Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 573/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 w zw. z  art. 17 ust. 1 pkt 10 i  art. 17 ust. 1b.
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Bożena Suleja, Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi B.W. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając w imieniu Ministra Finansów, na podstawie art. 14 b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) stwierdził, że stanowisko B. W. (dalej zwany wnioskodawcą) przedstawione we wniosku z dnia 4 stycznia 2011 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w planie opcyjnym:

- w części dotyczącej otrzymania opcji na nabycie akcji jest prawidłowe,

- w części dotyczącej realizacji praw z opcji oraz sprzedaży akcji jest nieprawidłowe.

Opisując przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji stan faktyczny organ interpretacyjny podał, że B. W. jest pracownikiem zatrudnionym w spółce kapitałowej z siedzibą na terytorium Polski (dalej: A). Wnioskodawca otrzymuje akcje oraz opcje na akcje spółki amerykańskiej (dalej: A) należącej do tej samej grupy kapitałowej co B. Akcje oraz opcje na akcje przyznawane są wybranym osobom zatrudnionym w B na stanowiskach kierowniczych (dalej: beneficjenci) w ramach akcyjnego i opcyjnego planu motywacyjnego. Koszty i realizacja planów motywacyjnych w całości obciążają C. Brak jest związku pomiędzy uczestnictwem w programie opcyjnym lub akcyjnym, a zakresem wykonywanych obowiązków i wynagrodzeniem otrzymywanym ze stosunku pracy od B przez beneficjentów. Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym.

Plan akcyjny

W ramach planu akcyjnego (ang. Restricted Stock Plan, dalej plan akcyjny) wybrane osoby zatrudnione w B otrzymują bezpośrednio od C prawo do nabycia akcji C. W momencie otrzymania akcji, beneficjent nie ma prawa do ich sprzedaży. Beneficjenci uzyskują prawo do rozporządzania 25 % otrzymanych akcji z upływem każdego kolejnego roku od otrzymania tych akcji.

Tytułem przykładu wnioskodawca podał, iż w przypadku, gdy beneficjent w ramach opisanego powyżej planu akcyjnego otrzyma 100 akcji A w grudniu 2010 r. prawo do rozporządzenia 25% tych akcji uzyska w grudniu 2011 r., a całość będzie mógł sprzedać po 4 latach, czyli w grudniu 2014 r.

Plan opcyjny

W ramach planu opcyjnego (ang. Restricted Stock Plan, dalej: plan opcyjny) osoby zatrudnione w B otrzymują od C opcje dające prawo zakupu akcji A po określonej cenie. W momencie otrzymania opcji beneficjent nie ma prawa do ich realizacji. Z upływem każdego kolejnego roku od uzyskania opcji beneficjenci planu opcyjnego uzyskują prawo do rozporządzania 25 % otrzymanych opcji (analogicznie jak w ramach planu akcyjnego). Realizacja opcji odbywa się poprzez przekazanie brokerowi w USA dyspozycji o zamiarze ich realizacji połączonej z natychmiastową sprzedażą nabytych akcji po bieżącej cenie rynkowej. Pracownik otrzymuje od brokera różnicę pomiędzy ceną nabycia akcji (wynikającą ze zrealizowanych opcji), a ceną zbycia przemnożoną przez liczbę zbywanych akcji. Kwota ta przelewana jest na rachunek pracownika.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Do jakiego źródła przychodów należy zakwalifikować przychody uzyskane w związku z uczestnictwem wnioskodawcy w planie opcyjnym na akcje oraz w jakim momencie powstanie obowiązek podatkowy z tego tytułu?

Przedstawiając zawarte we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji stanowisko B. W. odnośnie kwalifikacji źródła przychodów organ interpretacyjny podał, że zdaniem wnioskodawcy przychody uzyskane w związku z uczestnictwem w planie opcyjnym w A powinny zostać zakwalifikowane jako przychody z kapitałów pieniężnych. Zgodnie z art.17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do katalogu przychodów z kapitałów pieniężnych zalicza się m.in. przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Dla określenia źródła przychodów z tytułu uczestnictwa w programie motywacyjnym (opcyjnym) szczególnie istotne jest uwzględnienie charakteru prawnego otrzymywanego przez beneficjenta przysporzenia majątkowego. W myśl art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pochodne instrumenty finansowe są to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, instrumentami finansowymi są m.in. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne. W związku z tym należy uznać, że opcje na akcje stanowią instrument finansowy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji wnioskodawca stwierdził, że przychód wynikający z realizacji praw związanych z otrzymanymi przez beneficjentów opcjami powinien być kwalifikowany w świetle art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przychód z kapitałów pieniężnych.

