Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 26/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. "K." S.A. w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1034/10 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. "K." S.A. w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi E. "K." S.A. w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym za styczeń 2008 r.

Wskazując podstawy zawieszenia postępowania sądowego Sąd pierwszej instancji wskazał przede wszystkim, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty był m.in. art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Mając to na uwadze zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "czy przepisy Działu III Rozdziału 9 "Nadpłata" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w szczególności zaś art. 72 § 1 pkt 1 tej ustawy w zakresie jakim nie warunkują stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej".

Sąd wskazał również, że do dnia wydania postanowienia Trybunał Konstytucyjny nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie będącej następstwem powyższego pytania, prowadzonej pod sygn. akt P 45/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę przedmiot zaskarżonej decyzji oraz zakres pytania prawnego w sprawie I FSK 240/08 uznał, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania w sprawie P 45/09. Wobec tego orzekł, wskazując w podstawie postanowienia art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).

W zażaleniu na powyższe postanowienie E. "K." S.A. w Ś. zaskarżyła to orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że Sąd I instancji przyjął błędną podstawę zawieszenia postępowania sądowego, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną kwalifikację podstawy do zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała, że rozumienie celu zawieszenia prowadzonego postępowania powinno być odnoszone do skutków mogących mieć miejsce w przyszłości, rozumianych jako wystąpienie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. W ocenie Spółki, skoro ma ona możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w przypadku gdyby Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu na podstawie którego wydano zaskarżony akt, to tym samym jej interes prawny jest zabezpieczony. Z uwagi na powyższe oraz na fakt, że Sąd ma obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zawieszenie postępowania jest pozbawione waloru celowości.

Ponadto w ocenie Spółki Sąd I instancji nie wykazał, by występował bezpośredni związek niniejszego postępowania z orzeczeniem, które ma zapaść w sprawie o sygn. akt P 45/09, jak również nie wykazał celowości tego zawieszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/06).

Jako postępowanie prejudycjalne Sąd I instancji wskazał postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, będące wynikiem pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro decyzje organów podatkowych dotyczyły odmowy stwierdzenia nadpłaty, a podstawą tych decyzji był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to ocena konstytucyjności tego przepisu może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zmierzającej do wzruszenia przedmiotowych decyzji. Oznacza to, że zaistniała określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na tym etapie postępowania nie jest rzeczą sądu przewidywanie jakiej treści orzeczenie może zostać wydane przez Trybunał Konstytucyjny i jakie będą motywy rozstrzygnięcia. Dlatego też przedstawione w uzasadnieniu zażalenia, hipotetyczne możliwości odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne, nie podważają zasadności zawieszenia postępowania w sprawie.

Zauważyć należy, że przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została ujęta bardzo szeroko. W doktrynie przyjmuje się, że praktycznie każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Romańska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 401). Praktyka sądowa również opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Pogląd ten należy zaaprobować (por. postanowienia NSA z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt I GZ 37/10 oraz I GZ 369/10 z dnia 25 listopada 2010 r.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 272 p.p.s.a. nie może stanowić negatywnej przesłanki do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wręcz przeciwnie, jak podkreślono w piśmiennictwie, celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat,

M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, Kraków 2005, s. 302). Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie powinno być traktowane jako naruszenie zasady ekonomii procesowej. Pierwszą bowiem zasadą, i to zasadą naczelną, jest zasada państwa prawa. W państwie prawa liczą się przede wszystkim: stabilność orzecznicza sądów administracyjnych, trwałość i niewzruszalność prawomocnych wyroków, spójność systemu prawnego i konstytucyjna eliminacja wadliwych aktów normatywnych (por. P. Brzozowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 99/06, Lex/el 2007).

Na marginesie dodać należy, że w dniu 29 listopada 2010 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie o sygn. akt P 45/09, jednakże fakt ten nie ma wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji w sprawie będącej przedmiotem zażalenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.