Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 81/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

H. J. wnioskiem z dnia [...], do którego dołączył deklarację o wysokości dochodów oraz dowód wypłaty renty, wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z wniosku tego wynika, że w/wym. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2, a jego miesięczny dochód wynosi [...] zł.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 7 ust. 1 i 5 oraz art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.) , przyznał H. J. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] - zł. miesięcznie na okres od [...] do [...].

W odwołaniu strona podniosła, iż decyzję uważa za błędną, wadliwą, wydaną nie na korzyść osoby niepełnosprawnej, całkowicie niezdolnej do pracy i samodzielnej egzystencji, spowodowanej wypadkiem przy pracy. Dodał, że jego renta powinna wynosić w sumie [...] zł., jednak takiej nie otrzymuje.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochód gospodarstwa domowego odwołującego się z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, która w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji wynosiła 562,58-zł. Nadto, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w przypadku, gdy średni miesięczny dochód jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lecz nie przekraczał odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 tej samej ustawy, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym.

W rozpatrywanej sprawie dochód skarżącego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, na który składa się renta, dodatek pielęgnacyjny oraz jednorazowy dodatek pieniężny, wyniósł [...]- zł., czyli [...]– zł. miesięcznie. Zatem dochód ten nie przekroczył 175% najniższej emerytury wynoszącej w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji 562,58 - zł. i jest niższy od 150 % kwoty najniższej emerytury (843,87 - zł.). Wydatki na mieszkanie wynoszą natomiast [...] - zł., z czego do podstawy obliczenia dodatku przyjmuje się 90% ponoszonych wydatków, co stanowi kwotę [...]- zł. Kwota ta jest pomniejszona o udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania tj. o kwotę [...]- zł. (15% z kwoty [...]- zł.). W wyniku dokonania powyższych wyliczeń ustalono, że obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy stanowi wartość [...]- zł., a wydana decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa.

H. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że powyższa decyzja została wydana niezgodnie z prawem i z prawdą, z winy ZUS Oddział S. i MOPS w S.. Dodał, że jest osobą niepełnosprawną i otrzymuje niewysokie świadczenia w kwocie [...] zł wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym i bez odszkodowania. Jego renta powinna wynosić [...] zł i nie pobiera jej w takiej wysokości

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi przytoczono treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz wskazano, iż skarżący w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku utrzymywał się z renty oraz dodatku pielęgnacyjnego. Dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...]– zł. wypłacany jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) i nie podlega odliczeniu od dochodu. Natomiast w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie stanowi dochodu zasiłek pielęgnacyjny, który jest świadczeniem wypłacanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ponadto jednorazowy dodatek pieniężny, który skarżący otrzymał w [...] podlega w całości zaliczeniu do dochodu, gdyż nie jest to jednorazowe świadczenie z pomocy społecznej, a tylko takich do dochodu nie wlicza się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa P.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu.

Obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), uzależnia przyznanie świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego od spełnienia przesłanek wskazanych w jej art. 2-7.

Stosownie do treści art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu.

W rozpatrywanej sprawie skarżący bezspornie spełnia tzw. kryterium powierzchniowe oraz dochodowe do przyznania dodatku mieszkaniowego, który został jej przyznany w wysokości [...]-zł.

Biorąc pod uwagę sposób wyliczenia wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, dokonanych przez oba organy administracji w oparciu o treść art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego samego artykułu, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa jednoosobowego.

Dodatkowo do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego w przedmiotowej sprawie organy administracji przyjęły 90% wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem przez skarżącą z mieszkania.

Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 (Dz. U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) orzekł, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r.

Przepis ten przez to, że naruszał granice upoważnienia ustawowego, nie mógł stanowić formalnej podstawy do obniżania o 10% wydatków stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że "...ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności art. 6 ust. 1 oraz, że rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych w sposób samoistny kreuje odrębny od ustawowego reżim określania wysokości dodatku mieszkaniowego...".

Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Natomiast przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji statuuje zasadę wzruszalności orzeczeń, rozstrzygnięć i decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych uznanych za sprzeczne z Konstytucją, ustawą i umową międzynarodową. Nie stają się one nieważne z mocy prawa, a konieczne jest dopiero przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, by uzyskać ich uchylenie, zmianę lub unieważnienie /por. B. Banaszak, "Prawo Konstytucyjne", wyd. C.H. Beck, W-wa 1999 str. 116 - 117/.

Zgodnie z art. 145 a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Trzeba stwierdzić, że w sprawie podstawę prawnomaterialną decyzji stanowił usunięty z obrotu prawnego powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, który obowiązywał do dnia 18 maja 2006 r.

Konieczność uchylenia decyzji organu odwoławczego nie wydaje się w tej sytuacji możliwa do zakwestionowania. Przypomnieć bowiem warto, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. nie wymaga aby naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania miało mieć wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia uchybienia opisanego w powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. Sąd ma obowiązek uchylenia takiego aktu (por. wyrok NSA Warszawa z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. I OSP 4/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/39).

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił jednorazowy dodatek pieniężny wypłacony skarżącemu w [...] w wysokości [...]- zł., bowiem w oparciu o treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, obowiązującej w dacie złożenia przez skarżącą wniosku za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego.

Ponadto w myśl cytowanego przepisu art. 3 ust. 3 zdanie drugie ustawy do dochodu nie wlicza się zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem wypłacanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Natomiast wskazany przepis nie wymienia dodatku pielęgnacyjnego, co oznacza, że ustawodawca nie przewidział możliwości jego odliczenia od dochodu. Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem przyznawanym i wypłacanym na podstawie odrębnej regulacji prawnej, tj. na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W tym zakresie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. K 16/03 OTK-A 2004/7/68. Jednakowoż należy zauważyć, że w aktach administracyjnych, nie ma dowodu wypłaty dodatku pielęgnacyjnego. Znajdujące się w aktach administracyjnych dowody wypłaty renty z ZUS nie obejmują wypłaty tego dodatku.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne będzie prawidłowe wyliczenie kwoty wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem powyższych wskazań. W tym stanie sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe stały się obowiązki nałożone na Sąd z mocy art. 152 ustawy P.p.s.a., bowiem skarżącemu należy się dodatek mieszkaniowy, co najmniej w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...], dlatego do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaskarżona decyzja ma być wykonywana.