Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2133/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1958 nr 11 poz 37
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.
article: art. 148 par. 1,92,149 par. 3, 110, 126, 147, 145 par. 8. 7, 63, 65, 128, 140,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 135, 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej K. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] umarzającą wznowione postępowanie w sprawie zakończonej orzeczeniem ostatecznym Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. stwierdzającym przejście z mocy prawa, z dniem 8 marca 1958 r. na rzecz Państwa Przedsiębiorstwa "[...]" D. S. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy.

Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 1951 r. Prezes Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości, działając na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. z 1918 r., nr 21, poz. 67 ze zm.), ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad Przedsiębiorstwem "[...]" D. S. – [...], ul. [...]. Wykonywanie zarządu państwowego nad Przedsiębiorstwem "[...]" powierzono [...] Zakładom Terenowego Przemysłu [...] w Z.

Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1960 r. nr [...] Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych stwierdził przejście z mocy prawa na rzecz Państwa pozostającego pod zarządem państwowym Przedsiębiorstwa "[...]" D. S. – [...], ul. [...].

Następnie Minister Gospodarki, działając w trybie nadzorczym, decyzją z dnia [...] marca 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. W sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., Minister Gospodarki uznał się natomiast za organ niewłaściwy i postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. wniosek K. P. (następczyni prawnej S. D.) w tym zakresie przekazał Ministrowi Budownictwa według właściwości.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r.

Następnie Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wznowił, na wniosek K. P., postępowanie w sprawie zakończonej orzeczeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., po czym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] umorzył w całości wznowione postępowanie, uznając że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie, a zatem kontynuowanie postępowania jest bezprzedmiotowe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. P. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 K.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego z pominięciem zasady prawdy obiektywnej, naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej przez przyjęcie dowolnej interpretacji zaistniałego stanu faktycznego oraz podejmowanie rozstrzygnięć nie uwzględniających woli stron postępowania. W uzasadnieniu podkreślono w szczególności, że organ w trakcie postępowania nie podał niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji by uniknąć szkody.

Po rozpatrzeniu tego wniosku, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r.

Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 148 § 1 pkt 8 K.p.a. organ administracji wznawia postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli decyzja ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Warunkiem wznowienia, na wniosek strony, postępowania w trybie art. 145 i następnych K.p.a., jest zachowanie przez stronę miesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 K.p.a., którego bieg rozpoczyna się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, strona dowiedziała się, iż trybem właściwym do wzruszenia kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. jest tryb wznowieniowy z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. odebranej w dniu [...] czerwca 2009 r. Nie sposób jednak uznać, iż fakt uzyskania przez stronę postępowania prawnej świadomości, odnośnie trybu właściwego do wzruszenia kwestionowanego orzeczenia, stanowi moment, od którego należy liczyć miesięczny termin warunkujący wznowienie postępowania. W ocenie organu naczelnego, bezpośrednią podstawą dającą możliwość wznowienia postępowania, od której należy liczyć rozpoczęcie biegu miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, jest w niniejszej sprawie doręczenie stronie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2007 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. w przedmiocie ustanowienia zarządu państwowego nad Przedsiębiorstwem "[...]". To bowiem moment uzyskania wiedzy o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zarządzenia z dnia [...] kwietnia 1951 r., będącego podstawą wydania orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. jest decydujący w kwestii oceny przesłanek wznowienia postępowania.

Decyzja nadzorcza Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2007 r. odebrana została przez wnioskodawczynię w dniu 29 marca 2007 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania złożony został dopiero w dniu 22 czerwca 2009 r., tym samym nie można uznać, aby wymagany ustawowo miesięczny termin, został przez stronę zachowany. Należy przy tym dodać, że wnosząc o wznowienie postępowania strona nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku.

Mając na względzie zarzuty skarżącej, dotyczące naruszenia art. 8 i 9 K.p.a., Minister uznał je za niezasadne, gdyż żaden przepis prawa nie nakazuje organowi tak wyczerpującego udzielania informacji odnośnie prowadzonego postępowania, jak wskazuje skarżąca. Sprowadzałoby się to bowiem w rzeczywistości do udzielania "porad prawnych" przez organ administracji, który w tym aspekcie winien pozostać obiektywny. Niezasadny jest również zarzut podejmowania rozstrzygnięć nieuwzględniających woli stron postępowania. Jak wynika z akt sprawy, strona w sposób precyzyjny wskazała we wniosku z dnia 24 sierpnia 1990 r., iż zakres jej żądania sprowadza się m. in. do uchylenia decyzji Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., przez co należy jednoznacznie rozumieć wszczęcie postępowania nadzorczego, w niewłaściwym w okolicznościach niniejszej sprawy, trybie art. 156 § 1 K.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. P. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, art. 8, w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, naruszającą zasadę prawdy obiektywnej, poprzez uznanie przez organ, iż miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia doręczenia skarżącej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2007 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. w przedmiocie ustanowienia zarządu państwowego nad Przedsiębiorstwem "[...]" będącego podstawą wydania orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., w sytuacji, gdy przy prawidłowej ocenie materiału dowodowego należałoby uznać, że miesięczny termin do wznowienia postępowania powinien się liczyć od momentu uzyskania prawnej świadomości przez skarżącą odnośnie trybu wzruszenia kwestionowanego orzeczenia z [...] stycznia 1960 r. tj. od momentu doręczenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., czyli od dnia [...] czerwca 2009 r.;

