Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 183/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski del. WSA Małgorzata Miron Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt II SA/Op 260/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt II SA/Op 260/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi .

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : W piśmie z dnia 29 czerwca 2004 r. (przesłanym pocztą listem poleconym nadanym w dniu 30 czerwca 2004 r.), kierowanym do Starosty O., które wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004 r., [...] Spółka Akcyjna w P., powołując się na przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi w obrębie nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], działka nr [...], wnosząc o dokonanie wpisu nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych, zgodnie z art. 12 ust. 3 tej ustawy. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że jest użytkownikiem wieczystym (właścicielem) wskazanej nieruchomości, natomiast zanieczyszczenie powstało przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy i spowodowane zostało przez inny podmiot, jakim była Spółka A., która została wykreślona z rejestru handlowego z dniem [...], a przez którą była prowadzona na przedmiotowej nieruchomości działalność od roku [...]. W roku [...] nieruchomość ta została przekazana [...] w stanie zanieczyszczonym. Do wniosku dołączono wypis z rejestru gruntów, wraz z kopią mapy zasadniczej.

Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Starosta O. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi spowodowanego przez inny podmiot na nieruchomości położonej w J., ul. [...], działka Nr [...]. Postanowienie wydane zostało na skutek wniosku strony o zawieszenie postępowania, z uwagi na konieczność uzyskania jednolitego stanowiska Ministra Sprawiedliwości, w kwestii interpretacji przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska. W uzasadnieniu organ wskazał, iż posiada już opinię prawną Departamentu Instrumentów Ochrony Środowiska, z dnia [...], Nr [...], z której wynika, że w świetle opinii Ministra Skarbu Państwa jak i dostępnych akt sprawy, należy uznać, iż spółka [...] jest następcą prawnym Spółki A., zarówno w zakresie stosunków cywilnoprawnych, jak i prawa administracyjnego (nastąpiła sukcesja generalna).

Następnie decyzją z dnia [...], Nr [...], Starosta O., na podstawie art. 12 ust 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), orzekł o odrzuceniu zgłoszenia dokonanego przez [...] S. A. w P.. W uzasadnieniu, tej decyzji wskazał, że wnioskodawca jest następcą prawnym byłej Spółki A zarówno w zakresie stosunków cywilnoprawnych, jak i prawa administracyjnego. Z tego względu Spółka jest odpowiedzialna za rekultywację będącej w jej władaniu, zanieczyszczonej ziemi.

