Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1045/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski AWSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia 14 marca 2002 r Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14.03.2002r. nr [...] Wojewoda w wyniku odwołania J. B. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] .01.2002r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt wynika, że:

1) Dnia [...] maja 2001 r. J. B. złożył wniosek o anulowanie czynności materialno - technicznej polegającej na wymeldowaniu go z dniem [...] .02.1983r. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] i załączył ksero paszportu obywatela polskiego z uwidocznionym miejscem zamieszkania [...] , ksero polskiego prawa jazdy wydanego w 1993r. z miejscem stałego zamieszkania [...] , ul. [...] oraz ksero pełnomocnictwa udzielonego bratu M. B. o brzmieniu: "do reprezentowania mojej osoby w sprawach meldunkowych oraz wyrobieniu dowodu osobistego.

2) Dnia [...] lipca 2001 r. Prezydent Miasta wydał decyzję do nr [...] o odmowie anulowania czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] lutego 1983r. wymeldowania z pobytu stałego J. B. z lokalu przy ul. [...] . Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi J. B. – M. B. i Z. B., matce J. B., zamieszkałej i zameldowanej w [...] , ul. [...] (k.27-25).

3) W wyniku odwołania J. B. - decyzją z dnia [...] września 2001r., [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k.33).

4) Decyzją z dnia [...] października 2001r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił anulowania czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] lutego 1983r. wymeldowania z pobytu stałego J. B. z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w [...] . Decyzję doręczono w dniu [...] października 2001 r. pełnomocnikowi J. B. – M. B., Z. B. i ustalonym w toku tego postępowania właścicielom lokalu – I. i K. K..

5) Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] .10.2001 r. złożyła Z. B..

6) Decyzją z dnia [...] stycznia 2002r. do nr [...] Wojewoda w wyniku odwołania Z. B. uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji (k.69).

7) W dniu [...] stycznia 2002r. I. i K. K. - właściciele lokalu złożyli wniosek o wymeldowanie J. B. z przedmiotowego lokalu (k. 78).

8) Dnia [...] stycznia 2002r. Prezydent Miasta wydał dwie decyzje do nr sprawy [...] . Pierwsza z k.79 to decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek J. B. w sprawie o anulowanie czynności materialno - technicznej polegającej na wymeldowaniu w dniu [...] lutego 1983r. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na uzasadnienie tej decyzji podano, że postępowanie administracyjne w sprawie o anulowanie wymeldowania z pobytu stałego stało się bezprzedmiotowe, albowiem czynność fizycznego przeniesienia karty osobowej do kartoteki byłych mieszkańców na po4stawie § 34 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz.U. Nr 33, poz. 196) nie mogło wywołać skutku prawnego wymeldowania z miejsca stałego pobytu. Druga decyzja z k. 82-80 akt to decyzja wydana na wniosek właścicieli mieszkania o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...] .

9) Od decyzji z dnia [...] stycznia 2002r. odwołał się M. B. jako pełnomocnik J. B. (k.86 - 88).

