Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2055/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant referent stażysta Agnieszka Cudna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. 2. zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz B. H. kwotę 357 zł ( słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem nr [...] z [...] września 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 149 § 3 K.p.a. i art. 13 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U.2015.756), po rozpatrzeniu zażalenia B. H. (dalej jako skarżąca) na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z [...] sierpnia 2015 r., odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] [...] nr [...] z [...] marca 2007 r. o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] wydanej na rzecz B. P., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] przydzielony został R. H. jako żołnierzowi zawodowemu z rodziną na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] wydanej [...] października 1984 r. W decyzji przydziału uwzględniono żonę G. H. oraz syna A. H. i córkę B. H.. Po śmierci żony R. H. zawarł nowy związek małżeński z B. P., która przyjęła nazwisko P.-H.

9 października 1994 r. B. P. została zameldowana w powyższym lokalu na pobyt stały. R. H. zmarł [...] stycznia 2007 r. w [...]. W przedmiotowym lokalu pozostały, zameldowane na pobyt stały, wdowa B. P. oraz córka zmarłego B. S. (z domu H.) urodzona [...] stycznia 1974 r. 9 marca 2007 r. B. P. wystąpiła

z wnioskiem do Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" WAM w [...]

o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu zajmowanego po zgonie męża. Zamieszkała w lokalu córka B. S. nie złożyła takiego wniosku. Dyrektor Oddziału Regionalnego "[...]" WAM w [...], na podstawie art. 23 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 398), po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją nr [...] z [...] marca 2007 r. przyznał B. P. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...]. W pkt 2 sentencji decyzji do zamieszkiwania w lokalu uwzględniono córkę zmarłego, a pasierbicę wymienionej B. S.. Po uzyskaniu tytułu prawnego do lokalu B. P. złożyła wniosek

o nabycie lokalu mieszkalnego i 15 lutego 2008 r. wykupiła go na własność.

9 czerwca 2015 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] wpłynął wniosek skarżącej, która na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania na rzecz B. P. decyzji nr [...] z [...] marca 2007 r. o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżąca we wniosku wskazała, iż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a ponadto wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca wniosła również o uchylenie ww. decyzji w całości na podstawie art. 146 § 1 K.p.a., o przeprowadzenie przez organ na podstawie art. 149 § 2 K.p.a. postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy, jak również o uchylenie ww. decyzji na podstawie art. 151 § 1 K.p.a. i wydanie nowej decyzji przyznającej skarżącej prawo zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.

Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] pismem z 2 lipca 2015 r. wezwał skarżącą w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie dowodów, które uznaje za fałszywe i z jakich przyczyn, oraz jakie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy nie były znane organowi w dniu wydania niniejszej skarżonej decyzji. W odpowiedzi na powyższe 22 lipca 2015 r. wpłynęła odpowiedź skarżącej, w której podniosła, iż okolicznością nieznaną organowi w chwili wydania decyzji był fakt, iż B. P. po śmierci męża nie pozostała w lokalu przy ul. [...] w [...], a zamieszkała w [...] w mieszkaniu własnościowym, które kupiła wraz z mężem. Ponadto podniosła, iż fałszywym dowodem w sprawie są zeznania B. P. o zamieszkiwaniu w spornym lokalu, gdyż wymieniona nigdy nie zamieszkiwała i nie zamieszkuje obecnie w lokalu.

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" WAM w [...] nr [...] z [...] marca 2007 r. o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] wydanej na rzecz B. P.. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona nie zachowała miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania od dnia kiedy dowiedziała się o decyzji. Organ nie dopatrzył się również przesłanek do wszczęcia postępowania z urzędu. W ocenie organu w dacie wydania decyzji [...] zarówno R. H., jak i B. P. byli zameldowani w lokalu nr [...] przy ul. [...]

w [...].

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy oraz przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego, tj. z dokumentów oraz przesłuchania świadków. Ponadto wniosła o uchylenie decyzji nr [...] z [...] marca 2007r. i wydanie nowej decyzji przyznającej jej prawo zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

1. błędne ustalenia faktyczne w postaci twierdzenia, że w chwili śmierci R. H. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostała zameldowana na pobyt stały wdowa po nim, tj. B. P. oraz córka zmarłego B. S. (z domu H.),

2. błędną wykładnię art. 148 K.p.a. dokonaną przez organ poprzez twierdzenie jakoby "Wniosek o wznowienie winien być złożony w terminie miesiąca od dnia, gdy strona dowiedziała się o wydaniu decyzji",

3. błędne ustalenie przez organ, że strona postępowania powołuje się na fakt niepozostawania w spornym lokalu przez B. P. po śmierci R. H. jako podstawę wznowienia postępowania, a przez to niezastosowanie art. 145 K.p.a. i niewznowienie postępowania,

4. nierozpatrzenie przez organ przesłanki fałszywości dowodu jako podstawy prawnej wznowienia postępowania,

5. błędne zastosowanie przez organ art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 23 ust. 1a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 1a pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 czerwca 1995 r. w brzmieniu z chwili śmierci R. H.,

6. błędną ocenę prawną jakoby "Pani B. H. nigdy nie była uprawniona do otrzymania tytułu prawnego do lokalu".

Wskazanym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W pierwszej kolejności organ omówił instytucję wznowienia postępowania administracyjnego, a także właściwość organów w tym zakresie i uznał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku B. H. o wznowienie postępowania administracyjnego był Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...].

Ustalając spełnienie wymogów formalnych wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ostatecznej decyzji nr [...] z [...] marca 2007 r. organ uznał, że skarżąca posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Przepisem prawa materialnego stanowiącym podstawę jej żądania jest art. 23 ust. 1 a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Odrębną kwestią jest natomiast czy skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie. Niemniej przedmiotowa kwestia nie mogła być – jak uznał organ - przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia, które dotyczy ustalenia czy zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że z uwagi na fakt iż była uwzględniona w decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...], nabyła tytuł prawny, prawo podmiotowe do spornego lokalu, które jest prawem nabytym, podlegającym ochronie i które daje jej prawo do wykupu spornego lokalu. Skarżąca swojego uprawnienia do lokalu nie może upatrywać w przepisie art. 691 § 1 K.c., bowiem przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (...) są lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego.

W następnej kolejności organ badał, czy podanie o wznowienie zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 148 K.p.a., zaznaczając, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.) nie zaś, jak błędnie wskazał organ I instancji, gdy strona dowiedziała się o wydaniu decyzji.

Jako podstawę wszczęcia postępowania skarżąca wskazała przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. Według twierdzeń skarżącej okolicznościami, które miały uzasadniać wznowienie postępowania, był fałszywy w jej ocenie dowód z zeznań B. P., dotyczący osób zamieszkujących w spornym lokalu w chwili śmierci R. H. Dowód ten jest fałszywy bowiem wówczas mieszkała ona na stałe i mieszka do dnia dzisiejszego, w mieszkaniu w [...], które kupiła z R. H. W ocenie skarżącej organ wydając skarżoną decyzję nr [...] oparł się jedynie na zeznaniach B. P. i nie zweryfikował kto faktycznie zamieszkiwał w spornym lokalu w chwili śmierci jej ojca. Tę samą okoliczność, tj. niezamieszkiwanie B. P. w chwili śmierci jej męża w spornym lokalu, skarżąca wskazała jako okoliczność faktyczną istotną dla sprawy, która nie była znana organowi, a o której mowa w art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a. Jednocześnie skarżąca podała, że o okolicznościach stanowiących podstawę wszczęcia postępowania dowiedziała się 6 czerwca 2015r. od prawnika D. K., który analizując decyzję nr [...] poinformował ją, że decyzja ta opiera się na fałszywym dowodzie i że przysługuje jej w związku z tym prawo wnoszenia żądania o wznowienie postępowania i zmianę decyzji. W związku z tym wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne.

Organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2013 r., II OSK 2083/11, z którego wynika, że jeżeli podstawą wznowienia postępowania ma być sytuacja opisana w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a więc ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, to nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się o tych okolicznościach faktycznych lub dowodach. Przepis ten nie daje żadnych podstaw do tego, aby termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się, że organ administracji nie uwzględnił tych okoliczności lub dowodów.

Odwołując się do akt sprawy, organ podał, że okoliczność niezamieszkiwania w spornym lokalu B. P. w chwili śmierci jej męża skarżąca podnosiła już w pozwie z 1 sierpnia 2014r. o ustalenie nieważności umowy. Ponadto jak wynika z ustaleń sądu poczynionych w wyroku z 8 maja 2013 r., to B. H. wpadła na pomysł, by zająć się organizacyjną stroną nabycia lokalu i doprowadzić do zawarcia przez Wojskową Agencję Mieszkaniową oraz macochę, umowy sprzedaży. Następnie zgodnie z oczekiwaniami skarżącej w ramach odrębnej czynności prawnej B. P. miała by przenieść na rzecz pasierbicy własność lokalu. Tym samym – w ocenie organu - uznać należy, że skarżącej znana była treść dokumentów stanowiących podstawę umowy sprzedaży lokalu, w tym spornej decyzji.

Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżąca nie dochowała terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Zaś w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a., organ administracji jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

W skardze na powyższe postanowienie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca, na podstawie art. 55 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., wniosła o orzeczeniu i wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., wniosła o uchylenia postanowienia Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z [...] września 2015 r. w całości i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według przepisów właściwych, w tym w kosztów zastępstwa procesowego,

Skażonemu postanowieniu zarzuciła naruszenia prawa, tj.:

1. obrazę prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 10 § 1, 12 § 1, 77 § 1 K.p.a. przez niezastosowanie tych przepisów w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i pozostające w związku z tym naruszeniem błędne ustalenia faktyczne,

2. obrazę prawa procesowego, tj. art. 80 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym,

3. obrazę prawa procesowego, tj. art. 148 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Zdaniem skarżącej podane naruszenia mają istotny wpływa na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały poparte stosowną argumentacją.

Skarżąca podniosła, że organ ustalił, iż z wyroku Sądu z 8 maja 2013 r. wynika, że "Pani B. H. wpadła na pomysł, by zająć się organizacyjną stroną nabycia lokalu i doprowadzić do zawarcia przez Wojskową Agencję Mieszkaniową oraz macochę umowy sprzedaży. Następnie zgodnie z oczekiwaniami skarżącej w ramach odrębnej czynności prawnej B. P. miała przenieść na rzecz pasierbicy własność lokalu. Tym samym uznać należy, że znana jej była treść dokumentów stanowiących podstawę umowy sprzedaży lokalu w tym spornej decyzji", wskazując, że organ poczynił powyższe ustalenia faktyczne jedynie w oparciu o analizę akt będących w jego posiadaniu, w tym analizę akt sprawy sądowej, która toczy się pomiędzy skarżącą a B. P. Zauważając, iż spór docelowo dotyczy mieszkania, skarżąca podniosła, że w odniesieniu do tak ważnego dobra organ dokonuje ustaleń faktycznych i ocen prawnych jedynie w oparciu o posiadane dokumenty, dodatkowo pochodzące z postępowań, co do których nie był organem prowadzącym i w których nie przeprowadzał postępowania dowodowego bezpośrednio. Takie postępowanie organu skarżąca uznała za rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a poczynione w ten sposób ustalenia są całkowicie nieprawdziwe i niewiarygodne. Organ prowadząc postępowanie administracyjne, w tym postępowanie wznowieniowe, jest zobowiązany stosować właściwe przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Organ powinien, a nie zrobił tego zastosować następujące regulacje: art. 7, 8,10 § 1,12 § 1, 77 § 1, 80 K.p.a.

Oparcie przez organ swoich ustaleń i ocen jedynie w oparciu o analizę posiadanych akt sprawia, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, że działania organu nie budzą zaufania do władzy publicznej, że organ nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i nie umożliwił wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, że organ nie działał wnikliwie, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie rozpatrzył go.

Co do zarzutu ujętego w pkt 2 skargi skarżąca podniosła, że organ dopuścił się naruszenia art. 80 K.p.a., a wynika to z faktu, że zebrany przez niego materiał dowodowy jest niekompletny oraz materiał dowodowy będący podstawą rozstrzygnięcia nie był zdobyty przez sam organ oraz, że materiał ten nie został zweryfikowany choćby przez przesłuchanie skarżącej. Organ przyjął za pewnik ustalenia poczynione przez sądy w innych postępowaniach. Rażącym uproszczeniem jest – zdaniem skarżącej - uznanie przez organ, że skoro brała udział w przygotowaniu nabycia spornego lokalu, to że znała treść decyzji o prawie zamieszkania w spornym lokalu. Organ nie rozpatrzył wnikliwie jaki był udział skarżącej w przygotowaniu nabycia spornego lokalu i treść jakich dokumentów znała, a jakich nie znała. Organ nie pozyskał w tym zakresie dostępnych dowodów i nie skonfrontował ich ze sobą. Na podstawie niekompletnego materiału dowodowego wysnuł zasadniczą tezę o wiedzy skarżącej.

W zakresie uzasadnienia zarzutu określonego w pkt 3 skargi skarżąca zauważyła, że organ zaakceptował stanowisko, zgodnie z którym art. 148 K.p.a. nie daje podstaw do tego, aby termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się, że organ administracji nie uwzględnił tych okoliczności lub dowodów. Organ swoje stanowisko oparł na orzeczeniu sądu. Orzeczenie to jest jedynym istniejącym w tej materii i nie tworzy linii orzeczniczej w tym zakresie i należy uznać, że ma charakter marginalny. Taka wykładnia art. 148 K.p.a. w aspekcie początku biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest w ocenie skarżącej błędna. Aby strona mogła dowieść, że organ nie znał przy wydawaniu decyzji jakichś istotnych okoliczności lub dowodów, musi sam mieć wiedzę jaką z kolei wiedzę miał organ w chwili wydawania decyzji. Wiedzę o wiedzy organu strona może posiąść jedynie jeżeli ma dostęp do akt danego postępowania lub choćby o treści decyzji. W związku z tym początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. nie zaczyna się od chwili kiedy strona dowiedziała się o nowych istotnych okolicznościach lub dowodach, ale od chwili kiedy dowiedziała się, że organ nie miał wiedzy na temat istotnych okoliczności lub dowodów istniejących w chwili wydawania decyzji. Skarżąca dowiedziała się, że organ nie miał wiedzy o istotnych okolicznościach i dowodach 6 czerwca 2015 r. od prawnika D. K., któremu przekazała dokumenty do przygotowania do rozprawy sądowej. Dopiero tego dnia D. K. przekazał skarżącej informację o tym, co było podstawą wydania decyzji nr [...] o prawie zamieszkania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...], a więc de facto jaka była wiedza organu wydającego tą decyzję w chwili jej wydawania. W związku z tym początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. dla skarżącej rozpoczął się 6 czerwca 2015 r., a nie w 2004 r., kiedy miała wiedzę, że B. P. nie pozostawała w spornym lokalu. W związku z tym należy uznać, że skarżąca zachowała termin miesięczny o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a.

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, iż akt ten narusza prawo, chociaż nie wszystkie zarzuty skargi zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego, uregulowana została w Kodeksie postępowania administracyjnego w rozdziale 12 – wznowienie postępowania, w art. 145-152 K.p.a. i umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. W pierwszej z nich bada się formalne podstawy wznowienia (zachowanie terminu do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania oraz wskazanie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w 145 § 1 K.p.a. lub art. 145a § 1 K.p.a.), w drugiej natomiast organ, po przeprowadzonym postępowaniu, wydaje na podstawie art. 151 K.p.a. orzeczenie, którym:

– odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji (postanowienia), gdy ustali, że brak jest podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a.,

– uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy,

– stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdy wystąpią przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 K.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania.

Złożenie podania o wznowienie postępowania administracyjnego uruchamia postępowanie wstępne, w którym organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a.

Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a., bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 K.p.a., organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. odmówić wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) i przeprowadzić postępowanie zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 1999 r., IV SA 2391/98, LEX nr 47857).

Ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania.

Istotnym jest również, że samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez zainteresowaną stronę, nie wszczyna automatycznie tego postępowania. O wznowieniu, bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 K.p.a., właściwy organ. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego rozpoczyna dopiero pierwszy etap, w którym organ właściwy bada przesłanki formalne, niezbędne do uruchomienia tego postępowania. W przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony oznacza, jak podano powyżej, badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej legitymację procesową (strony), czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 K.p.a., a także czy wskazano przyczynę wznowienia, z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a.

Jeżeli wstępna weryfikacja wskazanych przesłanek pozwoli organowi administracji na stwierdzenie, że warunki formalne wniosku zostały spełnione, wydane zostaje postanowienie wznawiające postępowanie. Postanowienie takie, jak wskazano wyżej, skutkuje przejściem do kolejnej fazy postępowania, polegającej na przeprowadzeniu ustaleń w zakresie przyczyn wznowienia, a następnie wydaniu stosownego rozstrzygnięcia. Natomiast negatywna ocena wniosku, skutkuje odmową wznowienia postępowania.

W kontrolowanej sprawie, zaskarżone zostało postanowienie wydane w trybie art. 149 § 3 K.p.a., odmawiające wznowienia postępowania. Oznacza to, iż Sąd, oceniając obecnie prawidłowość tego postanowienia, bada wyłącznie, czy organ miał podstawy do odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych, które powyżej zostały wskazane. Sąd nie kontroluje natomiast innych okoliczności, w tym decyzji administracyjnych, wydanych w zwykłym (jurysdykcyjnym) toku instancji. Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami rozpatrywanej przez Sąd sprawy, którą, co należy ponownie podkreślić, stanowi kwestia odmowy wznowienia postępowania.

W sprawie niesporne jest, że skarżącej przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, oparty o przepis art. 23 ust. 1 b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Odrębną kwestią jest natomiast czy skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie. Niemniej przedmiotowa kwestia nie mogła być – jak słusznie uznał organ - przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia, które dotyczy ustalenia czy zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania.

Sporem objęte jest natomiast zachowanie przez skarżącą terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, przewidzianego w art. 148 § 1 K.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, gdyż jak się wydaje, okoliczność ta umknęła orzekającym w sprawie organom, że w przypadku gdy wniosek o wznowienie oparty jest na kilku przesłankach określonych w art. 145 i 145a K.p.a., dotrzymanie terminu z art. 148 § 1 K.p.a. należy badać odrębnie dla każdej z przesłanek. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Sąd podziela pogląd organu, iż skarżąca uchybiła terminowi przewidzianemu w art. 148 § 1 K.p.a. do wniesienia podania o wznowienie postępowania w zakresie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd, w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, nie podziela stanowiska skarżącej przedstawionego w rozpoznawanej skardze, iż termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania opartym o tę przesłankę należy liczyć od chwili, gdy strona dowiedziała się, że organ nie miał wiedzy na temat istotnych okoliczności lub dowodów istniejących w chwili wydania decyzji. W pełni natomiast podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 5 marca 2013 r., II OSK 2083/11, zgodnie z którym jeżeli podstawą wznowienia postępowania ma być sytuacja opisana w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się o okolicznościach faktycznych lub dowodach. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści art. 148 § 1 K.p.a. Przepis ten nie daje natomiast żadnych podstaw do tego, aby termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się, że organ administracji nie uwzględnił tych okoliczności lub dowodów.

Nową, istotną dla sprawy okolicznością, istniejącą w dniu wydania decyzji, a nieznaną organowi, który wydał decyzję, na którą powołuje się skarżąca jest okoliczność niezamieszkiwania B. P. w spornym lokalu w chwili śmierci męża R. H.. Wspólne zamieszkiwanie w lokalu było bowiem przesłanką przesądzającą o przyznaniu B. P. prawa do zamieszkiwania w nim po śmierci męża. Jak słusznie przyjął organ na okoliczność niezamieszkiwania B. P. w spornym lokalu w dacie śmierci męża, skarżąca wskazywała wprost w pozwie kierowanym do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z 1 sierpnia 2014 r. o ustalenie nieważności umowy zawartej w formie aktu notarialnego przez B. P. i Wojskową Agencję Mieszkaniową [...] lutego 2008 r. o ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w [...] i jego sprzedaży wraz z prawami związanymi z powodu sprzeczności przedmiotowej umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. W pozwie tym skarżąca podała, że jej ojciec wraz z B. P. w 2004 r. zakupili mieszkanie w [...], do którego wyprowadzili się na stałe. Od tego czasu B. P. nie mieszkała w mieszkaniu położonym w [...], w lokalu tym nie przebywała, nie korzystała z niego, a także w ogóle w nim nie była. Jest to zatem data pewna, w której okoliczność, na którą powołuje się skarżąca jako nową, była jej znana. Nie było zatem potrzeby czynienia w tym zakresie żadnych dalszych ustaleń, aby przyjąć że miesięczny termin dla wniesienia podania o wznowienie postępowania, oparty na powyższej przesłance został uchybiony.

Nie zwalniało to jednak organu z obowiązku badania zachowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1, tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Lektura tak zaskarżonego, jaki i utrzymanego nim w mocy postanowienia, wskazuje, że organy dotrzymania przez skarżącą terminu co do tej przesłanki nie analizowały. Sąd zauważa, że i w przypadku tej przesłanki chodzi zasadniczo o okoliczność zamieszkiwania bądź nie B. P. w spornym mieszkaniu w dacie śmierci męża, niemniej jednak przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. różni się od tej określonej w pkt 5. Nie są to z pewnością przesłanki tożsame. Nie można też przyjąć a priori, że moment, w którym skarżąca dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, w przypadku obu tych przesłanek, jest ten sam. W przypadku przesłanki z pkt 1 ważne jest, kiedy skarżąca dowiedziała się, że istotne dla sprawy okoliczności, tj. zamieszkiwania B. P. w spornym lokalu, ustalono w oparciu o fałszywe zeznania B. P.. Okoliczność, iż skarżąca wiedziała o decyzji z [...] marca 2007 r., miała wiedzę, że B. P. nie mieszkała w spornym mieszkaniu, to nie to samo, co wiedza o tym, że w oparciu o fałszywe zeznania B. P. (jeżeli były w sprawie składane, gdyż z nadesłanych Sądowi akt, jak i z samej decyzji z [...] marca 2007 r., to nie wynika), ustalono, że zamieszkuje ona w lokalu i na tej podstawie wydano kwestionowaną decyzję. Inną kwestią jest też, czy dowody te są fałszywe, skoro skarżąca nie powołuje się w tym zakresie na jakiekolwiek rozstrzygniecie sądu karnego, ale kwestia ta w ramach rozpoznawania przedmiotowej sprawy, nie mogła być przez Sąd badana.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe uwagi oraz ocenę Sądu i przeprowadzi postępowanie zmierzające do ustalenia, czy w sprawie został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Zależnie od wyniku tej oceny organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 149 § 1 lub 3 K.p.a.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zostało wydane w myśl art. 200 P.p.s.a.