Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 972/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64c par. 1 pkt 4,  art. 64 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych i obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ nadzoru) z dnia [...] r. nr [...] uchylające w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] r. o określeniu kosztów egzekucyjnych i obciążeniu nimi wierzyciela – Wójta Gminy G. (dalej także: skarżący, wierzyciel) oraz określające nową wysokość kosztów egzekucyjnych i obciążające tymi kosztami ww. wierzyciela.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A S.A. w K. (dalej: zobowiązana, spółka) na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. wystawionych przez wierzyciela z tytułu podatku od nieruchomości za 2006 r. Wszczynając egzekucję administracyjną, ww. organ doręczył zobowiązanej odpisy tych tytułów wykonawczych, nadto zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności niebędącego bankiem, tj. w B S.A.

Pismem z dnia 21 grudnia 2011 r. zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zaś pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. spółka wniosła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z egzekucją administracyjną, prowadzoną na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Następnie zobowiązana wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] r. oraz (w odniesieniu do pozostałych tytułów wykonawczych) postanowieniem z dnia [...] r.

Z kolei pismem z dnia 2 listopada 2012 r. zobowiązana wniosła o podjęcie postępowania dotyczącego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, z uwagi na wydanie przez SKO decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w sprawie podatku od nieruchomości za 2006 r. i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych zostało w związku z tym podjęte przez organ pierwszoinstancyjny.

2.2. Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł, powstałe w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wystawionych przeciwko spółce i o obciążeniu nimi wierzyciela na podstawie art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 11427 ze zm., dalej: u.p.e.a. albo ustawa egzekucyjna).

W uzasadnieniu tego postanowienia organ pierwszej instancji wskazywał w szczególności na fakt uchylenia przez SKO decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji, będącej podstawą wydania tytułów wykonawczych, co spowodowało, że kosztów egzekucyjnych nie może ponieść zobowiązany.

2.3. Na powyższe rozstrzygnięcie wierzyciel wniósł zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oraz zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 64c § 4 i § 7 ustawy egzekucyjnej poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 58 § 1 ab initio tejże ustawy poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostały w mocy dokonane już w niniejszej sprawie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne dotyczące kosztów egzekucyjnych należnych od zobowiązanego.

2.4. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] (następnie uzupełnionym i sprostowanym) organ nadzoru uchylił zaskarżone zażaleniem postanowienie w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kwotą [...] zł kosztów egzekucyjnych i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł, a w pozostałej części kosztów egzekucyjnych, tj. w kwocie [...] zł, o obciążeniu nimi A S.A. w K..

2.5. Na powyższe rozstrzygnięcie organu nadzoru ww. Spółka złożyła skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. o sygn. akt I SA/Gl 126/15 skargę tę oddalił. Od tego wyroku Spółka złożyła skargę kasacyjną, na skutek której NSA wyrokiem z dnia 7 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 2924/15 uchylił zaskarżony wyrok w całości i uchylił postanowienie organu nadzoru.

2.6. Mając na uwadze wskazania NSA, organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. o określeniu kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł i obciążeniu wierzyciela.

2.7. Pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. wierzyciel złożył na ww. postanowienie organu drugiej instancji skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 539/18 uchylił postanowienie organu nadzoru.

2.8. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne z dnia [...] r. dotyczące kosztów egzekucyjnych.

2.9. Wierzyciel złożył na ww. postanowienie organu drugiej instancji skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 856/19 uchylił postanowienie organu nadzoru.

Sąd wskazał w szczególności, że zapatrywania wyrażone w wydanych już w niniejszej sprawie wyrokach zostały podzielone, a tym samym mogą stanowić zasadniczy trzon prezentowanej wykładni prawnej. Podkreślił, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma drugi z powołanych wyroków, tj. wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., a dotyczący sposobu określania kosztów egzekucyjnych. Pierwszy z powołanych wyroków (wyrok NSA) dotyczył bowiem kwestii zasadności obciążenia wierzyciela w sprawie. Powyższe wynika z treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność łub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd podkreślił, że ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego, nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne. Powołując się na wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 WSA stwierdził, iż dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo powinny tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było im zarzucić naruszenia standardów określonych w tymże wyroku TK. W razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, zadaniem organu nadzoru jest zbadanie, czy koszty egzekucyjne ustalone na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, a jeżeli nie, to organ nadzoru powinien wyartykułować, w jakim zakresie należy dokonać miarkowania kosztów egzekucyjnych. Sąd wskazał, że TK nie zakwestionował możliwości określania stawek procentowo, nie nakazując tym samym stosowania stawek minimalnych, jednakże brak określenia w ustawie górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej nie może powodować, że w pewnych warunkach - w wypadku należności o znacznej wartości - nastąpi całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością opłat ponoszonych za dokonanie tych czynności. Zdaniem WSA, organ nie zastosował się do wytycznych, naruszając art. 153 P.p.s.a.

