Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1256/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260, 245 § 3, 246 § 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

31 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...].

Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego zakres sprecyzował w dołączonym do skargi kasacyjnej formularzu PPF, wskazując, że wnosi o zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że prowadził działalność gospodarczą od [...] r. pod firmą PPHU "A" J. P.. Głównym jej przedmiotem była sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych. Od [...] r. jego sytuacja uległa pogorszeniu, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych. Wydanym w tym zakresie decyzjom nadał rygor natychmiastowej wykonalności, a majątek wnioskodawcy zabezpieczył na łączną kwotę [...] zł. Konsekwencją powyższego było zajęcie firmowych kont bankowych, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności. Ponadto w dniach [...] r. i [...] r. skarżący otrzymał decyzje wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. ustalające wysokość należności podatkowej na łączną kwotę odpowiednio [...] zł oraz [...] zł wraz z postanowieniami o nadaniu decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności.

W dniu [...] r. skarżący złożył w SR K. Wydział [...] wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Postępowanie zostało zakończone postanowieniem z dnia [...] r. sygn. [...] oddalającym wniosek J. P. o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, z uwagi na brak wystarczających środków na zaspokojenie kosztów postępowania. Wprawdzie dotychczas uiszczał wpisy sądowe od składanych skarg w łącznej kwocie [...] zł, jednak obecnie nie ma już środków finansowych. Utracił też możliwość zaciągania dalszych pożyczek u rodziny i znajomych.

Skarżący podkreślił również, że w związku z rozbiciem całości postępowania na [...] spraw zmuszony jest wielokrotnie ponosić te same koszty w sprawach różniących się jedynie datą wystawienia faktury oraz kwotą widniejącą na niej.

W związku z tym zmuszony był wielokrotnie uiszczać opłaty od pełnomocnictw w łącznej kwocie [...] zł oraz opłaty od wniosków o uzasadnienie w kwocie [...] zł – w uiszczaniu których konieczna jest pomoc żony, co znajduje swoje odbicie w sytuacji finansowej całej rodziny. Żona skarżącego opłaciła również skargi do sądu administracyjnego na postanowienia o ustanowieniu zabezpieczenia w sprawie podatku akcyzoweo, gdzie łączna kwota uiszczona tytułem opłat od tych skarg wyniosła [...] zł.

Skarżący zwrócił również uwagę na to, iż na chwilę obecną w stosunku do niego toczą się postępowania egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą [...] zł (na dzień [...] r.)

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z żoną i dwiema małoletnimi córkami. Jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł netto. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. 112 m2. Dom ten stanowi własność córek. Wydatki związane z jego utrzymaniem oszacowano w następujący sposób: [...] zł (podatek od nieruchomości – opłata roczna), [...] zł (wywóz śmieci), [...] zł (opłata roczna za opał), [...] zł (energia elektryczna), [...] zł (telefon i internet), [...] zł (woda). Dodatkowo na wyżywienie wydatkują średnio [...] zł, a na środki czystości i higieny osobistej [...] zł miesięcznie, zakup paliwa ok. [...] zł, a na leczenie [...] zł. Dlatego zmuszeni są korzystać z pomocy rodziców.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, zeznania podatkowe za [...] r., cztery zaświadczenia o zameldowaniu, oświadczenie w sprawie kredytu z Banku "B" BP S.A., faktury za telefon w sieci "C" i "D" za [...],[...] i [...] r., potwierdzenie opłat za energię elektryczną, internet, podatek od nieruchomości, wodę i przedszkole młodszej córki. Dodatkowo przedłożono: wniosek o wyjawienie majątku z dnia [...] r., zaświadczenie o zarobkach żony, wydruk z CEIDG, postanowienie SR .K. z dnia [...] r. w sprawie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku z uwagi na brak wystarczających środków na zaspokojenie kosztów postępowania. Jednocześnie nadesłano: składane przez firmę skarżącego deklaracje VAT – 7 za okres od [...] r. do [...] r., zestawienie do zaliczek na rozliczenie roczne za pierwsze [...] r., rachunek zysków i strat – wariant porównawczy z powyższego okresu, a także wypis z kartoteki budynków dla działki nr [...] oraz wydruk z księgi wieczystej nr [...]. Dodatkowo w piśmie przewodnim z dnia [...] r. pełnomocnik procesowy wnioskodawcy wyjaśnił, że skarżący nie może przedłożyć oświadczeń rodziców w przedmiocie udzielanej przez nich pomocy z obawy o stan ich zdrowia.

Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że skarżący nie zdołał w sposób wyczerpujący wykazać, że aktualnie znajduje się w sytuacji spełniającej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim skarżący w sposób nierzetelny wykonał nałożone na niego obowiązki zawarte w wezwaniu referendarza z dnia [...] r. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a analiza złożonych do akt dokumentów źródłowych nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku, co w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy.

Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że zostało ono wydane w wyniku błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Ponadto pełnomocnik skarżącego wskazuje, że żona skarżącego nie tylko otrzymuje wpływy z konta bankowego o numerze [...], ale także przelewa na nie środki finansowe, zaś wszelkie środki znajdujące się na otwartym koncie oszczędnościowym zostały na nie przelane z podstawowego konta żony skarżącego po otrzymaniu wynagrodzenia.

Odnosząc się zaś do wysokości salda na rachunku bankowym pełnomocnik skarżącego wyjaśnia, że środki tam zgromadzone stanowią zabezpieczenie na wypadek przypadków losowych i ewentualnych chorób dzieci skarżącego.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego za chybiony należy uznać zarzut referendarza sądowego odnośnie wynagrodzenia za pracę U. P.. Co prawda, w [...] żona skarżącego otrzymała wpływ na rachunek zatytułowany "ekwiwalent za urlop", jednakże w tym miesiącu nie otrzymała wpływu zatytułowanego "pobory", nadto ekwiwalent za urlop jest jednorazową wypłatą i nie powinien być traktowany tak, jak stałe wynagrodzenie. Ponadto żona skarżącego nie uzyskuje obecnie żadnych dochodów z działalności gospodarczej.

Kolejny istotny błąd jakiego dopuścił się referendarz rozpoznając sytuację finansową skarżącego, zdaniem pełnomocnika skarżącego, polega na tym, że wszelkie kwoty związane z działalnością gospodarczą, które podano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia są kwotami netto, zaś w rzeczywistości są one kwotami brutto.

Rozpatrując sytuację majątkową skarżącego referendarz pominął również wszczęte przed Sądem Rejonowym w J. postępowanie z wniosku Izby Celnej w K. o wyjawienie majątku skarżącego. W ocenie pełnomocnika skarżącego wniosek ten jest związany z bezskutecznością egzekucji prowadzonej w stosunku do skarżącego i dowodzi braku jakiegokolwiek majątku, czy też dochodów, które mogłyby stanowić przedmiot egzekucji. Również wydane przez Sąd Rejonowy K. postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, w ocenie skarżącego dowodzi faktu, iż nie posiada on żadnych środków na przeprowadzenie postępowania.

Pełnomocnik skarżącego podkreślił również, że równolegle z niniejszą sprawą przed tut. Sądem zainicjowanych jest [...] innych spraw, gdzie w [...] sprawach skarżący uiścił opłatę od wniesionych skarg, w łącznej kwocie [...] zł, którą pożyczył od znajomych i rodziny. W wyniku tego nie ma już możliwości zdobycia środków pozwalających opłacenie wpisów w kolejnych sprawach.

W ocenie możliwości finansowych skarżącego oraz istnienia podstaw do przyznania prawa pomocy pominięto także aspekt zobowiązań, którymi skarżący jest obciążony oraz toczących się w stosunku do niego postępowań, które dowodzą tylko jego złej sytuacji majątkowej.

W opinii skarżącego pominięto także wysokość ciążących na nim wierzytelności oraz wysokość opłat, które jest on zmuszony uiścić. Łączna kwota ciążących na skarżącym należności w związku z decyzjami Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. określającymi kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, za [...] kwartał [...] r. wzrosła o kwotę [...] zł. Ponadto w dniu [...] r. została wydana decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. o określeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za [...] kwartał [...] r. i dokonaniu zabezpieczenia na łączną kwotę [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed

15 sierpnia 2015 r. zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, który nie został odrzucony ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jak wynika bowiem z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że

w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie

w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 §1 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie bowiem pozostaje nadal wiele niewyjaśnionych kwestii, które uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku.

Pojawiające się w rozpatrywanej sprawie wątpliwości dotyczą przede wszystkim rachunków bankowych żony wnioskodawcy.

Należy bowiem zauważyć, że w nadesłanym do tut. Sądu formularzu PPF skarżący zadeklarował, iż jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest dochód żony w kwocie [...] zł netto otrzymywany ze stosunku pracy, podczas gdy ponoszone wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmowały rachunki za telefon i internet ([...] zł i [...] zł – vide: przelewy z [...] i [...]), podatek od nieruchomości ([...] zł opłata roczna), energię elektryczną ([...] zł – vide: przelew z [...]), przedszkole ([...] zł – vide: przelew z [...]), wodę ([...] zł – vide: przelewy z [...]), gospodarowanie odpadami ([...] zł – vide: przelew z [...]). Ponadto z nadesłanych do akt wyciągów bankowych, których właścicielem jest żona skarżącego ustalono, że konto [...] prowadzone w "E" S.A., którego saldo w [...] r. wynosiło [...] zł systematycznie zasilają wpływy z otwartego konta oszczędnościowego, którego właścicielem jest również U. P.. I tak tytułem tzw. przelewów własnych na konto [...] wpłynęła łączna kwota [...] zł (vide: przelewy z dnia [...],[...] r., [...] [...] r., [...] r.), podczas gdy operacje wychodzące z tego konta na konto oszczędnościowe i konto w "F" wynosiły łącznie [...] zł (vide: przelewy z dnia [...] , [...] r., [...] r., [...],[...] , [...] r., [...] r.). Według wyciągu bankowego z otwartego konta oszczędnościowego jego saldo w [...] r. wynosiło [...] zł, w [...] r. wynosiło [...] zł, a w [...] [...] zł, podczas gdy w treści urzędowego formularza skarżący nie deklarował posiadania przez żonę żadnych oszczędności. Dodatkowo z informacji podanych do akt o sygn. III SA/Gl 1254/15 ustalono, że żona skarżącego posiada konto w "F", w ramach którego dokonuje tzw. przelewów wewnętrznych na inne konto (vide: przykładowo przelew z dnia [...] r.), a nadto w ramach zlecenia stałego opłaca IKE swojemu mężowi (vide: przelew z dnia [...] r.). Jakie kwoty tam zostały zgromadzone nie podano. W tej sytuacji twierdzenie jakoby skarżący i jego żona zmuszeni byli zaciągać pożyczki u rodziny i znajomych, celem pozyskania środków niezbędnych do koniecznego utrzymania nie zasługuje na aprobatę. Tym bardziej, że faktu tego w żaden sposób nie uwiarygodnili. Sprzeciw w tym zakresie nie wnosi nic nowego do sprawy. Wyjaśniono jedynie, że opłata IKE była pomyłkowa.

Należy także wskazać, że brak udokumentowania stanu wszystkich posiadanych rachunków bankowych prowadzonych przez jego żonę budzi uzasadnione wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca nie ukrywa okoliczności, które pozwoliłyby należycie ocenić sytuacją majątkową i dochody małżonków. W orzecznictwie dominujący jest pogląd, w świetle którego w przypadku gdy strona uchyla się od przedstawienia informacji na temat jej sytuacji rodzinnej, bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (v. m.in. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8).

W sprzeczności z nadesłanymi do akt sprawy dokumentami pozostaje także oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu PPF, a dotyczące braku posiadanych oszczędności, bowiem według wyciągu bankowego z otwartego konta oszczędnościowego jego saldo w [...] r. wynosiło [...] zł, w [...] r. wynosiło [...] zł, a w [...] [...] zł.

Z całą stanowczością należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Jeżeli natomiast strona ma środki majątkowe, w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zgromadzone oszczędności oraz stały miesięczny dochód wyklucza przyznane prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oświadczenie skarżącego, iż oszczędności stanowią zabezpieczenie ewentualnych wydatków związanych z wypadkami losowymi, nie może stanowić okoliczności dającej podstawę do przyznania prawa pomocy.

Podobnie twierdzenie jakoby wynagrodzenie żony wynosiło jedynie [...] zł netto nie znalazło potwierdzenia w przedłożonym do akt materiale dowodowym, albowiem z wyciągów bankowych wynika, że na konto w "E" wpływają "pobory" nie tylko z Zespołu Szkół nr 3 w J., ale również z Gimnazjum nr 5 w J.. Natomiast wystawione zaświadczenia o zarobkach wskazują, że jej wynagrodzenie z dwóch stosunków pracy wynosi: [...] zł brutto i [...] zł brutto, tj. [...] zł netto i [...] zł netto. Niezależnie od powyższego na jej rachunek bankowy w okresie ostatnich trzech miesięcy wpłynęły dodatkowe środki pochodzące z godzin ponadwymiarowych, otrzymanej nagrody i świadczenia socjalnego. Z kolei z zeznania podatkowego PIT-36 za [...] r. ustalono, że poza dochodami ze stosunku pracy żona skarżącego wypracowała jeszcze inne źródła przychodu, a jej miesięczny dochód za [...] r. wynosił [...] zł netto.

Niejasna jest również sprawa działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego. Jak wynika z nadesłanych dokumentów prowadzi ona działalność gospodarczą, z której w [...] r. wypracowała przychód rzędu [...] zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania wynoszące [...] zł, przyniósł dochód w kwocie [...] zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L za [...] r.). Natomiast w [...] r. według informacji składanej do ZUS za miesiąc [...] r. poniosła stratę rzędu [...] zł. Ta jednak jak wynika z przedstawionych tam danych była spowodowana wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności, które wynosiły [...] zł, podczas gdy wypracowany przychód kształtował się na poziomie [...] zł. Podkreślić należy, że w sprzeciwie skarżący wyjaśnił, iż jego żona nie uzyskuje żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże stosowne dokumenty źródłowe nie zostały nadesłane, mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania. Nie można zatem ustalić, czy ta w chwili obecnej jest zyskowna, czy też nie.

