Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2642/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w części i umorzenia postępowania w pozostałym zakresie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Starosty [...] z [...] września 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014 r., nr [...] w całości i orzekając co do istoty sprawy:

a) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] października 1948 r., nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewody [...] z [...] maja 1948 r., nr [...], w częściach aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] o numerach: [...] i

b) umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda [...] ww. orzeczeniem z [...] maja 1948 r. stwierdził, że nieruchomość ziemska majątek [...] (potoczna nazwa "[...]"), położona w gminie [...], powiat [...], własność J. K., podpada pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.) z uwagi na to, że nieruchomość ta, przekraczała normę 100 ha powierzchni ogólnej.

Minister Rolnictwa i Reform Rolnych ww. orzeczeniem z [...] października

1948 r. powołując w podstawie prawnej art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, utrzymał w mocy orzeczenie z [...] maja 1948 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w wyniku przeprowadzenia postępowania nadzorczego wydał w dniu [...] maja 2004 r. decyzję nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] maja 1948 r., a następnie decyzją z [...] czerwca 2006 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 3 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1450/06, uchylił ww. decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2006 r. i z [...] maja 2004 r. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali zakres wniosku o zwrot nieruchomości oraz zapewni udział w postępowaniu wszystkim podmiotom będącym stronami tego postępowania.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2014 r., nr [...], w pkt I) stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych 6 października 1948 r., utrzymującego w mocy orzeczenie z [...] maja

1948 r., w zakresie obejmującym część nieruchomości ziemskiej [...], stanowiącej działki gruntu w [...], oznaczone numerami geodezyjnymi: [...], a w pkt II) umorzył postępowanie w zakresie obejmującym pozostałą część nieruchomości ziemskiej [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych rażąco naruszyło art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1944 r., nr 15, poz. 82 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej ww. decyzją Starosta [...] przytoczył pogląd, zgodnie z którym lasy i grunty leśne należące do osób, których grunty objęte były przepisem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej podlegały nacjonalizacji niezależnie od obszaru. Zdaniem Starosty nieruchomość ziemska została przejęta z dniem ogłoszenia dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. w dniu [...] września 1944 r., zatem lasy wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej, będące już własnością Skarbu Państwa, nie mogły być ponownie przejęte na własność Skarbu Państwa w oparciu o dekret o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], uchylił ww. decyzję z [...] września 2014 r. w całości i orzekając co do istoty sprawy stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych [...] października 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia z [...] maja 1948 r. w częściach aktualnych działek z obrębu [...] o nr: [...], a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie. W uzasadnieniu wyjaśnił m. in., że odjęcie z ogólnej powierzchni spornej nieruchomości, tj. [...] ha, powierzchni lasów, tj. [...] ha - które zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi co do zasady nie były przeznaczone na cele reformy rolnej - prowadzi do wniosku, że nieruchomość ziemska [...] nie spełniała normy obszarowej z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19, uchylił ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] kwietnia 2019 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Starosty [...] z [...] września 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014 r. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] września 2020 r. stwierdził, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.), jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19. Mając na uwadze wykładnię prawa, wyrażoną w tym wyroku, wiążącym w tej sprawie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że nie narusza rażąco prawa przyjęcie, że w skład nieruchomości ziemskiej przekraczającej powierzchnię 100 ha, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, mogły wchodzić również lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha.

Za dowód na okoliczność charakterystyki nieruchomości w dacie najbardziej zbliżonej do dnia wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. do dnia [...] września 1944 r., organ nadzoru uznał - zaaprobowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 listopada 2019 r. - protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej dóbr [...], stanowiących własność J. K.. Ogólny obszar majątku został w nim określony na [...] ha, w tym: [...] ha lasu przekazanego Dyrekcji Lasów Państwowych; [...] ha gruntów ornych, [...] ha łąk, [...] ha lasu nieprzekazanego administracji Lasów Państwowych, [...] pastwisk, [...] ha pod budynkami, [...] ha zarośli, [...] ha dróg, [...] ha rowów i [...] piasku. Tym samym ogólna powierzchnia nieruchomości ziemskiej [...] przekraczająca 100 ha i charakterystyka jej poszczególnych użytków sprawia, że w świetle wyroku WSA w Warszawie z 13 listopada 2019 r., w skład tej nieruchomości wchodziły również, obok m. in. gruntów ornych, pastwisk i łąk oraz nieużytków, lasy o powierzchni ponad 25 ha, co nie przekreślało per se tego, że mieliśmy do czynienia z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, co w konsekwencji sprawia, że nie narusza rażąco prawa zastosowanie w stosunku do spornej nieruchomości art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Organ nadzoru podkreślił, że pismem z 14 stycznia 2020 r., E. B. (Skarżący, będący następcą prawnym J. K.) poinformował, że nie zgadza się z wyrokiem WSA w Warszawie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19. Jednak wbrew sugestii Skarżącego wyrok ten nie został zaskarżony, uzyskał walor prawomocności i funkcjonuje w obrocie prawnym, dlatego Minister związany jest zawartą w nim oceną prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

W kwestii zakresu wniosku, który wyznaczył granice postępowania nadzorczego organ stwierdził, że dotyczy on działek o nr: [...]. W piśmie 16 maja 2011 r. Starosta [...] nadesłał do akt sprawy "wykaz działek wchodzących aktualnie w skład nieruchomości ziemskiej [...]". Wśród działek tych wymienione zostały m. in. wskazane przez Skarżącego działki o nr: [...], natomiast brak jest objętych żądaniem działek nr [...] i nr [...]. Starosta [...] w piśmie z [...] grudnia 2015 r. poinformował, że z posiadanych opracowań geodezyjnych nie wynika, aby działki nr [...] i nr [...] pochodziły z nieruchomości "[...]". Ponadto, z porównania "planu części II gruntu majątku Jaworznik" z mapą obrazującą granice współczesnych działek ewidencyjnych, pozyskaną ze strony internetowej geoportal.gov.pl, wynika, że aktualne działki ewidencyjne [...] i [...] najprawdopodobniej zawierają się w części nieruchomości opisanej na planie jako "sprzedane 10 morgów". Mając to na uwadze Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się do Skarżącego pismami z 21 grudnia 2015 r. oraz z 25 lutego 2016 r. o udokumentowanie, że działki nr [...] oraz nr [...] pochodzą z nieruchomości ziemskiej "[...]". Pisma te pozostały jednak bez odpowiedzi. Wobec tego organ nadzoru przyjął, że część nieruchomość stanowiąca aktualne działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] nie zawiera się w granicach dawnej nieruchomości ziemskiej "[...]". Dlatego postępowanie w zakresie tych działek podlegało umorzeniu.

W konkluzji organ nadzoru stwierdził, że w toku postępowania nadzorczego nie stwierdził, aby orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1948 r. oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Wojewody [...] z [...] maja 1948 r., w częściach aktualnych działek z obrębu [...] o nr: [...], obarczone były jakimikolwiek wadami nieważnościowym. Dlatego uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014 r., i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczeń z [...] października 1948 r. oraz z [...] maja 1948 r., w częściach aktualnych działek o nr: [...].

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a konkretnie błędną interpretację art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, polegającą na zakwestionowaniu stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprecyzowanego w decyzji z [...] kwietnia 2019 r. odnośnie ustalenia wielkości "nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym" przejętych od J. K. i przedstawieniu w uzasadnieniu wyroku dowolnej interpretacji okoliczności związanych z ustaleniem skutków zastosowania wspomnianego dekretu dla majątku ziemskiego J. K., zaewidencjonowanego jako "[...]", co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji zakończonej niesłusznym uchyleniem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

2) przepisów postępowania, a to:

a) art. 16 § 1 k.p.a. przez jego błędną interpretację, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] października 1948 r. oraz orzeczenie Wojewody [...] z [...] maja 1948 r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem zasady ochrony "trwałości decyzji administracyjnych" statuowanej w tymże przepisie, podczas gdy uwzględnienia w chwili obecnej wymaga oczywista sprzeczność tych decyzji z ówczesnym prawem, bowiem przejęte na mocy "reform rolnych" nieruchomości z majątku [...], stanowiące własność J. K. nie mieściły się w normach obszarowych wskazanych w ówczesnych dekretach, a klasyfikacja tych obszarów oraz sugestie co do ich wielkości w zaskarżonym wyroku mają charakter całkowicie dowolny i sprzeczny zarówno z protokółem przejęcia na cele reformy rolnej, jak i dokumentami źródłowymi załączonymi do akt postępowania przez Skarżącego;

oraz:

b) art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP - zważywszy na statuowany w nich charakter ochrony prawnej, a także na współczesną prawną i historyczną interpretację i ocenę aktów prawnych z czasów bierutowsko - stalinowskich, które stanowiły według autorów kwestionowanych decyzji z 1948 r. adresowanych do J. K. ich podstawę, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04).

Na wstępie należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19, uchylił wydaną w tej sprawie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] kwietnia 2019 r., którą organ ten uchylił w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014 r. i orzekając co do istoty sprawy stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych [...] października 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia z [...] maja 1948 r. stwierdzającego, że nieruchomość ziemska majątek [...] (potoczna nazwa "[...]"), położona w gminie [...], powiat [...], własność J. K., podpada pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na to, że nieruchomość ta, przekraczała normę 100 ha powierzchni ogólnej, w częściach aktualnych działek z obrębu [...] o nr: [...], a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie.

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie, w której istota sporu dotyczy tego, że w skład nieruchomości ziemskiej [...] (potoczna nazwa "[...]") wchodziły lasy (o powierzchni, w zależności od dokumentów archiwalnych, ok. [...]ha), należy zwrócić uwagę na trzy kwestie.

Po pierwsze, WSA w Warszawie stwierdził, że "bezzwłoczne przejście" na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (art. 2 ust. 1 in fine dekretu), oznaczało przejście tych nieruchomości z mocy samego prawa, z dniem wejścia w życie dekretu rolnego, czyli z dniem 13 września 1944 r., zaś wydawane w oparciu o ten dekret decyzje administracyjne miały charakter deklaratoryjny. Późniejszy akt prawny, jakim był dekret o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, który wszedł w życie 27 grudnia 1944 r., nie mógł dokonać ponownego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gruntów, które już wcześniej stały się własnością publiczną. Z samego brzmienia późniejszego przepisu dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa nie może wynikać, przynajmniej w sposób oczywisty, że w skład nieruchomości ziemskiej objętej działaniem wcześniejszego dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie mogły wchodzić również lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha. Dalej Sąd wywiódł, iż zestawienie tego przepisu z inną norma obszarową, mającą samodzielne znaczenie, tj. 50 ha użytków rolnych, może wskazywać, że te inne niż rolne użytki mogły obejmować również lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha, jeżeli lasy te wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej o ogólnym obszarze przekraczającym 100 ha. Sąd stwierdził, że pogląd sformułowany przez Ministra w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do skutków uchwalenia późniejszego dekretu leśnego, jakkolwiek znajdujący potwierdzenie w orzecznictwie NSA i SN ukształtowanym już po 1989 r., nie może być jednak uznany za niebudzący wątpliwości interpretacyjnych, a zatem nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa.

Po drugie, WSA w Warszawie podniósł, że do stwierdzenia nieważności nie może prowadzić odwołanie się przez Ministra do celów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Już samo zastosowanie przez Ministra wykładni celowościowej, a zatem metody wykładni bardziej zaawansowanej niż wykładnia językowa i systemowa, wskazuje, że trudno tu mówić o normie prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto wadliwe jest odwołanie się, w ramach rekonstrukcji celów dekretu rolnego, wyłącznie do jego art. 1 ust. 2. Przepis ten dotyczy przeprowadzenia reformy rolnej, czyli zadysponowania przejętymi nieruchomościami. Natomiast rekonstruując sam cel przejęcia nieruchomości ziemskich bez odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa należy odwołać się do art. 1 ust. 1 dekretu rolnego, zgodnie z którym reforma rolna w Polsce jest koniecznością państwową i gospodarczą i będzie zrealizowana przy udziale czynnika społecznego, zgodnie z zasadami Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. W świetle wspomnianego Manifestu Lipcowego, na rzecz Skarbu Państwa miały przejść bez odszkodowania "gospodarstwa obszarnicze" o powierzchni ponad 50 ha, a na terenach przyłączonych do Rzeszy o powierzchni ponad 100 ha. Stąd też w piśmiennictwie nie budziło wątpliwości, że podstawowym celem dekretu o reformie rolnej była likwidacja gospodarstw wielkoobszarowych. Na taki też cel dekretu o reformie rolnej wskazał również Trybunał Konstytucyjny w wydanym w pełnym składzie postanowieniu z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SK 5/01, gdzie dodatkowo stwierdzono, że "po upływie ponad 50 lat od czasu przeprowadzenia reformy rolnej zmiany o charakterze społecznym i ekonomicznym stały się nieodwracalne". Mając na uwadze taki cel dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wydaje się oczywiste - zdaniem Sądu - że z punktu widzenia realizacji tych celów nie miało istotnego znaczenia, czy w skład przejmowanych nieruchomości ziemskich o powierzchni ponad 100 ha, obok użytków rolnych, wchodziły również lasy.

Po trzecie zaś WSA w Warszawie stwierdził, że dla oceny zaistnienia w tej sprawie przesłanki rażącego naruszenia prawa nie pozostaje bez znaczenia okoliczność, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej nie zawierał definicji "nieruchomości ziemskiej" (w pierwotnym brzmieniu: "nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym"). W przypadku nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu rolnego, również w jego pierwotnej wersji, wyraźnie wskazano, że w przypadku nieruchomości o powierzchni ponad 100 ha rozstrzygającą rolę odgrywała wyłącznie powierzchnia ogólna tej nieruchomości, a nie powierzchnia użytków rolnych. Sąd zauważył, że z postanowień ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej również wynikało, że w skład nieruchomości ziemskich mogły wchodzić też lasy. Ponadto, także w aktualnym stanie prawnym, w skład gospodarstwa rolnego mogą wchodzić, obok gruntów rolnych, również grunty leśne (zob. art. 553 Kodeksu cywilnego). Innymi słowy, to że w skład nieruchomości ziemskiej [...] (potoczna nazwa "[...]") wchodziły również, obok m. in. gruntów ornych oraz pastwisk i łąk oraz nieużytków, lasy o powierzchni ponad 25 ha, nie przekreślało per se tego, że mieliśmy do czynienia z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym. Charakterystyczne jest również w opinii Sądu to, że były właściciel, wnosząc w 1948 r. odwołanie od orzeczenia z [...] maja 1948 r. nie kwestionował, że z uwagi na leśny charakter części gruntów nie mogła być ona objęta dekretem rolnym, ale twierdził wyłącznie, że wydzielenie części tej nieruchomości, pomimo niezachowania wymaganej formy aktu notarialnego, spowodowało, że powierzchnia ogólna przedmiotowej nieruchomości ziemskiej była mniejsza niż 100 ha. Reasumując, Sąd podkreślił, że nie sposób przyjąć, że rażąco narusza prawo przyjęcie, że w skład nieruchomości ziemskiej przekraczającej powierzchnię 100 ha - o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - mogły wchodzić również lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha.

W obecnie zaskarżonej kontrolowanej decyzji z [...] września 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, że jest związany wyżej powołanym prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19 i wyrażoną w nim oceną prawną.

W ocenie Sądu, mając na uwadze wykładnię prawa, wyrażoną w tym wiążącym w tej sprawie wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie stwierdził, że nie narusza rażąco prawa przyjęcie, że w skład nieruchomości ziemskiej przekraczającej powierzchnię 100 ha, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, mogły wchodzić również lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha.

Sąd w pełni podziela powyższą ocenę. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa (materialnego i procesowego), która zmierza do wyjaśnienia treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Z powołanego przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Oznacza to, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku naruszałoby zasadę związania organu oceną prawną i oznaczałoby, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję z [...] września 2020 r., nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyroku WSA w Warszawie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19.

Kontrola legalności przez sąd administracyjny decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadzała się do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej wyrażonej w tym wyroku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, który ciąży na organie administracyjnym i na sądach, jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem.

Powyższej oceny nie mogły zatem zmienić zarzuty Skarżącego podniesione w skardze, które zmierzają do podważenia stanowiska wyrażonego w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19, co jest niedopuszczalne na obecnym etapie postępowania. Jak trafnie przy tym wskazał organ nadzoru w zaskarżonej decyzji, Skarżący pismem z 14 stycznia 2020 r. poinformował, że nie zgadza się z wyrokiem WSA w Warszawie z 13 listopada

2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1481/19. Nie zmienia to jednak faktu, że wyrok ten nie został przez Skarżącego zaskarżony w formie przewidzianej prawem (skarga kasacyjna), uzyskał więc walor prawomocności i funkcjonuje w obrocie prawnym.

Reasumując, organ nadzoru będąc związany oceną prawną wyrażoną w powołanym prawomocnym wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a., zasadnie stwierdził, że nie narusza rażąco prawa przyjęcie, że w skład nieruchomości ziemskiej przekraczającej powierzchnię 100 ha, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, mogły wchodzić również lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem.

Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.