, w którym wyjaśnił, że nie zgadza się na rozpatrzenie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm., dalej jako "u.g.n."). Zgodnie z art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie zaś do art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo;

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie zaś z art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał także na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, zgodnie z którym: art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony

w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492).

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...], jak i poprzedzającą ją decyzja Prezydenta [...] odpowiadają obowiązującemu prawu.

Zdaniem Sądu, Organ zasadnie stwierdził, że w sprawie tej brak jest podstaw do przyjęcia, że nieruchomość oznaczona jako cześć obecnej działki nr [...] i [...] z obrębu [...], oraz jako obecna działka nr [...] z obrębu [...], położona w [...] przy ulicy [...], stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 u.g.n., co uzasadniałoby zwrot tej nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że z urzędu dokonał, za pośrednictwem Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, weryfikacji wpisów ujawnionych w księgach wieczystych prowadzonych dla ww. działek ewidencyjnych i ustalił na tej podstawie, że w dziale II prowadzonej dla działki nr [...] księgi wieczystej nr [...], jako użytkownik wieczysty została wpisana w dniu [...] czerwca 2020 r. – [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], czyli już po wydaniu przez Organ zaskarżonej decyzji. W tej samej dacie ([...] czerwca 2020 r.), w dziale II księgi wieczystej nr [...] ujawniona została ww. spółka jako użytkownik wieczysty działki nr [...]. Jeżeli natomiast chodzi o działkę nr [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], Sąd ustalił, że na dzień wydania wyroku w niniejszej sprawie, ujawnionym w księdze wieczystej użytkownikiem wieczystym działki nr [...] pozostawały w dalszym ciągu [...] "[...]" S.A. z siedzibą w [...].

Wskazać następnie należy, że nieruchomość o łącznej powierzchni [...] m2, której dotyczy niniejsza sprawa, została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] maja 1977 r., nr [...] na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod wytwórnię antybiotyków przy istniejących już [...] "[...]" w [...] i strefę ochronną tego zakładu (w części o pow. [...] m2) oraz pod budowę ulicy [...] na odcinku ul. [...] - [...] (w części o pow. [...] m2). Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Wywłaszczona nieruchomość, pochodziła z dawnej działki nr [...] z obrębu [...], z której wydzielono dawne działki ew. nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...].

W tym miejscu należy wyjaśnić, że cel wywłaszczenia jakim była budowa [...] i strefa ochronna został określony w decyzji Naczelnego Architekta [...] Urzędu [...] o lokalizacji szczegółowej z [...] listopada 1974 r., nr [...]. Następnie, decyzją Urzędu [...] z [...] lutego 1976 r., nr [...] zatwierdzono plan realizacyjny ww. inwestycji, w której przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana była w części przeznaczonej pod projektowane budynki wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz w części pod strefę ochronną. Wobec korekty planów inwestycyjnych w dniu [...] grudnia 1981 r. została wydana kolejna decyzja o lokalizacji inwestycji o nr [...], która anulowała wcześniej wydaną decyzję o lokalizacji inwestycji nr [...]. Zgodnie z decyzją z [...] grudnia 1981 r., nr [...] granica lokalizacji inwestycji od strony zachodniej została przeniesiona o ok. [...]-[...] m na wschód w porównaniu do granic ustalonych decyzją nr [...]. Powyższe wiązało się z koniecznością realizacji ciepłociągu w ramach drugiego etapu rozbudowy ulicy [...]. Nowe granice lokalizacji inwestycji na rzecz [...] "[...]" w [...] od strony ulicy [...], które stanowią jednocześnie zachodnią granicę strefy ochronnej tychże zakładów zostały ustalone w oparciu o nowe linie rozgraniczające ulicy [...] (pkt. 4.4 wytycznych urbanistycznych do decyzji nr [...]). Na skutek korekty granic lokalizacji rozbudowy [...] "[...]" w [...] – cześć wywłaszczonej nieruchomości (obecna działka nr [...] z obrębu [...]) została wyłączona z lokalizacji inwestycji rozbudowy [...] "[...]" w [...] oraz włączona do inwestycji polegającej na budowie ul. [...], która stanowiła również podstawę wywłaszczenia określonego w ww. decyzji wywłaszczeniowej. Pomimo zatem zmian dotyczących lokalizacji – wytyczne urbanistyczne stanowiące integralną część decyzji poprzednich – pozostały w mocy.

