Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 381/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 81c ust. 2 i 4
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 84 par. 1, art. 7, art. 77 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010r. sprawy ze skargi Ł. J. i M. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2010 r. Nr [...], II. przyznaje adwokatowi A. I. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu, kwotę [...] zł (w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług), III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, oz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 kpa, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, nakazał inwestorom – Ł. i M. J. - rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] na działce o numerze geodezyjnym [...], wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. będącego w budowie.

Organ ustalił, iż na wyżej opisanej działce obok budynku mieszkalnego zrealizowanego na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1986 r. znak [...] istnieje rozpoczęta budowa budynku gospodarczo-garażowego objętego projektem zagospodarowania działki (załącznikiem graficznym do projektu budowlanego), mimo, że pozwolenie na budowę obejmowało jedynie budynek mieszkalny. Zrealizowany w części obiekt ma wymiary w rzucie [...] m x [...] m, wielkość budynku znacznie odbiega od obiektu naniesionego w załączniku graficznym do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego; przedmiotowy obiekt jest usytuowany dłuższą ścianą przy granicy z działką nr [....], natomiast krótszą przy granicy z działką nr [...] w ten sposób, ze odległość od granicy zmienia się "od 0 do [...],00 m". Według inwestora obiekt ten zrealizowano na istniejących od około [...]0 lat fundamentach, a do nadbudowy tych fundamentów przystąpił jesienią 2007 r., bez pozwolenia na budowę.

Organ powołał się na informacje uzyskaną od Burmistrza Miasta i Gminy [...], iż w planie miejscowym miasta [...] przewiduje się lokalizację dwóch obiektów o funkcji gospodarczej na każdej parceli, jak i przekazane przez burmistrza wypis i wyrys z planu miejscowego. Zgodnie z treścią § 57 ust. 1 pkt 1 wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., iż na tym terenie przewidziano sytuowanie jednego budynku mieszkalnego oraz do dwóch budynków gospodarczo-garażowego o wysokości do 1 kondygnacji nadziemnej, jak również w planie określono nieprzekraczalną linię zabudowy. Zdaniem organu w pierwszej kolejności należało ustalić to, czy realizowany bez pozwolenia na budowę oraz bez nadzoru osoby uprawnionej budynek spełnia warunki wynikające z treści art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w szczególności czy spełnia podstawowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego i po ukończeniu - bezpieczeństwa użytkowania, ale również, czy jego usytuowanie jest prawidłowe i czy po wybudowaniu nie naruszy uzasadnionych interesów osób trzecich. W tym celu postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2009 r.] zobowiązał inwestora do przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej realizowanego budynku, która jednocześnie powinna wskazywać możliwość doprowadzenia samowolnej zabudowy do stanu zgodnego z prawem. Na podstawie treści tak pozyskanej ekspertyzy ustalił, iż nie uwzględnia ona wszystkich wymagań wynikających z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, w szczególności w zakresie usytuowania obiektu na działce budowlanej. Wobec niezachowania przez inwestora warunku zachowania obowiązującej linii zabudowy wyznaczonej obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...], a także niewłaściwego usytuowania w stosunku do granicy z działką nr [...] niemożliwe jest, bez usunięcia tych nieprawidłowości, doprowadzenie istniejącej budowy do stanu zgodności z prawem. Dalej organ zauważył, iż ekspertyza techniczna nie może modyfikować ustaleń wynikających z planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy, jak również nie może w sposób dowolny interpretować warunków technicznych, gdyż to na jej podstawie inwestor powinien zlecić opracowanie projektu robót pozostających do wykonania, tak by obiekt można było dopuścić do użytkowania. W konsekwencji powinna wskazywać te elementy, które powinny być poddane rozbiórce, by zachować ustalenia planu, jak i przedstawiać sposób dokonania tej rozbiórki i kolejność, by nie narazić całości konstrukcji na utratę stateczności i ewentualną katastrofę budowlaną, powinna również rozwiązać problem wynikający z niespełnienia wymagań z § 12 warunków technicznych w związku z art. 5 ust. 8 ustawy Prawo budowlane.

Odwołanie od decyzji złożyli M. J. i Ł. J., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania pozytywnej decyzji legalizacyjnej z uwzględnieniem wytycznych dotyczących rozbiórki w zakresie wskazanym w nowym opisie technicznym do ekspertyzy. Nie zgodzili się ze sposobem oceny przedłożonej przez nich ekspertyzy dokonanej przez organ I instancji i zacytowali wnioski opisu technicznego [ekspertyzy] wskazującego na konieczność rozbiórki ścian poddasza z uwagi na brzmienie planu miejscowego, który dopuszcza budowę jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych. Odnosząc się do poglądu organu, iż cześć [...] przedmiotowego budynku wykracza poza maksymalną nieprzekraczalną linię zabudowy ustaloną w planie miejscowym miasta [...] inwestorzy zobowiązali się na wezwanie organu I instancji dostarczyć nową ekspertyzę obejmującą wskazanie elementów części garażowej, które powinny zostać poddane rozbiórce, by zachować ustalenia planu, jak i sposobu oraz kolejności tej rozbiórki. W ich ocenie budynek jest zgodny z planem miejscowym, co wynika z zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] (§ 57 ust. 1 pkt 1 wypisu z planu miejscowego). W odwołaniu zauważyli także, iż z uwagi na narożny charakter działki nie była możliwa inna lokalizacja budynku dłuższą ścianą przy granicy z działką o nr [...], a właściciele tej działki wyrazili zgodę na takie usytuowanie budynku względem ich działki.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał na zapisy planu miejscowego miasta [...] oraz wyrys przedstawiający nieprzekraczalną linie zabudowy, między innymi dla działki nr [...] oraz zobowiązanie w toku postępowania przed organem I instancji inwestorów do przedłożenia ekspertyzy technicznej, w tym ponowne wystąpienie organu pismem z dnia [...] września 2009 r. o uzupełnienie wcześniej złożonej ekspertyzy w zakresie doprowadzenia do zgodności obiektu z planem miejscowym, w szczególności z uwzględnieniem odpowiedniego usytuowania na działce (nieprzekraczalna linia zabudowy i odległości od granic z sąsiednią działką budowlaną).

Organ przywołał treść art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego oraz § 12 ust. 2, ust. 3 pkt 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U Nr 75, poz. 690 ze zm.). Wskazał, iż przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią; działka, na której został posadowiony, ma szerokość większą niż 16 m; nie przylega całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę; jego wymiary przekraczają szerokość [...] m i wysokość [...] m. "Plan miejscowy nie zawiera zapisu pozwalającego na sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2." Zatem przedmiotowy budynek jest niezgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. (narusza nieprzekraczalną linię zabudowy) oraz przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (narusza odległości od granicy z sąsiednią działką), w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie budynku gospodarczo-garażowego do stanu zgodności z prawem. Nadto organ zauważył, iż ekspertyza przedłożona przez inwestora zawiera projekt "docelowego" obiektu, który jest niezgodny między innymi z aktualnie obowiązującym (wprowadzonym zmianą z dnia 12 marca 2009 r.) "art. 235" wyżej przywołanego rozporządzenia wykonawczego w sprawie warunków technicznych. Zdaniem organu odwoławczego inwestor M. J. nie wywiązał się w pełni ze zobowiązania w zakresie przedłożenia (uzupełnionej) ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku, bowiem ograniczył się do dostarczenia bilansu terenu działki oraz obliczenia powierzchni zabudowy i porównania z maksymalną, a ponadto w piśmie z dnia [...] października 2009 r. do zacytowania ustaleń zawartych w opisie technicznym wcześniej złożonej ekspertyzy. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie brak przesłanek do legalizacji budynku gospodarczo-garażowego i zastosowanie ma przepis art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego.

W skardze do sądu administracyjnego M. J. i Ł. J. wskazując na naruszenie art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 kpa i art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz "art. 235" rozporządzenia wykonawczego w sprawie warunków technicznych, domagali się: uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w oparciu o przedłożoną do akt sprawy ekspertyzę techniczną z kwietnia 2010 r. zawierającą projekt zamienny, na podstawie którego wykonany budynek gospodarczo-garażowy zostanie dostosowany do obowiązujących przepisów budowlanych oraz do zgodności z planem miejscowym; przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy technicznej - rysunków zamiennych, które przewidują rozbiórkę zewnętrznych ścian pomieszczenia garażowego, rozbiórkę ścian poddasza, zmianę umiejscowienia otworu na drzwi, dostosowanie wysokości budynku oraz ograniczenie długości ściany zgodnie z planem miejscowym, maksymalna nieprzekraczalną linię zabudowy przewidzianą dla działki nr [...]; zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu przedstawili chronologiczny przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, jak również analogiczną argumentację jak w odwołaniu. Zdaniem skarżących w ekspertyzie technicznej z kwietnia 2010 r. rzeczoznawca budowlany wskazał te elementy, które powinny być poddane rozbiórce, by zachować ustalenia planu, jak również podał sposób dokonania tej rozbiórki, jak i kolejność. Ponadto inwestorzy stwierdzili, że ekspertyza techniczna z kwietnia 2010 r. powinna być poddana przez organ odwoławczy ocenie w ramach ustalenia stanu faktycznego i uwzględnienia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wskazał, iż Ł. i M. J. ostatnią wersję ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku przedłożyli dopiero wraz ze skargą do tutejszego Sądu, zatem już po wydaniu decyzji przez organ II instancji. Ponadto po wstępnej analizie tej ekspertyzy należy stwierdzić, że wprawdzie ekspertyza uwzględnia obowiązująca linię zabudowy określoną w planie miejscowym oraz nowo projektowany budynek gospodarczo-garażowy zmniejszono do wymiaru: szerokość [...]m i wysokość [...] m, niemniej jednak przy tych rozwiązaniach konstrukcyjnych budynek ten nadal narusza przepisy, w tym techniczno-budowlane (między innymi § 235 ust. 3).

Na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. pełnomocnicy stron postępowania podtrzymali dotychczasowe stanowisko, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżących złożył oświadczenie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik (upoważniony pracownik) organu podał, iż nawet ekspertyza dołączona do skargi nie przewiduje propozycji zgodnie z prawem budowlanym, gdyż nie spełnia wymogów pożarowych; jednocześnie zauważył, iż zapoznał się z ostatnią ekspertyzą, ale nie przeprowadzał z niej dowodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga jest zasada, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. nie odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z kolei w razie zaistnienia warunków do legalizacji tego rodzaju samowoli budowlanej organ wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i w postanowieniu tym między innymi nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3 powołanej ustawy). W takiej sytuacji, dopiero w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 powołanej ustawy).

