Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 736/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 4, art. 37
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 10 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1492
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
article: art. 4 pkt 3b
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 stycznia 2007r. nr [...] Prezydent Miasta ustalił D. i J. małżonkom J. jednorazową opłatę w wysokości 886.50 zł tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...] o powierzchni 250 m2 w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu wskazano, że uchwałą Rady Miejskiej z dnia 28 sierpnia 2003r., Nr [...] w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa w rejonie ulicy Głowackiego, pomiędzy drogą nr 1 na południe od osiedla Górki I i II, a południową granicą miasta w Tczewie zmieniono funkcję przedmiotowej nieruchomości z upraw polowych (według planu zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia 1 grudnia 1994r., Nr [...]) na teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Organ pierwszej instancji wskazał, że umową zamiany z dnia 18 maja 2005r. D. i J. małżonkowie J. zbyli przedmiotową nieruchomość, która wchodziła w skład majątku objętego małżeńską własnością ustawową. Organ wskazując na treść przepisu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) wyjaśnił, że jako zbycie należy rozumieć dokonanie czynności prawnej, na podstawie której następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, m.in. sprzedaż, darowizna, zamiana. Przesłankami zaś ustalenia jednorazowej opłaty w przypadku uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są wzrost wartości nieruchomości oraz zbycie tej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej, które to przesłanki zostały zdaniem organu w niniejszej sprawie spełnione.

Zgodnie z operatem szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, wzrost wartość nieruchomości wyniósł 2955 zł, zatem jednorazowa opłata od wzrostu wartości nieruchomości wyliczona zgodnie z operatem szacunkowym wynosi 886,50 zł (2955 zł x 30 %). Procentowa stawka w wysokości 30 % służąca naliczeniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości ustalona została w § 26 ust. 20 pkt 10 ppkt 1 lit. b) uchwały Rady Miejskiej z dnia 28 sierpnia 2003r., Nr [...] w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa w rejonie ulicy Głowackiego, pomiędzy drogą nr 1 na południe od osiedla Górki I i II, a południową granicą miasta w Tczewie.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. J. oraz J. J. domagając się jej uchylenia w całości. Zdaniem odwołujących wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości określony w operacie został ustalony przez rzeczoznawcę na zbyt wysokim poziomie, Wskazali, że określenie czynników cenotwórczych przez rzeczoznawcę nie odpowiadało stanowi faktycznemu.

Decyzją z dnia 7 maja 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kpa oraz art. 36 ust. 4 zd. 1 w zw. z art. 37 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.).

Organ odwoławczy stwierdził, że możliwość pobrania tzw. renty planistycznej zależna jest od łącznego zaistnienia następujących okoliczności: wzrostu wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwalonego lub zmienionego planu. Podniósł, że w art. 36 ust. 4 ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym posługuje się niezdefiniowanym w jej treści pojęciem "zbycie" nieruchomości. Zdaniem Kolegium, ponieważ ustawa nie wprowadza definicji legalnej pojęcia "zbycia"

– znaczenie tego pojęcia należy odczytywać w potocznym rozumieniu, w którym "zbycie" rozumiane jest jako "sprzedaż, odstąpienie czegoś za pieniądze, pozbycie się czegoś przez sprzedaż". Kolegium wskazało, że takie rozumienie tego pojęcia prezentowane było na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie. W ocenie Kolegium wyrażane wówczas poglądy zachowały walor aktualności, albowiem redakcja obowiązującego obecnie przepisu art. 36 ust. 4 zd. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest nieomal identyczna z brzmieniem przepisu art. 36 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie Kolegium przez sformułowanie "zbycie nieruchomości" należy rozumieć przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, a nie jak twierdził organ pierwszej instancji, wszelkie czynności cywilnoprawne, w których dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości, a więc występuje również element wyzbycia się przez właściciela tytułu własności, co wyklucza stosowanie regulacji określonej w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przypadku umowy darowizny czy zamiany. Zdaniem Kolegium za powyższym stanowiskiem przemawiała również treść przepisu art. 37 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w którym ustawodawca precyzując moment, na który ustala się wysokość wzrostu wartości zbytej nieruchomości, wyraźnie wskazuje, iż czyni się to na dzień jej sprzedaży, nie zaś na dzień jej zbycia. Kolegium stwierdziło, że obowiązujące przepisy nie dawały podstaw do ustalenia renty planistycznej w sytuacji, gdy przeniesienie własności nieruchomości bądź prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nastąpiło w drodze umowy darowizny lub zamiany.

W niniejszej sprawie odwołujący dokonali przeniesienia własności przedmiotowej działki na rzecz Gminy Miejskiej w T. w drodze umowy zamiany, a zatem, w ocenie Kolegium, nie było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i orzeczenia w tym przedmiocie. W myśl art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość, o której mówi cytowany przepis stanowi niewątpliwie sytuacja, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu, na podstawie którego organ mógłby orzec o prawie lub obowiązku. Stanowisko taki, wypływające z zasady państwa prawnego, jest konsekwencją przyjęcia, iż kompetencji organu administracji publicznej do działań władczych nie można domniemywać – organ władny jest orzekać w sprawie prawnie uregulowanej, a gdy brak jest obowiązującego przepisu, to postępowanie takie należy uznać za bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Kolegium orzekło jak w decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł prokurator Prokuratury Rejonowej w T. zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na błędnym uznaniu, iż obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości nie oznacza upoważnienia do naliczenia takiej opłaty w przypadku przeniesienia własności lub użytkowania wieczystego w formie zamiany oraz żądając uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Zmiana brzmienia przepisu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dokonana została ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 1492 ze zm.). Z dniem 21 września 2004r. ww. przepis jednoznacznie wskazał na obowiązek pobrania przedmiotowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości przez właściciela lub przez użytkownika wieczystego. Zmiana ta została wprowadzona w związku z dodaniem do ustawy o gospodarce nieruchomościami definicji legalnej "zbywania lub nabywania nieruchomości", zgodnie z którą należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Intencją ustawodawcy, który zastąpił słowo "sprzedaż" słowem "zbycie", było zatem rozszerzenie katalogu zdarzeń prawnych objętych regulacją powyższego przepisu.

W ocenie skarżącego Kolegium nie wzięło pod uwagę ratio legis dokonanej w 2004 roku zmiany omawianego przepisu. Skarżący wskazał, że wychodząc z założenia jednolitości i zupełności polskiego systemu prawnego zauważyć należy, że pominięcie przy wykładni przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jest całkowicie nieuprawnione. Podniósł również, że wyłączenie czynności prawnych innych niż sprzedaż, w następstwie których następuje przeniesienie własności nieruchomości może prowadzić do ich dokonywania w celu ominięcia przepisów prawa. Skarżący podniósł ponadto, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000r., sygn. akt OPK 16/00, w której stwierdzono, że nie pobiera się w wypadku darowizny udziału we współwłasności nieruchomości na rzecz osób bliskich, wydana została na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym i jako tak nie może mieć bezpośredniego przełożenia na przepisy obowiązujące obecnie. W czasie wydawania wskazanej uchwały brak było w polskim systemie prawnym definicji "zbycia nieruchomości", wobec czego pogląd wyrażany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie mógł być uznany za prawidłowy. Obecnie jednak opieranie orzeczeń na gruncie nieobowiązującego już stanu prawnego jest rażącym naruszeniem prawa materialnego i jako takie nie powinno mieć miejsca. Skarżący, na poparcie swojego stanowiska, wskazał na poglądy doktryny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowił przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z przepisu tego wynika, że jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę, ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości.

W dniu 1 stycznia 2004r. został zmieniony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym znajdowała się również przedmiotowa nieruchomość. W uchwale zmieniającej plan dokonano zmiany przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości z upraw rolnych na teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wzrost wartości nieruchomości został prawidłowo udokumentowany w sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego operacie szacunkowym. W dniu 18 maja 2005r. skarżący dokonali zbycia tejże nieruchomości w drodze umowy zamiany.

Zasadny był zarzut skargi, w którym skarżący podnosił, że art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) nie odnosi się jedynie do sprzedaży nieruchomości.

Art. 36 ust. 4 ustawy w brzmieniu pierwotnym przewidywał wymierzenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wyłącznie w razie dokonania jej sprzedaży. Przepis ten został jednakże zmieniony przez art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 141, poz. 1492) z dniem 22 września 2004r. w ten sposób, że sprzedaż zastąpiono pojęciem zbycie. W ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zostało sprecyzowane znaczenie tego pojęcia. Należy jednak wziąć pod uwagę, że cytowaną ustawą z dnia 28 listopada 2003r. dodano w art. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) punkt 3b zawierający definicję ustawową zbywania i nabywania nieruchomości, które należy rozumieć jako dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji celowym jest w ocenie Sądu odwołanie się do definicji zbywania nieruchomości zawartej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami dla określenia zakresu zastosowania art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W ocenie Sądu ustawodawca dokonując ww. nowelizacji uznał, że dla celów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami niezbędne było wprowadzenie definicji legalnej pojęcia "zbycie nieruchomości". Definicja ta, wskazując iż zbyciem nieruchomości jest przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, nawiązuje do pojęć z zakresu prawa cywilnego. W nauce prawa cywilnego przeniesienie własności stanowi przejście prawa własności z jego dotychczasowego podmiotu (zbywcy) na inny podmiot (nabywcę) na podstawie umowy. Jednoczesne dokonanie zmiany brzmienia art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w ten sposób, iż słowo "sprzedaje" zastąpiono słowem "zbywa" oznacza, iż ustawodawca dostrzegł wąskie zastosowanie ww. przepisu jedynie do typowych czynności sprzedaży, poszerzył katalog zdarzeń prawnych objętych jego regulacją. Skoro zaś powyższe zmiany zostały zawarte w jednym akcie prawnym zasadnym jest przyjęcie, iż ustawodawca zamierzał pojęcie zbycia nieruchomości wprowadzonym w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym objąć definicją wprowadzoną w art. 4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska są zmiany wprowadzone ustawą z dnia 28 listopada 2003r. w art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Art. 37 ust. 5 tejże ustawy otrzymał brzmienie: "5. Notariusz, w terminie 7 dni od dnia sporządzenia umowy, której przedmiotem jest zbycie nieruchomości, w formie aktu notarialnego, jest zobowiązany przesłać wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta wypis z tego aktu.", podczas gdy uprzednio w przepisie tym na notariusza nałożony był obowiązek nadesłania wypisu z aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości. W brzmieniu sprzed nowelizacji art. 37 ust. 11 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym brzmiał: "11. Zasady określania wartości nieruchomości oraz osoby uprawnione do określania tej wartości ustalają przepisy o gospodarce nieruchomościami." W wyniku nowelizacji przepisowi temu nadano następujące brzmienie: "11. W odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami.". W ocenie Sądu przepis art. 37 ust. 11 w aktualnym brzmieniu odsyła do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami również w zakresie definicji pojęcia "zbycie nieruchomości". Ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera definicji legalnej zbycia nieruchomości, skoro zatem pobranie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest jednym ze skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, to w postępowaniu w przedmiocie tej opłaty pojęcie zbycia nieruchomości należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Pozostawienie w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym regulacji, iż wysokość opłaty o której mowa w art. 36 ust. 4 ustala się na dzień sprzedaży, należało zdaniem Sądu uznać za niedopatrzenie ustawodawcy. Przyjęcie wyłącznie gramatycznej wykładni przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym czyniłoby wspomnianą nowelizację bezprzedmiotową, albowiem określenie wartości nieruchomości na dzień jej sprzedaży wyklucza możliwość ustalenia jej wartości, gdy została ona zbyta w inny sposób. W tym przypadku należy więc wesprzeć się wykładnią celowościową i systemową (por. T.Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wyd. Zakamycze, Kraków 2004)