Zdaniem wnioskodawcy, w myśl art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 17 ust. 1b tej ustawy, przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, powstają w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Cechą pochodnego instrumentu finansowego, jakim jest opcja na zakup akcji jest to, że nie generuje on przychodów w momencie jego nabycia (niezależnie od formy w jakiej nabycie nastąpiło). W szczególności, otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest bowiem związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej opcję. Beneficjant na tym etapie nie otrzymuje żadnego realnego przysporzenia. Przyznanie opcji na akcje stanowi bowiem jedynie potencjalną możliwość uzyskania korzyści w przyszłości. Nie jest możliwe zatem rozpoznanie przychodu podatkowego w momencie ich otrzymania. W przypadku nabycia opcji na akcje, w dniu ich nabycia nie można stwierdzić, iż ich realizacja przyniesie wymierne skutki ekonomiczne. W ramach planu opcyjnego beneficjent nabywa opcje na dokonanie w określonym terminie w przyszłości zakupu akcji po cenie ustalonej w dniu przyznania opcji (cena historyczna) i ich późniejszych sprzedaży po cenie bieżącej. Dodatnia różnica pomiędzy ceną bieżącą a ich ceną historyczną (stanowiąca element zysku) nie jest przesądzona, ani w żaden sposób zagwarantowana i zależy od bieżącego kursu akcji. Oznacza to, że konkretne przysporzenie majątkowe dla posiadacza opcji powstaje dopiero wtedy, gdy osiągnie on zysk wynikający z realizacji opcji (tj. w analizowanym przypadku, w momencie dokonania rozliczenia polegającego na realizacji opcji poprzez zakup akcji oraz ich natychmiastową sprzedaż).

W opinii wnioskodawcy obowiązek podatkowy nie powstanie zatem ani w momencie przyznania beneficjentowi opcji na akcje, ani w momencie uzyskania prawa do rozporządzania nią. Obowiązek podatkowy powstanie dopiero z chwilą odpłatnego zbycia akcji nabytych po cenie wynikającej z opcji. W momencie odpłatnego zbycia akcji beneficjent będzie też uprawniony na mocy art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w kwocie stanowiącej iloczyn ceny akcji wynikającej z opcji oraz ilości zakupionych akcji. Różnica między obliczonym w powyższy sposób przychodem oraz kosztem jego uzyskania stanowić będzie dochód z kapitałów pieniężnych.

Zdaniem wnioskodawcy, zaprezentowane powyżej stanowisko znajduje poparcie w wiążących interpretacjach przepisów podatkowych wydawanych przez organy podatkowe. Przykładowo, Dyrektor Izby Skarbowej w W. z dnia [...] (interpretacja Znak: [...]) potwierdził, iż samo przyznanie opcji nie rodzi skutku w postaci przychodu ze stosunku pracy, ponieważ przyznanie opcji na akcje stanowi jedynie potencjalną możliwość uzyskania korzyści w przyszłości, zaś przychód powstanie dopiero w momencie ewentualnego zbycia przyznanych akcji i stanowić będzie zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródło przychodów z kapitałów pieniężnych. Także Dyrektor Izby Skarbowej w K. w interpretacji z dnia [...] (Znak: [...]) uznał za prawidłowe twierdzenie, że w momencie realizacji prawa z Planu [...] (dotyczącego pochodnych instrumentów finansowych zbliżonych w swojej konstrukcji do opcji na akcje) powstaje przychód z kapitałów pieniężnych (por. także interpretacje z [...]r., znak: [...]oraz z dnia [...]znak [...]).

W konkluzji wnioskodawca stwierdził, że beneficjent planu opcyjnego w związku z otrzymaniem i realizacją opcji powinien rozpoznać przychód z kapitałów pieniężnych i wykazać dochód w wysokości różnicy pomiędzy ceną sprzedanych akcji a kosztami nabycia akcji (wynikającymi ze zrealizowanych opcji). Dochód powinien być wykazany w zeznaniu podatkowym PIT-38, o którym mowa w art. 45 ust. 1 a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za okres, w którym nastąpi sprzedaż akcji nabytych wskutek realizacji posiadanych opcji.