2.10. Organ nadzoru, realizując wytyczne Sądu, zlecił organowi pierwszej instancji uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie czasochłonności i pracochłonności czynności egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., który na mocy § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (Dz.U z 2020 r., poz. 2444) wstąpił w prawa i obowiązki organu egzekucyjnego właściwego do dnia 31 grudnia 2020 r. pismem z dnia 24 lutego 2021 r.przedłożył wykaz czynności egzekucyjnych (z uwzględnieniem czasochłonności i pracochłonności), które doprowadziły do powstania kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym

Organ nadzoru jednocześnie podkreślił, że z dniem 20 lutego 2021 r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553, dalej także: ustawa zmieniająca) weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z nimi, zmienione zostało brzmienie art. 64 § 1, 64 § 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Organ nadzoru zwrócił nadto uwagę na regulacje przejściowe, zawarte w ustawie zmieniającej. Mianowicie, w art. 7 ust. 1 ww. ustawy stwierdzono, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę za czynności egzekucyjne należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5,7 i 11 oraz 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się wysokości 40.000 zł. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40.000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40.000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł. Art. 10 ustawy stanowi zaś, iż przepisy art. 7-9 stosuje się również do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w art. 64c § 6a i 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Biorąc pod uwagę fakt, że powyższe zmiany weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. oraz to, że koszty egzekucyjne nie zostały uregulowane przez wierzyciela do dnia wejścia w życie tych zmian, organ egzekucyjny wydał w dniu [...] r. zawiadomienie, którym poinformował organ nadzoru o aktualnej wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego i które wynoszą [...] zł. Zdaniem organu nadzoru, koszty te zostały prawidłowo naliczone, zgodnie z obowiązującymi i powołanymi wyżej przepisami prawa, co też organ nadzoru ujął w formie tabeli na stronie 9 postanowienia.

Końcowo organ nadzoru zaakcentował, iż skoro z dniem 20 lutego 2021 r. weszły w życie przepisy zmieniające ww. regulacje ustawy egzekucyjnej, to ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a. i opisane w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 856/19 nie są dla organu wiążące w realiach niniejszej sprawy.

Reasumując, z uwagi na powyższe, organ nadzoru postanowił uchylić postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. i orzec o określeniu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, obciążając nimi wierzyciela.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r. skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

- art. 165 w związku z art. 16 i art. 2 Konstytucji RP, poprzez określenie kosztów egzekucyjnych, których zapłata ma pochodzić z budżetu Gminy, na poziomie znacząco przewyższającym czasochłonność i pracochłonność czynności egzekucyjnych, podczas gdy w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przeprowadzania czynności egzekucyjnych koszty te, zgodnie z ówczesną jednolitą interpretacją przepisów stosowaną przez NSA, obciążałyby zobowiązanego, a wskutek późniejszej diametralnej zmiany sposobu interpretacji tych przepisów, bez zmiany samych przepisów, kosztami tymi ma być obciążony wierzyciel, co prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia Skarbu Państwa kosztem jednostki samorządu terytorialnego;