Następnie decyzją Urzędu [...] z [...] grudnia 1983 r., nr [...] zatwierdzono aktualizację wcześniej wspomnianego planu rozbudowy [...] "[...]" w [...]. Zaktualizowany plan realizacyjny z 1983 r. zawierał pewne zmiany w odniesieniu do planu realizacyjnego rozbudowy zakładów z 1976 r. w tym m.in. obejmował tylko część obszaru przeznaczonego pod rozbudowę zakładów oraz przewidywał nieco inne rozmieszczenie budynków na obszarze inwestycji. Zgodnie z zaktualizowanym planem realizacyjnym na części wywłaszczonej nieruchomości przeznaczonej pod budowę wytwórni antybiotyków stanowiącej obecne działki nr [...] oraz [...] zostały zaprojektowane drogi wewnętrzne, a także obiekt kubaturowy (oznaczony na planie symbolem [...]), "pole uziomów maszyny cyfrowej". Z realizacji budynku [...] wynikała konieczność wyburzenia istniejących już obiektów [...] oraz [...] (magazyny tymczasowe do przeniesienia), natomiast zgodnie z legendą do zaktualizowanego planu realizacyjnego "pole uziomów maszyny cyfrowej" stanowiło obiekt nowoprojektowany w perspektywie. Na części nieruchomości przeznaczonej pod strefę ochronną zakładów umieszczono natomiast obiekty oznaczone na planie symbolami [...], [...], [...] - stanowiące tymczasowe zaplecze hotelowe wraz z drogami dojazdowymi. Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowano m.in. obiekt [...] - portiernia towarowa, [...] - wiata, [...] - oddział aerozoli, [...] - kompresownia chłodu, estakada nr [...] - podpory pod rurociągi i słupy wspierające.

Poza tym w celu uzupełnienia materiału dowodowego włączono do akt sprawy zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z 1982 r. oraz 1987 r., których analiza wskazuje, że na dzień [...] maja 1982 r. część obiektów [...] "[...]" w [...] była już zrealizowana, a na dzień [...] maja 1987 r. zostały zrealizowane wszystkie.

W rozpoznawanej sprawię rację należy zatem przyznać organom w zakresie w jakim ustaliły, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z 1977 r. został zrealizowany. Ustalenia organów obu instancji dokonane w niniejszej sprawie jednoznacznie wykazały, że nieruchomość oznaczona jako cześć obecnej działki nr [...] i [...] z obrębu [...], została wykorzystana na rozbudowę [...] "[...]" w [...] w związku z budową [...] (budynki, drogi wewnętrzne). Poza tym ww. cześć wywłaszczonej nieruchomości nie została przeznaczona tylko pod budowę budynków zakładu, ale także cześć wywłaszczonego terenu została przeznaczona na tzw. strefę ochroną – strefę buforową – oddzielającą budynki zakładu od obszarów graniczących z wytwórnią – co wynika wprost z decyzji o lokalizacji szczegółowej z [...] listopada 1974 r., nr [...] czy decyzji z [...] grudnia 1983 r., nr [...] aktualizacyjnej wcześniejszy plan rozbudowy zakładów. Z kolei, obecna działka nr [...] z obrębu [...], która również objęta była wywłaszczeniem, została natomiast włączona pod inwestycje magistrali cieplnej, która jak wynika z decyzji wywłaszczeniowej 1977 r. także stanowiła cel wywłaszczenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących zawartych w uzasadnieniu skargi, Sąd wskazuję, że jak wynika z oświadczenia A. K. - Kierownika Działu Inwestycji i Remontów z [...] listopada 2015 r. obiekty tymczasowe stanowiły niezbędne zaplecze budowy generalnego wykonawcy przedmiotowej inwestycji firmy [...]. Budynki te pełniły funkcje biurowo-administracyjne, magazynowe i socjalne. Trudno zatem przyznać racje skarżącym, którzy twierdzą, że ww. obiekty stanowiły [...] Bazę Hotelowo-Socjalną [...]. Należy przy tym wskazać, że budowa zaplecza socjalnego inwestycji publicznej, tj. hotel robotniczy czy stołówka, mieści się w pojęciu użyteczności publicznej, bowiem stworzenie tego zaplecza miało umożliwić realizację planowych zadań inwestycyjnych. Ponadto, jak wynika z akt sprawy budowa zaplecza socjalnego przedmiotowej inwestycji nie wpłynęła w żaden sposób na realizacje głównych celów wywłaszczenia.

