Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 38/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2007r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. w dniu [...]r., po rozpoznaniu wniosku W. P., złożonego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. w dniu [...]r., przyznano stronie dodatek mieszkaniowy na okres od 1 października [...]r. do 31 marca [...]r. w kwocie [...]zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała czasokres, na który przyznano jej przedmiotowe świadczenie, wskazując, że poprzednio dodatek mieszkaniowy otrzymywała w okresie od 1 marca [...]r. do 31 sierpnia [...]r.

Odwołujący się oświadczył, że w dniu 31 sierpnia [...] r. złożył w Oddziale Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który nie został przyjęty z uwagi na brak podpisu administratora budynku. Uzyskanie wspomnianego podpisu zostało uzależnione od niezwłocznej wpłaty kwoty [...]zł na konto Zarządu Nieruchomości [...], co z uwagi na godziny popołudniowe okazało się możliwe dopiero w dniu 1 września [...]r. ( przedłożono dowód wpłaty dokonanej w dniu 1 września [...]r.).

Strona wskazała, że opisane powyżej postępowanie pracownika organu administracji może być zakwalifikowane jako przestępstwo z art. 191 § 1 kodeksu karnego i oświadczyła, że analogiczny przebieg zdarzeń miał już miejsce w [...]r.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. jest prawidłowa i zgodna z zasadami regulującymi tryb i warunki przyznawania dodatków mieszkaniowych określonymi w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.). Dalej organ II instancji wyjaśnił, że jak wynika z przepisu art. 3 ust. 1 powołanej ustawy od dnia 1 stycznia 2005 r. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny lub nie posiadającym takiego tytułu, ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. Dodatek mieszkaniowy, zgodnie z treścią bezwzględnie obowiązującego, art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku.

Organ odwoławczy wskazał, że skoro strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu 1 września [...]r. (co potwierdza data wpływu umieszczona na wniosku), to zasadnie organ I instancji przyznał jej należne świadczenie za okres rozpoczynający się 1 października [...]r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że powyższe zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych obowiązują od dnia 1 stycznia 2002 r., tj. od daty wejścia w życie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skoro zatem – jak wynika z treści odwołania – strona pobierała już wcześniej wskazane świadczenie, to powinna znać zasady jego przyznawania. Jeżeli więc wnioskodawca zamierzał otrzymywać dodatek mieszkaniowy począwszy do 1 września [...]r., to w jego interesie leżało złożenie wniosku o dodatek mieszkaniowy w ustawowym terminie, tj. najpóźniej w dniu 31 sierpnia [...]r.

Powyższą decyzję doręczono W. P. w dniu [...]r., a pismem z dnia [...]r., złożonym w siedzibie organu odwoławczego w dniu [...]r., strona zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze strona ponownie wskazała na okoliczności przedstawione w odwołaniu, akcentując, że w dniu 31 sierpnia [...]r. odmówiono jej w Terenowym Punkcie Pomocy Społecznej nr [...] w K. przyjęcia wniosku o dodatek mieszkaniowy z uwagi na brak podpisu administratora nieruchomości. Wniosek został podpisany dopiero w dniu 1 września [...]r., po otrzymaniu przez zarządcę domu dowodu wpłaty, której dokonanie było możliwie dopiero w tym dniu.

Wobec opisanych okoliczności skarżący podniósł, że wniosek rozpatrzono formalnie zgodnie z prawem, ale naruszenie prawa nastąpiło na etapie przygotowawczym, w toku którego pracownicy organu administracji dopuścili się przestępstwa z art. 191 § 2 Kodeksu karnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, organ II instancji wyjaśnił, iż strona nie udowodniła, że złożyła wniosek o dodatek mieszkaniowy w dniu 31 sierpnia [...]r., a uzależnienie potwierdzenia wniosku o dodatek mieszkaniowy od spłaty zaległości czynszowych jest sprawą wewnętrzną pomiędzy zarządcą domu a lokatorem, w którą organ administracji nie może ingerować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.

Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego

w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a.

W skardze inicjującej postępowanie sądowe w niniejszej sprawie skarżący domaga się sądowej kontroli czasokresu, na który przyznano mu dodatek mieszkaniowy i uwzględnienia, że świadczenie to powinno być przyznane od września [...]r. W uzasadnieniu skargi (a także w odwołaniu), strona podaje, że zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy w K. w dniu 31 sierpnia [...]r. z zamiarem złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Pracownik organu odmówił jednak przyjęcia wniosku, gdyż nie był on potwierdzony przez zarządcę nieruchomości zamieszkiwanej przez skarżącego.

Wobec powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.). dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku, w drodze decyzji, która powinna być wydana w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku oraz doręczona wnioskodawcy i zarządcy lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny.

