Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 246/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 193,  art. 194
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi V.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta D. (dalej organ pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił V.S. (dalej strona lub skarżący) miesięczną opłatę za pobyt dziecka N.S. ur. [...]r., w pieczy zastępczej na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 300 zł miesięcznie i zobowiązał stronę do uiszczenia opłat od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. w łącznej wysokości 3.600 zł do ostatniego dnia miesiąca, w którym decyzja stanie się ostateczna do kasy MOPS w D. lub na wskazane konto. W uzasadnieniu przeanalizowano sytuację życiową i finansową strony wskazując, że skarżący zawarł w grudniu 2016 r. związek małżeński i zamieszkał wraz z żoną. Organ podał, że strona jest zatrudniona w firmie w Niemczech i osiąga miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1.441,75 Euro (6.173,57 zł). Jest zobowiązana do zapłaty alimentów na rzecz córki w kwocie 170 Euro miesięcznie. Odniósł się do uwarunkowań prawnych odstąpienia od ustalenia opłaty wynikających z przepisów prawa miejscowego i stwierdził, że taka możliwość w sprawie nie występuje. Przeanalizował też miesięczne wydatki skarżącego i ocenił, że do dyspozycji strony pozostaje kwota 2.799,57 zł, która przekracza kryterium dochodowe. Wskazał, że uwzględnił płacenie przez stronę alimentów, co skutkowało ustaleniem opłaty na poziomie 300 zł miesięcznie.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł od tej decyzji odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.) w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędną ocenę możliwości finansowych strony, osiągniętych dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania. Zarzucił również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie, polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które wskazywałyby na fakt, że skarżący nie spełnia warunków do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej. W odwołaniu podkreślono, że strona od grudnia 2016 r. pozostaje w związku małżeńskim, koszty związane z utrzymaniem mieszkania i codziennym życiem są wysokie i pochłaniają cały budżet domowy. Wskazano, że sytuacja finansowa skarżącego jest trudna i nie jest on w stanie ponosić opłaty za pobyt córki w pieczy. Podkreślono, że sytuacja finansowa N.S. jest stabilna i odpowiednia dla jej usprawiedliwionych potrzeb. Zaznaczono, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy, ponieważ w odwołaniu zostały przedstawione okoliczności przemawiające za odstąpieniem od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej organ odwoławczy lub Kolegium) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium odniosło się do następujących okoliczności sprawy. Wskazało, że na mocy decyzji konsultanta w MOPS w K. z dnia [...]r. nr [...] przyznano P.L. i K.S. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej na okres od dnia 15 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r. w kwocie 548,39 zł na dziecko N.S. i na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 listopada 2019 r. w kwocie 100,00 zł (błędnie, winno być 1.000 zł) miesięcznie na dziecko N.S. Matka dziecka N.S.t – R.S. zmarła 2 października 2014 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. sygn. akt [...] zasądzono od V.S. na rzecz małoletniej N.S. alimenty w kwocie 170,00 Euro miesięcznie. Pismem z 25 września 2016 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej za okres od 15 maja 2015 r. do nadal. Pismem z dnia 18 grudnia 2016 r. pełnomocnik strony wyniósł o odstąpienie od ustalania opłaty z pobyt dziecka N.S. w rodzinie zastępczej. Podobny wniosek pełnomocnik strony złożył w piśmie z dnia [...]r. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. nr [...] ustalił V.S. miesięczną opłatę za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 300,00 zł miesięcznie i zobowiązał ww. do dokonywania od 1 kwietnia 2017 r. bieżących opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej do ostatniego dnia każdego miesiąca do kasy MOPS w D.G. lub na rachunek bankowy Ośrodka, natomiast opłatę za okres od 1 września 2016 r. do 31 marca 2017 r. w łącznej wysokości 2.100,00 zł należało uiścić w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. Od powyższej decyzji zostało złożone odwołanie, a Kolegium decyzją z dnia [...]r. nr [...], uchyliło w całości decyzję nr [...] z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ze względu na konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej w okresie od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. Kolegium decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Następnie decyzją z dnia [...]r. ustalono miesięczną opłatę za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 300 zł miesięcznie i zobowiązano stronę do uiszczenia opłat od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. w łącznej wysokości 3.600 zł.

