Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 523/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust.1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6 art. 8 ust. 1 pkt.1 , art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił przyznania G. M. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego i celowego, pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku, na zakup opału w wysokości [...] zł, leków w wysokości [...] zł, na leczenie, rehabilitację w wysokości [...] zł, odzież w łącznej wysokości [...] zł, sprzęt AGD w wysokości [...] zł, kwoty [...]mln zadośćuczynienia, zakup samochodu w wysokości 70 tys. zł oraz opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskami z dnia 18 stycznia oraz [...] stycznia 2021 r. G. M. zwróciła się o przyznanie pomocy na miesiąc luty 2021 r. Zawnioskowała o pomoc finansową na zakup opału w wysokości [...] zł, leków w wysokości [...] zł, leczenie, rehabilitację w wysokości [...] zł, odzież w łącznej wysokości [...] zł, sprzęt AGD w wysokości [...] zł, kwoty [...]mln zadośćuczynienia, zakup samochodu w wysokości 70 tys. zł oraz opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni zadeklarowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pobiera świadczenie emerytalne, które w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosiło kwotę [...]zł. Wnioskodawczyni jest osobą długotrwale chorującą i posiada lekki stopień niepełnosprawności na stałe.

Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że wobec przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłków celowych w myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Tym niemniej wniosek należało

rozpoznać w oparciu o art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.

Odnosząc się do poszczególnych żądań wnioskodawczyni organ I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że strona otrzymała już pomoc finansową na zakup opału w miesiącu grudzień 2020 r. w wysokości [...] zł, w miesiącu styczeń 2021 r. w wysokości [...] zł oraz w miesiącu luty 2021 r. w wysokości [...] zł. Ośrodek pomocy społecznej nie może natomiast przejąć na siebie odpowiedzialności całkowitego utrzymania wnioskodawczyni, która posiada możliwość zmiany deklarowanej trudnej sytuacji materialnej.

W zakresie wniosku o pomoc finansową na zakup leków organ I instancji wskazał, że zapis "Wycena Rp roczna MOPR" wskazuje, że leki na receptach z dnia [...] maja 2020 r. zostały rozplanowane są na rok. Analizując dokumentację zgromadzoną w sprawie leków organ zauważył także, że choć część leków to leki na receptę, to znaczna ich część to suplementy diety. Wnioskodawczyni posiada natomiast swój dochód w postaci emerytury w kwocie [...]zł, z którego może zakupić najniezbędniejsze leki.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie środków na rehabilitację organ I instancji wskazał, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Nie ma zatem przeszkód, by posiadając ważne skierowanie na rehabilitacje wnioskodawczyni skorzystała z zabiegów w ramach NFZ, stąd też brak zasadności opłacenia prywatnej rehabilitacji.

W kwestii środków finansowych na zakup odzieży w łącznej wys. [...] zł (tj. bielizny za [...] zł, ciepłego swetra za [...] zł, butów za [...] zł, spodni za [...] zł i sukni za [...] zł) organ I instancji wskazał, że w jego ocenie sukcesywnie zakupując odzież oraz gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem wnioskodawczyni jest w stanie zaspokoić własnymi możliwościami wskazaną potrzebę. Zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowania stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie środków finansowych na zakup multi-robota w wysokości [...] zł oraz na zakup samochodu w wysokości [...] zł organ I instancji wskazał, że ich zakup nie mieści się w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej".

W zakresie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni ponosi pełne utrzymanie domu i nie czuje potrzeby, aby syn, który u niej przebywa i nocuje był zobligowany do dokładania się do czegokolwiek. Tymczasem w ocenie organu I instancji rachunki winny dzielone być na pół i syn powinien wspierać wnioskodawczynię finansowo i partycypować w kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania. Ponadto wnioskodawczyni posiada swój dochód, z którego może regulować opłaty mieszkaniowe. Organ pomocy społecznej nie ma natomiast obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, która jest zgłaszana przez świadczeniobiorcę, nawet jeśli z punktu widzenia klienta ta pomoc jest mu niezbędna.

Odnosząc się do wniosku G. M. o przyznanie jej zadośćuczynienia organ I instancji wskazał, że w tym zakresie wnioskodawczyni powinna wystąpić do sądu cywilnego.

Końcowo organ I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni ma możliwość swojej zmiany materialno-bytowej jednak tego nie wykorzystuje. Posiada dom, który może sprzedać i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które będzie w stanie wyposażyć oraz na utrzymanie którego będzie ją stać. Ponadto może też wynająć część domu, a pieniądze z wynajmu przeznaczyć stopniowy remont domu, zaspokojenie innych ważnych dla niej potrzeb życiowych. Dobrą wolą organu I instancji jest wspomaganie wnioskodawczyni w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych co z dużym powodzeniem przy większej chęci do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej mogłaby czynić bez pomocy organu.

W odwołaniu z dnia [...] marca 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego G. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rzetelne rozpoznanie spraw.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na fakt, że dochód G. M. przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...]zł, organ I instancji nie mógł przyznać jej zasiłku celowego. Tym niemniej, sytuację odwołującej należało rozważyć pod kątem tego, czy może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, na podstawie art. 41 u.p.s. jest bowiem ustalenie, że strona, która przekracza kryterium dochodowe, znalazła się w wyjątkowej sytuacji życiowej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, użyty w przepisie art. 41 ust. 1 u.p.s. zwrot "szczególnie uzasadniony przypadek" jest pojęciem nieostrym, jednakże nie ulega wątpliwości, że pod pojęciem tym należy rozumieć przypadek wyraźnie odbiegający od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Tym samym, odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Dalej organ odwoławczy zauważył, że ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego czy zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. W tym względzie istotnego znaczenia nabiera art. 2 i art. 3 u.p.s. Świadczenia z pomocy społecznej powinny być przyznawane wówczas, gdy jednostka znajdująca się w sytuacji kryzysowej nie ma możliwości przezwyciężenia trudności własnymi siłami. Ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zasadniczym celem ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Oceniając sytuację życiową odwołującej organ odwoławczy uznał, że nie wykorzystuje ona własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca posiada dom jednorodzinny, wobec czego może uzyskiwać środki finansowe z jego wynajmu. Może też sprzedać nieruchomość, której utrzymanie przerasta jej możliwości finansowe i za uzyskane środki zakupić mieszkanie, które będzie mogła utrzymać. Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, że organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku całkowitego utrzymania rodziny, bowiem świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Pomoc polega na wspieraniu rodziny i subsydiarnym towarzyszeniu w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. G. M. uzyskuje stały dochód w formie świadczenia emerytalnego w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe, o którym mowa wart. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Może przeznaczyć część posiadanego dochodu na zabezpieczenie zgłaszanych potrzeb we własnym zakresie. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że G. M. regularnie jest wspierana przez organ I instancji w postaci zasiłku celowego na zakup żywności.

Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować swoje zadania. Są one zobligowane dokonywać oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych możliwości finansowych. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a nawet odmowy udzielenia pomocy społecznej, gdyż posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Muszą dokonywać gradacji wagi zgłaszanych przez takie osoby potrzeb. W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.

W skardze z dnia [...] czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium, zarzucając organowi działanie poza prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania G. M. zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup opału w wysokości [...] zł, leków w wysokości [...] zł, leczenie, rehabilitację w wysokości [...] zł, odzież w łącznej wysokości [...] zł, sprzęt AGD w wysokości [...] zł, kwoty [...]mln złotych w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy, zakup samochodu w wysokości 70 tys. zł oraz opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł.

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo wskazały, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w grudniu 2020 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Z ustaleń organów wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej wynosiło w grudniu 2020 r. kwotę [...]zł, co znajduje potwierdzenie w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r. (k. 3 akt adm. organu I instancji).

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sytuacji braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).

Sąd wyjaśnia, że przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1077/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup opału w wysokości [...] zł, leków w wysokości [...] zł, leczenie, rehabilitację w wysokości [...] zł, odzież w łącznej wysokości [...] zł oraz opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1866/19).

Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci zakup opału, leków, odzieży, dofinansowania leczenia, rehabilitacji oraz opłacenia rachunku za prąd związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych skarżącej, niemniej sytuacja skarżącej jest w swoisty sposób stabilna, albowiem skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje [[...] zł na zakup leków w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w lutym 2020 r., [...] zł na zakup żywności w marcu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w kwietniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w październiku 2020 r., [...] zł na zakup żywności w listopadzie 2020 r., [...] zł na zakup żywności w grudniu 2020 r. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] i z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po II SA/Po [...]), [...] zł za zakup żywności w styczniu 2021 r., [...] zł na zakup opału w styczniu 2021 r. (k. 7 akt adm. organu I instancji)]. Sytuacja skarżącej od wielu lat nie zmienia się. W sytuacji skarżącej nie zaistniały żadne nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s.

Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Tym niemniej, jak słusznie zauważyły organy rozstrzygające w sprawie, skarżąca ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb.

