Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2435/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 55 ust. 1, 60, 64, 57
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant: specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... września 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania J. D., od decyzji Wojewody ... z dnia ... maja 2012 r. znak: ..., odmawiającej umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych, ... z dnia ... września 2010 r., ... z dnia ... września 2010 r., ... z dnia ... października 2009 r., Minister Finansów decyzją z dnia ... września 2012 r. ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy podniósł m.in. że J. D. poprzez przyjęcie mandatów karnych kredytowanych został zobowiązany do zapłaty grzywien nimi nałożonych, bowiem zgodnie z art. 98 par. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r., Nr 133, poz. 848 ze zm.), mandaty te stały się prawomocne w dniu pokwitowania odbioru.

Pismem z dnia ... kwietnia 2012 r. zobowiązany zwrócił się o udzielenie ulgi odnośnie należności wynikających z grzywien nałożonych w drodze mandatów. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. Oświadczył, że utrzymuje się z pomocy ośrodka pomocy społecznej.

Decyzją wydaną w I instancji Wojewoda ... odmówił umorzenia należności.

Uznając trafność tej decyzji Minister Finansów wskazał że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 r. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg (m. in. umorzyć w całości zobowiązanie) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 przywołanej ustawy. Przesłanki umorzenia zobowiązania są określone w art. 56 cytowanej ustawy, który stanowi, że należności osób fizycznych mogą być umarzane w całości, jeżeli:

1. osoba zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł;

2. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

3. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Przy czym przez ważny interes dłużnika należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości, a także normalną sytuację ekonomiczną, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości, a także normalną sytuację ekonomiczną, gdy uzyskiwane przez stronę dochody, nie pozwalają na pokrycie koniecznych wydatków. O istnieniu ważnego interesu dłużnika decydują obiektywne okoliczności ustalone przez organ na podstawie dowodów zebranych w sprawie. Ważnego interesu dłużnika nie można natomiast utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zobowiązania, bowiem przyznanie ulgi w postaci umorzenia zobowiązania jest instytucją nadzwyczajną.

Organ odwoławczy zaznaczył, że z art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wynika, iż możliwość umorzenia zobowiązania ma charakter uznaniowy. Oznacza to ,że jeśli zostaną spełnione przesłanki umożliwiające udzielenie ulgi, legalne będzie zarówno rozstrzygnięcie zgodne z wnioskiem, jak i odmawiające uwzględnienia żądania.

Minister Finansów na podstawie informacji zebranych w toku postępowania odwoławczego uznał, że zobowiązany znajduje się w trudnej sytuacji finansowej bowiem prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego jedyny dochód stanowi pomoc z ośrodka pomocy społeczne, a zły stan zdrowia utrudnia podjęcie odpłatnej pracy. Ponadto mając na uwadze, że jedyny dochód wnioskodawcy stanowi pomoc z ośrodka pomocy społecznej, uznał za prawdopodobne, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Organ przypomniał jednak mając na uwadze przesłankę interesu publicznego, że w niniejszej sprawie przyczyną powstania należności było wielokrotne działanie wnioskodawcy, którego skutkiem było wymierzenie kar grzywien w wysokości i terminie płatności zaakceptowanym przez niego. Umorzenie zobowiązań powodowałoby uchylenie skutków orzeczonej kary oraz oznaczałoby zgodę na rezygnację z dochodu Skarbu Państwa. Ponadto obecna trudna sytuacja finansowa zobowiązanego nie może być uznana za ważniejszą niż konieczność zapłaty kary za zachowanie niezgodnie z prawem. Umorzenie zobowiązań mogłoby bowiem doprowadzić do konstatacji, że trudna sytuacja finansowa usprawiedliwia brak konieczności wywiązywania się z zobowiązań powstałych w skutek wielokrotnego naruszenia przepisów prawa. Tym samym umorzenie przedmiotowych należności Skarbu Państwa naruszałoby interes publiczny.

W ocenie Ministra Finansów wniosek spełnia przesłankę uzasadnionego przypuszczenia braku skuteczności postępowania egzekucyjnego oraz ważnego interesu dłużnika ze względu na brak środków na zapłatę należności bez szkody dla wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem. Jednocześnie umorzenie należności naruszałoby interes publiczny ze względu na karnoprawny charakter należności i uzasadniony interes Skarbu Państwa poprzez uszczuplenie dochodów budżetu państwa. Organ odwoławczy uznał jednocześnie (pomimo błędnej oceny dokonanej przez organ pierwszej instancji, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności w całości), że rozstrzygnięcie to jest prawidłowe i utrzymał w mocy decyzję Wojewody .... Poza tym poinformował stronę że zgodnie z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 i 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, możliwe jest wystąpienie z wnioskiem o rozłożenie zapłaty zobowiązań na raty, z którym należy zwrócić się do właściwego organu administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie jest nim Wojewoda ....

