Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 172/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6534 Zamówienia publiczne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Asesor WSA - Danuta Dopierała (spr.), Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z [...] maja 2006r. nr [...], 2. zasądza na rzecz B. D. od Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] lipca 2006 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez pełnomocnika Pana B. D., jest postanowienie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych nr [...] z [...] czerwca 2006 r., utrzymujące w mocy postanowienie własne nr [...] z [...] maja 2006 r. o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na usługi z zakresu gospodarki leśnej w roku 2006 na terenie Leśnictwa U.

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Będąc uczestnikiem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na usługi z zakresu gospodarki leśnej w roku 2006 na terenie leśnictwa U., Pan B. D. złożył protest na czynności zamawiającego - Nadleśnictwa S., w tym m.in. na odrzucenie jego oferty. Pismem z [...] stycznia 2006 r., doręczonym wykonawcy [...] stycznia 2006 r., zamawiający oddalił protest. Zgodnie z dyspozycją art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177), termin do złożenia odwołania od oddalenia protestu upływał z dniem [...] stycznia 2006 r. W dniu [...] stycznia 2006 r. do Urzędu Zamówień Publicznych w W. wpłynęło - nadane [...] stycznia 2006 r. w Urzędzie Pocztowym R. 1 - odwołanie Pana B. D. od oddalenia protestu wydanego w przedmiotowym postępowaniu (sygn. akt: [...]).

Do odwołania nie dołączono dowodu uiszczenia wpisu.

Działając na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 30 marca 2004 r. w sprawie regulaminu postępowania przy rozpatrywaniu odwołań (Dz. U. Nr 56, poz. 547), pismem z [...] stycznia 2006 r., Urząd Zamówień Publicznych wezwał odwołującego się do przedłożenia dowodu uiszczenia wpisu w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania.

Pismem datowanym na [...] stycznia 2006 r. Pan B. D. przesłał kserokopię polecenia przelewu potwierdzającego dokonanie płatności kwoty [...] zł tytułem wpisu od odwołania, z której wynika, iż wpłata wpisu nastąpiła [...] stycznia 2006 r., tj. po dacie złożenia odwołania oraz kserokopię zaświadczenia lekarskiego informując, iż powodem opóźnienia w uiszczeniu wpisu było niepełne pouczenie zamieszczone w oddaleniu protestu, w którym nie wskazano numeru konta, wysokości wpisu i terminu jego wniesienia, oraz niezdolność do pracy w dniach [...] stycznia 2006 r. stwierdzona przedmiotowym zaświadczeniem lekarskim.

W piśmie z [...] stycznia 2006 r. Urząd Zamówień Publicznych poinformował wnioskodawcę, iż zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, odwołanie podlega rozpoznaniu, jeżeli opłacono wpis, zaś dowód jego uiszczenia załączono do odwołania. Niedokonanie czynności opłacenia wpisu w terminie skutkuje zwrotem wniesionego odwołania w drodze postanowienia. W piśmie wskazano także, iż obowiązujące przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu.

Postanowieniem z [...] lutego 2006 r. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, działając na podstawie art. 185 ust. 3 ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177) zwrócił odwołanie wniesione przez Pana B. D. w dniu [...] stycznia 2006 r. w postępowaniu o udzielenie przedmiotowego zamówienia publicznego, z powodu nieuiszczenia wpisu.

Pismem z [...] lutego 2006 r. pełnomocnik Pana B. D. - adwokat R. M. - złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez uwzględnienie wniosku odwołującego się i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Pełnomocnik zakwestionował stanowisko organu zaprezentowane w piśmie z [...] stycznia 2006 r. wskazując, iż do postępowania przed Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych - jako organem administracji publicznej rozstrzygającym indywidualne sprawy w drodze decyzji administracyjnych - w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo zamówień publicznych powinny znaleźć zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 58 – 60 przewiduje możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności w sytuacji uchybienia terminowi do jej dokonania.

