Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 864/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 ust. 6 ,146 ust. 1 pkt 3, art. 149 ust. 1 i ust. 3, ,,,art. 132, art. 139, art. 149, art. 152
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2009 r. wydaną na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) zwanej dalej ustawą o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., będącego organem założycielskim NZOZ A. P. z siedzibą w Ł., zwanego dalej skarżącym, od decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...]stycznia 2009 r., oddalającej odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w zakresie: badania rezonansu magnetycznego, na terenie województwa mazowieckiego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 29 października 2008 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił konkurs ofert Nr [...], na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. w rodzaju świadczeń: ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie: badania rezonansu magnetycznego (MR) na terenie województwa mazowieckiego. W ogłoszeniu przedmiotowego postępowania wskazano wartość zamówienia nie większą niż 9.956.000,00 zł na cały okres rozliczeniowy.

Oferty mogły składać podmioty będące świadczeniodawcami w rozumieniu obowiązujących przepisów oraz spełniające wymagania określone w:

- zarządzeniu Nr 76/2008/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 3 października 2008 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,

- zarządzeniu Nr 80/2008/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 14 października 2008 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna,

- zarządzenia Nr 86/2008/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 16 października 2008 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,

- zarządzenia Nr 99/2008/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 28 października 2008 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Skarżący, w wyniku ogłoszenia przedmiotowego konkursu złożył ofertę Nr [...].

Pismem z dnia 21 listopada 2008 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych w terminie do dnia 26 listopada 2008 r., pod rygorem odrzucenia oferty, poprzez złożenie decyzji o wpisie do rejestru zakładów opieki zdrowotnej wojewody lub Ministra Zdrowia, albo wypisu z takiego rejestru, wystawionego nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert, innych dokumentów lub oświadczeń, których wymóg przekazania został określony w szczegółowych materiałach informacyjnych załącznika nr 5 do zarządzenia Nr 76/2008/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (wzór podpisu).

W odpowiedzi na ww. pismo komisji ofertowej skarżący pismem z dnia 25 listopada 2008 r. wyjaśnił, że A. Sp. z o.o. (na dzień składania przedmiotowych wyjaśnień) jest w trakcie rejestracji i podziału struktury organizacyjnej na poziomie komórek organizacyjnych. W załączeniu przedłożono kserokopię wniosku rejestracyjnego potwierdzonego przez Centrum Zdrowia Publicznego w Łodzi. Zaktualizowana Księga Rejestrowa zostanie przedłożona najpóźniej do dnia rozstrzygnięcia konkursu ofert.

Skarżący nie uzupełnił braku formalnego oferty, gdyż - pomimo wezwania - nie złożył decyzji o wpisie do rejestru zoz komórki organizacyjnej z miejscem udzielania świadczeń zgodnym z obszarem kontraktowania.

Pismem z dnia 26 listopada 2009 r. komisja konkursowa zawiadomiła skarżącego o odrzuceniu oferty w związku z niespełnieniem wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach.

W części jawnej postępowania komisja konkursowa, w dniu [...] listopada 2008 r., przyjęła do dalszego postępowania 4 oferty. Oferta skarżącego została odrzucona z uwagi na wskazane powyżej uchybienia.

W dniu [...] grudnia 2008 r. wpłynął do Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ protest skarżącego na czynność komisji konkursowej dokonaną w dniu [...] listopada 2008 r. dotyczącą odrzucenia oferty. Skarżący zarzucił komisji konkursowej naruszenie art. 149 ust. 1 ustawy o świadczeniach, gdyż odrzucenie oferty pozbawione było podstawy prawnej w znaczeniu proceduralnym (brak wskazania podstawy prawnej odrzucenia oraz uzasadnienia decyzji) i materialnoprawnym (brak przepisu prawa mogącego być podstawą odrzucenia oferty spełniającej wszystkie warunki), przyjęcie kryteriów oceny formalno-prawnej oferty, które nie zostały określone przez Narodowy Fundusz Zdrowia ani przepisy prawa powszechnie obowiązującego, naruszenie art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach poprzez wezwanie oferenta do uzupełnienia dokumentów złożonych i znajdujących się w ofercie, naruszenie art. 134 ustawy o świadczeniach poprzez ograniczenie, wbrew przepisom prawa zasady równego traktowania oferentów oraz uczciwej konkurencji.

W związku z postawionymi zarzutami skarżący wniósł o: uwzględnienie protestu jako uzasadnionego; zawieszenie postępowań w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej do czasu rozpatrzenia protestu; powtórzenie zaskarżonych czynności przez komisję konkursową na podstawie art. 153 ust. 6 ustawy o świadczeniach i dokonanie ponownej oceny ofert w części jawnej konkursu oraz zakwalifikowanie ich do części niejawnej postępowania.

W powiadomieniu skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. o rozstrzygnięciu protestu poinformowano skarżącego, iż komisja konkursowa postanowiła oddalić protest, stwierdzając jego bezzasadność.