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł J. D. w treści skargi jej autor nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów pod adresem kwestionowanej decyzji. Wyraził jednak zdziwienie że jego w sumie błaha sprawa nie została rozpatrzona pozytywnie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

W sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. nr 157 z 2009 r. poz. 1240 ze zm.), w której, zgodnie z art. 55 ust. 1 w zw. z art. 60 i 64 ust 1, ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej.

Stosownie do art. 57 w/w ustawy, na wniosek dłużnika:

1) należności mogą być umarzane w części

2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności

3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty

- w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.

Powyższy przepis oparty jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (należności mogą być umarzane), co oznacza, że decyzja w tym przedmiocie przysługuje każdorazowo organowi. Zaznaczyć należy, że w przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w omawianym trybie kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądową.

Oczywistym jest jednak, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności, gdyż zakres tego uznania jest wyznaczony normami kompetencyjnymi, przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i przepisami prawa materialnego. Zatem, uznanie administracyjne nie tylko nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy , ale i jednocześnie nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela. Przekroczeniem granic uznania administracyjnego będzie zatem podjęcie takiej decyzji oraz takie jej uzasadnienie, które w żadnej sposób nie przystaje do realiów konkretnej sprawy.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, przypomnieć trzeba, iż organ odwoławczy ustalił w toku postępowania, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej albowiem prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe którego jedyny dochód stanowi pomoc z ośrodka pomocy społecznej. Organ podkreślił również, że zły stan zdrowia skarżącego utrudnia mu podjęcie pracy a za prawdopodobne uznał, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącemu nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenie i egzekucji obciążających go należności.

W dalszej części swoich rozważań podniósł że wniosek skarżącego spełnia nie tylko przesłankę uzasadnionego przypuszczenia braku skuteczności postępowania egzekucyjnego, ale także ważnego interesu dłużnika a to ze względna brak środków na zapłatę należności bez szkody dla wydatków związanych z jego podstawowym utrzymaniem.

Mimo tego organ jest zdania, że umorzenie należności naruszałoby interes publiczny ze względu na karnoprawny charakter należności i uzasadniony interes Skarbu Państwa, który doznałby uszczuplenia swoich dochodów.

Zdaniem sądu powyższa argumentacja organu jest wadliwa. Z akt sprawy wynika bowiem że skarżący utrzymuje się z okresowego zasiłku w kwocie ... zł, oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości ... zł. Organy nie ustaliły jednak tego czy skarżący dysponuje jakimkolwiek majątkiem, w tym w szczególności takim który podlegałby egzekucji. Brak jest również szczegółowych ustaleń dotyczących jego stanu zdrowia. Samo stwierdzenie, że zły stan zdrowia skarżącego utrudnia mu podjęcie pracy jest niewystarczająca.

Organ winien bowiem ustalić konkretnie czy i na jakie schorzenia bądź inne dolegliwości zdrowotne cierpi skarżący, a nadto jakie znaczenie mają one dla podjęcia przez niego pracy zważywszy na aktualną sytuację na rynku pracy w miejscu w którym zamieszkuje (S.), oraz jego wiek, umiejętności i wykształcenie.

Gdyby jednak okazało się, że skarżący nie ma majątku podlegającego egzekucji a zarazem rzeczywistych możliwości podjęcia pracy organ rozważy czy w przedmiotowym stanie faktycznym celowym byłoby uwzględnienie jego wniosku. Pamiętać bowiem należy że należność o umorzenie której wnosi jest równa kwocie ... zł, stąd twierdzenie iż uwzględnienie tegoż wniosku spowoduje naruszenie interesu Skarbu Państwa poprzez uszczuplenie jego dochodów jest nieuzasadnione.

Nie przekonuje również teza organu iż brak umorzenia grzywien byłby niezasadny ze względu na prawnokarny charakter należności obciążających skarżącego, tym bardziej że organy obu instancji nie wskazały jakich to wykroczeń i w jakich okolicznościach dopuścił się skarżący.

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe i rozważy potrzebę uwzględnienia wniosku skarżącego.

Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.