Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 827/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 25a
journal: Dz.U. 2015 poz 1515
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 62 ust. 5, art. 59 ust/ 1, 2 i 6, art. 58 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 167
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skarg: 1) W. G., B. B., J. D., E. G., P. K., B. S. działających w imieniu własnym oraz grupy mieszkańców Gminy Z. w osobach: M. P., J. T., G. S., M. J., I. Z., I. G., F. S., E. D., I. K., A. G., M. P., M. K., E. S., J. N., A. D., K. S., A. T., M. K., 2) E. M., A. T., K. G., M. B. i M. J. działających w imieniu własnym oraz Rady Rodziców w osobach: A. W., M. P., M. K., I. M., K. G., J. D., K. S., A. D., I. L., R. W., J. T., M. W., B. S., M. P., M. K. na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia ... 2015 r. Nr ... w przedmiocie rozwiązania zespołu szkół I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. zasądza od Rady Gminy Z. na rzecz skarżących: - W. G., B. B., J. D., E. G., P. K., B. S. kwotę 300,- zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, - E. M., A. T., K. G., M. B. i M. J. kwotę 300,- (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu ... 2015 r. Rada Gminy Z. wydała na podstawie art. 62 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: uso) uchwałę nr ... w sprawie rozwiązania Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Z.. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że Rada Gminy Z. w dniu ... 2015 r. uchwałą nr ... wyraziła wolę nabycia w drodze bezprzetargowej od Powiatu Ś. kompleksu pałacowego w miejscowości Ł. przy ul. P.. Budynek ten od szeregu lat wykorzystywany jest na cele oświatowe, a obecnie wykorzystuje go II Liceum Ogólnokształcące im. J. W., wchodzące w skład Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Ś.., które uchwałą nr ... Rady Powiatu Ś. z dnia ... 2015 r. zostanie zlikwidowane z końcem roku szkolnego 2014/2015. Zaznaczono, że nabywając ów kompleks pałacowy Gmina nie tylko zwiększy zasób nieruchomości wykorzystywanych na realizację zadań własnych, ale przede wszystkim w budynku pałacowym umieści Gimnazjum, co faktycznie oznacza, że nowy obiekt od dnia 1 września 2015 r. zostanie przekazany do użytku młodzieży, nauczycieli i pracowników administracyjnych. Mieszczące się dotąd w jednym budynku w Z. przy ul. P. – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum (Zespół Szkół), dzięki takiemu rozwiązaniu skorzystają z usprawnień, ponieważ pozyskany obiekt poprawi warunki nauczania w obu szkołach, ograniczy zmianowość, a obie jednostki organizacyjne spełniać będą wymagania ustawowe. Podkreślono przy tym, że rozwiązanie Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum nie powoduje likwidacji szkół wchodzących w jego skład, ani też nie jest powiązane ze zmianą zakresu ich działania oraz nie spowoduje żadnych negatywnych skutków społecznych.

Na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1515, dalej: usg) radni Gminy Z. w osobach ... wezwali Radę Gminy Z. do usunięcia naruszenia prawa. Takie też wezwanie skierowali do Rady Gminy Z. ... działający w imieniu własnym oraz Rady Rodziców w osobach: ....

W odpowiedziach z dnia 13 lipca 2015 r. nr (odpowiednio: ... i ...) Rada Gminy Z. stwierdziła, że jej uchwała z dnia ... 2015 r. ... nie narusza obowiązującego prawa.

Radni Gminy Z. w osobach ... w imieniu własnym oraz reprezentując grupę mieszkańców Gminy Z. w osobach: ... wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą uchwałę Rady Gminy Z. z dnia ... 2015 r. nr ... w przedmiocie rozwiązania zespołu szkół. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art. 16 ust. 1 Konstytucji RP poprzez utożsamianie samorządu terytorialnego z organami jednostek samorządu terytorialnego z pominięciem woli i interesów mieszkańców, art. 3 ust. 1 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607) poprzez nieuwzględnienie interesu mieszkańców Gminy Z., art. 11b usg, art. 23 ust. 1 usg, art. 58 i art. 59 uso, § 52 pkt 2, § 23 pkt 7 i § 33 Statutu Gminy Z. (uchwała nr IV/35/2003 Rady Gminy Z. z dnia 27.01.2003 r.).

Skarżący w pierwszej kolejności wyjaśnili, że swój interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały upatrują w tym, że są radnymi Rady Gminy Z. oraz okolicznością wnoszenia licznych apeli przez mieszkańców Z. – rodziców uczniów Zespołu Szkół. Skarżący zaznaczyli, że nie tylko działają w imieniu własnym, lecz również z upoważnienia rodziców dzieci uczęszczających do rozwiązanego Zespołu Szkół. Ponadto wskazano, że uchwała bezpośrednio dotyczy radnych – J. D. i B. S., których to dzieci uczęszczają do rozwiązanego Zespołu Szkół.

Przedstawiając motywy postawionych zarzutów skarżący wskazali, że naruszenie przez Radę Gminy Z. art. 2 i art. 16 ust. 1 Konstytucji oraz art. 3 ust. 1 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego polegało na nieuwzględnieniu podstawowego prawa do uczestniczenia w procesie wydania uchwały osób najbardziej zainteresowanych – rodziców, uczniów i nauczycieli rozwiązanego Zespołu Szkół. Wskazując na naruszenie art. 7 Konstytucji w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h) i art. 7 ust. 1 pkt 8 usg oraz art. 67 ust. 1 uso skarżący podnieśli, iż nie przedstawiono sposobu organizacji Gimnazjum i nie zapewniono niezbędnych środków do realizacji wymogów z art. 67 ust. 1 uso. Wskazano przy tym, że Gmina Z. nie nabyła do dnia złożenia skargi budynku pod Gimnazjum, a jedynie wyraziła wolę jego nabycia. Zaznaczono przy tym, że ustalenie, że Gimnazjum w Z. będzie miało siedzibę w Ł. oznacza rozwiązanie Gimnazjum w Z. i utworzenie Gimnazjum w Ł., co oznaczało konieczność zastosowania innych przepisów. Zdaniem skarżących najistotniejszym było właśnie naruszenie przez Radę Gminy art. 58 i art. 59 uso. Zmiana siedziby Gimnazjum oznaczała, że należało zastosować procedurę określoną w art. 59 ust. 6 uso, albowiem zgodnie z art. 58 ust. 1 uso siedzibą szkoły jest dokładnie wskazany adres, pod którym się ona mieści, a nie jedynie oznaczenie miejscowości. Zatem przeniesienie siedziby szkoły stanowi przekształcenie szkoły w rozumieniu art. 59 ust. 6 uso, a więc należało zastosować tryb przewidziany w art. 59 ust. 1 i 2 uso.

Skarżący podnosząc zarzut naruszenia przepisów Statutu Rady Gminy Z. (§ 23 ust. 7, § 33) wskazali, że zaskarżona uchwała została podjęta na sesji nadzwyczajnej, a zawiadomienie o terminie, miejscu przedmiocie obrad nie podano do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Nie powiadomiono kierowników jednostek organizacyjnych, sołtysów, ani szkół, nauczycieli, rodziców uczniów, a więc wszystkich których uchwała dotyczyła. Naruszono zatem zasadę jawności działania rady gminy (art. 11b usg). Ponadto zaproszenie na sesję skierowane do radnych nie zawierało punktu co do przyjęcia protokołu z obrad z poprzedniej sesji, sprawozdania z działalności Wójta w okresie między sesyjnym oraz interpelacji radnych i odpowiedzi (§ 33 Statutu).Nie poddano też pod głosowanie wniosku radnego W.G. o odrzucenie w całości projektu uchwały jako niezgodnego z § 52 pkt 2 Statutu.

Skargę do na przedmiotową uchwałę wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu również ... działający w imieniu własnym oraz Rady Rodziców w osobach: .... Wykazując interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały skarżący podnieśli, że są rodzicami dzieci uczęszczającymi do Zespołu Szkół w Z.. Z kolei Rada Rodziców Zespołu Szkół oparła swój interes prawny na naruszeniu przez Radę Gminy Z. przepisu art. 54 ust. 1 uso. W motywach skargi podniesiono zarzuty tożsame do powołanych w powyższej skardze radnych Radny Gminy Z. i mieszkańców będących rodzicami uczniów Zespołu Szkół w Z..

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r. Sąd połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia obie sprawy z powołanych wyżej skarg i postanowił prowadzić sprawę dalej pod sygn.. akt II SA/Po 827/15.

