Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 133/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 170, art.153, art. 145 par. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 111 ust. 1. art. 113 ust. 1, art. 96 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1415
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - teskt jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2014 roku Nr [...] znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej z dnia [...].12.2014 r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), art. 96 ust. 1 pkt. 1 Ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1415) po rozpatrzeniu odwołania szer. J.K. - strażnika działu ochrony Zakładu Karnego - od decyzji nr [...] oznaczonej [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie zwolnienia ze służby z dniem 31 stycznia 2014 roku - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadniających przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, z których wynika, że w dniu [...] stycznia 2014 roku Dyrektor Zakładu Karnego, decyzją nr [...] o oznaczeniu [...]zwolnił szer. J. K. ze służby z dniem 31 stycznia 2014 roku, w związku z nieprzydatnością do służby, stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej.

Uzasadniając zwolnienie funkcjonariusza, Dyrektor Zakładu Karnego wskazał, że 27 grudnia 2013 roku kierownik działu ochrony sporządził opinię służbową dotyczącą wyżej wymienionego, zawierającą wniosek o nieprzydatności do służby. Opinia ta uprawomocniła się, co jest przesłanką do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby.

Odwołanie nie zostało uwzględnione, ponieważ Organ odwoławczy oparł się na bezsprzecznych faktach i nie budzącej wątpliwości interpretacji przepisów, mówiących o obligatoryjnym zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, któremu sporządzono opinię służbową o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej. Negatywna opinia służbowa, od której zwolniony nie złożył odwołania, stała się ostateczna, wykonalna i stanowi obligatoryjną przesłankę do zwolnienia ze służby. Jest jednocześnie wyłączona z kontroli organu odwoławczego. Sporządzona na jej podstawie decyzja nie zawierała w ocenie organu żadnych przesłanek do jej podważenia. Na powyższą niekorzystną dla skarżącego decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 roku sygn. SA/Po 502/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję nr [...] Dyrektora Okręgowego SW, pozostawiając jednak w obrocie prawnym decyzję nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] stycznia 2014 roku o zwolnieniu ze służby J. K. z powodu nieprzydatności do służby stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd potwierdził obligatoryjność decyzji o zwolnieniu w sytuacji wydania opinii o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej oraz niewzruszalność takiej opinii. Równocześnie jednak zaznaczył, że wobec informacji zwolnionego o jego chorobie, organ II instancji winien przed potwierdzeniem nieprzydatności do służby zwolnionego ustalić jego zdolność do jej pełnienia. Opierając się na orzeczeniu komisji lekarskiej, zaliczającym zwolnionego do I grupy inwalidów i określającym, że inwalidztwo istnieje od 31 stycznia 2014 roku Sąd przyjął, że stan ten istniał "od pewnego dłuższego już okresu czasu".

Ponownie analizując stan faktyczny i obowiązujące przepisy organ odwoławczy przytoczył treść art. 96 ust. 1 pkt. 1 Ustawy o Służbie Więziennej zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Opinia służbowa z dnia 27 grudnia 2014 roku, zawierająca wniosek, że szer. J. K. jest nieprzydatny w służbie, jest obligatoryjną przesłanką do zwolnienia opiniowanego ze służby. Po wydaniu opinii przez kierownika działu, skarżący nie złożył wniosku o jej zmianę do wyższego przełożonego. Opinia służbowa zatem 10 stycznia 2014 roku stała się prawomocna, ostateczna i wykonalna. Decyzja personalna w tym zakresie z dnia 21 stycznia 2014 roku została wydana przez właściwego przełożonego, na podstawie właściwych przepisów i przesłanek. Zawiera niezbędne elementy, w tym też zwięzłe uzasadnienie faktyczne i prawne, zważając na obligatoryjny charakter decyzji o zwolnieniu. Zawiera też rygor natychmiastowej wykonalności. Brak jakichkolwiek przesłanek do jej podważenia.

Procedura w tym zakresie jest utrwalona i nie budząca wątpliwości, a rygorystyczne brzmienie przepisów nie pozwala na ich dowolną interpretację. W tej sytuacji, po zaistnieniu ostatecznej i wykonalnej opinii o nieprzydatności do służby, wydaniu obligatoryjnej decyzji o zwolnieniu z rygorem wykonalności, doszukiwanie się przez organ odwoławczy przyczyn braku znajomości przepisów, potwierdzanie zdolności do służby i ustalanie stanu zdrowia na podstawie jednozdaniowej wzmianki, nosiłoby znamiona obejścia przepisów.

