Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 260/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego P. w S. K. z dnia [...] września 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Policji na rzecz skarżącego kwotę [...](czterysta dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej powoływana jako kpa) po rozpatrzeniu odwołania S. W. od decyzji nr [...] z dnia [...] września 2021 r. Komendanta Powiatowego Policji w S. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że [...].06.2021 r. do Komendy Powiatowej Policji w S. wpłynął raport sierż. szt. S. W. (dalej określany jako Skarżący), w którym zwrócił się on o zaliczenie do okresu służby, od którego zależy wzrost uposażenia zasadniczego i nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, okresu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych, oraz uregulowanie należności z tego tytułu od dnia przyjęcia do służby w Policji. W odpowiedzi na raport, w związku z zaliczeniem wymienionemu wnioskowanych okresów, Komendant Powiatowy Policji w S. rozkazem personalnym nr [...] z [...].08.2021 r. określił funkcjonariuszowi na dzień [...].06.2021 r. (dzień złożenia raportu) prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 14%.

Raportem z [...].08.2021 r. Skarżący ponowił swoją prośbę o wyrównanie należności w zakresie uposażenia za okres uwzględniający termin przedawnienia, o którym mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2021 r. Komendant Powiatowy Policji w S. odmówił wypłaty żądanego wyrównania. Jako podstawę prawną wydania powyższego rozstrzygnięcia przyjął art. 107 kpa w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1236 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie MSWiA z 6.12.2001 r.).

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie i orzeczenie, że należy mu się wypłata uposażenia z tytułu wysługi lat za żądany okres. Powołał się ponadto na wyrok WSA w Bydgoszczy z 24.02.2021 r., II SA/Bd 74/21.

Organ II instancji, rozpoznając sprawę, wskazał, że jak wynika z art. 99 ust. 1 ustawy o Policji, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu, z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Stosownie do art. 101 ust. 1 cyt. ustawy, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Na podstawie delegacji zawartej w art. 102 ustawy o Policji zostało wydane rozporządzenie MSWiA z 6.12.2001 r., które w § 5 ust. 1 stanowi, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Zgodnie z § 5 ust. 2, wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Stosownie do ust. 3 § 5 cyt. rozporządzenia, przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust. 1. Termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu (§ 5 ust. 4 rozporządzenie MSWiA z 6.12.2001 r.). W myśl zaś § 5 ust. 5 cyt. rozporządzenia, dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że funkcjonariuszowi Policji uposażenie przysługuje już z dniem przyjęcia do służby. Ponieważ składową tego uposażenia stanowi obligatoryjnie procentowa wartość uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, zasadą jest ustalenie na dzień przyjęcia do służby dotychczasowej wysługi łat. Przy czym chodzi tutaj tylko o okresy podlegające wliczeniu do okresu pracy sprzed przyjęcia do służby w Policji, gdyż dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji. Oznacza to, że dalszy wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat w Policji naliczany jest automatycznie na podstawie decyzji ustalającej wysługę lat na dzień przyjęcia do służby. Tylko w przypadku późniejszego udokumentowania przez policjanta dotychczas niezaliczonych okresów zatrudnienia sprzed przyjęcia do służby, organ może zmienić dotychczasową decyzję ustalającą wysługę lat na dzień przyjęcia do służby. Zmiana ta, co podkreślić należy, dotyczy tylko ustalenia wysługi lat na dzień przyjęcia do służby. Zarówno ustalenie wysługi lat na dzień przyjęcia do służby, jak i późniejsza zmiana rozstrzygnięcia w tym zakresie, możliwa jest tylko w przypadku udokumentowania przez policjanta okresów zaliczanych do wysługi lat.

Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Z art. 107 ust. 1 cyt. ustawy wynika zaś, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Zatem roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem terminu wskazanego w ustawie. Jest to zasada, od której ustawa nie przewiduje żadnego wyjątku. Bieg terminu przedawnienia może jednak zostać przerwany. Przepis art. 107 ust. 3 ustawy o Policji wymienia dwie możliwe okoliczności: pierwsza dotyczy czynności podejmowanej przez stronę przed kierownikiem danej jednostki organizacyjnej, która ma na celu dochodzenie lub ustalenie albo zaspokojenie roszczenia, a druga dotyczy uznania roszczenia w takim zakresie, w jakim domagała się strona.

Należy wskazać, że ani art. 107 ustawy o Policji, ani żadna inna norma prawna danego aktu prawnego nie definiuje stanu wymagalności roszczenia. Z pomocą przychodzi w tym zakresie orzecznictwo sądowe. W wyroku z 14.01.2015 r., I OSK 2885/13, NSA wyjaśnił, że ze złożeniem dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat staje się wymagalne roszczenie policjanta o wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat. Dzień złożenia dokumentacji określa początek biegu terminu przedawnienia w rozumieniu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Oznacza to, że z dniem złożenia stosownej dokumentacji policjant nabywa prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, zachodzi więc okoliczność uzasadniająca zmianę uposażenia. Roszczenie o zmianę uposażenia nie istnieje wcześniej, tj. przed wykazaniem przez policjanta okresów zaliczanych do wysługi lat. Natomiast policjant w okresie nieprzedawnionym (3 lata od złożenia dokumentacji) może realizować swoje prawo do wzrostu uposażenia. W takim sensie należy w opinii sądu rozumieć zapis § 5 ust. 4 in fine rozporządzenie MSWiA z 6.12.2001 r., który stanowi o uwzględnianiu przepisów o przedawnieniu. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 14.04.2015 r., I OSK 1838/13, który stwierdził, że prawo policjanta do wzrostu uposażenia zasadniczego wiąże się z obowiązkiem złożenia przez niego wymaganych prawem dokumentów. Na ich podstawie organ wydaje dopiero decyzję administracyjną orzekając o uprawnieniu ex nunc, a nie ex tunc.

Z kolei NSA w wyroku z 1.04.2014 r., I OSK 823/13, zwrócił uwagę, że ustawodawca w odmienny sposób określił kwestie terminu, od którego należy liczyć okres wysługi lat oraz terminu, od którego należy się policjantowi wyższe wynagrodzenie z tytułu wzrostu wysługi lat. Pierwszy z tych terminów rozpoczyna bieg od momentu, w którym został nawiązany stosunek służbowy. Z kolei bieg terminu, od którego możliwe jest podwyższenie uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, jest określony w art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, który wskazuje, że zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Zgodnie z literalnym brzmieniem słowo "okoliczność" oznacza "wszystko co towarzyszy jakieś sytuacji lub zdarzeniu, zwykle mające wpływ na późniejsze wydarzenie" (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, Tom K-Ó, red. S. Dubisz, Warszawa 2008, s. 1231). Tym samym zdarzenie powodujące zmianę, jeśli jest zasadnie umotywowane, powoduje skutki na przyszłość. Rozstrzygnięcie co do zmiany uposażenia nie może więc tworzyć skutków w przeszłości. Przyjąć zatem należy, że skoro postępowanie w sprawie weryfikacji ustalonej już policjantowi wysługi lat zostało wszczęte w określonym dniu, to zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o Policji dopiero z tym dniem powstały okoliczności uzasadniające zmianę uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Wcześniej organ nie mógł zmienić wysokości uposażenia, ponieważ nie posiadał wiedzy o zdarzeniach powodujących zmianę.

Przechodząc do stanu faktycznego niniejszej sprawy i odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że Skarżący został przyjęty do służby w Policji [...].11.2014 r. i do wysługi lat dla celów uposażeniowych zaliczono policjantowi następujące okresy: służba w Policji - 1 dzień, praca cywilna - 3 lata, 5 dni, co dało łącznie 3 lata, 6 dni. W dniu [...] .06.2021 r. Skarżący zwrócił się z raportem o zaliczenie do okresu służby, od którego zależy wzrost uposażenia zasadniczego i nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, okresu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W oparciu o powyższy raport, złożoną oraz znajdującą się w aktach osobowych dokumentację, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. zaliczono wymienionemu na dzień przyjęcia do służby tj. [...].11.2014 r. łącznie 7 lat, 8 miesięcy. Wysługa lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego, wyniosła na dzień [...] .06.2021 r., łącznie 14 lat, 3 miesiące i 25 dni. Skoro jednak Skarżący złożył dokumenty potwierdzające wnioskowane okresy podlegające uwzględnieniu do wysługi lat w dniu [...] .06.2021 r., to od tego dnia mogło być przyznane prawo do wzrostu uposażenia z tytułu zwiększonej wysługi lat. Uwzględniając treść art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, Komendant Powiatowy Policji trafnie przyjął, że okolicznością uzasadniającą zmianę uposażenia zasadniczego w niniejszej sprawie było złożenie przez policjanta nowych, nieposiadanych dotąd przez organ dokumentów. Jeśli natomiast roszczenie policjanta o wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat powstaje jednocześnie z dniem złożenia dokumentacji, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenie MSWiA z 6.12.2001 r., to data ta rozpoczyna bieg terminu przedawnienia w rozumieniu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji.

Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że złożenie raportu o zaliczenie poszczególnych okresów jedynie przerwało bieg przedawnienia i od tej daty należy liczyć wstecz trzyletni okres przedawnienia. Dopiero fakt złożenia przez policjanta w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr pełnej dokumentacji dotyczącej wysługi lat wobec udokumentowania dodatkowego okresu powoduje, że funkcjonariusz uzyskuje prawo podmiotowe do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat i z tym dniem roszczenie policjanta staje się wymagalne (wyroki WSA w Warszawie: z 2.10.2012 r., II SA/Wa 1223/12, z 13.02.2013 r., II SA/Wa 1871/12 oraz z 20.02.2013 r., II SA/Wa 26/13). Przedawnienie roszczenia nastąpiłoby tylko w sytuacji, gdyby organ, dysponując kompletem dokumentów, nie wydał niezwłocznie decyzji w sprawie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, lecz rozstrzygnął sprawę w późniejszym terminie.

Argumenty podniesione przez Skarżącego nie mogą zasługiwać na uwzględnienie, gdyż nie zaszły przesłanki warunkujące powstanie roszczenia o wypłatę różnicy uposażenia zasadniczego za okres 3 lat wstecz od daty złożenia raportu. Dopiero fakt pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji w przedmiocie zwiększenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat z uwagi na uwzględnienie dotychczas nieudokumentowanych okresów powoduje, że policjant uzyskuje prawo do świadczenia pieniężnego z tego tytułu. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, bowiem tworzy nowe uprawnienie/roszczenie (tak NSA w wyroku z 1.04.2014 r., I OSK 823/13).

Odnosząc się natomiast do przytoczonego przez Skarżącego orzecznictwa prezentującego odmienne niż przestawione wyżej stanowisko w badanej kwestii, należy wskazać na treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z nim, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że wymieniony przepis wiąże adresatów, ale wyłącznie w kwestii rozstrzygniętej danym orzeczeniem. Nie oznacza to jednak, że dokonana wykładnia przepisów rozciąga się na inne, nie powiązane ze sobą sprawy, nawet o zbliżonym stanie faktycznym. Omawiane unormowanie nie ma bowiem na celu "wymuszania" jednolitej wykładni przepisów na składach orzekających w różnych sprawach (wyrok NSA z 7.10.2014 r., II FSK 2707/12). Rozbieżność w orzecznictwie sądowym w demokratycznym państwie prawa jest zjawiskiem normalnym, wynikającym choćby z zasady niezawisłości sędziowskiej, określonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Dopuszczalnym jest więc istnienie dualistycznych poglądów prawnych wyrażanych przez różne składy sądzące. Trzeba również pamiętać, że w polskim systemie prawnym orzecznictwo sądowe nie stanowi źródeł prawa, w myśl art. 87 Konstytucji RP. Ma ono jedynie charakter pomocniczy i nie jest wyłącznym czynnikiem wykładniczym w odniesieniu do rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracji publicznej.

Zastosowanie w praktyce poglądu wyrażonego przez Skarżącego mogłoby doprowadzić na przykład do sytuacji, w której policjant nie dysponujący w dniu przyjęcia do służby wszystkimi dokumentami potwierdzającymi okresy zaliczane do wysługi lat w Policji, nie mógłby się ubiegać w przyszłości o przyznanie nagrody jubileuszowej, bo ze względu na brzmienie przepisu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji roszczenie przedawniłoby się jeszcze przed złożeniem stosownych dokumentów lub wydaniem decyzji weryfikującej ustaloną wcześniej wysługę (przepisy rozporządzenie MSWiA z 6.12.2001 r. mają odpowiednie zastosowanie do dokumentowania okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej).