W uzasadnieniu podano, że świadczeniodawca, który składa ofertę w przedmiotowym postępowaniu powinien posiadać miejsce udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na terenie województwa mazowieckiego. Natomiast z dokumentów przedstawionych w ofercie wynika, iż warunek ten nie został spełniony, gdyż jedynym wyodrębnionym miejscem udzielania świadczeń wykazanym w wypisie rejestru wojewody jest teren województwa łódzkiego, tj. Ł., ul. [...]. Wyjaśniono, że zgodnie z zarządzeniem Prezesa NFZ z dnia 3 października 2008 r. Nr 76/2008/DSOZ w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przez miejsce udzielania świadczeń rozumie się pomieszczenie lub zespół pomieszczeń oferenta lub podwykonawcy oferenta, w tej samej lokalizacji, powiązanych funkcjonalnie organizacyjnie, w celu wykonywania świadczeń określonego rodzaju. W związku z powyższym, komisja konkursowa wezwała skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w terminie do dnia 26 listopada 2008 r. pod rygorem odrzucenia oferty. Skarżący nie przedłożył we wskazanym terminie wypisu z rejestru zakładów opieki zdrowotnej wojewody z wyodrębnioną komórką organizacyjną na terenie województwa mazowieckiego. W uzasadnieniu wskazano również na jednoznaczne zdefiniowanie przez Prezesa NFZ w zarządzeniu z dnia 14 października 2008 r. Nr 80/2008/DSOZ w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, pojęcia lokalizacji jako budynku lub zespołu budynków oznaczonych tym samym adresem, w którym zlokalizowane jest miejsce udzielania świadczeń. Jednocześnie podniesiono, że ofertę odrzucono na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach w związku z niespełnieniem wymaganych warunków określonych w przepisach prawa i warunków określonych przez Prezesa NFZ.

Podkreślono, że skarżący złożył oświadczenie (załącznik nr 2 do zarządzenia Nr 76/2008/DSOZ Prezesa NFZ), w którym potwierdził, iż zapoznał się z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów i nie zgłaszał do nich zastrzeżeń oraz przyjął je do stosowania.

Rozstrzygnięcie postępowania prowadzonego w trybie konkursu ofert nastąpiło w dniu [...] grudnia 2008 r.

Skarżący, pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. złożył odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego do Dyrektora Mazowieckiego OW NFZ, zarzucając mu w szczególności:

• naruszenie art. 132 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 41 lit. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez zastosowanie w toku postępowania konkursowego zasad innych niż wskazane w dziale VI ustawy o świadczeniach oraz przyjęcie definicji świadczeniodawcy niewynikającej z przepisów prawa;

• przeprowadzenie postępowania konkursowego w oparciu o niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa - a zatem nieważny z mocy art. 58 Kodeksu cywilnego przepis § 12 ust. 2 zarządzenia Prezesa NFZ Nr 80/2008/DSOZ, który wyklucza z grona świadczeniodawców jednostki udzielające świadczeń w sposób mobilny;

• art. 22 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w związku z wprowadzeniem, poprzez zarządzenie Nr 80/2008/DSOZ, zasad ograniczających wolność gospodarczą;

• naruszenie art. 134 ustawy o świadczeniach w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię w powiązaniu z brakiem zastosowania (uwzględnienia) wymienionych przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji polegającej na ogłoszeniu przedmiotowego postępowania dla grupy świadczeniodawców wyróżnionych podmiotowo oraz art. 9 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.)

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 154 ust. 3 ustawy o świadczeniach, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] oddalił odwołanie w całości. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że:

- komisja konkursowa nie naruszyła zasad wynikających z art. 134 ustawy o świadczeniach, a wszelkie czynności wykonała zgodnie z jej treścią oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań (Dz. U. Nr 273, poz. 2719);

- przedstawione w odwołaniu zarzuty dotyczące naruszenia zasad przez komisję konkursową są bezpodstawne oraz że zachowane zostały zasady równego traktowania wszystkich oferentów w sposób bezstronny i gwarantujący uczciwą konkurencję. Ponadto, w stosunku do oferentów zastosowano kryteria oceny ofert, określone na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach zarządzeniem Nr 86/2008/DSOZ z dnia 16 października 2008 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej;

- Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, w drodze zarządzenia, na podstawie art. 146 ustawy o świadczeniach, określa przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane od świadczeniodawców. Natomiast zgodnie z cytowanym przepisem w Zarządzeniu Nr 80/2008/DSOZ określił wymagane warunki od świadczeniodawców, których skarżący nie spełnił;

- oferent, który składał ofertę w postępowaniu konkursowym ogłoszonym na teren województwa mazowieckiego powinien posiadać miejsce udzielania świadczeń na terenie województwa mazowieckiego. Natomiast z dokumentów przedstawionych w ofercie skarżącego wynikało, iż nie posiada on miejsca udzielania świadczeń na wskazanym terenie. Jedynym wyodrębnionym miejscem udzielania świadczeń wykazanym w wypisie z rejestru zakładów opieki zdrowotnej był teren województwa łódzkiego. Natomiast zgodnie z Zarządzeniem nr 76/2008/DSOZ przez miejsce udzielania świadczeń rozumie się pomieszczenia lub zespół pomieszczeń oferenta lub podwykonawcy oferenta, w tej samej lokalizacji, powiązanych funkcjonalnie i organizacyjnie, w celu wykonywania świadczeń określonego zakresu. Dodatkowo Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał na zakres działania Funduszu określony art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym Fundusz mając na celu rzeczywiste oszacowanie dostępności do świadczeń na danym terenie objętym postępowaniem jednoznacznie zdefiniował w zarządzeniu nr 80/2008/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia pojęcie lokalizacji jako budynku lub zespołu budynków oznaczonych tym samym adresem, w którym zlokalizowane jest miejsce udzielania świadczeń. Natomiast analiza dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej nie jest możliwa bez informacji na jakim terenie i w jakim terminie będą wykonywane badania w okresie obowiązywania umowy;

