Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1255/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi ,,A" na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 1255/14

UZASADNIENIE

I.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku z wnioskiem strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej "A" w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej jako K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 1442; u.s.u.s.), decyzją z 16 stycznia 2014r. utrzymał w mocy decyzję ZUS nr [...] z 25 października 2013 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieuregulowania składek finansowanych przez płatnika.

II.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wskazał na następujący stan sprawy: w dniu 14.11.2013 r. wpłynął do ZUS wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku z 4.09.2013 r. dotyczącego umorzenia zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek, rozpatrzonego decyzją nr [...] z dnia 25.10.2013 r.

Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności zostało podjęte na podstawie art. 28 ust. 1 - 4 u.s.u.s.; zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ponieważ zgodnie z jego treścią, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zatem z uwagi na fakt, iż na koncie figurują wyłącznie należności z tytułu składek należnych za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, regulacje zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie mają zastosowania.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego; w takiej sytuacji ZUS ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór taki nie może być dowolny i winien wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem organu szczegółowo zbadano stan faktyczny sprawy; przy jej wydaniu kierowano się słusznym interesem strony wnioskującej, mając również na uwadze, aby nie stał temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekraczało to możliwości Zakładu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.

Organ podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględniono materiał dowodowy złożony przez stronę przed wydaniem decyzji z dnia 25.10.2013 r. nr [...]. Na podstawie złożonej dokumentacji za lata 2010 do 2012 uznano, że strona znajduje się w dobrej kondycji finansowej. W 2012 r. został wypracowany zysk przy wzroście zobowiązań finansowych. Ustalono, że posiadany kredyt inwestorski z 2008 r. jest spłacany; spłacane są również inne zobowiązania wspólnoty, w tym opłaty za wodę, wywóz nieczystości, energia elektryczna, energia cieplna, sprzątanie.

Organ wziął pod rozwagę fakt, że wspólnota mieszkaniowa nie posiada majątku trwałego, kapitał własny powstaje w oparciu o zaliczki i składki od właścicieli lokali mieszkaniowych należących do wspólnoty. Podstawę rozliczeń finansowych stanowi zatwierdzony przez wspólnotę roczny plan kosztów zarządu nieruchomością wspólną, obejmujący koszty eksploatacyjne i konserwacyjne, koszty remontów i modernizacji oraz koszty świadczenia usług bytowych i komunalnych itp.

W związku z tym organ uznał, że strona skarżąca zawierając umowę zlecenie na wykonanie określonej czynności była świadoma, że musi ponieść z tego tytułu koszty, zaś środki na ich zaspokojenie wpływają od członków wspólnoty mieszkaniowej. W oświadczeniu majątkowym wspólnota podaje, że na dzień 13.09.2013 r. posiada środki pieniężne o wartości 5.296,71 zł.

W stosunku do istniejącego zadłużenia dotychczas nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-4 u.s.u.s. nie mają zastosowania wobec strony.

Natomiast nie można uznać również za spełnioną przesłankę zawartą w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone, również pkt 5 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Poza tym nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych i w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne wynikających z przesłanki art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

W obecnej sytuacji, jak podkreślił organ, uregulowanie zadłużenia jednorazowo może stanowić dla strony skarżącej problem, jednakże istnieje możliwość spłaty zadłużenia w systemie ratalnym pod warunkiem uregulowania kwoty odpowiadającej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne za zatrudnionych pracowników wraz z odsetkami za zwłokę do dnia zapłaty włącznie. Wysokość rat można dostosować do możliwości finansowych, określonych przez płatnika w stosownym wniosku.

Zebrane w sprawie dokumenty, zdaniem organu, nie potwierdzają, że istnieją przesłanki przemawiające za koniecznością umorzenia zaległości z tytułu składek.

Podkreślono w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że do płatnika składek należy obowiązek obliczania, rozliczania i opłacania składek w określonych terminach. Powód nieznajomości przepisów odnośnie zgłaszania i odprowadzania składek za osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenie nie może uwolnić płatnika od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i automatycznego umarzenia zaległości z tego tytułu.

III.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie decyzji ZUS zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym rażące naruszenie przepisów art. 48b ust.2 - 4, art. 28 ust. 2-4 oraz 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z przepisami ustawy o własności lokali, w tym w szczególności w związku z rażącym naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1-4 tej ustawy poprzez błędną nieprawidłową weryfikację sytuacji finansowej wspólnoty a w szczególności przeznaczenia funduszy celowych jak fundusz remontowy czy fundusz eksploatacyjny oraz nie dopełnienia obowiązków organów ZUS w zakresie prawidłowej weryfikacji i wskazania ewentualnych błędów w dokumentacji zgłoszenia do ubezpieczenia przez płatnika w roku 2007 oraz zaniechanie ZUS wystąpienia do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w zakresie wyjaśnienia czy zgłoszona przez płatnika składek osoba funkcjonuje w ich rejestrze mimo posiadania przez zakład systemu informatycznego. Wskazano na brak dobrej woli zakładu w celu zastosowania (w zaistniałej sytuacji) art. 28ust 3a u.s.u.s. w zakresie możliwego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że zgłoszeniem do ubezpieczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w L. w styczniu 2007r. strona zgłosiła do ubezpieczenia p. J. K. zatrudnioną na zlecenie w zakresie sprzątania dla Wspólnoty Mieszkaniowej. Na podstawie art. 65 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniach społecznych rolników (Dz. U. z 2008 r. nr.50 poz 291 z póź. zm.) Kasa udziela rolnikom informacji o umowach, jakie mogą być zawierane w związku z zamiarem zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Przed podpisaniem umowy ubezpieczona J. K. zwróciła się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, gdzie była ubezpieczona, o weryfikację czy może być zatrudniona na umowę zlecenia ze wskazaniem opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne jak dla osoby już zatrudnionej; zainteresowana uzyskała potwierdzenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, że może być zatrudniona na umowę zlecenia - ze wskazaniem obowiązku opłacenia składek ZUS jedynie w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, stąd doszło do podpisania umowy zlecenia.

Strona podkreśliła, że ZUS nie wniósł żadnych uwag co do zgłoszenia do ubezpieczenia p. J. K. na wskazanych warunkach, mimo zapisów art. 48b ust. 2-4 u.s.u.s., zatem strona - jako płatnik zgłaszający do ubezpieczenia - uznała, że cyt.: (...) ten organ sprawdził i zweryfikował zgłoszenie z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Rolników, gdzie zgłaszana do ubezpieczenia była już zarejestrowana oraz pod względem jego zgodności z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych i że wszystko w związku z tym jest zgodnie z prawem tym bardziej, że system ubezpieczeń społecznych w naszym kraju jest jeden i w pełni zinformatyzowany. Ponieważ Zakład nie wskazał błędów w formalnym zgłoszeniu do ubezpieczenia, Wspólnota przez cały okres trwania umowy zlecenia tzn. do 28.02.2011 r. opłacała należne składki oraz płaciła wyliczony należny podatek (...). Jednak w sierpniu 2013r, ZUS zwrócił się do strony o zapłatę zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, po ponad 6 latach od pierwszego zgłoszenia oraz możliwego zweryfikowania przez organ tego zgłoszenia co do jego prawidłowości zarówno z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dlatego też strona (wnioskiem z 3.09.2013 r.) wystąpiła o umorzenie zaległych składek, będących wynikiem wprowadzenia jej w błąd przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz zaniechania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikacji prawidłowości złożonego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego w roku 2007, w trybie art. 48b ust. 2 i 3 u.s.u.s.

Zdaniem strony zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy rażąco naruszył przepisy prawa poprzez błędne przyjęcie lub niezrozumienie zasad funkcjonowania wspólnoty oraz błędnego wyliczenia oceny wiarygodności finansowej wspólnoty poprzez nieprawidłowe zestawienie procedury ratingowej, niekorzystnej dla wspólnoty, wykonanej z pominięciem art. 14 ust. 1 i 4 ustawy o własności lokali z 24 czerwca 1994r. (Dz. U. 1994 nr. 85 poz. 388 z póź. zm.; u.w.l.), stanowiącej podstawę tworzenia funduszy celowych we wspólnocie tzw kosztów zarządu jak: 1/ fundusz remontowy, na który zgodnie z cyt. art. 14 pkt. 1 u.w.l. składają się wydatki na remonty i konserwację, 2/ fundusz eksploatacyjny, na który zgodnie z art. 14 ust. 2-4 u.w.l. składają się wydatki na dostawę energii elektrycznej, cieplnej, gazu wody, ubezpieczenia podatki, wydatki na utrzymanie czystości i porządku, 3/ wynagrodzenie członków zarządu lub zarządcy - tworzonych przez wspólnoty w celu pokrycia wydatków części wspólnej. Skarżąca wskazała, że ww. fundusze mają ścisłe, określone przeznaczenie i nie można ich traktować łącznie jak uczynił to wadliwie organ badając wiarygodność finansową wspólnoty. Organ powinien wziąć pod uwagę wydatki na eksploatację za kolejne lata, bo to one zawierają wydatki związane ze sprzątaniem zawartym w umowie zleceniu, przedmiotu niniejszego postępowania. Kwoty podane za kolejne lata w przedłożonej dokumentacji (w pozycji "sprzątanie") w rozliczeniu eksploatacji, zawierają wartości brutto tzn. wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, należny ZUS oraz podatek; wówczas inaczej (korzystniej) w kontekście spełnienia warunków wniosku o umorzenie, przedstawiałaby się sytuacja związana z oceną ratingową określającą wiarygodność finansowa wspólnoty. Wskazano też, że fundusz eksploatacyjny musi się zbilansować co oznacza, że jeśli wypracuje się nadwyżki zaliczek wnoszonych przez właścicieli nad poniesionymi kosztami to ewentualnie zyski muszą być właścicielom zwrócone. Jeżeli natomiast wspólnota wypracuje straty tzn. nie dopłata zaliczek wnoszonych przez właścicieli to muszą oni pokryć poniesione koszty. Taka sytuacja zdarzyła się w ubiegłym roku, kiedy wspólnota wyszła ze stratą na koniec roku. Wspólnota musi zgodnie z prawem rozliczać koszty zarządu. Nie może z gromadzonych zaliczek np. na fundusz remontowy, wynagrodzenie zarządcy czy z wpływów na rozliczenie mediów rozliczyć zaległych składek ZUS, bo przepisy tego zabraniają czego w ogóle w analizie organu nie uwzględnia się; poza tym wspólnota straciłaby płynność finansową co może doprowadzić do odcięcia wody czy ciepła w razie braku środków na jej zapłacenie. Skarżąca stwierdziła, że skoro powyższe fakty zostały pominięte, to ocena finansowa wspólnoty jest błędna. Wspólnota nie jest w stanie sprostać argumentacji art. 28 ust. 2-4 u.s.u.s., bowiem wspólnota nie rozpoczyna i nie kończy działalności tylko powstaje z mocy ustawy w momencie wykupu pierwszego lokalu, nie może zatem ogłosić upadłości, co jest oczywiste. W ocenie skarżącej stosowanie procedury ratingowej w zakresie wiarygodności finansowej wspólnoty jak dla przedsiębiorców czy prowadzących działalność jest nieadekwatne, niekorzystne, błędne i świadczy jednoznacznie, że oceniający wniosek organ ma problem ze zrozumieniem funkcjonowania wspólnoty i nie wie jak takie podmioty traktować, stad błędy w ocenie.

Skarżąca wskazała, że jej przypadek nie jest standardowy, ponieważ nie mamy tu do czynienia z celowym unikaniem zgłoszenia i opłacenia składek, które ostatecznie w części nie zapłaconej w ZUS zostały opłacone do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przez okres trwania umowy, czego mimo licznych wniosków skarżącej organ kontroli nie wyjaśnił co świadczy cyt.: (...) o rażącym naruszeniem zapisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; składki uznane za zaległe są w systemie, który jest jeden dla wszystkich ubezpieczonych w KRUS lub ZUS. Jest wynikiem wprowadzenia skarżącej w błąd przez KRUS mimo zapisów art. 65 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i zaniechania zweryfikowania zgłoszenia do ubezpieczenia przez organ kontroli mimo zapisów cyt. wyżej art. 48b ust 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, następnie błędnej weryfikacji sytuacji finansowej wspólnoty będącej wynikiem niezrozumienia zasad funkcjonowania wspólnoty przez organ kontroli, która odbyła się z naruszeniem art. 28 ust. 2-4 o systemie ubezpieczeń społecznych oraz naruszeniem art. 14 ust. 1-5 ustawy o własności lokali i innych aktów wymienionych wyżej. Skarżąca uważa, że jest ofiarą systemu, gdzie obowiązki ceduje się jedynie na płatników i ubezpieczonych, podczas gdy zapisy w/w ustaw obligują zarówno Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Kasę Rolniczego Ubezpieczenia społecznego do weryfikacji zgłoszeń oraz zgłoszonej dokumentacji, której zaniechano przez ponad 6 lat (...).

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

V.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że jeżeli postępowanie dowodowo – wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas sąd administracyjny, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności.

Poza tym, co należy w tej sprawie wyraźnie podkreślić, sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem (czy też między stroną a KRUS-em); władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych.

Nadto oceniając legalność skarżonego aktu sąd bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu.

Należy mieć na względzie i tę okoliczność, że decyzja dotycząca umorzenia płatności składek ubezpieczeniowych ma charakter uznaniowy, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

VI.

Wspólnota mieszkaniowa nie posiada osobowości prawnej, gdyż ustawa jej takiej osobowości nie przyznaje, a według art. 33 Kodeksu cywilnego osobami prawnymi są, oprócz Skarbu Państwa, tylko takie jednostki organizacyjne, którym przepis szczególny przyznaje osobowość prawną. Jednak nadano wspólnocie mieszkaniowej pewne cechy upodabniające ją do osoby prawnej - możliwość nabywania praw, zaciągania zobowiązań, pozywania do sądu i bycia pozywaną do sądu. Z tych względów wspólnotę mieszkaniową nazywało się po wejściu w życie ustawy z 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r., nr 80, poz. 903; dalej jako u.w.l.) - ułomną osobą prawną.

Podkreśla się, że ważnym skutkiem braku osobowości prawnej wspólnoty mieszkaniowej jest to, że jako podmiot gospodarczy nie może ona upaść, a więc w wyniku upadłości nie można ograniczyć odpowiedzialności właścicieli lokali za zobowiązania wspólnoty. Art. 17 u.w.l. wprowadza zasadę, że za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości. W wyniku przyjęcia takiej konstrukcji prawnej (por. art. 6 u.w.l.) wspólnota mieszkaniowa może (jako swoisty reprezentant właścicieli lokali) rozporządzać ich majątkiem, na który składają się m.in. pożytki i przychody z nieruchomości wspólnej (choć w rzeczywistości majątek ten stanowi współwłasność właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową). Dzięki temu wspólnota mieszkaniowa ma możliwość dysponowania środkami majątkowymi przeznaczonymi na zarządzanie nieruchomością wspólną.

Zdolność sądowa, tj. możliwość pozywania do sądu i bycia pozywanym, przyznana wspólnocie mieszkaniowej ustawą o własności lokali, znacznie ułatwia codzienne funkcjonowanie wspólnoty mieszkaniowej. Dzięki np. możliwości występowania przed sądem reprezentantów wspólnoty jako całości, gdy rozpatrywana jest sprawa z udziałem wspólnoty jako strony, nie jest konieczne występowanie łącznie wszystkich właścicieli lokali wchodzących w skład wspólnoty mieszkaniowej (wystarczy obecność w sądzie zarządu lub zarządcy jako reprezentanta całej wspólnoty mieszkaniowej).

Poza sporem jest okoliczność, że wspólnota mieszkaniowa jest uprawniona do podejmowania decyzji o przeznaczeniu części uzyskanego majątku na określony uchwałą właścicieli cel, jeśli jest związany z zarządzaniem nieruchomością wspólną i utrzymywaniem jej w należytym stanie.

VII.

Stosownie do treści art. 28 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania, wbrew stanowisku strony; nie stanowił też podstawy prawnej wydanych decyzji w obu instancjach.

W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Tak więc w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu. Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek. W sytuacji, gdy osoba zobowiązana posiada dochody i/lub majątek podlegający egzekucji nie jest możliwe przyjęcie istnienia całkowitej nieściągalności, a więc warunku koniecznego, który daje organowi uprawnienie/prawo do ewentualnego uwzględnienia wniosku. Okoliczności podnoszone przez stronę, nie wypełniają przesłanki "całkowitej nieściągalności", a skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było w badanej sprawie możliwe umorzenie należności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny z 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 187/10).

Treść art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, jak już wskazano, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że ZUS nawet, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia, czy to z ustawy czy to z rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek. Organ może jedynie dokonać takiego umorzenia zaś sąd administracyjny nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie. Tylko naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów prawa może skutkować uchyleniem tej decyzji.

Podkreślić należy, że organ przy wydawaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach prawa przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ocena zaistnienia powołanych w ustawie przesłanek z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Należy również zauważyć, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia może skutkować wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi.

ZUS dokonał analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym między innymi: 1/ umowy o przekazaniu nieruchomości zawarta w dniu 11.06.2003r. w L. wraz z aneksem i pełnomocnictwem, 2/ umowy kredytu inwestorskiego "B" z dnia 12.10.2012 r., 3/ załącznika do umowy kredytu inwestorskiego "B", 4/ umowy kredytu inwestorskiego "B" z dnia 18.06.2008 r., 5/ salda członków Wspólnoty Mieszkaniowej, 6/ rozliczenia eksploatacyjnego za rok 2010, 7/ funduszu remontowego WN za rok 2010, 8/ wyniku finansowego za rok 2010, 9/ wyniku finansowego za rok 2011 wraz z zeznaniem podatkowym CIT-8 za rok 2011, 10/ wyniku finansowego za rok 2012 wraz z zeznaniem podatkowym CIT-8 za rok 2012 wraz z załącznikami, 11/ oświadczenia o stanie majątkowym, 12/ informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, 13/ oświadczenia o nieotrzymywaniu pomocy de minimis, 14/ oświadczenia zawierającego informacje niezbędne do ustalenia kategorii ratingowej, 15/ umowę zlecenie z dnia 1.04.2008 r.

Organ zasadnie podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględniono materiał dowodowy złożony przez stronę przed wydaniem decyzji z dnia 25.10.2013 r. nr [...]. Na podstawie złożonej dokumentacji za lata 2010 do 2012 uznano, że strona znajduje się w dobrej kondycji finansowej; w 2012 r. został wypracowany zysk przy wzroście zobowiązań finansowych. Ustalono, że posiadany kredyt inwestorski z 2008 r. jest spłacany, jak również inne zobowiązania wspólnoty tj. woda, nieczystości, energia elektryczna, energia cieplna, sprzątanie są uregulowane. Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada majątku trwałego, kapitał własny powstaje w oparciu o zaliczki i składki od właścicieli lokali mieszkaniowych należących do wspólnoty. Podstawę rozliczeń finansowych stanowi zatwierdzony przez Wspólnotę roczny plan kosztów zarządu nieruchomością wspólną, obejmujący koszty eksploatacyjne i konserwacyjne, koszty remontów i modernizacji oraz koszty świadczenia usług bytowych i komunalnych itp.

Zasadnie też organ podkreślił, że strona zawierając umowę zlecenie na wykonanie określonej czynności winna być świadoma konieczności ponoszenia wszelkich z tego tytułu kosztów. Środki na ich zaspokojenie, w tym na wszystkie obciążenia finansowe związane z zatrudnieniem sprzątaczki, wpływają od członków wspólnoty mieszkaniowej. Poza tym, w oświadczeniu majątkowym strona podała, że na dzień 13.09.2013 r. posiada środki pieniężne o wartości 5.296,71 zł.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo stwierdził, że w stosunku do strony nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Strona zaś posiada możliwość uregulowania swego zadłużenia (i to bez względu na to czy zwracać się będzie do KRUS o zwrot ewentualnej nadpłaty). Całkowita nieściągalność należności nie może zostać stwierdzona, co zasadnie wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Słusznie również organ stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Reasumując:

1/ w ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, podzielany przez sąd oraz przedstawione przez stronę dowody;

2/ należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek;

3/ zasadnie uznano, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi strony możliwości wykonywania zadań wspólnoty.

VIII.

Należy również podkreślić, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy.

W wyroku z 26 stycznia 2011 r., w sprawie sygn. akt II GSK 125/10 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia; nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 K.p.a. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny. Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.

Jak już wskazano, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania.

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

EK