Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 999/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, Monika Krzyżaniak (spr.), p. o. sędziego WSA, Protokolant referent stażysta Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. jako następcy prawnego B spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

3 I SA/Łd 999/02

UZASADNIENIE

W dniu [...], Jednolitym Dokumentem Administracyjnym SAD nr [...], Spółka z o.o. B w W. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu preparat o nazwie "Vita Buerlecithin" – płyn w opakowaniach 250 i 500ml, deklarując kod PCN 2208 90 69 1 i stawkę celną 4%.

Pismem z dnia 19 lipca 2001r. Spółka z o.o. B złożyła wniosek o wydanie decyzji w sprawie SAD [...], wnosząc o zaklasyfikowanie przedmiotowego towaru do pozycji 3004 50 10 0.

Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 207 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 1, art. 83 § 1, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802), oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. Nr 119, poz. 1253 z późn. zm.) i rozporządzenia Minisra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy Celnej (Dz.U. Nr 74, poz. 830 z późn. zm.) uznał ww. zgłoszenie celne za prawidłowe.

Organ pierwszej instancji stwierdził w szczególności, iż preparat "Vita Buerlecithin", zawierający m.in. lecytynę sojową z witaminami, sacharozę oraz około 16,2% etanolu należy klasyfikować do pozycji 2208 90 69 1 Taryfy Celnej. Podał również, iż zgodnie z Wyjaśnieniami do Taryfy Celnej, przedstawiony przez stronę wpis preparatu do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych nie przesądza o jego klasyfikacji do działu 30 taryfy, obejmującego leki.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka B, wnosząc o jej zmianę przez zakwalifikowanie przedmiotowego preparatu, będącego jej zdaniem lekiem gotowym, do kodu PCN 3004 50 10 0. Spółka powołała się na posiadane świadectwa rejestracyjne, wydane przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, które są podstawą do klasyfikacji tego preparatu do leków oraz niemiecki dokument eksportowy EX, w którym widnieje kod PCN 3004 50 10 0.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu całości materiału dowodowego w sprawie, decyzją nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko o prawidłowości dokonanej klasyfikacji celnej sprowadzonego preparatu. Organ odwoławczy stwierdził, iż skład chemiczny preparatu "Vita Buerlecithin" (napój spożywczy zawierający lecytynę sojową z witaminami, sacharozę oraz ok. 16.2% etanolu), sposób jego używania (preparat doustny), jego właściwości (środek wzmacniający, poprawiający samopoczucie i utrzymujący organizm w dobrym stanie zdrowia), jak również jego dystrybucja (preparat sprzedawany jest w aptekach bez recepty lekarskiej) wskazuje, iż przedmiotowy produkt jest napojem alkoholowym na bazie lecytyny i witamin, którego właściwym kodem taryfy celnej jest kod PCN 2208 90 691. Według organu, powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w wyjaśnieniach do poz. 2208 Taryfy Celnej, stanowiących obowiązujący akt prawny, w których wymieniono m.in. "alkohol etylowy nieskażony o objętościowej mocy alkoholu mniejszej niż 80% obj., wódki, likiery i inne napoje alkoholowe" oraz "napoje alkoholowe określane jako uzupełnienie diety na bazie ekstraktów roślinnych, koncentratów owocowych, lecytyny, substancji chemicznych itd. Z dodatkiem witamin lub związków żelaza". Zdaniem organu, zaklasyfikowanie preparatu do pozycji taryfy celnej 3004, obejmującej leki, jest niezasadne, gdyż płyn "Vita Buerlecithin" nie ma charakteru leku zawierającego substancje czynne leczące choroby lub zapobiegające określonym dolegliwościom. W decyzji stwierdzono również, że przedłożone przez stronę świadectwo rejestracji, wydane przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz określenie kodu przez niemieckiego eksportera, nie są dokumentami wystarczającymi do uznania przedmiotowego preparatu za lek w świetle obowiązującej taryfy celnej, ponieważ zgodnie z art. 278 i art. 280 Kodeksu celnego, właściwymi do ustalania kodu PCN są wyłącznie polskie organy celne.