- odwołujący w ofercie złożył oświadczenie, z którego wynika, że zapoznał się on z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów i nie zgłasza do nich zastrzeżeń oraz przyjmuje je do wykonania. Tym samym zarzut odwołującego dotyczący ograniczania wolności gospodarczej oraz dyskryminacji przez Fundusz, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia uznał za bezpodstawny w związku z faktem, iż Fundusz przeprowadza postępowanie na podstawie ustawy o świadczeniach, a odwołujący złożył ww. oświadczenie.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] stycznia 2009 r., skarżący wniósł odwołanie do Prezesa NFZ.

Mając na uwadze podane powyżej okoliczności rozpatrywanej sprawy, Prezes Narodowego Funduszu w zaskarżonej decyzji z dnia 4 marca 2009 r. wskazał, że zgodnie z treścią art. 154 ust. 1 i art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach - przedmiotem rozstrzygania przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu oraz Prezesa Funduszu jest badanie naruszenia interesu prawnego odwołującego się wskutek naruszenia zasad postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Prezes Funduszu badając prawidłowość decyzji wydanej w I instancji powinien mieć na względzie również kontrolę prawidłowości postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przedmiot badania organów obu instancji jest zatem skonkretyzowany do określonego podmiotu i do określonych czynności komisji, podejmowanych w stosunku do tego podmiotu. Oznacza to, iż organy obu instancji nie prowadzą ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz rozpoznają sprawę w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych czynności. Nie powielają zatem czynności zarezerwowanych przez ustawę dla komisji powoływanej przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Organy obu instancji zobowiązane są zbadać, czy rozstrzygnięcie postępowania dokonane przez komisję zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania, i czy wskutek tego doszło do naruszenia interesu prawnego odwołującego.

Organ podkreślił, iż ustawodawca, na podstawie delegacji zawartej w art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach, w sposób nie budzący wątpliwości dał Prezesowi NFZ prawo do określenia warunków wymaganych od świadczeniodawców. Prezes NFZ, realizując to zadanie określił warunki wydając m.in. zarządzenie Nr 80/2008/DSOZ. Dodać należy również, iż zgodnie z art. 146 ust. 2 ustawy o świadczeniach przed wydaniem zarządzenia Prezes NFZ zasięgnął opinii właściwego konsultanta krajowego. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że projekt ww. zarządzenia - pomimo braku takiego obowiązku - został umieszczony w dniu 5 września 2008 r. na stronie internetowej Centrali NFZ celem konsultacji społecznych. Zatem uwagi do zarządzenia Nr 80/2008/DSOZ na etapie jego projektu mógł wnieść również odwołujący, czego nie uczynił.

Skarżący, przystępując do konkursu ofert w przedmiotowym postępowaniu, oprócz wymagań wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, powinien spełniać wymagania określone przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach w:

1) zarządzeniu Nr 76/2008/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 3 października 2008 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,

2) zarządzeniu Nr 80/2008/DSOZ,

3) zarządzeniu Nr 86/2008/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 16 października 2008 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Organ zwrócił uwagę na fakt, iż wymienione zarządzenia Prezesa NFZ zostały wskazane w ogłoszeniu Nr [...] z jednoznacznie brzmiącą informacją wskazującą, że oferty mogą składać podmioty będące świadczeniodawcami w rozumieniu obowiązujących przepisów oraz spełniające wymagania określone dokładnie w ww. zarządzeniach. Wobec tak sformułowanej treści ogłoszenia należy przyjąć, że odwołujący przed podjęciem decyzji o złożeniu oferty w przedmiotowym postępowaniu zapoznał się z wymaganiami zawartymi w wymienionych zarządzeniach Prezesa NFZ. Powyższe potwierdza fakt złożenia przez odwołującego w ofercie oświadczenia, którego treść wprost wskazuje, że zapoznał się on z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów i nie zgłasza do nich zastrzeżeń oraz przyjmuje do wykonania.

Organ wskazał, że oferta złożona przez skarżącego nie spełniała wymogu określonego w § 12 ust. 2 zarządzenia Nr 80/2008/DSOZ, stanowiącego, iż świadczeniodawca udziela ASDK w zakładzie opieki zdrowotnej, we wskazanej lokalizacji, zgodnie z adresem komórki organizacyjnej określonym w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej. W ogłoszeniu o konkursie ofert zawarty został warunek, że świadczeniodawca, który składa ofertę na przedmiotowe postępowanie powinien posiadać miejsce udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na terenie województwa mazowieckiego. Natomiast z dokumentów przedstawionych w ofercie przez odwołującego wynikało, że warunek ten nie został spełniony, gdyż jedynym wyodrębnionym miejscem udzielania świadczeń wykazanym w wypisie rejestru wojewody jest teren województwa łódzkiego.