Ponadto, dokonanie przez organ spłaty różnicy uposażenia za okres 3 lat od daty złożenia raportu byłoby tożsame z uznaniem faktu, że roszczenie było wymagalne jeszcze przed datą jego zgłoszenia, czyli przed zaistnieniem okoliczności uzasadniających wzrost uposażenia. Trzeba jednak podkreślić, że okoliczność zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych, została udokumentowana przed organami Policji dopiero w trakcie służby, zatem nie może ona kreować wymagalności roszczenia ze skutkiem wcześniejszym niż data jej wykazania.

Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 107 ustawy o Policji. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w raporcie z [...] .08.2021 r. oraz w odwołaniu od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w S., w którym wskazuje na odmienną od organu interpretację art. 107 ustawy o Policji. Stosownie do art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, "Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Z uwagi na powyższe bieg terminu przedawnienia został przerwany z dniem [...] .06.2021 r., tj. z dniem złożenia raportu przez funkcjonariusza. Od tej daty należy liczyć wstecz 3 letni termin przedawnienia. Pogląd ten znajduje oparcie m.in. w poglądzie wyrażonym w prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy z 24.02.2021 r., II SA/Bd 74/21.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga była zasadna.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o Policji, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe, a w myśl ust. 2 tego artykułu, z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Wysokość uposażenia zasadniczego jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej przez funkcjonariusza wysługi lat (art. 101 ust. 1 ustawy o Policji).

Zasady obliczania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, zostały uregulowane w rozporządzeniu MSWiA z 6.12.2001 r., które w Rozdziale 2 zatytułowanym "Ustalenie wysługi lat" określa okresy zaliczane do wysługi lat (§ 4) oraz określa tryb postępowania w tych sprawach (§ 5).

Stosownie do § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia, dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust. 1 (§ 5 ust. 3 rozporządzenia).

Regulacja § 5 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r. stanowi, że termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

Treść powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że w momencie przyjmowania do służby policjantowi ustala się okresy zaliczane do wysługi lat, od której zależy wysokość należnego uposażenia. Zasadą jest, że podstawową wysługę ustala się na dzień przyjmowania policjanta do służby, zaliczając do tej wysługi wszystkie poprzednie okresy służby i inne równoważne okresy zatrudnienia. Pełna realizacja tej zasady jest możliwa tylko wówczas, gdy funkcjonariusz już w momencie podejmowania służby w Policji przedłoży wszystkie niezbędne w tym zakresie dokumenty. Jeżeli jednak - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - takie dokumenty policjant przedstawi dopiero w czasie pełnionej służby, to według przepisów rozporządzenia istnieje możliwość zmiany wysługi lat ustalonej na dzień przyjęcia do służby w Policji poprzez zaliczenie policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy wykonywanej przed podjęciem służby w Policji (§ 5 ust. 3 rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r.). Dlatego policjant, który przy przyjęciu do służby nie wykazał wszystkich zaliczanych okresów, może to uczynić później, nie tracąc prawa do ich uwzględnienia przy ustalaniu przedmiotowej wysługi. Po przedłożeniu dokumentów odnoszących się do okresów, które podlegają zaliczeniu do wysługi lat, funkcjonariusz może wnioskować o zaliczenie mu dotychczas nieudokumentowanych okresów. Realizacja takiego żądania następuje rozkazem personalnym zmieniającym ustaloną wysługę lat z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

W rozpatrywanej sprawie do rozstrzygnięcia pozostawała data, od której przysługuje policjantowi wyższe uposażenie, to znaczy czy od daty złożenia udokumentowanego wniosku o zaliczenie do wysługi lat czasu pracy w pełnym wymiarze oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych, czy też od daty wcześniejszej ustalonej przy uwzględnieniu przepisów o przedawnieniu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na to, że przy dokonywaniu wykładni powołanego § 5 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r. konieczne jest przywiązanie szczególnej wagi do zawartego w nim określenia "z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu". Dotyczy ono terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia w określonej procentowo wysokości w powiązaniu z wynikającą z decyzji zmianą wysługi lat. Powyższa regulacja wskazuje, że to powołany wyżej przepis rozporządzenia, a nie art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, stanowi podstawę do określania terminu nabycia przez policjanta prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat (zob. wyrok NSA z 26.04.2019 r., I OSK 1512/17).

Konieczność określenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia wynika z treści art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg przedawnienia takich roszczeń, w myśl art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Zdaniem Sądu, dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr - tak jak wymaga tego przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r. - przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat, a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej.

W konsekwencji, policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu na nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Podjęcie przez policjanta czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres. NSA w przywołanym wyroku z 26.04.2019 r. wyjaśnił, że istnienie okresów uwzględnianych przy ustalaniu wysługi lat przy przyjęciu policjanta do służby ma charakter obiektywny. O tym, czy policjantowi w rozkazie personalnym zostanie ustalona wysługa lat oraz czy otrzyma odpowiedni wzrost uposażenia zasadniczego, decyduje jedynie udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat. Nieprzedłożenie przez policjanta przy przyjęciu do służby dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat skutkuje tym, że jego uposażenie zasadnicze zostanie ustalone w wysokości niższej, niż mogłoby być ustalone, gdyby w tym terminie prawidłowo te okresy udokumentował. Nie oznacza to jednak, że policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za cały okres od przyjęcia do służby w Policji do dnia złożenia wniosku o zmianę wysługi lat.

Przepisy § 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r. przewidują, że również w razie zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów wysługę lat ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, natomiast termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia określa się z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Oznacza to, że oprócz art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, określającego trzyletni termin przedawnienia, należy także uwzględniać art. 107 ust. 3 pkt 1 tej ustawy regulujący kwestię przerwania biegu przedawnienia. Dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej. Policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Natomiast podjęcie przez policjanta czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres.

Oznacza to, że uprawnienie do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat jest nabywane z mocy prawa. Złożenie przez policjanta wymaganych dokumentów i wydanie decyzji (rozkazu personalnego) ma charakter potwierdzający istniejące już uprzednio uprawnienie. Policjant z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego posiada roszczenie o ustalenie nabycia prawa, a w konsekwencji roszczenie o jego realizację. Nie oznacza to jednak, że z tą chwilą powstaje po stronie organów Policji obowiązek realizacji świadczenia. Obowiązek ten istnieje potencjalnie i warunkowo. Uruchomienie przez policjanta jego prawa następuje poprzez złożenie wniosku, a następnie wydanie stosownej decyzji (rozkazu personalnego), która ma charakter deklaratoryjny. Przy czym czynności te nie stanowią podstawy nabycia prawa do realizacji roszczenia, które w dacie ich podejmowania już faktycznie istnieje. Złożenie przez policjanta wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów stanowi natomiast podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji i przerywa bieg przedawnienia (por. wyroki NSA: z 13.02.2015 r., I OSK 1340/13, z 2.02.2016 r., I OSK 2495/14, z 22.09.2017 r., I OSK 3106/15, z 12.10.2017 r., I OSK 3257/16 oraz WSA w Opolu z 26.04.2019, II SA/Op 210/19), które Sąd orzekający podziela, w odróżnieniu od orzeczeń powołanych przez organ.

W konsekwencji, zauważyć trzeba, że Skarżący prawo do wzrostu uposażenia z tytułu większej wysługi lat nabył nie z dniem złożenia wniosku o zaliczenie do wysługi lat wskazanych okresów, ale wcześniej. Prawo to istniało już w dniu przyjęcia do służby, a ponieważ przerwanie biegu przedawnienia tego prawa zostało dokonane w dniu wpłynięcia wniosku do organu, to termin nabycia prawa należnego funkcjonariuszowi do wyższego uposażenia z tytułu wysługi lat winien uwzględniać okres nieprzedawniony - trzy lata przed złożeniem wniosku.

Z powyższych względów, z uwagi na naruszenie przez organy orzekające przepisów § 5 ust. 2-4 rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r. w zw. z art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływana jako "ppsa").

Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni zaprezentowaną wyżej wykładnię powołanych przepisów ustawy o Policji oraz rozporządzenia MSWiA z 6.12.2001 r., ustalając wysokość uposażenia również za odpowiedni okres poprzedzający złożenie raportu przez Skarżącego.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.