Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1011/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 60, art. 161 § 1 pkt 1, art. 188 w zw. z art. 197 § 2, art. 193, art. 200, art. 205 § 2, art. 206, art. 216, art. 230 § 1, art. 231, art. 232 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 1
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 21 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1, § 6 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej oraz zażalenia w zakresie kosztów postępowania V. A. P. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2749/12 w sprawie ze skargi V. A. P. Spółki z o.o. w W. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]; z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym oraz odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: 1. umorzyć postępowanie kasacyjne; 2. uchylić pkt 3 i 4 zaskarżonego wyroku; 3. zasądzić od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz V. A. P. Spółki z o.o. w W. kwotę 5.298 zł (pięć tysięcy dwieście dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego; 4. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na rzecz V. A. P. Spółki z o.o. w W. kwotę 841 zł (osiemset czterdzieści jeden złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 2749/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu skargi V. A. P. spółki z o.o. z siedzibą w W., stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] listopada 2011 r. w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego (pkt 1), a ponadto oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] (pkt 2), zasądził od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz V. A. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3), a także nakazał zwrócić ze Skarbu Państwa na rzecz Spółki kwotę 1.181 zł tytułem nadpłaconego wpisu (pkt 4).

Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego Sąd I instancji stwierdził, że w związku z niecelowym rozdzieleniem postępowania odwoławczego i wydaniem dwóch decyzji przez organ odwoławczy doszło do dwukrotnego pobrania wpisu stosunkowego od jednej dochodzonej kwoty. Dlatego też Sąd uznał, iż przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., której nieważność została stwierdzona tym wyrokiem, było zobowiązanie podatkowe nieobjęte wpisem stosunkowym, w związku z czym - zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - należało pobrać wpis stały w wysokości 500 zł, a nadpłacony wpis zwrócić stronie skarżącej.

Od postanowienia o kosztach postępowania (zawartego w pkt 3 opisanego wyżej wyroku WSA w W.) skarżąca Spółka złożyła zażalenie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowego w I instancji na podstawie norm przepisanych, tj. na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- dalej jako: p.p.s.a.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 461), kwoty 4.541 zł, stanowiącej różnicę między należną na zasadzie norm przepisanych kwotą kosztów postępowania sądowego w wysokości 5.298 zł, a kwotą w wysokości 757 zł zasądzoną postanowieniem, ewentualnie o uchylenie postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu o kosztach postępowania przed Sądem I instancji Spółka zarzuciła :

1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisów art. 200, art. 205, art. 206 p.p.s.a. i niewłaściwe ich zastosowanie, które skutkowało zasądzeniem na rzecz Spółki kwoty 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna spowodować zasądzenie Spółce kwoty 5.298 zł;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP art. 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez nieprzewidywalne i arbitralne obliczenie i zasądzenie Spółce postanowieniem zwrotu kosztów postępowania w wysokości niższej niż należna, co stanowiło naruszenie zasady pewności prawa, zaufania do organów państwa i konwencyjnej zasady ochrony własności.

Następnie V. A. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w zakresie oddalenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego, domagając się jego uchylenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto Spółka w skardze kasacyjnej przedstawiła zażalenie odnośnie do rozstrzygnięcia Sądu I instancji o kosztach postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, które zostało podzielone także przez Sąd I instancji.

Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną adw. M. S. oświadczyła, że cofa skargę kasacyjną i wnosi o umorzenie postępowania kasacyjnego. Jednocześnie podtrzymała zażalenie dotyczące kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 60 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Przepis ten w związku z art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jak podniesiono w piśmiennictwie (vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 486-487,) odpowiednie stosowanie art. 60 p.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny drugiej instancji jest związany wnioskiem dotyczącym cofnięcia skargi kasacyjnej z uwagi na art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada dyspozycyjności sprawia, że każde cofnięcie skargi kasacyjnej jest dopuszczalne.

W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie skarżącej Spółki na postanowienie o kosztach postępowania sądowego zasądzonych na rzecz Spółki w zaskarżonym wyroku zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że mimo, iż strona wnosząca zażalenie zaskarżyła jedynie pkt 3 wyroku, w którym zasądzono na jej rzecz od organu zwrot kosztów postępowania, pomijając jednocześnie pkt 4 orzeczenia o zwrocie od Skarbu Państwa nadpłaconego wpisu sądowego od skargi, to ze sposobu sformułowania zarzutów zażalenia oraz zastosowanej argumentacji na poparcie tych zarzutów należy wywieść, że wnosząca zażalenie kwestionuje nie tylko wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, ale również wysokość wpisu pobranego od skargi na decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego (pkt 4 wyroku WSA w W.). W związku z tym, że rozstrzygnięcia Sądu I instancji zawarte w pkt 3 i pkt 4 wyroku są od siebie zależne i wzajemnie się uzupełniają, konieczne stało się ich łączne rozpoznanie, mimo, że w zażaleniu zaskarżono jedynie pkt 3 wyroku.

Zarzuty podniesione w zażaleniu sprowadzają się w istocie do zakwestionowania przez wnoszącą zażalenie Spółkę wysokości ustalonego przez Sąd I instancji wpisu (stałego zamiast stosunkowego) od uwzględnionej skargi na decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, a w konsekwencji sposobu ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty Spółki są w pełni usprawiedliwione.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, ze zm.,), jak też regulacją zawartą w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749) zobowiązanie w podatku akcyzowym to określona należność pieniężna, która stanowi jednocześnie przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej.

Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Natomiast w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a.). Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 p.p.s.a).

W myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem.

Stąd też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że od skargi wniesionej na decyzję wydaną w trybie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej powinien być pobrany wpis stosunkowy, a nie jak to uczynił Sąd I instancji – stały. Skoro tak, to tym samym wynagrodzenie pełnomocnika należało zasądzić odpowiednio do wartości przedmiotu zaskarżenia, a nie w kwocie stałej. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika jest bowiem pochodną wpisu, jaki należy pobrać od skargi. Innymi słowy wysokość wynagrodzenia jest zdeterminowana rodzajem wpisu.

Jednocześnie podkreślić trzeba, że połączenie przez Sąd I instancji do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skarg na obie decyzje organu, a więc w przedmiocie wymiaru i stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego, nie mogło wpłynąć na zmianę przedmiotu zaskarżenia, a co za tym idzie także rodzaju wpisu i sposobu obliczenia wynagrodzenia pełnomocnika.

Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (ust. 1). Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (ust. 2).

Wysokość stawki minimalnej zależy od wartości przedmiotu sprawy lub jej rodzaju, a w postępowaniu egzekucyjnym - od wartości egzekwowanego roszczenia (§ 4 ust. 1 rozporządzenia).

W postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stawkę oblicza się na podstawie § 6 w związku z § 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia, z którego wynika, że wysokość wynagrodzenia pełnomocnika zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wskazać również należy, iż w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała przesłanka do zastosowania art. 206 p.p.s.a., w myśl którego w razie częściowego uwzględnienia skargi, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, dopuszczalne jest zasądzenie od organu na rzecz skarżącego tylko części kosztów. Należy bowiem podzielić stanowisko wnoszącej zażalenie, że skarga na decyzje wskazane w pkt 1 zaskarżonego wyroku została uwzględniona w całości. W sprawie nie doszło też, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, do powielenia przedmiotu postępowania. Czym innym jest bowiem postępowanie w sprawie określenia w prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego, a czym innym rozpoznanie wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty. Są to dwa niezależne postępowania, w których przedmiot sprawy został zidentyfikowany różnie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, uchylił pkt 3 i 4 zaskarżonego wyroku i zasądził koszty postępowania w kwocie łącznej 5.298 zł, w tym: 1.681 zł z tytułu uiszczonego wpisu, 3.600 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł z tytułu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.