- art. 124 § 2 w związku z art. 126 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak uzasadnienia faktycznego, obejmującego sposób wyliczenia poszczególnych kwot składających się na opłatę egzekucyjną;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 P.p.s.a. poprzez pominięcie oceny prawnej i niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 856/19 w zakresie, w jakim Sąd ten wskazał, że podstawą do wyliczenia opłaty egzekucyjnej w niniejszej sprawie winna być opłata obliczona przy założeniu, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie jednego tytułu wykonawczego.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego stwierdził, że ujemne skutki finansowe zmiany orzecznictwa bez zmiany samych przepisów, czyli skutki błędnego przeszłego orzecznictwa, winien ponosić Skarb Państwa. Za takim stanowiskiem przemawia konstytucyjna ochrona majątku i samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 Konstytucji) oraz zasada demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji) odczytywana wraz z zasadą wykonywania zadań publicznych samorządu na własną odpowiedzialność (art. 16Konstytucji) - a więc te same względy, które wziął pod uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 1998 r. W związku z tym w sytuacji, gdy za uszczerbek w majątku samorządu odpowiada zmienne orzecznictwo sądów administracyjnych, które w dodatku działa z mocą wsteczną również w sprawach, które miały miejsce przed tą zmianą, ale nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone, wówczas odpowiedzialność za skutki tych zmian winien odpowiadać Skarb Państwa.

Powyższe stanowisko winno zdaniem pełnomocnika spowodować obciążenie skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości adekwatnej do czasochłonności i pracochłonności czynności egzekucyjnych, zgodnie z wiążącym w niniejszej sprawie i prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2019r. o sygn. akt I SA/Gl 856/19. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ poczynił w tym zakresie ustalenia, ale nie wykorzystał ich przy wydawaniu postanowienia. Obciążenie skarżącego opłatą egzekucyjną ponad rzeczywiste koszty związane z czasochłonnością i pracochłonnością organu egzekucyjnego jest jednoznaczne z przypisaniem mu skutków finansowych zmiany orzecznictwa NSA, za którą skarżący nie ponosi żadnej odpowiedzialności.

Dalej pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że zaskarżone postanowienie dotyczy określenia kosztów postępowania egzekucyjnego. W związku z tym w ramach uzasadnienia faktycznego organ winien był wskazać sposób obliczenia poszczególnych kwot zebranych w tabeli na str. 9 uzasadnienia. Nie sposób więc zweryfikować, od jakich kwot i według jakich stawek zostały naliczone koszty zajęcia.

Następnie pełnomocnik zaakcentował, iż wskutek zmiany przepisów, nie stało się nieaktualne stanowisko wyrażone w drugim z wydanych w nn. sprawie wyroków. Zarówno przed zmianą przepisów, jak i po tej zmianie, obowiązują regulacje, z których wynika możliwość pobierania opłat od każdego z tytułów egzekucyjnych. Wobec tego w tym zakresie nie doszło do zmiany przepisów. Przed nowelizacją był to art. 64 § 3, obecnie jest to art. 64 § 2 i § 6 u.p.e.a. W związku z tym aktualne i wiążące pozostają ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w drugim z wyroków WSA w Gliwicach, zgodnie z którym opłaty w niniejszej sprawie powinny być naliczone jakby egzekucja była prowadzona na podstawie jednego tytułu wykonawczego.

W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, ale tylko takiej zmiany, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Pełnomocnik zwrócił przy tym uwagę, iż przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego organ administracji publicznej orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

W niniejszym postępowaniu organ egzekucyjny nie zastosował się do wskazań WSA w Gliwicach i całkowicie pominął fakt, iż w niniejszej sprawie nie jest okolicznością sporną to, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone w oparciu o 12 tytułów wykonawczych, przy czym podstawą do ich wystawienia była jedna decyzja organu podatkowego. W konsekwencji, egzekwowane było jedno zobowiązanie pieniężne a nie kilka zobowiązań. Zdaniem pełnomocnika, świadczy o tym też fakt doręczenia zobowiązanemu wszystkich tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności pieniężnej w jednej przesyłce; tak samo było w przypadku przesyłki skierowanej do dłużnika zajętej wierzytelności, który uznał zajęcie. Ilość tytułów wykonawczych nie może zdaniem pełnomocnika determinować wysokości kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza że dokonane czynności obejmują zbiorczo wszystkie tytuły.

3.2. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

3.3. W piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2021 r. uczestnik postępowania (będący zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym) uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione, akcentując w szczególności, że stanowisko pełnomocnika skarżącego wypaczałoby podstawową rolę sądów, jaką jest wymiar sprawiedliwości. Zaznaczył też, że w pełni zgodne ze standardami demokratycznego państwa prawa jest obciążenie kasztami postępowania egzekucyjnego podmiotu, którego działania niezgodne z prawem skutkowały wszczęciem egzekucji (tj. wierzyciela).

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1.Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).

4.3. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Wójta o nr [...] i od [...] do [...], które wynoszą [...] zł wydane po prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 28 sierpnia 2019r. I SA/Gl 856/19.

4.4. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia przypomnieć na wstępie należy, że z powyższego wyroku wynikają dwie kluczowe wytyczne: po pierwsze możliwość zastosowania stawek procentowych, po drugie ich zastosowanie winno uwzględniać zarówno zakres podejmowanych czynności egzekucyjnych, stopień pracochłonności tych czynności, jak również czas niezbędny do ich podjęcia, a także to, że stawka procentowa opłaty nie powinna prowadzić do takiego obciążenia podmiotu obciążonego wspomnianą należnością finansową, by stawała się rodzajem sankcji pieniężnej. Powyższe wytyczne stanowią bowiem realizację konstytucyjnej wykładni art. art. 64c § 1 pkt 4 i art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w świetle wyroku TK w sprawie 31/14.

Tymczasem Dyrektor nie uwzględnił tych wytycznych wskazując, że z uwagi na zmianę stanu prawnego brak związania oceną prawna i wskazaniami co do dalszego trybu postępowania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a.

4.5. Rozważając prawidłowość zajętego przez organ odwoławczy stanowiska wskazać należy, iż zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., I SA/Łd 1230/08). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Z powyższego wynika, że odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może zatem dotyczyć tylko sytuacji, gdy po pierwsze: w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, po drugie: z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20.07.2017 r. II FSK 1492/15 stwierdził, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące tylko o tyle, o ile odnoszą się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Należy przyjąć, że tracą one moc wiążącą jedynie w czterech przypadkach: 1) w razie zmiany ustawy, 2) w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) po wzruszeniu orzeczenia, w którym zostały sformułowane, w przewidzianym do tego trybie, a także 4) z uwagi na późniejsze podjęcie uchwały przez skład poszerzony NSA zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 01.09.2016 r., II FSK 2029/14; 26.04.2016 r., I OSK 3095/15; 8.01.2010 r., II FSK 1245/08; 3.11.2009 r., I FSK 1170/08).

Tym samym związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu nie ma charakteru absolutnego i trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych.

4.6. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że Sąd podzielił stanowisko Dyrektora, który uznał, że skoro z dniem 20.02.2021 r. na mocy ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553) weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych, to ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania opisane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28.08.2019 r. I SA/Gl 856/19 - w realiach przedmiotowej sprawy - nie były wiążące dla organu. Ponadto, jak trafnie zaznaczył Dyrektor, przedmiotowa zmiana przepisów dokonana została celem realizacji wytycznych, zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie oceny prawnej i niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z 28 sierpnia 2019 r. I SA/GI 856/19 w zakresie w jakim Sąd wskazał, że podstawą do wyliczenia opłaty egzekucyjnej w niniejszej sprawie winna być opłata obliczona przy założeniu, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie jednego tytułu wykonawczego.

Dalej wskazać należy, że w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że obowiązujące od 20.02.2021 r. przepisy nie uzależniają naliczenia opłaty manipulacyjnej od ilości decyzji na podstawie, której zostały wystawione tytuły wykonawcze. Przepisy te wskazują jednoznacznie, iż opłata manipulacyjna od wszczęcia egzekucji administracyjnej wynosi 100 zł, a maksymalną wysokość opłat egzekucyjnych stosuje się odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego, co wynika z art. 64 § 2. Przepis ten stanowi, iż obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego.

Przypomnieć także trzeba, że z dniem 20.02.2021r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553) weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych. W ustawie tej zostały również zawarte regulacje przejściowe, a mianowicie w art. 7 ust. 1 stwierdzono, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.

Art. 8 ust. 1 wskazuje, iż niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę za czynności egzekucyjne należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5,7 i 11 oraz 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się wysokości 40 000 zł.

2. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.

3. Nie pobiera się opłaty, której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł.

Zgodnie natomiast z art. 10 tej ustawy przepisy art. 7-9 stosuje się również do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w art. 64c § 6a i 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Zdaniem Sądu zasadnie organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 lutego 2021r. Mając na uwadze fakt, że ww. zmiany weszły w życie 20.02.2021 r. oraz to, że koszty egzekucyjne nie zostały uregulowane przez wierzyciela do dnia wejścia w życie tych zmian organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] r. nr [...] poinformował (m.in.) tut. organ o aktualnej wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Wójta o nr [...] i od [...] do [...], które wynoszą [...] zł. Tym samym koszty te zostały prawidłowo naliczone, zgodnie z obowiązującymi, a powołanymi wyżej przepisami prawa, co obrazuje poniższa tabela na stronie 9 zaskarżonego postanowienia.

