Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 860/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 23 ust. 1 i 2 , art. 24 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Asesor WSA Tomasz Porczyński, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2021 roku sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat I. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania T.G., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. z [...] sierpnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy 28 lutego 2020 r. T.G. po raz pierwszy złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, do którego dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Na podstawie złożonych dokumentów organ I instancji decyzją z [...] marca 2020 r. przyznał T. G. zasiłek pielęgnacyjny od 1 lutego 2020 r. bezterminowo.

W dniu 7 lipca 2020 r. T.G. ponownie złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wskazując iż domaga się przyznania świadczenia za okres od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r. Do wniosku załączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] lutego 2011 r. Nr [...] o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. W załączonym do wniosku piśmie z 7 lipca 2020 r. wyjaśnił, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności otrzymał 1 lutego 2011 r., jednak nie został wówczas poinformowany, że przysługuje mu zasiłek pielęgnacyjny. W kolejnym piśmie z 27 lipca 2020 r., stanowiącym uzupełnienie do pisma z 7 lipca 2020 r., wskazał na przepis art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mówiący o błędzie organu.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji odmówił T.G. przyznania wnioskowanego świadczenia na okres od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r., argumentując że zainteresowany nie złożył wcześniej wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wymaganymi dokumentami, a co za tym idzie nie została wydana żadna decyzja.

W odwołaniu od powyższej decyzji T.G. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Odwołujący wyjaśnił, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, który powstał przed ukończeniem 16 roku życia. Podkreślił, że nie złożył wcześniej bez swojej winy wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r., ponieważ przy odbiorze orzeczenia o niepełnosprawności z 1 lutego 2011 r. nie został pouczony przez organ o przysługującym mu prawie do tego świadczenia. Okoliczność ta nie została zweryfikowana przez organ pierwszej instancji w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Jego zdaniem brak pouczenia nie może działać na niekorzyść obywatela i takie działanie organu świadczy o naruszeniu przepisów Konstytucji RP. Odwołujący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną po paraliżu dziecięcym, ma schorzenia neurologiczne, zmiany EG i z powodu stanu chorobowego nie mógł złożyć w terminie wniosku.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.ś.r."). Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Przywołując w następnej kolejności brzmienie art. 16 ust. 1 u.ś.r., art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. organ drugiej instancji wyjaśnił, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia wniosku wraz z wymaganymi przez przepisy prawa załącznikami do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Powyższe świadczenie nie jest przyznawane z urzędu, ale dla ustalenia do niego prawa niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Wówczas znajduje zastosowanie ogólna reguła wynikająca z art. 24 ust. 2 u.ś.r., według której przysługuje ono od pierwszego dnia miesiąca, w którym wniosek taki został złożony. Z regulacji tej wynika, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiednego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), co do zasady, ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.).

Kolegium podkreśliło następnie, że decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter konstytutywny, tworzy ona dopiero po stronie jej adresata prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Uprawnienie to nie wynika z mocy samej ustawy o świadczeniach rodzinnych, ta określa bowiem warunki jakich spełnienie pozwala na przyznanie świadczenia. Osoby spełniające kryteria ustawowe mają zatem potencjalną możliwość skutecznego wystąpienia o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Samo uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego materializuje się zaś wraz z wejściem do obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Należy zatem rozróżnić sytuację osób, które potencjalnie spełniają kryteria przyznania tego typu pomocy oraz tych, które uprawnione są na mocy odpowiedniej decyzji do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Dopiero na skutek wyrażenia woli otrzymywania świadczenia, mającej postać wniosku o jego przyznanie, oraz zweryfikowania w toku postępowania administracyjnego spełnienia przez wnioskodawcę odpowiednich kryteriów organ administracji wydaje indywidualny i konkretny akt stosowania prawa, w którym ustala prawo do pobierania tego świadczenia oznaczając osobę uprawnioną, wysokość zasiłku oraz czas na jaki został przyznany. Oznaczenie daty, od której przysługuje świadczenie determinowane jest postanowieniami art. 24 ust. 2 u.ś.r. i na zasadzie odstępstwa art. 24 ust. 2a u.ś.r., który to wyjątek w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Zdaniem organu odwoławczego T. G. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r. złożył 7 lipca 2020 r., czyli po upływie okresu na jaki ubiega się o jego przyznanie. Powyższe powoduje, że w przedmiotowej sprawie, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku, nie było możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia. W oparciu o obowiązujące przepisy prawa brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania i wstecznego naliczenia skarżącemu kwot świadczenia za ww. okres, o przyznanie którego skarżący wystąpił dopiero wnioskiem złożonym 7 lipca 2020 r. Nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, że z powodu braku wiedzy co do obowiązujących przepisów prawa skarżący nie wystąpił wcześniej o przyznanie świadczenia, tj. po otrzymaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2011 r. Nie jest bowiem możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku. Jednocześnie organ odwoławczy nadmienił, że w tej sprawie nie znajduje zastosowania powołany przez skarżącego przepis art. 31 u.ś.r., który wprowadza jedynie normę określającą termin wypłaty świadczenia w prawidłowej wysokości, o ile decyzja dotychczasowa zostanie wzruszona w nadzwyczajnym trybie k.p.a. Istota tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy dotychczasowa błędna decyzja zostanie zmieniona na korzyść beneficjenta. Reasumując Kolegium stwierdziło, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego na wnioskowany okres jest w pełni uzasadniona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T.G. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego poczynając od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r. W motywach skargi jej autor podkreślił, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] lutego 2011. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ta niepełnosprawność trwa od 11 miesiąca jego życia. Wówczas nikt go nie pouczył, że może starać się o przyznanie świadczeń związanych z jego stanem zdrowia. W lutym 2020 r. żona skarżącego zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności i wówczas pouczono ją, że powinna zgłosić się do MOPS w O. z tą decyzją i zostanie jej przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Tak się też stało. Skarżący jest osobą pomagającą żonie i wówczas w MOPS dowiedział się, że również jemu przysługuje taki zasiłek i od razu złożył taki wniosek. Zasiłek przyznano mu od 1 lutego 2020 r. Ponowny wniosek złożył w lipcu 2020 r. Zdaniem skarżącego stanowisko organów obu instancji o odmowie przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego za 3 lata wstecz tj. od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r. jest błędne i krzywdzące.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata.

Na rozprawie 16 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Skarżący przyłączył się do wniosku pełnomocnika.

W dniu 30 września 2021 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie niniejszej.

Postanowieniem z 13 października 2021 r. Sąd przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza O. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa wobec czego brak jest podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy organy obu instancji, po rozpoznaniu wniosku z 7 lipca 2020 r. prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r.

Punkt wyjścia do rozpoczęcia rozważań w tym przedmiocie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a konkretnie jej art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 2 i ust. 2a. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 u.ś.r., ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Po myśli art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie według art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Z przywołanych wyżej unormowań jasno wynika, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie, zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe. Sporne świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego nie jest przyznawane z urzędu, albowiem dla ustalenia do niego prawa niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Wówczas znajduje zastosowanie ogólna reguła wynikająca z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Z regulacji tej wynika, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiednego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 u.ś.r.) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Sama decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego ma zaś charakter konstytutywny, tworzy ona dopiero po stronie jej adresata prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Uprawnienie to nie wynika z mocy samej ustawy o świadczeniach rodzinnych, ta określa bowiem warunki jakich spełnienie pozwala na przyznanie świadczenia. Osoby spełniające kryteria ustawowe mają zatem potencjalną możliwość skutecznego wystąpienia o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Samo uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego materializuje się zaś wraz z wejściem do obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Należy zatem rozróżnić sytuację osób, które potencjalnie spełniają kryteria przyznania tego typu pomocy oraz tych które uprawnione są na mocy odpowiedniej decyzji do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Dopiero na skutek wyrażenia woli otrzymywania świadczenia, mającej postać wniosku o jego przyznanie, oraz zweryfikowania w toku postępowania administracyjnego spełnienia przez wnioskodawcę odpowiednich kryteriów organ administracji wydaje indywidualny i konkretny akt stosowania prawa, w którym ustala prawo do pobierania tego świadczenia oznaczając osobę uprawnioną, wysokość zasiłku oraz czas na jaki został przyznany. Oznaczenie daty od której przysługuje świadczenie determinowane jest postanowieniami art. 24 ust. 2 u.ś.r. Z uwagi na powyższe świadczenie może być przyznane dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2a cytowanego art. 24 u.ś.r., tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy, od wydania orzeczenia w tym zakresie. W niniejszej sprawie, wyjątek ten nie ma zastosowania.

Powyższe stanowisko, co do okresu za jaki przyznany może być zasiłek pielęgnacyjny uznać można za ugruntowane zarówno w doktrynie (Małysa-Sulińska, Katarzyna, Kawecka, Anna i Sapeta Joanna. Art. 16. W: Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz. LEX, 2015.) jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2254/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie przyznania świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku. Podobny pogląd wyrażony został w wyroku z 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2513/15, gdzie NSA podkreślił, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - a do tej kategorii zalicza się także zasiłek pielęgnacyjny - posiada data złożenia wniosku wraz z wymaganymi przez przepisy prawa załącznikami. Organy administracji nie są uprawnione do przyznawania zasiłku na okres wcześniejszy, niż od początku miesiąca, w którym został złożony wniosek. Z kolei w wyroku z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2314/17 NSA zauważył, że nie może budzić wątpliwości konstytucyjnych powiazanie daty nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z datami złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia. Nie stoi w sprzeczności z zasadą państwa prawnego wynikającą z art. 2 Konstytucji RP wymóg, by to obywatel ubiegający się o świadczenie ze środków publicznych inicjował we właściwym momencie postępowanie zmierzające do przyznania mu tego świadczenia. Analogiczny pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 405/18 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zgodzić się trzeba z organami obu instancji, że w stanie faktycznym sprawy niniejszej brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający złożenie wniosku w tym przedmiocie. Z przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą prawo do zasiłku rodzinnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym spełnione zostały przez wnioskującego ustawowe przesłanki do otrzymania tego świadczenia (vide: wyrok NSA z 5 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1157/20). W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium trafnie argumentowało, że zasadą jest, iż postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku złożonego przez osobę uprawnioną o ustalenie prawa do rzeczonego zasiłku. Ustawodawca nie przewidział prawnej możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, bez wniosku zainteresowanego podmiotu. W realiach rozpatrywanej sprawy taki wniosek po raz pierwszy został złożony 28 lutego 2020 r. Po jego zweryfikowaniu organ ustalił, że skarżący spełnia materialnoprawne przesłanki z art. 16 u.ś.r. i decyzją z [...] marca 2020 r. przyznał T.G. świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 lutego 2020 r. do bezterminowo. Powyższe rozstrzygnięcie nie jest jednak przedmiotem skargi, a co za tym idzie kontroli tutejszego Sądu, jako że w oparciu o kolejny wniosek, złożony tym razem 7 lipca 2020 r., skarżący domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za trzy lata wstecz, czyli za okres poprzedzający jego złożenie. Rozpatrując rzeczony wniosek organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, poprawnie uzasadniając swoje stanowisko w tej kwestii. Dla oceny zasadności wniosku skarżącego bez znaczenia pozostaje podnoszony w odwołaniu oraz w skardze do Sądu brak wiedzy co do konieczności złożenia stosownego wniosku w tym przedmiocie i niezawinione opóźnienie w jego złożeniu. W judykaturze sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przepisy art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. ustanawiają terminy materialne, które nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. Ich przekroczenie powoduje wygaśnięcie uprawnienia. Terminy te zostały ustanowione dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych, a na gruncie u.ś.r. moment złożenia wniosku ma podstawowe znaczenie dla możliwości uzyskania świadczenia w ogóle lub w określonym rozmiarze. Wobec tego w razie ich niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (vide: A. Kawecka (w:) K. Małysa-Sulińska (red.), A. Kawecka, J. Sapeta, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Lex 2015, uwagi do art. 24; wyroki NSA: z 8 lutego 2019 r., I OSK 3587/18; z 15 maja 2019 r., I OSK 3742/18; z 5 listopada 2020 r., I OSK 1157/20; z 23 marca 2021 r., I OSK 2679/20). Dodać w tym miejscu trzeba, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, jak trafnie oceniło Kolegium, nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 31 u.ś.r., który stanowi, że jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2017 r. do 1 lutego 2020 r. odpowiadają przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Postępowanie administracyjne poprzedzające ich wydanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w przepisach art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się na zakończenie rozważań do zawartego w treści skargi wniosku o przyznanie skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego wyjaśnić trzeba, że Sąd nie posiada kompetencji w tym przedmiocie. W tym zakresie właściwe są organy administracyjne, które poprawnie odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Rola Sądu administracyjnego, o czym była już mowa na wstępie, ograniczona została wyłącznie do oceny legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

dc