Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 681/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 września 2022 r., nr 1667/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2020-2022 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), decyzją z dnia 1 września 2022 r., nr [...], odmówił umorzenia skarżącemu M. G. należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarcza, będącą jednocześnie płatnikiem, w łącznej kwocie 54.039,93 zł.

W stanie faktycznym sprawy skarżący wystąpił o umorzenie mu zaległości składkowych, łącznie z odsetkami i kosztami upomnienia. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazał, że z powodu pandemii COVID-19 nastąpił spadek jego obrotów i ostatecznie z tego względu zmuszony został do zawieszenia swojej działalności gospodarczej. Ponadto po wybuchu wojny w Ukrainie sprowadziła się do niego żona wraz z synem. Skarżący wraz z żoną jest bezrobotny. Zaznaczył on, że większość z zaległości o umorzenie których się zwraca powstała z tytułu bycia udziałowcem w spółkach, a nie wiedział on, że z tego tytułu winien on opłacać składki.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał między innymi, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał w 2021 r. dochód w wysokości 9.206 zł, posiada zobowiązania prywatne w wysokości 4.500 zł. W ramach ponoszonych wydatków wydaje miesięcznie: na opłaty eksploatacyjne 400 zł, leczenie 50 zł, inne wydatki 1.600 zł. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,06 ha. Wskazał, że jego majątek prywatny stanowi wartość 400.000 zł. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej.

ZUS po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, decyzją z dnia 1 września 2022 r., odmówił umorzenia skarżącemu jego zaległości. W tym zakresie podkreślił, że w stosunku do niego nie sposób jest stwierdzić nieściągalności jego zaległości, w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., zwanej dalej ustawą systemową). Wobec skarżącego podjęto czynności przedegzekucyjne wszczynając dnia 21 czerwca 2022 r. postępowanie w celu wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia.

ZUS nie stwierdził również zaistnienia przesłanek umorzenia, o których mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej zwanego

rozporządzeniem). Skarżący wykazał wprawdzie, że jest bezrobotny jednak posiadanie takiego statusu daje możliwość skorzystania z licznych możliwości podjęcia zatrudnienia. Poza tym istnieje duża szansa na znalezienie zatrudnienia na dedykowanych portalach bądź stronach internetowych agencji pracy oraz instytucji proponujących podjęcie pracy tymczasowej. Ponadto skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,06 ha, a nie wskazał, czy uzyskuje dochody z tego tytułu. Posiada także 245 udziałów w spółce z o.o. o wartości 24.500 zł. Stałe miesięczne wydatki skarżącego wynoszą 2.050 zł. Nie wskazał on, że posiada zaległości w ich regulowaniu bądź, że brakuje mu środków na ich zapłatę. Spłaca swoje zobowiązanie wobec banku w wysokości 4.500 zł (380 zł miesięcznie).

Nie wskazał dowodów świadczących o konieczności ubiegania się o pomoc z budżetu państwa np. zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności, leków, bądź zaspokojenia innych bieżących potrzeb.

Zdaniem ZUS problemy finansowe skarżącego nie mają charakteru stałego, trudno też domniemywać utrzymywanie się ich w przyszłości, a także zakładać, że położenie ekonomiczne nigdy nie ulegnie poprawie. Tym bardziej jeżeli weźmie się po uwagę jego wiek (53 lata) oraz brak okoliczności uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia.

Wnosząc skargę na decyzję ZUS z dnia 1 września 2022 r. skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy systemowej oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do zastosowania regulacji zawartych w tych przepisach. Zarzucił także naruszenie przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 § 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - dalej określanej w skrócie k.p.a.) poprzez uznanie, że trudności finansowe skarżącego nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty składek i nie mogą automatycznie stanowić podstawy do ich umorzenia oraz zaniechanie ustalenia, że z uwagi na wielkość zaległości oraz inne zobowiązania skarżącego uiszczenie składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący ma także trudności ze spłatą innych swoich zobowiązań. Podejmuje próby podjęcia zatrudnienia, jednak pomimo czynionych starań nie udaje mu się znaleźć odpowiedniej pracy. Do skargi dołączono dokumenty

mające wskazywać na te okoliczności, w tym wydruk ze strony internetowej "pracuj.pl".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu jego należności składkowych, na wstępie rozważań podkreślić należy, że kompetencja Sądu w omawianym zakresie sprowadza się jedynie do dokonania oceny zgodności z prawem przedmiotowej decyzji, tj. kontroli czy odpowiada ona obowiązującym w tym aspekcie przepisom prawa materialnego, a także kontroli dopełnienia wymogów proceduralnych, jakich organ był zobowiązany dochować rozpatrując wniosek. Sąd nie jest władny do podjęcia decyzji w przedmiocie samego umorzenia, która to kompetencja została zastrzeżona jedynie dla ZUS, w którą to nikt nie jest upoważniony wkraczać.

Jeżeli chodzi o samą istotę instytucji umorzenia należności składkowych, przewidzianą art. 28 ustawy systemowej, to w tym względzie stwierdzić należy, że ZUS podejmuje wprawdzie decyzję co do umorzenia, w granicach przyznanego mu uznania administracyjnego, jednakże nie oznacza ono dowolności po jego stronie. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku konkretnego podmiotu o umorzenie jego należności składkowych następuje bowiem w ramach zwyczajnego postępowania administracyjnego, tj. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc ustaleniu istotnych i niezbędnych, z punktu widzenia załatwienia sprawy, okoliczności faktycznych sprawy. Tak więc prawidłowość tego rodzaju postępowania, tj. właściwa ocena spełnienia przez konkretnego wnioskodawcę kryteriów (przesłanek) przyznania zwolnienia, regulowana przepisami k.p.a., ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zgodności z prawem wydanego w ramach tego postępowania rozstrzygnięcia.

Umorzenie należności składkowych, jakkolwiek podejmowane w warunkach uznania administracyjnego, możliwe jest jednak wyłącznie w sytuacji zaistnienia, w odniesieniu do danego wnioskodawcy, występującego o przyznanie tego rodzaju ulgi, którejkolwiek z przesłanek, od których ustawodawca uzależnił jej udzielenie. Przesłanki te zostały enumeratywnie wymienione w przepisach ustawy systemowej

oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Niemniej jednak nawet wykazanie ich spełnienia przez konkretnego wnioskodawcę nie pociąga za sobą konieczności automatycznego uwzględnienia jego wniosku. Nie rodzi też tym samym po jego stronie, swoistego rodzaju roszczenia w tym zakresie. W przypadku spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek umorzenia, czy to wskazanej w przepisach ustawy systemowej, czy też rozporządzenia, organ podejmuje decyzję w przedmiocie wniosku, w granicach uznania administracyjnego. Jak to już wyżej zasygnalizowano, uznanie to nie może jednak oznaczać dowolności po stronie organu, który rozstrzyga w jego granicach. W tym zakresie wydając bowiem decyzję organ ten przede wszystkim winien jest w sposób jasny i konkretny uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, a także podać racjonalne motywy, którymi się kierował przy jego podejmowaniu.

Właściwego uzasadnienia wydanej decyzji, zwłaszcza jeżeli chodzi o podejmowane w ramach uznania rozstrzygnięcie, nie można utożsamiać z samym tylko przytoczeniem jakichkolwiek argumentów, a więc tylko ich pobieżnym wskazaniem w treści decyzji. Argumenty te muszą być bowiem odpowiednio wyważone, logiczne i racjonalne, a także znajdować odzwierciedlenie w rzeczywistości. Tylko bowiem wówczas można będzie przyjąć, że podjęta decyzja nie jest dowolna.

ZUS odmawiając w niniejszej sprawie uwzględnienia wniosku skarżącego, w wydanej ostatecznej decyzji w tym przedmiocie jednoznaczne stwierdził, że skarżący nie spełniła żadnej z przesłanek, od której ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia umorzenia. W tej więc sytuacji, już tylko ten fakt przesądził odmowne załatwienie jego wniosku.