Z brzmienia przepisów ustawy Prawo budowlane wynika, że ustawodawca zobowiązał organ nadzoru do badania, czy budowa realizowana bez wymaganego pozwolenia jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej określa przepis art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Stosownie do brzmienia tych przepisów nie można pozbawić inwestora - sprawcy samowoli budowlanej, możliwości legalizacji obiektu. Właściwy w sprawie organ administracji po wszczęciu postępowania winien ocenić, czy budowa (obiekt wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (tak NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1879/07, LEX nr 478287, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych przepisów wynika, iż na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego można nałożyć - mówiąc w pewnym uproszczeniu - analogiczne obowiązki do tych, jakie stawiane są inwestorowi ubiegającemu się o uzyskanie pozwolenia na budowę w typowym, "legalnym" przebiegu procesu budowlanego. Nałożenie tych obowiązków na podstawie powyższego przepisu powiązane jest z wstrzymaniem robót budowlanych (o ile budowa nie została jeszcze zakończona) na podstawie art. 48 ust. 2 powołanej ustawy. Natomiast na podstawie przepisu ust. 3 art. 48 tej ustawy nie może być nałożony na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentacji w postaci ekspertyz lub ocen technicznych. Możliwość żądania przez organy nadzoru budowlanego ekspertyz, ocen i podobnej dokumentacji, stanowiących element postępowania dowodowego, wynika natomiast z przepisu art. 81c Prawa budowlanego. Trzeba mieć jednakże na uwadze to, że ostatni z powołanych przepisów w ust. 2 umożliwia organowi nadzoru budowlanego nałożenie między innymi na inwestora, w drodze zaskarżalnego postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Zatem zastosowanie tego ostatniego przepisu służy wyjaśnieniu wątpliwości organu dotyczących sposobu wykonania robót lub stanu technicznego zrealizowanego lub będącego w budowie obiektu. W zakresie działania tego przepisu nie mieści się rozstrzyganie wątpliwości i ocena czy z uwagi na stan techniczny i warunki konstrukcyjne zrealizowanego (lub będącego w budowie) obiektu może on ulec tylko częściowej rozbiórce. Od rozstrzygnięcia tego zagadnienia zależy z kolei treść decyzji, jaka zapadnie w postępowaniu dotyczącym stwierdzonej samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego (nakazanie częściowej rozbiórki i zalegalizowanie pozostałej części obiektu czy też nakaz rozbiórki całego obiektu). W tym wypadku organ prowadząc postępowanie legalizacyjne obowiązany jest samodzielnie prowadzić postępowanie dowodowe, bez przerzucania ciężaru dowodzenia w tym zakresie na stronę. W sytuacji zaś, w której do oceny czy i w jaki sposób dany obiekt można rozebrać częściowo konieczna jest (zdaniem organu nadzoru budowlanego) opinia osoby posiadającej wiadomości specjalne, należy zastosować art. 84 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii

Trzeba także zauważyć, iż niewykonanie czy też nienależyte wykonanie przez stronę nałożonego na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane obowiązku przedłożenia organowi ekspertyzy czy oceny technicznej nie może stanowić podstawy do zastosowania sankcji z art. 48 ust. 4 powołanej ustawy. Postanowienie wydane na gruncie art. 81c tej ustawy ma charakter dowodowy, nie kończy postępowania administracyjnego i nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia zasadniczego. Przepis ten daje uprawnienie do żądania od wszystkich uczestników procesu budowlanego przedstawienia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, nie dając podstawy do merytorycznego rozstrzygania istoty sprawy administracyjnej, w której organ konkretyzuje sytuację prawną strony postępowania. Działania organu w tym trybie zmierzają do wyjaśnienia kwestii technicznych, których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt OSK 1780/04, LEX nr 179100; wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt II SAB/Łd 8/08, LEX nr 510190; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 26/08, LEX nr 518837).

W rozpatrywanej sprawie postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], było nieprawidłowe, gdyż nałożono na stronę obowiązek przekraczający nie tylko dyspozycję art. 48 ust. 3, ale w istocie również art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Postanowienie to wydano niewątpliwie w związku z zastosowaniem trybu legalizacji budynku realizowanego w warunkach samowoli budowlanej i oparto je na art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, jednakże obok dostarczenia dokumentów, o których mowa w tym przepisie, w postanowieniu wskazano również na obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej budynku objętego postępowaniem legalizacyjnym, która miałaby również zawierać zalecenia dotyczące technicznego sposobu doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z obowiązującymi przepisami. Od wyników takiej ekspertyzy organ uzależniał ocenę, czy możliwa jest legalizacja obiektu, czy też konieczna będzie rozbiórka budynku gospodarczo-garażowego. Zarazem to brak "zadowalającej" ekspertyzy doprowadził organy do ustalenia, że niemożliwe jest usunięcie nieprawidłowości w zakresie zachowania obowiązującej linii zabudowy, a także niewłaściwego usytuowania budynku względem granicy z działką nr [...]. W istocie zatem organ merytorycznie rozstrzygnął sprawę stosując art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego na podstawie art. 48 ust. 4 tej ustawy i opierając swoje rozstrzygnięcie na przesłance braku odpowiedniej ekspertyzy, która nie jest dokumentem, którego mógł żądać od inwestora na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego i stosować sankcję z art. 48 ust. 4 za brak przedłożenia żądanego dokumentu.

Dodać należy, iż nawet gdyby przyjąć, że tego rodzaju ekspertyza mogła być żądana od inwestora w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, to w razie dostarczenie ekspertyzy, która niedostatecznie wyjaśnia sprawę będącą jej przedmiotem, organ mógł zlecić wykonanie ekspertyzy albo wykonanie dodatkowej ekspertyzy na koszt osoby zobowiązanej do jej dostarczenia (art. 83c ust. 4). W żadnym razie taka okoliczność nie mogła stanowić podstawy merytorycznego załatwienia sprawy i zastosowania art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 tej ustawy.

Co się tyczy dołączonej do skargi ekspertyzy technicznej z kwietnia 2010 r. Sąd wyjaśnia, że co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego, a uzupełniające postępowanie dowodowe może być przeprowadzone jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (dla rozstrzygnięcia sprawy) i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, co też wynika z treści art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.). Analiza przedłożonego dokutemu i zastępowanie organu w ustalaniu istotnych okoliczności faktycznych sprawy, niezbędnych do jej merytorycznego załatwienia, przekracza kompetencje sądu administracyjnego. Stąd też wniosek skarżących w tym względzie został oddalony. Przedmiotowa ekspertyza może jednakże stanowić wartościowy dowód w postępowaniu administracyjnym, w którym organy winny rozstrzygnąć o dalszych losach prawnych stwierdzonej samowoli budowlanej (legalizacja połączona z częściową rozbiórką czy też całkowita rozbiórka obiektu), w zależności od ustalenia czy możliwe jest tylko częściowe rozebranie obiektu i jakie roboty budowlane należy wykonać celem doprowadzenia do stanu, w którym pozostała część budynku stanowiąca samodzielną całość techniczno-użytkową będzie zgodna z obowiązującym planem miejscowym oraz przepisami prawa budowlanego (w szerokim tego słowa znaczeniu, obejmującym również przepisy techniczno-budowlane).

Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 48 ust. 3 i 4 ustawy Prawo budowlane, oraz przepisów postępowania - art. 7, 77, 80, 84 § 1 kpa. Stwierdzone naruszenia prawa materialnego miały wpływ, a naruszenia prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi poczynione powyżej, uzupełni postępowanie wyjaśniające (dowodowe) i stosownie do poczynionych ustaleń zastosuje właściwe przepisy. Dopiero rozstrzygnięcie co do możliwości i sposobu (od której strony) dokonania częściowej rozbiórki obiektu budowlanego (w celu zachowania wymiarów umożliwiających jego usytuowanie w/przy granicy z działką sąsiednią) pozwoli na ocenę, czy możliwe jest zalegalizowanie pozostałej części obiektu, przy poszanowaniu wymogów przewidzianych w prawie miejscowym (zapisów planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...]), jak i przepisów techniczno-budowlanych (w szczególności dotyczących sytuowania budynków względem granicy działki w zabudowie jednorodzinnej - § 12 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, jak również dotyczących ochrony przeciwpożarowej). Ustalenie to, wobec wyartykułowanych wątpliwości organów nadzoru budowlanego, winno być poprzedzone pozyskaniem w sprawie ekspertyzy technicznej w trybie art. 84 kpa, nie zaś w drodze nałożenia w tym zakresie na inwestora obowiązku w trybie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Dopiero ocena stanu faktycznego z perspektywy wniosków wynikających z przeprowadzenia takiego [...] pozwoli na ustalenie czy w sprawie zachodzi możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej i w jakim zakresie. W konsekwencji organ będzie mógł rozstrzygnąć czy i jakie wymagania stawiać inwestorowi w zakresie projektu architektoniczno-budowlanego oraz ewentualnie zastosować sankcję z art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w razie niespełnienia przez inwestora obowiązków wymienionych w tym przepisie.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 9 lutego 2010 r.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt III sentencji na podstawie art. 152 p.p.s.a.

W pkt II sentencji orzeczono podstawie art. 250 p.p.s.a. o wynagrodzeniu adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu, uwzględniając oświadczenie pełnomocnika co do nieopłacenia tych kosztów, jak i treść przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

/-/E.Podrazik /-/W.Batorowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak