Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2556/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Aneta Kardas, Protokolant referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania policyjnej emerytury w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, dalej: także "organ" decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", a także art. 8 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.) dalej: "ustawy zaopatrzeniowej", po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. L., utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania zaopatrzenia emerytalnego w drodze wyjątku.

Jak wynika z ustaleń organu, Z. L. wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przyznanie emerytury na podstawie ustawy zaopatrzeniowej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmówiono ustalenia prawa do emerytury policyjnej, z uwagi na brak wymaganego 15-letniego okresu służby w Milicji Obywatelskiej.

Sąd Okręgowy w [...] – [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie Z. L. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] grudnia 2011 r.

Następnie Sąd [...] w [...] - [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] oddalił apelację Z. L. od wyroku Sądu [...] w [...] - [...] Wydział [...] z dnia [...] czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...] odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu [...] w [...] z dnia [...] maja 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy zauważył, że wniosek o emeryturę policyjną, złożony w dniu [...] października 2011 r. podlegał rozpatrzeniu na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponadto Sąd Najwyższy uznał, że o prawie wnioskodawcy do emerytury milicyjnej decydował dzień zwolnienia ze służby. Przepisy, które obowiązywały w tym dniu, przewidywały warunek wykazania 15-letniego stażu służby. Z. L. pełnił służbę przez okres 11 lat i 4 dni, zatem nie wykazał ustawowego stażu służby.

W dniu [...] kwietnia 2016 r. Z. L. ponownie zwrócił się do Dyrektora ZER MSWiA z wnioskiem o przyznanie emerytury. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówiono mu przyznania prawa do emerytury, z uwagi na fakt, że w dniu zwolnienia ze służby Z. L., tj. w dniu [...] grudnia 1987 r., uprawnienia do zaopatrzenia emerytalnego rozpatrywane były na podstawie obowiązującej ustawy zaopatrzeniowej. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, prawo do emerytury przysługiwało funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który w dniu zwolnienia z tej służby posiadał 15 lat służby w Milicji Obywatelskiej. Ponadto organ emerytalny uznał, że stosownie do art. 33 ustawy, we wniosku nie zostały przedstawione żadne nowe okoliczności i dowody, które miałyby wpływ na nabycie przez Z. L. prawa do emerytury policyjnej.

Sąd [...] w [...] - [...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. odrzucił odwołanie Z. L. od decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. uznając, że sprawa z odwołania Z. L. jest tożsama w zakresie przedmiotowym i podmiotowym z żądaniem zgłoszonym w prawomocnie zakończonym już postępowaniu o sygn. Akt [...].

Następnie Sąd [...] w [...] - [...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. oddalił zażalenie Z. L. na ww. postanowienie.

Uprzednio, Z. L. dochodził również uzyskania prawa do policyjnej renty inwalidzkiej i uznania jego inwalidztwa w związku ze służbą.

Orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w [...] z dnia [...] września 1995 r. Z. L. został zaliczony do III grupy inwalidzkiej bez związku ze służbą. Komisja lekarska uznała, że inwalidztwo istnieje od maja 1995 r., tj. powstało po upływie 7 lat i 5 miesięcy od zwolnienia ze służby w Milicji Obywatelskiej.

Wnioskiem z dnia [...] października 1995 r. Z. L. zwrócił się do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW o przyznanie policyjnej renty inwalidzkiej. Decyzją z dnia [...] października 1995 r. odmówiono przyznania policyjnej renty inwalidzkiej.

Od decyzji z dnia [...] października 1995 r. Z. L. wniósł odwołanie do Sądu Wojewódzkiego - Wydział [...] w [...], który wyrokiem z dnia [...] czerwca 1998 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie.

Sąd [...] - Sąd [...] w [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 1999 r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] oddalił apelację od wyroku Sądu [...] - Sądu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. wydanego w sprawie sygn. akt akt [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2000 r. sygn. akt [...] Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Z. L., na skutek jego kasacji od wyroku Sądu [...] w [...] z dnia [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...], odrzucił kasację.

Postanowieniem z dnia [...] października 2000 r., na skutek skargi Z. L. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia [...] stycznia 2000 r. sygn. akt [...] odrzucającym kasację, odrzucił skargę.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...] Sąd [...] w [...] - Wydział [...], w związku ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie sygn. akt [...], odrzucił skargę.

W dniu [...] maja 2001 r. Z. L. złożył do Sądu [...] w [...] zażalenie na postanowienie Sądu [...] w [...] z dnia [...] lutego 2001 r. odrzucające skargę na wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt [...].

Sąd [...] - Sąd [...] w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2001 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2006 r. Z. L. zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia prawa do policyjnej renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] organ emerytalny odmówił wznowienia postępowania w powyższej sprawie.

Sąd [...] w [...] - [...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt [...] odrzucił odwołanie Z. L. od decyzji z dnia [...] października 2006 r.

Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu skargi Z. L. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu [...] w [...] z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt [...], odrzucił skargę.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2001 r. o odmowie przyznania policyjnej renty inwalidzkiej w drodze wyjątku z wniosku Z. L. z dnia [...] sierpnia 2001 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 listopada 2002 r. sygn. akt II SA 210/02 odrzucił skargę Z. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaopatrzenia emerytalnego w drodze wyjątku.

Z. L. wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o przyznanie "emerytury w drodze wyjątku".

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, odmawiając przyznania zaopatrzenia emerytalnego w drodze wyjątku decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] wskazał, że emeryturę w drodze wyjątku można przyznać wyłącznie osobie, która wskutek wystąpienia "szczególnych okoliczności" nie spełniła wszystkich warunków koniecznych do nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego na zasadach ogólnych. Konieczne jest więc istnienie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem "szczególnych okoliczności", a niespełnieniem którejś z przesłanek uzyskania emerytury na zasadach ogólnych.

Organ ustalił, że Z. L. od [...] grudnia 1976 r. do [...] grudnia 1987 r. pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej, łącznie przez 11 lat i 3 dni. Ze służby w MO został zwolniony z dniem [...] grudnia 1987 r. na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 38 poz. 181 z poźn. zm.), tj. na własną prośbę.

Wnioskodawca, jako okoliczności, które uniemożliwiły mu kontynuowanie służby po ww. dacie zwolnienia ze służby i nabycie uprawnień do emerytury mundurowej, wskazał zmianę przepisów emerytalnych na jego niekorzyść w trakcie trwania stosunku służbowego, działania przeprowadzane względem jego osoby przez Inspektorat Ochrony Funkcjonariuszy, pogorszenie stanu zdrowia w ich następstwie oraz niesłusznie względem niego rozstrzygnięte postępowanie karne w związku ze sprzedażą [...] (wprowadzenie w błąd kupującego [...]) i niezastosowanie w sprawie amnestii.

Zdaniem organu, nie sposób uznać wyroku skazującego, wydanego przez niezawisły sąd, za szczególną okoliczność, wskutek której Z. L. nie nabył prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających jego twierdzenia o celowym działaniu przeciwko niemu funkcjonariuszy Inspektoratu Ochrony Funkcjonariuszy.

Organ podkreślił, że Z. L. został zwolniony ze służby w MO na własną prośbę (w wieku 31 lat) i fakt ten zbiegł się z jego karalnością (informacja zawarta w kserokopii pisma z dnia [...] maja 1992 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych). Przyjął, że zarówno stanu zdrowia wnioskodawcy, jak i jego karalności, nie można uznać za okoliczności wykluczające dalszą jego aktywność zawodową, ponieważ nie we wszystkich zawodach zatrudnienie podlega obostrzeniom w ww. zakresie.

Organ podniósł, że z akt sprawy nie wynika, czy po odejściu ze służby Z. L. podjął zatrudnienie. Niewątpliwe jest jednak, że wnioskodawca od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lipca 1997 r. oraz od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. był zarejestrowany, jako bezrobotny, zaś w 2008 r. stał się posiadaczem gruntów rolnych.

Organ wyjaśnił też, że Z. L. nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego w systemie powszechnym. Ponadto nie udzielił odpowiedzi na zawarte w wezwaniu z dnia [...] lutego 2019 r. pytanie organu prowadzącego postępowanie odnośnie dochodzenia praw do zaopatrzenia emerytalno-rentowego na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zwrócił również uwagę, że Z. L. poza swoim oświadczeniem, nie przedstawił dokumentu, na podstawie którego po osiągnięciu wieku emerytalnego nie otrzyma emerytury z KRUS.

Organ uzasadniając odmowę podniósł, że świadczenie w drodze wyjątku obejmuje przypadki, w których ubezpieczony lub pozostały po nim członek rodziny nie może otrzymać emerytury lub renty w trybie zwykłym, ale szczególne względy powodują, że brak jakiegokolwiek świadczenia byłby - ze względu na szczególnie wyjątkowe okoliczności - sprzeczny z powszechnym poczuciem sprawiedliwości.

Przesłankę zaistnienia "szczególnych okoliczności" należy rozważyć i ocenić indywidualnie. Za "szczególne okoliczności" uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania służby bądź zatrudnienia. Na "szczególne okoliczności" składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożliwych i obiektywnie trudnych do przezwyciężenia ich skutków. Na pojęcie "szczególnych okoliczności" składają się dwa elementy. Przedmiotowy - odnoszący się do charakteru zdarzenia, które jest niezwykłe, niecodzienne, bardzo rzadko występujące. Podmiotowy - wskazujący na niemożliwość przeciwdziałania zdarzeniu lub jego skutkom przez funkcjonariusza.

Tak więc zdaniem organu, zmiana przepisów regulujących zaopatrzenie emerytalne służb mundurowych oraz niepoparte materiałem dowodowym twierdzenia wnioskodawcy o wpływie Inspektoratu Ochrony Funkcjonariuszy na jego karalność, nie usprawiedliwiają okoliczności, przez które wnioskodawca nie nabył świadczenia.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dodatkowo w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], podniósł, że zmiany przepisów emerytalnych w czasie trwania służby, która zdaniem Z. L. pozbawiła go możliwości przejścia na emeryturę policyjną, nie można uznać za szczególną okoliczność umożliwiającą uzyskanie przez wnioskodawcę prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Nieznajomość obowiązujących przepisów w momencie odejścia ze służby nie stanowi uzasadnienia do przyznania wnioskodawcy świadczenia. W sprawie wymaganego okresu służby, niezbędnego do uzyskania świadczenia, wypowiedział się już Sąd [...] w [...], Sąd [...] w [...] oraz Sąd Najwyższy (sygn. akt odpowiednio: [...], [...] oraz [...]) w sprawach prowadzonych w wyniku wniesionego przez wnioskodawcę odwołania od decyzji organu emerytalnego o odmowie przyznania świadczenia emerytalnego. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...] odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu [...] w [...] z dnia [...] maja 2013 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd Najwyższy zauważył, że wniosek o emeryturę policyjną, złożony w dniu [...] października 2011 r., podlegał rozpatrzeniu na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponadto Sąd Najwyższy uznał, że o prawie wnioskodawcy do emerytury milicyjnej decydował dzień zwolnienia ze służby. Przepisy, które obowiązywały w tym dniu, przewidywały warunek wykazania 15-letniego stażu służby. Z. L. pełnił służbę przez okres 11 lat i 4 dni, zatem nie wykazał ustawowego stażu służby.

Organ ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że nie można podnoszonej przez wnioskodawcę kwestii odejścia ze służby na własną prośbę z dniem [...] grudnia 1987 r., a następnie "zablokowanego powrotu" do służby w roku 1994, nadać przymiotu wyjątkowości, koniecznego do uznania, że nienabycie ustawowych praw emerytalnych nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. W świetle przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy odejście ze służby przed uzyskaniem prawa do takiego zaopatrzenia jest typową przyczyną, która powoduje nienabycie ustawowych praw do zaopatrzenia emerytalnego.

Podnoszone okoliczności odejścia ze służby oraz "zablokowanego powrotu" do służby stanowią, w ocenie Ministra, okoliczności szczególne jedynie w subiektywnym przekonaniu wnioskodawcy. Organ administracji publicznej zobowiązany jest natomiast opierać się na faktach wynikających ze zgromadzonych dowodów, nie zaś na przekonaniach strony, co do istnienia pewnych zdarzeń bądź faktów.

Uwzględniając powyższy stan faktyczny oraz prawny - w ocenie organu - nie zachodzą szczególne okoliczności, wskutek których Z. L. nie nabył prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. L., wniósł o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] oraz decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2019 o odmowie przyznania zaopatrzenia emerytalnego w drodze wyjątku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zakwestionował zaskarżoną decyzję z powodu jej niezgodności z prawem materialnym, tj. art. 8 ust. 1 oraz art. 11 ustawy zaopatrzeniowej, jak również naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 86, art. 10 i art. 8 k.p.a.

Wskazał, że z przebiegu jego służby w MO wynika, że w trakcie stosunku służbowego uległy zmianie przepisy emerytalne na jego niekorzyść. W wyniku tej zmiany utracił możliwość zaliczenia okresu pracy świadczonej przed nawiązaniem stosunku służbowego, w innym zakładzie. W dacie nawiązania stosunku służbowego obowiązujące w tej materii przepisy gwarantowały mu prawo do emerytury milicyjnej po 15 latach wysługi emerytalnej, w tym 10 letni okres służby oraz 5 letni okres pracy przed służbą. Nie miał żadnego wpływu na zmianę przepisów i pogorszenie swojej sytuacji prawnej. Wbrew stanowisku Ministra, pogorszenie jego sytuacji prawnej nie wynikało z nieznajomości przepisów prawnych, ale było spowodowane decyzjami innych organów, na które nie miał żadnego wpływu. Podejmując służbę w Milicji był świadomy praw emerytalnych zagwarantowanych obowiązującą wówczas ustawą z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (tj. Dz.U z 1973 r., Nr 23 poz. 137). Nie był w stanie przewidzieć zmian w prawach emerytalnych, które zostały wprowadzone w trakcie odbywania służby, a o ich skutkach dowiedział się dopiero w dacie otrzymania decyzji organu rentowego odmawiającej mu prawa do emerytury. Z tego też względu, zmiana przepisów stanowi szczególne okoliczności, o których mowa w art. 8 ust 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Jego zdaniem, Minister, rozpoznając niniejszą sprawę, nie uwzględnił również panującej wówczas sytuacji politycznej, która zmusiła go do odejścia ze służby i skutecznie zablokowała mu ponowne nawiązanie stosunku służbowego.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że negatywny wpływ na przyznanie prawa do świadczeń miało odejście ze służby na własną prośbę. Jak wykazał w uzasadnieniu wniosku, nie zrobił tego dobrowolnie, został do tego zmuszony, albowiem w okresie jego pracy, zaraz po stanie wojennym, wzywano go raz w miesiącu przez wydział polityczny i nakłaniano do wstąpienia do PZPR. Za każdym razem stanowczo odmawiał, co stało się przyczyną nękania i szykanowania przez przełożonych. Po zwolnieniu ze służby w 1994 r. ponownie wnioskował o przyjęcie do służby w Policji. Jednak pismem z dnia [...] kwietnia 1994 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie wyraził zgody na ponowne jego zatrudnienie w Policji na terenie województwa [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 8 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.), dalej: "ustawy zaopatrzeniowej", funkcjonariuszom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych funkcjonariuszach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, odpowiednio Ministrowie: właściwy do spraw wewnętrznych, właściwy do spraw finansów publicznych, Obrony Narodowej oraz Sprawiedliwości, każdy w zakresie swojego działania, mogą przyznać w drodze wyjątku zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Jest to zatem regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu przewidzianemu w ustawie przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania go w trybie zwykłym. Wyjątkowość powyższego świadczenia polega również na tym, że nie ma ono charakteru roszczeniowego, a ustawa pozostawia jego przyznanie – w rozpoznawanej sprawie – uznaniowej decyzji odpowiednio ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki wymienione w przepisie art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, zaś z drugiej przepisy k.p.a. Zatem organ wymieniony w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie takiego świadczenia, jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Winien też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto zasadnicze znaczenie ma w rozpoznawanej sprawie ustalenie, czy przyczyną nienabycia przez skarżącego prawa do zaopatrzenia emerytalnego w trybie zwykłym, były szczególne okoliczności. Pojęcie "szczególnych okoliczności" nie zostało nigdzie zdefiniowane, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że za szczególną okoliczność na potrzeby świadczeń w drodze wyjątku przyjmuje się wyłącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenie bądź trwały stan, wykluczające jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 151/10, Lex nr 595174).

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz przestrzegał wskazanych wyżej reguł postępowania, a odmowa przyznania skarżącemu policyjnej emerytury w drodze wyjątku znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym bowiem jest, że skarżący pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej od [...] grudnia 1976 r. do [...] grudnia 1987 r., łącznie przez 11 lat i 3 dni i tym samym nie nabył uprawnień emerytalnych w trybie ustawowym, bowiem stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210 z późn. zm.), emerytura przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który w dniu zwolnienia z tej służby posiada 15 lat służby w Milicji Obywatelskiej. Nie budzi również wątpliwości, że zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło na jego prośbę na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 38, poz. 181 z późn. zm.).

Skarżący odszedł ze służby w Milicji Obywatelskiej na własną prośbę z dniem [...] grudnia 1987 r., tj. po 4 latach od zmiany przepisów dotyczących wysługi emerytalnej. W dacie odejścia ze służby Z. L. nie spełniał warunków do uzyskania prawa do emerytury milicyjnej, ponieważ posiadał 11 lat i 3 dni służby w Milicji Obywatelskiej, zamiast 15 lat, zaś inne okresy pracy nie mogły być zaliczone do wysługi emerytalnej. Zwolnienie skarżącego ze służby w MO w wieku 31 lat zbiegło się z jego karalnością.

Po zmianie sytuacji społecznopolitycznej w kraju skarżący, co prawda zwracał się raportem do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o ponowne przyjęcie do służby w organach Policji, jednak z uwagi na karalność (skazanie w 1994 r. za dokonanie [...] i zabranie w celu przywłaszczenia [...]) nie uwzględniono jego wniosku. Karalności wnioskodawcy nie można zaś uznać za okoliczność wykluczającą dalszą jego aktywność zawodową.

Nie ma też podstaw do przyjęcia, że okolicznością szczególną, wykluczającą aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków, był stan zdrowia Z. L., z tej racji, że orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w W. z dnia [...] września 1995 r., zaliczające skarżącego do III grupy inwalidów bez związku ze służbą, zostało wydane po upływie 7 lat i 5 miesięcy od zwolnienia ze służby w Milicji Obywatelskiej.

Nie może też być przesłanką przyznania przedmiotowego świadczenia sama sytuacja materialna, ponieważ nie ma ono charakteru socjalnego.

Zdaniem Sądu, nie potwierdziły się zarzucane organowi naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 86, art. 10 i art. 8 k.p.a., w kontekście możliwości wywarcia istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego w zakresie zbadania, czy ustawa z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 16, poz. 79), wprowadzająca zmiany w trakcie trwania stosunku służbowego na niekorzyść funkcjonariusza, jest zgodna z Konstytucją. Sąd zauważa, że przedmiotem skargi nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania emerytury policyjnej, lecz decyzja wydana w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, odmawiająca przyznania emerytury policyjnej w drodze wyjątku. Wskazane przepisy zmieniające nie mogą zatem stanowić skutecznej podstawy skargi w niniejszej sprawie ani być przedmiotem pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. W niniejszym przypadku nie doszło więc do zaistnienia sytuacji, w której od odpowiedzi na pytanie, co do zgodności z Konstytucją ww. przepisów prawa materialnego, zależy rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez WSA w Warszawie.

Skoro więc wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty, zarówno dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, okazały się chybione oraz brak jest podstaw do uznania, że organ dopuścił się innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić o uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.