Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1259/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1 pkt 7, art. 435 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2094
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej V. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1419/20 w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1419/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę V. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr DL.WIPO.412.593.2019/KGr z dnia 6 lutego 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym w sprawie.

Komendant Placówki Straży Granicznej w Hrebennem w dniu 9 sierpnia 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju jego pochodzenia a następnie decyzją z tego samego dnia zobowiązał go do powrotu. Organ stwierdził, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm., dalej jako ustawa o cudzoziemcach), a także, że nie zachodzi żadna okoliczność wyłączająca z art. 303 ust. 1 tej ustawy. Organ ustalił, że w dniu 23 lipca 2019 r. dokonano wpisu danych skarżącego do wykazu cudzoziemców niepożądanych na terytorium RP oraz do Systemu Informacyjnego Schengen do celów odmowy wjazdu na terytorium państw Schengen. Wpisy te obowiązują do 10 marca 2020 r. w związku z wydaną wcześniej, przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Hrebennem wobec skarżącego, ostateczną decyzją z 22 kwietnia 2018 r. nr BI-KO/8O6/D-ZDP/2018 orzekającą o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku. Podstawą wpisu danych był art. 435 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 438 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym w ww. wykazie umieszcza się i przechowuje dane cudzoziemca, któremu została wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu z orzeczonym zakazem ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zakazem wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres określony w decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu, jeżeli orzeczono w niej o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Komendant stwierdził, że w tych okolicznościach została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach, stanowiąca obligatoryjną przesłankę do wydania wobec cudzoziemca decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr DL.WDP0.412.593.2019/KGr z dnia 6 lutego 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że podstawę do wydania decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach. Odnosząc się do zarzutów naruszeń proceduralnych Szef Urzędu wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, miał on możliwość korzystania z pomocy tłumacza, którego udziału odmówił zapewniając organ o znajomości języka polskiego, co poświadczył własnoręcznym podpisem. Nie doszło także do naruszenia art. 10 § 2 K.p.a. Cudzoziemiec był uczestnikiem postępowania, czynnie uczestniczył w każdym z jego etapów i na każdym etapie był informowany o przysługujących mu uprawnieniach. Na żadnym z etapów postępowania nie wniósł o przeprowadzenie dodatkowych dowodów, a przed samym wydaniem decyzji został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym (czynność udokumentowana protokołem podpisanym przez cudzoziemca bez żadnych uwag). Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji, stosownie do art. 327 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wręczył cudzoziemcowi pisemne tłumaczenie podstawy prawnej wydanej decyzji, rozstrzygnięcia oraz pouczenia, tego czy i w jakim trybie służy odwołanie od decyzji w jego języku ojczystym tj. ukraińskim.

W odniesieniu do wniosku dowodowego skarżącego z dnia 16 sierpnia 2019 r. w przedmiocie usunięcia danych z wykazu, organ odwoławczy zauważył, że był to wniosek o udostępnienie informacji o umieszczeniu danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i na jego podstawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał w dniu 19 września 2019 r. zaświadczenie, że dane V. P. figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, z terminem obowiązywania do dnia 10 marca 2020 r. oraz, że zostały one także przekazane do Systemu Informacyjnego Schengen do celów odmowy wjazdu na terytorium państw obszaru Schengen również z terminem obowiązywania do dnia 10 marca 2020 r. Zaświadczenie zostało doręczone w dniu 27 września 2019 r.

Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

• art. 302 ust.1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż dane cudzoziemca figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany - w sytuacji kiedy ww. wpis obowiązywał do dnia 10 marca 2020 r. i na dzień złożenia przedmiotowej skargi wygasł; tym samym podstawa wydania obu decyzji, a w konsekwencji decyzja organu II instancji winna być uchylona a postępowanie w sprawie umorzone;

• art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwą zawężającą wykładnię i błędne uznanie, iż zasadnym było wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu - w sytuacji gdy wobec strony występują przesłanki negatywne do jej wydania, w szczególności przesłanka naruszenia prawa do życia w rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r.;

• art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, w tym niepodjęcie z urzędu czynności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, wydając kolejne rozstrzygnięcie organu II instancji bez przeprowadzenia istotnych dowodów wskazanych przez skarżącego;