Następnie postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r. Sąd oddalił wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 17 lutego 2016 r. skarżący wskazali, że zaskarżona uchwała spowodowała przekształcenie szkoły ze zmianą jej siedziby i taki był cel uchwały. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi Rady Rodziców i odrzucenie skargi radnych Gminy Z. ze względu na ich brak interesu prawnego, ewentualnie o oddalenie ich skargi. Podniósł, że Rada Rodziców nie wykazała stosownymi dokumentami swego składu i czy osoby wymienione w skardze są faktycznie jej członkami. Wskazał, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem, a jej skutkiem jest poprawa sytuacji nauczania uczniów zarówno w szkole podstawowej, jak i w gimnazjum. Oświadczył też, ze zaskarżona uchwała była jedyną uchwałą podjętą w tej sprawie tj. "przekształcenia szkół i rozdzielenia gimnazjum i szkoły podstawowej". Nie była podjęta uchwała o przekształceniu szkoły ani o jej likwidacji.

Sąd postanowił zobowiązać pełnomocnika Gminy Z. do nadesłania w terminie 3 dni załącznika nr 1 do protokołu posiedzenia Rady Gminy Z. z dnia ... 2015 r. (lista radnych biorących udział w głosowaniu) oraz podania, którzy z głosujących radnych byli rodzicami dzieci uczęszczających do Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Z. w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały.

Pełnomocnik Gminy Z. w dniu 23 lutego 2016 r. przesłał do Sądu załącznik nr 1 do protokołu posiedzenia Rady Gminy Z. z dnia ... 2015 r., a także zaświadczenia wskazujące, że radne B. S. i J. D. w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały miały dzieci – uczniów uczęszczających do Zespołu Szkół.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi okazały się zasadne.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była uchwała Rady Gminy Z. z dnia ... 2015 r. nr ..., wydana na podstawie art. 62 ust. 5 uso oraz art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h usg o rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2015 r. Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Z..

Skargi mieszkańców Gminy Z. będących rodzicami uczniów przedmiotowego Zespołu Szkół oraz radnych Gminy Z. w ich własnym imieniu jak i mieszkańców będących rodzicami uczniów Zespołu Szkół zostały wniesione w trybie odpowiednio art. 101 ust. 1 i art. 101 ust. 2a usg.

W myśl art. 101 ust. 1 usg każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z kolei przepis art. 101 ust. 2a usg określa, że skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę.

Z treści art. 101 ust. 1 usg wynika, że aby zarzuty skargi dotyczące uchwały organu samorządowego zostały przez sąd administracyjny rozpoznane merytorycznie, interes prawny skarżącego musi zostać naruszony. Legitymacja do wniesienia skargi przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem ( por. wyrok NSA z 18 września 2003 r., II SA 2637/2002, wyrok NSA z 3 września 2004 r., OSK 476/2004, wyrok NSA z ... 2006 r., II OSK 1422/2005, wyrok WSA w Olsztynie z 7 grudnia 2010 r., II SA/Ol 892/2010, wyrok WSA w Lublinie z 14 grudnia 2010 r., II SA/Lu 444/2010, wyrok WSA w Poznaniu z 17 czerwca 2012 r., IV SA/Po 237/2012 dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie k.p.a., w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. może być tylko podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (wyrok NSA z 3 września 2004 r., OSK 476/2004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ze względu na to, że zadaniem sądu administracyjnego jest ocena konkretnego aktu, zachodzić musi bezpośredni i realny związek między tym naruszonym interesem prawnym skarżącego - z jednej strony, a zaskarżonym aktem. Tylko takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia przez kwestionowaną uchwałę może doprowadzić do uwzględnienia skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący; powinno być tego rodzaju, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio wyzuwa skarżącego z przysługujących mu praw albo ogranicza go w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia (wyrok NSA z 24 sierpnia 2007 r., II OSK 1033/2007, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ten sposób spod kontroli sądowej wyłączone są skargi tych osób, których ani uprawnienia, ani obowiązki nie zostały zmodyfikowane przez zaskarżony akt.

Bezsprzecznie zaskarżona uchwała ingeruje w uprawnienia i obowiązki skarżących - mieszkańców Gminy Z., których dzieci w dniu podjęcia uchwały tj. ... 2015 r. uczęszczały do którejś ze szkół rozwiązywanego Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Z.

Zaskarżona uchwała została podjęta na art. 62 ust. 5 uso w jego brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym organ prowadzący zespół szkół lub placówek albo szkół i placówek może wyłączyć z zespołu niektóre szkoły lub placówki, włączyć do zespołu inne szkoły lub placówki, a także może rozwiązać zespół. W przypadku wyłączenia szkół lub placówek z zespołu oraz rozwiązania zespołu przepisów art. 58 i 59 nie stosuje się. Wśród norm zakodowanych w tym przepisie znajdują się również normy stanowiące źródło przynajmniej interesu prawnego rodziców ucznia uczęszczającego do szkoły w tym, aby jej przekształcenie polegające na rozwiązaniu zespołu szkół i ich rozdzieleniu było przeprowadzane prawidłowo, w trybie określonym ustawowo, w tym przy poszanowaniu gwarancji proceduralnych przysługujących temu rodzicowi. Nie może bowiem budzić wątpliwości prawo rodziców do opieki i troski nad wykształceniem ich dzieci, wynikające m.in. implicite zwłaszcza z art. 70 ust. 3, jak też art. 48 ust. 1 i art. 53 ust. 3 Konstytucji RP. Stosowne uprawnienie jest dodatkowo wzmacniane przysługującym rodzicom prawem refleksowym od samego prawa ich dziecka do nauki (art. 70 ust. 1 Konstytucji RP), które uczęszcza do szkoły objętej procesem przekształceń (rozwiązanie zespołu szkół).

Należy zatem przyjąć, że skarżący jako rodzice uczniów uczęszczających do rozwiązywanego Zespołu Szkół byli legitymowani do zaskarżenia uchwały Rady Gminy Z. z dnia ... 2015 r. nr .... Wśród tych rodziców należy wymienić też radne gminne B. S. i J. D., których dzieci w dacie wydania zaskarżonej uchwały uczęszczały do szkół wchodzących w skład rozwiązywanego Zespołu Szkół, co zostało potwierdzone przez pełnomocnika Gminy Z. w piśmie z dnia 19 lutego 2015 r. o załączonych doń zaświadczeń.

Odnosząc się zaś do legitymacji skargowej pozostałych radnych gminnych (...) Sąd uznał, że choć nie wykazali oni, by ich interesy prawne przez fakt wydania zaskarżonej uchwały zostały naruszone, to uprawnieni byli oni skorzystać z prawa wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 2a usg w imieniu mieszkańców Gminy Z. – rodziców uczniów uczęszczających do rozwiązywanego Zespołu Szkół, którzy wyrazili na to pisemnie zgodę.

Zważyć należy, iż skarżący przed wniesieniem skargi – zgodnie z art. 101 ust. 1 usg – wezwali pismami z dnia 17 i 26 czerwca 2015 r. Radę Gminy Z. – do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym wyczerpali przesłankę uprawniającą do zaskarżenia przedmiotowej uchwały do tutejszego Sądu. Nadmienić tylko warto, że uchwałami z dnia ... nr ... i nr ... Rada Gminy Z. udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwania do usunięcia naruszenia prawa uznając, że do naruszenia prawa poprzez wydanie uchwały z dnia ... 2015 r. nie doszło.

Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że konieczność stwierdzenia jej nieważności wynika już z faktu, że przy jej wydaniu dopuszczono się naruszenia art. 25a usg. Ów przepis stanowi, że radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy ono jego interesu prawnego. Zważyć należy, iż przepis ten nie zawiera ograniczenia co do charakteru prawnego poddanych głosowaniu radnych uchwał gminy. Skoro ustawodawca nie wprowadza żadnego kryterium, które głosowania w radzie lub komisji podlegają rygorowi ewentualnego wyłączenia należy uznać, że chodzi o każdego rodzaju głosowanie. Istotny jest tylko, czy dane głosowanie dotyczy sfery interesu prawnego radnego.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie taki związek zachodzi. Radne Rady Gminy Z. w osobach J. D. i B. S., jak wynika z załącznika nr 1 do protokołu Nr ... Rady Gminy Z. odbytej w dniu ... 2015 r., stanowiącego listę obecności radnych na sesji Rady Gminy Z. w tym dniu, brały udział w głosowaniu nad projektem uchwały w sprawie rozwiązaniem Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Z.. Z zaświadczenia z dnia ... 2016 r. nr ... wydanego przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w Z. wynika, że syn radnej B. S. – A. S. jest uczniem kl. IVc Szkoły Podstawowej w Z.. Z kolei z zaświadczenia Dyrektora Gimnazjum w Z. z dnia ... 2006 r. nr ... wynika, że córka radnej J. D. w roku szkolnym 2015/2016 jest uczniem II klasy Gimnazjum w Z. z siedzibą w Ł..

Jak już wyżej wyjaśniono niewątpliwie uchwała o rozwiązaniu zespołu szkół wydana na podstawie art. 62 ust. 5 uso dotyczy interesu prawnego rodzica dziecka będącego uczeniem tegoż zespołu szkół. Uznać zatem należy, że skoro projekt uchwały Rady Gminy Z. przyjęty w głosowaniu na sesji w dniu ... 2015 r. jako uchwała nr ... dotyczył interesu prawnego radnych gminnych – J. D. i B. S. to radne te nie mogły brać udziału w głosowaniu. Bez znaczenia przy tym jest jak ukształtował się wynik głosowania z udziałem wspomnianych radnych tj. czy ich udział wpłynął na podjęcie przedmiotowej uchwały. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się bowiem, że udział w głosowaniu nad uchwałą radnego, który z mocy art. 25a usg powinien być wyłączony z głosowania jest zawsze istotnym naruszeniem prawa. Przepis ten zakazuje bowiem udziału w pracach rady i głosowaniu każdego radnego, którego interesu prawnego ono dotyczy. Oznacza to, że nie ma znaczenia dla oceny spełnienia hipotezy tego przepisu kwestia ewentualnego naruszenia owego interesu, gdyż wystarczającym jest to, że przedmiot głosowania go dotyczy. Nie ma też potrzeby analizować materii wyników głosowania i rozważać, czy udział radnego miał czy nie miał wpływu na ostateczny wynik i podjęcie uchwały. Omawiany przepis posługuje się kategorycznym stwierdzeniem, co uzasadnia obiektywne rozumienie ujętego tamże interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2002 r., II SA/Wr 1498/02, również wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., I OSK 124/13, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2006/11 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro więc bezsporne jest, że w niniejszej sprawie radne B. S. i J. D. były w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały rodzicami uczniów rozwiązywanego Zespołu Szkół, podlegały wyłączeniu od głosowania na jej przyjęciem. W konsekwencji czego uchwała ta, jako zapadła z ich udziałem jest nieważna jako naruszająca wprost art. 25a usg.

Ponadto, w ocenie Sądu zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem art. 62 ust. 5 uso poprzez obejścia prawa – przepisu art. 59 ust. 1 i 2 uso.

Zważyć należy, iż jak wynika z uzasadnienia do zaskarżonej uchwały w sprawie rozwiązania Zespołu Szkół Gmina Rada Gminy Z. w dniu ... 2015 r. uchwałą nr ... wyraziła wolę nabycia w drodze bezprzetargowej od Powiatu Ś. kompleksu pałacowego w miejscowości Ł. przy ul. P., w którym to budynku umieści Gimnazjum. Stwierdzono, że oznacza to iż faktycznie nowy obiekt od dnia 1 września 2015 r. zostanie przekazany do użytku młodzieży, nauczycieli i pracowników administracyjnych, a mieszczące się dotąd w jednym budynku w Z. przy ul. P. – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum (Zespół Szkół), dzięki takiemu rozwiązaniu skorzystają z usprawnień, ponieważ pozyskany obiekt poprawi warunki nauczania w obu szkołach, ograniczy zmianowość, a obie jednostki organizacyjne spełniać będą wymagania ustawowe.

Jednocześnie należy zważyć, iż jak podał na rozprawie przed Sądem w dniu 17 lutego 2016 r. pełnomocnik Gminy Z. zaskarżona uchwała była jedyną uchwałą podjętą w tej sprawie, tj. w sprawie "przekształcenia szkół i rozdzielenia gimnazjum i szkoły podstawowej". Nie była podjęta uchwała o przekształceniu szkoły ani o jej likwidacji.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 59 ust. 6 uso przepisy ust. 1-5 i art. 58 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki. W myśl art. 59 ust. 1 uso szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów (w przypadku szkoły dla dorosłych - uczniów), właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Stosownie do 59 ust. 2 uso szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez inną osobę prawną lub fizyczną - za zgodą organu, który udzielił zezwolenia na jej założenie. Jednocześnie przepis art. 58 ust. 1 uso określa, że szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa jej typ, nazwę i siedzibę.

