Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1506/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 177 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1415
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Morys (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz, Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Sprawiedliwości oraz A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 757/13 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargi kasacyjne, 2. zasądza od A. P. na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 757/13, uwzględniając skargę Miasta Stołecznego Warszawy na opisaną w sentencji decyzję Ministra Sprawiedliwości uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], stwierdził że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i orzekł o kosztach postępowania.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, iż przedmiotem postępowania nieważnościowego w sprawie jest decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2011 r., nr [...], mocą której, stosując art. 170 ust. 1, art. 172, art. 173 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 192 pkt 2 lit. "a" ustawy o Służbie Więziennej, ppłk A. P. uzyskał przydział lokalu mieszkalnego nr [...], położony przy ul. [...] w Warszawie. Postępowanie to wszczęto wnioskiem Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 r. opartym o przepis art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. Wskazano w nim, że wydanie przez ten organ decyzji o przydziale lokalu, mimo braku uprawnień do dysponowania lokalem i w sytuacji, gdy do Służby Więziennej została wystosowana prośba o zwracanie zwalnianych lokali właścicielowi, jest naruszeniem obowiązujących przepisów i uprawnień właściciela do rozporządzania chronionej prawem jego własności. Przedmiotowy lokal od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) stanowi własność Miasta Stołecznego Warszawy, czego potwierdzeniem jest decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...], i jest niezbędny do realizacji ustawowych zadań Miasta. Powołano się na pismo z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], którym Burmistrz Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy, wskazując na art. 177 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), wystąpił do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej o zwrot pustych lokali mieszkalnych położonych na terenie Dzielnicy [...], dotychczas pozostających w dyspozycji Służby Więziennej, a stanowiących własność Miasta Stołecznego Warszawy. Podkreślono w nim, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej, przy jednoczesnym przyjęciu zasady, że przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego, niż Skarb Państwa.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości, gdyż Dyrektor Generalny Służby Więziennej jest uprawnionym organem w tej materii, a w dniu [...] października 2011 r. faktycznie dysponował przedmiotowym lokalem. Wprawdzie prawo własności lokalu przysługuje Miastu Stołecznemu Warszawie, jednakże w chwili podejmowania decyzji organ Służby Więziennej mógł w oparciu o przepis art. 177 w związku z art. 192 pkt 2 lit. "a" ustawy o Służbie Więziennej dokonać jego przydziału funkcjonariuszowi pełniącemu służbę w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej. Bowiem lokal ten od 1951 r. pozostawał w dyspozycji Służby Więziennej. Skoro zatem organy tej Służby od wielu lat rozporządzały tym mieszkaniem, a w dniu [...] września 2011 r. został on przejęty przez Centralny Zarząd Służby Więziennej, to nie może budzić wątpliwości, że pozostawał on w dyspozycji organów Służby Więziennej w rozumieniu cytowanych przepisów i tym samym mogło dojść do zadysponowania nim poprzez przydzielenie funkcjonariuszowi. Powyższą decyzję Miasto Stołeczne Warszawa uczyniło przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., mającą za podstawę art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 158 § 1, art. 157 § 1 w związku z art. 156 § K.p.a., utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, nie znajdując przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Miasto Stołeczne Warszawa podniosło zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale w/w lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy decyzja ta rażąco narusza art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, jako że przydzielono funkcjonariuszowi Służby Więziennej lokal, który nie pozostaje w dyspozycji organów Służby Więziennej. Wskazano również na naruszenie art. 192 pkt 4 w związku z art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie, że Dyrektor Generalny Służby Więziennej jest właściwy do wydania decyzji o przydziale lokalu, który nie pozostaje w dyspozycji organów Służby Więziennej oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., poprzez niedokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego, ustalonego w postępowaniu zwyczajnym, w szczególności kwestii dysponowania przydzielonym mieszkaniem.

