Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 473/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1, art. 123, art. 137 par. 2-3, art. 169 par. 1, art. 169 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: sędzia NSA Paweł Janicki sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi A Dystrybucja S.A. Oddział Ł. - Miasto na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2007 - 2009 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego, zaksięgowanego w dniu [...] pod pozycją [...].


UZASADNIENIE

I SA/Łd 473/12

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z [...]nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] nr [...]o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania A Spółki akcyjnej z siedzibą w L. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z [...]nr [...]w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2007-2009.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z [...]Prezydent Miasta Z. określił A Spółce akcyjnej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2007–2009 oraz wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za poszczególne lata w tym samym okresie 2007–2009.

Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. we właściwym terminie tj. 7 marca 2011 r. (pismem datowanym na 4 marca 2011 r.). Odwołanie zostało podpisane przez S. L. – Dyrektora Generalnego A S.A. Oddział Ł.

Organ odwoławczy ustalił, że S. L. legitymował się pełnomocnictwem ogólnym z 1 września 2010 r. i na tej podstawie był pełnomocnikiem spółki tylko do 31 grudnia 2010 r. Wobec tego pismem z 30 września 2011 r. wezwał S. L. (jako pełnomocnika skarżącej Spółki), do usunięcia braku wniesionego odwołania, poprzez złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby uprawnienie do reprezentowania w tej sprawie A Spółki akcyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Pismo to zostało doręczone 10 października 2011 r.

W wyznaczonym terminie, S. L. złożył dwa pełnomocnictwa ogólne tj. :

– z 28 grudnia 2010 r. m.in. do reprezentowania Spółki przed organami administracji publicznej, w tym w szczególności przed organami kontroli zewnętrznej w sprawach podatkowych, z zastrzeżeniem, że pełnomocnictwo jest udzielone wyłącznie w okresie zajmowania przez pełnomocnika stanowiska Dyrektora Generalnego A S.A. Oddział Ł.;

– z 18 kwietnia 2011 r. m.in. do reprezentowania Spółki przed organami administracji publicznej, w tym w szczególności przed organami kontroli zewnętrznej w sprawach podatkowych, z zastrzeżeniem, że pełnomocnictwo jest udzielone wyłącznie w okresie zajmowania przez pełnomocnika stanowiska Dyrektora Generalnego A S.A. Oddział Ł. oraz z zastrzeżeniem, że traci moc pełnomocnictwo ogólne z 2 marca 2011 r.

Pełnomocnictwa te zostały potwierdzone za zgodność przez radcę prawnego A. W.

Natomiast po wyznaczonym terminie - tj. 26 października 2011 r. - powyższe pełnomocnictwa złożono w kopiach notarialnie poświadczonych za zgodność z oryginałem.

Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. pozostawiło bez rozpatrzenia ww. odwołanie przyjmując, że podpisany pod odwołaniem pełnomocnik S. L. w terminie wyznaczonym mu w tym celu na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Ordynacja podatkowa"), nie złożył oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby uprawnienie do reprezentowania spółki w tej sprawie. SKO podniosło, że wprawdzie przed upływem tego terminu zostały przedłożone kopie pełnomocnictw ogólnych dla S. L., jednak nie zostały one należycie tj. zgodnie z art. 137 § 3 zdanie 2 Ordynacji podatkowej, poświadczone za zgodność. Radca prawny, który poświadczył je za zgodność z oryginałem mógł bowiem co najwyżej uwierzytelnić samodzielnie odpis pełnomocnictwa, udzielonego sobie, a nie innej osobie. Organ podatkowy podniósł ponadto, że złożenie po terminie wynikającym z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej notarialnie poświadczonych kopii pełnomocnictw dla S. L. było prawnie bezskuteczne.

Na to postanowienie podatnik złożył zażalenie zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu.

Utrzymując w mocy własne postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko i argumentację na jego uzasadnienie. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w zażaleniu wskazało, że brak jest wyraźnego przepisu prawa, na podstawie którego Kolegium mogłoby wezwać stronę (mocodawcę pełnomocnika), zamiast jej pełnomocnika, do uzupełnienia braków odwołania wniesionego przez tego właśnie pełnomocnika. Nie mógł też znaleźć zastosowania – wbrew sugestiom skarżącego – art. 103 § 1 Kodeksu cywilnego, ponieważ przepis ten przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do umów tj. czynności prawnych co najmniej dwustronnych, ale już nie do jednostronnych czynności pełnomocnika.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez A S.A., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia (w treści skargi błędnie "postępowania") oraz zasądzenie kosztów postępowania i zarzucając naruszenie art. 122 w zw. z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 103 K.c. i art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej.

Skarżąca Spółka podniosła przede wszystkim, że z załączonych do akt sprawy odpisów dokumentów wynika, że S. L. jako dyrektor generalny Oddziału Ł. A S.A. był pełnomocnikiem spółki w zakresie działalności tego oddziału nieprzerwanie od 1 września 2010 r. Jego pełnomocnictwo miało charakter ogólny i wykraczało poza zakres upoważnienia do działania w postępowaniach administracyjnych w rozumieniu art. 137 Ordynacji podatkowej. Jako dyrektor oddziału był i jest nadal upoważniony do wykonywania wszystkich czynności i składania oświadczeń oraz do reprezentowania spółki przed organami administracji publicznej, samorządowej oraz przed sądami. Tym samym ustalenia S.K.O. odnoszące się w sposób formalistyczny do braku przedłożenia oryginalnego pełnomocnictwa nie mogły być akceptowane, gdyż uniemożliwiały należytą ochronę prawną podmiotu w imieniu którego pełnomocnik działa.