Ocenę stanowiska wnioskodawcy organ interpretacyjny rozpoczął od przytoczenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przywołano także treść art. 11 ust. 1 wspomnianej ustawy, na mocy którego przychodami z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. l pkt 6, 9, i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wyjaśniono również, że przez pochodne instrumenty finansowe, zgodnie z definicją zawartą w art. 5a pkt 13 ww. ustawy, rozumie się instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384). Przytoczywszy ostatni z wymienionych przepisów organ interpretacyjny stwierdził, że ustawa o obrocie instrumentami finansowymi nie zawiera legalnej definicji opcji. Określa jedynie, że m.in. opcje kupna/sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, stanowią instrumenty finansowe nie będące papierami wartościowymi (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W dalszych wywodach wyjaśniono, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że opcja jest pochodnym instrumentem finansowym, dającym posiadaczowi prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem bazowym (a wiec do kupna lub sprzedaży akcji, walut, indeksów giełdowych itd.) w przyszłym terminie, po cenie z góry określonej. Źródłem powstania opcji jest kontrakt opcyjny, będący umową, w której jedna strona zobowiązuje się, na żądanie drugiej strony, do kupna lub sprzedaży w określonym momencie w przyszłości oznaczonej liczby akcji po z góry ustalonej cenie albo do dokonania rozliczenia pieniężnego, gdzie nie ma miejsca faktyczna dostawa instrumentu bazowego, a jedynie realizacja kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości tego instrumentu.

Realizacja praw wynikających z opcji może zatem nastąpić poprzez wybór jednego z dwóch następujących wariantów:

1. nabycie akcji (lub innego instrumentu bazowego) wystawcy opcji po cenie;

określonej w momencie przyznania opcji,

2. otrzymanie od wystawcy opcji kwoty rozliczenia odpowiadającej wartości

instrumentu bazowego.

Kontynuując organ interpretacyjny stwierdził, że z opisanego stanu faktycznego wynika, iż wnioskodawca w ramach planu motywacyjnego otrzyma opcje dające prawo zakupu akcji.

Skonstatowano zatem, że samo otrzymanie opcji przez wnioskodawcę nie rodzi skutku w postaci przychodu. W momencie otrzymania opcji nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych. Otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie stanowi bowiem, zdaniem organu interpretacyjnego, nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie jest związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej opcję.

Dalej organ wskazał, że z wniosku wynika także, iż realizacja opcji dającej prawo do zakupu akcji po określonej cenie następuje poprzez przekazanie brokerowi w USA dyspozycji o zamiarze ich realizacji; połączonej z natychmiastową sprzedażą nabytych akcji po bieżącej cenie rynkowej. Pracownik otrzymuje od brokera różnicę pomiędzy ceną nabycia akcji (wynikającą ze zrealizowanych opcji), a ceną zbycia przemnożoną przez liczbę zbywanych akcji. Kwota ta przelewana jest na rachunek pracownika.

W świetle przytoczonego stanu faktycznego stwierdzono więc, że w przypadku zrealizowania przez wnioskodawcę opcji, czyli praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, powstanie przychód, który należy zakwalifikować do źródła przychodów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli do kapitałów pieniężnych.

Następnie organ interpretacyjny dodał, że stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy przychód określony w ust. 1 pkt 10 powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Jednocześnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Powyższe oznacza, że przychód z realizacji praw wynikających z opcji jest przychodem należnym, do powstania którego nie jest konieczne jego otrzymanie.

Dalej wyjaśniono, że zbycie akcji nie stanowi realizacji opcji. Jest natomiast kolejną czynnością podlegającą opodatkowaniu. Połączenie w planie motywacyjnym momentu realizacji opcji z ich natychmiastową sprzedażą nie wpływa w jakikolwiek sposób na rozróżnienie tylko jednego - zamiast dwóch - momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. O powstaniu przychodu należy bowiem mówić zarówno w momencie realizacji opcji, jak i w momencie sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji opcji.

Zdaniem organu interpretacyjnego przeniesienie momentu opodatkowania na czynność zbycia (sprzedaży) poprzez pominięcie realizacji opcji nie ma oparcia w obowiązujących przepisach. Fakt, iż w planie motywacyjnym, w którym bierze udział wnioskodawca, realizacja opcji poprzez zakup akcji jest połączona z ich natychmiastową sprzedażą nie uzasadnia wyłączenia z opodatkowania czynności niewątpliwie wcześniej niż to zbycie podlegającej opodatkowaniu, tj. realizacji pochodnych instrumentów finansowych (opcji). Wnioskodawca otrzymał bowiem opcję dająca prawo zakupu akcji po określonej cenie. Istotą opcji nie jest zatem sprzedaż tych akcji, ale ich nabycie za określoną cenę. Realizacja opcji jest więc równoznaczna z nabyciem akcji po umówionej cenie. Tym samym przychód z tytułu realizacji opcji powstanie w dacie nabycia akcji spółki A i będzie równy wartości rynkowej akcji nabytych w wyniku realizacji praw wynikających z opcji.

Reasumując tę część rozważań organ interpretacyjny stwierdził, że nie ma żadnych prawnych podstaw, aby przychód z realizacji praw z opcji utożsamiać z przychodem ze sprzedaży akcji. Opcje dotyczyły praw do zakupu akcji i realizacja opcji polegała na nabyciu akcji. Fakt, iż wnioskodawca zlecił odpłatne zbycie akcji natychmiast po ich nabyciu nie oznacza, że można pominąć moment realizacji praw z opcji i poprzestać wyłącznie na zbyciu akcji. O obowiązku podatkowym z obu tytułów nie decyduje okres czasu jaki upłynął między realizacją prawa z opcji, czyli nabyciem akcji a ich sprzedażą. Skonstatowano zatem, że w momencie realizacji praw z opcji, czyli w momencie nabycia akcji wnioskodawca powinien rozpoznać przychód z kapitałów pieniężnych.

Następnie przytoczono art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, akcentując, że od dochodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Dochodem tym jest (stosownie do treści art. 30b ust. 2 pkt 3 ww. ustawy) różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a. W opisanym stanie faktycznym – jak dalej odnotował organ interpretacyjny - wnioskodawca nie będzie mógł pomniejszyć kwoty przychodu o koszty uzyskania przychodu, gdyż z wniosku nie wynika, aby poniósł wydatki na nabycie ww. opcji. W konsekwencji kwota dochodu równała się będzie kwocie przychodu osiągniętego z realizacji praw pochodnych.

Następnie omówiono kwestię prawnopodatkowych skutków sprzedaży akcji otrzymanych w wyniku realizacji opcji. W tym zakresie stwierdzono, że zbycie akcji nabytych w ramach opisanego we wniosku planu motywacyjnego należy zakwalifikować, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, również jako przychód z kapitałów pieniężnych. Dochodem tym jest (stosownie do art. 30 b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub ust. 1g, lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14. Zważywszy na treść art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy podatkowej organ interpretacyjny stwierdził, że dopiero z chwilą sprzedaży akcji ustala się koszty, które warunkują ich nabycie oraz sprzedaż. Wskazano również, iż w praktyce istotną przesłanką zaliczenia poniesionego przez podatnika wydatku do kosztów uzyskania przychodu jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między tym wydatkiem, a osiągniętym przychodem. W niniejszym przypadku wnioskodawca nabędzie akcie po cenie ustalonej w dniu przyznania opcji (cena historyczna). Kosztem uzyskania przychodów będą więc wydatki faktycznie poniesione przez podatnika na nabycie akcji oraz ewentualne opłaty związane ze sprzedażą tych akcji, czyli np. opłaty manipulacyjne.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia 22 kwietnia 2011 r. pełnomocnik wnioskodawcy podniósł zarzut naruszenia art. 2 oraz art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu wskazanych zarzutów wyrażono pogląd, że stanowisko organu interpretacyjnego prowadzi do podwójnego opodatkowania, a tym samym narusza konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywatela do stosowanego prawa (art. 2 Konstytucji), zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji), a także zasadę ochrony własności, o której mowa w art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji. Posługując się przykładem matematycznym (gdzie wartość rynkowa akcji w dniu nabycia wynosi 16 USD, cena nabycia jednej akcji z opcji – 15 USD, a cena sprzedaży 1 akcji przez wnioskodawcę – 16 USD) pełnomocnik strony wskazał, że wnioskodawca uzyskując faktyczne przysporzenie w wysokości 1 USD (różnica pomiędzy ceną jaką zapłacił za jedną akcję a ceną uzyskaną ze sprzedaży tej akcji) płaci podatek podwójnie – w sumie od dochodu w wysokości 17 USD. Zarzucił także, iż w zaskarżonej interpretacji nakazano dwukrotne rozpoznanie przychodu z tytułu obrotu tymi samymi akcjami – pierwszy raz w momencie nabycia ich po preferencyjnej cenie, ale według ceny rynkowej, a następnie w momencie ich zbycia, a zastosowanie się do niej prowadzi do sytuacji, w której podatek trzykrotnie przekracza osiągnięty zysk.

Rozwijając zaś zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazano w szczególności, że wnioskodawca w momencie nabycia akcji nie dysponuje rzeczywistym zyskiem, a wartość akcji na etapie ich nabycia ma jedynie wirtualny charakter. W praktyce może się okazać się nawet, że wartość rynkowa akcji będzie niższa niż cena ich nabycia wynikająca z posiadanych przez wnioskodawcę opcji. W takim przypadku zastosowanie się do wydanej interpretacji prowadziłoby do konieczności zapłaty podatku również w sytuacji poniesienia ekonomicznej straty i braku powstania po stronie wnioskodawcy jakiegokolwiek przysporzenia.

Na potwierdzenie przedstawionego stanowiska przytoczono fragment wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 567/09, w którym stwierdzono, że "w ciągu następujących po sobie zdarzeń (istotnych z punktu widzenia powstania obowiązku podatkowego), poczynając od uzyskania przez pracowników Spółki opcji bądź przyrzeczenia od A. (GB) otrzymania na preferencyjnych warunkach jej akcji, poprzez realizację tego przyrzeczenia objawiającą się w faktycznym nabyciu lub objęciu tych akcji, a na zbyciu tych akcji przez pracowników kończąc - podlegający opodatkowaniu dochód pojawia się jedynie na tym ostatnim etapie, a jego źródłem jest przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p d.o.f.".

Przywołano także interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia

[...] nr [...] i nr [...], w których wskazano, że przychód z tytułu przyznania pracownikom opcji na akcje powstanie dopiero w momencie sprzedaży akcji przez beneficjenta programu.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 26 maja 2011 r. organ interpretacyjny stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W skardze na powyższą interpretację indywidualną pełnomocnik B. W. (dalej zwany skarżącym) podniósł zarzut naruszenia art. 2 oraz art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i uznanie stanowiska wnioskodawcy zawartego we wniosku za prawidłowe oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny oraz dotychczasowy przebieg postępowania interpretacyjnego. W uzasadnieniu wskazanych zarzutów wyrażono pogląd, że stanowisko organu interpretacyjnego prowadzi do podwójnego opodatkowania, a tym samym narusza konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywatela do stosowanego prawa (art. 2 Konstytucji), zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji), a także zasadę ochrony własności, o której mowa w art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji. Posługując się przykładem matematycznym (gdzie wartość rynkowa akcji w dniu nabycia wynosi 16 USD, cena nabycia jednej akcji z opcji – 15 USD, a cena sprzedaży 1 akcji przez wnioskodawcę – 16 USD) pełnomocnik strony wskazał, że wnioskodawca uzyskując faktyczne przysporzenie w wysokości 1 USD (różnica pomiędzy ceną jaką zapłacił za jedną akcję a ceną uzyskaną ze sprzedaży tej akcji) płaci podatek podwójnie – w sumie od dochodu w wysokości 17 USD. Zarzucił także, iż w zaskarżonej interpretacji nakazano dwukrotne rozpoznanie przychodu z tytułu obrotu tymi samymi akcjami – pierwszy raz w momencie nabycia ich po preferencyjnej cenie, ale według ceny rynkowej, a następnie w momencie ich zbycia, a zastosowanie się do niej prowadzi do sytuacji, w której podatek trzykrotnie przekracza osiągnięty zysk.

Rozwijając zaś zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazano w szczególności, że wnioskodawca w momencie nabycia akcji nie dysponuje rzeczywistym zyskiem, a wartość akcji na etapie ich nabycia ma jedynie wirtualny charakter. W praktyce może się okazać się nawet, że wartość rynkowa akcji będzie niższa niż cena ich nabycia wynikająca z posiadanych przez wnioskodawcę opcji. W takim przypadku zastosowanie się do wydanej interpretacji prowadziłoby do konieczności zapłaty podatku również w sytuacji, gdy poniesienia ekonomicznej straty i braku powstania po stronie wnioskodawcy jakiegokolwiek przysporzenia.

Na potwierdzenie przedstawionego stanowiska przytoczono prezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa tezę (zaaprobowaną przez NSA w orzeczeniu z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1665/10) zawartą w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 567/09.

W konkluzji pełnomocnik skarżącego stwierdził, że obowiązek podatkowy powstanie wyłącznie z chwilą odpłatnego zbycia akcji nabytych po cenie wynikającej z opcji. W momencie tegoż zbycia wnioskodawca będzie też uprawniony na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w kwocie stanowiącej iloczyn ceny akcji wynikającej z opcji oraz ilości zakupionych akcji. Różnica pomiędzy obliczonym w powyższy sposób przychodem oraz kosztem jego uzyskania będzie stanowić dochód z kapitałów pieniężnych.

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo, nawiązując do zarzutów skargi wskazano, że skarżący sam sobie przeczy, gdyż z jednej strony we własnym stanowisku uznaje kwalifikację przychodu z realizacji praw związanych z opcjami według art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a z drugiej strony stwierdza, że obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą odpłatnego zbycia akcji. Strona dostrzega zatem normę zawartą we wspomnianym przepisie, ale bezpodstawnie odmawia jego stosowania. Omawiana regulacja nakazuje rozpoznawanie źródła przychodu z tytułu realizacji praw z opcji bez względu na wysokość osiągniętego z tego tytułu zysku ani też na czasokres, w którym nastąpi sprzedaż akcji. Nabycie akcji stanowiące realizację praw z opcji i sprzedaż akcji stanowią dwa różne, stanowiące osobną podstawę opodatkowania, zdarzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 202 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również p.p.s.a., kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach uchyla tę interpretację.

Zaskarżona interpretacja dotyczy kwestii momentu powstania i źródła przychodu wynikającego z uczestnictwa (wnioskującej o wydanie interpretacji) osoby fizycznej w motywacyjnym planie opcyjnym. Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku inicjującym postępowanie interpretacyjne wynika, że w ramach wspomnianego planu pracownik polskiej spółki kapitałowej otrzymuje nieodpłatnie opcje dające mu prawo zakupu akcji spółki amerykańskiej (należącej do tej samej grupy kapitałowej co zatrudniająca wnioskodawcę spółka polska) po określonej cenie z zastrzeżeniem, że prawo do ich realizacji uzyska z upływem kolejnych lat od daty otrzymania opcji (po upływie kolejnych lat od daty otrzymania opcji prawo to nabędzie w odniesieniu do kolejnych 25% pakietu). Realizacja opcji odbywa się poprzez przekazanie brokerowi w USA dyspozycji o zamiarze ich realizacji połączonej z natychmiastową sprzedażą nabytych akcji po bieżącej cenie rynkowej.

Zdaniem wnioskodawcy uczestnictwo w planie opcyjnym na opisanych powyżej zasadach skutkuje wyłącznie uzyskaniem – w momencie zbycia akcji zakupionych po cenie wynikającej z opcji - przychodu z kapitałów pieniężnych (art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W ocenie organu interpretacyjnego beneficjent planu opcyjnego uzyskuje przychód ze źródła, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 w momencie realizacji opcji, tj. nabycia akcji po cenie wynikającej z opcji i jest on równy wartości rynkowej akcji nabytych w wyniku realizacji praw wynikających z opcji. Zbycie akcji (w analizowanym stanie faktycznym następujące bezpośrednio po zrealizowaniu praw z opcji) generuje natomiast przychód z kapitałów pieniężnych, czyli ze źródła, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Koszt uzyskania tego przychodu stanowią wydatki poniesione przez podatnika na nabycie akcji (wynikające z ceny historycznej określonej w opcji oraz ewentualne opłaty związane ze sprzedażą tych akcji, czyli np. opłaty manipulacyjne).

Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się zatem zasadniczo na problematyce skutków podatkowych związanych ze zrealizowaniem opcji na akcje spółki amerykańskiej. Strony są natomiast zgodne co do tego, że otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie generuje przychodu, gdyż nie stanowi jakiegokolwiek przysporzenia w majątku beneficjenta tego planu.

Na mocy z art. 5 a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 211, poz. 1384) opcje są pochodnymi instrumentami finansowymi. Zapewniają one posiadaczowi prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem finansowym, w tym m.in. – tak jak wskazano to w analizowanym stanie faktycznym – nabycia w określonym momencie za z góry ustaloną cenę oznaczonej liczby akcji. W konsekwencji przychód ze zrealizowania tych opcji stanowi przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy podatkowej, gdyż powstaje w związku z realizacją praw wynikających

z pochodnych instrumentów finansowych.

Moment rozpoznania tego przychodu jest – jak zasadnie stwierdził organ interpretacyjny – wskazany wprost w art. 17 ust. 1 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że przychód określony w art. 17 ust. 1 pkt 10 powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Przychód ten jest w myśl art. 11 ust. 1 tej ustawy przychodem należnym, do powstania którego nie jest konieczne jego otrzymanie.

Podkreślić należy, iż okoliczność, że w analizowanym stanie faktycznym zbycie akcji nabytych w ramach realizacji opcji następuje bezpośrednio po ich nabyciu nie może przesądzać o dopuszczalności wyłączenia stosowania wskazanej powyżej regulacji i nierozpoznania przychodu związanego z realizacją opcji. Pominięcie normy zawartej w art. 17 ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może także wynikać z aspektów ekonomicznych, tj. ewentualnej niekorzystnej dla podatnika relacji pomiędzy określoną w opcji (historyczną) ceną nabycia akcji a ceną jaka uzyskana zostanie z ich sprzedaży. W tym kontekście podniesiony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uznać należy za niezasadny.

Nie budzą także zastrzeżeń Sądu przyjęte przez organ interpretacyjny zasady ustalenia podlegającego opodatkowaniu dochodu z realizacji opcji (na mocy art. 30 b ust. 2 pkt 3 jest to różnica pomiędzy sumą przychodów uzyskanych z realizacji opcji a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy podatkowej) oraz konstatacja organu, że w analizowanym stanie faktycznym wnioskodawca nie będzie mógł pomniejszyć przychodu o koszty jego uzyskania, gdyż z zawartych we wniosku informacji nie wynika, aby zostały one przez niego poniesione (finansowanie całości planu opcyjnego zapewnia spółka amerykańska). Prawidłowo także wskazał organ interpretacyjny, że (w myśl art. 30 b ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) dopiero z chwilą sprzedaży akcji ustala się koszty, które warunkują ich nabycie oraz sprzedaż, w ramach których podatnik będzie mógł uwzględnić wydatki poniesione na zakup akcji nabytych po cenie historycznej wynikającej z opcji oraz ewentualne opłaty związane ze sprzedażą tych akcji.

Jak więc wykazano powyżej zaskarżona interpretacja zawiera prawidłową analizę prawnopodatkowych skutków uczestnictwa skarżącego w motywacyjnym planie opcyjnym. Analiza ta odnosi się, ze względu na istotę postępowania interpretacyjnego, do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę we wniosku inicjującym postępowanie interpretacyjne. Wyodrębnienie dwóch zdarzeń skutkujących uzyskaniem przychodu z kapitałów pieniężnych, tj. realizacji opcji oraz zbycia akcji nabytych w ramach zrealizowania praw wynikających z tych opcji znajduje – jak wykazano we wcześniejszych rozważaniach Sądu - pełne oparcie w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Za niezasadny uznać zatem należy zarzut naruszenia art. 2, art. 7, art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji RP, który strona skarżąca upatruje w nierespektowaniu przez organ interpretacyjny zakazu podwójnego opodatkowania.

Stwierdzenie legalności zaskarżonej interpretacji nakazuje oddalić skargę, o czym orzeczono w oparciu o art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.