W złożonej przez pełnomocnika Spółki B, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów celnych obu instancji zarzucając, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem szeregu przepisów prawa materialnego t.j. art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 3 ust. 1 lit.a Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów z dnia 14 czerwca 1983r. (Dz.U. z 1997r. Nr 11, poz. 62), art. 13 § 1 i 5 , art. 85 § 1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W obszernych wywodach skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz stanowisko strony uzasadniające zaklasyfikowanie preparatu "Vita Buerlecithin" do kodu PCN 3004 50 10 0. Strona powołała się w szczególności na załączoną do skargi aktualną opinię z Instytutu Leków w W., w której stwierdzono, że wymieniony preparat jest cennym lekiem stosowanym w profilaktyce stresów zarówno psychicznych jak i fizycznych, nerwicach, chorobach wieku starczego, w celu obniżenia poziomu cholesterolu i zapobiegawczo miażdżycy. Podniesiono, że wskazane w decyzji organu drugiej instancji argumenty, iż produkt "Vita Buerlecithin" nie może być zaklasyfikowany do działu leków z uwagi na brak w swoim składzie substancji czynnych leczących choroby oraz sposób jego używania i dystrybucji (sprzedaż bez recept lekarskich) są nieuzasadnione, gdyż wiele preparatów zaliczonych do leków nie spełnia tych parametrów. Powołano się na okoliczność, iż na etykietach opakowań sprzedawanego w aptekach preparatu znajdują się szczegółowe zasady jego dawkowania i sposobu używania, co jest cechą charakterystyczną dla leków. Jednocześnie wskazano, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy uznać za bezsporne, iż przedmiotowy preparat nie może być traktowany jak produkt żywnościowy, który można zażywać w dowolnych ilościach bez ujemnych konsekwencji dla zdrowia. Według strony skarżącej, stanowisko organów celnych, iż klasyfikację taryfową omawianego preparatu do pozycji 2208 potwierdzają Wyjaśnienia do Taryfy celnej, jest nietrafne.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W ustosunkowaniu się do niektórych zarzutów skargi, organ podał, że zgodnie z przepisami Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów System HS, polskie władze celne nie są zobowiązane do stosowania kodu HS deklarowanego przez eksportera i takie działanie organów celnych nie może być traktowane w kategoriach naruszenia prawa czy też nie wywiązywania się z norm przyjętych Międzynarodową Konwencją. W odniesieniu do załączonych do skargi opinii Instytutu Leków w W. oraz ulotki o sposobie stosowania preparatu organ stwierdził, że strona mimo możliwości nie przedstawiła tych dowodów w postępowaniu administracyjnym, w związku z czym, załączenie tych dokumentów dopiero na etapie postępowania sądowego pozbawia je mocy dowodowej.

W piśmie z dnia 27 lutego 2004r. i 14 kwietnia 2004r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. przedstawił dodatkowe argumenty, dotyczące klasyfikacji taryfowej preparatu "Vita Buerlecithin", uzyskane w trakcie postępowań dotyczących klasyfikacji tego preparatu, które toczyły się po zakończeniu przedmiotowego postępowania. Wyjaśniono, iż organ przeprowadził dowód z opinii biegłego – prof. Dr hab. J. D., który stwierdził w swojej opinii, że preparat można zaliczyć do suplementów diety – dietetyczne środki spożywcze zastosowane w celu uzupełnienia diety. Powyższa opinia załączona została do pisma organu. Dyrektor Izby Celnej w Ł. powołał się również na orzecznictwo NSA w zakresie taryfikacji preparatów zawierających witaminy. Stwierdził także, iż kolejnym potwierdzeniem stanowiska organów celnych jest Wiążąca Informacja Taryfowa znak DEB/69/03-1, dostępna na stronie internetowej Bazy WIT Komisji Europejskiej.

Strona skarżąca w piśmie z dnia 19 marca 2004r. stwierdziła, iż postępowanie sądowe nie jest etapem, na którym organ celny może prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, i dlatego opinia biegłego nie powinna być wzięta pod uwagę przez Sąd. W ww. piśmie przedstawione zostały zarzuty odnoszące się do opinii biegłego oraz zawarte zostało stwierdzenie, iż opinia, na którą powołuje się Dyrektor Izby Celnej w Ł. jest niekompletna i została sporządzona oraz włączona w poczet materiału dowodowego z rażącym naruszeniem art. 121, 122, 123, 125, 187 § 1, 190, 191 oraz 197 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona skarżąca podniosła także, iż Wiążąca Informacja Taryfowa ("BIT") została wydana 17 stycznia 2003r., a więc nie może mieć zastosowania do odpraw celnych dokonywanych przed tą datą. Adresatem BIT nr DEB/69/03-1 nie była Spółka. Organ celny nie dokonał również analizy porównawczej przepisów prawa celnego obowiązującego w UE i w Polsce, w tym w dacie odpraw celnych spornych leków. Zdaniem skarżącej, bezpodstawne jest zatem twierdzenie, iż BIT jest kolejnym potwierdzeniem stanowiska organów celnych. Wskazano również, iż powoływane przez organ celny orzeczenia NSA dotyczą innych preparatów niż "Vita Buerlecithin".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z tym, że skarga Spółki z o.o. B wniesiona została w dniu 30 kwietnia 2002r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy postępowania, a w szczególności art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa, na organach celnych spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym celu, w myśl art. 187 § 1 i art. 191 wymienionej ustawy organ orzekający jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii prawidłowej taryfikacji celnej sprowadzonego przez skarżącą spółkę z Niemiec preparatu "Vita Buerlecithin" w płynie, należącego do preparatów farmaceutycznych w potocznym i szerokim rozumieniu tego pojęcia. Jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy, wymieniony preparat był sprowadzany przez Spółkę do Polski od szeregu lat i organy celne klasyfikowały go do działu leków gotowych, kod PCN 3004 50 10 0. Dopiero na początku 2001r. organy celne uznały, iż powyższy preparat powinien być zaliczony do kodu PCN 2208 90 69 1, obejmującego w dziale "napoje alkoholowe" podpozycję "gotowe preparaty ziołowe, będące farmaceutykami na bazie alkoholu". Tego rodzaju zmiana w klasyfikacji nie została jednak wyjaśniona w dostateczny sposób przez organy celne, a zwłaszcza nie została poparta żadnymi dowodami lub innymi okolicznościami uzasadniającymi taką zmianę. W powyższym zakresie, organ odwoławczy powołał się jedynie na skład chemiczny preparatu, sposób jego użycia oraz właściwości i dystrybucję, co miało uzasadniać zaliczenie płynu "Vita Buerlecithin" do napojów alkoholowych na bazie lecytyny i witamin, z właściwym kodem PCN 2208 90 69 1. Organy celne dokonując zmiany dotychczasowej taryfikacji wymienionego preparatu nie powołały się jednak na żaden dokument lub inny dowód uzasadniający zmianę swojego wcześniejszego stanowiska.

Należy zaznaczyć, iż z przystąpienia Polski do Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów, sporządzonej w Brukseli w dniu 14 czerwca 1993r. (załącznik do Dz.U. Nr 11 z 1997r., poz. 63) wynika m.in. zasada, że dany towar na terenie krajów objętych konwencją jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w kraju producenta i eksportera preparatu (Niemcy) produkty te zostały zakwalifikowane w systemie HS do działu leków, a zgodnie z postanowieniami szeregu umów międzynarodowych, ratyfikowanych przez Polskę, polska klasyfikacja celna PCN powinna być zgodna z klasyfikacją w ramach Zharmonizowanego Systemu HS. Dokonanie przez polskie organy celne innej taryfikacji wymienionego preparatu niż to uczynił eksporter niemiecki (bez zakwestionowania tej klasyfikacji przez niemieckie służby celne) świadczy zarówno o znacznej zawiłości sprawy jak i potrzebie dokonania przed jej ostatecznym rozstrzygnięciem pogłębionej analizy spornej kwestii, przy pomocy opinii odpowiednich biegłych specjalistów. Według oceny Sądu, występująca w rozpoznawanej sprawie od samego początku potrzeba skorzystania przez organy celne z pomocy biegłych – rzeczoznawców, wynika przede wszystkim z charakteru tej sprawy, która wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy i wiadomości w zakresie właściwości preparatów leczniczych. Wiedzy tej, w dostatecznym stopniu, nie posiadają organy orzekające w sprawie, a także Sąd. Sąd nie podzielił poglądu organu odwoławczego podniesionego w odpowiedzi na skargę, iż powołanie w niniejszej sprawie biegłego stanowiłoby naruszenie zasady szybkości i prostoty działania, wynikającej z art. 125 ustawy Ordynacja podatkowa. W sytuacji, gdy dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wymagane są wiadomości specjalne organ administracji powinien, stosownie do art. 197 ww. ustawy, powołać biegłego, posiadającego wiedzę w spornym zakresie.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji organy celne nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego, posiadającego wiadomości specjalne z zakresu właściwości preparatów leczniczych. Opinia taka została wydana dopiero w dniu 04 grudnia 2003r. przez prof. J. D. z Uniwersytetu Medycznego w Ł. Okoliczność ta nie może jednak konwalidować wcześniejszych braków postępowania, polegających na wydaniu przez organy celne decyzji bez uprzedniego zasięgnięcia opinii biegłego, dysponującego wiadomościami specjalnymi w rozstrzyganym zakresie. Należy zaznaczyć, iż opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie (art. 180 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji) i jak każdy inny dowód podlega ocenie pod kątem fachowości, logiczności i kompletności. Oceny takiej dokonują zarówno strony postępowania jak i sąd. Przed wydaniem decyzji strona powinna mieć wobec tego możliwość zapoznania się z taką opinią, aby zgłosić ewentualne zastrzeżenia, wnioski o jej uzupełnienie lub nawet ją zakwestionować. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dopiero po wydaniu decyzji w drugiej instancji, strona został pozbawiona możliwości obrony swoich interesów.

Organ administracji celnej, wydając zaskarżoną decyzję bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, naruszył przepisy postępowania, określone w art. 122, 187 § 1, 191 i 197 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Uchybienia, jakich dopuścił się organ orzekający są istotne i mogły mieć one wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1a, § 6 pkt 6 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), Sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 250,00zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższa suma składa się z kwoty 10,00zł. tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz kwoty 240,00zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Mając na uwadze treść art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.