Organ odwoławczy kluczowe znaczenie zdarzeń przypisał chronologii faktów wskazując, że 27 grudnia 2013 roku J. K. zostaje zapoznany z negatywną opinią służbową. Ponieważ nie składa od niej odwołania, opinia z dniem 10 stycznia staje się prawomocna. Następnie, Dyrektor Zakładu Karnego wydaje w dniu [...] stycznia 2014 roku decyzję o zwolnieniu J. K. z dniem 31 stycznia 2014 r. Decyzja jest poprawna, zawiera rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto na podstawie art. 218 ust. 3 Ustawy o Służbie Więziennej, wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. Funkcjonariusz z dniem 31 stycznia 2014 roku jest ostatecznie zwolniony ze służby. W dniu 26 lutego 2014 roku do OISW wpływa lakoniczne odwołanie J. K. od decyzji o zwolnieniu, nie poparte szczegółową dokumentacją medyczną, nie zawierające jasno sformułowanego żądania. Z dniem 1 sierpnia 2014 roku, wydane zostaje zawiadomienie o orzeczeniu komisji lekarskiej.

Z orzeczenia Komisji Lekarskiej nr [...] wynika jasno, że ustalono iż niezdolność do służby w Służbie Więziennej J. K. trwa od 31.01.2014r. A zatem biorąc pod uwagę treść orzeczenia komisji lekarskiej, J. K. był zdolny do służby w Służbie Więziennej w okresie, w którym ustalono jego nieprzydatność do służby. Ustalona przez Komisję Lekarska niezdolność, swój początkowy bieg rozpoczyna, bowiem od daty po ustaniu stosunku służbowego na skutek zwolnienia ze służby. Biorąc pod uwagę przepisy art. 111 i 113 łącznie z przepisem art. 218 ust 3 ustawy o Służbie Więziennej, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że organ I lub II instancji mógł skierować odwołującego z urzędu na badania lekarskie w celu ustalenia zdolności do służby. Należy podkreślić, ze decyzja o zwolnieniu ze służby jest wykonalna od jej wydania. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 b ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 667 z późn. zm.) funkcjonariuszy zwolnionych ze służby ubiegających się o rentę inwalidzką na ich wniosek oraz emerytów i rencistów z urzędu lub na ich wniosek kieruje do komisji lekarskiej organ emerytalny. Przepis ten miał zastosowanie w przypadku Pana J. K. po wydaniu decyzji o jego zwolnieniu. Przełożony ani jego organ nadrzędny nie są uprawnieni do kierowania funkcjonariusza po jego zwolnieniu do komisji lekarskiej, bo takie uprawnienia przysługują wyłącznie organowi emerytalnemu. W tym przypadku organ rentowy skierował Pana J. K. na badania do komisji lekarskiej, a ta wydała orzeczenie.

Ani organ I ani też II instancji nie jest też uprawniony, do podważania treści orzeczenia komisji lekarskiej. Skoro zatem Komisja ustaliła, że niezdolność Pana J. K. do służby trwa od 31.01. 2014r. to należy konkludować, że był on wcześniej zdolny do pełnienia służby, a to oznacza, iż można było oceniać jego przydatność do służby.

Natomiast rozważając, zgodnie ze wskazaniami WSA w Poznaniu, czy zaszły ustawowe przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego J. K., należy wskazać, iż zgodnie z art. 97 ust 1 Ustawy o SW stosunek służbowy funkcjonariusza wygasa w przypadku ostatecznego orzeczenia przez komisję lekarską całkowitej niezdolności do służby. Należało zatem zbadać, czy w dacie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby istniało ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej o nieprzydatności do służby. Zestawiając daty: decyzji o zwolnieniu ze służby tj. 21 stycznia 2014r. oraz daty wydania orzeczenia komisji lekarskiej tj. 1 sierpnia 2014 r. należy udzielić odpowiedzi negatywnej - w dacie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby nie było orzeczenia komisji lekarskiej o całkowitej niezdolności do służby, nawet nie noszącego cech ostateczności.

