Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 451/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze sprzeciwu R. H. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań; I. uchyla zaskarżona decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz K. decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 ust. 2 oraz art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.; dalej: "u.u.i.ś.") w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1712 ze zm.), § 2 ust. 2 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku R. H. z dnia [...] września 2017 r., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie gospodarstwa o budowę obory wolnostanowiskowej dla bydła mlecznego wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania w miejscowości Z., na działce o numerze ewid. [...], obręb geodezyjny: [...], gm. K. .

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] maja 2018 r. Burmistrz K. wydał decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia wraz charakterystyką planowanego przedsięwzięcia, jednak w wyniku wniesionego przez B. M. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Planowana inwestycja polega na rozbudowie gospodarstwa rolnego o budowę obory wolnostanowiskowej dla bydła mlecznego wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania na działce nr ewid.[...] w miejscowości Z., obręb geod. [...], gm. K. Obecnie działka jest częściowo zabudowana i jest na niej prowadzona hodowla bydła. Pozostałą część terenu inwestycyjnego stanowią grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska, nieużytki oraz grunty pod rowami. W ramach obecnie prowadzonej hodowli obsada zwierząt stanowi [...] sztuk o łącznej ilości [...] DJP. Planowana rozbudowa ma na celu zwiększenie obsady do [...] sztuk o łącznej ilości [...] DJP. Projektowane nowe obiekty będą przeznaczone dla krów i części jałówek. Pozostałe zwierzęta będą utrzymywane w istniejących budynkach. Jako system utrzymania w planowanym budynku jest system bezściółkowy z wydzielonymi legowiskami i wypychaniem gnojowicy zgarniaczami. W nowym budynku przewiduje się umieszczenie łącznie [...] stanowisk dla krów dojnych, krów zasuszonych i jałówek cielnych, każdy o szerokości ok. [...] m i długości ok. [...] m. Dodatkowo wydzielona zostanie separatka i porodówka. Na przedłużeniu stanowisk dla krów dojnych przewidziane jest pomieszczenie dojarni z dwoma robotami i zaplecze socjalno-techniczne, które stanowią integralną część obory. Łączna obsada nowej obory wyniesie [...] DJP. Jak wynika z przedłożonego raportu w istniejących dwóch budynkach inwentarskich inwestor będzie utrzymywał jałówki i cielęta o łącznej obsadzie wynoszącej [...] DJP w systemie głębokiej i płytkiej ściółki. Ponadto w ramach inwestycji, powstanie również infrastruktura towarzysząca w postaci: zewnętrznego zbiornika na gnojowicę o pojemności ok. [...] m3, dwóch silosów na pasze treściwe o pojemności ok. [...] ton każdy, zbiornika na ścieki z mycia urządzeń udojowych oraz schładzalnika do mleka o pojemności ok. [...] m3, a także zbiornik na ścieki socjalno-bytowe z projektowanego zaplecza socjalnego o pojemności ok. [...].

Ponieważ w wyniku rozbudowy przedsięwzięcie osiągnie progi określone w § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), należało je zakwalifikować do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest obligatoryjne.

W toku postępowania organ I instancji włączył w poczet materiału dowodowego opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] października 2017 r., znak [...], postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] stycznia 2018 r., znak [...] oraz postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] z dnia [...] marca 2018 r., znak [...], uzgadniające realizację planowanego przedsięwzięcia.

Mając na uwadze zalecenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji w toku ponownie prowadzonego postępowania wystąpił również do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z prośbą o ponowne uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia w oparciu o uzupełnienia do raportu oddziaływania na środowisko, które nie zostały przesłane w toku prowadzenia postępowania. W dniach [...] sierpnia i [...] września 2019 r. do organu wpłynęły postanowienie oraz opinia sanitarna uzgadniające realizację planowanego przedsięwzięcia.

Zdaniem organu I instancji z przedstawionych informacji wynika, że planowane przedsięwzięcie będzie spełniać wymogi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 116 poz. 778 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112).

Oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia w zakresie emisji hałasu ogranicza się do terenu przedsięwzięcia. Przy założeniu, że inwestor będzie realizował planowane przedsięwzięcie zgodnie z zapisami w raporcie i warunkami decyzji, nie będzie ono również naruszać przepisów w zakresie gospodarki odpadami. Realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie będzie miała negatywnego wpływu na osiągnięcie celów środowiskowych określonych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry. Mając na uwadze obecne zagospodarowanie miejsca realizacji inwestycji wraz z obszarem położonym w zasięgu jej oddziaływania oraz jej zakres, nie przewiduje się znacząco negatywnego oddziaływania inwestycji na etapie realizacji, eksploatacji i likwidacji na środowisko przyrodnicze, w tym na bioróżnorodność rozumianą jako liczebność i kondycja populacji występujących gatunków, w szczególności gatunków chronionych, rzadkich lub ginących oraz ich siedlisk, w tym utraty, fragmentacji lub izolacji siedlisk oraz zaburzenia funkcji przez nie pełnionych, a także wpływu na ekosystemy - ich kondycję, stabilność, odporność na zaburzenia, fragmentację i pełnione funkcje w środowisku. Inwestycja nie powinna także spowodować nadmiernej eksploatacji lub niewłaściwego wykorzystania zasobów przyrodniczych, czy przyczynić się do rozprzestrzeniania się gatunków obcych.

Końcowo organ I instancji wskazał, że sprzeciwy i protesty lokalnej społeczności nie mogą być wyłączną podstawą odmowy wydania decyzji. Zebrane protesty zostały przesłane inwestorowi celem ustosunkowania się do nich. Inwestor odnosząc się do uwag składał stosowne wyjaśnienia w formie dokładnej analizy uwag, a także zaproponował zmianę lokalizacji planowanego zbiornika na gnojownicę i przesuniecie go w stronę drogi dojazdowej do gospodarstwa.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2019 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając jej naruszenie art. 66 u.u.i.ś.

W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że nie otrzymała odpowiedzi, czy w oborze zostanie zamontowana instalacja wentylatorów mechanicznych. W toku postępowania nie została również wyjaśniona kwestia porównania w raporcie wariantów przedsięwzięcia. Odwołująca wskazała również na większą emisję amoniaku w wariancie proponowanym przez inwestora od wariantu alternatywnego, a także wskazała na kwestie usuwania obornika oraz usytuowanie płyty obornikowej w wariancie alternatywnym.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. raport winien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. W orzecznictwie przyjmuje się, że "wariant zerowy" (brak realizacji inwestycji) nie jest wariantem dopuszczalnym przez ustawodawcę. Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest bowiem wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 5 u.u.i.ś.

Tymczasem z przedstawionego w raporcie i jego uzupełnień opisu wynika, że zamiast trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. opisano "wariant proponowany przez wnioskodawcę" (str. 36 raportu), "wariant alternatywny technologiczny" (str. 37 raportu), jednocześnie wskazując, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant inwestorski. W raporcie wskazano także, że wariant polegający na niepodejmowaniu działań, wiązać się będzie z utrzymaniem dotychczasowego użytkowania terenu przedsięwzięcia. Pod względem ekonomicznym inwestora, dobrostanu zwierząt oraz aspektów związanych z ochroną środowiska, zaniechanie inwestycji polegającej na budowie obory jest niekorzystne (str. 36 raportu).

Zdaniem organu odwoławczego przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ. Przy czym wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jednocześnie zdaniem organu odwoławczego w opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane odpowiednie proporcje w zakresie przedstawienia ich parametrów, zwłaszcza tych dających się porównać. Zatem organ I instancji powinien wezwać wnioskodawcę m.in. do przedstawienia pełnej analizy wymaganych ustawą trzech wariantów. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalne analizuje pozostałe warianty. Nie budzi wątpliwości organu odwoławczego, że przedmiotowy raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie zawiera prawidłowej analizy wariantów wymaganych przez ustawodawcę w powyższym przepisie.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w kwestii wartości progów wyczuwalności związków odorotwórczych należy uwzględnić przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 roku w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. 2010, Nr 16, poz. 87), które stanowi prawne unormowanie tych zagadnień. Wobec braku ustawy normującej sposób i zakres badania i oddziaływania odorów na środowisko w ocenie organu odwoławczego podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie winna stanowić także skala zjawiska, które powstanie w wyniku realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości i możliwości jej zminimalizowania. Tym bardziej, że uciążliwości odorowe związane będą nie tylko z funkcjonowaniem budynków inwentarskich, ale również z transportem nawozów, pasz, czy samych zwierząt. W sytuacji uznania, że raport w tej kwestii jest niepełny, winien zostać odpowiednio uzupełniony.

Zadaniem organu odwoławczego opisane wyżej uchybienia przepisom m.in. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mogą doprowadzić do ustalenia przez organ I instancji innych warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia. Tym samym organ I instancji dopuścił się nie tylko naruszenia wymienionych przepisów ustawy, ale także nie dopełnił wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy. W ponownym postępowaniu rozstrzygnięcie powinno być wydane przy uwzględnieniu wskazanych w niniejszej decyzji okoliczności, w szczególności przy uwzględnieniu zmian stanu prawnego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie organu odwoławczego dokonanie powyższych ustaleń w oparciu o przepis art. 136 K.p.a. przez organ I instancji w toku postępowania odwoławczego stanowiłoby rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W sprzeciwie z dnia [...] maja 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ I instancji przed wydaniem w sprawie kolejnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wziął pod uwagę wszystkie zalecenia organu odwoławczego. Decyzja organu I instancji została wydana po uzyskaniu uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś.. Nadto Burmistrz w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się do wszelkich aspektów planowanej inwestycji oraz uzyskanych opinii i uzgodnień. Poddał również szczegółowej analizie wnioski stron złożone w toku sprawy.