Zdaniem strony doręczając organowi odpis pełnomocnictwa, poświadczony przez radcę prawnego, wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej, a także dostarczając dodatkowo poświadczone notarialnie odpisy pełnomocnictw z 28 grudnia 2010 r. i 18 kwietnia 2011 r. Spółka w sposób prawidłowy wykazała umocowanie dyrektora oddziału do działania przed S.K.O. w niniejszej sprawie.

Ponadto skarżąca Spółka podniosła, że skoro organ, po kilku miesiącach od złożenia odwołania, powziął wątpliwości co do prawidłowości umocowania pełnomocnika – powinien był wystąpić nie tylko do pełnomocnika ale i do strony o potwierdzenie udzielonego pełnomocnictwa – tym bardziej, że oryginał tego dokumentu znajdował się wówczas w Zarządzie spółki w L. Tymczasem w niniejszej sprawie, z naruszeniem reguł wynikających z art. 103 K.c. w zw. z art. 137 § 4 organ tego nie uczynił.

Na zakończenie strona skarżąca wskazała, że w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, do którego odwołuje się Ordynacja podatkowa, przekroczenie umocowania, a nawet jego brak, nie niweczy skuteczności danej czynności, jeżeli zostanie potwierdzona przez osobę, wobec której występują skutki prawne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 169 Ordynacji podatkowej. Artykuł ten w § 1 przewiduje, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, zaś zgodnie z § 4 tego artykułu organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Wyjaśnić przy tym należy, że w myśl z art. 136 Ordynacji podatkowej, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie zaś do art. 137 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa.

Ustawodawca stanowiąc w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej o konieczności dołączenia pełnomocnictwa do akt, odnosi je zatem do postępowania podatkowego wszczętego w danej sprawie. Momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione, jest złożenie do akt sprawy oryginału pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, albo też dzień zgłoszenia pełnomocnictwa ustnie do protokołu. W związku z tym dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest okazanie (złożenie do akt sprawy) dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika. Dopiero od chwili doręczenia pełnomocnictwa organowi prowadzącemu postępowanie podatkowe, pełnomocnik ten powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich. Od tego momentu pominięcie pełnomocnika przez organ musiałoby być traktowane jako pominięcie strony (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 maja 2010 r., I SA/Łd 6/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2008 r., III SA/Wa 2189/07 oraz wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2007 roku, II FSK 682/07 – dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zgodzić się z organem, że na podstawie art. 137 § 3 zd. 2 Ordynacji podatkowej, radca prawny, który poświadczył pełnomocnictwa za zgodność z oryginałem (złożone w terminie zakreślonym przez organ), mógł samodzielnie uwierzytelnić jedynie odpis pełnomocnictwa, udzielonego sobie, a nie innemu pełnomocnikowi.

Podkreślić należy jednak, że składający odwołanie nie czynił tego we własnym imieniu, lecz w imieniu strony postępowania (w tym przypadku postępowania dotyczącego określenia wysokości zobowiązania podatkowego i wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2007-2009). Zatem wobec braku przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa, obowiązkiem organu było wezwanie samej strony (tj. A S.A.) do podpisania odwołania przez osobę umocowaną do reprezentacji Spółki lub złożenie prawidłowego pełnomocnictwa dla S. L., który podpisał odwołanie jako pełnomocnik. Organ z urzędu powinien bowiem wziąć pod uwagę wystąpienie takiej okoliczności, że strona mogła w ogóle nie wiedzieć o działaniach podjętych przez nieumocowaną lub nieprawidłowo umocowaną przez nią osobę (podobne stanowisko zaprezentował WSA w Łodzi w wyroku z dnia 13 września 2011 r., I SA/Łd 816/11 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 169 § 1 i § 4 w zw. z art. 121 § 1 i 123 Ordynacji podatkowej. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest bowiem wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, którą należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec tych organów, ale także jako przesłankę oceny ich działania. Naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r., III SA/Wa 1959/04, LEX nr 220913). Natomiast obowiązek wynikający z art. 123 Ordynacji podatkowej nakazuje zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym także na etapie składania wniosku inicjującego postępowanie podatkowe, która to sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Na kanwie powyższych rozważań należy stwierdzić zatem, że przedstawione stanowisko organu, zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu z [...] nr [...], nie odpowiada przepisom postępowania, powodując naruszenie art. 169 § 1 i § 4 w związku z art. 121 § 1 i 123 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ, zgodnie z wymogami z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązany będzie do wezwania skarżącej Spółki do podpisania odwołania ewentualnie złożenia prawidłowego pełnomocnictwa dla S. L., który podpisał odwołanie jako pełnomocnik Spółki.

Mając na względzie wynikającą z art. 125 Ordynacji podatkowej zasadę szybkości postępowania oraz nakaz posługiwania się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, organ nie będzie zobowiązany do wzywania Spółki do podpisania odwołania, w sytuacji gdy dojdzie do przekonania, że pełnomocnictwa złożone w dniu 26 października 2011 r. w kopiach notarialnie poświadczonych za zgodność z oryginałem, dają podstawę do reprezentacji strony w postępowaniu odwoławczym.

Następnie organ podejmie przewidziane procedurą podatkową, stosowne działania zmierzające do rozpoznania odwołania.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

k.ż.