• art. 8 K.p.a. poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

• art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz zgłoszenie żądań, strona nie została powiadomiona o zakończeniu postępowania przed wydaniem zaskarżanej decyzji gdyż stronie nie przesłano zawiadomienia na podstawie art. 36 K.p.a. czym uniemożliwiono czynny udział w toku postępowania oraz możliwość zgłoszenia nowych wniosków lub żądania przeprowadzenia rozprawy lub innych dowodów (brak w aktach sprawy zawiadomienia z potwierdzeniem doręczenia stronie);

• art. 75, 76, 77, 78 i 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób określony w K.p.a. postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy i prawdy obiektywnej, nieuwzględnienie przez Szefa Urzędu aktualnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji przez organ II instancji.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd stwierdził, że ustalenia dowodowe poczynione przez organy uzasadniały zastosowanie w sprawie art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach i orzeczenie zgodnie z tym przepisem o zobowiązaniu skarżącego do powrotu. Sąd zauważył, że przepis ten ma obligatoryjny charakter. Przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne", a zatem właściwy organ ma obowiązek wydania decyzji w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. Zatem w przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, wystąpi któraś z ww. przesłanek, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary", lecz organ zobowiązany jest do wydania orzeczenia zgodnego z treścią ww. artykułu, tj. decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

Sąd I instancji wskazał, że wystarczającą przesłanką do wydania decyzji na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach jest sam fakt obowiązywania wpisu w wykazie prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz stwierdzenie tej okoliczności przez służby graniczne w momencie przekraczania przez cudzoziemca granicy państwa. Sąd podkreślił, że na zasadzie wzajemności, wpisy dotyczące osób niepożądanych są zamieszczane w bazach danych odpowiednich organów państw obszaru Schengen, w których umieszcza się dane osób niepożądanych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jak również na terytorium innych państw obszaru Schengen. Zdaniem Sądu, nie miała znaczenia dla sprawy okoliczność, że wpis danych skarżącego obowiązywał do dnia 10 marca 2020 r., ponieważ, jak słusznie podkreślił Szef Urzędu, wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na tej podstawie jest fakt ujawnienia tej okoliczności przez służby graniczne w momencie przekraczania przez cudzoziemca granicy państwa. Mimo podnoszonych przez skarżącego wątpliwości uchylenie decyzji, wydanej tylko dlatego że wpis przestał obowiązywać godziłoby w fundamentalną zasadę trwałości decyzji ale przede wszystkim byłoby naruszeniem powołanego wyżej przepisu zobowiązującego stronę do powrotu na wypadek zaistnienia którejkolwiek z przesłanek w nim wymienionych.

Sąd I instancji nie dopatrzył się okoliczności, które umożliwiłyby organom odstąpienie od wydania ww. decyzji, wymienionych w art. 303 ust. 1 i art. 302 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Sąd nie dopatrzył się również przesłanek do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na naruszenie prawa do życia rodzinnego i prywatnego.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał również przyjęcie oceny, że w niniejszej sprawie nie zachodziła także żadna z okoliczności wymienionych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy.

Sąd I instancji wskazał, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. Ww. regulacja nie może być interpretowana w sposób prowadzący do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania, jak również ww. przepis nie stanowi normy gwarancyjnej o charakterze generalnym zakazującej wydalenia cudzoziemca prowadzącego w kraju goszczącym życie rodzinne. Ingerencja w prawa chronione art. 8 Konwencji, aby mogła zostać uznana za dopuszczalną musi służyć ochronie określonych dóbr (bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób). Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia prawa do życia w rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu ww. Konwencji Sąd stwierdził, iż ze złożonych w sprawie zeznań wynikało, że skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zeznał także, że z żadnym obywatelem polskim ani obywatelem UE nie wiążą go jakiekolwiek więzy rodzinne. Tym samym nie było podstaw do twierdzenia, że cudzoziemiec prowadzi życie rodzinne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ratio legis normy określonej w art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 oraz art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach stanowiło stworzenie wyjątkowego instrumentu ochrony przed wydaleniem z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i umożliwienie legalizacji pobytu tym cudzoziemcom, którzy w Polsce prowadzą życie rodzinne. Celem rozwiązania przyjętego w ww. regulacji nie było umożliwienie legalnego pobytu w Polsce cudzoziemcom, którzy prowadzą życie rodzinne w innym kraju.