Mając na uwadze powołane przepisy Sąd pragnie stwierdzić, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy Z. dokonała przekształcenia Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum z siedzibą w Z. przy ul. P. w Szkołę Podstawową w Z. z siedzibą w Z. przy ul. P. i Gimnazjum w Z. z siedzibą w Ł. przy ul. P..

Zważyć bowiem należy, iż siedzibą szkoły w rozumieniu przepisu art. 58 ust. 1 uso jest dokładnie wskazany adres, pod którym się ona mieści, a nie jedynie oznaczenie miejscowości. Ustawa o systemie oświaty nie posługuje się definicją legalną pojęcia "siedziby szkoły". W związku z tym konieczne jest uwzględnienie językowego rozumienia wskazanego wyrażenia. "Siedziba" definiowana jest jako "miejsce, gdzie znajduje się stale jakaś instytucja" (Słownik języka polskiego, wydanie zmienione i poprawione pod red. M. Szymczaka, t. III R-Z, W-wa 1992, s. 212; Uniwersalny słownik języka polskiego PWN pod red. S. Dubisza, P-Ś, W-wa 2011, s. 1200-1201), czy jako "miejsce urzędowania, działalności" (Skorupka, Słownik frazeologiczny języka polskiego, W-wa 1996, s. 111). Jak wskazał trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2014 r. (I OSK 3045/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) pojęcie "siedziba" jest jednolite dla wszystkich szkół, a biorąc pod uwagę posiadanie przez część z nich obwodów (art. 58 ust. 2 uso), na gruncie ustawy o systemie oświaty pojęcie "siedziby szkoły" należy odnosić w sposób możliwie szczegółowy i precyzyjny do miejsca (budynku głównego), w którym prowadzi ona swą działalność, tj. do konkretnego adresu (ulicy, numeru), pod którym zakład administracyjny (będący zespołem środków i ludzi), jakim jest szkoła, prowadzi świadczenie usług oświatowych. Zatem siedzibą szkoły w rozumieniu art. 58 ust. 1 uso jest dokładnie wskazany adres, pod którym się ona mieści, a nie jedynie oznaczenie miejscowości.

Skoro zatem, jak wyżej wspomniano, przez fakt wydania zaskarżonej uchwały, doszło do zmiany siedziby jednej ze szkół rozwiązywanego Zespołu – Gimnazjum w Z., to nastąpiła zmiana aktu założycielskiego tej szkoły w zakresie siedziby szkoły, stanowiąca – zgodnie z art. 59 ust. 6 uso – przekształcenie szkoły. Przeniesienie siedziby szkoły (zmiana jej adresu) stanowi bowiem przekształcenie szkoły, a zatem – jak wskazali skarżący – stosowna procedura jego dokonania wynika z art. 59 ust. 1 i 2 uso.

Zważywszy, że zgodnie z art. 59 ust. 6 uso do przekształcenia szkoły stosuje się odpowiednio przepisu ust. 1-5 i art. 58, Rada Gminy Z. powinna była, chcąc dokonać zmiany siedziby Gimnazjum w Z., wyczerpać procedurę przewidzianą w art. 59 ust. 1 i 2 uso. W szczególności obowiązkiem organu prowadzącego szkołę, a więc Wójta Gminy Z. było, aby co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia, zawiadomić o zamiarze przekształcenia szkoły (Gimnazjum): rodziców uczniów oraz właściwego kuratora oświaty, a także zasięgnąć opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Ponadto obowiązkiem Rady Gminy było podjąć co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia szkoły uchwałę o zamiarze przekształcenia szkoły, a uchwała ta powinna zostać objęta opiniowanie przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego, stosownie do art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 167 ze zm.) np. gdy zmiana siedziby wiąże się ze zmianami prawno-pracowniczymi nauczycieli. Odpowiednie zastosowanie znalazłaby wówczas uchwała NSA z dnia 29 lipca 2010r . I OPS 2/10 (ONSAiWSA z 2011 r. Nr 1, poz. 2) [por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 lutego 2015 r., III SA/Kr 1590/14, http://orzeczenia.nsa.gov.).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że Rada Gminy Z. wydając zaskarżoną uchwałę o rozwiązaniu Zespołu Szkół dopuściła się nie tylko naruszenia art. 62 ust. 5 uso poprzez jego błędne zastosowanie, lecz również obejścia przepisów art. 58 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1, 2 i 6 uso poprzez ich wadliwe niezastosowanie. Sąd pragnie podkreślić, że rozstrzygając o faktycznym przekształceniu Zespołu Szkół, gdzie dochodzi do rozwiązania Zespołu i jednocześnie zmiana siedziby jednej ze szkół, obowiązkiem Rady Gminy było uprzednie (na co najmniej 6 miesięcy wcześniej) zainicjowanie konsultacji społecznych, umożliwiających wypowiedzenie się rodziców dzieci-uczniów tych szkół, nauczycieli, pracowników administracji i dyrekcji odnośnie planowanych zmian.

