Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1243/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Prezes Rady Ministrów (dalej także: "organ") - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: "k.p.a.") – w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie przyznania M. M. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") renty specjalnej, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm. - dalej także: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

M. M. zwrócił się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej. W swych wystąpieniach podniósł między innymi, że ukończył Technikum Zawodowe i uzyskał tytuł technika budowlanego o specjalności budownictwo ogólne. Skarżący poinformował, że jest osobą pokrzywdzoną przez sądy, prokuraturę oraz szpital. Jak stwierdził, z powodu śmierci ojca w 1980 r. w wyniku wypadku komunikacyjnego "(...) nabawiłem się choroby psychicznej (...)". Skarżący wskazał, iż w 2008 r. starał się o otrzymanie zadośćuczynienia za cierpienia moralne i psychiczne wywołane śmiercią ojca w kwocie 450.000 zł od Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji "[...]". Działania te okazały się bezskuteczne. W dniu [...] listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział [...] oddalił powództwo M. M. o rentę i zapłatę od Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego im. [...] w L., a w dniu [...] czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w K. [...] Wydział [...] oddalił apelację M. M. od wskazanego wyroku. Skarżący poinformował również, że jest autorem wierszy polityczno-biograficznych. Skarżący podniósł ponadto, że posiada trudną sytuację socjalno-bytową. Jego stałe miesięczne dochody stanowi świadczenie rentowe w wysokości 857 zł oraz dodatek pielęgnacyjny - 153 zł. Skarżący wskazał, że posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Skarżący poinformował również, że z powodu tragicznej śmierci ojca w wyniku zdarzenia komunikacyjnego - potrącenia na przejściu dla pieszych "doznał cierpienia" i nie może pogodzić się z tym, iż sprawca wypadku nie został ustalony, przez co on utracił zdrowie.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - odmówił przyznania M. M. renty specjalnej.

W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na treść przepisu art. 82 ust. 1 cyt. ustawy - wskazał, że świadczenie może być przyznane osobie posiadającej wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności, np. zawodowej, artystycznej, społecznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Prezes Rady Ministrów wskazał jednocześnie, że brana jest też pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże zauważył, iż nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. Mając na względzie powyższe, Prezes Rady Ministrów stwierdził, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego.

Organ wskazał, że z informacji przekazanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wynika, że skarżący M. M. jest żonaty, ma dwoje dorosłych dzieci, zaś jego rodzice nie żyją. Posiada rodzeństwo - dwóch braci zamieszkujących na tej samej posesji. Skarżący jest zameldowany na pobyt stały w Gminie K. – L., gdzie mieszka jego żona i dorosłe dzieci. Natomiast, jak stwierdził organ, skarżący od ok. 17 lat mieszka na terenie Gminy S., gdzie posiada zameldowanie na pobyt czasowy. Użytkuje 1 pokój wyposażony w sprzęt gospodarstwa domowego, piec węglowy, brak łazienki. Wnioskodawca posiada ok. 23 lata stażu pracy, pracował zawodowo do 1997 r. Od 1998 r. z powodu niezdolności do pracy nie jest w stanie podejmować prac zarobkowych. Od ok. 1998 r. leczy się z powodu zaburzeń psychicznych, był hospitalizowany w Wojewódzkim Szpitalu Neuropsychiatrycznym w L., gdzie zdiagnozowano u niego schizofrenię. Pozostaje pod stałą opieką lekarską. Organ zauważył, że skarżący posiada orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdzające trwałą, częściową niezdolność do pracy oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z ustaleń organu wynikało również, że skarżący otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 857 zł, zasiłek pielęgnacyjny wypłacany przez Ośrodek w wysokości 153 zł. Posiada udział w gospodarstwie rolnym położonym w Gminie S. w 1/3 części z powierzchni przeliczeniowej 1,5750 ha oraz udział w 1/3 powierzchni przeliczeniowej 3,2492 ha gospodarstwa rolnego położonego na terenie Gminy K.. Łączny dochód wynosi 1473,12 zł miesięcznie.

Prezes Rady Ministrów uznał, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i zgromadzonych przez organ w sprawie dokumentów, nie dają podstaw do przyznania skarżącemu M. M. świadczenia specjalnego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zwrócił się o przyznanie renty specjalnej. Skarżący wskazał, że "bezduszność władz" doprowadza go do wielkiego rozstroju zdrowia. Skarżący podniósł, że w instytucjach jest wielkie milczenie w związku ze śmiercią jego ojca. W treści odwołania skarżący wskazał osobę winną śmierci swego ojca oraz podał okoliczności leczenia w Szpitalu.

W wyniku ponownego rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. odmawiającą przyznania skarżącemu renty specjalnej.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Prezes Rady Ministrów, dokonując szczegółowej analizy zgromadzonych w toku postępowania materiałów dowodowych - uznał, że nie wskazują one na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego.

Organ wskazał na informacje dotyczące sytuacji socjalno-bytowej skarżącego, przekazane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S.. Organ zauważył, że skarżący posiada ok. 23 lata stażu pracy. Od 1998 r. leczy się z powodu zaburzeń psychicznych, ma zdiagnozowaną schizofrenię. Otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 857 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Posiada udział w gospodarstwie rolnym położonym w Gminie S. w 1/3 części z powierzchni przeliczeniowej 1,5750 ha oraz udział w 1/3 powierzchni przeliczeniowej 3,2492 ha gospodarstwa rolnego położonego na terenie Gminy K.. Organ wskazał, że łączny dochód wynosi 1473,12 zł miesięcznie. Ponadto, Prezes Rady Ministrów podniósł, iż skarżący spędza czas na czytaniu książek, pasjonuje się zbieraniem znaczków, posiada okazałą kolekcję znaczków pocztowych. Skarżący korzysta ze środków pomocy społecznej od 2003 r. w formie specjalnych zasiłków celowych na zakup opału na okres zimowy oraz korzysta z pomocy żywnościowej Programu [...]. Organ zauważył, że skarżący odmawia proponowanej przez Ośrodek pomocy w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych w środowiskowym domu pomocy.

W konsekwencji, organ uznał, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskodawcy świadczenia specjalnego.

Organ zauważył, że ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Zdaniem organu, podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego w trybie szczególnym przez Prezesa Rady Ministrów mogą być udokumentowane, konkretne dokonania, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności, np. sportowej, naukowej, społecznej, politycznej, gospodarczej, czy też opozycyjnej osiągnął wybitne i niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Mając to na względzie, organ uznał, iż taka okoliczność w przypadku skarżącego nie występuje.

Organ zwrócił uwagę, że świadczenia specjalne mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe mające znaczenie dla całej Polski. Prezes Rady Ministrów stwierdził, że skarżący nie przekazał do organu żadnych dokumentów świadczących o swoich osiągnięciach, a tym samym nie udokumentował zasług o wymaganym charakterze.

Organ podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi, np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Dodał, że świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym, aniżeli renty i emerytury z ubezpieczenia społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Organ uznał, że sam sposób finansowania świadczenia specjalnego przemawia za jego wyjątkowym i szczególnym charakterem.

Jednocześnie, organ zwrócił uwagę, że drugą przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego zdarzenia, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości. W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, by sytuacja socjalno-bytowa skarżącego była wynikiem takich właśnie zdarzeń. Organ podkreślił, że świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów są świadczeniami przyznawanymi w sytuacjach nadzwyczajnych a nie powszechnych i świadczenia te nie stanowią formy odszkodowania czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia. Jednocześnie, organ zaakcentował, że skarżący posiada comiesięczny dochód w postaci świadczenia rentowego.

Reasumując, Prezes Rady Ministrów uznał, że w przedmiotowej sprawie udokumentowane okoliczności nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego.

W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2017 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 139 k.p.a., wskazując, że decyzja została wydana na niekorzyść strony odwołującej się. Ponadto, zdaniem skarżącego, sporna decyzja narusza również Konstytucję RP, a przede wszystkim art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Skarżący zarzucił, że decyzja "narusza prawo interesu obywatela, który odniósł tyle cierpień i krzywd z winy urzędników państwowych w związku ze śmiercią mojego ojca S. M. z dnia [...].09.1980 roku".

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od chwili śmierci swojego ojca jest dyskryminowany przez władze. Ponadto był niedowartościowany przez zakłady pracy. W ocenie skarżącego, w życiu osiągnął niewiele, ponieważ był traktowany jako siła robocza. Skarżący wskazał cyt.: "Moją misją w życiu prywatnym jest walka z niesprawiedliwością Naszego Kraju, w którym to obywatele są niedoceniani przez władzę". Skarżący dodał ponadto, że "Przykład negatywny idzie z góry od urzędników, urządzając wojaże i biesiady na koszt podatników i nadając również sobie wysokie wynagrodzenia nie licząc się z pieniędzmi podatników. (...) Urzędnicy mają ręce stworzone nie do pracy lecz do ograbiania społeczeństwa, siejąc propagandę, że jako służą społeczeństwu. Wydając ogromne środki pieniężne podatników na różne cele obronne nie społeczeństwa lecz siebie własnych". Skarżący dodał, że według jego rozeznania i spostrzeżenia działalność władzy jest negatywna. Skarżący zwrócił się do Sądu o wnikliwą ocenę jego słów i rozpatrzenie jego sprawy uczciwie, jako obywatela pokrzywdzonego przez rządzące organy władzy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. M. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezes Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2017 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], odmawiająca przyznania skarżącemu renty specjalnej - nie naruszają przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezes Rady Ministrów, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu renty specjalnej - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Organ prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.

