Wyrok NSA, sygn. akt I SA 887/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 151 ust. 1, art. 154 ust. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz. 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
Teza: Sformułowanie "otrzymali osobne kwatery stałe", użyte w art. 154 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./, oznacza stan faktyczny występujący od dnia wejścia w życie tej ustawy /19 listopada 1990 r./ przez okres, o którym mowa w jej art. 150, do dnia przyjęcia do służby /art. 151 ust. 1/, czyli faktyczne korzystanie w tym czasie z osobnej kwatery stałej.

TEZY

Sformułowanie "otrzymali osobne kwatery stałe", użyte w art. 154 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./, oznacza stan faktyczny występujący od dnia wejścia w życie tej ustawy /19 listopada 1990 r./ przez okres, o którym mowa w jej art. 150, do dnia przyjęcia do służby /art. 151 ust. 1/, czyli faktyczne korzystanie w tym czasie z osobnej kwatery stałej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Mariana B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 12 maja 1995 r. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego.


UZASADNIENIE

Marian B., major Straży Granicznej, zamieszkały w C., skarży decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 12 maja 1995 r. nr (...) "w części dotyczącej przyznania równoważników pieniężnych związanych z prawem do lokalu mieszkalnego oraz równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego" oraz wnosi o uchylenie decyzji w tej części i przyznanie uprawnień żołnierza zawodowego "w zakresie spraw związanych z lokalem mieszkalnym".

Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Straży Granicznej uchylił w całości decyzję nr 30/95 Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej /pkt 1/ oraz decyzję nr 5/95 tego Komendanta w części dotyczącej zwrotu pobranych świadczeń /pkt 2/ i na podstawie par. 1 pkt 1 zarządzenia nr 44 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 marca 1993 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad wypłaty policjantom, funkcjonariuszom Urzędu Ochrony Państwa i funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważników pieniężnych związanych z prawem do lokalu mieszkalnego przyznał Marianowi B. równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego /pkt 3 /.

Akta administracyjne są niekompletne, na ich podstawie jednak Sąd ustalił, że w październiku 1992 r. Marian B. otrzymał jako funkcjonariusz Straży Granicznej lokal mieszkalny w domu nr 3 przy pl. K. w C. i z tego tytułu otrzymywał corocznie równoważnik pieniężny na remont kwatery stałej. W dniu 6 stycznia 1995 r. zastępca Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej wydał decyzję nr 5/95 "na podstawie ustawy o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r. oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, a także wykładni art. 154 ust. 2 Biura Prawnego MSW z dnia 19 marca 1993 r. i pisma z Komendy Głównej Straży Granicznej BAT 3243 z dnia 10 listopada 1994 r.". Decyzją tą wstrzymał Marianowi B. "wypłatę dodatku czynszowego" i zarządził "zwrot pobranego dodatku czynszowego w okresie od 1 lipca 1993 r. do 31 grudnia 1994 r., a także zwrot różnicy kwot wynikających z innych stawek MON i MSW równoważnika za remont i konserwację w 1993 i 1994 r." oraz przyznał równoważnik za remont i konserwację "zgodnie z przepisami ustawy o Straży Granicznej po stawkach MSW". Kwotę do zwrotu określono na 488,64 zł.

W aktach nie ma odwołania Mariana B. od tej decyzji, ale odwołanie takie przełożeni otrzymali, ponieważ z datą 17 marca 1995 r. Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej wydał decyzję nr 30/95, powołując się na art. 132 Kpa. Decyzją tą uchylił decyzję nr 5/95 z dnia 6 stycznia 1995 r. "w części dotyczącej zarządzenia zwrotu pobranych świadczeń przez mjra Mariana B. w kwocie 488,64 zł", w pozostałej części zaś decyzję pozostawił w mocy. Żadna z tych decyzji nie zawierała uzasadnienia.

Również od tej ostatniej decyzji nie ma w aktach odwołania, ale z datą 12 maja 1995 r. Komendant Główny Straży Granicznej, powołując się na art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, wydał zaskarżoną decyzję nr (...) "po rozpatrzeniu odwołania pana mjra Mariana B. od decyzji nr 5/95 z 6 stycznia 1995 r. i nr 30/95 z 17 marca 1995 r.". W uzasadnieniu swej decyzji podał, że Marian B. był żołnierzem zawodowym Wojsk Ochrony Pogranicza, który w chwili podjęcia służby w Straży Granicznej nie miał osobnej kwatery stałej. W myśl wykładni art. 154 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, przyjętej w resorcie spraw wewnętrznych, przepis ten jest przepisem przejściowym, którego celem było uregulowanie stosunków prawnych wynikających z przekształcenia WOP w Straż Graniczną. W związku z tym uprawnienia nabyte na mocy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych zachowują funkcjonariusze, którzy byli żołnierzami zawodowymi w chwili podjęcia służby w Straży Granicznej i mieli osobne kwatery stałe. Nie wystarcza więc samo uprawnienie do otrzymania osobnej kwatery stałej, wynikające z art. 9 lub 11 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Spełnienie przesłanek określonych w art. 154 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej trzeba oceniać w kontekście art. 151 ust. 1 tej ustawy. Do Mariana B. zatem mają zastosowanie przepisy ustawy o Straży Granicznej i zarządzenia nr 44, wydanego na jej podstawie. Decyzja nr 5/95 podawała prawidłową podstawę prawną co do określenia świadczeń, jednakże niezgodnie z prawem nakazywała zwrot pobranych należności. Natomiast decyzja nr 30/95 została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ art. 132 Kpa uzależnia możliwość wydania nowej decyzji od uwzględnienia odwołania w całości. Tymczasem decyzja ta uwzględniała interes strony tylko w części.

W skardze Mariana B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego zakwestionowano podaną interpretację art. 154 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Skarżący twierdził, że spełnia oba warunki tego przepisu, to znaczy był żołnierzem zawodowym i otrzymał osobną kwaterę stałą, przysługują mu więc uprawnienia jak żołnierzowi zawodowemu.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Podano, że decyzją nr 5/95 przyznano Marianowi B. równoważnik pieniężny za remont mieszkania na podstawie art. 96 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 461 ze zm. powinno być poz. 462/ oraz zarządzenia nr 44 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 marca 1993 r., cytowanego w decyzji /Dz.Urz. MSW nr 3 poz. 43 ze zm./. W odwołaniu Marian B. wnosił o przyznanie mu takiego równoważnika na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych /Dz.U. 1992 nr 5 poz. 19/ oraz zarządzenia nr 12/MON z dnia 25 marca 1992 r. w sprawie zasad i trybu wypłaty oraz wysokości równoważnika pieniężnego za remont osobnych kwater stałych i innych lokali mieszkalnych. Przepisy te jednak nie mogły być do strony zastosowane, gdyż w dniu objęcia służby w Straży Granicznej Marian B. nie miał osobnej kwatery stałej, a prawo do osobnej kwatery stałej nie jest tożsame z posiadaniem takowej. W dniu objęcia służby w Straży Granicznej Marian B. mieszkał nie w osobnej kwaterze stałej, lecz w lokalu spółdzielczym przy pl. K. nr 3 w C.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zasadnicze znaczenie w sprawie ma przepis art. 154 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej. Przepis ten obowiązywał od dnia wejścia w życie ustawy /19 listopada 1990 r./ i przewidywał, że "w stosunku do funkcjonariuszy, którzy poprzednio byli żołnierzami zawodowymi i otrzymali osobne kwatery stałe, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych i przepisy wydane w jej wykonaniu". Przepis powyższy był zamieszczony w rozdziale 15 ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe i końcowe".

Sama istota przepisów przejściowych polega na tym, że mają one dostosowywać stosunki zastane, powstałe pod rządami prawa dotychczas obowiązującego, do nowych uregulowań prawnych. Ich celem natomiast nie jest tworzenie nowych stosunków prawnych. Status zawodowy dotychczasowych żołnierzy zawodowych Wojsk Ochrony Pogranicza został uregulowany w art. 150 i 151 cytowanej ustawy o Straży Granicznej. Najkrócej można powiedzieć, że dotychczasowy żołnierz zawodowy stawał się z chwilą przejścia do służby w Straży Granicznej jej funkcjonariuszem, a przestawał być żołnierzem zawodowym w rozumieniu przepisów obowiązujących w Wojsku Polskim /art. 151 ust. 1 omawianej ustawy/.

Artykuł 154 ust. 2 z kolei miał na celu dostosowanie statusu mieszkaniowego byłego żołnierza zawodowego do statusu funkcjonariusza Straży Granicznej, określonego przepisami omawianej ustawy. Ze sposobu sformułowania art. 154 ust. 2 tej ustawy wynika, że status mieszkaniowy osób, które w dniu wejścia w życie ustawy o Straży Granicznej były żołnierzami zawodowymi i stały się funkcjonariuszami Straży Granicznej, może być ukształtowany dwojako, w zależności od posiadania osobnej kwatery stałej. Funkcjonariusz taki, jeśli "otrzymał osobną kwaterę stałą", podlegał w tym zakresie przepisom o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Jeśli osobnej kwatery stałej nie posiadał /nie otrzymał/, podlegał w tym zakresie przepisom ustawy o Straży Granicznej. W każdym jednak wypadku chodziło o status mieszkaniowy w dniu wejścia w życie tej ustawy, a nie o potencjalne prawo do otrzymania osobnej kwatery stałej, wynikające z przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych /Dz.U. 1989 nr 52 poz. 309/. Sformułowanie "otrzymali osobne kwatery stałe", użyte w art. 154 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./, oznacza stan faktyczny występujący od dnia wejścia w życie tej ustawy /19 listopada 1990 r./ przez okres, o którym mowa w jej art. 150, do dnia przyjęcia do służby /art. 151 ust. 1/, czyli faktyczne korzystanie w tym czasie z osobnej kwatery stałej.

W rozpoznawanej sprawie akta administracyjne pozwalają na ustalenie, że Marian B. przed podjęciem służby w Straży Granicznej w C. z dniem 25 września 1991 r. pełnił służbę w (...) Oddziale Straży Granicznej w R. i zajmował mieszkanie spółdzielcze w G. przy ul. C. nr 25. W dniu podjęcia służby w Straży Granicznej zatem nie korzystał z osobnej kwatery stałej, wobec czego nie mógł do niego mieć zastosowania art. 154 ust. 2 omawianej ustawy o Straży Granicznej.

W świetle powyższego sąd nie mógł uwzględnić skargi i zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.