Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 263/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 47l ust. 9
journal: Dz.U. 2001 nr 99 poz 1079
law: Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3, art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 16 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 47k, art. 47I, ust. 1, 4 i 8, art. 64 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm. dalej ustawa o ochronie przyrody) oraz § 1,2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. z 2003r. Nr 99, poz. 907) wymierzył Schronisku Młodzieżowemu przy ul. G. (...) w P. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia trzech drzew w kwocie (...) zł.

W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu (...) pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. przeprowadzili oględziny na terenie przedmiotowego schroniska młodzieżowego. Na miejscu stwierdzono, że na terenie schroniska zostały usunięte bez zezwolenia trzy drzewa - samosiewy robinii akacjowej, posiadające łącznie osiem pni. Na podstawie zebranego materiału dowodowego i po przeprowadzeniu kilku rozpraw administracyjnych w dniach (...), (...),(...) i (...) oraz po przesłuchaniu świadków ustalono, że usuniecie przedmiotowych drzew nastąpiło w dniu (...) na polecenie kierownika schroniska pani D. K. W związku z dokonanymi ustaleniami Wydział Ochrony Środowiska zlecił dr inż. M. T., biegłemu z zakresu dendrologii i dendrometrii, wykonanie ekspertyzy dotyczącej ustalenia obwodów 8 pni ściętych drzew. Organ I instancji odwołując się do treści art. 47 e ustawy o ochronie przyrody wskazał, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić na wniosek władającego za zezwoleniem prezydenta miasta. Usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, stosownie do przepisu art. 47k cyt. ustawy zagrożone jest administracyjną karą pieniężną. Zdaniem organu I instancji istnieją zatem podstawy do obciążenia przedmiotowego schroniska karą pieniężną za usunięcie 3 drzew bez zezwolenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji Kierownik Schroniska Młodzieżowego nr (...) w P. wskazała, iż podtrzymuje stanowisko wyrażone na rozprawie w dniu (...), iż nie podjęła decyzji zezwalającej na wycinkę odroślaków.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż w dniu (...) wszczęte zostało postępowanie w sprawie usunięcia bez zezwolenia drzew na terenie nieruchomości przy ul. G.(...), gdzie mieści się Szkolne Schronisko Młodzieżowe. W tym dniu pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska przeprowadzili wizję lokalną. Decyzje w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzew bez wymaganego zezwolenia organ I instancji wydał w dniu (...) tj. w okresie obowiązywania ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004r. (Dz. U Nr 92, poz.880 ze zm.). Dalej wskazano, iż mimo obowiązywania wymienionej ustawy, organ I instancji prawidłowo powołał w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o ochronie przyrody obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania w sprawie tj. ustawy z dnia 16 października 1991 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 1079 ze zm.). Stosownie bowiem do regulacji zawartej w art. 158 ustawy o ochronie przyrody, która weszła w życie 1 maja 2004r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem organu II instancji w omawianej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody, w myśl którego nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań środowiska, upłynęło 5 lat. Pięcioletni okres przedawnienia wymierzenia kary upłynął (...).

Prokurator Rejonowy P. – N. M. wniósł sprzeciw od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niedostateczne sporządzenie uzasadnienia prawnego, oraz naruszenie art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, iż nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary administracyjnej, podczas gdy właściwa wykładania wyżej wymienionego przepisu prowadzi do wniosku, iż przedawnienie to nie nastąpiło. Zarzucając powyższe naruszenia Prokurator wniósł, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 157 § 1 kpa, art. 158 § 1 kpa i art. 185 § 1 kpa o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej odwołanie strony - Schroniska Młodzieżowego nr (...) w P. W ocenie Prokuratora, Kolegium nie wyjaśniło w sposób wyczerpujący, dlaczego zastosowało art. 471 ust. 9 ustawy o ochronie przyrody. Ponadto Prokurator przedstawił trzy rodzaje wykładni przepisów prawnych: językową, systemową i funkcjonalną odwołując się przy tym do opracowania "Zasady wykładni prawa" -Morawski, Toruń 2006r. i stwierdził, iż prawidłowa interpretacja przepisu art. 471 ust. 9 ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że norma prawna tam zawarta nie dotyczy ostatecznej decyzji administracyjnej, lecz decyzji wydanej przez organ I instancji, nie koniecznie ostatecznej. Zdaniem Prokuratora wystarczy zatem, aby przed upływem okresu przedawnienia została wydana decyzja w pierwszej instancji, która nie musi stać się ostateczna przed upływem 5 lat od dnia, w którym sierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska. W przedmiotowej sprawie decyzja I instancji wydana została (...) tj. przed upływem 5 lat od dnia, w którym sierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska. Według Prokuratora spójność i racjonalność systemu prawa nie pozwala przyjąć, że ustawodawca w tym konkretnym przypadku pod pojęciem "decyzji o wymierzeniu kary" rozumiał tylko decyzję ostateczną i to tylko drugoinstancyjną.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr(...).