I tak, w zakresie wnioskowanej pomocy na zakup leków, podkreślić należy, że za niezbędną potrzebę bytową nie można uznać kosztu zakupu suplementów diety, natomiast za taką potrzebę uznać należy leki przepisane skarżącej przez lekarza w związku z różnymi schorzeniami, na które cierpi, czyli jak ujęły to organy tak zwane "leki na receptę". Takie stanowisko jest spójnie reprezentowany przez tutejszy Sąd (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po 343/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 482/20; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 179/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 524/21), a niekiedy uzupełniane stwierdzeniem, że konieczne jest – każdorazowo, konkretnie – ustalenie, w oparciu o stosowne zaświadczenia lekarskie, czy któryś z leków – dostępnych bez recepty – jest niezbędny dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skarżącej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po [...]; wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...]). Jednakże, w związku z wnioskowym charakterem pomocy społecznej, obowiązek wykazania, że konkretny suplement diety jest wymagany w leczeniu zdrowia skarżącej, ciąży na niej samej. W tym kontekście Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przy formułowaniu przez organ argumentacji odnoszącej się do odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków. Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo oceniły, że z posiadanego dochodu jakim jest emerytura wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć wskazaną potrzebę. Jej sytuacja życiowa nie znamionuje "szczególnie uzasadnionego przypadku", który stanowiłby jedyną możliwość na zaspokojenie podstawowych, elementarnych potrzeb życiowych uchodzących za niecierpiących zwłoki.

Odnosząc się do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na rehabilitację, Sąd wskazuje, że stanowisko organów w tym zakresie należało również uznać za prawidłowe. Słusznie wskazano, że skarżąca może realizować te potrzeby w ramach bezpłatnych świadczeń z Narodowego Funduszu Zdrowia, ponieważ znajdują się one w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. W związku z tym jeżeli skarżąca okaże ważne skierowanie lekarskie będzie mogła skorzystać z zabiegów rehabilitacyjnych bez ponoszenia dodatkowych opłat.

W zakresie wniosku skarżącej o przyznanie pomocy finansowej na zakup opału i opłacenie rachunku za prąd organy rozstrzygające w sprawie słusznie powołały się na fakt, że jak podała sama skarżąca (por. akta adm. do sprawy II SA/Po [...]), jej syn A. V. czasowo mieszka u niej, jednak nie dokłada się do rachunków mieszkaniowych i wszystkie opłaty ciążą na skarżącej. Sąd uznał argumentację organów opartą na powinności dzielenia rachunków związanych z utrzymaniem miejsca zamieszkania skarżącej oraz jej syna za prawidłową. Również w tym zakresie organy nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego, zwracając szczególną uwagę na uaktualniony kontekst rodzinny skarżącej na moment złożonego wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Organ I instancji trafnie także powołał się na fakt, że skarżąca otrzymała już pomoc finansową na zakup opału w miesiącu grudzień 2020 r. w wysokości [...] zł, w miesiącu styczeń 2021 r. w wysokości [...] zł oraz w miesiącu luty 2021 r. w wysokości [...] zł. Nie została więc pozbawiona pomocy w tym zakresie.

W kwestii środków finansowych na zakup odzieży w łącznej wys. [...] zł (tj. bielizny za [...] zł, ciepłego swetra za [...] zł, butów za [...] zł, spodni za [...] zł i sukni za [...] zł) organ I instancji zasadnie wskazał, że sukcesywnie zakupując odzież oraz gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem skarżąca jest w stanie zaspokoić własnymi możliwościami wskazaną potrzebę. Zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowania stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców.

Uzupełniająco w tym zakresie Sąd uznał za zasadne przywołanie trafnej argumentacji organów, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Kontrastując fakt dysponowania przez skarżącą znacznym majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1118/12) z celami instytucji pomocy społecznej, Sąd uznaje za konieczne wskazanie, że nie można za uzasadnione społecznie i prawnie dopuszczalne uznać przejęcia przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania skarżącej, w szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 158/20). Zadaniem pomocy społecznej, jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu, nie jest bowiem sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 186/21).

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, że w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy administracji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą, wyznaczoną przez ustawę, jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.

Zasadnie także organy rozstrzygające w sprawie uznały, że w zakresie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie mieści się pokrycie zgłoszonej przez skarżącą potrzeby zakupu multi-robota kuchennego za kwotę [...]zł, czy też samochodu za kwotę [...]tys. zł. Trafnie także wskazały skarżącej, że to sąd cywilny jest właściwy w sprawach zadośćuczynienia pieniężnego.

Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] lutego 2022 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.