Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1100/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenia
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 83 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
Teza: W sytuacji, gdy odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać odwołanie, a jeśli w wyniku rozpoznania odwołania organ ten stwierdzi, że podmiot ten nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje on decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa.

W świetle przepisu art. 83 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62 ze zm./ podmiotem, którego praw i obowiązków dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu i wydana w jego efekcie decyzja jest jedynie konkretna osoba fizyczna. Decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na członka zarządu rozstrzyga bowiem jedynie sprawę odpowiedzialności administracyjnej /sankcji administracyjnej/ konkretnej osoby fizycznej i w żaden sposób nie wpływa na sferę praw i obowiązków osoby prawnej, jaką jest zakład ubezpieczeń.

TEZY

W sytuacji, gdy odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać odwołanie, a jeśli w wyniku rozpoznania odwołania organ ten stwierdzi, że podmiot ten nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje on decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa.

W świetle przepisu art. 83 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62 ze zm./ podmiotem, którego praw i obowiązków dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu i wydana w jego efekcie decyzja jest jedynie konkretna osoba fizyczna. Decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na członka zarządu rozstrzyga bowiem jedynie sprawę odpowiedzialności administracyjnej /sankcji administracyjnej/ konkretnej osoby fizycznej i w żaden sposób nie wpływa na sferę praw i obowiązków osoby prawnej, jaką jest zakład ubezpieczeń.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. w W. na decyzje Prezesa Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń z dnia 20 marca 2002 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 24.01.2002 r. (...) Prezes Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń nałożył na Wiceprezesa Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. Antonio Martinsa da C. oraz na członka zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. Piotra K. kary pieniężne w wysokości po 19.000 zł w związku z odmową wykonania przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. zalecenia Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń z dnia 3.12.2001 r.

Pismami z dnia 30.01.2002 r. pełnomocnik Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. zwrócił się do Prezesa Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając uchylenia zaskarżonych decyzji w całości na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 w związku z art. 127 par. 3 Kpa. W obu pismach podniesiono, że Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. posiada legitymację do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ decyzje Prezesa Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń z dnia 24.01.2002 r. dotyczą interesu prawnego i obowiązku PZU S.A.

Decyzjami z dnia 20.03.2002 r., wydanymi na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 i art. 105 Kpa oraz art. 82b ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62 ze zm./ Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń postanowił umorzyć postępowania odwoławcze.

W motywach obu decyzji wskazano, iż podmiotem, którego praw i obowiązków dotyczy postępowanie zakończone wydaniem decyzji nakładającej karę pieniężną na danego członka zarządu jest jedynie konkretna osoba fizyczna. Decyzja taka nie wpływa natomiast w żaden sposób na sferę praw i obowiązków osoby prawnej jaką jest zakład ubezpieczeń.

W skargach na powyższe decyzje pełnomocnik Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. wniósł o ich uchylenie zarzucając, że wydano je z naruszeniem art. 28 Kpa.

W ocenie strony skarżącej nałożenie kar na członków PZU S.A. nastąpiło w konsekwencji działania Zakładu, które - zdaniem Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń - jest sprzeczne z prawem. Z punktu widzenia PZU S.A. nałożone kary i decyzje, skierowane do członków Zarządu, dotyczą wprost interesów prawnych i obowiązków Zakładu, a tym samym pozycja Zakładu odpowiada hipotezie przepisu art. 28 Kpa. W skargach zaakcentowano, iż obie decyzje nakładające kary pieniężne na członków zarządu Zakładu naruszają przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej bezzasadnie przyjmując obowiązek Zakładu udzielania zniżek w opłacaniu składek dla określonych kategorii osób /kombatanci, osoby będące ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, inwalidzi wojenni i wojskowi/.

Odpowiadając na skargi Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych /centralny organ administracji rządowej, wykonujący z dniem 1.04.2002 r. zadania należące dotychczas do Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń/ wniosła o ich oddalenie, podtrzymując stanowiska prezentowane w zaskarżonych decyzjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W doktrynie podkreśla się, że w sytuacji, gdy odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać odwołanie, a jeśli w wyniku rozpoznania odwołania organ ten stwierdzi, że podmiot ten nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje on decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa /zob. B. Adamiak i J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego" - Komentarz-Warszawa 1996 r., str. 575/.

Uwzględniając powyższe podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest odpowiedź na pytanie: czy Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. jest legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją o nałożeniu na członka zarządu kary pieniężnej na podstawie art. 83 ust. 5 pkt 1 powołanej wcześniej ustawy o działalności ubezpieczeniowej? W ocenie Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie powinna być przecząca.

Z treści art. 127 par. 3 Kpa wynika, że podmiotem uprawnionym do skorzystania ze środka określonego w tym przepisie jest strona postępowania administracyjnego.

Z kolei przepis art. 28 Kpa, definiujący pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazuje, że decydującym kryterium uznania określonego podmiotu za stronę jest wystąpienie interesu prawnego lub obowiązku prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego.

Wychodząc z tej płaszczyzny rozważań zauważyć trzeba, że w świetle przepisu art. 83 ust. 5 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej podmiotem, którego praw i obowiązków dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu i wydana w jego efekcie decyzja jest jedynie konkretna osoba fizyczna. Decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na członka zarządu rozstrzyga bowiem jedynie sprawę odpowiedzialności administracyjnej /sankcji administracyjnej/ konkretnej osoby fizycznej i w żaden sposób nie wpływa na sferę praw i obowiązków osoby prawnej, jaką jest zakład ubezpieczeń.

Wniosek taki znajduje dodatkowe oparcie w treści przepisu art. 83 ust. 5 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, w którym przewidziano odrębnie możliwość nałożenia kary pieniężnej na zakład ubezpieczeń /osobę prawną/ w przypadku niewykonania zalecenia organu nadzoru.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono, jak sentencji.