10) W dniu [...] marca 2002r. Wojewoda wydał dwie decyzje do nr [...] utrzymujące w mocy obie decyzje organu I instancji z dnia [...] stycznia 2002r. Pierwsza na k. 89 odnośnie umorzenia postępowania administracyjnego podziela w pełni stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Na uzasadnienie drugiej decyzji z k. 90 - 91 akt podano, że wniosek o wymeldowanie J. B. z pobytu stałego, z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] złożyli I. i K. K. - obecni właściciele mieszkania. Żądanie uzasadnione jest tym, że dokonując zakupu mieszkania nie wiedzieli o zameldowaniu w nim J. B., bowiem nie figurował w kartotece stałych mieszkańców, nie mieszka w nim i nie posiada do niego uprawnień. Organ I instancji podzielił stanowisko wnioskodawców i uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.z 1984r. Nr 32, poz. 174 z późn.zm.), albowiem właściciele mieszkania nie wyrażają zgody na ponowne zamieszkanie w nim J. B.. Nadto, co sam J. B. przyznaje, opuścił on przedmiotowe mieszkanie ponad 20 lat temu i mieszka za granicą, gdzie mieszka również jego żona i dziecko, a do kraju czasami przyjeżdża na kilka dni odwiedzając swoją matkę. W dniu [...] maja 1981 r. J. B. otrzymał zgodę na wydanie paszportu konsularnego, a zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą o paszportach z dnia 17 czerwca 1959r. oraz Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Spraw Zagranicznych z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie zasad i trybu postępowania oraz właściwości organów w sprawach paszportowych, wspomniany paszport mógł otrzymać obywatel polski, który stale mieszka za granicą i takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia [...] kwietnia 1984r. [...] , OSNCP z 1984r., nr 11, poz. 199. Skoro - zdaniem tego organu - J B. nie posiada uprawnień do przedmiotowego lokalu, który ponad 20 lat temu dobrowolnie opuścił, to utrzymywanie jego zameldowania jest fikcją. Wydanie decyzji niezwłocznie po złożeniu wniosku o wymeldowanie było możliwe, albowiem organ administracyjny zebrał wszystkie niezbędne w sprawie dowody prowadząc jednocześnie sprawę z wniosku J. B. o anulowanie czynności materialno -technicznej wymeldowania J. B. z pobytu stałego pod tym adresem i wszystkie zainteresowane osoby brały w nim udział. Sprawa z wniosku J. B. zakończona została umorzeniem postępowania przez organ I instancji decyzją, jednak materiały w niej zebrane pozwoliły na niezwłoczne wydanie decyzji merytorycznej o wymeldowaniu J. B.. Jako podstawę prawną decyzji organy obu instancji podały art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960).

Z decyzją tą nie zgodził się J. B., który przez swego pełnomocnika M. B. wniósł [...] kwietnia 2002r. skargę domagając się w niej wydania mu dowodu osobistego wraz z zameldowaniem. Na uzasadnienie podał, że przez ostatnie lata przebywał poza Polską, ale na stare lata chce wrócić do kraju, do domu, w którym przebywa 86 letnia matka potrzebująca opieki. Zarzucił, że władze nie chcą wydać mu dowodu osobistego z zameldowaniem w przedmiotowym lokalu, w którym mieszkał od urodzenia, a bez dowodu osobistego nie może otworzyć konta w banku, kupić telefonu komórkowego, czy zawierać transakcji czy umów. Podał, że nie rozumie, dlaczego nie może wrócić do swojego domu w kraju. W konsekwencji skarga zmierza do uchylenia decyzji o wymeldowaniu.

Organ administracyjny w odpowiedzi na skargę z dnia [...] .07.2002r. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] listopada 2003r. Z. B. powiadomiła, że otrzymała zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2003r. na wniosek J. B. celem przedłożenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, że J. B. był zameldowany na pobyt stały w przedmiotowym lokalu od [...] .09.1944r. do dnia [...].01.2002r. uznając, że w sprawie doszło do manipulacji Urzędu Miasta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Należy zwrócić uwagę, że po wydaniu zaskarżonej decyzji ostatecznej Trybunał Konstytucyjny wydał 27.05.2002r wyrok (K 20/01, OTK-A 2002/3/34), którym stwierdził, że art. 9 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności jest niezgodny z Konstytucją. Wskutek tego orzeczenia art. 9 ust. 2 cyt. ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 19.06.2002r. i w konsekwencji potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu nie może być uznane za okoliczność istotną do zameldowania. Art. 9 ust. 2 cyt. ustawy obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in., że przy zameldowaniu na pobyt stały należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był nie tylko art 15 ust. 2 cyt. ustawy mówiący m.in., że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art.9 ust. 2, ale również wynikający z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy - art. 9 ust. 2, a więc przepis, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego sprowadza kwestię zameldowania (czy wymeldowania) do rejestracji faktycznego zamieszkiwania pod konkretnym adresem. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2003r. sygn. akt SA/Bd 1242/2003: " Ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie do zajmowania lokalu". W tej sytuacji, w niniejszej sprawie istotnym stało się ustalenie faktu zamieszkiwania przez skarżącego w przedmiotowym lokalu lub faktyczne opuszczenie tego mieszkania przez J. .B..

Okoliczność, że J. B. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od wielu lat - pozostaje praktycznie poza sporem. Sam J. B. w swych pismach twierdzi, ze chciałby powrócić do kraju i zamieszkać w tym lokalu, w którym zamieszkuje jego matka.

