Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 302/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 134 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 3, 20, 31, art. 134. art. 180 pkt 1-3, art. 181 ust.1 pkt 3, art. 190, art.276 ust. 1, art. 279 , art. 292 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 27 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant p.o. asystenta sędziego Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł.J. W. P. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 273 ust. 1 pkt 2, art. 276 ust. 1, art. 281, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 ust. 1 oraz art. 288 ust. 1 pkt 2, 292 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008r. nr 25, poz. 150 ze zm.), w związku z art. 13, art. 14 ustawy z dnia 18 maja 2005r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005r., nr 113, poz. 954 ze zm.), art. 53 § 1, art. 55 § 1, § 2 oraz art. 63 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997r. (t.j. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.), Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 20 września 2007r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2008 (M.P. z 2007r. nr 68, poz. 754) określił dla A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. wysokość różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu zawierającego informacje i dane z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w II półroczu 2008 roku na kwotę 8 844 zł.

W uzasadnieniu decyzji Marszałek Województwa wyjaśnił, iż na przełomie czerwca i lipca 2010r. w A. Sp. z o.o. w P. przeprowadzono kontrolę, w toku której stwierdzono, iż zakład odprowadza ścieki na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...]r., wydanej dla Gminy P..

W związku z powyższym Marszałek Województwa wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień w sprawie oraz przesłania korekt wykazów informacji o ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi za okres od II półrocza 2005 roku do l półrocza 2010 roku.

W odpowiedzi strona wyjaśniła, iż początkowo korzystała z przedmiotowej oczyszczalni na podstawie umowy użyczenia z dnia 24 czerwca 2005r. zawartej z Gminą P.. Następnie - w oparciu o zapisy aktów notarialnych z dnia 30 czerwca 2006r. oraz z dnia 18 października 2006r., stosownie do których Gmina P. przekazała Spółce wszystkie składniki majątku oczyszczalni.

Jednocześnie A. podkreśliło, iż w latach 2005 - 2010 kontrole, przeprowadzone kilkakrotnie przez organy ochrony środowiska, nie wykazały żadnych nadużyć i nieprawidłowości, a przede wszystkim nie kwestionowały uprawnień Spółki do korzystania z oczyszczalni.

Organ wskazał dodatkowo, iż stosownie do art. 134 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne i art. 190 Prawa ochrony środowiska, prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego Gminie P. na mocy decyzji z dnia [...]r., nie przeszły automatycznie na A. W konsekwencji, jeżeli nie dokonano przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z procedurą określoną w art. 190 Prawo ochrony środowiska, to A. działało bez pozwolenia wodnoprawnego.

Reasumując, organ stwierdził, iż nie kwestionuje prawidłowości działania samej oczyszczalni ścieków. Nie budzą również zastrzeżeń wyniki stężeń substancji zawartych w ściekach przedstawione w wykazach przedłożonych do Urzędu Marszałkowskiego. Niemniej stwierdzono nieprawidłowości dotyczące formalnoprawnych okoliczności, które mają bezpośredni wpływ na wysokość naliczanej opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Organ wyjaśnił, iż faktycznie korzystającym z instalacji jest A. w P., które w okresie od II półrocza 2005 roku do II półrocza 2010 roku nie posiadało pozwolenia i posługiwało się pozwoleniem wydanym dla Gminy P. (w II półroczu 2005 roku - z dnia 20 marca 2000r.; w okresie od l półrocza 2006 roku do II półrocza 2010 roku - z dnia 12 stycznia 2006r.).

W odwołaniu od powyższej decyzji A. w P. zarzuciło naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek "braku wymaganego pozwolenia", w sytuacji gdy strona korzystała ze środowiska zgodnie z warunkami pozwolenia wydanego uprzednio na rzecz Gminy P. i w następstwie - obciążenie strony opłatą podwyższoną z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, która podważa zaufanie do organów administracji publicznej, w sytuacji gdy strona korzystała ze środowiska zgodnie z warunkami pozwolenia na takie z niego korzystanie i którego postanowień nie naruszyła, co potwierdzają wielokrotnie przeprowadzone kontrole.

Zarzuciła również naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w sytuacji, gdy skutkiem obciążenia odwołującego się obowiązkiem uiszczenia opłaty podwyższonej może być wstrzymanie na kilka lat wszelkich inwestycji w dziedzinie ochrony środowiska. Niezależnie od tak sformułowanych zarzutów strona wskazała, iż doszło również do naruszenia art. 10 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do opłat związanych z oczyszczalnią w S., w sytuacji gdy doręczane odwołującemu się pisma dotyczyły wyłącznie opłat związanych z oczyszczalnią w P.. Dalej wskazano, że w toku prowadzonego postępowania strona nie była informowana, iż postępowanie dotyczy również oczyszczalni w S., natomiast zaskarżona decyzja obejmuje również opłaty związane z tym odbiornikiem.

W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, wskazując, iż wprawdzie oczyszczalnia została wybudowana przez Gminę P., jednak na podstawie umowy użyczenia z dnia 24 czerwca 2005r. została przekazana w użytkowanie A., a następnie w roku 2006 wniesiona aportem do majątku tegoż A., które od tego momentu wywiązywało się ze wszystkich obowiązków wynikających z pozwolenia i odprowadzało wszelkie należności.

Z tych względów, w ocenie strony, nie zachodzi przypadek "braku wymaganego pozwolenia", skutkujący zastosowaniem przepisu art. 292 Prawa ochrony środowiska i obciążeniem opłatą podwyższoną.

Dodatkowo strona podniosła, iż opłaty podwyższone są środkiem o charakterze represyjnym, znajdującym zastosowanie w sytuacji, gdy podmioty nie ponoszą opłat za korzystanie ze środowiska w podstawowej wysokości i nie można im wymierzyć kary pieniężnej, ponieważ nie posiadają pozwolenia na korzystanie ze środowiska i nie ma miejsca przekroczenie warunków, które uzasadnia zastosowanie tego środka.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem strony, wskazana sytuacja nie miała miejsca, bowiem A. od dnia przejęcia oczyszczalni wywiązywało się ze wszystkich obowiązków wynikających z pozwolenia z dnia [...]r., zaś sam fakt korzystania z zasobów środowiska bez wymaganego prawem pozwolenia nie jest wystarczającą przesłanką zastosowania sankcji w postaci podwyższonej opłaty.

Brak pozwolenia nie powinien każdorazowo przesądzać o automatycznym wymierzeniu podwyższonej opłaty, gdyż przypadki braku pozwolenia należy indywidualizować.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...].

Wskazując na prawidłowość stanowiska wywiedzionego przez organ pierwszej instancji Kolegium podniosło, iż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy A. w latach 2005 -2010 korzystało ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, które jest wymagane na szczególne korzystanie z wód, co wynika z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, w szczególności za wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

W myśl art. 134 ust. 1 prawa wodnego następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska.

Na gruncie tejże ustawy kwestie przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia normują art. 190 i 191. Stanowią one, że przejęcie pozwolenia następuje w drodze decyzji ( art. 190 ust. 3 ) wydawanej na wniosek zainteresowanego nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji ( art. 190 ust. 1 ) i to jedynie wówczas, gdy nabywca daje rękojmię prawidłowego wykonywania praw i obowiązków wynikających z pozwolenia ( art. 190 ust. 2 ).

Oznacza to, że w przypadku pozwoleń wodnoprawnych dotyczących eksploatacji instalacji przejęcie praw i obowiązków z nich wynikających, nie następuje z mocy prawa.

Nie może zatem być mowy o korzystaniu ze środowiska zgodnie z warunkami pozwolenia wydanego uprzednio na rzecz Gminy P., skoro nie nastąpiło jego przejęcie w drodze decyzji administracyjnej, a to jest poza sporem.

W tej sytuacji - stosownie do treści art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska - samo korzystanie z środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej.

Organ zwrócił również uwagę, że przedmiotem postępowania nie jest weryfikowanie prawidłowości funkcjonowania oczyszczalni w P. i S., jak również nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, kto jest udziałowcem skarżącej spółki.

Nie podzielił ponadto zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, poza art. 12 k.p.a. ( szybkość postępowania ), co było spowodowane szeroką konsultacją rozpatrywanego zagadnienia z Ministerstwem Środowiska oraz Krajowym Zarządem Gospodarki Wodnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. A. w P. podtrzymało zarzuty podniesione w odwołaniu.

Zarzuciło naruszenie art. 292 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska, art. 8 i art. 7 k.p.a. Podniosło, iż podmiotem faktycznie korzystającym ze środowiska była Gmina P., posiadająca odpowiednie pozwolenie, a strona skarżąca, była jedynie wykonawcą zadań mających charakter zadań własnych gminy zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym.

Zwrócono także uwagę, że w okresie za który naliczono podwyższone opłaty, były przeprowadzane kontrole przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Ł., które nie wykazywały uchybień zarówno w pracy oczyszczalni, jak również nie kwestionowały podstawy jej działania w postaci decyzji wodnoprawnej z dnia [...], na podstawie której odprowadzane były ścieki do rzeki N.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, zgodziło się ze stroną skarżącą, że do ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska, w tym opłaty podwyższonej, obowiązany jest podmiot korzystający ze środowiska. Obowiązek ten spoczywa na podmiocie korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska, a zdaniem organu nie ma wątpliwości, że prowadzącym instalację - oczyszczalnię ścieków - była i jest strona skarżąca. Spółka była uprawniona na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacjami, powodującymi wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Skoro Spółka eksploatowała instalacje, to była podmiotem zobowiązanym do poniesienia opłaty z tytułu emisji, co potwierdza również fakt, że aktualnie skarżąca spółka legitymuje się już stosownymi pozwoleniami.

W przedmiotowej sprawie swój udział zgłosił prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł., który wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012r. poz. 270 ), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd nie rozpoznaje spraw merytorycznie, lecz bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji tego rodzaju uchybień, które obligowałyby go do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r., którą organ ten określił dla A. Spółki z o. o. w P. wysokość różnicy pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu zawierającego informacje i dane z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w II półroczu 2008 roku.

Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia, czy organ administracji prawidłowo stwierdził, iż strona skarżąca była podmiotem korzystającym ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, a co za tym, czy na ten podmiot należało nałożyć obowiązek uiszczenia podwyższonej opłaty za takie korzystanie ze środowiska.

W ocenie Sądu, stanowisko wywiedzione przez organy administracji i wyczerpujące ustalenia, odzwierciedlone w bogatym materiale dowodowym, nie pozostawiają wątpliwości co do prawidłowości zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Na wstępie zgodzić należy się z organami, iż eksploatacja oczyszczalni ścieków, poprzez wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest szczególnym korzystaniem z wód, wykracza poza korzystanie powszechne lub zwykłe ze środowiska – art. 37 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), dalej jako p.w.

Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód (art. 122 ust. 1 pkt 1 p.w. ). Jeżeli dotyczy ono eksploatacji instalacji, to przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska ( art. 134 ust. 2 p.w. ).

Eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia - art. 180 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska ( t.j. Dzu. U. nr 25 z 2008r., poz. 150 ze zm. ), powoływanej dalej jako p.o.ś. Organ ochrony środowiska może udzielić pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków lub wód do ziemi, które wydaje w drodze decyzji ( art. 181 ust. 1 pkt 3 i art. 183 p.o.ś. ).

W sprawie istotne jest, iż podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 p.o.ś.). Sformułowanie przepisu art. 276 ust. 1 p.o.ś. jest kategoryczne, jego brzmienie nie daje żadnych możliwości wartościowania przyczyn korzystania ze środowiska bez zezwolenia i samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej (zob.np. wyrok NSA z dnia 30 września 2010r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1401/09 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Podmiotem korzystającym ze środowiska jest, jak wynika z ustawowej definicji art. 3 pkt 20 p.o.ś.:

a) przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki;

b) jednostka organizacyjna niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej;

c) osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Przy czym, jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3 p.o.ś., jest prowadzący taką instalację.

Przez prowadzącego instalację, w świetle art. 3 pkt 31 p.o.ś., rozumie się podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie. Stosownie do treści art. 3 pkt 3 p.o.ś. - eksploatacja instalacji lub urządzenia to użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności.

Z kolei przez instalację rozumie się stacjonarne urządzenie techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, a także budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję ( art. 3 pkt 6 p.o.ś. ).

Reasumując powyższe, mając na uwadze przywołane definicje ustawowe, które bezprzecznie należy uwzględniać odczytując zapisy ustawy Prawo ochrony środowiska, wywieść należy, iż jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3, jest prowadzący taką instalację.

Oznacza to, iż jeżeli podmiot prowadzący instalację, nie legitymuje się wymaganym pozwoleniem, właściwy organ administracji nakłada na taki podmiot opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Zaznaczyć trzeba, iż celem regulacji zawartej w art. 276 ust. 1 i 279 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. jest efektywne zapewnienie przestrzegania wymagań środowiska przez podmioty prowadzące instalacje, tj. wyegzekwowanie tego, aby podmioty te nie dokonywały emisji bez wymaganego pozwolenia. Zatem logicznym jest, aby odpowiedzialnością za naruszenie tych wymogów obciążany był podmiot, którego działania bezpośrednio spowodowały emisję nieobjętą stosownym zezwoleniem (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009r.,w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1431/09, http://cbois.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż prawidłowo organy obu instancji uznały, iż A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. jest podmiotem faktycznie korzystającym ze środowiska, który jednakże czyni to bez wymaganego prawem pozwolenia. Właściwą legitymację posiada bowiem dopiero od października 2011r.

W konsekwencji zaaprobować należy stanowisko organu, iż począwszy od 2005 roku do uzyskania w 2011 roku odpowiedniej decyzji, skarżący korzystał ze środowiska, prowadząc instalację w postaci oczyszczalni ścieków i powodując określone emisje, bez odpowiedniego tytułu prawnego. Nie sposób bowiem zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, iż jej legitymacja do korzystania z oczyszczalni wynikała pierwotnie z umowy użyczenia zawartej z Gminą P. w dniu 24 czerwca 2005r., a następnie z zapisów zawartych w aktach notarialnych z dnia 30 czerwca 2006r. oraz z dnia 18 października 2006r., stosownie do których Gmina P. przekazała Spółce wszystkie składniki majątku oczyszczalni.

Korzystanie ze środowiska na podstawie wymienionych aktów nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa, bowiem - jak wskazano to już wyżej, a co wynika z art. 134 ust. 1 p.o.ś. - następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia z zastrzeżeniem, iż jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska. Nadto przeniesienie pozwolenia, przejście praw i obowiązków wynikających z pozwoleń do instalacji, odbywa się na wniosek zainteresowanego podmiotu – art. 190 ust. 1 p.o.ś., zaś przeniesienie lub odmowa przeniesienia praw i obowiązków następuje w drodze decyzji. Ponadto ustawodawca dopuszcza przeniesienia praw i obowiązków wyłącznie w sytuacji, gdy nabywca daje rękojmię prawidłowego wykonywania tych obowiązków – art. 190 ust. 2 i ust. 3 p.o.ś.

Z przepisów powyższych wynika reguła, zgodnie z którą przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji, następuje zawsze w formie decyzji wydawanej na wniosek podmiotu zainteresowanego nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji, jeśli daje on rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z pozwolenia. Ponadto nabywca instalacji przejmuje wszystkie obowiązki ciążące w związku z eksploatacją instalacji na poprzednio prowadzącym instalację, a w decyzji o przeniesieniu praw i obowiązków można orzec o ustanowieniu zabezpieczenia lub zmienić uprzednio określone warunki zabezpieczenia roszczenia.

Przepisy te wskazują więc na warunki, w oparciu o które następuje przeniesienie praw i obowiązków oraz formę prawną przeniesienia i tylko w takim zakresie będą one stosowane, biorąc pod uwagę Prawo wodne, do rozstrzygnięć dotyczących przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji.

Mimo, że nie są to zasady prawa w znaczeniu, w jakim klasycznie przypisuje się taki charakter normom spełniającym określone warunki, należy w tych regulacjach odczytać treść odesłania, o którym mowa w art. 134 ust. 2 ustawy Prawo wodne (zob. S.Wronkowska, M.Zieliński, Z.Ziembiński, Zasady prawa. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1974, s. 24 i n., a także wyrok NSA z dnia 27 maja 2011r., w sprawie o sygn. akt II OSK 934/10; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 lipca 2008r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 142/08; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007r., w sprawie o sygn. akt II OSK 674/06 - dostępne: http://cbois.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika, iż prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego Gminie P. na mocy decyzji z dnia [...]r., nie przeszły automatycznie na stronę skarżącą. Bezsprzecznie zatem nie dokonano przeniesienia praw i obowiązków wynikających z przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z procedurą określoną w art. 190 p.o.ś., co oznacza, iż A. działało bez wymaganego pozwolenia.

W następstwie takiego ustalenia zaistniały podstawy do nałożenia opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód, zgodnie z art. 292 pkt 2 p.o.ś., począwszy od drugiej połowy 2005 roku, kiedy to strona skarżąca rozpoczęła korzystać ze środowiska, w opisany już sposób, opierając się wyłącznie na umowie użyczenia. Z pewnością zaś taka umowa użyczenia, ani też żaden z aktów notarialnych podpisanych przez stronę z Gminą P., nie skutkował przeniesieniem praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Gminie.

Postanowienia takich umów mają wtórny charakter i z tego względu zawarcie stosunku zobowiązaniowego przez podmiot, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, nie miało jakiegokolwiek znaczenia dla ustalenia, kto winien ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia określonych przepisów. Obowiązek publicznoprawny nie może być przenoszony umową cywilnoprawną, co oznacza, iż realizacja zadań wynikających dla gminy z ustawy o samorządzie gminnym nie może wynikać z zawartych w sprawie umów o charakterze cywilnoprawnym, które nie rodzą skutków, o których mowa w art. 190 p.o.ś. (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005r., w sprawie o sygn. akt OSK 1192/04, dostępny: http://cbois.nsa.gov.pl.).

Jak już wskazano wyżej, dla takiego przejścia praw i obowiązków ustawodawca zastrzegł określoną procedurę. Nie ma zatem podstaw, by domniemywać, iż takie prawa i obowiązki przeszły automatycznie na stronę skarżącą z mocy prawa z datą zaistnienia określonego zdarzenia, tj. z datą podpisania aktów notarialnych mocą których Gmina P. przekazała 100 % składników majątku oczyszczalni na rzecz strony skarżącej.

Wobec tego uznać należy, iż w realiach niniejszej sprawy, skoro nie została wdrożona wymagana prawem procedura, a ustawodawca nie przewidział żadnych od niej wyjątków, to strona skarżąca nie posiadała wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego.

Warto zaznaczyć, iż w powyższym zakresie zarówno organy administracji, jak i podmiot wnoszący skargę poczyniły wyczerpujące starania w kierunku wyjaśnienia, czy w spornym okresie skarżące Przedsiębiorstwo korzystało ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Potwierdzają to pisma, kierowane przez obie strony postępowania, do Ministra Środowiska i Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Ł. Delegatura w S., które wskazują na obowiązek posiadania pozwolenia, możliwego do uzyskania wyłącznie na podstawie art. 190 p.o.ś. Strony zgodziły się, iż w badanym okresie skarżąca spółka nie legitymowała się pozwoleniem wydanym na swoją rzecz.

Zgodnie z dyspozycją art. 292 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska podwyższona opłata ponoszona jest m.in. za korzystanie ze środowiska polegające na odprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wskazany przepis wiąże odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia. Wobec tego bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wynika z winy korzystającego podmiotu, bowiem niedopuszczalna jest eksploatacja instalacji bez wymaganego pozwolenia emisyjnego. Do kategorii takich pozwoleń ustawodawca zaliczył pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków (art. 180 pkt 2 i art. 181 ust. 1 pkt 3 Prawa ochrony środowiska).

Podkreślenia wymaga, iż wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 292 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. bez znaczenia pozostaje argumentacja strony skarżącej, iż kilkakrotnie przeprowadzone kontrole instalacji nie wykazały żadnych nieprawidłowości i odstępstw od pozwolenia wodnoprawnego wydanego dla Gminy.

Wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych i prawnych stanowisko judykatury nie pozostawia wątpliwości, iż samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej. Brzmi on bowiem "ponosi" opłatę podwyższoną, nie używa sformułowania np. "może ponieść", "organ może wymierzyć" itp. Nie ma zatem miejsca w postępowaniu o poniesienie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia na rozważanie przyczyn braku tegoż pozwolenia. Podwyższona opłata nie jest uzależniona od stopnia winy korzystającego ze środowiska, przyczynienia się innego podmiotu do tego faktu, tylko od braku pozwolenia (zob. np. wyroki NSA z dnia 30 września 2010r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1401/09 i z dnia 25 listopada 2009r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1823/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1916/09 - dostępne: http://cbois.nsa.gov.pl.).

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie znajdują one potwierdzenia w świetle materiału dowodowego sprawy.

Nie sposób zgodzić się ze stroną skarżącą, iż nie miała możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w toku całego postępowania, ani tym bardziej z tymi dotyczącymi oczyszczalni w S.. Niewątpliwie bowiem obszerne akta administracyjne stanowią spójny zbiór dokumentów gromadzonych jednocześnie w odniesieniu do obu oczyszczalni, których przejrzenie organ umożliwiał, a z czego strona korzystała.

Trudno zatem przyjąć, iż mając do wglądu cały zbiór, strona mogła zapoznać się z materiałami dotyczącymi wyłącznie jednej z instalacji. W następstwie nie można przychylić się do stanowiska strony, iż naruszona została zasada czynnego udziału strony wynikająca z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Czym innym jest bowiem uniemożliwianie przez organ wglądu w akta, a czym innym odstąpienie przez stronę od lektury całych udostępnionych przez organ akt.

Podobnie brak podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez nierozważnie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli z uwagi obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty podwyższonej, który może wstrzymać na kilka lat wszelkie inwestycje w dziedzinie ochrony środowiska.

Zasada wynikająca z art. 7 k.p.a. nie jest bowiem samoistną podstawą prawną, a stosowana musi być w związku z przepisami prawa materialnego. A skoro tak, to organ zobligowany był mieć na uwadze wiążące uregulowania Prawa ochrony środowiska i Prawa wodnego. Podkreślić należy, iż reguła wyrażona w art. 7 k.p.a. ma zastosowanie we wszystkich wypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz daje możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Możliwość ta może i powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (zob. np. wyrok NSA z dnia 18 października 2011r., w sprawie o sygn. akt II GSK 1032/10 - dostępny http://cbois.nsa.gov.pl.).

W ocenie Sądu lektura akt sprawy obala także zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 k.p.a., albowiem stronie skarżącej był kilkukrotnie przedłużany termin do złożenia nowej dokumentacji w sprawie, zatem jej wnioski w tym zakresie były rozpatrywane pozytywnie. Jednocześnie organy nie pozostawiły bez rozpatrzenia żadnego z przedłożonych dokumentów, oceniając je z uwzględnieniem obowiązujących reguł procesowych.

Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, iż obowiązkiem organów, z którego się wywiązały, było takie prowadzenie akt postępowania administracyjnego, by należycie odzwierciedlały one przebieg postępowania. Dopiero bowiem takie akta pozwalają przyjąć, że utrwalone w nich czynności procesowe należycie oddają przebieg postępowania, a nadto upoważniają do dokonania oceny, czy ustalenia oparte na utrwalonych w aktach dowodach, są prawidłowe.

W prawie administracyjnym udzielenie uprawnienia lub nałożenie obowiązku możliwe jest wyłącznie na podstawie norm prawa materialnego, które w swych hipotezach określają okoliczności, w których takie rozstrzygnięcie jest możliwe (konieczne). Okoliczności te są stanem faktycznym, w przypadku zaistnienia którego organy administracji są uprawnione lub zobowiązane do dokonania konkretnych rozstrzygnięć o prawach lub obowiązkach obywatela. Niezbędnym zatem warunkiem stosowania norm prawa materialnego jest uprzednie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 października 2011r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 190/11 – dostępny http://cbois.nsa.gov.pl.).

Nie sposób nadto nie dostrzec, iż występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca sformułowała nowy zarzut, wywodząc, iż w istocie wykonywała zadania zlecone przez Gminę P. w ramach realizacji przez nią zadań własnych określonych w ustawie o samorządzie gminnym, zaś okoliczność ta winna skutkować obciążeniem podwyższoną opłatą Gminy P.. Na poparcie swego stanowiska strona przywołała szereg orzeczeń, które jednak wydane zostały w innym stanie faktycznym, dotyczyły bowiem głównie podmiotów wydzielonych ze struktury organizacyjnej gminy. Przy czym nawet gdyby taka okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie, to Sąd - w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę - podziela pogląd, iż w sprawach unormowanych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska dotyczących korzystania ze środowiska jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej może być podmiotem praw i obowiązków. Jednostka organizacyjna gminy, wydzielona z jej struktury, nie mająca osobowości prawnej, której przedmiotem działania jest między innymi odprowadzanie ścieków do wód, jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie wysokości opłat z tytułu korzystania ze środowiska (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1910/05 - dostępny http://cbois.nsa.gov.pl.).

Konkludując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a przedstawiona przez organ w uzasadnieniu wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują na uwzględnienie.

Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnością nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie zachodzą też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), ani też kodeksowe lub wynikające z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził więc naruszenie prawa dającego podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze skargę, jako bezzasadną, oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

m.ch.