Udzielając odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zaprezentowaną w podjętych w sprawie decyzjach.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. uczestnik postępowania A. P. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i wpierw przedstawił reguły postępowania nadzwyczajnego oraz przesłanki pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji, następnie zajął się kwestią legitymacji czynnej skarżącego. Dochodząc do przekonania, że Miasto Stołeczne Warszawa ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. wywodzący się z prawa własności nieruchomości, na której znajduje się sporny lokal, a zatem służy mu przymiot strony w postępowaniu, rozważył legalność zapadłych sprawie decyzji. W wyniku tego nabrał przekonania, iż decyzje te nie odpowiadają prawu. W ocenie Sądu I instancji nie zostały bowiem spełnione przesłanki z art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż lokal nimi objęty nie jest lokalem pozostającym i przekazanym do dyspozycji Służby Więziennej. Minister Sprawiedliwości nie wskazał żadnego dokumentu (np. porozumienia, pisma o oddaniu do dyspozycji, przekazaniu w zarząd, etc.), z którego wynikałoby, że Dyrektor Generalny Służby Więziennej na moment wydania kwestionowanej decyzji posiadał uprawnienie do zadysponowania tym konkretnym mieszkaniem. Brak dowodów w tym względzie świadczy zdaniem tego Sądu o nieprawidłowym i wadliwym motywowaniu rozstrzygnięć przez Ministra. Powoływanie się w tym przypadku jedynie na okoliczności faktyczne mające świadczyć o pozostawaniu lokalu w zasobach organów Służby Więziennej od 1951 r., uznał za niewystarczające dla odparcia argumentów Miasta Stołecznego Warszawy, jako właściciela, o nieuprawnionym zadysponowaniu spornym lokalem przez organ Służby Więziennej. Ponadto zdaniem Sądu I instancji niewskazanie dowodów świadczących o przekazaniu przedmiotowego lokalu organom Służby Więziennej do dyspozycji prowadzi do wniosku, że takich dowodów po prostu może nie być. Nawet jeżeli po wejściu w życie ustawy o samorządzie gminnym i potwierdzeniu faktu nabycia prawa własności przedmiotowego lokalu przez Miasto Stołeczne Warszawa mocą decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...], organ Służby Więziennej nadal dysponował spornym lokalem, to w przypadku braku jakichkolwiek dowodów, dysponowanie to miało za podstawę wyrażoną w sposób dorozumiany (per facta concludentia) zgodę Miasta. Jednakże z chwilą, w której Burmistrz Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy pismem z dnia [...] listopada 2010 r., powołując się na art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, wystąpił do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej o zwrot pustych lokali mieszkalnych, a takim lokalem z pewnością był w chwili przydziału w dniu [...] października 2011 r. lokal mieszkalny nr [...], położony przy ul. [...] w Warszawie, wyrażona w sposób dorozumiany zgoda właściciela lokalu na dysponowanie nim została cofnięta. Wobec tego odpadła przesłanka pozostawania przekazanego lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej. Jeśli natomiast istniały po stronie organu wątpliwości co do intencji właściciela, a więc co do tego, czy rzeczone pismo Burmistrza pozbawiało Służbę Więzienną dysponowania tym konkretnym lokalem, to Minister winien wątpliwości te wyjaśnić w toku postępowania administracyjnego. Zadysponowanie spornym lokalem w formie władczej przez organ Służby Więziennej w sytuacji skutecznego cofnięcia zgody przez właściciela na władanie nim, zdaniem Sądu meriti świadczy o naruszeniu interesu prawnego Miasta Stołecznego Warszawy, wywodzonego z art. 21 i art. 165 Konstytucji RP, art. 177 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej i art. 140 Kodeksu cywilnego, które to naruszenie Minister winien odnieść do treści kwestionowanej decyzji i zawartego w niej rozstrzygnięcia, by zbadać czy podjęcie takiego aktu nie narusza w sposób rażący wskazanych przepisów, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zatem na tej podstawie i na mocy art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak wyżej.

Od tego wyroku wywiedziono dwie skargi kasacyjne. Skargą kasacyjną Ministra Sprawiedliwości zaskarżono go w całości, postulując jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje według norm przypisanych.

Zarzucono mu naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

- art. 177 ust 1 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie konieczności wykazania wyłącznie dokumentem (np. porozumieniem, oddaniem do dyspozycji, przekazaniem w zarząd, etc.) przy przydziale, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, jest lokalem pozostającym i przekazanym do dyspozycji Służby Więziennej;

- art. 177 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez przyjęcie, że pismo Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczące ogólnie zwrotu pustych lokali położonych na terenie Dzielnicy [...], które dotychczas pozostawały w dyspozycji Służby Więziennej, a stanowią własność Miasta Stołecznego Warszawy, mogło zostać uznane za cofniecie zgody właściciela na dysponowanie konkretnym lokalem i spowodowało odpadnięcie przesłanki pozostawania przekazanego lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej;

- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że roszczenia dotyczące ochrony prawa własności, skonkretyzowane w przepisach art. 140 i art. 222 Kodeksu cywilnego, mieszczą się w zakresie kontroli prowadzonej w trybie art. 156 K.p.a., gdy tego rodzaju ocena wykracza poza granice nawet najbardziej ogólnie pojmowanych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych,

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" P.p.s.a. poprzez zastosowanie tych przepisów przy braku przyporządkowania wadliwości postępowania konkretnym przepisom procedury administracyjnej oraz braku określenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej, a także braku określenia wpływu na wynik sprawy wskazywanych naruszeń prawa materialnego;

- naruszenie przepisów art. 140 i art. 222 Kodeksu cywilnego poprzez wyprowadzenie z ich treści skutków prawnych nie tylko w porządku prawa administracyjnego ale w szczególnym, nadzwyczajnym trybie tego postępowania, tj. w postępowaniu nieważnościowym, a jednocześnie przyjęcie de facto, że ewentualna możliwość naruszenia norm regulujących odrębne porządki prawne może prowadzić do rażącego naruszenia przepisów skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej, podczas gdy ochrona wynikająca z powołanych przepisów została uregulowana i powinna być dochodzona przed sądami powszechnymi;

- naruszenie przepisu art. 177 ust 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez przyjęcie, że organy Służby Więziennej przydzielając lokal będący własnością Miasta w dniu [...] października 2011 r. nie dysponowały dowodami potwierdzającymi uprawnienie do dysponowania lokalem, a dysponowanie to odbyło się jedynie na zasadzie wyrażonej w sposób dorozumiany zgody, gdy tymczasem okoliczność dysponowania lokalem została potwierdzona dokumentami w postaci wcześniejszych decyzji o przydziale tego lokalu oraz protokołami przejmowania lokalu od osób zdających, które to dowody sięgają roku 1951, a prawo własności lokalu przysługujące Miastu znajduje potwierdzenie w decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty te rozwinięto, podważając pogląd Sądu meriti o naruszeniu decyzją dotychczasową przepisu art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż sporny lokal pozostawał w dyspozycji tej służby od wielu lat. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż eksponowane wyżej pismo z dnia [...] listopada 2010 r. nie dotyczyło tego konkretnego lokalu, a przede wszystkim nie stanowiło cofnięcia zgody na dysponowanie nim. W dalszej kolejności wywiódł, że Sąd meriti oparł się na zbyt szerokiej interpretacji przesłanek stwierdzenia nieważności, bo nie tylko wykraczała ona poza granice kontroli w postępowaniu nieważnościowym, ale również wyszła poza ramy swobodnej oceny dowodów. Ponadto zaakcentował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie procedując w przedmiocie decyzji administracyjnej wydanej w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności, udzielił de facto ochrony własności odwołując się bezpośrednio do dyspozycji art. 140 i art. 222 Kodeksu cywilnego, a także przepisów Konstytucji RP. Tymczasem instytucja ochrony własności funkcjonuje i znajduje konkretyzację na gruncie prawa cywilnego. Tego rodzaju rozstrzygnięcie sądu administracyjnego jest więc nie tylko nietrafne, ale może stanowić niebezpieczną praktykę, gdyż miesza porządki prawne.

W skardze kasacyjnej A. P. zaskarżono wyrok Sądu I instancji w całości, postulując jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Miasta Stołecznego Warszawy zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. polegające na uwzględnieniu skargi, chociaż postępowanie nie było dotknięte żadną wadą określona w tym przepisie, w szczególności bezpodstawne przyjęcie, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej organ powinien badać kwestie cywilnoprawne związane z pozostawaniem lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej, a także naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na niewskazaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu skarżonego wyroku konkretnych przepisów postępowania, którym organ administracji uchybił,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 177 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego błędną wykładnię.

Zdaniem autora tej skargi kasacyjnej w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji stosując art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. nie wskazał przepisów postępowania, którym organ administracji uchybił wydając skarżoną decyzję, natomiast kwestie cywilnoprawne, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypisał pierwszoplanowe znaczenie, nie powinny być przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, lecz powinny być ewentualnie rozstrzygane przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Ponadto kwestie związane z dyspozycyjnością danego lokalu mieszkalnego (art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej) nie powinny być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale funkcjonariuszowi Służby Więziennej lokalu mieszkalnego.

W odpowiedzi na obie skargi kasacyjne Miasto Stołeczne Warszawa wniosło o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie, gdyż przedstawione w nich zarzuty są nieusprawiedliwione.

Na wstępie trzeba przypomnieć, że przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone, brak też jest innych okoliczności branych pod rozwagę z urzędu. Oznacza to związanie tego Sądu podstawami kasacyjnymi i zarzutami przytoczonymi na ich uzasadnienie.

Podstawy, na których można wywieść skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 P.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W przypadku powołania się na obie podstawy konieczne jest w pierwszej kolejności dokonanie oceny zasadności zarzutów procesowych, gdyż dopiero wówczas, gdy okażą się one niesłuszne, a stan faktyczny przesądzony, można przejść do badania zarzutów materialnoprawnych.

Podniesione w rozpoznawanej w pierwszej kolejności skardze kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości zarzuty procesowe są oczywiście chybione. Po pierwsze art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. reguluje sposób i formę rozstrzygnięcia w wypadku zajścia określonych tam sytuacji. Zatem jego zastosowanie jest wynikiem wnioskowania dokonanego na bazie ustalonego stanu faktycznego i rozważań prawnych, przeto naruszenie go może mieć miejsce wówczas, gdyby Sąd bądź zastosował inną formę rozstrzygnięcia, do czego w sprawie nie doszło, albo gdyby mimo legalności decyzji je uchylił. Ta ostatnia kwestia należy wszak do kategorii materialnoprawnej i dotyczy meritum sprawy, przeto nie może być objęta zarzutem w ramach podstawy uchybień procesowych. Po wtóre przepisy art. 140 i art. 222 (powołany bez wskazania jednostek redakcyjnych) K.c. są przepisami należącymi do kategorii przepisów materialnoprawnych, zatem ich eksponowanie w tym miejscu jest nieporozumieniem. Poza tym trzeba wskazać, że Sąd meriti ich w zasadzie nie stosował, bo tylko na uzasadnienie legitymacji prawnej Miasta Warszawy przytoczył w motywach zaskarżonego wyroku. W tym też kontekście przywował je w końcowym fragmencie uzasadnienia wyroku wraz z przepisami Konstytucji RP i art. 177 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (str. 10). Przy czym wypada podkreślić, iż wyraźnie do prawa własności odwołuje się sam przepis art. 177 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, z którego normy Sąd meriti trafnie wywiódł nie tylko legitymację skarżącego, ale i podstawę naruszenia prawa kontrolowaną w trybie nadzorczym decyzją. Przesadzone są zatem wywody Ministra eksponujące okoliczność, jakoby Sąd meriti wprowadził je do porządku prawa administracyjnego i to w zakresie nadzwyczajnego postępowania. Ów kontekst zresztą nie podważa samego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że znikomy byłby wpływ tej ewentualnej wadliwości na wynik sprawy. Po trzecie zarzut naruszenia art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który również błędnie znalazł się w ramach zarzutów opartych na tej podstawie, bo jest to oczywiście przepis należący do kategorii materialnoprawnej, zostanie omówiony poniżej.

Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia prawa materialnego. Oto bowiem przepis art. 177 stanowi w ust. 1, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej, zaś w ust. 2, że przepisy ustawy nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego niż Skarb Państwa. Słusznie przeto dostrzegł Sąd meriti, iż przydział lokalu funkcjonariuszowi Służby Więziennej może obejmować wyłącznie lokal, który został uzyskany w wyniku działalności inwestycyjnej tej Służby albo został przekazany i pozostaje w jej dyspozycji, nadto nie może naruszać praw właścicielskich podmiotów innych niż Skarb Państwa. Słusznie także wywiódł, iż materiał sprawy nie przekonuje do konkluzji o spełnieniu przesłanki z art. 177 ust. 1 tej ustawy, a odmienne twierdzenia organów Służby Więziennej i Ministra Sprawiedliwości są gołosłowne. Nie zostały wszak poparte żadnymi dowodami na prawne dysponowanie przedmiotowym lokalem. Wydane uprzednio decyzje o przydziale nie stanowią środka dowodzącego tej okoliczności, zaś sam fakt wieloletniego dysponowania braku tego nie sanuje. Przecież nie mogło dojść do zasiedzenia czy z innego powodu do nabycia tego uprawnienia. Błędny jest pogląd, jakoby Sąd meriti ograniczył możliwość dowodzenia faktu pozostawania lokalu w dyspozycji do dokumentów, bo stwierdził, iż uprawnienie to mogło wynikać nawet z czynności faktycznych. Jednakowoż jego zdaniem wygasło z mocy oświadczenia woli właściciela. Prawo właściciela nie jest prawem słabszym od prawa dysponenta. W tym miejscu wypada jeszcze tylko odeprzeć zarzut późniejszego (w konkurencji z dysponowaniem lokalem) uzyskania przez m.st. Warszawę prawa własności, bo istotny jest stan obecny, a ten w kwestii prawa własności nie budzi sporu. Jak trafnie zważył Sąd I instancji poza sporem jest dysponowanie tym lokalem od lat 50-tych ubiegłego wieku, lecz jak równie poprawnie skonstatował, ten stan rzeczy uległ zmianie, która spowodowała wygaśnięcie tego uprawnienia. Oczywisty jest bowiem wynikający z treści pisma z dnia [...] listopada 2010 r. zamiar właściciela lokalu jego odzyskania. Zatem nabyte w drodze fatycznej prawo dysponowania lokalem z tym dniem wygasło. Co prawda pismo to nie precyzuje konkretnych mieszkania, lecz chodzi w nim o wszystkie niezamieszkałe lokale. Przedmiotowe mieszkanie zostało opuszczone najpóźniej w dniu [...] września 2011 r. (p. protokół oddania przez poprzedniego najemcę J. K.), stąd żądanie właściciela się w tym momencie zmaterializowało. Trudno wymagać, aby ten nieustannie monitorował stan faktyczny w lokalach oddanych do dyspozycji innym organom i każdorazowo w odniesieniu do konkretnego wzywał o jego oddanie. Zatem w dacie wydania decyzji z dnia [...] października 2011 r. lokal ten nie pozostawał w dyspozycji Służby Więziennej. Nota bene nie był przez nią zbudowany. Ergo doszło do naruszenia art. 177 ust. 1 i 2 omawianej ustawy decyzją dotychczasową i to naruszenia istotnego. Jeśli chodzi o zarzut uchybienia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., to częściowo z przywołanych wyżej względów, a częściowo z innych, nie jest on zasadny. Owe dalsze powody tej konstatacji są takie, że Sąd meriti, wbrew autorowi skargi kasacyjnej, w żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stwierdził, aby roszczenia o ochronę własności mieściły się w kanonach nieważności decyzji, a zatem były przedmiotem kontroli w tej sprawie.

Nie mogła odnieść także skutku skarga kasacyjna A. P. Wbrew jego twierdzeniom Sąd meriti wyraźnie wskazał w motywach wyroku, jakim przepisom organ uchybił, a ujawnił to ostatecznie na str. 10 uzasadnienia. Jak to wyżej wskazano Sąd ten nie badał kwestii cywilnoprawnych w kontekście kwalifikowanych wad decyzji dotychczasowej ani wad zwykłych decyzji zaskarżonej. Na podstawie poprawnie ustalonego stanu faktycznego wyprowadził słuszne wnioski znajdujące oparcie w prawidłowo zastosowanym i wyłożonym przepisie prawa materialnego. Zatem nietrafne są zarzuty uchybienia przepisom art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy, jak i naruszenia art. 177 ust. 1 (taka jednostka redakcyjna pojawiła się w motywach tej skargi) ustawy o Służbie Więziennej.

W konsekwencji czego słusznie Sąd ten ocenił wadliwość zapadłych w tej sprawie decyzji i wskazał na wady decyzji objętej postępowaniem nadzorczym, polegające na zadysponowaniu lokalem nienależącym do Służby Więziennej w rozumieniu art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Dlatego istniały powody do uchylenia decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. o przydziale tego lokalu.

Na koniec wypada dodać, że jak wynika z dokumentu okazanego na rozprawie kasacyjnej, w dniu [...] sierpnia 2014 r. pomiędzy Służbą Więzienną a Miastem Warszawa zostało zawarte porozumienie w sprawie lokali stanowiących własność Miasta a pozostających w dyspozycji tej Służby, przy czym sporny lokal ujęto w załączniku nr 1 obejmującym lokale, co do których Służba Więzienna zrzeka się dyspozycji. Zatem potwierdza to słuszność wnioskowania przeprowadzonego w tej sprawie.

Z tych przyczyn obie skargi zostały oddalone na mocy art. 184 P.p.s.a., zaś o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2 tej ustawy.