Należy także zauważyć, że pomimo tego, że skarżący powoływał się na druku urzędowego formularza PPF na liczne pożyczki, które był zmuszony zaciągać u rodziny, znajomych i innych podmiotów, faktu tego jednak również nie wykazał. Strona nie nadesłała do akt żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających fakt zaciągniętych pożyczek lub kredytów, ani tym bardziej nie nadesłała do akt sprawy harmonogramu ich spłaty. Tak więc fakt zadłużenia, na które powoływał się wnioskodawca, nie został w ogóle udowodniony, ani nawet w żaden sposób uprawdopodobniony.

Nie bez znaczenia jest również fakt darowania córkom [...] r. nie tylko nieruchomości o pow. [...] ha (vide: księga wieczysta nr [...]), lecz także nieruchomości o pow. [...] ha, na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. (vide: księga wieczysta nr [...]), albowiem z treści w/w ksiąg wieczystych wynika, że poprzednimi właścicielami obu nieruchomości byli skarżący i jego żona. Po podziale majątku wspólnego w [...] r., który przypadł U. P., podpisali oni umowę o ustanowienie prawa do bezpłatnego i dożywotniego użytkowania całej nieruchomości przez J. P., jednakże [...] r. złożył on oświadczenie o zrzeczeniu się użytkowania nieruchomości o pow. [...] ha, którą następnie darowano córkom. Natomiast odnośnie nieruchomości o pow. [...] ha brak informacji w tym zakresie choć umowa użytkowania również jej dotyczyła.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku przesłanek do obciążania jego żony kosztami procesowymi związanymi z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, w sytuacji obowiązywania między nimi rozdzielności majątkowej, należy wskazać, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.) małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). Rzeczywiste możliwości finansowe żony skarżącego stanowią istotny czynnik, który należy brać pod uwagę przy ocenie przesłanek przyznania prawa pomocy.

Na ocenę możliwości płatniczych skarżącego nie ma też wpływu wydane wobec niego postanowienie Sądu Rejonowego K. w K. o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku. Jak wskazano w treści ww. postanowienia wartość posiadanego majątku wnioskodawcy stanowi kwotę [...] zł, co przy przewidywanych kosztach postępowania upadłościowego (około [...] zł) determinowało nieuwzględnienie wniosku. Jednakże należy zauważyć, że w tym samym orzeczeniu Sąd zawarł postanowienie o oddaleniu wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, iż wydatki związane z pokryciem kosztów postępowania muszą być traktowane co najmniej równorzędnie, a nawet priorytetowo w stosunku do innych wydatków. Podkreślił, iż stan pogarszającej się sytuacji finansowej przedsiębiorstwa dłużnika utrzymywał się od [...] r., stąd dłużnik winien liczyć się z koniecznością wcześniejszego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz zapewnić środki potrzebne na pokrycie kosztów postępowania. Tego dłużnik nie uczynił.

Stwierdzić ponadto należy, że Skarżący wiedząc, że w [...] r. zostały wszczęte przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. postępowania podatkowe w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego powstałego w podatku akcyzowym, w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym olejów smarowych, winien był się liczyć z koniecznością gromadzenia środków na ewentualne przyszłe spory sądowe.

Jak wynika z wyjaśnień J. P., z uwagi na skarżone decyzje był on zmuszony zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej, przez co nie uzyskuje obecnie żadnych dochodów. Na potwierdzenie powyższego załączył decyzję Prezydenta Miasta J. - Powiatowego Urzędu Pracy w J. z [...] r. o uznaniu J. P. za osobę bezrobotną z dniem [...] r., bez prawa do zasiłku. Nie można stwierdzić, aby skarżący nie miał możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia i osiągania dochodów. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania własnych możliwości zarobkowych oraz niepodejmowania działalności zarobkowej, przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie jest wykluczone. Fakt, że skarżący jest bezrobotny nie zwalnia go z aktywnego poszukiwania zatrudnienia we własnym zakresie w celu zapewnienia sobie i rodzinie dodatkowych środków finansowych.

Brak kompletnego obrazu sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie pozwala przyjąć, że strona wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15, CBOiSA). Oznacza to również, że inne wydatki takiego przedsiębiorcy nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. Co więcej, oczekuje się, że mając na względzie wspomniane wyżej ryzyko podmiot taki będzie dysponował stosownymi rezerwami na partycypowanie w kosztach sądowych.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.