Ponadto, w ocenie Sądu, wydając przedmiotowe decyzje administracyjne, Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się również naruszenia norm prawa materialnego, w tym mającego zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd stwierdził jednocześnie, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się naruszenia normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 139 k.p.a., albowiem organ, rozstrzygając sprawie w trybie odwoławczym, nie orzekł na niekorzyść strony odwołującej, a jedynie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zauważyć należy, że naruszenie zakazu reformationis in peius wynikającego z art. 139 k.p.a. ma miejsce w sytuacji, gdy decyzja organu odwoławczego pogarsza sytuację prawną odwołującego się w zakresie tego samego stosunku prawnego (tej samej podstawy prawnej orzekania), który został orzeczony decyzją organu pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie takie pogorszenie sytuacji strony odwołującej się nie wystąpiło.

Przechodząc do oceny legalności obu spornych decyzji Prezesa Rady Ministrów, wskazać trzeba, iż będący podstawą materialnoprawną wydania wspomnianych decyzji administracyjnych przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie.

Nie ulega wątpliwości, że brzmienie powyższego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes Rady Ministrów. Uregulowanie takie oznacza, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego.

Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ administracji publicznej jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608).

Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2051/11).

Z całą pewnością podkreślić należy jednocześnie, iż sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wychodząc poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.).

Należy podkreślić, że wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ustawodawca posłużył się nieostrym pojęciem "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", co oznacza, że wypełnienie hipotezy powołanego przepisu ustawodawca pozostawił organowi stosującemu ten przepis. Dokonując zatem wyboru rozstrzygnięcia, według kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", organ przy ocenie bierze pod uwagę te okoliczności, które jego zdaniem, z uwagi na ich szczególną cechę, uzasadniają przyznanie świadczenia specjalnego.

W literaturze podkreśla się, że mamy tu do czynienia z szerokim upoważnieniem, które pozostawia Prezesowi Rady Ministrów znaczny margines swobody oceny (por. m.in. J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków 2006, s. 149). Znaczenie użytego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS określenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" orzecznictwo sądowe łączy z wybitnym zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania stosownego świadczenia. Takie rozumienie przez judykaturę nieostrego pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" zaakceptował również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r., wydanego w sprawie o sygn. akt P 38/05 (OTK-A 2006/9/123), stwierdzając, iż art. 82 ust. 1 ww. ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał w przedmiotowym orzeczeniu, że chodzi tu o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

Wskazać należy, że świadczenia specjalne nie mogą stanowić żadnego odszkodowania, żadnej rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego. Nie mają one również charakteru socjalnego.

W ocenie Sądu, uznać należy, że świadczenia specjalne nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej. Należy również przywołać ponownie ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono wyraźnie, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych przypadków przewidziane są inne instytucje, w tym emerytura/renta wyjątkowa, o której stanowi przepis art. 83 ustawy.

Kierując się wskazaną wykładnią, która - co należy podkreślić - jest utrwalona i powszechnie akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, Sąd podziela stanowisko Prezesa Rady Ministrów, że w sytuacji skarżącego nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W ocenie Sądu, Prezes Rady Ministrów zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy istotny z punktu widzenia normy prawnej mającej w sprawie zastosowanie. Należy uznać, iż analiza dowodów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że ocena okoliczności faktycznych sprawy została dokonana przez organ prawidłowo, przy uwzględnieniu wszystkich wskazanych na wstępie okoliczności i kryteriów. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał zaistnienia nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych. Wbrew przekonaniu skarżącego, do szczególnych zdarzeń losowych nie można zakwalifikować złego stanu zdrowia skarżącego, a postrzeganie przez skarżącego zaszłości jako niesprawiedliwych dla jego osoby, nie stanowiły wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia specjalnego.

Sąd pragnie jednocześnie wyraźnie podkreślić, że z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji zdrowotnej i bytowej skarżącego, zauważając wszak, że celem wnioskowanego świadczenia specjalnego nie jest jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla kraju. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i ma na celu polepszenie sytuacji osób, których szczególne zasługi dla społeczeństwa uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych.

Należy wskazać, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych, czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd i uszczerbków. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 857 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 złotych miesięcznie, nie jest więc pozbawiony zabezpieczenia socjalnego.

Reasumując, stwierdzić należy, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2017 r. mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 cyt. ustawy, a argumentacja organu nie budzi zastrzeżeń.

Tym samym, Sąd uznał również, że Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 82 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle wskazanego przepisu - nie zachodzą podstawy do przyznania stronie skarżącej renty specjalnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.