Pozostaje do ustalenia druga okoliczność, tj. ustalenie opuszczenia lokalu przez J. B.. Zdaniem Sądu - przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to jest zgodne z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00. Należy zauważyć, że zalegające w aktach dokumenty, a także twierdzenia samego J. B. wskazują jednoznacznie, że opuszczenie przez niego ponad 20 lat temu miejsca stałego pobytu w [...] i zamieszkanie poza granicami kraju miało charakter trwały i było dobrowolne. W szczególności, co trafnie organy zauważyły, wskazuj ą na to dokumenty związane z wydaniem paszportu konsularnego J. B.. Stanowisko to jest zgodne z orzeczeniem Sądu Najwyższego - wyrok z dnia 12.04.1984r., sygn. akt II CR 45/81 (opubl. OSNC 1984/11/199) wskazującym na to, że osobę, która legitymuje się paszportem konsularnym należy uznać za osobę zamieszkałą stale poza granicami kraju.

Zdaniem Sądu - w niniejszej sprawie organy administracyjne przeprowadziły wnikliwe postępowanie i dokonały w prawidłowy sposób ustaleń świadczących, że skarżący od wielu lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu koncentrując swe życiowe interesy za granicą. W tej sytuacji słusznie organy administracyjne obu instancji przyjęły, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu i utrzymywanie zameldowania w nim skarżącego jest utrzymywaniem fikcji.

Należy podkreślić, że postępowanie o anulowanie czynności materialno -technicznej wymeldowania było postępowaniem administracyjnym prowadzonym na tak sformułowany wniosek skarżącego J. B.. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrok z dnia 09.02.1993r, sygn. akt SA/Lu 1187/92 (opubl. Sam. Teryt 1993/11/68) - stwierdzenie nieważności czynności materialno - technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, tj. wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 - tj. jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości) ujawniły się już po dokonanej czynności materialno -technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania lub wymeldowania. Takie wątpliwości nie powstały w mniejszej sprawie i dlatego decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku J. B. jest - zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego - decyzją zgodną z prawem. Fakt wykorzystania materiałów dowodowych zebranych w tej sprawie dla niezwłocznego załatwienia innego wniosku -wniosku właścicieli przedmiotowego lokalu o wymeldowanie J. B. nie budzi wątpliwości Sądu, gdyż jest zgodny z treścią art. 12 kpa.

Sąd zauważa, że fakt, iż zameldowanie J. B. po jego wyjeździe za granicę nie było jednoznacznie ujawnione w urzędzie meldunkowym wiąże się z obowiązującymi przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W szczególności zgodnie z § 32 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz.U. Nr 32, poz. 176) w razie wyjazdu osoby na stałe za granicę lub na pobyt czasowy i pozostaniu tam na stałe - kartę osobową mieszkańca przenosi się do kartoteki byłych mieszkańców. Rozporządzenie to uchylało obowiązujące wcześniej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz.U. Nr 33, poz. 196). Według § 33 ust. 1 tego rozporządzenia: "urząd miejski, urząd miasta i powiatu, urząd dzielnicowy, urząd gminy oraz urząd miasta i gminy prowadzi rejestr stałych mieszkańców w formie kartoteki składającej się z indywidualnych kart osobowych mieszkańców", a zgodnie z § 34 ust. 4: "w razie wyjazdu osoby na stałe za granicę (...), kartę osobową przenosi się do kartoteki byłych mieszkańców. To na mocy tych przepisów karta osobowa J. B. została (w dniu [...] lutego 1983r.) przeniesiona do kartoteki byłych mieszkańców. Jest niewątpliwym, że w tej sytuacji kupujący lokal nr [...] przy ul [...] w [...] – I. i K. K. nie mieli świadomości, że zameldowany jest w nim skarżący, który faktycznie zamieszkiwał za granicą, jednakże wymeldowanie J. B., możliwe w oparciu o art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji tylko w formie decyzji administracyjnej - faktycznie nie nastąpiło. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że właściciele lokalu nie zostali w żaden sposób pozbawieni możliwości żądania wydania decyzji w sprawie wymeldowania J. B. z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności, i z tego uprawnienia skorzystali. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.06.1986r., sygn. akt IIISAB 9/89 (opubl. ONSA 1989/2/74).

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w niniejszym postępowaniu naruszenia prawa przez organy administracyjne i wobec tego uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. p.p.s.a. orzekł -jak w sentencji.