Ujmując sprawę stanu zdrowia zwolnionego z punktu widzenia praktyki codziennej służby, należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności. Oceny znajomości przepisów i wywiązywania się z obowiązków służbowych szeregowego funkcjonariusza, jakim był J. K. dokonują kompetentni przełożeni, dowódcy zmian i kierownik działu ochrony. Zadaniem tych przełożonych jest dopuszczenie do służby tylko tych funkcjonariuszy, którzy przez swoją znajomość przepisów i przygotowanie do służby dają rękojmię właściwego wykonywania obowiązków w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności, z możliwością użycia środków przymusu bezpośredniego, a niekiedy z bronią. Trudno oczekiwać, żeby wobec braku sygnałów ze strony J. K., dowódca zmiany czy kierownik ochrony rozważał przyczyny nieznajomości przepisów o podłożu zdrowotnym. J. K. został przyjęty we wrześniu 2013 roku po gruntownych badaniach komisji lekarskiej. Ponadto dołączona do obecnej sprawy dokumentacja, nie wskazuje bezspornie, jaki wpływ na funkcjonowanie zwolnionego i jego możliwości intelektualne miał zdiagnozowany i usunięty guz. Służba ochronna ze względu na swą organizację, nie może utrzymywać stanu, że jakiś funkcjonariusz nie może być dopuszczany do służby z powodu nieznajomości przepisów.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że procedura zwolnienia funkcjonariusza jest prawidłowa. Organ I instancji w sposób wystarczający wskazał na istnienie opinii służbowej o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej i wystarczająco ją opisał jako podstawę do obligatoryjnego zwolnienia ze służby. Ustalenie stanu zdrowia zwolnionego nastąpiło już po faktycznym zwolnieniu ze służby i nie obejmuje okresu za który sporządzono wyżej wymienionemu opinię o nieprzydatności do służby. Organ II instancji rozpatrując odwołanie zwolnionego, nie mógł ustalić zdolności do służby funkcjonariusza ostatecznie zwolnionego ze służby.

Taki stan sprawy skutkuje uznaniem, że przedmiotowa decyzja Dyrektora Zakładu Karnego i zwolnienie ze służby J. K. są zgodne z prawem.

Na powyższą decyzje skargę do sądu złożył J. K. wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, a zaskarżonej decyzji zarzucił :

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a w

szczególności

art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienia powodów zachowania skarżącego, przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej i tym samym nie zbadania kwestii zdolności skarżącego do pełnienia służby więziennej ze względu na jego zły stan zdrowia, mimo otrzymanych w tym zakresie informacji i zobowiązań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2014 roku w sprawie sygn. akt II SA/Po 502/14,

art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza na dowolnym przyjęciu, że skarżący nie nadaje się do samodzielnego pełnienia służby, bez uprzedniego sprawdzenia czy skarżący z uwagi na zły stan zdrowia był w ogóle zdolny do pełnienia służby więziennej,

art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

2) naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów art.96 ust. l pkt 1 i art.97 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, co miało wpływ na wynik sprawy, przez stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do służby więziennej bez wcześniejszego zbadania jego zdolności zdrowotnej.

W uzasadnieniu argumentowano, że z niezrozumiałych powodów Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej jak i Dyrektor Zakładu Karnego ograniczył się jedynie do wskazania, że z uwagi na opinię służbową funkcjonariusza służby więziennej zachodziła konieczność wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Z niezrozumiałych jednak powodów w zaskarżonej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej nie odniósł się względem argumentów zgłoszonych przez skarżącego. Jak wskazuje Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej skarżący opisał m. in. swoją sytuację zdrowotną. Mimo to Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w swej decyzji nie tylko w ogóle nie odnosi się względem powyższego argumentu, ale i nie podjął żadnych kroków w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Tymczasem jak się okazało przedmiotowa opinia służbowa została błędnie wydana, z uwagi na chorobę na którą cierpiał skarżący, ale organ nie pochylił się nad powyższą okolicznością.

Tymczasem podczas badań przeprowadzonych w dniu 6 lutego 2014 r. został wykryty "duża, kulista masa guzowata o wymiarach poprzecznych 71 x 58 mm i wysokości 70 mm", a następnie w dniu 17 lutego 2014 r. przeprowadzono operację guza sierpa mózgu okolicy czołowej prawej penetrującego na stronę lewą oraz do obszaru centralnego.

Jak wskazuje skarżący jego stan polegający na "byciu nieobecnym", braku podstawowych wiadomości czy braku umiejętności logicznego się wysławiania, zachowywania był spowodowany guzem, który został już operacyjnie wycięty.

Wobec tego stan zdrowia miał decydujący wpływ na wydanie błędnej decyzji.

Przedłożone orzeczenie nr [...] w sprawie inwalidztwa i związku inwalidztwa ze służbą z dnia 1.08.2014 roku stwierdza wprawdzie inwalidztwo od dnia 31.01.2014 roku, ale z treści orzeczenia jednoznacznie wynika, że objawy choroby ujawniały się już wcześniej, bo od września 2013 roku.