Na marginesie Sąd pragnie też wskazać, że Rada Gminy obradując na sesji nadzwyczajnej w dniu ... 2015 r. i podejmując w jej trakcie zaskarżoną uchwałę dopuściła się również naruszenia przepisu § 23 ust. 7 Statutu Gminy poprzez niepodanie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości zawiadomienia o terminie, miejscu i przedmiocie obrad Rady Gminy.

Według art. 22 ust. 1 usg organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy określa statut gminy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje zgodność poglądów, że statut gminy jest aktem prawa miejscowego, jego normy są wiążące dla adresatów tego aktu. Zgodnie z art. 40 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy" (ust. 1). Natomiast na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych (ust. 2 pkt 1). Z kolei art. 3 ust. 1 usg stanowi, że o ustroju gminy stanowi jej statut. Wynika z tego jednoznacznie, że statut gminy jest aktem prawa miejscowego i jako taki jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze organu, który go ustanowił (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP) [por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 czerwca 2011r., II SA/Go 321/11, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 stycznia 2016 r., II SA/Sz 1516/15, wyrok http://orzeczenia.nsa.gov.pl].

Zgodnie z § 23 uchwały Rady Gminy Z. z dnia 27 stycznia 2003 r. nr IV/35/2003 (źródło: strona internetowa - BIP Z.) zawiadomienie o terminie, miejscu i przedmiocie obrad Rady powinno być podane do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. W uzasadnieniu uchwał nr ... i ... z dnia ... 2015 r. Rada Gminy wyjaśniła, że informacja o terminie, miejscu i przedmiocie obrad została podana do publicznej wiadomości na stronie internetowej Gminy, a także wyłożona do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.

W ocenie Sądu z powyższymi twierdzeniami nie sposób się zgodzić. Po pierwsze akta sprawy nie zawierają dowodu potwierdzającego, że powołane wyłożenie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty nastąpiło. Po wtóre z powszechnie dostępnej strony internetowej Gminy Z. (BIP Z.) wynika, że zaproszenie na VII Sesję Rady Gminy dnia ... 2015 r. o godz. 16:00 w Gminnym Ośrodku Kultury i Rekreacji Z. ul. Sienkiewicza zostało wytworzone w dniu ... 2015 r. o godz. 13:29 (źródło: http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=zaniemysl/&strona=submenu_aktualnosci.asp&typ=podmenu&menu=334&podmenu=483&str=1&id=892). Zważywszy zatem, że powyższe zawiadomienie zostało podane do publicznej wiadomości na 3 godz. przed terminem Sesji, uznać należy, że doszło do naruszenia powołanego § 23 ust. 7 Statutu Gminy. Choć ów przepis nie wskazuje, w jakim terminie przed przewidzianą datą sesji powinno się podać do publicznej wiadomości zawiadomienie o terminie, miejscu i przedmiocie obrad Rady, to zważywszy na cel tego przepisu, jakim jest faktyczne zagwarantowanie udziału społeczności lokalnej w obradach Rady Gminy oraz brzmienie analogicznego przepisu § 23 ust. 4 Statutu Gminy, który ustala 7-dniowy termin na powiadomienie radnych o obradach sesyjnych, należy uznać, że zwołanie VII Sesji Rady Gminy Z. w dniu ... 2015 r. miało miejsce z naruszeniem powołanego § 23 ust. 7 Statutu Gminy. Nie można bowiem uznać, że zawiadamiając mieszkańców o terminie, miejscu i porządku obrad Rady na trzy godziny przed planowaną godziną rozpoczęcia sesji, umożliwiono realny udział w tejże sesji mieszkańcom Gminy Z., w szczególności rodzicom uczniów uczęszczających do Zespołu Szkół, który to Zespół został na tej sesji uchwałą Rady Gminy rozwiązany.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Na podstawie art. 200 ostatnio powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach sądowych (pkt II wyroku).