Zdaniem Sądu, poprzez zobowiązanie skarżącego do powrotu nie zostało także naruszone prawo do poszanowania jego życia prywatnego. Centrum życiowe skarżącego, w świetle jego zeznań, koncentruje się na Ukrainie. Do Polski przyjeżdżał jedynie na krótkie pobyty - w ramach małego ruchu granicznego. Nie sposób uznać, że w okresie tych pobytów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżący nawiązał tak silne więzy, które czyniłby zobowiązanie go do powrotu niedopuszczalnym, jak to może mieć miejsce w przypadku osób, które przez wiele lat przebywały w kraju goszczącym. Więzi jakie skarżący ewentualnie nawiązał podczas ww. przyjazdów nie miały charakteru głębszych relacji, wskazujących na wysoki stopień integracji społecznej.

Wobec powyższego Sąd uznał, że decyzja o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w sposób oczywisty nie narusza jego prawa do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, a formułowane w tym zakresie zarzuty są całkowicie bezpodstawne. Cudzoziemiec w postępowaniu odwoławczym nie wskazał aby w kraju pochodzenia występowało jakiekolwiek zagrożenie jego praw gwarantowanych w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu 9 sierpnia 2019 r., skarżący zeznał, że nie obawia się powrotu do kraju swojego pochodzenia.

Wskazując na treść art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 319 pkt 3 tej ustawy Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo określony został termin dobrowolnego powrotu, jak również zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP i innych krajów obszaru Schengen. Sąd zaznaczył także, że zastosowany w przedmiotowej decyzji 3 letni okres zakazu ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen jest okresem minimalnym, do orzeczenia którego organ był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów, a jednocześnie, który jest współmierny do charakteru czynu popełnionego przez cudzoziemca i stanowi oddziaływanie prewencyjne i wychowawcze.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy dotyczący skarżącego nie pozwalał na stwierdzenie spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 303 ustawy o cudzoziemcach, a których wystąpienie wyklucza wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności w sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Odnosząc się do tych kwestii, Sąd stwierdził, że organy obu instancji należycie wyjaśniły wszelkie wątpliwości przesłuchując skarżącego, a jego zeznania nie wskazywały na realne ryzyko wystąpienia zagrożeń wymienionych w powyższym przepisie.

Wbrew podniesionym w skardze zarzutom co do naruszenia procedury administracyjnej, Sąd uznał, że organy obu instancji właściwie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały słusznej oceny materiału dowodowego, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia procedury - przepisów postępowania administracyjnego. Zgromadzone w sprawie dowody zostały ocenione, chociaż, co zrozumiałe, skarżący z poczynioną oceną może się nie zgadzać. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało wymagane prawem elementy, które pozwalają stronie, wbrew jej stanowisku, na poznanie powodów podjęcia decyzji dla niej niekorzystnej. Mając na uwadze podniesiony zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. Sąd stwierdził, że skarżący był świadom podejmowanych czynności, w których zresztą uczestniczył. Strona miała zatem pełną możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również zapoznania się z zebranymi dowodami, co miało miejsce (protokół zapoznania się z aktami sprawy).

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 ust. (powinno być pkt) 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.) poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy sprawa będąca przedmiotem decyzji organu w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną tj. decyzją Komendanta Placówki Straży Granicznej w Korczowej z dnia 22 kwietnia 2018 r., nr BI-KO /806/D-ZDP/2018, utrzymaną w mocy przez decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dnia 8 lutego 2020 r., nr DL.WIPO.412.733.2018/HH, w której skarżący został już zobowiązany do powrotu oraz zakazano mu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen,

b) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji nierozpoznania przez organ II Instancji wszystkich zarzutów dotyczących uchybień proceduralnych i prawnych organu I instancji, którymi obarczone było postępowanie administracyjne polegających na nie podjęciu przez organ wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie uwzględnieniu słusznego interesu strony postępowania - skarżącego, jak również nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie tj. w szczególności organ nie poczynił dostatecznych ustaleń w zakresie tego, iż:

i) sprawa będąca przedmiotem decyzji organu zobowiązująca skarżącego do powrotu i zakazująca ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną tj. Decyzją Komendanta Placówki Straży Granicznej w Korczowej z dnia 22 kwietnia 2018 r., nr BI-KO /806/D- ZDP/2018, utrzymaną w mocy przez Decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dnia 8 lutego 2020 r., nr DL. WIPO.412.733.2018/HH, w której skarżący został już zobowiązany do powrotu oraz zakazano mu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen,

ii) skarżący został zatrzymany podczas opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wcześniej został wpuszczony legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz posiadał ważną wizę krajową uprawniającą do przekroczenia granicy,

iii) skarżący nie miał wiedzy, iż jego dane zostały wprowadzone do wykazu osób niepożądanych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i nigdy nie otrzymał żadnego dokumentu potwierdzającego tę informację,

iv) w chwili wydawania decyzji toczyło się postępowanie o usunięcie danych skarżącego z wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, co ostatecznie doprowadziło do błędnego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

c) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9 oraz art. 11 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji nierozpoznania przez organ II Instancji wszystkich zarzutów dotyczących uchybień proceduralnych i prawnych organu pierwszej instancji, którymi obarczone było postępowanie administracyjne tj. prowadzenie postępowania przez organ i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, brak należytego i wyczerpującego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego będących przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie,

d) art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 10 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy skarżącemu nie został zapewniony czynny udział na każdym etapie postępowania oraz przed wydaniem decyzji nie umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności nie powiadomiono skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego przed wydaniem zaskarżanej decyzji, co tym samym uniemożliwiło skarżącemu możliwość zgłoszenia nowych wniosków i żądań,

e) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie skargi oraz nie uchylenie zaskarżonych decyzji organu I i II Instancji w sytuacji naruszenia przez organ II Instancji przepisów K.p.a. tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w sposób opisany szczegółowo powyżej, co spowodowało nierozpoznanie przez organ II instancji wszystkich zarzutów dotyczących uchybień proceduralnych i prawnych organu I instancji, którymi obarczone było postępowanie administracyjne w postaci braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ograniczenie ustalenia stanu, co ostatecznie doprowadziło do błędnego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia,

f) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo dopuszczenia się przez organ naruszenia art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. w postaci zaniechania wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego jego treści w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji,

g) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy postępowania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr DL.WIPO.412.733.2018/HH, w szczególności zaświadczenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr DL.WWC.4171.1108.2019/MW z dnia 19 września 2019 r., który to dowód był niezbędny dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, a skarżący nie mógł powoływać tego dowodu na wcześniejszym etapie postępowania z uwagi na uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w toku postępowania i zgłoszenia nowych wniosków i żądania.

Zarzucając naruszenie prawa materialnego skarżący wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji:

a) art. 302 ust. 1 pkt 7 - ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego w sytuacji gdy:

i) sprawa będąca przedmiotem decyzji organu zobowiązująca skarżącego do powrotu i zakazująca ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną tj. decyzją Komendanta Placówki Straży Granicznej w Korczowej z dnia 22 kwietnia 2018 r., nr BI-KO /806/D-ZDP/2018, utrzymaną w mocy przez decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dnia 8 lutego 2020 r., nr DL.WIPO.412.733.2018/HH, w której skarżący został już zobowiązany do powrotu oraz zakazano mu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen,

ii) skarżący został zatrzymany podczas opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wcześniej został wpuszczony legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz posiadał ważną wizę krajową uprawniającą do przekroczenia granicy,

iii) skarżący nie miał wiedzy, iż jego dane zostały wprowadzone do wykazu osób niepożądanych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i nigdy nie otrzymał żadnego dokumentu potwierdzającego tę informację,

iv) w chwili wydawania decyzji toczyło się postępowanie o usunięcie danych skarżącego z wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany,

b) art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy decyzja narusza prawo do życia rodzinnego i prywatnego skarżącego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., w szczególności decyzja powoduje uniemożliwia wykonywanie przez skarżącego działalności zarobkowej co powoduje pogorszenie się ekonomicznych warunków życia rodziny skarżącego w kraju jego pochodzenia.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, które nie zostały zapłacone w całości ani w części. Skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, która w ocenie skarżącego kasacyjnie, uzasadnia postawione przez niego zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a., zdanie drugie, uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna wniesiona przez V. P. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wbrew temu co sugeruje skarżący kasacyjnie wydana w niniejszej sprawie decyzja nie jest decyzją, która dotyczy tej samej sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, czyli nie zachodzi podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej K.p.a.). Powoływana decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w Korczowej z dnia 22 kwietnia 2018 r. nr BI-KO/806/D-ZDP/2018, utrzymana w mocy decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 8 lutego 2020 r. nr DL.WIPO.412.733.2018/HH w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen odnośnie do rodzaju rozstrzygnięcia jest decyzją tożsamą do obecnie zaskarżonej decyzji. Jednak fakt, że organy wydały w stosunku do skarżącego kolejną decyzję o zobowiązaniu go do powrotu i wydały kolejny zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen nie oznacza, że ta kolejna decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzją wydaną w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 8 lutego 2020 r.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz Sąd I instancji nie dysponowali aktami administracyjnymi spraw, w których zapadły uprzednie decyzje zobowiązujące skarżącego do powrotu. Skarżący nie podnosił w skardze zarzutu z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Mając jednak zeznania skarżącego zawarte w protokole przesłuchania przed organem I instancji z 9 sierpnia 2019 r. można wnioskować, że powodem wydania poprzedniej decyzji o zobowiązaniu do powrotu była okoliczność zatrzymania skarżącego na przejściu granicznym w Korczowej za przewóz papierosów bowiem skarżący wskazuje tę okoliczności w odpowiedzi na pytanie czy kiedykolwiek został zatrzymany w Polsce przez organy ścigania (k. 13 akt I instancji). Kontynuując odpowiedź wskazuje, że dostał wtedy deportację na 1 rok. Z dalszej wypowiedzi wynika, że jego pracodawca miał załatwić by mógł nadal przyjeżdżać do pracy do Polski jednak kontakt z pracodawcą urwał się i do chwili przesłuchania nie miał z nim kontaktu. Ponieważ upłynęło ponad rok czasu od deportacji sądził, że została ona anulowana przez poprzedniego pracodawcę.

Z powyższego wynika, że uprzednio wydana decyzja ostateczna miała za podstawę zobowiązania do powrotu inną przesłankę z art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Prawdopodobnie mógł być to art. 302 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, który stanowi, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Nielegalny przewóz papierosów wskazuje właśnie na taką kwalifikację prawną decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

W niniejszej sprawie podstawą wydania decyzji jest natomiast art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach, czyli to, że obowiązuje wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Bezsprzecznie w związku z wydaniem poprzedniej decyzji o zobowiązaniu do powrotu dane skarżącego od 23 lipca 2019 r. figurowały w wykazie cudzoziemców niepożądanych na terytorium RP i w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu terytorium państw obszaru Schengen. Wpisy te obowiązują do 10 marca 2020 r. Podstawą wpisu danych był art. 435 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 438 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, z których to przepisów wynika, że w wykazie umieszcza się i przechowuje dane cudzoziemca, jeżeli cudzoziemcowi została wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu z orzeczonym zakazem wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zakazem wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Wpisu dokonuje się na okres określony w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli orzeczono w niej o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Wobec powyższego uznać należało, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej bowiem rodzajowo tożsame decyzje o zobowiązaniu do powrotu i zakazie ponownego wjazdu dotyczyły innych podstaw prawnych i faktycznych ich wydania. Nie można tym samym uznać, że pomiędzy wydanymi w stosunku do skarżącego decyzjami zachodziła tożsamość przedmiotowa tj. identyczność odnośnie do ich stanu faktycznego i prawnego.

Jak słusznie wskazuje NSA z wyroku z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1228/17, decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje więc w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Stan faktyczny poprzedniej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 8 lutego 2020 r. jednoznacznie jest odmienny niż w zaskarżonej decyzji, która stanowiła przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie. Oba stany faktyczne nie mieszczą się w ramach tej samej hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia w tych sprawach.

Wobec powyższego niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 ust. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Skoro nie zachodziła przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., to Sąd I instancji nie mógł w zaskarżonym wyroku stwierdzić nieważności decyzji stosownie do art. 145 § 1 ust. 2 P.p.s.a.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że decyzje organów administracji wydane zostały z zachowaniem wymogów procesowych wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. a wobec tego należało skargę oddalić.

Kwestia nieważności decyzji nie była rozpatrywana przez organy albowiem w okolicznościach sprawy powaga rzeczy osądzonej nie miała miejsca. Argumentacja została przedstawiona powyżej.

Okoliczność, że skarżący wjeżdżając do Polski w dniu 21 lipca 2019 r. nie napotkał przeszkód w przekroczeniu granicy pomimo wcześniej wydanej decyzji o zobowiązaniu do powrotu i zakazie ponownego wjazdu wynikała tylko z tego, że z niewiadomych przyczyn wpis o umieszczeniu danych skarżącego w wykazie cudzoziemców, których pobyt w Polsce jest niepożądany i w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu na terytorium państw obszaru Schengen został dokonany przez organy dopiero w dniu 23 lipca 2019 r. Zatem podczas przekraczania granicy 21 lipca 2019 r. straż graniczna nie mogła sprawdzając dane cudzoziemca w ww. bazach danych stwierdzić, że figuruje w ich gdyż wpisu jeszcze nie było.