2. art. 148 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną interpretację, że termin jednego miesiąca do wznowienia postępowania należy liczyć od dnia doręczenia skarżącej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2007 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. w przedmiocie ustanowienia zarządu państwowego nad Przedsiębiorstwem "[...]" będącego podstawą wydania orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., w sytuacji, gdy przy prawidłowej ocenie materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie należałoby uznać, że miesięczny termin do wznowienia postępowania liczyć powinien się od dnia 8 czerwca 2009 r., czyli doręczenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., co skarżąca zresztą uczyniła, wnosząc w dniu 22 czerwca 2009 r. wniosek o wznowienie postępowania, zachowując tym samym ustawowy termin;

3. art. 9 K.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i przyjęcie dowolnej interpretacji zaistniałego stanu faktycznego oraz podejmowanie rozstrzygnięć nie uwzględniających woli stron postępowania, a także nienależyte i nie wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Mając to na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umarzającej wznowione postępowanie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek częściowo z nieco innych powodów, niż w niej podniesione, jako że sąd orzeka w granicach sprawy i nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie sądu stan faktyczny i prawny sprawy w sposób poprawny został ustalony i oceniony przez organ jedynie do pewnego momentu, a mianowicie do chwili przekazania sprawy Ministrowi Budownictwa według właściwości (postanowieniem Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2007 r.). Prawdą zatem jest, że przedsiębiorstwo "[...]", stanowiące własność S. D., zostało najpierw objęte przymusowym zarządem państwowym (na mocy zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r.), skutkiem czego zostało następnie upaństwowione z mocy prawa, co potwierdzało orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., wydane na podstawie art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Na skutek wniosku między innymi K. P. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] marca 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r., a co do drugiej z wymienionych decyzji sprawę przekazał Ministrowi Budownictwa według właściwości.

Zauważyć w tym miejscu należy, że Minister Budownictwa, po przekazaniu mu według właściwości wniosku K. P. (postanowieniem Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2007 r.), wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. (zawiadomienie z dnia 7 sierpnia 2007 r.). Po przeprowadzeniu tego postępowania już Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. Minister Infrastruktury uznał bowiem, że stwierdzenie nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. (decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2007 r.) nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej – orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. – lecz podstawę do wznowienia postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.

Po wydaniu decyzji przez Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., która została doręczona stronie skarżącej w dniu 8 czerwca 2009 r., K. P. w dniu 22 czerwca 2009 r. (a więc w terminie otwartym do wniesienia środka zaskarżenia) złożyła do Ministra Infrastruktury wniosek cyt. "o ponowne rozpatrzenie sprawy i wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 147 K.p.a. w zw. z art. 145 par. 8 K.p.a. i art. 7 K.p.a. w sprawie uchylenia decyzji Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. (...)". Wniosek ten Minister Infrastruktury uznał za jednoznaczny w treści i postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. Później zaś już Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej doszedł do przekonania, że wniosek o wznowienie został złożony po terminie i umorzył postępowanie zaskarżoną do sądu decyzją.

Taki sposób załatwienia sprawy należy uznać za niedopuszczalny, co najmniej z dwóch powodów.

Po pierwsze, co do zasady zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania organ bada przed wznowieniem postępowania, a nie po, i gdy stwierdzi uchybienie terminu określonego w art. 148 § 1 lub § 2 K.p.a., to wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). "Wydanie decyzji [obecnie postanowienia] odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 13 października 1998 r., I SA 373/98, LEX nr 45123). Wydając postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Infrastruktury w uzasadnieniu odniósł się do kwestii terminu do wniesienia wniosku o wznowienie i uznał, że wniosek o wznowienie został złożony w terminie miesięcznym (zob. końcową część str. 3 postanowienia). Postanowienie to jest ostateczne, a jego treścią organ jest związany, stosownie do art. 110 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. Orzekając odmiennie w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wskazał na żadne nowe okoliczności w sprawie, które zmieniłyby zakres związania wynikającego z postanowienia z dnia [...] lipca 2009 r., ale po prostu zmienił ocenę prawną w kwestii ustalenia terminu do wznowienia – stwierdził mianowicie, że powinien on być liczony od dnia doręczenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2007 r., a nie od dnia doręczenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. Taka zmiana oceny prawnej w kwestii terminu do wznowienia postępowania, bez wykazania, że wystąpiły nowe okoliczności faktyczne lub prawne nieznane wcześniej organowi, a mające wpływ na tę ocenę, narusza jednak art. 110 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a., ze skutkiem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie na treść decyzji wydanych na skutek wznowienia postępowania.