Następnie organ odwoławczy przybliżył stan prawny sprawy odwołując się do treści art. 193 i art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 697 ze zm., dalej ustawa) Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji był zobligowany ww. przepisami do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt N.S. w pieczy zastępczej. Ponoszenie przedmiotowej odpłatności przez rodziców jest realizacją obowiązku spoczywającego na rodzicach - opieki i wychowania dzieci. Skoro rodzice ciążącego na nich obowiązku nie wypełniają, względnie realizują go w sposób nieprawidłowy i dzieci trafiają do pieczy zastępczej, to tym samym na nich spoczywa obowiązek zwrotu ponoszonych wydatków.

Kolegium wskazało, że kwestia odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy była już przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej w okresie od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r., a Kolegium decyzją z dnia [...]r. utrzymało tę decyzję w mocy. Decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Kolegium uznało, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej. Podkreślając, że nawet jeżeli w obecnej sytuacji strona nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie wszystkich opłat (również zaległych) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, to w takich sprawach należy brać pod uwagę nie tylko aktualną sytuację strony, ale także ewentualną możliwość uregulowania przedmiotowej odpłatności w przyszłości.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji organu administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji błędną ocenę możliwości finansowych V.S., osiąganych przez niego dochodów, ponoszonych przez niego kosztów utrzymania oraz poprzez przyjęcie, że przedstawione przez skarżącego w odwołaniu z dnia 21 marca 2017 r. okoliczności nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie;

2. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności, które wskazywałyby na fakt, że V.S. nie spełnia warunków do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej oraz zaniechaniu przedstawienia dowodów, na których organ II instancji oparł się czyniąc w przedmiotowej sprawie kwestionowane ustalenia, a także zaniechaniu podania przyczyn, z powodu których innym twierdzeniom i dowodom odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej;

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz § 5 pkt 3 uchwały nr IV/66/2015 Rady Miejskiej w D. z dnia 28 stycznia 2015 r. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie, w jakim uznano, że skarżący V.S. nie spełnia warunków do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i wydanie przez to decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy powinna ona być uchylona.

Zarzuty zostały obszernie uzasadnione. Pełnomocnik wykazywała, odwołując się do realiów życiowych i finansowych skarżącego, że jego trudna sytuacja finansowa powoduje, że nie jest on w stanie ponosić opłaty w wysokości 300 zł miesięcznie, a w szczególności jednorazowo uiścić kwoty 3.600 zł. Powoływała się na § 5 pkt 3 uchwały akcentując, że zachodzi przewidziana w tym przepisie prawnym przesłanka odstąpienia od ustalenia opłaty. Podkreśliła, że niezasadnie Kolegium uznało, że podniesione w odwołaniu okoliczności dotyczące sytuacji finansowej skarżącego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Błędnie przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło do wadliwego odmówienia odstąpienia od ustalenia opłaty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. ustalającą stronie miesięczną opłatę za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 300 zł miesięcznie i zobowiązująca stronę do uiszczenia opłat za okres od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. w łącznej wysokości 3.600 zł do ostatniego dnia miesiąca, w którym decyzja stanie się ostateczna do kasy MOPS w D. lub na wskazane konto. Zarzuty skargi koncentrowały się wokół kwestii odstąpienia od ustalenia opłaty. Akcentowano istnienie podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania instytucji odstąpienia, wskazując na wadliwość ustaleń dowodowych w tym zakresie i błędy w procesie stosowania prawa – również w tym zakresie; jak też niedostatki uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślał natomiast obowiązek wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w sytuacji istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji odmawiającej odstąpienia od ustalenia odpłatności oraz prawidłowość ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Organ odwoławczy ustalił bowiem, że na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...] przyznano P.L. i K.S. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka N.S. w rodzinie zastępczej na okres od dnia 15 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r. w kwocie 548,39 zł i na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 listopada 2019 r. w kwocie 1000,00 zł miesięcznie. Matka dziecka – R.S. zmarła [...]r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. sygn. akt [...] zasądzono od skarżącego na rzecz córki alimenty w kwocie 170,00 Euro miesięcznie. Pismem z 25 września 2016 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej za okres od 15 maja 2015 r. do nadal. Pismem z dnia 18 grudnia 2016 r. pełnomocnik strony wyniósł o odstąpienie od ustalania opłaty z pobyt dziecka N.S. w rodzinie zastępczej. Podobny wniosek pełnomocnik strony złożył w piśmie z dnia 16 lutego 2017 r. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.S. w pieczy zastępczej w okresie od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r., a Kolegium decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Po ostatecznym zakończeniu postępowania w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty organy orzekły w przedmiocie jej ustalenia.