W piśmie z [...] marca 2006 r. skierowanym do pełnomocnika, Urząd Zamówień Publicznych wyjaśnił, iż zgodnie z dyspozycją art. 185 ust. 3 ustawy Prawo Zamówień Publicznych, [...] lutego 2006 r. wydano postanowienie o zwrocie odwołania wniesionego przez Pana B. D., na które - wobec braku ustawowego wskazania - nie przysługuje zażalenie. Organ wskazał także, iż zgodnie z art. 184 ust. 3 ww. ustawy, do postępowania odwoławczego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o sądzie polubownym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z tych przyczyn w przedmiotowym postępowaniu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z [...] marca 2006 r. pełnomocnik odwołującego się wniósł o wyjaśnienie opóźnienia w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] lutego 2006 r. W odpowiedzi z [...] kwietnia 2006 r. organ wskazał, iż przedmiotowa kwestia została wyjaśniona w piśmie z [...] marca 2006 r.

Następnie, pismem datowanym na [...] marca 2006 r. pełnomocnik wezwał Prezesa Urzędu do usunięcia naruszenia prawa polegającego na zaniechaniu rozpoznania, w terminie określonym w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej prośby Pana B. D. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od odwołania. Podkreślił, iż przedmiotowe zaniechanie organu stanowi naruszenie art. 1, art. 58 – 60 i art. 127 § 3 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 152 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych.

Postanowieniem z [...] maja 2006 r. nr [...], Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, powołując w podstawie prawnej art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na usługi z zakresu gospodarki leśnej w roku 2006 na terenie leśnictwa U. argumentując, iż okoliczność terminowego złożenia odwołania przez wnioskodawcę nie pozwala uznać, że istniały jednocześnie przeszkody uniemożliwiające opłacenie wpisu zważywszy, iż dla zachowania terminu określonego w art. 185 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych, konieczne jest uiszczenie wpisu przed złożeniem odwołania do Prezesa Urzędu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 81 oraz art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił, iż przyczyną nieuiszczenia wpisu od odwołania była choroba wnioskodawcy w okresie obejmującym termin do uiszczenia wpisu, która uniemożliwiła mu udanie się do banku – znajdującego się w R. – w celu pobrania pieniędzy. Odnośnie kwestii wysłania korespondencji pełnomocnik wskazał, iż wnioskodawca osobiście sporządził odwołanie, lecz zostało ono wysłane przez małżonkę wnioskodawcy – Panią M.D.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, postanowieniem z [...] czerwca 2006 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz w związku z art. 141 § 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] maja 2006 r. stwierdzając w uzasadnieniu, iż przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu. W sprawie niniejszej nie występuje bowiem sytuacja spowodowana zaistnieniem nieprzewidzianego zdarzenia losowego, które mogłoby sprawić, że wnioskodawca - przy zachowaniu należytej staranności - nie byłby w stanie dokonać przedmiotowej czynności w terminie.

Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć np. powódź, pożar, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Stwierdził ponadto, iż zwolnienie lekarskie od pracy nie świadczy o braku winy osoby zainteresowanej w uchybieniu terminu.

Zauważył rownież, iż dyspozycja art. 185 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych jednoznacznie wskazuje, iż dowód uiszczenia wpisu dołącza się do złożonego odwołania. Oznacza to, że wpis należy uiścić najpóźniej w chwili złożenia odwołania. W ocenie organu brak winy w uchybieniu terminu zachodziłby wówczas, gdyby wnioskodawca na skutek choroby nie był w stanie uiścić wpisu przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Z okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę nie wynika, jakoby w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie miał możliwości posłużenia się innymi osobami do uiszczenia przedmiotowego wpisu. Fakt terminowego złożenia odwołania przez żonę wnioskodawcy - Panią M. D. - świadczy o tym, iż również wpis mógł być wniesiony w terminie. Nie było bowiem przeszkód, aby wpis został uiszczony przez osobę wysyłającą odwołanie. Zatem, zdaniem organu, mimo choroby wnioskodawcy, wpis od złożonego odwołania mógł być uiszczony w terminie.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu stwierdził, iż w sprawie niniejszej cały materiał dowodowy był znany wnioskodawcy, ponieważ to on właśnie, w myśl art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego był zobowiązany do przedstawienia dowodów uprawdopodobniających brak jego winy w zaniechaniu terminowego uiszczenia wpisu od odwołania, co czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia art. 10 § 1 ww. ustawy odnośnie braku możliwości wypowiedzenia się strony w zakresie przeprowadzonych w postępowaniu dowodów. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego bowiem materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego był kompletny, dokładnie wyjaśniał stan faktyczny sprawy, a jego zakres był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

Zważywszy na okoliczności faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy, w ocenie organu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu, co czyni podjęte rozstrzygnięcie w pełni uzasadnionym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z [...] czerwca 2006 r. utrzymujące w mocy postanowienie z [...] maja 2006 r. o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania dotyczącego protestu w postępowaniu o zamówienie publiczne na usługi z zakresu gospodarki leśnej w roku 2006 na terenie leśnictwa U., pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

• art. 10 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 81 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania strony do wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego przez wydaniem rozstrzygnięcia i w konsekwencji poczynienie niewłaściwych ustaleń faktycznych,

• art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 136 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,

• art. 58 k.p.a. przez niezasadną odmowę przywrócenia skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu od odwołania w postępowaniu o zamówienie publiczne.

W ocenie pełnomocnika rozumowanie organu, który wywodzi z faktu terminowego wysłania odwołania przez małżonkę skarżącego wniosek, iż nie było przeszkód, aby również i wpis został uiszczony przez osobę wysyłającą odwołanie, jest nietrafne. Jak bowiem zauważył, "przede wszystkim nie wiadomo, na jakiej podstawie organ ustalił, że skoro małżonka skarżącego wysłała odwołanie, to równie dobrze mogła uiścić wpis. Żaden dowód na tę okoliczność nie został przeprowadzony. Poza tym sam fakt wysłania pisma nie oznacza, że możliwe było również dokonanie wpłaty. Czym innym jest bowiem proste wysłanie pisma, a czym innym wykonanie operacji finansowej polegającej na wypłacie pieniędzy lub wykonaniu przelewu. O ile wysłać za skarżącego pismo mógł każdy, o tyle pobrać pieniądze z banku, z rachunku firmowego, mógł tylko on sam. Z oświadczenia małżonki skarżącego wynika, że z powodu choroby skarżący nie mógł udać się do banku w celu pobrania pieniędzy, a więc niemożliwe było uiszczenie wpisu". Zdaniem pełnomocnika, biorąc pod uwagę stosunkowo wysoką kwotę wpisu ([...] zł), oczywiste i całkowicie zrozumiałe jest, że skarżący mógł takiej sumy w domu nie posiadać.

Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż - uznawana przez Prezesa Urzędu - możliwość uiszczenia wpisu przez małżonkę skarżącego, była już kwestionowana w toku postępowania administracyjnego. Zważywszy jednak, iż organ nie przeprowadził na tę okoliczność żadnego postępowania dowodowego, uzasadnione jest stanowisko, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, co uzasadnia jego uchylenie w celu uzupełnienia postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (decyzję, postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej powoływanej jako k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Sąd, kierując się wskazanymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, aczkolwiek z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, i uchylenia skarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego. Przyczyną uchylenia postanowień, wydanych w obu instancjach w rozpoznawanej sprawie, było naruszenie przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 ze zm.), dalej powoływanej jako u. p.z.p., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, wobec czego należało zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Sąd zważył, iż w sprawie niniejszej bezsporną jest okoliczność, że w dniu [...] stycznia 2006 r. do Urzędu Zamówień Publicznych (dalej UZP) w W. wpłynęło – nadane w urzędzie pocztowym z zachowaniem terminu ustawowego - odwołanie Pana B. D. od oddalenia protestu wydanego w postępowaniu prowadzonym przez Nadleśnictwo S. o udzielenie zamówienia publicznego na usługi z zakresu gospodarki leśnej w roku 2006 na terenie Leśnictwa U., w którym zawarto prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Do odwołania nie dołączono dowodu uiszczenia wpisu. Bezspornym jest również, iż w odpowiedzi na wezwanie UZP, odwołujący się przesłał kserokopię polecenia przelewu potwierdzającego dokonanie wpłaty wpisu od odwołania w dniu [...] stycznia 2006 r., tj. po dacie złożenia odwołania, oraz kserokopię zaświadczenia lekarskiego stwierdzającą jego niezdolność do pracy w dniach [...] stycznia 2006 r., wnosząc - jak zaznaczył - o rozpatrzenie odwołania z uwzględnieniem powodów zaistniałych nie z jego winy, dla których nie mógł zachować obowiązującego terminu do uiszczenia wpisu.

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2006 r., Prezes Urzędu Zamówień Publicznych utrzymał w mocy postanowienie nr [...] z [...] maja 2006 r., wydane na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., odmawiające przywrócenia Panu B. D. terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu w przedmiotowym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik wnioskodawcy, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, zakwestionował w szczególności - dokonaną przez organ - ocenę przesłanki wskazanej w art. 58 § 1 k.p.a., odnośnie uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz mając na względzie dyspozycję art. 134 p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie niniejszej, dotyczącej odwołania od oddalenia protestu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, rozstrzygnięcia wymaga przede wszystkim kwestia zasadności zastosowania przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych instytucji przywrócenia terminu określonej w art. 58 – 59 k.p.a. i – w konsekwencji – prawnej możliwości wydania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego. W związku z powyższym, analizę przedmiotowej sprawy w odniesieniu do zasadności merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o przesłanki wymienione w art. 58 k.p.a., należy rozpocząć od podstawowych rozwiązań przyjętych w ustawie Prawo zamówień publicznych w kontekście prawnego charakteru czynności stron i organów przy udzielaniu zamówień publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki tego rodzaju postępowania, którego istotą jest sprawny przebieg postępowania odwoławczego.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż jakkolwiek stronami przy udzielaniu zamówień publicznych są zamawiający i wykonawcy, jednak do ich czynności o charakterze cywilnoprawnym stosuje się przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.) tylko wówczas, gdy - stosownie do art. 14 i art. 139 u.p.z.p. - przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne rozwiązanie, w którym przedmiotowa ustawa ma pierwszeństwo przed trybem rozpoznawania odwołania od oddalenia lub odrzucenia protestu wykonawcy przez zamawiającego według przepisów ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) o sądzie polubownym, przewiduje art. 184 ust. 3 u.p.z.p., przy czym - zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - odpowiednie stosowanie przepisów procedury cywilnej odnosi się do postępowania przed zespołem arbitrów, uregulowanym w art. 186 i nast. u.p.z.p. (v. wyrok NSA z 8 czerwca 2005 r., sygn. akt: III SA/Wa 524/05, LEX 167146).

Trafny jest zatem pogląd, iż prymat unormowań u.p.z.p. w sferze materialnej i procesowej, stanowi następstwo konieczności powierzenia określonym organom kompetencji mających na celu zapewnienie właściwego – racjonalnego i efektywnego - gospodarowania funduszami publicznymi. Do nich należy przede wszystkim Prezes Urzędu Zamówień Publicznych jako centralny organ administracji rządowej, właściwy w sprawach zamówień publicznych, uprawniony m.in. do podejmowania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach przewidzianych tą ustawą (art. 152 ust. 1 i art. 154 pkt 2).

Analizując unormowania u.p.z.p., która wraz z rozporządzeniami wykonawczymi, reguluje całokształt postępowania odwoławczego będącego przedmiotem sprawy niniejszej, wskazać należy, iż w myśl art. 184 ust. 1 i 2 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia, odwołanie od oddalenia lub odrzucenia protestu wnosi się do Prezesa Urzędu w terminie 5 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia protestu lub upływu terminu do rozstrzygnięcia protestu, jednocześnie informując o wniesieniu odwołania zamawiającego. Złożenie odwołania w placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do Prezesa Urzędu. Zdanie drugie powołanego przepisu stanowi, iż datą wniesienia odwołania jest dzień złożenia środka zaskarżenia w placówce pocztowej operatora publicznego.

Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 185 ust. 1 u.p.z.p., odwołanie podlega rozpoznaniu, jeżeli uiszczono wpis. Dowód uiszczenia wpisu dołącza się do odwołania. Natomiast z ust. 3 tego artykułu wynika, iż jeżeli wpis nie został uiszczony, Prezes Urzędu zwraca odwołanie. O zwrocie odwołania rozstrzyga Prezes Urzędu w drodze postanowienia, które podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, iż bezwzględnym warunkiem rozpatrzenia odwołania jest uiszczenie wpisu od tego środka zaskarżenia, najpóźniej w dniu wniesienia odwołania. Brak uiszczenia wpisu w dacie złożenia odwołania skutkuje uchybieniem powołanego przepisu i – w konsekwencji – wobec braku podstaw prawnych do jego rozpatrzenia - obligatoryjnym zwrotem odwołania. Tak rygorystyczne podejście, mające na celu zdyscyplinowanie podmiotu skarżącego i jednocześnie umożliwiające rozpatrzenie podniesionych zarzutów, służy szybkiemu przebiegowi postępowania odwoławczego.

Przedstawione stanowisko prezentuje także Jerzy Pieróg w Komentarzu do Prawa zamówień publicznych z 2004 r., wydanie 6 C.H. Beck, str. 401., stwierdzając, iż wpis uznaje się za uiszczony, jeżeli nastąpi wpłata lub zostanie obciążony rachunek bankowy odwołującego się na rzecz UZP najpóźniej w dniu wniesienia odwołania. Pogląd ten podziela również Paweł Granecki podkreślając, iż wpis od odwołania należy uiścić wcześniej albo w dniu wniesienia odwołania, jednak na tyle wcześnie, aby dowód uiszczenia wpisu mógł być dołączony do odwołania. Nieuiszczenie wpisu w tym samym dniu co wniesienie odwołania powoduje zwrot pisma przez Prezesa Urzędu bez żadnych wyjątków (v. Komentarz do Prawa zamówień publicznych, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007, str. 421).

Powyższe potwierdza także treść rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 marca 2004 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 193 u.p.z.p.. Punkt 1 art. 193 u.p.z.p. stanowi, iż Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia regulamin postępowania przy rozpatrywaniu odwołań, mając na względzie zapewnienie sprawnej organizacji posiedzenia i rozprawy, szybkiego przebiegu postępowania odwoławczego oraz jawności rozpraw. W świetle § 2 ust. 1 regulaminu postępowania przy rozpatrywaniu odwołań, w przypadku niedołączenia do odwołania dowodu uiszczenia wpisu najpóźniej w dniu wniesienia odwołania, Prezes Urzędu wzywa odwołującego się do jego przedłożenia w terminie trzech dni od dnia doręczenia wezwania. Wynikająca z rozporządzenia wykonawczego możliwość uzupełnienia braku w postaci dołączenia dowodu zapłaty wpisu w terminie 3 dni, dotyczy wyłącznie możliwości wykazania – dowodem wpłaty – uiszczenia wpisu w terminie, tj. przed lub w dniu złożenia odwołania. Termin trzydniowy nie dotyczy możliwości uiszczenia wpisu, gdyż wpis winien być uiszczony najpóźniej w dniu wniesienia odwołania (v. wyrok WSA z 15 lutego 2005 r., sygn. akt: III SA 1813/04, LEX nr 187140).

Do powyższych wniosków prowadzi także wykładnia historyczna oparta na treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu od odwołania wnoszonego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, wydanego na podstawie ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 2002 r., nr 85, poz. 664 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 3 tego rozporządzenia, jeżeli do odwołania nie załączono dowodu wniesienia wpisu, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wzywa odwołującego się do uzupełnienia braku dowodu uiszczenia wpisu w terminie 3 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Natomiast z ust. 4 § 3 rozporządzenia wynika, że termin, o którym mowa w ust. 3 (trzy dni na przedstawienie dowodu), uznaje się za dotrzymany, jeżeli w tym terminie nastąpi wpłata lub zostanie obciążone na rzecz UZP konto bankowe odwołującego się i jednoczesne doręczenie dowodu wniesienia wpisu do UZP. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż pod rządami ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych, istniała możliwość uiszczenia wpisu w terminie do przedstawienia dowodu uiszczenia wpisu. Rozporządzenie z 30 marca 2004 r. już takiego uprawnienia nie przewiduje, stanowi wyłącznie o obowiązku przedłożenia dowodu uiszczenia wpisu. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym oznacza to, iż w obowiązującym stanie prawnym brak jest możliwości skutecznego wniesienia wpisu po dacie złożenia odwołania, nawet w przypadku, gdyby wpis został wniesiony w terminie otwartym do wniesienia odwołania.

Już tylko na marginesie Sąd zauważa, iż w myśl art. 187 ust. 1 u.p.z.p., zespół arbitrów rozpoznaje odwołanie w terminie 15 dni od dnia jego wniesienia. Oznacza to, że kompletne odwołanie (do którego został dołączony dowód uiszczenia wpisu w wymaganej wysokości), powinno być przedmiotem rozważań arbitrów najpóźniej w piętnastym dniu od dnia jego wniesienia, tj. od daty jego nadania w urzędzie pocztowym, co również potwierdza znaczenie zasady szybkości stanowiącej wyznacznik postępowania odwoławczego. Zauważyć także należy, iż w myśl ust. 4 art. 187 u.p.z.p. zespół arbitrów odrzuca odwołanie na posiedzeniu niejawnym, jeżeli stwierdzi, że zostało wniesione z uchybieniem terminu ustawowego. Z powyższego wynika jak dużą wagę ustawodawca przywiązał do kwestii nieuiszczenia wpisu od odwołania skoro unormował taką sytuację odmiennie - nie poprzez odrzucenie odwołania – tak, jak to czyni względem środków zaskarżenia z powodu nieuiszczenia wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy w postępowaniu cywilnym - a poprzez jego zwrot.

Reasumując wskazać należy, iż przeprowadzona powyżej – zarówno gramatyczna, jak i celowościowa oraz historyczna - wykładnia przepisów u.p.z.p. regulujących wniesienie odwołania od rozstrzygnięcia protestu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego (art. 184 - 185 u.p.z.p.) - oparta na zasadzie szybkości i skuteczności postępowania - prowadzi do konkluzji, iż wpis od odwołania winien być uiszczony najpóźniej w dniu nadania odwołania w urzędzie pocztowym. Uiszczenie wpisu po wniesieniu środka zaskarżenia - nawet w przypadku uregulowania go w terminie otwartym do złożenia odwołania - nakłada na Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, zgodnie z treścią art. 185 ust. 3 u.p.z.p., obowiązek zwrotu odwołania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż restrykcyjny charakter przepisów u.p.z.p. regulujących postępowanie odwoławcze od rozstrzygnięcia protestu, zarówno w kontekście istnienia określonych wymogów w zakresie terminów, jak też kosztów postępowania, jest konsekwencją szczególnego charakteru przedmiotowego postępowania w procedurze udzielania zamówienia publicznego. Przyjęty w rozważanych regulacjach procesowych konieczny formalizm prawny nie uchybia jednak postulatowi rzetelności postępowania. Przeciwnie, postępowanie odwoławcze nie mogłoby toczyć się szybko i skutecznie bez określonych rygorów i wymogów proceduralnych zabezpieczających je przed nadużywaniem praw procesowych przez strony.

Jak już wskazano powyżej, bezwzględnym warunkiem rozpatrzenia odwołania jest uiszczenie wpisu, najpóźniej w dniu wniesienia odwołania (art. 185 u.p.z.p.). Nieuiszczenie wpisu w dacie złożenia odwołania skutkuje uchybieniem powołanego przepisu i – w konsekwencji - obligatoryjnym zwrotem odwołania. Zatem brak uzależnienia rozpoznania odwołania od wniesienia wpisu w określonym terminie musiałby spowodować bezskuteczność wymagań dotyczących wniesienia wpisu, który jak wiadomo - tak jak cała instytucja kosztów postępowania - ma przeciwdziałać prowadzeniu lekkomyślnych lub fikcyjnych procesów, a więc zapobiegać nadużywaniu praw.

Zarówno wskazane regulacje ustawowe jak i cytowane rozporządzenie wykonawcze potwierdzają specyfikę (odmienność charakteru) postępowania odwoławczego w procedurze udzielania zamówienia publicznego. Zważywszy, iż do czasu rozstrzygnięcia protestu nie można zawrzeć umowy w sprawie zamówienia publicznego, wprowadzenie bardziej restrykcyjnych rozwiązań dla - prowadzącego działalność gospodarczą - podmiotu uczestniczącego w postępowaniu o udzielanie zamówienia publicznego, podyktowane było koniecznością zapewnienia efektywności prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu, za szybkością postępowania przemawiała także specyfika odwołującego się (przedsiębiorcy) w kontekście jego uwarunkowań w sferze prawnej i ekonomicznej. Przyjęte rozwiązania proceduralne miały na celu uniknięcie przewlekłości i związanych z nimi strat uczestników postępowania. Mieszczą się one zatem - jak już wskazywano - w ramach formalizmu procesowego przyjętego w naszej kulturze prawnej (por. wyrok TK z 24 lipca 2006 r., SK 8/06, OTK-A 2006/7/84).

Biorąc po uwagę powyższe, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, Prezes Urzędu – prowadząc w przedmiotowej sprawie postępowanie z wniosku Pana B. D. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu, zakończone wydaniem postanowienia z [...] czerwca 2006 r., utrzymującego w mocy postanowienie z [...] maja 2006 r. o odmowie przywrócenia wnioskowanego terminu – dopuścił się naruszenia cyt. powyżej przepisów u.p.z.p., normujących postępowanie odwoławcze (art. 184 – 185 u.p.z.p.) dokonując ich błędnej wykładni poprzez uznanie, iż przyjęte rozwiązania ustawowe, niezależnie od ich szczególnego (restrykcyjnego) charakteru, dopuszczają możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania w oparciu o art. 58 – 59 k.p.a.

W ocenie Sądu, stanowisko organu stoi w sprzeczności z istotą postępowania w sprawie zamówień publicznych, która – jak już wskazano powyżej - sprowadza się do szybkości i skuteczności postępowania, mających pierwszorzędne znaczenie zarówno z punktu widzenia interesów ekonomicznych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą (uczestników postępowania), jak i interesu publicznego, rozumianego w tym kontekście jako zapewnienie właściwego - racjonalnego i efektywnego - gospodarowania funduszami publicznymi przez kompetentne organy administracji. Co więcej - jak potwierdził pełnomocnik Prezesa UZP obecny na rozprawie przed WSA w dniu 26 czerwca 2007 r. - dopuszczenie możliwości przywrócenia terminu odwołującemu się, w sytuacji, gdy uchybił on terminowi do wniesienia wpisu od odwołania burzy - w ocenie Sądu – cały system zamówień publicznych, w którym na żadnym etapie postępowania nie przewidziano możliwości przywrócenia terminu do jakiejkolwiek uchybionej przez stronę czynności procesowej. Wyjątek w tym względzie stanowi jedynie postępowanie przed sądem powszechnym oraz sądami administracyjnymi. Dodatkowo podkreślić należy, iż dopuszczenie możliwości zastosowania omawianej instytucji w postępowaniu odwoławczym od rozstrzygnięcia protestu mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której - niezależnie od toczącego się postępowania sądowoadmnistracyjnego w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania - zakończone zostałoby postępowanie w trybie u.p.z.p., a nawet - w konsekwencji pozostawienia odwołania bez rozpoznania - zostałaby zawarta umowa o udzielenie zamówienia publicznego. Trudno zatem nie zgodzić się z poglądem, iż dopuszczenie możliwości merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od odwołania na podstawie art. 58 k.p.a. niweczy intencję ustawodawcy, który określając specyficzne warunki formalne i rygory procesowe w postępowaniu odwoławczym, miał w szczególności na względzie szybkość i skuteczność postępowania. Zastosowanie instytucji przywrócenia terminu mogłoby natomiast sprzyjać przewlekłości postępowania prowadząc jednocześnie do powstania strat ekonomicznych po stronie jego uczestników.

W ocenie Sądu, systemowa wykładnia przepisów u.p.z.p. regulujących procedurę odwoławczą nie przewiduje możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od rozstrzygnięcia protestu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzające je postanowienie z [...] maja 2006 r. uznając, że uchylenie obu orzeczeń jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy w rozumieniu art. 135 p.p.s.a.. Przepis ten dość szeroko zakreśla ramy (tak co do "głębokości", jak i "szerokości") orzekania przez sąd, gdyż usunięcie naruszenia prawa ma dotyczyć aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, wówczas, gdy jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Oznacza to, że przesłanką zastosowania zawartego w tym przepisie unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w innych aktach lub czynnościach (i to nie tylko bezpośrednio je poprzedzających), jeżeli były one podjęte w granicach danej sprawy. Przede wszystkim jednak przepis art. 135 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek stosowania ("sąd stosuje") przewidzianych ustawą środków w sytuacji, gdy wystąpią (łącznie) owe podstawowe określone w nim przesłanki, tj. gdy dojdzie do naruszenia prawa (w rozumieniu art. 145 cyt. wyżej ustawy) oraz gdy jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Jednocześnie z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca w przepisie tym wskazał dwie przesłanki (cele), jakimi powinien kierować się sąd administracyjny stosując przewidziane ustawą środki, a mianowicie, po pierwsze, jest to usunięcie naruszenia prawa, a po drugie, dążenie do końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. W niniejszej sprawie, mając na względzie wskazane powyżej naruszenia przepisów u.p.z.p. Sąd uznał, że tylko uchylenie obu postanowień Prezesa Urzędu stanowić będzie właściwą realizację obowiązku nałożonego przez art. 135 cyt. wyżej ustawy.

Mając na względzie stan faktyczny i prawny sprawy niniejszej, w wyniku dokonania ponownej analizy pisma strony z [...] stycznia 2006 r., Prezes Urzędu winien szczegółowo wyjaśnić odwołującemu się kwestię braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od odwołania w kontekście szczególnego charakteru systemu zamówień publicznych realizującego zasadę szybkości i efektywności postępowania. Podkreślenia wymaga, iż przedmiotowe wyjaśnienie winno zostać zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia o zwrocie odwołania wykonawcy od oddalenia protestu przez zamawiającego, wydanego na podstawie art. 185 ust. 3 u.p.z.p., które podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym miejscu zauważyć należy, iż postanowienie o zwrocie odwołania wydane w sprawie niniejszej przez Prezesa Urzędu w dniu [...] lutego 2006 r., nie spełnia wymogów określonych w przepisach art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., dotyczących zwłaszcza pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego. Tym samym naruszony został również przepis art. 11 k.p.a. stanowiący o konieczności wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż uzasadniony wydaje się podgląd dotyczący rozważenia przez Prezesa Urzędu możliwości zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i - w konsekwencji - umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od odwołania od oddalenia protestu ze wskazaniem, iż żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji (por. wyrok NSA z 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990/1/16).

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.