Powyższe stanowisko znajduje również poparcie w poglądach doktryny, zgodnie z którymi umowa zamiany mieści się w granicach zwrotu "zbycie" (A.Miller, Niektóre problemy wpływu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na wartość nieruchomości. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego z 2005r., nr 7, str. 18) zaś jako zbycie należy traktować każde przeniesienie prawa własności lub użytkowania wieczystego w drodze czynności prawnej, nie ma przy tym znaczenia czy czynność została dokonana odpłatnie, czy pod tytułem darmym, czy świadczenia stron są ekwiwalentne (K.Świderski, Odpowiedzialność gminy z tytułu szkód spowodowanych kształtowaniem ładu przestrzennego. Samorząd Terytorialny z 2006r., nr 9, str. 23).

Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000r., sygn. akt OPK 16/00 (ONSA z 2001r., nr 2, poz. 64), na którą powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stała się nieaktualna w obecnie obowiązującym stanie prawnym. W wyniku nowelizacji dokonanej wyżej omawianą ustawa z dnia 28 listopada 2003r. do polskiego systemu prawa wprowadzono pojęcie "zbycia nieruchomości". Wskazana uchwała została zatem wydana w stanie prawnym, w którym brak było w przepisach prawa takiej definicji. Pogląd zawarty w ww. uchwale nie przemawiał zatem za wykluczeniem z zakresu pojęcia zbycia nieruchomości przeniesienia prawa własności w drodze umowy zamiany.

Ponadto w ocenie Sądu rozumowanie przedstawione w uzasadnieniu ww. uchwały dotknięte było błędem. Zarówno w myśl przepisu art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, do którego odnosiła się uchwała, jak również zgodnie z art. 36 ust. 4 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jedną z przesłanek naliczenia tzw. renty planistycznej jest wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreśla się w orzecznictwie, że opłata planistyczna należy się, gdy majątek właściciela zwiększy się w następstwie uchwalenia lub zmiany planu. Zbycie nieruchomości uruchamia jedynie mechanizm pobrania opłaty i stanowi zarazem drugą z koniecznych przesłanek do zastosowania tej instytucji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2006r., sygn. akt II OSK 955/05, Baza orzeczeń Lex nr 275481). Tymczasem w uzasadnieniu uchwały z dnia 30 października 2000r., sygn. akt OPK 16/00 przyjęto, że jeżeli z powodu uchwalenia lub zmiany planu wzrosła wartość nieruchomości, tylko odpłatne "zbycie" nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy, uzyskanie dodatkowych korzyści. Jest to stwierdzenie nietrafne, albowiem majątek zbywcy zwiększa w istocie już w wyniku uchwalenia lub zmiany planu, który ustala dla danej nieruchomości tego rodzaju przeznaczenie, które wpływa na wzrost jej wartość. Zatem już w wyniku zmiany przeznaczenia nieruchomości w nowym lub zmienionym planie majątek właściciela nieruchomości podlega zwiększeniu. Okoliczność, czy w przyszłości dokona on zbycia nieruchomości, a w szczególności czy dokona tego w ciągu 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy lub jego zmiany stały się obowiązujące, ma tylko znaczenie dla ustalenia renty planistycznej i korzyść uzyskana przez zbywcę jest jedynie następstwem wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu. W tym kontekście nie jest istotną okoliczność, czy zbycie nieruchomości uzasadniające pobranie renty planistycznej miało charakter odpłatny, czy też dokonane zostało pod tytułem darmym.

W konsekwencji stwierdzić należy, że przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy zamiany stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Ponieważ zawarcie przez skarżących umowy zamiany przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 18 maja 2005r. należało w niniejszej sprawie stosować przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 28 listopada 2003r.

Wykładnię art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dokonaną przez organ odwoławczy należało uznać za błędną, co stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zastosowana bowiem przez Kolegium wykładnia skutkowała uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania pierwszej instancji, podczas gdy prawidłowe zastosowanie omawianego przepisu winno było prowadzić do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien wydać decyzję z uwzględnieniem wykładni art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przyjętej przez Sąd.

Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a tym samym uznając skargę za zasadną orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).