Nadmienić jeszcze trzeba, że tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1117/17 oddalił skargę wniesioną na decyzję Kolegium w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty. Wyrok jest prawomocny.

Sąd stwierdza, że ustalenia stanu faktycznego sprawy, na których została oparta zaskarżona decyzja są prawidłowe i dotyczą wszystkich okoliczności relewantnych prawnie. Sąd przyjmuje je za własne, oceniając zarzuty skargi postawione w tym zakresie jako chybione, gdyż dotyczą okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie odstąpienia od opłaty, które to okoliczności nie mają jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia opłaty, jeżeli w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja odmawiająca odstąpienia od ustalenia opłaty.

Przechodząc do stanu prawnego sprawy Sąd wskazuje, że materialnoprawną podstawę orzeczeń organów obydwu instancji stanowiły art. 193 i 194 ustawy.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-8 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka (ust. 1 pkt 1). Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (ust. 1a). Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (ust. 2). Opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (ust. 6). Opłaty, o której mowa w ust. 1, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców (ust. 6a). Przepisu ust. 1 nie stosuje się do rodziców dziecka pozostawionego bezpośrednio po urodzeniu (ust. 7). Od opłaty, o której mowa w ust. 1, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna (ust. 7a). Należności z tytułu nieponoszenia opłaty, o której mowa w ust. 1, podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 7b). W przypadku powstania zaległości z tytułu nieponoszenia opłaty, o której mowa w ust. 1, za okres dłuższy niż 12 miesięcy starosta przekazuje do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości (ust. 8).

W myśl art. 194 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1). Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty (ust. 1a). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 3).

Jak wynika z przytoczonych przepisów prawnych decyzja w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter związany. Właściwy organ jest obowiązany do wydania tej decyzji, której ustalenia co do wysokości miesięcznej opłaty w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej są determinowane wysokością przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy. Jakkolwiek nie wynika to wprost z przepisów, to jednak w judykaturze i doktrynie jest przyjmowany pogląd, że ze względu na zasadę równości, ustalenie wysokości opłaty winno uwzględniać realizowanie przez rodzica obowiązku alimentacyjnego ze skutkiem odpowiedniego pomniejszenia wysokości opłaty. Sąd ten pogląd podziela.

Opłata jest ustalana za okres od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej – co oznacza, że ustawodawca założył wydanie decyzji z mocą wsteczną. Za ponoszenie tej opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Pozbawienie, ograniczenie czy zawieszenie władzy rodzicielskiej nie uchyla obowiązku ponoszenia opłaty.

Ponieważ starosta może odstąpić od ustalenia opłaty, na podstawie uchwały rady określającej szczegółowe warunki takiego odstąpienia, w przypadku złożenia wniosku o odstąpienie winien on być rozpoznany w pierwszej kolejności. Dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty istnieje możliwość oceny przedmiotowości postępowania w sprawie ustalenia opłaty.

