Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2253/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Dariusz Chaciński Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G.K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M.Z. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z [...] lipca 2010 r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na spłatę należności na rzecz R. [...] w kwocie [...] zł. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że M.Z. złożył odwołanie od wyżej wskazanej decyzji.

Rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 04.64.593 z późn.zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom spełniającym określone w tym przepisie kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionej w art. 7 pkt 1-15.

Z przepisu art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ odwoławczy powołując treść przepisów art. 2 i 3 ustawy wyjaśnił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego.

Organ administracji biorąc pod uwagę sytuację materialną (kryterium finansowe) i osobistą wnioskodawcy jak również aktualne możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, decyduje o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego.

Swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku jak najstaranniejszego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami kpa. Badając sprawę pod tym kątem, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania. Pomoc społeczna ma na celu udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości przez nich pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki.

Kolegium podkreśliło, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Ośrodki zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Organ wyjaśnił, że przyznawanie pomocy finansowej należy do zadań ośrodka pomocy społecznej, w ramach których zobowiązany jest on zaspokoić pilne i konieczne potrzeby osób mieszkających w obszarze jego działania. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest determinowana posiadanymi przez ośrodek środkami pieniężnymi. Nie może on dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż zmuszony jest dokonać ich podziału pomiędzy jak największą ilość potrzebujących. W związku z powyższym ośrodek korzysta w tym względzie z prawa uznania, kto jest najbardziej potrzebującym, oraz czy i jaką formę oraz wymiar pomocy należy mu przyznać.

Na powyższą decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M.Z. W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja nie odnosi się do treści jego odwołania i ma charakter ogólny. Skarżący podniósł, że -wbrew twierdzeniu organu co do uznaniowego charakteru decyzji - przepisy ustawy o pomocy społecznej nakładają na organy obowiązek świadczenia pomocy osobom jej potrzebującym. Skarżący podkreślił, że spełnia wszystkie warunki do otrzymania pomocy .

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dalej zwaną ,,ustawą", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W świetle ustawy organy administracyjne prawidłowo uznały, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Zgodnie bowiem z przepisem z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

Wbrew twierdzeniom skargi, zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Wobec tego samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, lecz nie jest obowiązany, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne w tym przypadku obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Jak powszechnie wiadomo, organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 VI 2007 r., OSK 1464/06, LEX nr 299415).

Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy dostatecznie uzasadnił rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy skarżący spełnia kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 8 ust 1 ustawy, gdyż jego miesięczny dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Podczas przeprowadzonego ze skarżącym w dniu 9 czerwca 2010 r. wywiadu skarżący wniósł m.in. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie zaległości za energię elektryczną na rzecz R. [...] SA w W. Jak wynika z akt administracyjnych, nakazem zapłaty z [...] maja 2010 r. w sprawie [...] Sąd Rejonowy dla W. [...] zasądził od skarżącego na rzecz R. [...] SA w W. kwotę [...] zł. wraz z ustawowymi odsetkami.

Wskazać należy, że wprawdzie pomoc na opłacenie energii elektrycznej mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych, o jakich mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jako że w sytuacji nieuregulowanie zaległości za dostawę energii elektrycznej, może nastąpić przerwanie jej dostaw, jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Żądanie skarżącego dotyczy spłaty już powstałego zadłużenia i zasądzonego orzeczeniem sądu. Jest to należność za energię dostarczaną do lokalu poprzednio zajmowanego przez skarżącego, do którego utracił on już tytuł prawny w związku z otrzymaniem innego lokalu.

Zważyć należy, że w zakresie pomocy społecznej co do zasady nie mieści się spłata zadłużeń.

W niniejszej sprawie prawidłowo organy wskazały, że obowiązkiem organu pomocy społecznej jest zabezpieczenie środków dla wszystkich osób i rodzin wymagających wsparcia, a posiadane środki i wysokość żądanej kwoty spłaty nie pozwalają na zadośćuczynienie żądaniu skarżącego. Organy wyjaśniły, jaką kwotą dysponowały w miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji, ile świadczeń przyznano i jaka jest średnia wysokość udzielonej pomocy.

W ocenie Sądu, kwestionowana przez skarżącego decyzja nie przekracza, granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie organy w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Zważyć także należy, że organ pomocy społecznej zaspokaja również potrzeby innych osób. Wobec tego nie może on koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego. Skarżący od wielu lat jest objęty różnymi formami pomocy z uwagi na stan zdrowia i sytuację materialną.

Organy obydwu instancji zgodnie z przepisami prawa przeprowadziły postępowanie (w tym wywiad) i wydały trafne rozstrzygnięcia. Wprawdzie Sąd dostrzega, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nazbyt ogólnikowe, jednakże to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu pełnomocnikowi zwrotu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.