Jeżeli chodzi o prawidłowość stanowiska organu odnośnie niespełnienia przez skarżącego przesłanek umorzenia, zarówno tych wynikających z ustawy systemowej, jak również rozporządzenia, to brak jest podstaw do jego podważenia. W tym aspekcie organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni zarówno art. 28 ust. 3 ustawy systemowej, jak również regulacji rozporządzenia, a także właściwie zastosował wyinterpretowane z nich normy do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

W sprawie nie budzi wątpliwości to, że w stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, nie stwierdzono również braku majątku wykluczającego dochodzenie od niego zaległości składkowych, a kwota

dochodzonych należności przewyższa wartość potencjalnych kosztów postępowania egzekucyjnego.

Podobnie zasadne jest stanowisko ZUS w kwestii niewystąpienia w odniesieniu do skarżącego przesłanek o których mowa w rozporządzeniu. I tak jeżeli chodzi o pierwszą przesłankę, obejmującą sytuację, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ZUS prawidłowo przyjął, że w jego przypadku, pomimo niewątpliwie niełatwej sytuacji, nie zachodzi obawa zagrożenia podstaw jego egzystencji.

Skarżący na bieżąco samodzielnie reguluje swoje zobowiązania związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb bytowych. Reguluje także swoje zobowiązania wobec banku.

W tym aspekcie zauważyć również należy, że skarżący w swoich oświadczeniach nie zadeklarował ponoszenia żadnych nadzwyczajnych wydatków, których konieczność pokrycia nadwyrężałaby nadmiernie jego budżet. Tego rodzaju pozycji wydatkowych organ nie był zaś zobligowany poszukiwać czy też ustalać we własnym zakresie. Powołując się bowiem na swoje trudne położenie, każdy wnioskodawca domagający się przyznania mu ulgi w spłacie zaległości podatkowych winien te okoliczności we własnym interesie wykazać. Tylko on bowiem dysponuje pełnymi informacjami o zdarzeniach i faktach, wpływający na jego materialne położenie.

Skarżący nie wykazał także aby istniały po jego stronie przeszkody w podjęciu zatrudnienia bądź kontynuowania zawieszonej działalności gospodarczej. Jeżeli chodzi o trudności w podjęciu zatrudnienia, to nie przekonuje w tym zakresie wydruk za strony internetowej "pracuj.pl". Po pierwsze dotyczy on podsumowania jedynie tygodnia tj. okresu od dnia 11 do dnia 18 września 2022 r. a po drugie dotyczy ofert pracy na stanowiskach kierowniczych takich jak przykładowo: kierownik wytwórni betonu, dyrektor zakładu, kierownik działu. Niewątpliwie nie są to jedyne oferty pracy na rynku umożliwiające podjęcie zatrudnienia, a co za tym idzie wykazanie przez skarżącego, że ma trudności z podjęciem zatrudnienia. Przedstawiona argumentacja pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie wykorzystuje wszelkich możliwości do poprawy swojej sytuacji materialnej, a zatem nie zaktualizowała się przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Umorzenie należności w takiej sytuacji na tej podstawie

byłoby niezasadne. Skarżący nie podejmuje zatrudnienia, choć z akt sprawy nie wynika, aby istniały ku temu jakiekolwiek obiektywne powody. Skarżący nie wykazał, aby sam był niezdolny do pracy. Z ustalonego stanu faktycznego wynika zatem, że skarżący ma lat 53, jest w wieku aktywności zawodowej, bez przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia, którego jednak nie podejmuje. Takiej postawy nie sposób premiować przyznaniem wyjątkowej w swej istocie ulgi, jaką jest umorzenie należności z tytułu składek.

W kwestii drugiej z przesłanek zwolnienia, o których traktuje rozporządzenie zauważyć należy, że skarżący nie powołał się na żadne nadzwyczajne zdarzenie, wobec wystąpienia którego nie może kontynuować prowadzenia działalności. Wobec tego nie sposób jest mówić o zmaterializowaniu się tej przesłanki.

Jeżeli chodzi o trzecią z przesłanek, tj. wystąpienie przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, to również w tym przypadku stanowisko ZUS jest zasadne.

Aktualnie więc stwierdzenie przez ZUS niespełnienia przez skarżącego przesłanek umorzenia należności składkowych jest zasadne. Organ oparł się w tym zakresie na prawidłowych ustaleniach, co do tych okoliczności, poczynionych z zachowaniem obowiązujących wymogów proceduralnych.

Mając więc na uwadze powyższe Sąd, nie stwierdzając podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) oddalił skargę.