Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 501/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 174 pkt 2, art. 182 § 2-3, art. 183 § 1, 2 pkt 1-6, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 140ab ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 767/14 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 11 września 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 767/14 oddalił skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako GITD) z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] nakładającą karę pieniężną za przejazd pojazdem nienromatywnym.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2013 r. przez Inspektora Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że zespołem pojazdów złożonym z ciągnika samochodowego i naczepy wykonywano na rzecz R. K. transport drogowy ładunku podzielnego (samochodów i motocykla). W toku kontroli drogowej zespół pojazdów zmierzono i stwierdzono przekroczenie jego dopuszczalnej długości o 1,65 m (stwierdzona miara 20,4 m, dopuszczalna 18,75 m) i wysokości (stwierdzona miara 4,3 m, dopuszczalna 4 m). Dokonując pomiarów odjęto 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu. Kontrolowany nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Czynności kontrolne utrwalono protokołem, który kierowca podpisał bez uwag.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. GITD, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a., art. 64 ust. 1-2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej: p.r.d. utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nakładającą na R. K. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii III. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny sprawy pozwalał na przyjęcie, że R. K. powinien posiadać zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii III, które jest wydawane na przejazd pojazdu o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych (nie stwierdzono, by naciski osi i masa skontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała normę), szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, o długości nieprzekraczającej 23 m dla zespołu pojazdów oraz o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m (lp. 3 załącznika nr 1 do p.r.d.). Takiego zezwolenia R. K. nie posiadał, więc karę pieniężną za jego brak nałożono zasadnie i prawidłowo.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. WSA w W. wskazał, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, że nienormatywność pojazdu, którym dokonywany był skontrolowany przewóz wynikała z przekroczenia dopuszczalnej długości pojazdu o 1,65 m., przy faktycznej długości zespołu pojazdów wraz z ładunkiem – 20,4 m oraz dopuszczalnej wysokości pojazdu o 0,3 m, przy faktycznej wysokości – 4,3 m. Pomiaru długości pojazdu wraz z ładunkiem dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K. z datą ważności do [...] grudnia 2018 r., a pomiaru wysokości przy zastosowaniu wysokościomierza teleskopowego o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania nr [...].

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jak wynika z art. 61 ust. 10 p.r.d. wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m, natomiast w myśl art. 62 ust. 4a p.r.d. długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m. Zatem, w ocenie Sądu, faktyczne wymiary skontrolowanego zespołu pojazdów doprowadziły do naruszenia norm wynikających z art. 61 ust. 10 i art. 62 ust. 4a p.r.d., stanowiąc o jego nienormatywności.

Jak stwierdził Sąd, skoro sprawa dotyczy przewozu samochodów i motocykla, a więc ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, to zastosowanie mają art. 64 ust. 2 oraz art. 140ab ust. 2 p.r.d. Art. 64 ust. 2 P.r.d. zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, bo zezwolenie kategorii I, w świetle lp. 1 załącznika nr 1 do p.r.d., dotyczy dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, podczas gdy pojazd zatrzymano na drodze krajowej, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Z art. 140ab ust. 2 p.r.d. wynika natomiast, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz przyjął konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do p.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział VII kategorii zezwoleń, a w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 p.r.d. uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Przyjęte rozwiązanie prawne oznacza, że w celu ustalenia wysokości kary za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż ładunek niepodzielny, organ Inspekcji Transportu Drogowego jest zobligowany na podstawie parametrów pojazdu oraz drogi, na której doszło do naruszenia przepisów, ustalić jaka kategoria zezwolenia miałaby zastosowanie niezależnie od tego, że przedmiotem przewozu jest ładunek podzielny. Powyższe wynika z redakcji omawianego przepisu, nakładającego karę "jak za przejazd bez zezwolenia", a nie "za przejazd bez zezwolenia".

W tym stanie rzeczy Sąd uznał za prawidłowe działania organów Inspekcji Transportu Drogowego dotyczące ustalenia wysokości kary pieniężnej w oparciu o kategorię zezwolenia, przyjmowaną na podstawie parametrów pojazdu oraz drogi, na której doszło do naruszenia przepisów, bez względu na rodzaj przewożonego ładunku. Zdaniem Sądu organy zasadnie ustaliły wysokość kary, nakładając ją na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. w kwocie 5.000 zł jak za brak zezwolenia kategorii III, o którym mowa w lp. 3 załącznika nr 1 do ustawy. WSA dodał, że kontrola zespołu pojazdów nie wykazała naruszenia prawa w zakresie jego parametrów wagowych, co potwierdza, że gabaryty tego zespołu pojazdów sytuowały go w granicach zezwolenia kategorii III.

Skargą kasacyjną R. K. domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, a także rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy obu instancji art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, tj. zastosowanie poprzez odjęcie 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu przy ustalaniu wysokości zespołu pojazdów skarżącego pomimo granicznej, a zarazem niekorzystnej dla strony wartości osiągniętej w wyniku jego zastosowania, co doprowadziło do przyjęcia błędnych ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia kategorii pojazdu nienormatywnego i w konsekwencji nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł.

GITD nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, że rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych postawionymi w niej zarzutami, a z urzędu pod uwagę bierze wyłącznie przesłanki nieważności postępowania enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. Nieważność postępowania w tej sprawie nie wystąpiła.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna jest oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. NSA może ją rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, jeśli strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, co wynika z treści art. 182 § 2 p.p.s.a. Skoro R. K. oparł skargę kasacyjną wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania i zrzekł się rozprawy, zaś GITD nie wypowiedział się co do skargi kasacyjnej strony, to NSA rozpoznał ten kwalifikowany środek zaskarżenia na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna R. K. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu nie mogła prowadzić do uchylenia objętego nią wyroku WSA w W.

Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, składający skargę kasacyjną uznał, że organy Inspekcji Transportu Drogowego nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, naruszając art. 7 oraz art. 77 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł jak za brak zezwolenia kategorii III, natomiast WSA w W. błędnie te ustalenia zaakceptował, czym uchybił normie art. 134 § 1 p.p.s.a. i zamiast uwzględnić skargę w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., to na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił ją. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił, że zasadniczy błąd organów w ustaleniach faktycznych polegał na wadliwym zmierzeniu wysokości skontrolowanego zespołu pojazdów poprzez odjęcie 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu. Jego zdaniem, takie działanie organów naruszyło słuszny interes strony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano dodatkowo, że prawidłowy pomiar wysokości zespołu pojazdów powinien skutkować nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 500 zł jak za brak zezwolenia kategorii VII, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 1 lit. a) p.r.d.

W ocenie NSA wskazany wyżej zarzut jest w całości chybiony, ponieważ istota sprawy nie sprowadza się do błędów w ustaleniach faktycznych, tylko do trafności zastosowania prawa materialnego. Nawiązując do zarzutów naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, że brak jest podstaw aby przyjąć, że ustalenia faktyczne zostały poczynione wadliwie. W sprawie nie doszło do naruszenia ani art. 7 k.p.a. ani też art. 77 tej ustawy, przy czym art. 77 k.p.a. składa się z kilku jednostek redakcyjnych i należało wskazać, która jednostka redakcyjna tego artykułu identyfikuje postawiony zarzut. Jak wynika z uzasadnienia kontrolowanego wyroku, Sąd I instancji przyjął za organami Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, że zespół pojazdów, którym dnia [...] czerwca 2013 r. na rzecz R. K. wykonywano przewóz ładunku podzielnego, samochodów i motocykla, był nienormatywny zarówno w zakresie wysokości (przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,3 m), jak i długości (przekroczenie normy o 1,65 m), po odjęciu 1 % wynikającego z błędu pomiaru i tolerancji przyrządu. Nie stwierdzono, aby zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną masę. Zdaniem NSA czynności pomiaru zespołu pojazdów dokonano przy użyciu zalegalizowanych narzędzi pomiarowych, a więc zgodnie z prawem, zaś uzyskane wyniki pomiarów nie pozwalają na przyjęcie, że doszło w tym zakresie do naruszenia słusznego interesu skarżącego ani tym bardziej zasad postępowania wyjaśniającego. Wobec tego trafny jest wniosek organów Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, zaaprobowany przez WSA w W., że skontrolowany zespół pojazdów był nienormatywny w rozumieniu art. 61 ust. 10 i art. 62 ust. 4a p.r.d. Ani wykładni, ani zastosowania tych przepisów w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano.

NSA podkreśla, że tak ustalone fakty dawały podstawę do nałożenia na R. K. kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. jak za brak zezwolenia kategorii III, gdyż w takich gabarytach mieścił się poddany kontroli zespół pojazdów, co szczegółowo i poprawnie omówił Sąd I instancji, a czego skarga kasacyjna nie podważyła. Za nieprawidłowe NSA uznał stanowisko skarżącego kasacyjnie, że przy stwierdzonych wymiarach pojazdu, karę pieniężną organ powinien nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 1 lit. a) p.r.d. Kwestia ta obejmuje błędne zastosowanie prawa materialnego, niewymienione w podstawach kasacyjnych w ramach zarzutu z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Jednak mając na uwadze uzasadnienie skargi kasacyjnej oraz istotę sprawy wyjaśnienia wymaga, że stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 1 lit. a) p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 ustala się w wysokości 500 zł gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, natomiast z art. 64d ust. 2 p.r.d. wynika, że zezwolenie kategorii VII może być wydane m.in. pod warunkiem, że przewożony ładunek jest niepodzielny. Nie ma wątpliwości, że w dniu kontroli przewożono ładunek podzielny, bo taki stanowią samochody i motocykl, a to oznacza, że R. K. nie mógłby uzyskać zezwolenia kategorii VII. Z tego powodu w sprawie nie miał zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 1 lit. a) p.r.d., jak to niezasadnie sugerowano w skardze kasacyjnej.

Końcowo wskazać również należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., bowiem rozstrzygnął sprawę w jej granicach, a także uchwycił istotę problemu prawnego, czemu dał wyraz w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku.

W tym stanie rzeczy oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. NSA orzekł jak w sentencji.