Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 365/87
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1987-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 42
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz. 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu zarządzania gruntem państwowym, na którym znajduje się kopalnia odkrywkowa lub wyrobisko eksploatacyjne, ustaje dopiero po wykonaniu rekultywacji gruntów i ich przejęciu przez organ administracji w trybie art. 42 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99 ze zm./.

TEZY

Obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu zarządzania gruntem państwowym, na którym znajduje się kopalnia odkrywkowa lub wyrobisko eksploatacyjne, ustaje dopiero po wykonaniu rekultywacji gruntów i ich przejęciu przez organ administracji w trybie art. 42 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej w O. na decyzję głównego Geodety Wojewódzkiego w Opolu w przedmiocie ustalenia opłat rocznych z tytułu zarządu gruntem państwowym.


UZASADNIENIE

O-skie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej w O. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zakwestionowało legalność decyzji Głównego Geodety Wojewódzkiego w Opolu z dnia 4 lutego 1987 r. nr GM-II-8224a/6/87, utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w P. z dnia 2 grudnia 1986 r. nr G.V-8226/ZUP/11/86 w sprawie ustalenia opłat rocznych z tytułu zarządu gruntem państwowym, położonym w P. i N., o łącznej powierzchni 10,9804 ha. Według stwierdzeń skargi, tylko za część tych nieruchomości, pozostającą pod zabudową, można pobierać stałą opłatę roczną obliczoną na podstawie przepisów ustawy z dnia 289 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/. Pozostała część działek to nieużytki i wyrobiska poeksploatacyjne, przeznaczone do rekultywacji i przekazania do Państwowego Funduszu Ziemi. Bezzasadne jest także posługiwanie się współczynnikiem 2 procent przy naliczaniu opłaty, albowiem ze względu na charakter produkcji - wyroby ceramiczne na potrzeby ludności - powinien on być ustalony na najniższym dopuszczalnym poziomie. W rezultacie tych uchybień opłatę naliczono w łącznej wysokości 625.967 zł rocznie, zamiast 238.534 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę organ II instancji wywodził, że opłaty roczne na poziomie 1,5 procent ceny gruntu są wymierzane jednostkom działającym poza sferą produkcji materialnej, dotowanym bądź utrzymywanym z budżetu Państwa. Zastosowanie stawki 2 procent wobec jednostki posiadającej własne dochody jest zgodne z prawem. Tereny poeksploatacyjne, jako grunty nierolne, podlegają opłatom z tytułu zarządu, a obowiązek ponoszenia opłat ustanie po zakończeniu rekultywacji i przekazaniu gruntów na rzecz terenowego organu administracji państwowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odmawiając uwzględnienia powyższej skargi, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie, zwłaszcza zaś ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów /Dz.U. nr 47 poz. 241/ oraz uchwały nr IX/75/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 29 listopada 1985 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad ustalania cen gruntów państwowych /Dz. Urz. Woj. Opolskiego nr 14 poz. 220/.

Wyrażone w skardze zapatrywanie, że na podstawie powyższych przepisów dopuszczalne jest pobieranie opłaty rocznej tylko za część zarządzanych terenów, pozostającą bezpośrednio pod budynkami, z wyłączeniem innych urządzeń i obiektów przemysłowych, nie znajduje dostatecznych podstaw w tych właśnie przepisach. Zgodnie z art. 47 ust. 1 cytowanej ustawy terenowy organ administracji państwowej dokonuje wymiaru opłaty za użytkowanie wieczyste, zarząd i użytkowanie w formie opłat rocznych, które w myśl par. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia są określone na podstawie cen gruntów ustalonych w trybie art. 44 i 45 tej ustawy.