Zgodnie z zarządzeniem Prezesa NFZ z dnia 3 października 2008 r. Nr 76/2008/DSOZ w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przez miejsce udzielania świadczeń rozumie się pomieszczenia lub zespół pomieszczeń oferenta lub podwykonawcy oferenta, w tej samej lokalizacji, powiązanych funkcjonalnie i organizacyjnie, w celu wykonywania świadczeń określonego zakresu. Ponadto, jednoznacznie zdefiniowane zostało w zarządzeniu Prezesa NFZ DOZ dnia 14 października 2008 r. nr 80/2008/DSOZ w sprawie określenia warunków zawierania umów w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, pojęcie lokalizacji jako budynku lub zespołu budynków oznaczonych tym samym adresem, w którym zlokalizowane jest miejsce udzielania świadczeń.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie spełniał wymogu określonego w przepisach § 8 ust. 1-2 w związku z § 4 zarządzenia Nr 76/2008/DSOZ, według których oferent musi spełniać wymagania określone w ogłoszeniu o postępowaniu, w warunkach postępowania oraz w warunkach zawierania umów (tj. warunkach określonych przez Prezesa NFZ w sprawie zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dla danego rodzaju lub zakresu świadczeń), zaś podstawą przystąpienia do postępowania jest złożenie oferty zgodnie z tymi warunkami. Wobec powyższego organ uznał, iż oferta odwołującego nie spełniała wymaganych warunków określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach. Zatem zaistniała podstawa prawna odrzucenia oferty określona w art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach, w myśl którego odrzuca się ofertę, jeśli oferent lub oferta nie spełnia wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach. W tej sytuacji inna decyzja, niż podjęta zarówno przez komisję konkursową jak i Dyrektora MOW NFZ, byłaby działaniem naruszającym przede wszystkim przepisy ustawy o świadczeniach, a zatem pozostającym w sprzeczności z prawem powszechnie obowiązującym.

Organ podkreślił nadto, iż nie został naruszony przepis art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach zobowiązujący Fundusz do zapewnienia równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Nie ograniczono również konstytucyjnego prawa odwołującego do wolności działalności gospodarczej, a także nie doszło do jakiejkolwiek dyskryminacji.

Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, iż Narodowy Fundusz Zdrowia, w myśl przepisu art. 96 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. Zatem organu tego nie dotyczy zarówno ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, regulująca zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, której NFZ nie prowadzi, jak i ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż Fundusz nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy. W związku z powyższym zarzuty odwołującego w tym zakresie należy uznać za bezzasadne.

Wobec powyższego, organ stwierdził, iż odrzucenie oferty skarżącego w części jawnej postępowania, która nie spełniała wszystkich wymagań stawianych przez NFZ, automatycznie wykluczyło możliwość jej przyjęcia do dalszego postępowania.

A. Spółka z o. o. w W. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1) przepisu art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, mimo naruszenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartych w następujących przepisach:

a) art. 149 ust. 1 pkt. 7 ustawy o świadczeniach, poprzez odrzucenie oferty skarżącego w oparciu o ustalone przez Prezesa NFZ, a sprzeczne z przepisami prawa warunki udzielania świadczeń zdrowotnych, nieuzasadnione względami jakości lub dostępności udzielania świadczeń, a tym samym niedopuszczalne jako ograniczające, w stosunku do wymagań prawnych stawianych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wolność prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych;

b) art. 140 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez nieprawidłowe określenie przedmiotu zamówienia tj. w taki sposób który wyklucza z postępowania konkursowego świadczeniodawców udzielających świadczeń zdrowotnych przy pomocy jednostek mobilnych (nie stacjonarnych), co narusza zasady uczciwej konkurencji, o której mowa w zaskarżonym przepisie;

c) art. 134 ustawy o świadczeniach poprzez naruszenie zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz prowadzenie postępowania na podstawie nieważnego z mocy samego prawa Zarządzenia Prezesa NFZ, co skutkuje naruszeniem uczciwej konkurencji, o której mowa w zaskarżonym przepisie.

2) przepisu art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez Prezesa NFZ do kwestii naruszenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia zasad prowadzenia postępowania konkursowego w oparciu o nieważny z mocy samego prawa § 12 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Nr 80/200 8/DSOZ, a tym samym nierozpatrzenie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności i prawdy obiektywnej.

II. przepisów prawa materialnego:

- art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie, iż interes prawny świadczeniodawcy nie doznał uszczerbku w wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego i w konsekwencji nieuwzględnienie odwołania wniesionego od decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r.

Skarżący podkreślił, iż wskazane powyżej zarządzenia Prezesa NFZ, w szczególności zarządzenie Nr 80/2008/DSOZ, wyraźnie wykluczają podmioty udzielające świadczenia zdrowotne przy pomocy jednostek mobilnych (niestacjonarnych).