4.7. Niezależnie od powyższego skład orzekający podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 10.03.2021 r., III FSK 1448/21, zgodnie z którym w omawianym wyroku w sprawie 31/14 Trybunał nie wypowiadał się w kwestii niezgodności z Konstytucją art. 64 § 3 u.p.e.a. Przepis ten, w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Natomiast w odniesieniu do przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał wypowiadał się w zakresie w jakim przepis ten nie określa maksymalnej wysokości opiaty manipulacyjnej. Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. zdanie drugie opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym. Zatem wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, organ egzekucyjny miał podstawę do tego, aby wyliczyć należne opłaty egzekucyjne (określając ich maksymalną wysokość w związku z ww. wyrokiem Trybunału w drodze analogii do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego. Nie ma podstaw, aby skutki omawianego wyroku Trybunatu rozciągać na art. 64 § 3 i art. 64 § 6 (w zakresie w jakim nie dotyczy wyrok Trybunału) u.p.e.a. Na etapie wystawienia tytułu wykonawczego to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, decyduje, czy należność pieniężna ma zostać objęta jednym, czy tez wieloma tytułami wykonawczymi. W tej sprawie wierzyciel wystawił kilka oddzielnych tytułów wykonawczych obejmujących jedną należność. W konsekwencji znajdował tu zastosowanie art. 64 § 3 u.p.e.a., którego brzmienie nie budzi wątpliwości i co do którego istnieje domniemanie konstytucyjności. W świetle tego przepisu, w powiązaniu z art. 64c § 4 u.p.e.a., wierzyciel powinien liczyć się z konsekwencjami uruchomienia postępowania egzekucyjnego w oparciu o kilkanaście wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych".

4.8. Mając na uwadze dotychczasowe rozważania Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 165, w związku z art. 16 i art. 2 Konstytucji, poprzez określenie kosztów egzekucyjnych, których zapłata ma pochodzić z budżetu Gminy, na poziomie znacząco przewyższającym czasochłonność i pracochłonność czynności egzekucyjnych, podczas gdy w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przeprowadzania czynności egzekucyjnych koszty te - zgodnie z ówczesną jednolitą interpretacją przepisów stosowaną przez NSA obciążałyby zobowiązanego, a wskutek późniejszej diametralnej zmiany sposobu interpretacji tych przepisów przez NSA, bez zmiany samych przepisów, kosztami tymi m być obciążony wierzyciel, co prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia Skarbu Państwa kosztem jednostki samorządu terytorialnego.

4.9. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 124 § 2, w związku z art. 126 i 107 § 3 Kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego, obejmującego sposób wyliczenia poszczególnych kwot składających się na opłatę egzekucyjną wskazać należy, że również nie zasługują one na uwzględnienie.

Po pierwsze w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono stan faktyczny sprawy. Po drugie dokonano jego analizy w aspekcie mających zastosowanie w sprawie regulacji ustawy egzekucyjnej. Ponadto w tabeli zamieszczonej na stronie 13 zaskarżonego postanowienia wykazana została różnica pomiędzy naliczonymi kosztami egzekucyjnymi w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy, a przepisami obowiązujące od 20.02.2021 r. W przedmiotowej sprawie, zmieniła się bowiem tylko wysokość naliczonej opłaty manipulacyjnej. Z przywołanych w zaskarżonym postanowieniu przepisów jednoznacznie wynika, iż opłata za zajęcie (w całości zrealizowane), jeżeli nie przekracza 40 000,00 zł należna jest organowi egzekucyjnemu w całości, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Dodać także należy, że ani wyrok TK w sprawie 31/14, ani przepisy ustawy egzekucyjnej zarówno w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021r. jak i po tej dacie, nie dają podstaw do różnicowania wysokości kosztów egzekucyjnych w zależności od tego czy obowiązek ich zapłaty spoczywa na zobowiązanym czy też wierzycielu.

Powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.10. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną, oddalił.