Stosownie do jej art. 44 ust. 1 "szczegółowe zasady ustalania cen gruntów nie zabudowanych i znajdujących się pod zabudową" określa dla poszczególnych miejscowości wojewódzka rada narodowa w drodze uchwały, natomiast cenę gruntu według powyższych zasad ustala już w drodze decyzji organ administracji państwowej /art. 45 ust. 1/. Działanie przepisów tej ustawy, a więc także jej art. 47 ust. 1, rozciąga się na grunty zabudowane oraz przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele zabudowy innej niż związana wyłącznie z gospodarką rolną i leśną /art. 1/, albowiem z szeroko ujętego zakresu przedmiotowego stosowania ustawy wyłączone są jedynie grunty zabudowane, wchodzące w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej. Uwzględniając treść definicji "zabudowy", zamieszczonej w art. 1 ust. 1 pkt 1 in fine omawianej ustawy, wypada zgodzić się z organami orzekającymi, że odkrywkowa eksploatacja surowców mineralnych, do czasu jej zakończenia oraz przeprowadzenia rekultywacji, jest urządzeniem poddającym grunt reżimowi ustawy.

Za takim stanowiskiem przemawiają też argumenty zaczerpnięte z przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Nie ulega przecież wątpliwości, że grunty zabudowane to takie grunty, na których uprzednio prowadzono "budowę". W świetle zaś art. 2 ust. 2 prawa budowlanego przez "budowę" rozumie się wykonywanie obiektu budowlanego, którego szeroką definicję zawiera art. 2 ust. 1 tej ustawy, pozwalający na objęcie zakresem tego pojęcia terenu eksploatacji surowca ceramicznego, a więc w istocie rzeczy kopalni owego surowca, która - jak ustalono w toku rozprawy, a wbrew sugestiom skargi - jest nadal czynna.

W konsekwencji powyższego z całego obszaru spornych gruntów państwowych pozostających w zarządzie skarżącego przedsiębiorstwa /a nie tylko z ich części zabudowanej budowlami/ pobiera się opłaty roczne, ustalone na podstawie art. 47 ust. 1 cytowanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jak trafnie zauważa organ II instancji w odpowiedzi na skargę, obowiązek ponoszenia owych opłat za tereny wyrobisk eksploatacyjnych ustanie dopiero po zakończeniu rekultywacji gruntów i przejęciu ich przez organ administracji w trybie art. 42 tej ustawy.

Brzmienie par. 7 ust. 1 cytowanego wcześniej rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości co do uznaniowego charakteru decyzji dotyczących ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu konkretnie określonego gruntu państwowego. Skoro opłata roczna za grunt oddany w zarząd lub użytkowanie wynosi co najmniej 1,5 procent ceny obowiązującej w danym okresie, to można ją ustalić według wyższego współczynnika, a przepisy ustawy bądź rozporządzenia nie ustanawiają górnej granicy ani też normatywnych dyrektyw korzystania ze swobody orzekania w tym zakresie. Organy orzekające związane są tylko ceną gruntów. Granicę uznania w wyborze współczynnika /równego lub wyższego od 1,5 procent ceny gruntu/, wpływającego przecież rozstrzygająco na wysokość opłaty, wyznacza jednak nie tylko zdrowy rozsądek, ale także względy społeczno-gospodarcze, wynikające z aktualnej polityki administracyjnej, a znajdujące wyraz w wytycznych stosowania prawa. Istotną wskazówką co do potrzeby miarkowania wysokości współczynnika może być nadto dolna granica stawki /3 procent/ opłaty za grunt nie wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, przewidziana w par. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów /Dz.U. nr 47 poz. 242/.

Wbrew zatem twierdzeniom skargi, należy przychylić się do stanowiska organów orzekających, że przyjęty przez nie współczynnik w wysokości 2 procent nie narusza prawa, zwłaszcza że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano przesłankę stosowania minimalnego współczynnika tylko względem państwowych jednostek organizacyjnych, działających poza sferą produkcji materialnej. Przyjęcie takiego kryterium nie jest sprzeczne z prawem.

Powyższe pozwala na konkluzję, że wydane w niniejszej sprawie decyzje nie naruszają prawa. Zgodnie zaś z art. 196 par. 1 Kpa tylko w tym zakresie podlegały one ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - biorąc powyższe pod uwagę - nie mógł uwzględnić skargi O-kiego Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej, lecz musiał ją oddalić w myśl art. 207 par. 5 Kpa.