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji podał, iż przepis art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody stanowi, iż "nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary", o której mowa w ust. 1, jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, upłynęło 5 lat" i wskazał, że taki zapis ustawowy nie pozwala na twierdzenie, iż sformułowanie " nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary" dotyczy tylko decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Ponadto podkreślono, iż racjonalny ustawodawca pamięta o fundamentalnej zasadzie dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego i zdaniem organu Prokurator dokonując interpretacji cytowanego przepisu pominął fakt, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. W myśl tej zasady, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji polega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Organy obu instancji orzekają w oparciu o regulacje, zawarte w przepisach, obowiązujące w dacie wydania decyzji. Dalej wskazano, iż na etapie rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy zostały spełnione przesłanki wykluczające możliwość wydania decyzji w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, bowiem mając na względzie zasadę dwuinstancyjności, zarówno organ I jak i II instancji nie mogą wydać decyzji o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej jeżeli w dacie wydania decyzji upłynęło 5 lat od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prokurator Rejonowy P. –N. M. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...) i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) Nr (...), zarzucając podobnie jak w sprzeciwie, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, iż nastąpiło przedawnienie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia trzech drzew, podczas gdy właściwa wykładnia wyżej wymienionego przepisu prowadzi do wniosku, iż przedawnienie to nie nastąpiło. W uzasadnieniu wniosku Prokurator Rejonowy podtrzymał argumenty dotyczące przedmiotowego przepisu, zawarte w treści uzasadnienia sprzeciwu.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji i podkreśli, iż sformułowanie zawarte w art. 47I ust. 9, iż "nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, upłynęło 5 lat" nie pozwala na stwierdzenie, iż dotyczy tylko decyzji wydanej przez organ I instancji.

W skardze Prokurator Rejonowy P. – N. M. zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...). Powyższym decyzjom zarzucił, iż wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, iż nastąpiło przedawnienie wymierzenia przedmiotowej kary administracyjnej, podczas gdy właściwa wykładnia wyżej wymienionego przepisu prowadzi do wniosku, iż przedawnienie to nie nastąpiło i wniósł o stwierdzenie ich nieważności w całości. W motywach uzasadnienia podniósł argumenty tożsame jak te we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Na wstępie należało wskazać, iż decyzja Prezydenta Miasta P. wymierzająca Schronisku Młodzieżowemu mieszczącemu się przy ul. G. (...) w P. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 3 drzew została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody ( tekst jednolity Dz. u. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm., dalej ustawa o ochronie przyrody), pomimo, iż w tym czasie obowiązywała już nowa ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004r. Nr 92, poz. 880), która weszła w życie 1 maja 2004r. Stało się tak, bowiem zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na skutek przeprowadzonej przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. w dniu (...) wizji lokalnej na terenie przedmiotowego schroniska. Tak, więc postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia (...) o ochronie środowiska tj. przed dniem (...) i nie zostało zakończone decyzja ostateczną. W związku z powyższym zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem należało w niniejszej sprawie zastosować przepisy ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie środowiska, co też prawidłowo organy uczyniły.

Zdaniem Sądu zarzut Prokuratora Rejonowego dotyczący naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, iż nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary administracyjnej jest chybiony .

Zgodnie z art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, upłynęło 5 lat.

Pierwszą czynność w niniejszej sprawie podjęto w dniu (...), przeprowadzając na terenie przedmiotowego schroniska wizję lokalną, a decyzję organ I instancji wydał w dniu (...) to jest przed upływem okresu wskazanego w przepisie art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody. Jednakże wobec wniesienia od tej decyzji odwołania przez Kierownika schroniska, organ odwoławczy stosownie do art. 138 kpa zobowiązany był do określenia swojego stanowiska w sprawie po rozpoznaniu merytorycznym sprawy w jej całokształcie. Obowiązkiem organu II instancji było przy tym uwzględnienie stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji przez ten organ.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1995r. sygn. akt IV SA 176/94, dostępny w Internecie na stronie: cbois.nsa.gov.pl). Organ II instancji decyzją z dnia (...) uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji, bowiem jak słusznie stwierdził, powołując się na przepis art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody, że od dnia, w który stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska tj. od dnia (...) do dnia wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. tj. do dnia (...) (na skutek wniesionego odwołania) upłynęło 5 lat.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...) oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...) odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...), którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) Nr (...) o wymierzeniu Schronisku Młodzieżowemu administracyjnej kary pieniężnej odpowiadają prawu, bowiem upływ terminu przedawnienia określony w art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody w dacie wydania decyzji w trybie odwoławczym uniemożliwia wymierzenie kary, o której mowa w ust. 1. Pięcioletni okres przedawnienia wymierzenia przedmiotowej kary upłynął w dniu (...) a decyzję - na skutek wniesionego odwołania - organ II instancji wydał w dniu (...).

Ponadto zaznaczyć należy, iż powołane w skardze - na poparcie słuszności dokonanej przez Prokuratora interpretacji przepisu art. 47I ust. 9 ustawy o ochronie przyrody - uregulowania zawarte w innych aktach prawnych wraz z powołanym orzecznictwem nie odnoszą się do przedmiotowego stanu faktycznego sprawy.

Natomiast, co do zarzutu naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. art. 107 § 3 kpa poprzez niedostateczne sporządzenie uzasadnienia, Sąd zauważa, iż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie w świetle art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a) uzasadnia uchylenie decyzji.

Wobec powyższego zarzuty skargi uznać należało za niezasadne, a biorąc pod uwagę, iż zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego, jak też proceduralnego, należało zgodnie z art. 151 p.p.s.a oddalić skargę.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska

Za nieobecnego sędziego

Izabelę Kucznerowicz

/-/ E. Makosz-Frymus