Brak wiedzy skarżącego o wpisie jego danych do odpowiednich systemów danych dotyczących informacji o osobach przekraczających granice nie wpływał na prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji. Wpisu dokonuje się z mocy prawa w sytuacjach wskazanych w art. 435 ust. 1 pkt 1 - 7 ustawy o cudzoziemcach. Jak stanowi wprost ust. 2 tego artykułu umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie może nastąpić bez jego wiedzy i zgody. Organy skorzystały z powyższego uprawnienia i było to działanie zgodne z prawem.

Nie jest prawdą, że w chwili wydawania decyzji toczyło się postępowanie o usunięcie danych skarżącego z wykazu cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany. Skarżący w dniu 16 sierpnia 2019 r. zawnioskował do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o udostępnienie informacji o umieszczeniu jego danych w przedmiotowym zbiorze, co zostało potwierdzone zaświadczeniem z 19 września 2019 r. Nawet gdyby przyjąć, że postępowanie w celu usunięcia danych zostało wszczęte a nawet zakończone ich usunięciem na etapie wniesienia skargi, to nie ma to znaczenia dla legalności zaskarżonych decyzji. Decyzje odnosiły się bowiem do faktu istnienia wpisu danych skarżącego w chwili kiedy zgłosił się do odprawy granicznej na przejściu drogowym w Hrebennem 9 sierpnia 2019 r.

Wskazane powyżej okoliczności wbrew przekonaniu skarżącego nie stanowiły o legalności zaskarżonej decyzji bowiem nie miały wpływu na wydane przez organ rozstrzygnięcie. Organy nie odnosiły się do tych zdarzeń bowiem po pierwsze nie miały one znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia a po drugie w odwołaniu nie podnoszono tych kwestii jako mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji słusznie uznał, że przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy organy udzieliły skarżącemu niezbędnych wskazówek i informacji odnośnie jego praw i obowiązków. Decyzja z rozstrzygnięciem została mu przetłumaczona, zapoznał się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji o czym świadczy jego podpis. Zeznania w sprawie składał bez udziału tłumacza bowiem oświadczył, że rozumie język polski. Zatem organy dołożyły starań by prawa procesowe skarżącego zostały uwzględnione i zasada przekonywania została zachowana. Uzasadnienie decyzji zawierające motywy rozstrzygnięcia, czyli informacje o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy zostało sporządzone. Dbając o prawo do zaskarżenia przetłumaczono skarżącemu pouczenie. Skarżący w toku postępowania przed organami uczestniczył w czynnościach i miał świadomość podejmowanych wobec niego działań. Zapoznał się z zebranymi dowodami i miał możliwość wypowiedzenia się odnośnie do zebranych dowodów, co potwierdza podpisany przez niego protokół zapoznania się z aktami sprawy. Wobec tego zarzuty naruszenia przez Sąd art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 11, art. 10 K.p.a. były chybione bowiem Sąd nie dopatrzył się naruszenia ww. przepisów proceduralnych przez organy i stwierdził zatem, że nie było podstaw do uwzględnienia skargi. W tej sytuacji procesowej Sąd nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c bowiem nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w postępowaniu organu, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie sprawy Sąd nie naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. bowiem nie dopatrzył się w postępowaniu organu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W sprawie istniały podstawy do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji a nie zachodziły podstawy do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Zdaniem NSA, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z zaświadczenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 19 września 2019 r. w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. przez Sąd I instancji nie było konieczne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie bowiem z zaświadczenia tego wynikało to co już zostało wcześniej ustalone innymi dowodami np. zapisami z wykazu cudzoziemców niepożądanych na terytorium RP zawartymi w aktach administracyjnych sprawy tj. że skarżący na dzień 9 sierpnia 2019 r. figurował w wykazie a wpis ten obowiązywał do 10 marca 2020 r.

W ocenie NSA, nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach czy art. 348 ust. 2 tej ustawy. Jak już wskazano na wstępie zobowiązanie skarżącego do powrotu i orzeczenie zakazu ponownego wjazdy na terytorium RP i państw obszaru Schengen było uzasadnione bowiem niewątpliwie dane skarżącego na dzień wydania decyzji figurowały w wykazie, o którym mowa w art. 434 ustawy o cudzoziemcach, podstawą wpisu był art. 435 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Sąd dogłębnie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 9 i 10) co spowodowało, że udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na naruszenie prawa do życia rodzinnego i prywatnego nie mogło mieć miejsca. NSA podziela przedstawioną tam argumentację. Przytaczanie po raz kolejny tych motywów jest zatem zbędne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.