Z akt sprawy wynika, że cel wywłaszczenia był z czasem modyfikowany, ale faktyczny sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości mieści się w granicach celu publicznego, stanowiącego przesłankę wywłaszczenia, tj. rozbudowy istniejących już wówczas [...] "[...]" w [...], w związku z realizowana w ramach tego przedsiębiorstwa wytwórnią antybiotyków i koniecznością urządzenia strefy ochronnej zakładów oraz rozbudowy ulicy [...] w [...]. Zmieniła się jedynie granica między terenem przeznaczonym pod [...], a terenem przeznaczonym pod budowę ulicy [...], które zgodnie z decyzją z 1977 r. stanowiły dwa cele wywłaszczeniowe. Niewątpliwie charakter wzniesionych na tym gruncie obiektów i ich przeznaczenie związane jest z funkcjonowaniem rozbudowywanych – zakładu oraz drogi publicznej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 23 lutego 2007 r., sygn. akt III CSK 391/06 (Lex nr 579707), iż oceny zbędności nieruchomości należy dokonywać przez pryzmat charakteru inwestycji, z powodu której doszło do wywłaszczenia, i charakteru inwestycji, która ma być zrealizowana lub została zrealizowana zamiast zamierzonej lub też obok niej. Jeżeli więc zrealizowana inwestycja nie zmieniła jakościowo charakteru inwestycji zaplanowanej, to taka zmiana nie może być podstawą do uwzględnienia wniosku o zwrot nieruchomości. W ocenie Sądu, z taką właśnie sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Mając zatem na względzie to, że modyfikacja zrealizowanej na wywłaszczonym gruncie inwestycji celu publicznego, miesiła się w jego granicach, a zagospodarowanie nieruchomości w ramach tego celu nastąpiło na długo przed 22 września 2004 r., to żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Niezależnie od powyższych rozważań, Sąd orzekający w składzie niniejszym zgadza się także z zaprezentowanymi przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądami orzecznictwa sądowego dotyczącymi braku możliwości orzekania o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, ze względu na istnienie przeszkody prawnej, polegającej na utracie władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub gminę (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 11 sierpnia 1998 r., IV SA 1687/96, z dnia 17 sierpnia 1998 r., IV SA 615/97, z dnia 25 sierpnia 2005 r., I OSK 4/05, z dnia 23 czerwca 2008 r., I OSK 1010/07, z dnia 20 sierpnia 2008 r., I OSK 1179/07, z dnia 7 sierpnia 2009 r., I OSK 1122/08, z dnia 14 września 2011 r., I OSK 1545/10, niepublikowane; M. Wolanin, Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, PS 2000, nr 7-8, s. 22-23). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 stycznia 2011 r. I OSK 336/10 (LEX nr 969422) wskazał, że utrata przez Skarb Państwa lub gminę prawa dysponowania wywłaszczoną nieruchomością, z uwagi na ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza jeśli prawo to stało się następnie przedmiotem obrotu prawnego, w istocie rzeczy skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można orzec o jej zwrocie. Oznacza to, że możliwość orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości występuje jedynie wówczas, gdy w chwili rozstrzygania wniosku poprzednich właścicieli lub jego spadkobierców o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nieruchomość jest we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, ponieważ zarówno decyzja Wojewody, jak i poprzedzającą ją decyzja Prezydenta odpowiadają obowiązującemu prawu.

W związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz z uwagi na liczbę stron postępowania przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.