Dalej skarżący podniósł, że z regulacji art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. wynika, że raport powinien zawierać trzy warianty. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i wówczas w praktyce będą występowały dwa dopuszczalne warianty. W rozpoznawanej sprawie z uwagi na istniejącą obsadę zwierząt i długość terenu, na którym planowana jest inwestycja, powstaje ograniczony zakres możliwych wariantów. Wariantowanie w tej sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu. Skarżący przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki oraz system bezściołowy. Różnica między tymi wariantami polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Wariant płytkiej ściółki (alternatywny) wymagałby codziennego usuwania obornika za pomocą ciężkiego sprzętu. W wariancie bezściołowym gnojowica zrzucana jest na bieżąco do zewnętrznego zbiornika. Wariant proponowany przez skarżącego jest więc wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, a organ tego faktu nie zakwestionował. Przy czym należy mieć na uwadze, że nawet gdyby organ zakwestionował tożsamość obu tych wariantów, to byłby zobowiązany dokonać stosownych ustaleń w trybie art. 136 K.p.a.

Z podanych przyczyn w ocenie skarżącego brak było podstaw do wydania, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., zaskarżonej decyzji kasatoryjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprzeciw okazał się zasadny.

Przedmiotem sądowej kontroli jest wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], uchylająca decyzję Burmistrza K. z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Zaprezentowane przez Sąd w niniejszym wyroku stanowisko wymaga na wstępie poczynienia kilku uwag o charakterze ogólnym, odnoszących się do instytucji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej. W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "P.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Z zacytowanych przepisów wynika, że kontrola prawidłowości decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.

Stosownie do art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Sąd wyjaśnia, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" na gruncie art. 138 § 2 K.p.a. jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15 – wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść więc wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a. Jak wynika ze stanowiska organu odwoławczego, powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest naruszenie przez ten organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie dokonał weryfikacji przedłożonego przez inwestora raportu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, gdy tymczasem raport ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Inwestor przedstawił bowiem zamiast trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia wariant proponowany przez wnioskodawcę, który jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz wariant alternatywny technologiczny. Przedstawiony wariant "zero" nie jest wariantem dopuszczalnym przez ustawodawcę. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że w opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty, wobec czego organ I instancji winien wezwać wnioskodawcę m. in. do przedstawienia pełnej analizy wymaganych ustawą trzech wariantów. Konsekwencją konieczności uzupełnienia raportu jest natomiast konieczność dokonania ponownych uzgodnień, obejmujących wprowadzone w raporcie zmiany.

Po drugie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wobec braku ustawy normującej sposób i zakres badania i oddziaływania odorów na środowisko podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie winna stanowić także skala zjawiska, które powstanie w wyniku realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości i możliwości jej zminimalizowania. W sytuacji uznania, że raport w tej kwestii jest niepełny winien zostać odpowiednio uzupełniony.

Zdaniem Sądu jako wadliwe należy ocenić stanowisko organu odwoławczego, że z uwagi na fakt, że wariant wnioskowany jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, raport nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, a co za tym idzie, zachodzi konieczność jego uzupełnienia w toku postępowania przed organem I instancji.

Jak stanowi art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Z powyższego wynika, że co do zasady ustawa wymaga przedstawienia w raporcie opisu trzech analizowanych wariantów, przy czym nie jest wykluczone, że wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Jedynie wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13). Niekiedy w orzecznictwie wskazuje się jednak, że skoro uwarunkowania konkretnej inwestycji wykazują, iż wariant jej realizacji wskazany przez inwestora, a nadto będący wariantem racjonalnym (tj. najkorzystniejszym dla środowiska) jest zarazem optymalnym i jedynym sposobem realizacji inwestycji, to brak jest podstaw aby poszukiwać, niejako "na siłę" wariantu alternatywnego. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 5a ustawy przewiduje, aby wariant alternatywny był "racjonalny". Oznacza to, że musi on być umotywowany w realiach sprawy. W przypadku braku możliwości jego określenia, z uwagi na specyfikę zamierzonej inwestycji, nie istnieją dostateczne podstawy do uznania, iż sporządzony w sprawie raport jest obarczony wadą, pozbawiającą go przydatności dla postępowania (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 1729/16).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd zauważa, że w przedłożonym do akt postępowania raporcie oddziaływania na środowisko inwestor przedstawił wariant proponowany przez wnioskodawcę zakładający hodowlę bezściółkową, który okazał się być jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz alternatywny wariant technologiczny zakładający budowę obory w systemie płytkiej ściółki. Wskazywany przez organ odwoławczy wariant "zerowy" nie jest wariantem zaliczanym przez inwestora do wariantów alternatywnych, a jedynie wskazuje na skutki ekonomiczne braku realizacji inwestycji oraz wpływ braku realizacji inwestycji na dobrostan zwierząt.

