Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 158/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2 pkt 1, par. 8, par. 13, par. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 48 poz 390
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju  Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie NSA Małgorzata Rysz (spr.) Wojciech Kręcisz Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II SA/Op 375/14 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności na zalesianie gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na rzecz W. C. 7767 (siedem tysięcy siedemset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 23 września 2014r., sygn. akt II SA/Op 375/14 oddalił skargę W.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie pomocy na zalesianie.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W.C. (skarżący) wnioskiem z dnia 30 lipca 2012 r. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2012. Wnioskiem objęte zostały grunty orne o powierzchni 11,90 ha (działki ewidencyjne o nr 68/4 i 284). Integralną część wniosku stanowił załączony plan zalesienia, który między innymi przewidywał grodzenie siatką metalową o wysokości 2 metrów całej powierzchni uprawy.

Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N., stwierdził, że skarżący spełnia warunki i wymogi do przyznania pomocy na zalesianie.

W dniu 15 maja 2013 r., do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynęło oświadczenie skarżącego o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, natomiast Państwowe Gospodarstwo Leśne - Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. przesłało zaświadczenie z dnia 22 maja 2013 r. o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem oraz protokół z dnia 9 maja 2013 r., na powyższą okoliczność.

W dniach 19 - 31 grudnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym W.C. upoważnieni inspektorzy wykonali kontrolę na miejscu w zakresie działania zalesienia gruntów rolnych, która została udokumentowana w protokole. Stwierdzono między innymi, że całkowita powierzchnia zalesienia wynosi 10,97 ha, natomiast ogrodzenie uprawy leśnej sąsiadującej z działkami nr 68/2 i 67/1 nie spełnia wymogu wysokości 2m (część grodzenia stanowi płot otaczający sąsiednie gospodarstwo oraz budynek gospodarczy).

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał W.C. pomoc zalesieniową (płatność) w łącznej wysokości 75.548,70 zł, w tym z tytułu:

- wsparcia na zalesienie w wysokości 52.318,20 zł, płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia,

- premii pielęgnacyjnej płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia, z tym że w wysokości 8.836,70 zł, płatne w pierwszym roku uczestnictwa w programie zalesieniowym oraz w wysokości 10.640,90 zł, płatne od drugiego do piątego roku uczestnictwa w programie zalesieniowym,

- premii zalesieniowej płatnej corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia, z tym że w wysokości 14.393,80 zł, płatne w pierwszym roku uczestnictwa w programie zalesieniowym oraz w wysokości 17.332,60 zł, płatne od drugiego do piętnastego roku uczestnictwa w programie zalesieniowym.

Organ wskazał, że wielkość premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej wyliczono przy zastosowaniu pomniejszenia, z uwagi na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a areałem stwierdzonym podczas kontroli. Natomiast w związku z brakiem realizacji planu, poprzez niewykonanie ogrodzenia uprawy, przyznana płatność została pomniejszona o 30 821 zł, czyli z pominięciem tej kwoty.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] maja 2014r. utrzymał tę decyzję w mocy, stwierdzając, iż w pełni podziela stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie ustaleń odnoszących się do sposobu wyliczenia płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2012. Wskazał, że w toku postępowania odwoławczego organ ponownie dokonał oceny materiału dowodowego, w szczególności przeanalizował protokół z przeprowadzonej kontroli, uznając, iż ustalenia w nim zawarte zarówno w zakresie areału poddanego zalesieniu, jak i okoliczności niewykonania ogrodzenia uprawy, zgodnie z planem zalesienia są logiczne i spójne. Organ podkreślił, że w planie zalesienia (str. 2) skarżący zadeklarował, iż zabezpieczenie przed zwierzyną za pomocą siatki o wysokości 2 metrów dotyczyć będzie całego areału uprawy. Ponadto, na str. 5 omawianego dokumentu, stwierdzono również, że "Całą działkę należy ogrodzić siatką metalową o wysokości 2 m". Tymczasem ogrodzenie, jak wynika z protokołu, czego strona nie neguje, nie zostało wykonane w odniesieniu do całego areału uprawy. Skoro nie ulega wątpliwości, że strona nie wykonała grodzenia całej uprawy, mimo że taki warunek wynikał z planu zalesienia, to z uwagi na treść § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390, dalej jako rozporządzenie MRiRW) bez znaczenia w sprawie jest fakt, czy niewykonanie ogrodzenia ma wpływ na ochronę przed zwierzyną, ani na jakiej konkretnie długości nie wykonano czynności zabezpieczających, czy też wykonano je przy użyciu siatki niespełniającej warunków zawartych w planie zalesienia. Organ zaakcentował, iż podstawowym wymogiem otrzymania wsparcia na zalesienie jest wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia.

Odnosząc się do zarzutu odwołania w przedmiocie naruszenia przepisu § 20 ust. 1 rozporządzenia MRiRW, organ wyjaśnił, iż przepis ten nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ odnosi się on do przypadków stwierdzenia niedotrzymania norm dobrej kultury rolnej, tymczasem kontrola na miejscu dotyczyła powierzchni areału zalesionego. Nie istniała także potrzeba, by rozstrzygać kwestię drobnej niezgodności, skoro w tej sprawie nie było podstaw do nałożenia na skarżącego sankcji z tytułu nieprzestrzegania norm DKR (§ 21 rozporządzenia).

Ponadto, organ zwrócił uwagę, iż na obszarze zalesionych gruntów przez skarżącego znajdowały się skupiska starodrzewu, które nie stanowią ani gruntu ornego, ani nie są sadem. Okoliczność ta sprawia, że do obszaru tych skupisk nie może być naliczona pomoc finansowa z tytułu zalesiania gruntów rolnych (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).