Dalej skarżący przytoczył treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 596/10, w którym WSA stwierdził, że "w szczególności decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać m. in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych do rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować powinno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. "

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2390/10: "Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno, co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. "

Dalej skarżący zarzucił naruszenie art. 86 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a.

Zdaniem skarżącego na podstawie w/w przepisów organy powinny wyjaśnić czy rzeczywiście stan zdrowia skarżącego mógł wpłynąć na kwestionowaną przez skarżącego opinie, decyzję. Tym bardziej, że zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. organ powinien podjąć stosowne kroki w celu wyjaśnienia sprawy.

Z art. 7 k.p.a. wynika, że organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale że powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy (vide: wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 17 maja 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1921/93, wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 4 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1052/97, wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1551/98).

Przepis 7 k.p.a. nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej). Zasada ta jest realizowana przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 § 1 k.p.a., nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego. Z zasadą tą pozostaje w związku zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.)

Skarżący zarzucił, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wydając ponowną decyzję nie podjął nawet czynności do wykonania których zobowiązał go Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku o sygn. II SA/Po 502/14 uchylającym poprzednią decyzję.

Nie jest przecież prawdą, że orzeczenie Komisji Lekarskiej stwierdzającej inwalidztwo skarżącego od 31.01.2014 roku jest równocześnie potwierdzeniem zdolności skarżącego do służby więziennej w okresie kiedy ustalono jego nieprzydatność do służby.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w tym zakresie nie podjął żadnych czynności tj czynności zmierzających do sprawdzenia i ustalenia zdolności skarżącego do pełnienia służby więziennej w okresie podjęcia decyzji o jego nieprzydatności do pełnienia takiej służby.

Organ bez wykonania zobowiązań WSA i z rażącym naruszeniem przepisów art.38 pkt 8, art.96 ust.1 pkt 1 i art. 97 ust.1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej – tj. bez zbadania stanu zdrowia mimo wykazania dokumentami fakt choroby już w 2013 roku - stwierdza, że skarżący posiadał wcześniej zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.

Tymczasem skarżący twierdzi, że wcześniejsze uchybienia w zakresie zachowania skarżącego na szkoleniu, braku reakcji na negatywne opinie były niewątpliwie spowodowane chorobą. Rzeczą notoryjną jest fakt, że stwierdzony guz mózgu "budował się" od dłuższego czasu tj. od wielu miesięcy czy nawet lat, od daty jego ujawnienia i że tego rodzaju guz wpływał na zachowania skarżącego.

Mając taką wiedzę Organ winien w zakresie dalszego udokumentowania zdolności skarżącego do pełnienia służby - podjąć czynności wskazywane przez WSA w wyroku z dnia 6.11.2014 r., a nie ponownie utrzymywać w mocy krzywdzącą skarżącego i niezgodną z prawem decyzję I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), orzeczenie prawomocne wiąże w szczególności strony i sąd, który je wydał. Ponadto, zgodnie z art. 153 tej ustawy, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił skargę, gdyż Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej naruszył art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez co decyzja z dnia [...]12. 2014 r. podlegała uchyleniu.

Rozważając zatem niniejszą sprawę na tle przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy zauważyć, że obejmuje on sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, dokonując określonej oceny prawnej, a z taką sytuacją mamy do czynienia na tle kontrolowanej obecnie sprawy. Z przepisu tego wynika zaś bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (LEX nr 1081014), a sąd orzekający w niniejszym składzie pogląd ten podziela, organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zatem zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r. Nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.

Natomiast wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał, sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.