Po drugie, w ocenie sądu Minister Infrastruktury, a następnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sposób arbitralny uznali, że treść wniosku K. P. z dnia 22 czerwca 2009 r. w jednoznaczny sposób przesądza, że jest to wniosek o wznowienie postępowania. Jak wspomniano wyżej, żądanie zawarte w tym wniosku zostało ujęte tak, że skarżąca wnosi "o ponowne rozpatrzenie sprawy i wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 147 K.p.a. w zw. z art. 145 par. 8 K.p.a. i art. 7 K.p.a. w sprawie uchylenia decyzji Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r. (...)". Jeśli się przy tym zważy, że wniosek ten został złożony w terminie otwartym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r., to nie sposób uznać, że treść żądania zawartego w piśmie z dnia 22 czerwca 2009 r. była jednoznaczna. Wątpliwości tych nie rozwiewa do końca także uzasadnienie wniosku z dnia 22 czerwca 2009 r. Wprawdzie skarżąca stwierdza tam, że podziela opinię Ministra Infrastruktury o tym, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, ale mogło to być powodowane sugestią zawartą w uzasadnieniu decyzji Ministra Infrastruktury. Całość wywodów skarżącej zawartych w tym wniosku jest jednak dość nieskładna i wyraźnie artykułowana jest w nim obawa o to, czy sprawa zostanie załatwiona we właściwym trybie, z uwzględnieniem jej interesu prawnego. Skarżąca wielokrotnie odwołuje się tam do art. 7 K.p.a., wyrażając nadzieję, że zostanie ona załatwiona po jej myśli.

W ocenie sądu nawet jeśli wniosek ten zawierał żądanie wznowienia postępowania, to nie da się wykluczyć, że było ono alternatywne, a strona być może chciała wykorzystać obydwa tryby, tj. najpierw wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., a do czasu jego zakończenia postępowanie wznowieniowe mogłoby być zawieszone. Wszak dotyczyłoby ono ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 1960 r.

Ponadto, co podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, "wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W takim przypadku należałoby więc wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, zawiesić na ten czas postępowanie w sprawie wznowienia, w razie stwierdzenia nieważności podjąć zawieszone postępowanie w sprawie wznowienia oraz orzec o jego bezprzedmiotowości. W przypadku odmowy stwierdzenia nieważności podejmowano by i prowadzono postępowanie w sprawie wznowienia. Jedynie wówczas, gdy oba postępowania prowadzone są przed tym samym organem, organ winien uczynić przedmiotem rozpoznania w pierwszej kolejności postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Następstwem prawnym stwierdzenia takiej nieważności byłaby natomiast bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia. Stanowisko to potwierdza obecnie orzecznictwo NSA (wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990 r., IV SA 543/90, OSP 1992, z. 5, poz. 120, z glosami B. Adamiak i J. Borkowskiego; ONSA 1991, nr 1, poz. 1: "Dopuszczalny jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 k.p.a.), w stosunku do których nastąpiło wznowienie postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.)"; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2006 r., II OSK 406/05, LEX nr 196451: "Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. A zatem strona może równocześnie żądać wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec tego, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich" (M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 145 K.p.a., LEX/el 2013).

Pamiętać przede wszystkim należy jednak, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż "zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska" (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r. I SA 2188/00, LEX nr 81741). Obowiązek dokładnego ustalenia przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę wynika zarówno z przepisów określających ogólne zasady postępowania, zwłaszcza zawartych w art. 7-9 K.p.a., jak i przepisów regulujących szczegółowo to postępowanie (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada1998 r. II SA 1428/98, LEX nr 41815).

Tak więc obowiązkiem organu w tej sprawie było jednoznaczne wyjaśnienie treści żądania strony, gdyż od tego zależał tryb postępowania w sprawie. Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., bez ostatecznego wyjaśnienia intencji strony postępowania, co do tego, czy wolą strony postępowania było wznowienie, czy też chodziło o wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., lub też uruchomienie obydwu tych trybów w odpowiedniej kolejności – należy uznać za co najmniej przedwczesne. W związku z tym organ naruszył art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obok zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, dotyczy to także postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r., które sąd również uchylił, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

Po uzyskaniu stanowiska strony w powyższym zakresie organ zdecyduje, czy rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., czy wznowi lub odmówi wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1960 r., czy też uruchomi obydwa te tryby w odpowiedniej kolejności.

Do tego czasu wypowiadanie się przez sąd w kwestii naruszenia art. 148 § 1 K.p.a. należy uznać za co najmniej przedwczesne. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że "Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a." (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.11.2012 r., I OPS 2/12, LEX nr 1225395). Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 825/10, gdzie wskazano, że "stwierdzenie nieważności zarządzenia o ustanowieniu zarządu przymusowego, ze względu na skutek eliminacji tego zarządzenia od dnia jego wydania, prowadzi do sytuacji, w której brak jest materialnej przesłanki pozostawania przedsiębiorstwa w zarządzie przymusowym państwa. Powoduje to stan rażąco sprzeczny z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37, z późn. zm.) odpowiadający przesłance określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność państwa. Nie znajduje natomiast uzasadnienia stanowisko, według którego stwierdzenie nieważności zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem stanowi określoną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia nacjonalizacyjnego". Stanowisko to należy uznać za ugruntowane na tle spraw o stanie faktycznym zbliżonym do niniejszej.

Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.