W jego ocenie, zarządzenie Prezesa NFZ wydane na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy o świadczeniach jest aktem prawa wewnętrznego i jako takie nie może wpływać na sferę praw obywateli. W żadnym zaś razie jego skutkiem nie może być ukształtowanie w stosunku do świadczeniodawców, a zatem podmiotów nie podlegających Prezesowi NFZ organizacyjnie, ograniczeń dalej idących, niż ograniczenia nałożone mocą przepisów prawa powszechnie obowiązujących (ustaw i rozporządzeń) poprzez ograniczenie kręgu podmiotów, które mogą zawrzeć umowy o udzielanie świadczeń w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej do podmiotów udzielających świadczeń "w określonej lokalizacji" - a zatem w "budynku lub zespole budynków" (co wyklucza użycie jednostek mobilnych). Wbrew powyższym zasadom w omawianej sprawie doszło do takiej sytuacji, w której akt prawny o charakterze wewnętrznym wywołuje w sposób pośredni skutki w zakresie praw i obowiązków podmiotów niepodporządkowanych służbowo ani organizacyjnie podmiotowi, który wydał akt. Jest to sytuacja niedopuszczalna w świetle zasady praworządności, określonej w art. 2 oraz 7 Konstytucji RP i znajdującej swój wyraz również w przepisach art. 6 oraz 7 k.p.a., a także w świetle zasady zamkniętego katalogu źródeł prawa, wyrażonej w art. 87 Konstytucji. Skarżący, na poparcie powyższych poglądów, załączył do skargi opinię prawną dr nauk prawnych A.R. - pracownika naukowego WPiA [...].

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 154 ust. 6 w związku z art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach (nieprawidłowe określenie przedmiotu zamówienia tj. w taki sposób, który wyklucza z postępowania konkursowego świadczeniodawców udzielających świadczeń zdrowotnych przy pomocy jednostek mobilnych (niestacjonarnych), co narusza zasady uczciwej konkurencji, o której mowa w zaskarżonym przepisie), skarżący podkreślił, iż zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o świadczeniach, przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. W ustępie 2 powołanego przepisu doprecyzowano, że przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję.

W ocenie skarżącego, sytuacja, w której określone zarządzeniem Prezesa NFZ warunki wymagane od świadczeniodawców nie uwzględniają sytuacji, w której udziela on świadczeń opieki zdrowotnej za pomocą jednostek mobilnych, stanowi naruszenie powyższych zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń. W jego ocenie, NFZ zobowiązany był przewidzieć sytuację, w której do konkursu ofert staną świadczeniodawcy, którzy usługi objęte przedmiotem zamówienia świadczą za pomocą jednostek mobilnych, i w związku z tym znieść, bądź "przeformułować" w odniesieniu do takich świadczeniodawców wymóg określony w § 12 ust. 2 zarządzenia, jako nieadekwatny do specyfiki jednostek mobilnych.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia naruszył, w ocenie skarżącego, zasadę równego traktowania świadczeniodawców. Albowiem istotą tej zasady jest równe traktowanie podmiotów pozostających w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej; a contrario naruszeniem zasady równego traktowania jest takie same traktowanie podmiotów, których sytuacja faktyczna i prawna znacząco się różni, przy założeniu, że owo zróżnicowanie jest dozwolone na gruncie przepisów obowiązującego prawa.

Skarżący jednocześnie podkreślił, iż polski ustawodawca przewidział możliwość udzielania świadczeń zdrowotnych przez jednostki o charakterze mobilnym. Świadczy o tym dopuszczalność rejestracji mobilnych komórek organizacyjnych w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej. Na uwagę zasługuje, iż jako jedną z cech, uwidacznianą w rejestrze zoz, wskazuje się dla takich jednostek "teren działania - cały kraj". Narodowy Fundusz Zdrowia powinien w taki sposób ukształtować warunki udzielania świadczeń zdrowotnych, aby odzwierciedlały one również tę specyficzną cechę pracowni mobilnych. Nadto, w ocenie skarżącego, obowiązkiem Prezesa NFZ, jako organu administracji jest nie tylko zbadanie postępowania konkursowego w części prowadzonej przez komisję konkursową lecz całości postępowania prowadzonego przez NFZ, a zatem również poprzedzających właściwy konkurs zarządzeń określających warunki umów o udzielanie świadczeń. Zgodnie bowiem z przepisem art. 152 ustawy o świadczeniach, świadczeniodawcom przysługuje prawo do wniesienia odwołania nie tylko w sytuacji, gdy ich interes prawny doznał uszczerbku w wyniku konkretnych czynności komisji konkursowej, lecz w razie naruszenia zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Fundusz. Elementem tego postępowania jest z całą pewnością również określenie przez Prezesa NFZ, w ramach ustawowego upoważnienia, zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy o świadczeniach, warunków udzielania świadczeń zdrowotnych. Określając zatem warunki udzielania świadczeń w taki sposób, iż ich efektem jest eliminacja określonych świadczeniodawców z udziału w postępowaniu na podstawie wymogu, który nie ma związku z jakością i dostępnością świadczeń zdrowotnych - samo w sobie stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia, które powinno zostać przez Prezesa NFZ, działającego jako organ administracji, a nie jako kierownik państwowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość prawną, zauważone.