W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej decyzji, upatrywana w naruszeniu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wynika z pominięcia przez Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w przywołanym wyroku z dnia 6.11.2014 r. w sprawie II SA/Po 502/14 Wymaga podkreślenia, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań sądu nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku przepisem tym określonego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd napisał, że w tej sytuacji organy administracji publicznej zobowiązane były najpierw zbadać, czy J. K. jest w ogóle zdolny do pełnienia służby więziennej, a dopiero następnie mogły ustalać, czy jest on przydatny na zajmowanym stanowisku. Co więcej, na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji dysponował już złożonymi przez skarżącego informacjami o jego stanie zdrowia. Jeżeli okoliczności podnoszone przez J. K. budziły wątpliwości Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, to powinien był on podjąć próbę ich weryfikacji poprzez uzyskanie dodatkowej dokumentacji medycznej i skierowanie skarżącego przed właściwą komisję lekarską. Zgodnie bowiem z art. 111 ust. 1 powołanej ustawy funkcjonariusza kieruje się, z urzędu lub na jego prośbę, do komisji lekarskiej w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. Jednocześnie ustawodawca wskazuje w art. 113 ust. 1 cytowanej ustawy, że właściwa jednostka służby medycyny pracy może na wniosek właściwego przełożonego przeprowadzić badania funkcjonariusza, niezależnie od badań okresowych i kontrolnych, jeżeli jest to uzasadnione podejrzeniem pogorszenia się jego stanu zdrowia, mogącego mieć negatywny wpływ na pełnienie służby na aktualnie zajmowanym stanowisku służbowym lub bezpieczeństwo jednostki organizacyjnej. Organ II instancji nie skorzystał jednak z możliwości wdrożenia opisanego wyżej trybu, co negatywnie oddziaływało na wynik sprawy. Przedwcześnie bowiem orzeczono o nieprzydatności skarżącego do służby, gdy tymczasem mógł on być do niej w ogóle niezdolny. Dalej Sąd zobowiązał do ustalenia czy skarżący był zdolny do pełnienia służby więziennej, jedynie bowiem w przypadku istnienia fizycznej i psychicznej zdolności skarżącego do pełnienia służby aktualizuje się kompetencja do zbadania istnienia przesłanek do zwolnienia skarżącego ze służby w związku ze stwierdzeniem jego nieprzydatności do tej służby. Jeśli zważyć powyższe wskazania ponowna niekorzystna dla skarżącego decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów. Wskazać bowiem należy, że z akt osobowych wynika, iż w dniu 13.12.2013 r. wydano zaświadczenie o ukończeniu szkolenia wstępnego funkcjonariuszy służby więziennej z oceną z egzaminu poprawną. Z arkusza opinii służbowej funkcjonariusza z dnia 27.12.2014 r. wynika, że funkcjonariusz nie rozpoczął wykonywania obowiązków służbowych w dniu 17.12.2014 r. z uwagi na negatywną znajomość podstawowych przepisów, 20.12.2014 zapytany o ten sam materiał funkcjonariusz nie znał odpowiedzi, 27.12.2014 r. funkcjonariusz nie znał tego samego materiału i ponownie nie dopuszczono go do służby. Konkluzja opinii została sformułowana, że funkcjonariusz nie nadaje się do służby, a konsekwencją tego stwierdzenia było zwolnienie funkcjonariusza ze służby w trybie art. 96 ust.1 pkt.1 ustawy o służbie więziennej. Jeśli zważyć charakter i rodzaj opisywanego schorzenia skarżącego w powiązaniu z jego zachowaniem w grudniu 2014 r. to nie sposób uznać, że skarżący był nieprzydatny do służby jak wymaga tego przepis art. 96 ust.1 pkt.1 , ale skarżący był całkowicie niezdolny do służby jak mowa o tym w art. 97 ust.1 pkt.1 cyt. ustawy. Faktu tego nie zmienia orzeczenie o inwalidztwie, które jedynie stwierdza, że skarżącego zaliczono do pierwszej grupy inwalidztwa z dniem 31 stycznia 2015 r. Niezdolność do pełnienia służby z powodu ciężkiej choroby istniała już wcześniej. Związek przyczynowo - skutkowy zachowania skarżącego w grudniu 2014 r. ze stwierdzoną chorobą oraz inwalidztwem jest oczywisty i wynika z chronologii zdarzeń. Interpretacja przepisów, które w okolicznościach niniejszej sprawy mogłyby mieć zastosowanie, zawarta w uzasadnieniu wyroku jest jasna. Najpierw należy rozważyć czy skarżący był zdolny do służby, a dopiero później czy jest przydatny do pełnienia służby. Organy nie zastosowały się do wskazanej wykładni przepisów i z naruszeniem przepisów prawa materialnego błędnie zastosowały przepis art. 96 ust.1.pkt.1 powołanej ustawy o służbie więziennej.

Tym samym zaskarżona decyzja narusza prawo, a zarzuty skargi są zasadne. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej nie zastosował się bowiem do oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 6.11.2014 r., nie uzasadnił zaistnienia istotnej zmiany stanu faktycznego po wydaniu tego wyroku, dokonał natomiast odmiennej i nieuprawnionej oceny dotychczas zebranego materiału dowodowego. Poza naruszeniem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylił.