Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3194/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję w części, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 27, art. 28, art. 59
journal: Dz.U. 2016 poz 186
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Pacjenta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2951/16 w sprawie ze skargi "M." K.T., O. T. spółka cywilna na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] 2016 r. znak: [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjenta 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) uchyla punkt 2 zaskarżonej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] 2016 r. znak: [...], 3) oddala skargę w pozostałym zakresie, 4) zasądza solidarnie od K. T.i O. T. spółka cywilna "M." na rzecz Rzecznika Praw Pacjenta kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2951/16 w sprawie ze skargi "M." K. T., O. T. spółka cywilna na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] 2016 r. znak: [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjenta, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] uznał praktykę spółki "M. K. T., O. T. spółka cywilna" w postaci pobierania określonych opłat związanych z udostępnianiem pacjentom dokumentacji medycznej, za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wadliwość decyzji Rzecznika Praw Pacjenta polega na dokonaniu niewłaściwej wykładni przepisów prawa w odniesieniu do trzech kwestii. Po pierwsze, organ uznał, że naruszenie zbiorowych praw pacjentów polegało na stosowaniu opłat za wydawanie kopii w wysokości wyższej niż przewidziana w art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta. Tymczasem organ ustalił, że w przychodni w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 kwietnia 2016 r. pobierano opłaty w wysokości 0,50 zł za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej, podczas gdy maksymalna wysokość opłat mogła wynosić 0,77 zł, a od dnia 1 marca 2016 r. – 0,81 zł. Z kolei w okresie od dnia 1 maja do dnia 31 lipca 2016 r. pobierano opłatę w wysokości 0,80 zł, podczas gdy zgodnie z precyzyjnymi obliczeniami dokonanymi przez organ pobierana opłata nie mogła przekraczać w kolejnych miesiącach wysokości: 0,81 zł, 0,84 zł oraz 0,80 zł. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w przedmiotowym okresie skarżące prowadzące przychodnię nie przekroczyły dopuszczalnej wysokości opłat za wydawanie kopii dokumentacji medycznej. Drugi zarzut Rzecznika Praw Pacjenta podnoszony wobec skarżących dotyczył różnicy między odpisem a wyciągiem z dokumentacji medycznej pacjenta, a w szczególności uznania przez skarżące kopii poświadczonej przez lekarza za zgodność z oryginałem za odpis w rozumieniu art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i pobierania wyższej opłaty z tytułu takiego udostępnienia dokumentacji medycznej. Zdaniem organu, przyjęte przez skarżące rozumienie pojęć wyciąg lub odpis nie znajduje oparcia we właściwych przepisach, a przez to nie uzasadnia stosowania przez skarżące wyższej opłaty, tzn. wynoszącej maksymalnie 0,002 kwoty przeciętnego wynagrodzenia ustalanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za jedną stronę wydawanego dokumentu. W szczególności organ uznał, że praktyka poświadczania wydawanych dokumentów przez lekarza pracującego w przychodni za zgodne z oryginałem stanowi narzucenie pacjentom bezprawnego wymogu w celu pobierania opłat w wyższej wysokości. W opinii Sądu powyższy zarzut co najmniej z dwóch powodów nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim organ zwraca uwagę, że ustawa o prawach pacjenta nie zawiera definicji legalnych wskazanych pojęć, a zatem wskazane jest odwołanie się do słownikowych znaczeń wyrazów wyciąg, odpis i kopia. Z tego względu kopię dokumentacji medycznej polegającą na technicznym odwzorowaniu oryginału (wykonaniu kopii ksero) i uzupełnieniu jej o potwierdzenie zgodności należy uznawać nadal za kopię, a nie za odpis lub wyciąg z dokumentacji medycznej. Organ powyższą interpretację wsparł stanowiskiem Ministra Zdrowia zajętym w piśmie z dnia 17 maja 2013 r. Podobne stanowisko znalazło swoje odzwierciedlenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1861/15. Zdaniem Sądu I instancji stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta nawet poparte autorytetami Ministra Zdrowia oraz sądu administracyjnego, nie było przekonujące. Rzecznik Praw Pacjenta nie wskazał, czy powołane pismo Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2013 r. było udostępniane wszystkim podmiotom prowadzącym placówki medyczne, czy też pozostawało postacią tzw. prawa powielaczowego, znanego tylko części podmiotów właściwych lub zainteresowanych sprawą. Samo pismo nie ma charakteru prawa powszechnie obowiązującego i nie musiało być przez skarżące uznane za wiążące. W kwestii orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w podobnej sprawie, Sąd nie badał stanu faktycznego, na podstawie którego został wydany wyrok w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1861/15 i nie rozstrzygał też, czy orzeczenie to zapadło w pełni analogicznym stanie faktycznym. Wskazane orzeczenie nie jest dla Sądu wiążące formalnie, nie ma też podstaw zdaniem Sądu do przyjęcia, iż tworzyło ono utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, której wartość perswazyjna byłaby dla Sądu silniejsza. Sąd I instancji uznał praktykę traktowania odpisów (przepisanych fragmentów) lub nawet kopii kserograficznych, ale poświadczonych za zgodność przez lekarza, za racjonalną. Czynność przychodni w tym zakresie nie ogranicza się do działania o charakterze technicznym (wykonania kopii ksero), ale polega na sprawdzeniu przez lekarza prawidłowości istniejącej dokumentacji medycznej przed wydaniem odpowiednich wyciągów lub odpisów pacjentowi. Rozwiązanie takie zdaniem Sądu może być uzasadnione zarówno przez odpowiedzialność prawną przychodni wiążącą się z takim dokumentem, jak i przez słuszny interes pacjenta otrzymującego dokumenty, którymi dalej będzie się posługiwał i na których będzie polegał, wydane po takiej weryfikacji. Pacjent oraz inny lekarz sięgający do takiej formy odpisu nie naraża się też na ryzyko łatwego zmodyfikowania czystej kopii dokumentacji. Dopuszczalność przyjęcia formuły odpisu poświadczonego za zgodność wynika też zdaniem Sądu z niedookreślenia przez przepisy prawa znaczenia pojęć: wyciąg, odpis i kopia. Powołane pismo Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2013 r. prezentuje wykładnię tych pojęć dokonaną poprzez odwołanie się do znaczeń ustalonych na podstawie definicji słownikowych. Zdaniem Sądu rozumowanie takie jest niepoprawne. Słowniki języka polskiego (języka naturalnego lub języka potocznego) mogą być przydatne w procesie wykładni w odniesieniu do terminów lub wyrażeń, co do których można przyjąć domniemanie, iż zostały one użyte w znaczeniu potocznym. Nie powinno się natomiast ustalać na podstawie słowników języka powszechnego znaczenia terminów i wyrażeń, co do których istnieją podstawy uznania, że należą do języka prawnego, a więc odrębnego rejestru języka etnicznego. W tym kontekście argumentacja skarżących, które uzasadniały różnice między kopią dokumentacji a odpisem dokumentacji medycznej z poświadczeniem "za zgodność z oryginałem" przez odwołanie się do rozwiązań przyjętych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego Sąd uznał za bardziej trafną niż przyjętą przez Ministra Zdrowia i przez Rzecznika Praw Pacjenta. W omawianym zakresie charakteru odpisów dokumentacji medycznej stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta byłoby uzasadnione, gdyby wykazał on, że skarżące odmawiały lub choćby utrudniały pacjentom wydawanie kopii dokumentacji łączącej się z niższą opłatą płaconą przez pacjenta i wymuszały przez to pobieranie odpisów obciążonych wyższą opłatą. W takim przypadku działanie skarżących nosiłoby znamiona wyraźnego działania na szkodę pacjentów lub działania w celu pozbawienia ich przysługujących im praw.

Sąd I instancji nie uznał stanowiska organu w kwestii tego, że przychodnia przewidywała pobieranie opłat za wydanie kopii, odpisów lub wyciągów z dokumentacji medycznej w momencie składania wniosku, a nie w momencie wydania pacjentowi wnioskowanych dokumentów i właśnie w ten sposób naruszyła zbiorowe prawa pacjentów. Wskazał, że każda decyzja Rzecznika Praw Pacjenta o takim charakterze jak decyzja będąca przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu, musi stwierdzać naruszenie praw pacjenta, co musi polegać na rzeczywistych działaniach podmiotu prawa, a nie na przyjętych przezeń założeniach lub nawet regulacjach. Organ stwierdził w toku postępowania, że w znacznej liczbie przypadków wnioski o wydanie dokumentów były przyjmowane bez egzekwowania opłaty. Pacjenci nie respektowali reguły ustalonej przez przychodnię. Mogło to też wynikać z bardziej prozaicznych powodów, np. z faktu braku ustalenia liczby stron dokumentacji w momencie składania wniosku o jej udostępnienie. W rezultacie pacjenci ponosili opłatę za kopie lub odpisy w momencie odbioru tych dokumentów. Z tego względu praktyce takiej trudno zarzucić naruszenie zasady odpłatności dokonywanej po świadczeniu usługi, a nie przed nią. Trudno też jej przypisać cechę bezprawności.

Nadto Sąd stwierdził, że sam zakaz pobierania opłat przez zakład opieki medycznej za udostępnienie dokumentacji medycznej w chwili składania wniosku, a nie dopiero po udostępnieniu takich dokumentów pacjentowi, nie wynika jednoznacznie z przepisów prawa. Art. 28 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta wskazuje dopuszczalność pobierania opłat "za udostępnianie dokumentacji medycznej". Zdaniem Sądu przyimek "za" wskazuje jedynie wzajemność obu świadczeń: usługi udostępniania dokumentów ze strony placówki medycznej oraz wynagrodzenia za udostępnienie dokumentacji, do zapłacenia którego zobowiązany jest pacjent. Obowiązek zapłaty takiego wynagrodzenia ma charakter zobowiązania umownego, a zatem podlega co do zasady woli stron. W sytuacji braku jednoznacznego zakazu umawiania się o dokonywanie opłat w chwili składania wniosków o udostępnianie dokumentacji medycznej, nie powinno się takiej praktyki uznawać za działanie bezprawne, czyli za naruszenie zbiorowych praw pacjenta.

Zdaniem Sądu I instancji organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył zarówno przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 28 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta, poprzez uznanie działań podejmowanych w przychodni prowadzonej przez skarżące za niezgodne z prawem. Naruszone zostały także przepisy postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zakresie ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zastosowania przepisów prawa wobec skarżących (błędy procesu subsumpcji), a także art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania, w sposób który podważa zaufanie obywatela do organów władzy publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rzecznik Praw Pacjenta wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a, zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

a) art. 3 § 1i § 2 pkt 1 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na uchyleniu decyzji organu w wyniku błędnego przyjęcia przez WSA, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa i jako taka musiała zostać uchylona,

b) art. 134 § 1 ppsa poprzez rozstrzygnięcie przez WSA poza granicami sprawy i uznanie, iż Organ bezpodstawnie stwierdził naruszenie przez Skarżącą zbiorowych praw pacjentów w wyniku pobierania opłat za wydanie kopii dokumentacji medycznej w kwocie wyższej niż maksymalna przewidziana przez ustawę w art. 28 ust. 4 pkt 1 u.p.p., podczas gdy oplata za sporządzenie kopii dokumentacji medycznej udostępnianej pacjentom nie była w ogóle przedmiotem rozstrzygnięcia Organu, lecz opłata za kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem, którą Skarżąca uznawała za odpis;

c) art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "k.p.a.", art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, na czym polegało naruszenie przez Organ dyspozycji art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a oraz niewskazanie sposobu dalszego postępowania przez Rzecznika w sprawie,

2) przepisów prawa materialnego, tj,:

a) art. 28 ust. 4 pkt 1 i 2 u.p.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że opłata za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej, poświadczonej za zgodność z oryginałem, udostępnianej pacjentom, powinna odpowiadać opłacie za jedną stronę odpisu dokumentacji medycznej;

b) art. 27 pkt 2 u.p.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że poświadczenie kopii dokumentacji medycznej za zgodność z oryginałem powoduje uznanie tych dokumentów za odpis pomimo, że pozostają one w dalszym ciągu kopią ale w randze dokumentu uwierzytelnionego;

c) art. 28 ust. 1 u.p.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwrot użyty w tym przepisie o treści: "za udostępnienie (...)" wskazuje na wzajemność obu świadczeń, tj. usługi udostępnienia dokumentów ze strony placówki medycznej oraz wynagrodzenia za udostępnienie dokumentacji medycznej pomimo, że z przepisu tego nie wynika umowny charakter obu "świadczeń", gdyż w dalszej części tego przepisu ustawodawca użył słowa "może" wskazując na fakultatywny charakter tej opłaty, która może zostać pobrana jedynie wówczas gdy dokumentacja ta zostanie udostępniona a ponadto żaden przepis u.p.p. nie przewiduje obowiązku uiszczenia tej opłaty już w momencie składania wniosku przez pacjenta wówczas, gdy faktycznie nie dochodzi jeszcze do udostępnienia tej dokumentacji, a tym samym zastosowana przez WSA wykładania tego przepisu nie jest prawidłowa, skoro pierwszeństwo powinna mieć wykładania systemowa opierająca się na prawie podmiotowym pacjenta jakim jest prawo do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji RP).

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną "M." K. T., O. T. spółka cywilna wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej nie mają charakteru prawnego daniny publicznej. W wyroku z 5 maja 2005 r. sygn. akt K 22/05, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej "(...) nie jest podatkiem, gdyż nie ma cech podatku zdefiniowanych w art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), który stanowi, że "Podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej". Przede wszystkim jej źródłem nie jest ustawa podatkowa: nie jest ona bezzwrotnym świadczeniem pieniężnym na rzecz podmiotów wskazanych w cytowanym przepisie ordynacji podatkowej. Nie ma ona także charakteru daniny publicznej ani innego dochodu uzyskanego przez jednostki sektora finansów publicznych, nie zalicza się bowiem do świadczeń pieniężnych, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw (art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansowych publicznych Dz. U. Nr 155, poz. 1014). W zamian za poniesienie tej opłaty uprawniony podmiot otrzymuje swoistą usługę zakładu opieki zdrowotnej polegająca na konkretnej czynności technicznej sporządzenia odpisu, wyciągu, kopii. Opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej ma pewne cechy ceny za usługę, tzn. w przeciwieństwie do świadczenia o charakterze daninowym, wysokość opłata ma ścisły związek z kosztem faktycznie świadczonej usługi. W związku z tym uprawniony podmiot winien otrzymać od zakładu opieki zdrowotnej w zamian za wniesioną opłatę świadczenie wzajemne, które nie ma mniejszej wartości niż jego świadczenie pieniężne". W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawowo winny być uregulowane “(...) kwestie zasadnicze dla udostępnienia dokumentacji medycznej co w niniejszym przypadku oznacza ustalenie górnych granic opłaty za stronę dokumentacji medycznej (...)".

Według art. 28 ust. 1 ustawy z 8 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 186) za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób określony w art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz w ust. 3 tej ustawy, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę. Zgodnie z art. 28 ust. 3 tej ustawy opłatę za udostępnienie dokumentacji medycznej, ustala podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych. Swoboda podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych w ustaleniu wysokości opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej jest ograniczona: -po pierwsze, przez dopuszczalność ustalenia opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej do sposobów określonych w art. 28 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz w art. 27 ust. 3 tej ustawy;

-po drugie, przez regulację maksymalnej wysokości opłat, uregulowanych w art. 28 ust. 4 tej ustawy.