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane po ostatecznym zakończeniu postępowania z wniosku skarżącego o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej, w którym odmówiono odstąpienia. Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty było więc przedmiotowe i obligatoryjne. Mając na względzie zarzuty skargi Sąd podkreśla, że oczekiwania strony skarżącej, że organy w postępowaniu w sprawie ustalenia opłaty będą analizowały możliwość odstąpienia od jej naliczenia są oczywiście chybione i bezpodstawne. Jak wyżej wskazano najpierw należy rozstrzygnąć w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty i dopiero po zakończeniu tego postępowania, stosownie do jego wyników orzekać w sprawie ustalenia opłaty lub stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ustalenia. Kwestia odstąpienia od ustalenia ma bowiem charakter zagadnienia wstępnego. Tak też się w tej sprawie stało, bo organ pierwszej instancji odmownie załatwił wniosek skarżącego w przedmiocie odstąpienia, a Kolegium tę odmowę utrzymało w mocy. Dopiero po ostatecznym zakończeniu postępowania w zakresie zagadnienia wstępnego rozstrzygano w sprawie ustalenia opłaty; organy uwzględniły przy tym wynik postępowania w sprawie odstąpienia.

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organy nie były uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek odstąpienia od ustalenia opłaty i dokonywania jakichkolwiek ustaleń czy ocen na tę okoliczność. Ta kwestia została ostatecznie rozstrzygnięta i niedopuszczalne było prowadzenie w tej sprawie konkurencyjnych ustaleń czy rozważań. Kwestia istnienia przesłanek odstąpienia nie jest przedmiotem postępowania wyjaśniającego w postępowaniu w sprawie ustalenia opłaty. Winna być rozstrzygnięta uprzednio w odrębnym postępowaniu, prowadzonym w oparciu o inną podstawę prawną. Jedyną kwestią z tego zakresu podlegającą ustaleniu w postępowaniu zakończonym decyzją w przedmiocie ustalenia opłaty, jest kwestia, czy doszło do ostatecznego zakończenia postępowania w zakresie zagadnienia wstępnego. A jak to wyjaśniono, takie prawidłowe ustalenie organy poczyniły; stwierdzając ostateczne zakończenie postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty – odmawiające żądanego odstąpienia.

W tym miejscu wskazać jeszcze trzeba, że zgodnie z art. 170 ustawy p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie do art. 171 ustawy p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1117/17 tutejszy Sąd oddalił skargę wniesioną na decyzję Kolegium w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty. W wyroku jednoznacznie przesądzono, że postępowanie dowodowe w zakresie okoliczności relewantnych prawnie dotyczących przesłanek odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej - określonych w uchwale nr IV/66/2015 Rady Miejskiej w D. z dnia 28 stycznia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby, która osiągnęła pełnoletniość przebywając w pieczy zastępczej oraz w przypadku dziecka pozbawionego opieki i wychowania rodziców umieszczonego w zakładzie opiekuńczo – leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno – opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej przez sąd, zmienionej uchwałą nr V/102/2015 z dnia 18 marca 2015 r. – zostało prawidłowo, rzetelnie i wyczerpująco przeprowadzone oraz że żadna z przesłanek odstąpienia od ustalenia opłaty nie występuje w sytuacji skarżącego. Aktualnie istnieje więc powaga rzeczy osądzonej w tym zakresie.

Z powodów wyżej szczegółowo wyjaśnionych wszystkie zarzuty skargi są nietrafne. Organ odwoławczy nie uchybił zasadom prowadzenia postępowania dowodowego poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność przesłanek odstąpienia od ustalenia opłaty, gdyż prowadzenie postępowania w tej kwestii było oczywiście zbędne. Nie było również podstaw do prowadzenia rozważań w tej kwestii w uzasadnieniu decyzji. Nadto organ nie mógł uchybić przepisom prawa materialnego poprzez uznanie, że skarżący nie spełnia warunków odstąpienia od ustalenia opłaty w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania było ustalenie opłaty, a nie odstąpienie od jej ustalenia; natomiast ostateczna odmowa odstąpienia została przez organ prawidłowo uwzględniona. Tym samym zasadnie Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Konkluzję tę wspiera wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie przeprowadzonym przez Sąd z urzędu. Prawidłowo bowiem organy ustaliły wysokość opłaty w oparciu o niekwestionowaną wysokość świadczeń i dodatków, o których mowa w art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy. Dokonano przy tym pomniejszenia uzyskanej kwoty poprzez odliczenie wysokości alimentów płaconych przez skarżącego na córkę. Ze względu na śmierć matki dziecka postępowanie w przedmiocie ustalenia toczyło się tylko względem ojca.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.