Skarżący wskazał na będący źródłem konfuzji podwójny charakter roli Prezesa NFZ. Wydając zarządzenia w sprawie określenia warunków umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych działa jako uczestnik obrotu cywilnoprawnego wyrażający wolę zawarcia umowy na określonych zasadach. Natomiast w momencie przekształcenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w sprawę administracyjną (z chwilą wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia komisji konkursowej), Prezes NFZ działający już jako organ administracyjny bada, czy NFZ nie naruszył zasad przeprowadzania konkursu w sposób naruszający interes świadczeniodawcy. Tak więc organ, który jest sprawcą zarzucanego naruszenia bada, czy ono zaistniało. W ocenie skarżącego, w świetle konstytucyjnej zasady praworządności nie jest dopuszczalne, aby Prezes NFZ, działający jako organ administracji, rozstrzygał sprawę w oparciu o zasady ustalone przez samego siebie, jako przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

W niniejszej sprawie Prezes NFZ, rozstrzygając wniesione przez skarżącego odwołanie, nie dostrzegł własnych uchybień, a zatem nie wykazał obiektywizmu, jakim winien kierować się organ administracji. Tym samym stwierdzić należy, iż organ naruszył zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 oraz 77 k.p.a.), a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Skarżący wskazując na zarzuty przedstawione w skardze podkreślił, że uchybienia przepisom postępowania w sprawie prowadzą do stwierdzenia, iż interes prawny świadczeniodawcy doznał uszczerbku, który wyraża się w faktycznym pozbawieniu go możliwości wzięcia udziału w postępowaniu.

Zdaniem skarżącego odrzucenie oferty w oparciu o § 12 ust. 2 zarządzenia Prezesa NFZ uniemożliwiło skarżącemu udział w niejawnej części postępowania konkursowego oraz dokonanie wyboru jego placówki w wyniku rozstrzygnięcia konkursu. Tak więc naruszony został jego interes prawny.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że A. Spółka z o. o. w W. przed przystąpieniem do postępowania konkursowego zapoznał się z warunkami postępowania, nie zgłosił do nich zastrzeżeń oraz oświadczył, że przyjmuje je do stosowania, a ponadto - nie wykazał, iż Fundusz naruszył w toku postępowania konkursowego jego zasady określone w ustawie o świadczeniach, aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie, czy też w zarządzeniach Prezesa Funduszu. Organ podkreślił, że w trakcie przeprowadzonego postępowania nie naruszono zwłaszcza takich zasad, jak równe traktowanie oferentów i niezmienność warunków podlegających ocenie w toku postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w sprawie nie został naruszony interes prawny skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] oddalająca odwołanie w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w zakresie: badania rezonansu magnetycznego.

Zgodnie z art. 132 ustawy o świadczeniach podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. Umowa taka może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w dziale VI przedmiotowej ustawy. W myśl art. 134 tej ustawy Fundusz jest zobowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji, zaś wszelkie wymagania, wyjaśnienia, informacje i dokumenty związane z danym postępowaniem są udostępniane świadczeniodawcom na takich samych zasadach.

W świetle art. 139 ww. ustawy zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej odbywa się po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. W celu przeprowadzenia postępowania w trybie konkursu ofert Fundusz zamieszcza ogłoszenie, które zgodnie z art. 139 ust. 3 wskazanej ustawy zawiera m.in. nazwę i adres siedziby zamawiającego, określenie wartości przedmiotu zamówienia, wymagane kwalifikacje zawodowe i techniczne świadczeniodawców. Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.

Konkurs ofert składa się z części jawnej i niejawnej. W części jawnej komisja konkursowa w obecności oferentów, w myśl art. 142 ust. 2 ustawy o świadczeniach stwierdza prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę złożonych ofert, otwiera koperty lub paczki z ofertami i ustala, które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 pkt 3 tj. warunki wymagane od świadczeniodawców oraz przyjmuje do protokołu zgłoszone przez oferentów wyjaśnienia lub oświadczenia. Art. 146 daje Prezesowi NFZ ustawowe upoważnienie do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteriów oceny ofert oraz warunków wymaganych od świadczeniodawców. Przed ich określeniem Prezes Funduszu zasięga opinii właściwych konsultantów krajowych. Kryteria oceny ofert i warunki wymagane od świadczeniodawców są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania. W przypadku gdy oferent lub oferta nie spełniają wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Funduszu, wówczas komisja konkursowa, zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach odrzuca ofertę. Jeżeli zaś oferta zawiera braki formalne komisja wzywa oferenta do usunięcia tych braków w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia oferty.

W myśl art. 152 ustawy świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy, do czasu jego zakończenia oferent może złożyć do komisji konkursowej umotywowany protest w terminie 7 dni od dnia dokonania zaskarżonej czynności.

Tryb odwoławczy został unormowany w art. 154 omawianej ustawy. Wynika z niego, że świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu. Po jego rozpatrzeniu dyrektor wydaje decyzję administracyjną uwzględniającą lub oddalającą powyższe odwołanie. Na decyzję dyrektora przysługuje odwołanie do Prezesa NFZ. Od decyzji Prezesa Funduszu świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynikają już pewne ustalenia co do postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami, prowadzonego na podstawie ustawy o świadczeniach, jak i postępowania prowadzonego w związku z odwołaniami od orzeczeń komisji, powoływanych na podstawie art. 139 ust. 4 ustawy o świadczeniach. W postępowaniu tym można wyodrębnić dwa etapy: cywilnoprawny i administracyjnoprawny. Na etapie cywilnoprawnym postępowanie prowadzone jest przez komisję konkursową i zmierza do wyłonienia najkorzystniejszej oferty. Postępowanie to jest wzorowane na czynnościach poprzedzających zawarcie umowy cywilnoprawnej uregulowanych w kodeksie cywilnym (art. 66 i nast. oraz art. 72 § 1 kc), zaś rozstrzygnięcie komisji jest wyborem najkorzystniejszej oferty. Natomiast etap administracyjnoprawny rozpoczyna się z chwilą złożenia przez świadczeniodawcę odwołania od rozstrzygnięcia komisji konkursowej (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt, II GSK 54/07, postanowienie NSA z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 37/07, postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 370/06). Postępowanie administracyjnoprawne ma na celu weryfikację rozstrzygnięcia (wyboru lub odrzucenia ofert) dokonanego przez komisję. A zatem Prezes NFZ w trakcie tego postępowania nie prowadzi ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej lecz rozpoznaje sprawę w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych czynności. Tym samym Prezes NFZ nie ustala nowego stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia lecz bada, czy rozstrzygnięcie postępowania dokonane przez komisję zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania i czy na skutek tego doszło do naruszenia interesu prawnego odwołującego się (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 950/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 995/09).

W przedmiotowej sprawie Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ ogłosił konkurs o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej wskazując rodzaj świadczeń: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, zakres podstawowy świadczeń: badania rezonansu magnetycznego (MR) oraz obszar kontraktowania w obrębie którego świadczenia te miały być udzielane po zawarciu umowy z konkretnym świadczeniodawcą. W ogłoszeniu wskazano, iż oferty mogą składać podmioty będące świadczeniodawcami w rozumieniu obowiązujących przepisów oraz spełniające wymagania określone w trzech zarządzeniach Prezesa NFZ, w tym w zarządzeniu nr 80/2008/DSOZ z dnia 14 października 2008 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna. Przepis § 12 ust. 2 przedmiotowego zarządzenia wyraźnie określa, iż świadczeniodawca udziela ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych (ASDK) w zakładzie opieki zdrowotnej, we wskazanej lokalizacji, zgodnie z adresem komórki organizacyjnej wskazanym w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej, według harmonogramu pracy, określonego w załączniku nr 2 do umowy. Natomiast § 2 ust. 1 pkt 2 ww. zarządzenia zawiera definicję "lokalizacji" wskazując, iż jest to budynek lub zespół budynków oznaczonych tym samym adresem, w którym zlokalizowane jest miejsce udzielania świadczeń.

Artykuł 146 ustawy o świadczeniach daje Prezesowi NFZ ustawowe upoważnienie do określenia m.in. warunków wymaganych od świadczeniodawców przystępujących do konkursu poprzedzającego zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przepis ten nakłada więc na Prezesa NFZ obowiązek podjęcia inicjatywy w zakresie przygotowania projektu ogólnych warunków jakim muszą odpowiadać oferty i świadczeniodawcy. Są to wymogi stawiane świadczeniodawcom przystępującym do postępowania – zarówno w znaczeniu wymogów technicznych, jak i proceduralnych. Prezes wykonuje swoje zadanie poprzez wydanie zarządzenia, w którym winien uwzględnić przepisy działu VI ustawy o świadczeniach oraz przepisy odrębne. (por. komentarz do art. 146 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych [w:] Joanna Nowak-Kubiak, Bożena Łukasik, Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ABC, 2007). Ustawowe upoważnienie Prezesa NFZ do określenia ww. warunków znajduje także oparcie w § 7 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2008 r., Nr 81, poz. 484), zgodnie z którym świadczeniodawca jest zobowiązany do udzielania świadczeń w pomieszczeniach odpowiadających wymaganiom określonym w odrębnych przepisach oraz w warunkach wymaganych od świadczeniodawców określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 i art. 159 ust. 2 ustawy o świadczeniach. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań (Dz. U. z 2004 r., Nr 273, poz. 2719) w ogłoszeniu o konkursie zamieszcza się m.in. kwalifikacje zawodowe osób udzielających świadczeń opieki zdrowotnej i warunki techniczne udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, w tym wymagania w zakresie pomieszczeń, sprzętu, aparatury niezbędnych przy udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej.

Dodatkowo należy wskazać, że Prezes przed określeniem przedmiotu postępowania, kryteriów oceny ofert i warunków wymaganych od świadczeniodawców zasięga opinii właściwych konsultantów krajowych. Konsultant wydający opinię w ramach konkretnego postępowania, jest osobą posiadającą wiedzę z danej dziedziny. W związku z tym jest również właściwy, żeby wypowiedzieć się odnośnie warunków wymaganych od świadczeniodawców. Zatem należy uznać, że ustalając określone wymogi Prezes NFZ precyzuje je w taki sposób, żeby zgodnie z prawem został wybrany świadczeniodawca dający najlepsze gwarancje wykonywania zawartej umowy. Ponadto należy mieć na uwadze, że warunki określone przez Prezesa NFZ w oparciu o art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach muszą być kształtowane z uwzględnieniem interesu ubezpieczonych oraz osób uprawnionych do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W ocenie Sądu niezasadny jest więc zarzut skarżącego, iż określone przez Prezesa NFZ w zarządzeniu wymagania nie mogą wiązać świadczeniodawców. W sprawach dotyczących zawierania umów o świadczenia Prezes określa bowiem na podstawie upoważnienia ustawowego warunki stawiane podmiotom biorącym udział w konkursie i warunki te obowiązują w danym postępowaniu świadczeniodawców składających ofertę. Należy podkreślić, że zarówno ustawa, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenia delegują na Prezesa NFZ kompetencje związane z określeniem warunków konkursu o zawieranie umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Delegacja ta daje Prezesowi NFZ swobodę w ich kreowaniu i nie stawia wyraźnych ograniczeń w tym zakresie. W związku z tym nie można uznać, że Prezes NFZ precyzując wymogi wyszedł poza ww. delegację. Błędnie więc skarżący podnosi, iż zarządzenia te nie mogą dotyczyć podmiotów nie podlegających organizacyjnie Prezesowi. Skoro w zarządzeniu jest wyraźnie wskazane, że jednym z warunków jakie musi spełniać świadczeniodawca jest udzielanie świadczeń ASDK we wskazanej lokalizacji, tj. budynku lub zespole budynków oznaczonych tym samym adresem, w którym zlokalizowane jest miejsce udzielania świadczeń, to niespełnienie tego warunku automatycznie eliminuje świadczeniodawcę jako podmiot, z którym można zawrzeć umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w tym zakresie. A zatem, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, iż oferta skarżącego jako niespełniająca wskazanych wymogów, nie mogła zostać dopuszczona do części niejawnej konkursu.

Sąd uznał również, iż Fundusz nie naruszył zasad przeprowadzania postępowania, a więc nie można uznać iż interes prawny skarżącego doznał uszczerbku. Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego "interesu" jest to, że jest on konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1876/05). Odwołanie przysługuje świadczeniodawcy, którego interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Najważniejsze zasady, to wynikające z art. 134 ustawy o świadczeniach, równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców, zachowanie podczas postępowania uczciwej konkurencji, porównywanie ofert według kryteriów wskazanych w art. 148 oraz reguły wyboru oferty. Prezes NFZ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania, w ramach którego musi ustalić stan faktyczny sprawy pozwalający na ocenę, czy w toku postępowania konkursowego nie naruszono zasad jego przeprowadzania.

Za niezasadne należy więc uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ zasady równego traktowania świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W ocenie Sądu określenie konkretnych wymogów nie stanowi naruszenia prawa skarżącego i nie jest ograniczeniem konstytucyjnych gwarancji wolności jego działalności gospodarczej. Fundusz realizując nałożone przez ustawodawcę obowiązki w omawianym zakresie udostępnił na takich samych zasadach świadczeniodawcom wszystkie wymagania i informacje oraz dokumenty związane z przedmiotowym postępowaniem. Warunki wymagane od świadczeniodawców oraz kryteria oceny ofert były jawne i nie podlegały zmianie w toku postępowania. Komisja dokonała oceny wszystkich ofert z zastosowaniem tych samych kryteriów dla wszystkich świadczeniodawców. Skarżący nie spełnił wymogów stawianych świadczeniodawcom, więc jego oferta została odrzucona. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, iż odrzucenie oferty skarżącego nie oznacza ograniczenia jego działalności gospodarczej, lecz jest efektem niespełnienia przez niego wymogów stawianych świadczeniodawcom udzielającym świadczeń zdrowotnych danego rodzaju. Już z samego charakteru świadczeń będących przedmiotem postępowania niemożliwym jest ich wykonywanie bez posiadania stałej lokalizacji jednostki/komórki organizacyjnej na terenie objętym kontraktowaniem.

Należy również uznać, że w sytuacji, gdy podmiot przystępuje do jakiegokolwiek konkursu będzie w stanie spełnić wymogi określające zasady jego uczestnictwa. W związku z tym w omawianej sytuacji należało oczekiwać od skarżącego, iż jego oferta będzie spełniała wymogi stawiane przez NFZ. Zatem niezależnie od tego, że skarżący zamierzał świadczyć usługi za pomocą jednostek mobilnych, to w celu wypełnienia wymogu dotyczącego lokalizacji powinien był wcześniej poczynić kroki mające na celu zapewnienie posiadania komórki organizacyjnej, której adres byłby zgodny z obszarem kontraktowania, na który złożono ofertę. Należy również zauważyć, że ewentualne zwolnienie skarżącego z wymogu wskazania adresu jednostki na obszarze kontraktowania doprowadziłoby do jego uprzywilejowania względem pozostałych świadczeniodawców biorących udział w konkursie. Następstwem tego byłoby złamanie wyrażonej w art. 134 ustawy o świadczeniach zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców, a co za tym idzie doprowadziłoby to do przeprowadzenia konkursu niezgodnie z prawem.

Niezasadne, zdaniem Sądu, są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach polegające na nieprawidłowym określeniu przedmiotu zamówienia. Przedmiot zamówienia został opisany jednoznacznie i wyczerpująco. Jako rodzaj świadczeń wskazano: ambulatoryjną opiekę specjalistyczną, zakres podstawowy: badania rezonansu magnetycznego i obszar objęty kontraktowaniem. Zarzut skarżącego, iż NFZ był zobowiązany przewidzieć sytuację, w której do konkursu ofert staną świadczeniodawcy świadczący usługi za pomocą jednostek mobilnych, nie może, zdaniem Sądu, stanowić podstawy zarzutu nieprawidłowego określenia przedmiotu zamówienia. Fundusz szczegółowo określił rodzaj i zakres świadczeń oraz warunki postępowania i warunki zawierania umów.

Uwzględniając wyżej wskazane okoliczności, w ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1.

Ponadto, zdaniem Sądu nie doszło do innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.