Ograniczenie pierwszego rodzaju ustanawia art. 28 ust. 1 tej ustawy, stanowiąc, że za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób określony w art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz w ust. 3 podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta dokumentacja medyczna jest udostępniana przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku. Wyliczony w art. 27 ust. 1 pkt 2 sposób udostępnienia dokumentacji medycznej stanowi odrębną formę jej udostępnienia. Wprowadzenie w regulacji ustawowej odrębnych form udostępnienia dokumentacji medycznej przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych wyłącza zastosowanie wykładni, która zrównuje odrębne formy udostępnienia dokumentacji medycznej przez zakwalifikowanie kopii dokumentacji medycznej do odpisu dokumentacji medycznej. Odstąpienie od wykładni językowej może mieć uzasadnione racje jeżeli nie godzi to w system regulacji przyjętej w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, a w przedmiotowym zakresie godzi w regulację prawną przyjętą w art. 28 ust. 4 tej ustawy ustanawiającej wysokość maksymalnych opłat. Stanowi to równie naruszenie prawa pacjentów, do których należy wybór formy udostępnienia dokumentacji medycznej w określonej formie.

Swobodę ustalenia wysokości opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej ogranicza regulacja ustawowa maksymalnej wysokości opłat. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta "Maksymalna wysokość opłaty za: 1) jedną stronę wyciągu albo odpisu dokumentacji medycznej - nie może przekraczać 0,002 przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, począwszy od pierwszego dnia następnego po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 2) jedną stronę kopii dokumentacji albo wydruku dokumentacji medycznej - nie może przekroczyć 0,0002 przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w pkt 1 (...)". Ustawowe uregulowanie wysokości maksymalnej opłaty za ustawowo określony sposób udostępnienia dokumentacji medycznej wyłącza wyprowadzenie w drodze wykładni podporządkowania jednego sposobu udostępnienia dokumentacji medycznej innemu sposobowi udostępnienia dokumentacji medycznej i przyporządkowania do wyższej maksymalnej wysokości opłaty.

Z regulacji prawnej art. 28 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie ma podstaw prawnych do wyprowadzenia zakazu dopuszczalności uzależnienia udostępnienia dokumentacji medycznej od uiszczenia opłaty wraz ze złożeniem wniosku o jej udostępnienie. Skoro opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej nie jest daniną publiczną a stanowi swoistego rodzaju cenę za usługę, której wysokość ma związek z kosztem faktycznie świadczonej usługi, to może jej wysokość być ustalona przy przyjęciu wniosku o wykonanie usługi. Zapewnia to wzajemność prawa i ciężaru realizacji prawa dostępu do dokumentacji medycznej podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych pacjenta. Wprowadzenie regulacji uzależniającej udostępnienie dokumentacji medycznej od uiszczenia opłaty przed wykonaniem czynności udostępnienia dokumentacji medycznej jest związana z ceną usługi, nie stanowi naruszenia praw pacjenta. Jest to związane z przyjęciem dopuszczalności obciążenia pacjentów kosztami tego rodzaju usługi (art. 28 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie stanowi naruszenia praw pacjentów suma praw indywidualnych. Regulacja art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przesądza, że dla ustalenia stanu faktycznego nie ma znaczenia prawnego czy doszło do naruszenia indywidualnego prawa pacjenta, czy przez regulację ogólną przyjętą w regulaminie organizacyjnym lub innej formie określającej warunki realizacji praw pacjentów nie następuje otwarcie możliwości ich naruszenia. W sprawie znaczenie prawne ma dokument zatytułowany "Informacja dla Pacjentów", w którym określono udostępnienie zainteresowanym osobom kopii lub wyciągu dokumentacji medycznej. W dokumencie tym określono "Koszt jednej strony kserokopii 0,8 zł. Koszt jednej strony wyciągu (kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem) – 8 zł (płatna przy składaniu wniosku)". Sąd nie podważył zastosowania przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych takiej praktyki.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna w zakresie zaskarżenia wyroku co do niedopuszczalności pobierania opłat z tytułu udostępnienia dokumentacji medycznej przy złożeniu wniosku. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt 2 zaskarżonej decyzji.

W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a z tego względu, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na mocy art. 188 w związku z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając przy ustaleniu wysokości kosztów, koszty poniesione przez spółkę "M." K.T., O. T. spółka cywilna w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.