W kwestii sposobu wyliczenia powierzchni zalesienia, organ wskazał – co było wiadomym skarżącemu, obecnemu przy kontroli, że pomiary zostały wykonane za pomocą urządzeń GPS, posiadających stosowne certyfikaty, które są dostępne do wglądu dla każdego podmiotu, u którego wykonuje się czynności sprawdzające. W niniejszej sprawie wykonano jeden pomiar, nie dokonano żadnego uśrednienia wyników, jak sugeruje skarżący. Organ zaznaczył, iż trzeba mieć na względzie, co wynika ze szkiców polowych wykonanych w ramach kontroli na miejscu, że mierzony obszar zarówno uprawy, jak i powierzchni grodzenia jest nieforemnym wielokątem. Możliwa jest zatem sytuacja, w której figura o mniejszej powierzchni ma większy obwód, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stąd zarzuty skarżącego o wewnętrznej sprzeczności danych, nie zasługują na uwzględnienie. Podobnie, bez znaczenia jest okoliczność w ilu częściach został wykonany pomiar.

Organ przedstawił sposób wyliczenia spornej płatności, wskazując na powierzchnię deklarowaną (11,90 ha) oraz na powierzchnię stwierdzoną podczas kontroli na miejscu (10,97 ha). Z powyższego wynika, iż pow. 8,33 ha (areał drzew iglastych) x 4620,00 zł (stawka płatności dla drzew iglastych, za załącznikiem nr 4 do rozporządzenia) plus pow. 2,64 ha (areał drzew liściastych) x 5240,00 zł (stawka płatności dla drzew liściastych, za załącznikiem nr 4 do rozporządzenia) stanowi kwotę 52318,20 zł. W owej płatności nie ujęto wsparcia na zalesianie w wysokości 30821,00 zł (z wyliczenia 2590,00 zł - stawka za wykonanie ogrodzenia 1 ha uprawy (za powyższym załącznikiem) x 11,90 ha - deklarowana powierzchnia grodzenia), z uwagi na niewykonanie ogrodzenia zgodnie z planem zalesienia. Premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową naliczono do areału stwierdzonego - 10,97 ha, a następnie pomniejszono o kwotę sankcji wyliczoną stosowanie do art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, dalej rozporządzenie nr 65/2011).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalając skargę W.C. na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) wskazał na wstępie, że podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, dalej zwana ustawą), rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanego w dalszej części rozporządzeniem MRiRW oraz wskazywanych w nim rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 i rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 oraz nr 1122/2009.

Następnie Sąd I instancji przedstawił ciąg czynności towarzyszących wydaniu decyzji w przedmiocie pomocy na zalesianie. Wskazał, że wydanie decyzji administracyjnej przyznającej pomoc (wsparcie) w odpowiedniej wysokości poprzedzone jest kontrolą, w tym kontrolą na miejscu, wg. ustanowionych procedur w przedmiocie realizacji zadeklarowanego przedsięwzięcia przez ubiegającego się o pomoc na zalesianie - art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1-8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Taka kontrola została przeprowadzona w tej sprawie, w następstwie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. W wyniku przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji kontroli stwierdzono, iż zadeklarowana przez skarżącego powierzchnia gruntów do zalesienia, objęta wnioskiem o przyznanie pomocy (11,90 ha) nie odpowiada powierzchni stwierdzonej (rzeczywiście zalesionej) podczas kontroli na miejscu (10,97 ha), a zatem różnica wynosi 0,93 ha, co stanowi zawyżenie powierzchni deklarowanej o 8,48%. Zatem obszar zadeklarowany stanowi obszar uprawy zgłoszony do zalesienia we wniosku pomocowym, natomiast obszar ustalony jest obszarem stwierdzonym (rzeczywistej uprawy) w wyniku kontroli na miejscu.

Sąd I instancji podkreślił, że protokół kontroli został podpisany przez osoby wykonujące czynności kontrolne oraz przez podmiot kontrolowany. Nie zawiera on jednak adnotacji o odmowie jego podpisania przez podmiot kontrolowany, brak jest też zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych i nie zwiera także dodanych do niego uwag kontrolowanego. Pomiary były wykonywane na miejscu za pomocą urządzeń GPS, posiadających stosowne certyfikaty, czyli metodą zgodną z art. 15 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Pomiary przy użyciu urządzenia GPS stanowią powszechną praktykę przy przeprowadzaniu kontroli na miejscu. Sąd podniósł, że art. 35 ust. 1 lit a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 umożliwia wykonanie fotointerpretacji obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni, a tylko dodatkowe kontrole, o których mowa w art. 30 ust. 3 przeprowadza się tradycyjnymi metodami kontroli na miejscu, jeżeli w bieżącym roku nie można ich już przeprowadzić z wykorzystaniem teledetekcji (art. 35 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji). Dlatego też, zastosowanie pomiaru za pomocą GPS, jako urządzenia dającego dokładny wynik, uznać należy za wystarczające.

W świetle powyższego, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że czynności kontrolne na miejscu i dokumentacja z przeprowadzonej kontroli, w tym wykonany jednokrotnie pomiar w dniu 19 grudnia 2013 r., nie naruszają prawa. Nie uszło również uwadze organu, na co wskazywano w zaskarżonych decyzjach, iż obmiary dotyczyły obszaru, który jest nieforemnym wielokątem. Stąd zarzut skarżącego, upatrującego w rozstrzygnięciu skutków nieprawidłowego sposobu wykonania pomiaru zalesionych terenów, należało uznać za bezpodstawny.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżący składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczył, że są mu znane warunki jego przyznania, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Ponadto, skarżący nie podziela ustaleń zawartych w protokole z czynności kontrolnych na miejscu, ale jednak w trakcie kontroli nie kwestionował techniki, czy rzetelności ani prawidłowości pomiaru, jak również nie przedłożył w postępowaniu administracyjnym jakichkolwiek dowodów potwierdzających zasadność stawianych zarzutów. Obalenie tych ustaleń, zgodnie z klauzulą ciężaru dowodu w tym specyficznym postępowaniu w przedmiocie pomocy na zalesianie, spoczywa na stronie ubiegającej się o pomoc. Stosownie bowiem do regulacji art. 21 ust. 3 ustawy, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wskutek niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolnej oceny przez organy, Sąd I instancji uznał, że organ zasadnie podkreślił, że w art. 21 ustawy zmodyfikowano zarówno niektóre zasady ogólne procedury administracyjnej, jak i rozstrzygnięto kwestię rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu objętym tą ustawę. Dlatego, wobec bierności dowodowej strony w prowadzonym postępowaniu przed organami administracji (ARiMR) zasadnie przyjęto dowody z przeprowadzonej kontroli na miejscu za wystarczające w zakresie ustaleń stanowiących podstawę do rozstrzygnięcia, w przypadku gdy nie zostały one skutecznie zakwestionowane w przepisanej formie. Na zasadzie art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy i w rozpoznawanej sprawie organy orzekły po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego jakim dysponowały, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w aktach administracyjnych sprawy. Sąd wskazał, że w świetle art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania żądanej wnioskiem płatności, w sytuacji gdy strona nie przedstawia w postępowaniu administracyjnym jakichkolwiek dowodów kwestionujących ustalenia dokonane przez organ w wyniku kontroli na miejscu, a jedynie zgłosiła zastrzeżenia w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, bez wskazania dowodów na poparcie ich zasadności.

Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że organy nie naruszyły przepisu art. 9 k.p.a., gdyż w tej sprawie ma zastosowanie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy, a skoro skarżący nie występował z żądaniem, o którym mowa w tym przepisie, to tym samym nie mogło dojść do zarzucanego naruszenia. Za bezpodstawny uznał także zarzut skarżącego o naruszeniu art. 81 k.p.a., skoro na zasadzie art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, w przedmiotowym postępowaniu przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Za nieuprawniony również Sąd I instancji uznał zarzut o niekorzystnym wpływie na wysokość płatności – dokonanie pomiaru obszaru w trzech częściach (P1 - 3,84; P2 - 4,87; P3 - 2,37), bowiem jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczność w ilu częściach został wykonany pomiar. W ramach kontroli stwierdzono także, że na ww. obszarze zalesionych gruntów znajdowały się skupiska starodrzewu, które nie stanowią ani gruntu ornego, ani nie są sadem. W związku z tym, z owego obszaru (11,08 ha) należało wyłączyć stwierdzoną powierzchnię starodrzewia 0,11 ha (P1 - 0,05; P2 - 0,01; P3 - 0,05) z pomocy finansowej z tytułu zalesienia gruntów rolnych.

Sąd I instancji podkreślił, że po przeprowadzeniu zalesienia, w wyniku złożonego przez skarżącego oświadczenia, organ zobowiązany był zbadać spełnienie przez zainteresowanego kryteriów, o których mowa w § 13 rozporządzenia, ponieważ podstawowym wymogiem otrzymania wsparcia na zalesienie jest jego wykonanie zgodnie z planem zalesienia. Uznaje się, że rolnik wykonał zalesienie zgodnie z planem zalesienia, jeżeli zostało ono wykonane (przy użyciu sadzonek drzew przewidzianych w planie i zgodnie z liczbą sadzonek wg załącznika nr 2 do rozporządzenia) oraz gdy uprawa leśna została ogrodzona - w przypadku gdy wykonanie ogrodzenia zostało przewidziane w planie zalesienia (§ 12 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia MRiRW). Jeżeli ogrodzenie zostało przewidziane w planie zalesienia, to grodzenie uprawy staje się elementem obligatoryjnym, gdyż przesłanką otrzymania wsparcia na zalesienie jest wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia (§ 12 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW). Bezsporną okoliczną w rozpoznawanej sprawie jest fakt, że skarżący przewidział w planie zalesienia "grodzenie całego areału uprawy." W przypadku gdy nie zostało wykonane ogrodzenie uprawy leśnej, którego wykonanie zostało przewidziane w planie zalesienia, odmawia się przyznania pomocy na zalesianie jedynie w części przeznaczonej na to ogrodzenie. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem skarżący, pomimo że przewidział w planie ogrodzenie całego areału uprawy leśnej, nie wykonał ogrodzenia całej działki zgodnie z planem - brak ogrodzenia upraw (działki zalesionej) z sąsiadującymi nieruchomościami, tj. z dz. nr 68/2 i nr 67/1, w części m.in. otaczającego płotu sąsiedniego gospodarstwa oraz budynku gospodarczego. Zdaniem Sądu przepis § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW jest jednoznaczny i nie można go interpretować i stosować w zależności od wielkości niewykonanego odcinka ogrodzenia, bowiem nie przewiduje stopniowania wykonania ogrodzenia w określonej "jakiejś" części, przesądzającej o zabezpieczeniu upraw. Podobnie, nie wymienia okoliczności usprawiedliwiających wykonanie ogrodzenia w części. Bezwzględnym warunkiem udzielenia pomocy jest wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia, w tym wykonanie ogrodzenia uprawy leśnej - przewidzianego planem, gdyż w przeciwnym razie zbędna byłaby regulacja § 12 ust. 3 pkt 2 oraz § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW. Celem pomocy na zalesianie, w zakresie dotyczącej ogrodzenia uprawy jest częściowe sfinansowanie nakładów jakie wnioskujący (beneficjent) poniósł w związku z rzeczywistą realizacją ogrodzenia, którego wykonanie odpowiada przewidzianemu ogrodzeniu w planie zalesienia. Sąd I instancji wskazał, że o wykonaniu ogrodzenia uprawy leśnej nie świadczy dowód zakupu odpowiedniej ilości i jakości siatki ogrodzeniowej, ani też zaświadczenie nadleśniczego o wykonaniu planu zalesienia.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik postępowania. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji ukazuje okoliczności i dowody, którymi kierowały się organy w tej sprawie oraz dokonały stosownych obliczeń w tym zakresie i je opisały. Ponadto, uzasadnienie to nie pozbawia Sądu możliwości kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, w kontekście argumentów, jakimi posługiwał się skarżący i na które powoływały się organy rozstrzygające niniejszą sprawę. Natomiast okoliczność, że skarżący nie został przekonany do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza jednocześnie naruszenia zasady przekonywania.

Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że organy prawidłowo wyliczyły przyznaną płatność w odniesieniu do powierzchni stwierdzonej w ramach kontroli na miejscu.

Sąd I instancji podniósł, że nie uwzględnił składanych wniosków w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż dokument z dnia 16 czerwca 2014 r. (pochodzący sprzed dwóch dni od wniesienia skargi) nie był znany organowi i został sporządzony po upływie pół roku od zdarzenia – kontroli na miejscu, czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji w związku z czym, niekoniecznie odzwierciedlałby zastany i ustalony stan na gruntach przez organ. Z kolei, oferowany dowód z opinii biegłego, z przesłuchania strony oraz zeznań świadka (geodety), ponad wszelką wątpliwość wykraczał poza ramy uzupełniającego postępowania dowodowego określonego w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.C. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. § 13 ust 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, poz. 36) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w brzmieniu po nowelizacji, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie w dniu 24 stycznia 2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 1 czerwca 2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17 grudnia 2013 r. w związku z powyższym zgodnie z § 13 ust. 1 jeżeli rolnik nie złożył w wymaganym terminie oświadczenia, o którym mowa w § 12 ust. 2, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji, odmawia pomocy na zalesianie i to ostatnie brzmienie powinno być zastosowane,

2. § 13 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w brzmieniu po nowelizacji, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. w związku z powyższym zgodnie z § 13 ust. 2 z przed nowelizacji jeżeli rolnik złożył w wymaganym terminie oświadczenie, o którym mowa w § 12 ust. 2, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji, przyznaje pomoc na zalesianie, w terminie 30 dni od dnia złożenia tego oświadczenia, a zgodnie z § 12 ust. 2 oświadczenie dotyczyło tylko stwierdzenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia i to ostatnie brzmienie sprzed nowelizacji powinno być zastosowane,

3. § 18 ust. 4 rozporządzenia MRiRW poprzez jego nieprawidłową wykładnię poprzez uznanie, że już w decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie można odmówić pomocy w części gdy nie zostało wykonane ogrodzenie w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że wsparcie musi być najpierw być przyznane, w dalszej kolejności wypłacone aby zgodnie z tym przepisem rolnik mógł następnie zwrócić wsparcie na zalesienie w części przeznaczonej na ogrodzenie uprawy leśnej, jeżeli nie wykonał ogrodzenia części uprawy leśnej,

4. § 12 ust. 3 pkt. 1 lit. a) rozporządzenia MRiRW w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuję się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r., a przed nowelizacją § 12 zawierał tylko ust. 1 i 2 i nie zawierał ust. 3 pkt. 1 lit: a, który ustalał po nowelizacji warunki jaki podlegało uznanie zalesienia za zgodne z planem zalesienia,

5. § 12 ust. 3 pkt. 1 lit. b) rozporządzenia MRiRW w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuję się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. a przed nowelizacją § 12 zawierał tylko ust. 1 i 2 i nie zawierał ust. 3 pkt. 1 lit: b i który ustalał po nowelizacji warunki jaki podlegało uznanie zalesienia za zgodne z planem zalesienia,

6. § 12 ust. 3 pkt. 2 rozporządzenia MRiRW w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuję się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. a przed nowelizacją § 12 zawierał tylko ust. 1 i 2 i nie zawierał ust. 3 pkt. 2, który ustalał po nowelizacji warunki jaki podlegało uznanie zalesienia za zgodne z planem zalesienia,

7. § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia MRiRW w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuję się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. i poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Kierownik biura powiatowego Agencji mógł odmówić przyznania pomocy na zalesianie w części przeznaczonej na ogrodzenie dlatego, że nie dokonano grodzenia części powierzchni uprawy, podczas gdy na gruncie obowiązującego ww. rozporządzenia sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. skarżący dopełnił jedynej wymaganej z zgodnie z ówcześnie obowiązanych prawem czynności, tj. złożył oświadczenie o dokonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia,

8. § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuję się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. poprzez jego błędną wykładnię w sposób literalny zamiast celowościowo z uwzględnieniem wykładni europejskiej celu w jakim zabezpiecza się uprawy przed zwierzyną a nie sąsiadującymi - przylegającymi bezpośrednio z nią budynkami czy już posadowionymi ogrodzeniami,

9. § 5 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że ze względu na istnienie starodrzewu na obszarze wskazanym przez skarżącego do zalesienia należy pomniejszyć pomoc, zamiast przyznać zgodnie z rozporządzeniem pomoc na zalesianie gruntów inne niż rolne w sytuacji gdy był objęty w planie zalesienia,

10. § 8 ust. 4 rozporządzenia MRiRW w brzmieniu znowelizowanym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w brzmieniu po nowelizacji, albowiem ww. znowelizowany przepis wszedł w życie 24.01.2014 r., podczas gdy przepisy intertemporalne ww. rozporządzenia zmieniającego (§ 2 pkt 1 lit a) stanowią, iż do postępowań w sprawie wszczętych przed 01.06.2013 r. i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 24.01.2014 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. w związku z powyższym zgodnie z § 8 ust. 4 w sprawie nie miał zastosowania do uwzględnienia w przypadku wsparcia na zalesienie co do zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 30 rozporządzenia nr 65/2011.

11. art. 15 ust. 2 zd. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie za prawidłowy i rzetelny pomiar dokonany przez organ, podczas gdy w razie zaistnienia wątpliwości (wskazywanych w odwołaniu i w skardze) organ powinien był użyć innych technik do zbadania wielkości terenu do zalesienia,

12. art. 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż kontrola przy użyciu wskazań GPS była prawidłowa z pominięciem poszczególnych elementów kontroli jak obmiary wielkości działek w sposób tradycyjny, tj. wyznaczeniu ich wymiarów na miejscu, wskazania jakie uchybienia i jakiej wielkości leżą po stronie skarżącego w kwestii grodzenia, potraktowanie dwóch działek wskazanych przez skarżącego do zalesienia jako jednej, co doprowadziło do przekłamania w wyznaczaniu powierzchni zalesienia i na wielkość pomniejszonych świadczeń,

13. art. 31 ust. 1-8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie ,że obejmuje on jednostki redakcyjne ust. 1-8 w sytuacji gdy takich jednostek nie ma art. 31 dotyczy obowiązków państwa członkowskiego przesłania Komisji sprawozdanie dotyczące kontroli tam opisanych,

14. art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina w zw. z art. 15 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dokonana fotointerpretacja zdjęć satelitarnych wystarcza dla sprawdzenia powierzchni zalesionej podczas gdy organ mając sygnały o tym, iż fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji, zaniechał weryfikacji zalesionej powierzchni innymi technikami,

15. art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2007, Nr 64, poz. 427) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż kontrola przeprowadzona u skarżącego dała podstawę do poczynienia ustaleń zmniejszających areał zalesionych działek, podczas gdy kontrola wykonana była nieprawidłowo i nierzetelnie bez uwzględnienia specyfiki terenu skarżącego;

II. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez bezzasadne niezastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie wskazał skarżący w skardze z 18.06.2014 r. co miało wpływ na wynik sprawy albowiem rozstrzygnięcie WSA w O. oparto się wyłącznie na dowodach ustalenia organu I instancji i nie uwzględniono zarzutów skargi na decyzję organu II instancji, który nie zebrał pełnego materiału dowodowego w sytuacji zarzutów co do nierzetelnego obliczenia powierzchni i obwodów mierzonych powierzchni zalesienia,

2. art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez uznanie przedmiotowego postępowania za kontradyktoryjne i sprekludowane oraz negowanie prawa skarżącego do podważania techniki, rzetelności i prawidłowości pomiaru w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nie składał zastrzeżeń do protokołu na etapie postępowania administracyjnego, podczas gdy przedmiotowe postępowanie, w którym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jest zwykłym postępowaniem admininistracyjnym, co miało wpływ na wynik sprawy gdyż brak kwestionowania ustaleń organu w protokole nie wyklucza podnoszenia zarzutów na drodze sądowoadministracyjnej przed organem II instancji jak i przed sądem administracyjny w skardze, w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

3. art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez błędne przyjęcie, iż organ nie może inicjować i prowadzić postępowania dowodowego, podczas gdy skoro przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem administracyjnym, to nie jest wykluczone uprawnienie organu do inicjowania i przeprowadzenia dowodów z urzędu co miało wpływ na wynik sprawy albowiem uznanie przez Sąd I instancji, że skoro strony są obowiązane przedstawiać dowody to zwalnia to organ od działania i pomimo, że zaniechanie organu prowadzi do naruszenia zasady praworządności takie działanie organu jest zgodne z zasadami legalizmu,

4. art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 233 k.p.c. poprzez naruszenie zasady praworządności w odniesieniu do postępowania dowodowego i niewyczerpujące rozpatrzenie zaoferowanego materiału dowodowego poprzez:

- oparcie się wyłącznie na nierzetelnym raporcie pokontrolnym dającym możliwość zaniżenia wielkości zalesionego terenu bez weryfikacji w terenie rzetelności raportu co do obmiarów działek i starodrzewu w sytuacji gdy sporządzenie raportu dla wydania decyzji było zbędne albowiem przesłanka inicjującą jej wydanie było wyłącznie oświadczenie skarżącego o wykonaniu zalesienia zgodnie z § 13 ust. 2 w związku z § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19.03.2009 r. a niniejsza sprawa nie jest związana z postępowaniem wypłatę pomocy,

- błędne ustalenia, że skarżący nie dopełnił wszystkich warunków zalesienia zgodnie z planem zalesienia i obowiązującym wówczas rozporządzeniem sprzed nowelizacji z 17.12.2013 r. w sytuacji gdy z zaświadczenia - z dnia 9.05.2013 r. - protokołu z odbioru gruntów zalesionych w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW na lata 2007- 2013 stanowiącego Załącznik nr 2 do Porozumienia o współpracy pomiędzy ARiMR a PGLLP wynika, że stwierdzono zgodność z planem wszystkich badanych pozycji w tym zabezpieczenia sadzonek przed zwierzyną ogrodzeniem,

- błędne uznanie, iż skarżący nie dopełnił obowiązku grodzenia, skoro spełnił warunki formalne, tj. zgłosił zalesienie wraz z zaświadczeniem z nadleśnictwa i mającym potwierdzenie w zaświadczeniu z dnia 9.05.2013 r. - protokołu z odbioru gruntów zalesionych w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW na lata 2007-2013 stanowiącego Załącznik nr 2 do Porozumienia o współpracy pomiędzy ARiMR a PGLLP wynika, że stwierdzono zgodność z planem wszystkich badanych pozycji w tym zabezpieczenia sadzonek przed zwierzyną ogrodzeniem,

- błędne uznanie, że brak ogrodzenia w miejscu budynku stanowi uchybienie zabezpieczenia upraw przed zwierzyną w sytuacji gdy skarżący ogrodził obszar większy niż zgłaszany we wniosku albowiem jak wynika z protokołu kontrolnego powierzchnia deklarowana wynosiła 11,906 ha, a powierzchnia całkowita ogrodzona wynosi 12,37 ha,

- błędne uznanie, że zakupiona siatka nie spełnia wymogów pomimo faktu, że z faktury wynika, że miała wysokość 2 m. co wynika także zaświadczenia z dnia 9 maja 2013r. - protokołu z odbioru gruntów zalesionych w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW na lata 2007-2013 stanowiącego Załącznik nr 2 do Porozumienia o współpracy pomiędzy ARiMR a PGLLP wynika, że stwierdzono zgodność z planem wszystkich badanych pozycji w tym zabezpieczenia sadzonek przed zwierzyną ogrodzeniem,

- błędne przyjęcie, że budynek i płot z sąsiednią nieruchomością nie stanowi wystarczającego zabezpieczenia przed zwierzętami, a taki jest cel grodzenia upraw co także stwierdzono w protokole z 31.12.2013 r. na stronie 7 cyt,: "Grodzenie w miejscu w którym nie spełnia wymogu 2 m nie ma wpływu na zabezpieczenie uprawy przez zwierzyną"., - (przedostatnie zdanie).

- uznanie za rzetelny i prawidłowy pomiar przez organ poprzez GPS w sytuacji gdy skarżący zakwestionował obmiar w odwołaniu i przedstawił dowody, że pomiar nie jest prawidłowy poprzez operat geodezyjny,

- brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sytuacji kwestionowania prawidłowości pomiarów przez urządzenia GPS ze względu na nietypową powierzchnię działek starodrzewu i zgłaszanych uprzednio zarzutów co do sposobu obmiarów przez sam GPS, który może zawierać błędy,

co miało wpływ na wynik sprawy albowiem w ten sposób Sąd I instancji nie wypełnił obowiązku aby w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy w granicach zaskarżenia zgodnie z zasadami praworządności i legalizmu,

5. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne nieuwzględnienie zawartego w skardze do WSA W O. dowodu operatu pomiarowego z 16.06.2014 r., podważającego wyniki badań GPS przeprowadzonych przez organ co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem pozwoliłoby WSA w O. w ramach prowadzonej kontroli legalności wydanej decyzji ocenę czy właściwe w sprawie organy I i II instancji ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń,

6. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wzięcie z urzędu pod uwagę przepisów § 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U.2014. poz. 36) zmieniające rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., który wskazuje, że do przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami: wszczętymi przed dniem: 1 czerwca 2013r. i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia - w przypadku postępowań w sprawie przyznania pomocy stosuje się przepisy dotychczasowe, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem w związku z nowelizacją przepisów prawa materialnego należało zastosować w sprawie przepisy § 12 ust. i § 13 ust. 2 rozporządzenia MRiRW sprzed nowelizacji z dnia 17 grudnia 2013 r. dla oceny czy zostały spełnione przesłanki wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie i brak było podstaw do wydania w tej samej decyzji rozstrzygnięć o pomniejszaniu pomocy,

7. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę granic danej sprawy i uznanie przez WSA w O., że spór dotyczy wyłącznie pomocy na ogrodzenie co miało wpływ na wynik sprawy w sytuacji gdy w skardze kwestionowano także pomniejszenia z tytułu przyznania pomniejszonej kwoty wsparcia, pomniejszenie premii pielęgnacyjnej, premii zalesieniowej co było niedopuszczalne w związku z treścią § 13 ust. 2 w związku z § 12 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r., sprzed nowelizacji z dnia 17.12.2013 r. w związku z czym Sąd nie orzekł w granicach tej sprawy a tylko w granicach kwoty pomocy na ogrodzenie,

8. art. 145 §1 pkt. 1 lit) a p.p.s.a. poprzez naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albowiem poprzez nie wzięcie z urzędu na podstawie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod uwagę przepisów § 2. pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U.2014. poz. 36) zmieniającego rozporządzenie MRiRW, który wskazuje, że do przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami: wszczętymi przed dniem: 1 czerwca 2013 r. i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia - w przypadku postępowań w sprawie przyznania pomocy stosuje się przepisy dotychczasowe, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem w związku z nowelizacją przepisów prawa materialnego należało zastosować w sprawie przepisy § 12 ust. 2 i § 13 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. sprzed nowelizacji z dnia 17.12.2013 r. dla oceny czy zostały spełnione przesłanki wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie i brak było podstaw do wydania w tej samej decyzji rozstrzygnięć o pomniejszaniu pomocy co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

9. art. 151 p.p.s.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego przez Sąd I instancji wskazanych w niniejszej skardze kasacyjnej podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. i § 2. pkt 1 lit. a) rozporządzenia MRiRW 17 grudnia 2013 r. (Dz.U,2014. poz. 36) zmieniającego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., który wskazuje, że do przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami: wszczętymi przed dniem: 1 czerwca 2013 r. i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia wżycie niniejszego rozporządzenia - w przypadku postępowań w sprawie przyznania pomocy stosuje się przepisy dotychczasowe, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem w związku z nowelizacją przepisów prawa materialnego należało zastosować w sprawie przepisy § 12 ust. 2 i § 13 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. z przed nowelizacji z dnia 17.12.2013 r.,

10. art. 141 § 4 p.p.s.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak w uzasadnienie wyroku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uznał za nieuprawniony zarzut skarżącego o niekorzystnym wpływie na wysokość płatności dokonanie pomiaru w trzech częściach w sytuacji gdy są tylko dwie działki oraz zarzutów skarżącego co do błędów obliczeniowych gdzie przyjęto w konsekwencji powierzchnię zalesienia 10,97 ha po odjęciu starodrzewu 0,11 ha od 11,08 ha w sytuacji gdy powierzchnie stwierdzone przez organy w linii 5 Rubryki XII protokołu wskazują powierzchnię 11,09 ha.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie zajął żadnego stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. i dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., którym oddalono skargę W.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. w przedmiocie przyznania pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości. Usprawiedliwienie prawne zajdują te zarzuty skargi kasacyjnej, przy pomocy których kwestionuje się zastosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w brzmieniu obowiązującym po dniu 24.01.2014r., tzn. w wersji znowelizowanej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013r. zmieniającym ww.rozporządzenie [Dz.U. 2014, poz. 36, dalej: rozporządzenie zmieniające], oraz dokonanie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej przez Sąd I instancji w tym zakresie (zarzuty nr 1, 1), 6), 7), 10) oraz 2, 6).

Jak wynika z przepisów przejściowych zawartych w rozporządzeniu zmieniającym – do przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niz rolne " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w sprawach objętymi postępowaniami 1) wszczętymi przed dniem: a) 1 czerwca 2013r. i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia – w przypadku postępowań w sprawie przyznania pomocy, b) 15 marca 2013r. i niezakończonymi ostateczną decyzją lub wypłatą przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia – w przypadku postępowań w sprawie wypłaty pomocy – stosuje się przepisy dotychczasowe ( § 2 pkt 1 lit. a i b ). rozporządzenie zmieniające ogłoszono w dniu 9 stycznia 2014r., weszło w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a więc 24 stycznia 2014r. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy na zalesianie wszczęte zostało wnioskiem W.C. z dnia 30 lipca 2012r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia 24 stycznia 2014r., zatem miał w tej sprawie zastosowanie § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia zmieniającego.

Odnośnie do będącej przedmiotem sprawy pomocy na zalesianie składającej się z wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej w stosunku do skarżącego kasacyjnie zastosowano pomniejszenia płatności z uwagi na różnicę pomiedzy powierzchnią deklarowaną do zalesienia a areałem stwierdzonym w ramach postępowania wyjaśniającego oraz niewykonanie grodzenia uprawy, zgodnie z planem zalesienia. Z decyzji organu II instancji wynika, że przy wyliczeniu pomocy na zalesianie zastosowano § 8 ust. 4 rozporządzenia w brzmieniu obwiązującym po 24 stycznia 2014r. ( "wysokość pomocy na zalesianie, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej na hektar gruntu i powierzchni zalesionego gruntu objętego obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, w szczególności zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 16 i art. 21 rozporządzenia nr 65/2011, a w przypadku wsparcia na zalesienie - zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 30 rozporządzenia nr 65/2011."). Taki wzorzec kontroli ( § 8 ust. 4 rozporządzenia po zmianie ) w trakcie kontroli zaskarżonej decyzji zastosował również Sąd I instancji, co wynika wprost z przytoczonego w uzasadnieniu wyroku brzmienia tego przepisu.

Tak samo postąpiono stosując do ustalonego stanu faktycznego § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu znowelizowanym, zgodnie z którym ( po zmianie ) kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji, odmawia przyznania pomocy na zalesianie, jeżeli rolnik nie wykonał zalesienia zgodnie z planem zalesienia, przy czym, w przypadku, gdy nie zostało wykonane grodzenie uprawy leśnej, którego wykonanie zostało przewidziane w planie zalesienia, odmawia się przyznania pomocy na zalesianie jedynie w części przeznaczonej na to ogrodzenie. Wraz ze zmianą § 13 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia ( zgodnie z którymi podstawą odmowy przyznania pomocy na zalesianie, poza dotychczasową tzn. niezłożeniem w wymaganym terminie oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, stało się również niewykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia) dokonano także zmiany § 12 poprzez dodanie ustępu 3, w którym wskazano, iż uznaje się, że rolnik wykonał zalesienie zgodnie z planem zalesienia, jeżeli m.in. uprawa rolna została ogrodzona – w przypadku gdy wykonanie ogrodzenia zostało przewidziane w planie zalesienia. Okoliczność zastosowania w sprawie przez organ II instancji, a następnie skontrolowania tego rozstrzygnięcia przez WSA w O. według brzmienia § 13 ust. 1 rozporządzenia po nowelizacji z dnia 17 grudnia 2013r. wynika wprost z treści tych aktów, gdzie w sposób niepozostawiający wątpliwości cytowano nowe brzmienie tego przepisu oraz łączącego się z nim § 12 ust. 3 rozporządzenia.

Dlatego zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego § 13 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 3 oraz § 8 ust. 4 cyt. rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu w sprawie, podczas gdy zgodnie z treścią rozporządzenia zmieniającego takiego zastosowania do sprawy W.C. nie miały.

W tym zakresie częściowo trafny jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. przez Sąd I instancji, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez niewzięcie z urzędu pod uwagę przepisów § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia zmieniającego i w konsekwencji dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji według niemającego w sprawie zastosowania wzorca kontroli. Art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznacza granice rozpatrzenia sprawy przez Sąd I instancji. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. W uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (ONSA WSA 2010, nr 1, poz. 1, s. 36 uzasadnienia). W rozpoznawanej sprawie dla oceny czy zostały spełnione przesłanki przyznania pomocy na zalesianie i w jakim zakresie pomoc powinna zostać udzielona, właściwym wzorcem winny być przepisy rozporządzenia MRiRW w brzmieniu sprzed nowelizacji, czego nie dostrzegł ani organ, ani Sąd I instancji.

Zastosowane w sprawie przepisy, na podstawie których dokonano pomniejszeń pomocy na zalesienie dotyczyły wszystkich elementów tej pomocy - w oparciu o art. 13 ust. 1 pkt 2 (w zw. z art. 12 ust. 3 pkt 2 ) rozporządzenia w nowym brzmieniu pomniejszono wsparcie na zalesienie, na podstawie art. 8 ust. 4 w nowym brzmieniu obliczono wysokość całej należnej pomocy, pomniejszonej w stosunku do żądań wniosku, na którą składało się wsparcie na zalesienie, premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa.

Reasumując: uznanie za zasadne zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez ich wadliwe zastosowanie w sprawie oraz związanego z tym zarzutu naruszenia prawa procesowego, uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku. Wobec tego, że konieczne w tej sytuacji okazało się dokonanie oceny podstaw odmowy przyznania pomocy ( jej pomniejszenia) na gruncie właściwego stanu prawnego, potrzebne, a wręcz konieczne będzie dokonanie takiej analizy w pierwszej kolejności na etapie postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji bezprzedmiotowa lub przedwczesna okazała się większość pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Dopiero po dokonaniu ww. analizy możliwa będzie bowiem ocena zagadnień związanych z podstawami i wysokością przyznanej pomocy.

Nie były natomiast trafne te zarzuty skargi kasacyjnej, które opierały się na tezie, że w postępowaniu dotyczącym pomocy z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w istocie to na organie administracyjnym ciąży obowiązek gromadzenia materiału dowodowego, który musi pozwolić na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, przy czym dokonana w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu modyfikacja zasad dowodzenia nie może być pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentowania i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia, a gdy strona twierdzi i wywodzi odmiennie niż Agencja, to organ winien zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej stanowiska.

Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić, przeczy mu bowiem treść art. 21 ustawy o wspieraniu, w tym w szczególności ust. 3, w którym ustawodawca odstąpił od ogólnej przewidzianej w k.p.a. zasady przeprowadzania dowodów z urzędu. Ustawodawca w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wprowadza istotne modyfikacje zasad procedowania w porównaniu z regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Te modyfikacje osłabiają pozycję procesową stron postępowania.

W tym postępowaniu Agencja nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. Ciężar dowodu - odmiennie niż podnosi skarżący - spoczywa nie na Agencji, tylko na stronach oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10). W sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy organy te nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie klauzula ciężaru dowodu nie odbiega od klauzuli ciężaru dowodu regulowanej przepisem art. 6 Kodeksu cywilnego (zob. S. Prutis, Dobór instrumentów prawnych służących wsparciu rozwoju obszarów wiejskich, St. lur. Agraria 2009, Nr 7, s. 192).

Dlatego też – Sąd I instancji uznając, że to strona powinna zgłosić dowody potwierdzające w sposób skuteczny jej argumentację gdyż niewystarczające było tylko zgłaszanie zastrzeżeń w odwołaniu od decyzji organu I instancji, kwestionujących ustalenia dokonane przez organ w wyniku kontroli na miejscu nie naruszył art. 21 ust. 1, 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy o wspieraniu.

Nietrafny był również zarzut skargi kasacyjnej, w którym jej autor zarzuca naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że spór dotyczy wyłącznie pomocy na ogrodzenie, gdy w skardze kwestionowano także pomniejszenia premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej. Twierdzenia skarżącego w tym zakresie są całkowicie bezzasadne i niemające oparcia w treści zaskarżonego wyroku, w którym WSA w O. odniósł się do całości sprawy – będącej jej przedmiotem płatności zalesieniowej - która, co Sąd podkreślił obejmuje: wsparcie na zalesienie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową.

Bezzasadność niektórych zarzutów skargi kasacyjnej nie stanowi jednak o braku trafności pozostałych, których waga, co wskazano wyżej, przesądziła o wyniku kontroli kasacyjnej. Z tych przyczyn, na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a.