Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1840/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156, art. 104 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Patryk Wernio, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi W.E., K.W., M.W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa solidarnie na rzecz .E., K.W., M.W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. E., M. W. oraz K. W. jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [....] dotyczącą ustalenia wysokości oraz wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną we [...] przy dawnej ulicy [...] (obecnie [...], [...]).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1949 r., nr [...] Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa z dniem [...] maja 1945 r. prawa własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] (dawnej [...]) o pow. 6863,7 m2, będącej własnością S. E., z przeznaczeniem dla Polskich Kolei Państwowych Okręgu [...].

Pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. W. E., M. W. oraz K. W. wnieśli do Starosty [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] umorzył przedmiotowe postępowanie z uwagi na fakt, iż art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania do wywłaszczeń dokonanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] uchylił ww. decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Prezydent Miasta [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] powtórnie umorzył prowadzone w sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Powyższą decyzję utrzymał w mocy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...].

Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. W. E., M. W. oraz K. W. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 470/11 oddalił skargę na powyższą decyzję.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2048/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2011 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o przyznaniu odszkodowania lub odpowiedniej nieruchomości zamiennej na rzecz W. E., M. W. oraz K. W. za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1949 r. Ponadto organ wskazał, że ustalenie wysokości odszkodowania lub przyznanie nieruchomości zamiennej rozstrzygnięte zostanie w odrębnym postępowaniu, a do wypłaty odszkodowania albo przyznania odpowiedniej nieruchomości zamiennej zobowiązany będzie Prezydent Miasta [...] działający jako starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił wysokość odszkodowania na rzecz W. E., M. W. oraz K. W. w łącznej kwicie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość oraz zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 3 miesięcy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] maja 2016 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Wojewoda [...], działając z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. dotyczącej ustalenia wysokości oraz wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu organ wskazał, że do niniejszej sprawy – dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie znajdują zastosowania aktualnie obowiązujące przepisy materialne regulujące to zagadnienie. Przedmiotowa sprawa została bowiem do dnia 1 stycznia 1998 r. zakończona, zatem stosowanie do treści art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie należy jej dalej prowadzić na podstawie przepisów tej ustawy. Zastosowanie znajdą natomiast przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31) – zwanego dalej "dekretem".

Wojewoda [...] podniósł, że Prezydent Miasta [...] wydając decyzję o ustaleniu odszkodowania pominął art. 39 ust 1 dekretu normujący kwestię przedawnienia roszczeń odszkodowawczych. Zgodnie z powołanym przepisem roszczenia odszkodowawcze, co do zasady, przedawniały się po upływie 3 lat od dnia w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Z kolei przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) przewidywał dla wszczęcia postępowania w zakresie ustalenia odszkodowania obowiązek złożenia przez strony stosownego wniosku. Taki wniosek każda ze stron mogła złożyć do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Zgodnie z ww. ustawą terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych zaczynały biec od daty wejścia w życie tej ustawy. Ustawa z 1951 r. weszła w życie z dniem 31 stycznia 1952 r., zatem roszczenia odszkodowawcze przedawniły się z dniem 31 stycznia 1955 r. Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że postępowanie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w ówczesnym czasie było postępowaniem wnioskowym, a jedyny wniosek w tej sprawie złożony był do Dyrekcji Kolei Państwowych w [...] po upływie terminu. Z akt sprawy ani z pism strony nie wynika, by jakikolwiek inny wniosek o wypłatę odszkodowania został zgłoszony w okresie, kiedy roszczenie nie było jeszcze przedawnione.

W ocenie Wojewody [...], pominięcie w decyzji art. 39 ust. 1 dekretu stanowiło rażące naruszenie prawa i jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. odwołanie wnieśli W. E., M. W. oraz K. W.. W uzasadnieniu odwołania wskazali, że organ wojewódzki w zaskarżonej decyzji podważył prawo skarżących do odszkodowania przesądzonego w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Ponadto organ analizując w trybie nadzoru kwestionowaną decyzję nie ograniczył się jedynie do kwestii ustalenia odszkodowania dokonanego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., ale dokonał także oceny decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. o przyznaniu odszkodowania, która nie była przedmiotem postępowania nadzorczego.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. W uzasadnieniu powielił stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji a w szczególności, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na okoliczność, że poprzednik prawny skarżących, tj. S. E. występował z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie dokonane orzeczeniem z dnia [...] listopada 1949 r. W szczególności z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] października 1949 r. nie wynika, aby S. E. wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się zaś wniosek S. E. i M. E. o wypłatę odszkodowania z dnia [...] października 1992 r. oraz wniosek S. E. z dnia [...] lipca 1992 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a więc znajdujący się w aktach sprawy wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony ze znacznym uchybieniem 3 – letniego terminu. W konsekwencji Minister stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn" w z art. 39 ust. 1 dekretu normującego przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r., W. E., M. W. oraz K. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa: a) w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu poprzez błędne uznanie, iż S. E. nie złożył wniosku o odszkodowanie przy zachowaniu 3 - letniego terminu licząc jego bieg, począwszy od dnia [...] stycznia 1952 r. podczas, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że poprzednik prawny skarżących już w protokole z rozprawy administracyjnej z dnia [...] października 1949 r. zwracał się nie tylko o odszkodowanie, ale wręcz o działkę zamienną czego wyrazem jest stwierdzenie organu, iż działek takich nie posiada, a sprawa odszkodowania zostanie określona w mającym się ukazać stosownym rozporządzeniu, b) poprzez błędne uznanie, że w sytuacji w której organ administracji wyda decyzję uznając prawa wywłaszczonego do odszkodowania możemy mieć do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na nieuwzględnienie przepisów o przedawnieniu roszczeń, pomimo że decyzja czyni nie tylko zadość zasadom praworządności, ale również lojalności i sprawiedliwości społecznej, c) poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [.,..] kwietnia 2016 r. bez uprzedniego uznania za nieważną decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. orzekającej o prawie skarżących do odszkodowania albo działki zamiennej, 2) art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie przez organ odwoławczy, co powinno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania nieważnościowego, z uwagi na brak podstaw do wszczęcia tego trybu do decyzji o wysokości odszkodowania, 3) art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 i art. 11 Kpa poprzez działanie przez organ niezgodne z przepisami prawa i rażące wykraczanie poza zakres decyzji oraz wykorzystanie w tym celu nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej i pozbawienie prawa strony do odszkodowania orzeczonego inną ważną decyzją, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyjaśnienie wątpliwości podniesionych przez organ na korzyść strony, działanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów administracji, niewyjaśnienie przesłanek, które zadecydowały o stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji. W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewoda [...] w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. skierował do stron postępowania zawiadomienie o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] ustalającej wysokość odszkodowania w kwocie [...] zł na rzecz W. E., M. W. i K. W. za nieruchomość o pow. 6863,7 m2, będącą własnością S. E., położoną we [...] przy dawnej ul. [...] (obecnie ul. [...]) wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1949 r., nr [...].

Kwestionowana przez Wojewodę [...] jako organ nadzoru decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. została wydana jako "decyzja wykonawcza" w stosunku do wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...].

Ta wcześniejsza decyzja przyznawała W. E., M. W. i K. W. odszkodowanie lub odpowiednią nieruchomość zamienną za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa wskazaną wyżej nieruchomość. W tej decyzji wskazano bowiem, że o wysokości odszkodowania lub przyznaniu nieruchomości zamiennej zostanie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości. Do zapłaty odszkodowania lub przyznania nieruchomości zamiennej zobowiązano Prezydenta Miasta [...] działającego jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W tej decyzji organ I instancji, działając na wniosek z dnia [...] stycznia 2010 r. powołując się na przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, uznał, że spadkobiercom dawnego właściciela spornej nieruchomości należy się odszkodowanie za wywłaszczenie, a obowiązek ten o charakterze administracyjnoprawnym nie uległ przedawnieniu mimo, że wprowadzony po wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego przepis art. 39 dekretu przewidywał przedawnienie roszczenia odszkodowawczego. Prezydent Miasta [...] uznał, że skoro art. 33 i następne tego dekretu przewidywały obowiązek złożenia wniosku o odszkodowanie, a w obecnie obowiązującej ugn nie uregulowano kwestii przedawnienia roszczenia odszkodowawczego za wywłaszczenie nieruchomości, to takie odszkodowanie należy się wnioskodawcom.

Z kolei Prezydent Miasta [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. powtórzył wcześniejszą argumentację potwierdzającą brak przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, wskazał, na wyrażone na rozprawie wywłaszczeniowej stanowisko przedstawiciela [...] w kwestii uregulowania odszkodowań po wydaniu rozporządzenia wykonawczego, określającego zasady i sposób wypłaty odszkodowań, brak ustalenia i wypłacenia odszkodowania w późniejszym czasie, brak zakończenia postępowania odszkodowawczego, powtórzył wcześniejszą argumentację o obowiązku ustalenia odszkodowania na wniosek, skoro - stosownie do treści art. 129 ust. 5 ugn – obecnie obowiązujące przepisy przewidują ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że podstawą ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości był operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] marca 2016 r. w którym określono wartość spornej nieruchomości na [...] zł. Wobec tego, że wnioskodawcy domagali się odszkodowania w formie pieniężnej organ ustalił, że wypłata odszkodowania nastąpi stosownie do przypadających wnioskodawcom udziałów w spadku po S. E.. Prezydent Miasta [...], po uzyskaniu zgody wnioskodawców, ustalił inny, niż określony w art. 132 ust. 1a ugn, sposób zapłaty odszkodowania (art. 132 ust. 4 ugn), wskazując, że wypłaty odszkodowania dokona Prezydent Miasta [...] jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jednorazowo w terminie 3 miesięcy od dnia uostatecznienia się decyzji odszkodowawczej na konto bankowe W. E..

Wojewoda [...] stwierdzając w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wskazał na wydanie tej decyzji z rażącym, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, naruszeniem prawa. Kwalifikowana wada kwestionowanej decyzji polegała na tym, że Prezydent Miasta [...] pominął obowiązujący od dnia 31 stycznia 1952 r. przepis art. 38a dekretu (późniejszy art. 39 dekretu), przewidujący przedawnienie roszczenia o odszkodowanie z dniem 31 stycznia 1955 r., w sytuacji, gdy wniosek S. E. o odszkodowanie został złożony po tym dniu (7 kwietnia 1956 r.) i w dodatku nie do organu, lecz do Dyrekcji [...] w [...], co dostrzegł Prezydent Miasta [...], ale to pominął mimo, że organ orzekający o ustaleniu odszkodowania w oparciu przepisy ugn nie mógł pominąć przepisu art. 39 dekretu. Stanowisko to zaakceptował Minister Infrastruktury i Budownictwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji precyzując, że przyznane odszkodowanie, w sytuacji przedawnienia się roszczenia z dniem 31 stycznia 1955 r., rażąco narusza art. 129 ust. 5 ugn w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu, w sytuacji, gdy brak pisma S. E. z dnia [...] kwietnia 1956 r. i możliwości ustalenia jego treści, a znajdujący się w aktach sprawy wniosek S. E. i M. E. o odszkodowanie datowany jest na [...] października 1992 r.

Uszło jednak uwadze Wojewody [...] i Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że w sprawie dotyczącej odszkodowania za przedmiotową nieruchomość Prezydent Miasta [...], na skutek jednego wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r., wydał na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, dwie odrębne decyzje w przedmiocie odszkodowania - pierwszą z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] przyznającą wnioskodawcom prawo do odszkodowania (co do zasady), - drugą z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] ustalającą wysokość odszkodowania oraz termin i sposób jego zapłaty wnioskodawcom.

Skoro zatem Wojewoda [...] wszczął z urzędu, w trybie art. 157 § 2 Kpa, postępowanie nieważnościowe w stosunku do decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., a miał do tego prawo (uruchomienia tego trybu weryfikacji decyzji Sąd nie kwestionuje), to organ nadzoru winien zbadać legalność tej decyzji, uwzględniając przedmiot jej rozstrzygnięcia, tj. ustalenie wysokości odszkodowania, sposobu i terminu jego zapłaty.

Trafnie zwrócili uwagę skarżący, że Wojewoda [...] nie mógł stwierdzić nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. uznając, że odszkodowanie za wywłaszczenie spornej nieruchomości przedawniło się w 1955 r., skoro w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] przyznająca wnioskodawcom prawo do odszkodowania (co do zasady).

Organ nadzoru, wydając decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., pominął przepis art. 16 § 1 Kpa, który statuuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego – zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Poza tym organ nadzoru pominął to, że obie decyzje odszkodowawcze zostały wydane jako decyzje częściowe w rozumieniu art. 104 § 2 Kpa. Każda z nich orzeka w innym zakresie. Zdaniem Sądu, jeżeli Wojewoda [...] uważa, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. jest nielegalna w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa, to winien wyjaśnić i ocenić te okoliczności faktyczne i prawne, które były istotne dla przedmiotu rozstrzygnięcia. Organ nadzoru winien w szczególności, w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa, odnieść się do takich kwestii jak: legalność wydania drugiej decyzji w sprawie o odszkodowanie, zgodność z prawem opinii o wartości nieruchomości stanowiącej podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania, zgodność z prawem ustalenia innego, niż określony w art. 132 ust. 1a ugn, trybu zapłaty odszkodowania, tj. wskazania jednorazowej zapłaty, w terminie 3 miesięcy, licząc od uostatecznienia się decyzji odszkodowawczej.

Jeżeli natomiast Wojewoda [...] uważa, że nielegalna w stopniu kwalifikowanym jest decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. przyznająca wnioskodawcom prawo do odszkodowania (co do zasady), to ma prawo wszcząć w tej sprawie odrębne postępowanie nieważnościowe. W ocenie Sądu, to w tej sprawie mogą być aktualne podawane przez Wojewodę [...] argumenty odnośnie wydania decyzji przyznającej odszkodowanie w warunkach rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w sytuacji wygasłego na skutek przedawnienia już w 1955 r. - zdaniem organu nadzoru – roszczenia S. E. o odszkodowanie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 16 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania polegało na tym, że organy obu instancji przy ocenie legalności decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. pominęły pozostającą w obrocie prawnym wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2014 r., która pozostaje w związku z kwestionowaną w niniejszej sprawie decyzją, a także nie wyjaśniły i nie oceniły w sposób wszechstronny i dokładny legalności decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. w zakresie adekwatnym do przedmiotu jej rozstrzygnięcia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną i w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa oceni legalność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. adekwatnie do przedmiotu jej rozstrzygnięcia. Jeżeli natomiast organ nadzoru uzna za zasadne wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i nie zrezygnuje z niniejszego postępowania nieważnościowego, to rozważy zawieszenie niniejszego postępowania nieważnościowego w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zobowiązania Wojewody [...] do umorzenia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Przepis art. 157 Kpa uprawniał organ wyższego stopnia – w niniejszej sprawie Wojewodę [...] (art. 9a ugn) do uruchomienia z urzędu postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Jest to kompetencja organu nadzoru. Przepisy Kpa nie uzależniają wszczęcia postępowania nieważnościowego od upływu określonego terminu lub od rodzaju kwestionowanej decyzji. Skoro zatem Wojewoda [...] wszczął postępowanie nieważnościowe z urzędu, to w sytuacji istnienia przedmiotu kontroli oraz stron postępowania miał prawo wydać decyzję, co do istoty sprawy. Innym zagadnieniem jest natomiast to, że organ nadzoru i organ odwoławczy winny dokonać kontroli legalności decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. adekwatnej do przedmiotu jej rozstrzygnięcia, czego organy te nie uczyniły. Wobec tego nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa".

W niniejszej sprawie nie można uznać, że Minister Infrastruktury i Budownictwa naruszył przepisy art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu. Omawiane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zagadnienia dotyczące tego, czy S. E. już na rozprawie wywłaszczeniowej występował o odszkodowanie, czy po terminie przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z art. 39 ust. 1 dekretu, czy z powodu wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie na skutek przedawnienia poprzednik prawny skarżących mógł uzyskać odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie miały żadnego znaczenia dla przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Zatem tego rodzaju argumenty były zbędne jako element uzasadnienia tej decyzji i przez to nie można ich rozpatrywać w kategoriach naruszeń mających wpływ na wynik sprawy.

Sąd podzielił stanowisko skarżących, co do tego, że badanie przez Wojewodę [...] legalności przyznania odszkodowania dla spadkobierców S. E. w oparciu o przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w kontekście eksponowanego przez Wojewodę [...] zagadnienia wygaśnięcia roszczenia S. E. miałoby istotne znaczenie w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. To ta decyzja orzeka o prawie wnioskodawców do odszkodowania. Po ostatecznym stwierdzeniu nieważności tej decyzji (gdyby takie postępowanie przeprowadził i taką decyzję wydał Wojewoda [...], czego Sąd na obecnym etapie sprawy nie ocenia) organ nadzoru mógłby w niniejszym postępowaniu nieważnościowym dodatkowo rozważyć, czy zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. jako tzw. decyzji zależnej od ostatecznej nieważnej decyzji z 2014 r. (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 145a Ppsa. W przedmiotowej sprawie organy orzekające w administracyjnym toku instancji nie naruszyły prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, czy niewłaściwe zastosowanie do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy ogólnej procedury administracyjnej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wydając decyzje merytoryczne w niniejszej sprawie organy nie wzięły pod uwagę wcześniejszej decyzji o przyznaniu odszkodowania z dnia [...] listopada 2014 r. Badając legalność decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. organy pominęły to, że w sprawie o odszkodowanie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn wydano dwie decyzje częściowe, różne co do zakresu rozstrzygnięcia i to, że badając legalność drugiej z tych decyzji należało wyjaśnić sprawę w sposób adekwatny do jej przedmiotu rozstrzygnięcia. W sprawie nie wystąpiły też przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).