Datą wszczęcia postępowania o przyznanie tego świadczenia jest dzień, w którym do organu właściwego wpłynęło podanie zawierające żądanie przyznania dodatku mieszkaniowego. Osoba uprawniona do otrzymywania dodatku mieszkaniowego sama zatem kształtuje swoją sytuację poprzez składanie wniosków w odpowiednich terminach.

Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Za takie przepisy szczególne uznać należy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), które określa wzór wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wskazuje ono, że jednym z integralnych elementów wniosku jest podpis zarządcy nieruchomości zamieszkiwanej przez wnioskodawcę (składany w pozycji 12), potwierdzający zgodność poszczególnych danych ujawnionych przez stronę ze stanem faktycznym.

Na mocy art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Obowiązki organu administracji określone w przywołanym przepisie nie mogą być wyłączone w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Okoliczność, że wspomniany podpis zarządcy stanowi integralny element wniosku, a ewentualna odmowa złożenia tego podpisu nie podlega ingerencji organu rozpoznającego wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie wyklucza dopuszczalności uzupełnienia braku tego podpisu poprzez przedłożenie osobnego dokumentu, w którym zarządca nieruchomości potwierdzi zgodność (odrębnie wyszczególnionych) danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym (w przeciwnym razie konieczny byłby zwrot wniosku do uzupełnienia).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że organ I instancji pominął w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ustalenia dotyczące okoliczności złożenia wniosku wszczynającego postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy natomiast po rozpoznaniu odwołania (w którym strona zakwestionowała odmowę przyjęcia wniosku w dniu 31 sierpnia [...]r. oraz czasokres, na który przyznano jej świadczenie) stwierdził, że obowiązkiem strony, która pobierała uprzednio dodatek mieszkaniowy jest znajomość zasad dotyczących wnioskowania o to świadczenie. W tym stanie rzeczy organ II instancji stwierdził, że jeżeli strona zamierzała otrzymywać dodatek mieszkaniowy począwszy od września [...]r., to zobowiązana była złożyć wniosek najpóźniej w dniu 31 sierpnia [...]r.

Nie kwestionując zasady, zgodnie z którą ignorantia iuris nocet wskazać należy, iż ustawodawca nie uzależnia stosowania procedury określonej w art. 64 § 2 k.p.a. od stopnia znajomości prawa przez strony postępowania ani też od częstotliwości z jaką wnioskują one o poszczególne świadczenia. Podkreślić również trzeba, że analizowany przepis nie przewiduje gradacji uchybienia wymogom określonym w przepisach szczególnych.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organ II instancji zobowiązany był (zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 7 i art. 77 k.p.a.) ustalić przebieg zdarzeń, które według oświadczenia odwołującego się miały miejsce w dniu 31 sierpnia [...]r. i ocenić, czy organ I instancji nie naruszył art. 64 § 2 k.p.a. Wbrew bowiem twierdzeniom organu odwoławczego zawartym w odpowiedzi na skargę to nie strona, zobowiązana jest udowodnić, że złożyła wniosek w dniu 31 sierpnia [...]r., a właściwy organ administracji zobligowany jest do dokonania ustaleń w tym zakresie.

Opisane naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie stanowi jedynej przesłanki uwzględnienia skargi.

Sąd, który zgodnie z art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi poddał również kontroli zasady ustalenia kwoty należnego stronie dodatku mieszkaniowego.

W tym kontekście zauważyć należy na wstępie, że zgodnie z art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, liczby jego członków, powierzchni użytkowej zajmowanego mieszkania oraz wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie tego lokalu.

Organy obu instancji, w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustaliły, że wysokość należnego stronie świadczenia stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w art. 6 ust. 3-6 powołanej ustawy, przypadającymi na powierzchnię normatywną zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 10 % dochodów wieloosobowego gospodarstwa domowego. Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto - zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), który obowiązywał w dacie wydania decyzji - 90 % wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem z mieszkania.

Wspomniany § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05, Dz.U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) uznany za niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10 % nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności w art. 6 ust. 1(...), a upoważnienie do określenia w tym rozporządzeniu odstępstw od regulacji ustawowej nie wynika z jednoznacznej i szczegółowej treści przepisu ustawy."

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi natomiast, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niegodności z ustawą aktu normatywnego, w oparciu o który wydana została ostateczna decyzja administracyjna może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie określonym w art. 145 a k.p.a.

Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Ustalenie wysokości przyznanego skarżącemu dodatku mieszkaniowego w oparciu o przepis rozporządzenia uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą mieści się zatem w dyspozycji art. 145 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ponowienie rozpatrując sprawę właściwy organ uwzględni powyższe wskazania, wyjaśni okoliczności złożenia wniosku, prawidłowo określi czasokres, w którym strona uprawniona jest do pobierania dodatku mieszkaniowego oraz dokona weryfikacji wyliczenia kwoty tego świadczenia. Usunięcie wskazanych uchybień wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co czyni zasadnym uchylenie decyzji organów obu instancji.

Wobec powyższego Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.