Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt FPK 5/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1997-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Ewidencja gruntów
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: par. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 158 poz. 813
law: Rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
journal: M.P. 1969 nr 1 poz. 1 poz. 98
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 122 poz. 593
law: Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
Teza: Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.

TEZY

Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie z odwołania (...) Przedsiębiorstwa Produkcji Leśnej (...) od decyzji Wójta Gminy (...) w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 1995 r. po rozpoznaniu pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) o następującym brzmieniu:

Czy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na zarządcy będącym władającym w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 158 poz. 813/ i wpisanym do rejestru gruntów, mimo że utracił władztwo nad rzeczą na rzecz samoistnego posiadacza w złej wierze nie wpisanego do ewidencji gruntów.

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Pierwsza cześć pytania prawnego z jakim wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pełny Skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego brzmi:

Czy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na zarządcy będącym władającym w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 158 poz. 813/, wpisanym do rejestru gruntów.

Z przedstawionego pytania wynika, iż status zarządzającego został wyprowadzony z powołanego wyżej rozporządzenia, jednakże analiza przepisów tego rozporządzenia nie daje podstaw do twierdzenia, że wpis dokonany w ewidencji gruntów ma charakter konstytutywny, tworzący określony stan prawny, w tym wypadku kształtujący prawo wykonywania zarządu.

Powołane w pytaniu prawnym rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w par. 2 określa cel tej ewidencji, która służy gromadzeniu i dostarczaniu danych na potrzeby zagospodarowania przestrzennego, wymiaru podatków, innych obciążeń publicznoprawnych, oznaczeniu nieruchomości w księgach wieczystych, statystyce i gospodarce gruntami oraz zapewnieniu ochrony interesów majątkowych stron obrotu nieruchomościami. Obowiązujące w 1995 r. zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów /M.P. nr 11 poz. 98/ chociaż wyraźnie nie precyzowało w jakim celu ma być prowadzona ewidencja gruntów tak jak to czyni powołane wyżej rozporządzenie, to jednak analiza przepisów zarządzenia z dnia 20 lutego 1969 r. pozwala na wysunięcie wniosku, że jej prowadzenie służyło takiemu samemu celowi jaki został określony w rozporządzeniu z dnia 17 grudnia 1996 r. Tymczasem warunkiem uznania za podmiot zobowiązany do zapłaty podatków od nieruchomości na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ jest, aby podmiot zobowiązany był posiadaczem zależnym lub zarządcą nieruchomości albo obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem stanowiącym własność Skarbu Państwa lub gminy i posiadał je w przypadku posiadacza zależnego w wyniku zawartej umowy z właścicielem albo w przypadku zarządu aby zarząd został ustanowiony przez właściciela.

W świetle powyższego ustawowego zapisu obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu zależnym lub zarządcy pod warunkiem, że legitymują się oni prawem do władania nieruchomością udzielonym przez właściciela nieruchomości.

Przywołując stanowisko komentatorów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Gerarda Bienia i Zenona Marmaja - /Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Komentarz przepisy wykonawcze i związkowe Wydanie II uaktualnione i poszerzone, Wydawnictwo Zachodnie Centrum Organizacji, Warszawa - Zielona Góra 1995 str. 131/, należy stwierdzić, iż prawo zarządu nieruchomością nie powstaje skutkiem dokonania wpisu podmiotu do ewidencji gruntów jako władającego lecz z mocy decyzji administracyjnej, z mocy prawa, bądź w drodze umowy cywilnoprawnej. Wpis do ewidencji gruntów ma zatem charakter wtórny w stosunku do aktu ustanawiającego zarząd nieruchomością.

W aktach sprawy przedłożonej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz z pytaniem prawnym znajdują się dokumenty, które nie zostały uwzględnione w związku z postawionym pytaniem prawnym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Chodzi mianowicie o decyzję Wojewody (...), odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo Produkcji Leśnej (...) z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa, w tym również działki o powierzchni 178,89 ha, będącej torfowiskiem.

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż Przedsiębiorstwo nie stało się z mocy prawa zarządcą z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gdyż grunty przeznaczone do eksploatacji złóż torfu z racji ich przeznaczenia nie podlegają przepisom wymienionej ustawy.

Nie jest znane w sprawie stanowisko Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, do którego zgodnie z pouczeniem wniesione zostało odwołanie od decyzji Wojewody przez Przedsiębiorstwo Produkcji Leśnej.

W świetle zatem stanowiska Wojewody, które w chwili przedstawienia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pytania prawnego jest aktualne nie można twierdzić, jak uczyniono to w pytaniu prawnym, że Przedsiębiorstwo Produkcji Leśnej jest zarządcą nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Na marginesie tych uwag należałoby także wskazać, iż kwestia przymiotu zarządcy po dniu 5 grudnia 1990 r. winna być rozważana poprzez przepis art.2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (...) /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./.

Procedura zadawania przez samorządowe kolegia odwoławcze pytań prawnych kierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego została unormowana w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu Kolegium w pełnym składzie może wystąpić do sądu administracyjnego z pytaniem prawnym jednakże pod warunkiem, że od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy.

W uchwale Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1995 r. VI SA 2/95 wyjaśniono już, że "tak określony warunek sprowadza się w istocie do obowiązku ustalenia w sposób pewny stanu faktycznego, dokonania jego analizy w powiązaniu z przepisami mogącymi stanowić prawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy".

Należy zatem stwierdzić, że odpowiedź na postawione pytanie prawne w niniejszej sprawie, na tym etapie ustaleń faktycznych jakie zostały zawarte w aktach sprawy, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można wykluczyć, że problem wyboru podatnika podatku od nieruchomości pomiędzy zarządzającym nieruchomością a posiadaczem nieruchomości bez tytułu prawnego, której właścicielem jest Skarb Państwa może pojawić się, jednakże na podstawie dotychczasowych ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie problem ten nie istnieje, bowiem wątpliwe jest czy Przedsiębiorstwo Produkcji Leśnej - sprawuje zarząd nieruchomością ustanowiony przez właściciela nieruchomości. Tym samym nie jest również uzasadnione określenie tego przedsiębiorstwa jako zarządzającego nieruchomością użyte w pytaniu prawnym, gdyż nie znajduje ono podstaw w dotychczas ustalonym stanie faktycznym sprawy.

Dopiero wyjaśnienie tego zagadnienia natury faktycznej w sposób nie budzący wątpliwości, będzie upoważniało Kolegium w Pełnym Składzie do wystąpienia z pytaniem prawnym do sądu administracyjnego, o ile wątpliwość prawna mająca jak dotychczas charakter hipoteczny nadal pozostanie aktualna.

Z wyżej podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny odmówił udzielenia odpowiedzi na pytanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.