W niniejszej sprawie decyzja dotyczy przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie gospodarstwa o budowę obory wolnostanowiskowej dla bydła mlecznego wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania. Zgodzić się należy z autorem sprzeciwu, że z uwagi na istniejącą obsadę zwierząt i wielkość terenu, na którym planowana jest inwestycja, możliwość przedstawienia zróżnicowanych pod względem wpływu na środowisko, przyjętych rozwiązań technologicznych wariantów jest ograniczona. Wariantowanie w sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu, wobec czego inwestor przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki oraz system bezściółkowy. Różnica między tymi wariantami niewątpliwie przy tym polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Zdaniem Sądu wskazanie przez inwestora drugiego wariantu, polegającego na budowie obory w systemie płytkiej ściółki spełnia wymóg wskazania wariantu alternatywnego. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, stanowisko organu, jakoby raport był w tej części niekompletny jest nieuzasadnione.

Wbrew stanowisku organu odwoławczego nie jest również tak, że analiza wskazanych przez inwestora wariantów jest niepełna, albowiem nie zawiera uzasadnienia dlaczego inwestor zdecydował się na wybór określonego wariantu wraz z porównaniem pozostałych. Zdaniem Sądu przy wzięciu pod uwagę specyfiki planowanego przedsięwzięcia i różnicy w wariantach sprowadzającej się do sposobu chowu zwierząt, przedstawiony przez inwestora raport w tym zakresie jest kompletny. Inwestor opisał bowiem wariant proponowany przez wnioskodawcę, technologiczny wariant alternatywny, a także racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska, który jest jednocześnie wariantem proponowanym przez wnioskodawcę (s. 36 i 37 raportu). Inwestor dokonał również porównania wybranego wariantu oraz wariantu alternatywnego, wykazując różnice w kwestii oddziaływania na powietrze, wodę, powierzchnię ziemi, klimat, krajobraz, a także rośliny i zwierzęta (ich dobrostan), grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Uzasadniając dokonany wybór inwestor wskazał, że wybrany bezściółkowy system utrzymania zwierząt będzie miał wpływ na ilość zapylenia (zastosowanie systemu ściółkowego powoduje większe zapylenie), odory (przy systemie ściółkowym większa emisja amoniaku z powodu magazynowania obornika na płycie), hałas (w przypadku systemu ściółkowego zwiększony o pracę ciągnika dościelającego legowiska) oraz liczbę upadków zwierząt (w przypadku systemu ściółkowego możliwość występowania chorób układu oddechowego na skutek większego zapylenia). Inwestor wskazał również, że system bezściółkowy pozwala łatwiej nadzorować stan czystości części hodowlanej, natomiast dobrane wymiary legowisk, korytarzy i przejść zapewnią zwierzętom lepsze warunki bytowania (s. 37-40 raportu). Nawet jeśli jednak organ odwoławczy uznał, że raport nie zawiera wystarczających informacji w postaci np. obliczenia emisji amoniaku w wariancie alternatywnym, nie było przeszkód, aby wystąpił o uzupełnienie raportu w tym zakresie w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, a następnie wystąpił o uzgodnienie raportu wraz z uzupełnieniami do stosownych organów. Raport nie zmieniłby się bowiem w takim zakresie, który uniemożliwiałby jego ocenę na etapie postępowania odwoławczego zwłaszcza w sytuacji, gdy uprzednio została już wydana decyzja kasatoryjna.

Odnosząc się z kolei do rozważań organu odwoławczego dotyczących zakresu badania i oddziaływania odorów na środowisko wskazać należy, że w tym zakresie organ odwoławczy nie wskazał jakichkolwiek braków w zebranym w sprawie materiale dowodowym, lub też wadliwego sposobu jego oceny. Wskazał jedynie, że w sytuacji uznania, że raport w tej kwestii jest niepełny winien zostać odpowiednio uzupełniony, co wykluczało uchylenie decyzji organu I instancji z powodu niewyjaśnienia tej kwestii.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działają na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, albowiem wydano ją z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a.

O kosztach postępowania zasądzonych od organu na rzecz skarżącego, na które składa się kwota [...]zł tytułem opłaty sądowej od sprzeciwu, kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a także kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Niniejsza sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 lipca 2020 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.