Od powyższej decyzji [...] Spółka Akcyjna złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., wnosząc o jej uchylenie i wywodząc, że przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) stanowi lex specialis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Wyjaśniono, że przepis ten ma działanie retroaktywne i rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek. Jednocześnie zarzucono, że w zaskarżonej decyzji nie rozważono, czy następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego odnosi się również do praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, skoro powszechnie przyjmuje się, że przejście praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. W tym zakresie przedstawiono poglądy wyrażane w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W oparciu o powyższe wywiedziono, iż [...] S.A. odpowiada za szkody w środowisku, wyrządzone przez Spółkę A. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności za rekultywację powierzchni ziemi, stąd powinien partycypować w kosztach tych zanieczyszczeń proporcjonalnie do swej działalności, co winno być przedmiotem postępowania dowodowego. Poza tym podniesiono, iż przyjęcie zasady następstwa administracyjnoprawnego wiązałoby się z odpowiedzialnością [...] S.A. za rekultywację nieruchomości, o których istnieniu, stanie ekologicznym i technicznym podmiot ten częstokroć nie ma żadnych wiadomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] , Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowo dotychczasowy tok postępowania w sprawie, przytoczono treść art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), wskazując na wynikającą z tego przepisu konieczność kumulatywnego spełnienia warunków, jakimi są: dokonanie zgłoszenia przez podmiot uprawniony i zobowiązany, istnienie zanieczyszczenia, jakie nastąpiło przed 1 października 2001 r., spowodowanie tego zanieczyszczenia przez inny podmiot, dokonanie zgłoszenia w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. oraz dołączenie do zgłoszenia wyników badań i opis okoliczności, wskazujących, że sprawcą zanieczyszczenia ziemi lub gleby był inny podmiot. Stwierdzono, że zgłoszenie podlegało odrzuceniu niezależnie od spornej kwestii następstwa prawnego [...] SA, gdyż nie zostały spełnione dalsze przesłanki określone w art. 12 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Podkreślając wynikający z art. 12 ust. 1 termin zgłoszenia zanieczyszczenia właściwemu staroście do dnia 30 czerwca 2001 r. zwrócono uwagę na okoliczność, iż wprawdzie zgłoszenie datowane było na dzień 29 czerwca 2004 r., jednakże czynności zgłoszenia dokonano faktycznie po upływie ustawowego terminu, gdyż w dniu 2 lipca 2004 r. Wskazano na okoliczność, że termin ten jest terminem prawa materialnego, gdyż jest nie tylko jest zamieszczony w przepisie materialnego prawa administracyjnego, ale przede wszystkim wywołuje określone skutki materialnoprawne w razie jego uchybienia. Z tego względu nie mają zastosowania przepisy procedury administracyjnej o terminach, w tym art. 57 § 5 K.p.a., w związku z czym upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność realizacji tego prawa. Nadto Kolegium zauważyło, że do zgłoszenia nie załączono wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi, stwierdzając, że z oczywistych przyczyn uzupełnienie braków po dniu 30 czerwca 2004 r. było prawnie bezskuteczne i nie mogło sanować wadliwego zgłoszenia.

W skardze na powyższą decyzję, [...] S.A. zarzucił organom naruszenie przepisów art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) oraz art. 7 K.p.a. i art. 122 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., przez co przepis ten został błędnie zastosowany. Zgadzając się z twierdzeniem, iż [...] S.A. jest następcą prawnym Spółki A., skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, iż nie odniesiono się w niej do kwestii następstwa prawnego pod tytułem ogólnym w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych. Wyrażając swoje stanowisko w tej materii wskazał, iż art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. stanowi lex specjalis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Również i w tej materii powtórzył argumentację z odwołania. Odnosząc się natomiast do stanowiska organu odwoławczego, dotyczącego uznania terminu określonego w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. za termin prawa materialnego, skarżący podkreślił, iż termin wyznaczony w tym przepisie jest typowym przepisem prawa formalnego. Przepis ten określa bowiem specyficzną procedurę. Dlatego też dużo większe znaczenie ma ustalenie, czy pismo zgłaszające zanieczyszczenia zostało nadane w urzędzie pocztowym przed upływem terminu. Skarżący zaznaczył, iż w niniejszej sprawie ustalenia w tym zakresie nie zostały poczynione. Jednocześnie oświadczył, iż dokonał zgłoszenia w dniu 30 czerwca 2004 r., wysyłając je listem poleconym na adres starostwa. Jako potwierdzenie tego faktu skarżący załączył kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki z książki korespondencyjnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazało, że wprawdzie organ pierwszej instancji orzekając o odrzuceniu zgłoszenia kierował się innymi motywami, jednak podjęte rozstrzygnięcie było prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę podnosząc , że materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), który stanowi, że władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust.1 - 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Odnosząc określone w przywołanym przepisie przesłanki do tej sprawy stwierdzono, że niewątpliwie, wnioskodawca czyli [...] S.A. , władał objętą zgłoszeniem powierzchnia ziemi w dniu wejścia w życie ustawy Prawo ochrony środowiska. Kontrowersje w rozpoznawanej sprawie dotyczyły zachowania przez wnioskodawcę terminu zgłoszenia oraz tego, czy zanieczyszczenia ziemi dokonał inny podmiot.

Oceniając zachowanie terminu zgłoszenia przypomniano , iż pismo zawierające zgłoszenie zostało przesłane przez skarżącego w dniu 30 czerwca 2004 r., za pośrednictwem placówki pocztowej, a wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004 r. Skuteczność wysłania zgłoszenia, dla oceny zachowania terminu określonego w art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., zdaniem Sądu zależy od tego, czy termin ten ma charakter materialny, czy też charakter procesowy. Do terminów procesowych ma bowiem zastosowanie art. 57 § 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, termin uważa się zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Dlatego zauważono, że po dostosowaniu przepisu art. 57 § 5 K.p.a. do pojęć wprowadzonych ustawą z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.), niewątpliwe jest spełnienie przesłanek art. 57 § 5 K.p.a., gdy pismo nadano w placówce operatora publicznego - państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska". Tak stało się w niniejszej sprawie, gdyż zgłoszenie zostało nadane placówce "Poczty Polskiej" w K. [...].

Zauważono, iż przepisy art. 57 K.p.a. nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych. Zakwalifikowanie określonego terminu do terminów materialnych, czy procesowych powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej lub procesowej. W kwestiach wątpliwych winien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. Przesądzające jest to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie skutku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, która tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki Wyłączenie powstania skutku materialnoprawnego oznacza, że w razie uchybienia terminu materialnego następuje wygaśnięcie praw o charakterze materialnym. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw przewiduje, jako skutek niespełnienia warunków ustawy, odrzucenie zgłoszenia w drodze decyzji. Warunki ustawy zostały sformułowane w art. 12 ust.1 omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Przepis art. 12 ust. 4 nie przewiduje, dla przesłanki w postaci zachowania terminu do zgłoszenia, innego skutku, niż przewidziany dla wszystkich innych warunków wskazanych w art. 12 ust.1. Skutek ten, w każdym przypadku polega na odrzuceniu zgłoszenia. Już taki sposób usytuowania przesłanki zachowania terminu określa jej materialny charakter. Jeszcze wyraźniej charakter ten wynika z treści art. 12 ust.4 in fine rozważanej ustawy wprowadzającej w powiązaniu z art. 12 ust.1 tej ustawy oraz art. 102 ust.1 - 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz.627 ze zm.). Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust.1. Skutek prawny, o którym mowa w art. 12 ust.1, polega na niestosowaniu, w razie skutecznego zgłoszenia, przepisów art. 102 ust.1 - 3 Prawa ochrony środowiska. Przepisy art. 102 ust.1 - 3 Prawa ochrony środowiska przewidują obowiązek rekultywacji gleby lub ziemi. Zgłoszenie dokonane z zachowaniem warunków art. 12 ust. 1 skutkuje zatem uchylenie podstaw do nałożenia na podmiot obowiązku rekultywacji. Odrzucenie zgłoszenia, jakkolwiek w procedurze administracyjnej kojarzone z niezachowaniem warunków formalnych, w rozważanej kwestii oznacza wygaśnięcie prawa tego podmiotu do zwolnienia od obowiązku rekultywacji terenu. Przepis art. 12 nie stwierdza wprost, że roszczenie zgłaszającego wygasa z dniem upływu terminu do wniesienia zgłoszenia, ale nie przesądza to o tym, że określony w nim termin nie ma charakteru terminu materialnego, ze skutkiem w postaci wygaśnięcia prawa (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 14 października 1996 r, sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Bezskuteczność zgłoszenia jest przecież, efektem niespełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy, tj. warunków materialnych sformułowanych w art. 12 ust.1, w tym zachowania terminu wniesienia zgłoszenia.

Użycie w dyspozycji art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. słowa "może" nie oznacza dowolności starosty w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia zgłoszenia. Wskazuje, iż organ może odrzucić zgłoszenie jedynie w razie niespełnienia warunków ustawy. Nie uprawnia natomiast starosty do przyjęcia zgłoszenia (niewydania decyzji o sprzeciwie) w przypadku niezachowania przez zgłaszającego warunków określonych w art. 12 ust.1. W żadnym razie celem ustawodawcy nie było umożliwienie stanu, w którym ani władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., ani inny podmiot (który spowodował zanieczyszczenie), nie byliby zobowiązani do rekultywacji. Taką zaś sytuację wytworzyłoby odczytanie przepisu art. 12 ust. 4 jako uprawnienia starosty do przyjęcia zgłoszenia, mimo niezachowania warunków z art. 12 ust.1. Podniesiono , iż to nie decyzja o odrzuceniu zgłoszenia, ale upływ terminu zgłoszenia powoduje wygaśnięcie roszczenia zgłaszającego. Decyzja o odrzuceniu ma więc zdaniem Sądu charakter deklaratoryjny. Unormowanie z art. 12 ust.4 in fine omawianej ustawy nie tyle zaś przeczy tej ocenie, ile pozwala na jasne wyodrębnienie dwóch spraw administracyjnych: jednej opartej na art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. i drugiej, prowadzonej na podstawie materialnej wskazanej w art. 102 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., może uzyskać zwolnienie od obowiązku rekultywacji z powodów określonych w art. 12 ust.1, jedynie w postępowaniu przewidzianym w art. 12, a nie w drodze "zarzutu" w trakcie procedury nakładania obowiązku rekultywacji.

Dla ustalenia daty dokonania zgłoszenia konieczne jest również zdaniem Sądu określenie procesowej formy zgłoszenia, a w związku z tym, ocenienie skuteczności tej wypowiedzi wnioskodawcy, na podstawie norm regulujących taką formę komunikowania się strony z organem. W tym Sąd przyjął , iż to zgłoszenie wszczyna postępowanie administracyjne, a więc datą dokonania zgłoszenia jest, w myśl art. 61 § 3 K.p.a., dzień doręczenia zgłoszenia organowi . Sąd uznał , że skoro mamy do czynienia z terminem materialnoprawnym nie wchodzi w grę dzień nadania pisma w placówce pocztowej, w warunkach art. 57 § 5 K.p.a.

Ponadto Sąd wskazał , że nie została także spełniona przesłanka spowodowania zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot. Ocena ta oparta jest na stanowisku, według którego [...] S.A. jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna) Spółki A. Następstwo to nastąpiło, w myśl art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz.502 ze zm.), z mocy prawa, jako skutek aktu notarialnego, mocą którego spółka przejmująca (Spółka B.) wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej (Spółka A). W wyniku takiego połączenia spółek powstała Spółka Akcyjna, która następnie zmieniła ostatecznie nazwę (firmę) na [...] S.A. Przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą, w drodze sukcesji uniwersalnej, nastąpiło w chwili wykreślenia spółki przejętej z rejestru .

Zdaniem Sądu sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych . Obowiązek rekultywacji, który jest przedmiotem zarówno art. 102 ust.1 - 3 Prawa ochrony środowiska, jak i przepisu art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, jest obowiązkiem wynikającym z materialnego prawa administracyjnego.

Niezależnie od tego zauważono, że użyte w art. 102 ust.1 Prawa ochrony środowiska oraz w art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. pojęcie "władającego" nie jest oderwane od tytułu prawnego do powierzchni ziemi ("terenu" - w rozumieniu art. 110 Prawa ochrony środowiska). Władającym nieruchomością obejmującą sporny teren jest przede wszystkim właściciel. Zgodnie z art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska, za władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający . Wewnętrznie sprzeczna wydaje się w tej sytuacji konstrukcja, według której nie kwestionuje się następstwa cywilistycznego skarżącego po Spółce A, a jednocześnie uważa się poprzednika prawnego za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust.1 omawianej ustawy. Istotne w sprawie jest również jak zaznaczono pojęcie obowiązku rekultywacji. Zgodnie z art. 103 ust.2 Prawa ochrony środowiska, rekultywacja zanieczyszczonej gleby lub ziemi polega na ich przywróceniu do stanu wymaganego standardami jakości. Obowiązek ten nie ma charakteru cywilnoprawnego, tak jak obowiązki z tytułu szkody spowodowanej oddziaływaniem na środowisko (art. 322 i nast. Prawa ochrony środowiska), ale środek którym posługuje się ustawodawca (przywrócenie do stanu wymaganego standardami jakości) ma cechy restytucji przewidzianej w art. 363 § 1 K.c. Od sposobu naprawienia szkody wymienionego w art. 363 § 1 K.c., rekultywacja różni się jedynie tym, że władający ma przywrócić, do stanu sprzed zanieczyszczenia, ziemię lub glebę na nieruchomości, którą włada, a nie na nieruchomości osoby poszkodowanej, w rozumieniu prawa cywilnego. Dodano ,iż art.102 ust.1 Prawa ochrony środowiska zawiera domniemanie spowodowania zanieczyszczenia przez władającego.

Domniemanie to podlega obaleniu w warunkach art. 102 ust. 2 tej ustawy. Obalenie domniemania dla stanów faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. odbywa się zaś w ramach art. 12 ust.1 tej ustawy. Oba te unormowania statuują zasadę cywilnoprawną, według której odpowiedzialny jest sprawca zanieczyszczenia (potwierdzają tę regułę wyjątki z art. 102 ust. 3-5 Prawa ochrony środowiska). Element publicznoprawny sprowadza się więc do tego, iż przywrócenie do stanu poprzedniego następuje w ramach ochrony dobra wspólnego (powierzchni ziemi - w rozumieniu art. 3 pkt 25 Prawa ochrony środowiska - bez zanieczyszczeń), nie zaś ochrony innego podmiotu uczestniczącego w obrocie cywilnoprawnym. Zatem takie połączenie cech publicznoprawnych i cywilnoprawnych obowiązku rekultywacji potwierdza stanowisko, zgodnie z którym następca prawny władającego pod tytułem ogólnym, jest obowiązany do rekultywacji powierzchni ziemi, zanieczyszczonej przez poprzednika prawnego. Następca taki jak konkludowano nie jest innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł [...] S.A. w P. zaskarżając go w całości .Zaskarżanemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art.12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw a także art.465 § 3 Kodeksu handlowego ,

2) naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie przepisów art.57 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art.61 §3 k.p.a.

Powołując się na powyższe naruszenia prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i poprzedzającej go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] Nr [...] oraz decyzji Starosty O. z dnia [...] Nr [...] o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi spowodowanego przez inny podmiot oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego

W motywach skargi kasacyjnej wskazano , że zamieszczenia konkretnego przepisu w ustawie o charakterze materialnoprawnym czy też proceduralnym nie jest wystarczające dla oceny charakteru terminu określonego w tym przepisie. Ustawodawca często posługuje się konstrukcją przepisów o charakterze mieszanym, tzn. wśród przepisów o charakterze materialnoprawnym zamieszcza przepisy proceduralne. Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Przepis ustanawiający termin do zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez inny podmiot jest przepisem o charakterze proceduralnym. Jest bowiem pierwszą czynnością proceduralną wdrażaną w celu przeprowadzenia postępowania zgłoszeniowego. Rozpoczyna się procedurę, która kończy się przyjęciem lub odrzuceniem zgłoszenia.

W ocenie skarżącego sukcesja uniwersalna (art. 465 § 3 Kodeksu handlowego) nie wywołuje skutków w sferze praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym.

Zdaniem [...] S.A. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) stanowi lex specialis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Przepis ma działanie retroaktywne, a zatem rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek.

[...] S.A. jak zaznaczono jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym Spółki A.. W ocenie strony skarżącej następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego nie dotyczy praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego .W dacie wykreślenia Spółki A. z rejestru, to jest [...] obowiązywał przepis art. 463 § 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.). Jak zauważono wedle poglądów wyrażanych w doktrynie nie obejmował on swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej. Podkreślono, że przyjęcie poglądu o dopuszczalności automatycznego przejmowania praw i obowiązków publicznoprawnych w drodze czynności cywilnoprawnej rodziłoby zgoła niebezpieczne konsekwencje na gruncie wielu ustaw, będących gwarancją bezpieczeństwa obrotu prawnego. Wyjaśniono , że następstwo prawne na podstawie nowego Kodeksu spółek handlowych jest ograniczone przepisami tegoż kodeksu. Zatem, zgodnie z art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych "Na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba, że ustawa lub decyzja udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej." Dodatkowo ograniczono sukcesję administracyjną w nowym Kodeksie spółek handlowych przepisem art. 618 tego Kodeksu. Nigdy zatem w ocenie skarżącej Spółki zasada generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia spółek nie była nieograniczona, gdyż zarówno przed jak i po wejściu w życie nowego Kodeksu spółek handlowych przyjmowano, że wymaga to szczególnego przepisu ustawy. Przed wejściem w życie nowego Kodeksu spółek handlowych sukcesja była dopuszczalna jedynie, kiedy przepis szczególny dopuszczał taką ewentualność, a po jego wejściu w życie obowiązuje zasada sukcesji, chyba, że przepis szczególny lub akt administracyjny wyłączają jej dopuszczalność.

Także w skardze kasacyjnej zauważono, że obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był w dacie połączenia się spółek stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym. Obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego był regulowany w dacie połączenia Spółki A. w W. ze Spółką B. w P. przepisem art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.) . Przepis był w mocy do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), która wprowadziła ujętą w art. 102 ust. 1 zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. Odpowiedzialność władającego powierzchnią ziemi (właściciela, użytkownika wieczystego - art. 3 pkt 44 - Prawa ochrony środowiska) jest modelowym przykładem rzeczowego stosunku administracyjnego - obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości wskutek nabycia tytułu prawnego do nieruchomości. Zgodnie z art. 362 ust. 6 - ustawy Prawo ochrony środowiska do odpowiedzialności tej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy -Prawo ochrony środowiska o odpowiedzialności administracyjnej, a koszty rekultywacji wykonanej zastępczo przez starostę podlegają egzekucji w trybie przepisów o ordynacji podatkowej.

Wprowadzenie nowej zasady odpowiedzialności , opartej na konstrukcji rzeczowego stosunku administracyjnoprawnego , bez przepisów przejściowych , byłoby niezgodne z zasadami państwa prawa , toteż w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej , ustawodawca udzielił władającemu terminu na zgłoszenie zanieczyszczeń wywołanych przez inne osoby , który to przepis jest lex specialis w stosunku do innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska .Tym samym przeniesienie odpowiedzialności za rekultywację środowiska na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów , nie było oparte na modelu stosunku rzeczowego .

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania .

W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła , stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej .

Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącej Spółki oparta została o zarzuty wskazane w art. 174 pkt . 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 11 ) . Natomiast zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organy administracji a także , że nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej ( porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 i wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK1149/04 niepublikowany ) . Złożona skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada przedstawionym wymaganiom a i podniesione w niej zarzuty nie są trafne .

Pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucając wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie prawa procesowego przywołał w tym zakresie obrazę przepisu art. 57 kpa poprzez jego niezastosowanie jak i art. 61 § 3 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie . Jednakże tak wskazane zarzuty naruszenia prawa procesowego w okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać należy za nieusprawiedliwione .

Adresatem zarzutu naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i procesowego może być tylko sąd pierwszej instancji, ponieważ przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd też podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego ( ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) , którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - por. wyr. NSA z 1 czerwca 2004 r., GSK 73/04 (M. Pr. 2004, Nr 14, s. 632). Skoro w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co wyżej zauważono przyjmuje się , że nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej to określenie w skardze kasacyjnej wyłącznie tych przepisów nie pozwala merytorycznie odnieść się Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do tak wskazywanych zarzutów naruszenia prawa procesowego. Jest niesporne , że w rozpoznawanej skardze kasacyjnej w jej komparycji jak i uzasadnieniu nie wskazano jakiegokolwiek przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi natomiast zarzucono wyłącznie naruszenie art. 57 , 61 § 3 k.p.a. , które nie można odnieść do sądu administracyjnego, gdyż wskazane wyżej przepisy stosuje się w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji . Skoro więc Sąd pierwszej instancji nie stosował tych przepisów , to nie mógł ich po prostu naruszyć.

Dlatego też mając powyższe na uwadze przyjąć należy , iż skarga kasacyjna nie posiadająca usprawiedliwionych zarzutów naruszenia prawa procesowego .

Przystępując zaś do rozpoznania zgłoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zauważyć należy , że nieusprawiedliwionym pozostaje zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw ( przepis ten w tej formie wskazany został w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - przypomnienie Sądu ). Norma ta stanowi , iż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy , na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi spowodowane przez inny podmiot , jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawo ochrony środowiska nie stosuje się . Z literalnego brzmienia wymienionego przepisu mogłoby wprawdzie wynikać , że "innym podmiotem", o jakim mowa w tym przepisie może być każdy podmiot, który spowodował zanieczyszczenia ziemi, w tym poprzednik prawny władającego ziemią, w dacie wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska, jednakże uregulowania tego nie można odrywać od całokształtu przepisów statuujących zasady odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska, w tym pomijać, że jest to przepis przejściowy. Stąd prawidłowo Sąd pierwszej instancji w oparciu o wykładnię systemową i celowościową oceniał legalność zastosowania tego przepisu przez organ administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji .

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62 , poz. 627 ze zm.) odmiennie od poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), ukształtowała odpowiedzialność za zanieczyszczenie ziemi i obowiązek jej rekultywacji. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym (art. 82 ustawy), jednostki organizacyjne wykonywające działalność szkodliwie wpływającą na środowisko, w tym zanieczyszczające powierzchnię ziemi, miały obowiązek przywrócenia stanu właściwego środowiska, a obowiązki w tej mierze mogły być egzekwowane w drodze administracyjnoprawnej, jak też w sferze prawa cywilnego w przypadku wyrządzenia szkody osobom trzecim. Regulacje tej ustawy nie wiązały odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi z uprawnieniami rzeczowymi, w tym z faktu władania daną nieruchomością nie wynikał wprost obowiązek rekultywacji w sytuacji gdy władający nie był sprawcą zanieczyszczenia.

W ujęciu ustawy Prawo ochrony środowiska, odpowiedzialność za zanieczyszczenie powierzchni ziemi i wiążący się z nią obowiązek rekultywacji spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, którym stosownie do art. 3 pkt 44 tej ustawy jest właściciel nieruchomości lub inny podmiot władający gruntem, ujawniony w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Stosownie do art.102 ust. 1 wymienionej ustawy, władający powierzchnią ziemi w przypadku jej zanieczyszczenia ma obowiązek przeprowadzenia rekultywacji z tym, że w przypadku koniecznego natychmiastowego jej dokonania może na koszt władającego dokonać jej starosta (art. 102 ust. 5 i ust. 7). Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji może nastąpić w przypadku wykazania przez niego, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot i wówczas na tym podmiocie spoczywa obowiązek rekultywacji, z tym zastrzeżeniem, że jeśli zanieczyszczenia dokonano za wiedzą lub zgodą władającego, ponosi on obowiązek rekultywacji solidarnie ze zbywcą (art. 102 ust. 2 i 3).

Z treści art. 102 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji, dotyczy wyłącznie tych przypadków, w których zanieczyszczenia gleby spowodował inny podmiot ale do zdarzenia tego doszło po dniu objęcia władania.

Uregulowanie to ponad wszelką wątpliwość wyklucza możliwość uwolnienia się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej, jeżeli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi w świetle treści tego uregulowania nie może skutecznie powołać się na sprawstwo zanieczyszczenia swego poprzednika prawnego.

W ujęciu omawianego przepisu władający powierzchnią ziemi nabywając (przejmując) określoną zanieczyszczoną nieruchomość, przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji i na nim ciąży wykonanie tego publicznoprawnego obowiązku. Natomiast odrębną kwestią są wzajemne relacje między zbywcą i nabywcą z tytułu kosztów rekultywacji i są one zależne od treści stosunku prawnego będącego podstawą przeniesienia własności, wszelkie spory w tej mierze mogą być rozstrzygane na płaszczyźnie stosunków cywilnoprawnych

Przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. , którego błędną wykładnię zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu skarga kasacyjna, jest przepisem przejściowym, stanowiącym "pomost" pomiędzy przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska a przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, która weszła w życie z dniem 1 października 2001 r. Jako przepis intertemporalny, przedmiotowo i podmiotowo stanowi on regulację przejściową (wprowadzającą), pomiędzy art. 82 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska a art. 102 Prawa ochrony środowiska, co było konieczne z uwagi na zmianę zasad odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska, wprowadzonych przez nową ustawę z dniem 1 października 2001 r. Uregulowania w nim zawarte dotyczą sytuacji określonej w art. 102 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, jednak mają zastosowanie w przypadku, jeżeli zdarzenie tam opisane miało miejsce przed dniem wejścia ustawy w życie, tzn. przed dniem 1 października 2001 r. Jest to klasyczny przepis przejściowy, który nie zmienia zakresu przedmiotowego i podmiotowego nowej regulacji (art. 102 Prawa ochrony środowiska) a jedynie przesuwa jej zastosowanie (w tym przypadku korzystne dla "władającego") do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie ustawy. Gdyby nie było przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, to z dniem 1 października 2001 r. do wszystkich "władających", miałby zastosowanie przepis art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, bez możliwości skorzystania z postanowień ust. 2 i 3 tej regulacji, bowiem te przepisy mają zastosowanie jedynie do zdarzeń mających miejsce po wejściu ustawy w życie.

Z porównania brzmienia przepisów art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej i art. 102 ust. 2 Prawa ochrony środowiska wynika jednoznacznie, że "władającymi" w rozumieniu tych ustaw są podmioty władające powierzchnią ziemi w dniu wejścia ustawy w życie, co jest zgodne z art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, który wprowadził to pojęcie. Natomiast zakres czasowy, którego dotyczy art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej w związku z art. 102 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, nie może dotyczyć okresu wcześniejszego niż od daty objęcia władania przez władającego. Zatem przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których wyrządzenie szkody polegającej na zanieczyszczeniu ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez władającego o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska. Wyklucza to uznanie jako "inny podmiot" w rozumieniu tego przepisu, poprzednika prawnego władającego.

Tak więc w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie został wskazany inny podmiot , który spowodował zanieczyszczenie ziemi lub gleby przed wejściem w życie ustawy . Zgodzić należy się w związku z tym ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji , że wskazana Spółka A. jako podmiot , który spowodował zanieczyszczenie ziemi lub gleby w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej z uwagi na historyczne uwarunkowania i skutki prawne połączenia w [...] r. tej Spółki z inną Spółką prawa handlowego , której sukcesorem jest obecna [...] S.A. nie może być uznany za inny podmiot w rozumieniu w/w przepisów. Tym samym [...] S.A. jako następca prawny w/w nie mógł skutecznie dokonać zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi w powołaniu na ten przepis i w ten sposób uwolnić się od obowiązku rekultywacji , skoro sprawcą zanieczyszczenia był jego poprzednik prawny. Dlatego też w opisanych okolicznościach, skoro przedmiotowe zgłoszenie dokonane przez skarżącą spółkę nie spełniało warunków ustawy , tym samym zasadnie na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. je odrzucono.

Ponadto zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego a to art. 465 § 3 Kodeksu handlowego również nie zasługuje na uwzględnienie , albowiem norma ta nie stanowiła podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia . Jeżeli nawet przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego był powołany w motywach zaskarżonego wyroku to tylko jako niezbędny do innych rozważań i ustaleń .

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wobec zgłoszenia nieusprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .