Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1711/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD", "organ" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "k.p.a.", art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.), dalej p.r.d., art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 5 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1481), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2222 z późn. zm.), dalej u.d.p., § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej "skarżący" lub "przedsiębiorca"), prowadzącego działalność gospodarczą P., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] lipca 2018 r. na drodze ekspresowej [...] (węzeł [...]) zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował A. R., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z L. do kopalni O. z ładunkiem ziemi (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy.

W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:

- nacisku na podwójną oś napędową 23,6 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 5,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 31,11%),

- rzeczywistej masy całkowitej samochodu ciężarowego 40,7 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,11 w gorę) - przekroczenie o 6,7 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 20,93%).

W związku ze stwierdzonymi naruszeniami i brakiem zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Od decyzji zostało złożone odwołanie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. GITD uznał bowiem, że organ I instancji nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, od której zostało złożone odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uznał bowiem, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny, a ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji wyjaśnił wątpliwości zawarte w decyzji kasatoryjnej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z uwierzytelnionego tłumaczenia z języka niemieckiego dowodu rejestracyjnego, kontrolowany pojazd wyposażony był w dwie osie podwójne. Świadczy o tym też ilość osi poddanych ważeniu, jak i ilość odległości miedzy poszczególnymi osiami pojazdu. Podczas kontroli dokonano pomiarów odległości między osiami pojazdu, jak również wpisano wartości nacisku osi na pierwszej, drugiej, a na następnie na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego.

Organ podkreślił, że przedsiębiorca, wykonując przejazd i posiadając wiedzę na temat przewożonego ładunku, powinien podjąć działania, aby pojazd był normatywny na drodze po której wykonuje przejazd. W rozpoznawanej sprawie przedsiębiorca tego zaniechał. Obowiązujące przepisy prawne obciążają podmiot wykonujący przejazd, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm, a co za tym idzie taki podmiot ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań, w tym zapewnić sobie środki do tego, aby moc weryfikować wielkość ładunku przed rozpoczęciem przejazdu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, bądź wystąpić i uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, jeżeli przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie.

Na decyzję GITD przedsiębiorca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie, a także naruszenie art. 6, art. 7 w zw. z art. 75 art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy, dokonywanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz zignorowaniem wyjaśnień złożonych w odwołaniu do których organ w żaden sposób się nie odniósł. Ponadto zdaniem skarżącego protokół kontroli sporządzony w dniu [...] lipca 2018 r. nie spełnia podstawowych wymogów, określonych w art. 68 § 1 oraz art. 71 k.p.a., a co za tym idzie na jego podstawie nie powinno zostać wszczęte postępowanie administracyjne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja ani poprzedzające ją decyzje nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.". Nie jest również związany granicami skargi i podejmuje wszelkie przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Granice rozpoznania skargi wyznacza zatem sprawa administracyjna, która została rozstrzygnięta zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją. Wojewódzki sąd administracyjny z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa warunkujące usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tak ustalonych granicach Sąd, w rozpoznawanej sprawie, władny był zbadać wszelkie decyzje administracyjne wydane w sprawie skarżącego w przedmiocie nałożenia przez organy inspekcji transportu drogowego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia na drodze ekspresowej [...] (węzeł [...]) w dniu [...] lipca 2018 r. Co też Sąd uczynił i nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i wzruszenia zaskarżonej decyzji ani decyzji ją poprzedzających w sposób określony w art. 145 § 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przedmiotem kontroli był samochód ciężarowy wyposażony w dwie osie podwójne. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r., w sprawie C-127/17, w którym stwierdzono, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego, poprzez ograniczenie ruchu na drogach krajowych i wojewódzkich znajdujących się w wykazie sporządzonym przez ministra właściwego ds. transportu do pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t lub 8 t, zaś na innych drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych poprzez ograniczenie ruchu do pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Wyrok ten odnosi się bowiem do dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi, a decyzje administracyjne w sprawie skarżącego dotyczą dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej i dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego.

Przechodząc zatem do obowiązujących przepisów prawa polskiego, w pierwszej kolejności należy zdefiniować pojęcie pojazdu nienormatywnego. Definicja tego pojęcia znajduje się w art. 2 pkt 35a p.r.d. Stosownie do tego przepisu jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dopuszczalny nacisk osi oraz dopuszczalną masę całkowitą pojazdu określa rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, wydane na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d.

Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 18 t, w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m (1,30 ≤ d ≤ 1,80). Natomiast dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać 32 t, w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy, o czym stanowi § 3 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Jeżeli pojazd przekracza ww. dopuszczalne normy wówczas jest pojazdem nienormatywnym w rozumieniu ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Ruch takim pojazdem na drogach publicznych jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Natomiast kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie zezwolenie i okazywać je uprawnionym osobom (art. 64 ust. 4 p.r.d.). Stosownie zaś do art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

W wyniku pomiaru kontrolowanego pojazdu samochodowego, należącego do skarżącego, stwierdzono nacisk na podwójnej osi napędowej 23,6 t, co oznacza przekroczenie dopuszczalnej normy o 5,6 t (31,11%). Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła zaś 40,7 t, a zatem przekraczała dopuszczalną normę o 6,7 t (20,93%).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd spełniał przesłanki uznania go za pojazd nienormatywny w rozumieniu ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Tym samym przedsiębiorca obowiązany był do posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym (patrz Lp. 7 załącznika nr 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, określającego kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego). W związku z brakiem takiego zezwolenia, organy zobowiązane były do nałożenia kary pieniężnej. Przepis art. 140aa ust. 1 p.r.d. nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, która ma charakter związany. Oznacza to, że ustawodawca pozbawił organy administracji publiczności uznaniowości co do możliwości nałożenia kary pieniężnej. W razie stwierdzenia braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, organom administracji publicznej nie pozostawia się wyboru i obowiązane są nałożyć karę pieniężną.

Wysokość kary pieniężnej określa art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. Stosownie do tego przepisu, karę pieniężną za brak zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie, prawidłowa wysokość kary pieniężnej wynosi 15.000 zł, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego podniesionych w skardze, Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim, niesłuszny jest zarzut, że sporządzony w trakcie kontroli protokół nie spełnia ustawowych wymogów z Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że protokołu kontroli nie sporządza się w oparciu o przepisy tego aktu normatywnego, ponieważ do czynności kontrolnych, dokonywanych przez uprawnionych inspektorów, nie ma on zastosowania. Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się przede wszystkim do postępowania przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidulanych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (por. art. 1 k.p.a.). Ma on zatem zastosowanie dopiero na etapie postępowania administracyjnymi przed organami inspekcji transportu drogowego. Dlatego też, przepisy art. 68 § 1 oraz art. 71 k.p.a. stosuje się jedynie protokołów sporządzanych z niektórych czynności dokonywanych w postępowaniu administracyjnym. Natomiast podstawę prawną sporządzenia protokołu kontroli przez inspektora transportu drogowego stanowi przede wszystkim art. 74 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. 2017 r. poz. 2200 z późn. zm.). Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organy zasady praworządności ani zasady prawdy obiektywnej, a co za tym idzie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Ponadto, zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 pr.d. także nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący nie wskazał jednak żadnych okoliczności stanowiących o dochowaniu przez niego należytej staranności, czy świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Kontekst sprawy świadczy zaś o czymś przeciwnym, a mianowicie, że skarżący nie dochował należytej staranności i miał wpływ na powstanie naruszenia. Posiadał on bowiem wiedzę na temat przewożonego ładunku. W związku z tym powinien przedsięwziąć działania, aby przetransportować ładunek tak, aby pojazd był normatywny albo wystąpić o właściwe zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Takich działań nie podjął, choć powinien.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.