Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 786/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 5, art. 230 par. 5 pkt 1, art. 244 pkt 3, art. 65 par. 5 a), art. 230 par. 6, art. 208 par. 2, art. 222 par. 4 i 5.
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 22, art. 26.
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 85 - 96 par. 1.
journal: Dz.U. 2007 nr 111 poz 765
law: Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 3.
journal: Dz.U. 1997 nr 143 poz 958
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania
article: art. 3 ust. 2, art. 4.
journal: Dz.U. 2003 nr 120 poz 1122
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej
article: par. 5 ust. 3.
journal: Dz.U. 2003 nr 155 poz 1515
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. G. - P.P.H.U. E. – I. "U." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 3110/08 w sprawie ze skargi K. G. - P.P.H.U. E. – I. "U." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. z dnia 14 września 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 3110/08 oddalił skargę K. G. – P.P.H.U. E.-I. "U." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] września 2002 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z Niemiec towar w postaci obuwia, ze stawką celną konwencyjną w wysokości 17%. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in., fakturę handlową wystawioną przez N. Co. Ltd z Wietnamu, fakturę transportową oraz świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] potwierdzające wietnamskie pochodzenie towarów nim objętych.

Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania.

W ramach kontroli postimportowej przeprowadzonej po zwolnieniu towaru w trybie art. 83 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny, organ celny zweryfikował całość dokumentów przedłożonych do odprawy celnej dokonanej wg zgłoszenia celnego. W związku z wątpliwościami dotyczącymi autentyczności przedłożonego dowodu pochodzenia i podejrzeniem stosowania procederu fikcyjnego potwierdzania pochodzenia obuwia z Wietnamu, które faktycznie mogło pochodzić z Chin, organ zwrócił się do władz celnych Wietnamu z wnioskiem o dokonanie weryfikacji ww. świadectwa pochodzenia. W odpowiedzi Wietnamska Izba Handlowo-Przemysłowa (VCCI) poinformowała, iż nie wystawiła świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] i oświadczyła jednocześnie, że przedstawione do weryfikacji świadectwo jest sfałszowane (sfałszowano podpisy i pieczęcie).

W wyniku weryfikacji dokumentu pochodzenia towaru, Naczelnik Urzędu Celnego I w W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] października 2002 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, wymiaru cła i na tej podstawie określił podatek od towarów i usług w prawidłowej wysokości. Kwotę wynikającą z długu celnego określono z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Organ I instancji obciążył stronę również odsetkami wyrównawczymi oraz określił kwotę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż jej rozstrzygnięcie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu zastosowanie prawidłowej stawki celnej.

Wykonując zalecenia organu II instancji Naczelnik Urzędu Celnego w C. zwrócił się do władz celnych Wietnamu z wnioskiem o dokonanie weryfikacji faktury handlowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. wystawionej przez N. Co. Ltd z Wietnamu, dołączonej do zgłoszenia celnego.

Postanowieniem z dnia 20 września 2004 r. organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu otrzymania wyników weryfikacji przedmiotowych faktur.

W odpowiedzi pismem z 17 marca 2005 r. wietnamska administracja celna poinformowała, że firma N. Co. Ltd, nie figuruje w rejestrze wietnamskich firm handlowych i nie wystawiła przedmiotowej faktury. Władze wietnamskie stwierdziły, że faktura jest sfałszowana.

Postanowieniem z dnia 11 maja 2005 r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

Następnie pismem z dnia 15 listopada 2006 r. zwrócono się z wnioskiem o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez administrację celną Niemiec. Przy piśmie z dnia 2 sierpnia 2007 r. została przesłana przez władze niemieckie dokumentacja stanowiąca odpowiedź na ww. wniosek.

Decyzją z [...] stycznia 2008 r., wydaną w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w C. uchylił decyzję z dnia [...] października 2002 r. w części dotyczącej stawki celnej i obliczył ponownie kwotę długu celnego (z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej) oraz określił kwotę podatku od towarów i usług. Strona została również obciążona odsetkami wyrównawczymi.

Na skutek odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia kwoty podatku od towarów i usług i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., iż kwestia pochodzenia towaru oraz poprawności i autentyczności przedłożonych przez stronę dokumentów została wystarczająco rozstrzygnięta dowodem w postaci wyników weryfikacji przeprowadzonej przez wietnamskie władze celne. Miały one również decydujący wpływ na obciążenie strony odsetkami wyrównawczymi. Organ podkreślił, iż obowiązek prawidłowego ustalenia statusu pochodzenia towaru i jego udokumentowanie w sposób przewidziany prawem spoczywał na importerze towaru. Strona posłużyła się sfałszowanymi dokumentami załączając je do zgłoszeń celnych w celu zastosowania w stosunku do zaimportowanego towaru stawki celnej niższej niż prawnie należna. Wyniki weryfikacji wykazały bowiem, iż świadectwo pochodzenia przedłożone przez stronę nie zostało wystawione przez uprawniony do tego podmiot, a pieczęcie sfałszowano. W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby wyjaśnił kwestię zasadności obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi. Następnie odnosząc się do okoliczności wymierzenia należności podatkowych organ odwoławczy uznał zarzuty strony w zakresie przedawnienia należności podatkowych za zasadne i uchylając decyzję w tej części, umorzył postępowanie w tym zakresie. Jednocześnie zarzut dotyczący wydania decyzji z naruszeniem art. 65 § 5 Kodeksu celnego organ odwoławczy uznał za bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w pierwszej kolejności wskazał na zarzut dotyczący braku podstaw do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i wydania decyzji po upływie okresu przedawnienia. W tym kontekście Sąd I instancji podniósł, że w rozpoznawanej sprawie kwestionowana jest zasadność przyjęcia zawieszenia biegu przedawnienia w związku z prowadzeniem postępowania karnego przeciwko dłużnikowi postępowania celnego. WSA wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r. Komenda Powiatowa Policji w C. przedstawiła K. G. zarzuty posługiwania się w okresie od września do października 2002 r. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych oraz podatku od towarów i usług. Następnie Prokuratura Rejonowa w C. przesłała do Sądu Rejonowego w C. akt oskarżenia z dnia 18 marca 2004 r. przeciwko K. G. oskarżonemu o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w związku z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 k.k. Sąd Rejonowy w C. przekazał sprawę do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w S., w którym postępowanie karne toczy się nadal (sygn. akt II K 324/04).

W ocenie Sądu I instancji prowadzenie postępowania karnego w sprawie wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie należności celnych pozostaje z rozpoznawaną sprawą celną w związku uzasadniającym zawieszenie biegu terminów przedawnienia określonych w art. 65 i 230 Kodeksu celnego. Tak więc spełnione zostały przesłanki ustawowe określone w art. 230 § 5 Kodeksu celnego, które stanowią podstawę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W następstwie wszczęcia postępowania karnego doszło bowiem do zawieszenia biegu 3 letniego terminu określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Termin ten z uwagi na fakt, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, nie zaczął biec dalej. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że należności nie uległy, wbrew stanowisku skarżącego przedawnieniu.

w zakresie odsetek wyrównawczych Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie pobiera się tych odsetek, pomimo że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym w przypadku gdy dłużnik udowodni, ze podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Tym samym obowiązek prawidłowego ustalenia statusu pochodzenia towarów i jego udokumentowanie w sposób przewidziany prawem spoczywała na importerze towaru. Skoro zaś skarżący posłużył się sfałszowanymi dokumentami załączając je do zgłoszeń celnych w celu zastosowania stawki niższej niż prawnie należna, a weryfikacja wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że świadectwo nie pochodziło od podmiotu upragnionego do jego wystawienia a pieczęcie zostały sfałszowane, uznać należało, że importer nie wykazał w sposób wiarygodny, że posłużenie się tym dokumentem nie było wynikiem jego świadomego działania lub zaniechania. Zgłaszający nie wykazał tym samym należytej staranności przy dokonywaniu transakcji z zagranicznym kontrahentem czego konsekwencją było zaniżenie kwoty długu celnego.

Odnosząc się do rozważań dotyczących świadectwa pochodzenia FORM A, Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w konsekwencji zastosował prawidłową stawkę celną. WSA podkreślił, że strona do zgłoszenia celnego załączyła świadectwo pochodzenia FORM A, potwierdzające wietnamskie pochodzenie sprowadzonych towarów. Na tej podstawie zastosowano dla sprowadzonych towarów konwencyjną stawkę celną. W sytuacji potwierdzenia przez władze wietnamskie faktu sfałszowania świadectwa pochodzenia, organy celne zasadnie zakwestionowały zastosowanie w stosunku do towarów objętych zgłoszeniem celnym SAD z dnia [...] września 2002 r., konwencyjnej stawki celnej i prawidłowo postąpiły obliczając dług celny z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej zgodnie z przepisami prawa celnego dotyczącymi ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru. Zdaniem Sądu I instancji, informacje przekazane przez władze wietnamskie, pozwoliły na postawienie wniosku, iż świadectwa pochodzenia są fałszywe. Dokumenty uzyskane na zasadzie pomocy prawnej państwa obcego winny być traktowane jako dowody i stosownie ocenione w ramach całego zgromadzonego materiału dowodowego. W tym też sensie dowód ten mógł zostać obalony kontrdowodem. W związku z tym nie było w ocenie WSA możliwości zastosowania stawki celnej konwencyjnej. W przypadku braku świadectwa pochodzenia towaru wymaganego dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej, dokumentem uprawniającym do zastosowania autonomicznej stawki celnej jest dokument spełniający przesłanki § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania zweryfikowano również fakturę handlową nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Władze wietnamskie poinformowały, iż jest to dokument fałszywy, a zatem zapis o wietnamskim pochodzeniu znajdujący się na tej fakturze nie mógł być uznany do zastosowania stawki autonomicznej.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcia oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, który uzasadnia oceny orzekających w sprawie organów celnych. Strona w toku postępowania miała zapewniony czynny udział w każdym jego stadium i korzystała ze swoich uprawnień. Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący odniósł się również do twierdzeń odwołującej się strony. Zaskarżona decyzja zawiera także wskazanie podstawy prawnej, która jest szczegółowo uzasadniona. W ocenie Sądu, organy celne zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wydały rozstrzygnięcia w sprawie, wskazując fakty, które uznały za udowodnione, dowody, którym dano wiarę, jak również przyczyny, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności.

K. G. – P.P.H.U. E.-I. "U." wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 65 § 5 w związku z art. 230 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r., w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania.

W uzasadnieniu podniesiono, że naruszenie przepisów Kodeksu celnego polegało na wyłączny przyjęciu i zastosowaniu literalnej wykładni tych przepisów. Wynikiem tego było przyjęcie, że wszczęcie każdego postępowania karnego dowolnie związanego ze skarżącym powoduje przerwanie biegu przedawnienia, podczas gdy do przerwania biegu przedawnienia dochodzi wtedy, gdy zachodzi łączność przedmiotowa postępowania administracyjnego i karnego. W niniejszej sprawie, bez względu na wynik toczącego się postępowania karnego zachodziły pełne podstawy do wydania merytorycznej decyzji w terminie. Podkreślono, że obowiązek zapłaty zwiększonej stawki podatku nie jest ściśle związany z podrobioną fakturą lecz z obszarem celnym, z którego pochodzi towar. Ta okoliczność, zdaniem skarżącego, przesądza o braki ścisłego związku pomiędzy oboma postępowaniami. Skarżący zgodził się z tezą Sądu pierwszej instancji, iż to na dłużniku spoczywa ciężar udowodnienia, że braki dokumentacji nie wynikają z jego zaniedbania lub świadomego działania. Wynika to wprost z przepisów prawa. Jednakże zdaniem Skarżącego w nowoczesnym obrocie gospodarczym, który wyróżnia wiele form porozumiewania się na odległość, uzgodnienia telefoniczne oraz otrzymanie wystawionej faktury VAT, której wiarygodności importer faktycznie nie miał możliwości zweryfikować, stanowią o wyczerpaniu przesłanki nieprzyczynienia się dłużnika do powstałych braków i jakichkolwiek zaniedbań.

Dyrektor Izby Celnej w W. nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie powołuje żadnych przepisów proceduralnych o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez sąd w zaskarżonym wyroku.

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 65 § 5 w związku z art. 230 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Chodzi o przyjęcie i zastosowanie wyłącznie literalnej wykładni tych przepisów i abstrakcyjną ocenę, że wszczęcie każdego postępowania karnego dowolnie związanego ze skarżącym, powoduje przerwanie biegu przedawnienia. Do przerwania biegu przedawnienia dochodzi wtedy, gdy zachodzi łączność przedmiotowa postępowań administracyjnego i karnego. W ocenie kasatora w sprawie bez względu na wynik toczącego się postępowania karnego zachodziły podstawy do wydania merytorycznej decyzji w terminie.

Wskazać należy, że art. 65 § 5 Kodeksu celnego znajdujący zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) określa trzyletni termin po upływie którego nie było możliwe wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Nie jest to termin przedawnienia, który jest pojęciem prawa materialnego. Z upływem terminu przedawnienia następuje wygaśnięcie zobowiązań i taki skutek przewiduje w odniesieniu do długu celnego art. 244 pkt 3 Kodeksu celnego. Upływ terminu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego wywołał skutki, dotyczące innej bo procesowej materii. Po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego stawała się niemożliwa weryfikacja zgłoszenia celnego. Omawiany termin, który można określić jako termin przedawnienia jest terminem procesowym, który poza wypadkami określonymi w przepisach prawa nie podlega przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu (art. 11 Kodeksu celnego). Jednocześnie z mocy art. 65 § 5 "a" Kodeksu celnego do omawianego terminu odpowiednie zastosowanie znajduje art. 230 § 5 i 6 tego Kodeksu. W myśl art. 230 § 5 Kodeksu celnego bieg terminów ulega zawieszeniu w szczególności z dniem wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Zawieszenie to następuje z mocy prawa i trwa aż do prawomocnego zakończenia postępowania, które spowodowało zawieszenie biegu terminów (art. 230 § 6 Kodeksu celnego).

Wprawdzie art. 230 § 5 Kodeksu celnego nie stwierdza wprost, że postępowanie karne (karne skarbowe), powinno pozostawać w związku ze sprawą uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, jednakże ratio legis omawianego przepisu skłania do przekonania, że taki związek zarówno podmiotowy jaki i przedmiotowy musi istnieć i w rozpoznawanej sprawie zaistniał, jeżeli zważyć, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r. przedstawione zostały K. G. zarzuty posługiwania się w okresie od września do października 2002 r. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych oraz podatku od towarów i usług, to jest o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w związku z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k.

Związek powyższy nie sięga jednak tak daleko by obydwa postępowania nie mogły się toczyć równolegle, gdyż zgodnie z art. 273 Kodeksu celnego prowadzenie postępowania karnego lub skarbowego nie stanowiło przeszkody do prowadzenia postępowania celnego z zastrzeżeniem przepisów szczególnych, które w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania. Logiczne to jest, gdyż inny jest cel obydwu rodzajów postępowań, wobec czego wynik postępowania karnego nie musi mieć wpływu na postępowanie administracyjne. Tak więc złożenie wyroku uniewinniającego nie ma wpływu na ocenę biegu przedawnienia. Odwołanie się zatem kasatora do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 21 stycznia 2009 r. o sygn. akt I SA/Bk 555/08 nie jest uzasadnione. Wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym sprawy a ponadto pominięto drugą tezę tego wyroku. Chodzi jednak o zawieszenie biegu terminu przedawnienia o którym mowa w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, które następowało na skutek wszczęcia jednego z postępowań wymienionych w art. 230 § 5 pkt 1, a więc tylko wtedy, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiązało się z niewykonaniem zobowiązania z tytułu długu celnego którego dotyczy przedawnienie.

Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy nie znajduje zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 9/04. Dotyczy on bowiem unormowanych w art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) kwestii intertemporalnych w odniesieniu do czynów zabronionych określonych w art. 85 do 96 § 1 Kodeksu karnego skarbowego popełnionych przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Nie można zatem przyjąć, że w dacie wszczęcia postępowania karnego nie istniało zobowiązanie do zapłaty cła. Dług celny powstał znacznie wcześniej, bo w dacie dokonania zgłoszenia celnego (art. 208 § 2 Kodeksu celnego), a tylko jego wysokość została określona w zaskarżonej decyzji.

Nie ma znaczenia w sprawie kwestia daty wszczęcia postępowania karnego w kontekście daty wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Istotne jest natomiast to, że nie istniała związana z upływem czasu przeszkoda do wydania decyzji I instancji, gdyż termin z art. 65 § 5 Kodeksu celnego uległ zawieszeniu z mocy prawa ze względu na niezakończone jeszcze postępowanie karne. Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 kwietnia 2009 r. postępowanie to w dacie wskazanego pisma zakończone jeszcze nie było. Zarzut naruszenia art. 65 § 5 w związku z art. 230 Kodeksu celnego jest więc chybiony.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, zawieszenie postępowania celnego na podstawie art. 2661 Kodeksu celnego pozostawało bez wpływu na wynik sprawy (wniosek o pomoc prawną do organu celnego państwa obcego), skoro jak podano wyżej do upływu terminu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego nie doszło, gdyż bieg tego terminu był zawieszony z mocy prawa ze względu na toczące się i niezakończone postępowanie przed sądem karnym.

Rozstrzygnięcie w sprawie odsetek wyrównawczych zawarte w decyzji organu odpowiada uregulowaniu zawartemu w art. 222 § 4 Kodeksu celnego w obowiązującym wówczas brzmieniu. Z rozstrzygnięcia tego wynika bowiem, że wskutek prawidłowego określenia kwoty długu celnego należna kwota z tego tytułu pozostawała w dyspozycji strony skarżącej, a nie Skarbu Państwa. Stanowiło to "uzyskanie korzyści finansowej" w rozumieniu art. 222 § 4 Kodeksu celnego w obowiązującym wówczas brzmieniu.

Zarówno z treści art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego jak i § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. z 1997 r. Nr 143, poz. 958 ze zm.) wydanego na podstawie delegacji ustawowej, tj. art. 222 § 5 cytowanej wyżej ustawy Kodeksu celnego wynikało, że określenie odsetek wyrównawczych w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym (obowiązek zgłaszającego), powstaje z mocy prawa. Dłużnik mógł być zwolniony z uiszczenia odsetek wyrównawczych gdy udowodnił, że w sprawie zaistniały okoliczności o których mowa w § 1 ust. 3 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia. Użycie przez prawodawcę w powołanym przepisie słów "dłużnik udowodni" oznacza, że ciężar dowodu spoczywał na dłużniku i wiązał się z obowiązkiem twierdzenia i obowiązkiem dowodzenia (wykazania) okoliczności zwalniających dłużnika z uiszczenia odsetek wyrównawczych.

Materiał sprawy nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że strona przedstawiła jakiekolwiek dowody lub wskazywała na konkretne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od pobrania odsetek przy uwzględnieniu treści § 1 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia. Szczególne okoliczności w rozumieniu przywołanego przepisu to takie, które charakteryzują się czymś osobliwym, niezwykłym czy wyjątkowym. W tym aspekcie należy brać również pod uwagę charakter prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Sąd I instancji wskazał, że strona nie sprecyzowała nawet okoliczności, które należałoby uznać za "szczególne", dające podstawę do przyjęcia zaistnienia takiego wyjątku.

Należy zwrócić uwagę, że z dniem 10 sierpnia 2003 r. nastąpiła nowelizacja między innymi art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 i art. 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122) do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed wejściem w życie wymienionej nowelizacji, dotyczące uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, stosuje się przepisy Kodeksu celnego w znowelizowanym brzmieniu. Przepisy wykonawcze, w tym wydane na podstawie art. 222 § 5 Kodeksu celnego obowiązujące przed nowelizacją utraciły moc z chwilą wejścia w życie przepisów wydanych na podstawie zmienionych przepisów upoważniających. Dodać zatem należy, że § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 155, poz. 1515) obowiązujący od dnia 19 września 2003 r. wyraźnie też stanowił, że ciężar udowodnienie szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od pobrania odsetek, wymienionych w tym przepisie, spoczywał na dłużniku. W przepisie tym prawodawca również odwoływał się do "szczególnych okoliczności", podobnie jak w § 1 ust. 3 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. Zatem nie było podstaw do powoływania w podstawie prawnej przepisów ostatnio wymienionego rozporządzenia. Natomiast autor skargi kasacyjnej nie wskazał jako naruszonych przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. Odwołał się do naruszenia § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. wyżej już zacytowanego, który przez Sąd I instancji nie był zastosowany i omówiony.

Podkreślenia też wymaga, że art. 222 § 4 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zawierał odniesienia do kryterium uzyskania korzyści majątkowej. Brak zarzutu w tym zakresie zwalnia Naczelny Sąd Administracyjny od oceny jego zasadności.

Powyższe oznacza, że ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga ta wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.