Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 890/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania D. C. (dalej: skarżąca) utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], Specjalisty Pracy Socjalnej Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr II Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. działającego z upoważnienia Prezydenta W. przyznającej specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków i opłat mieszkaniowych w wysokości 250 zł.

Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2013 r. skarżąca wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej, w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu lekarstw oraz uregulowanie opłat mieszkaniowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją zdrowotną i finansową.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie jest aktywna zawodowo ze względu na stan zdrowia. Jest osobą niepełnosprawną od dzieciństwa, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Jest osobą głuchoniemą, cierpi na dyskopatię i zaburzenia układu moczowego oraz na niewydolność tarczycy. Wymaga stosowania leków i diety. Dochód skarżącej wynosi 763,32 zł miesięcznie, na który składa się renta socjalna (610,33 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (153 zł). Stałe wydatki wynoszą około 537 zł miesięcznie tj.: opłaty za czynsz (488,67 zł), energię elektryczną (30 zł), gaz (38,16 zł za dwa miesiące) oraz kupno lekarstw (ok. 56,07 zł miesięcznie) i. W lipcu 2012 r. otrzymała specjalny zasiłek celowy w wysokości 200 zł z przeznaczeniem na zakup odzieży, obuwia letniego oraz bielizny osobistej. Organ I instancji decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków i opłat mieszkaniowych w wysokości 250 zł,

Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała na potrzebę dofinansowania do leków, ponieważ renta socjalna nie wystarcza na opłaty, wyżywienie oraz inne potrzeby do życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że zgodnie z art 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Tak rozumiana pomoc społeczna, w myśl przepisu art. 3 ust. 1 ustawy, wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie natomiast z ust.4 art. 3 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponadto, jak wynika z art. 8 ustawy, zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, wynoszącego dla osób samotnie gospodarujących i osób w rodzinie, odpowiednio 542 zł i 456 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz. U. z 2012 r., poz. 823/ w zw. z art. 9 ust. 1 i 8 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy, tj. między innymi bezrobocia, bezdomności i niepełnosprawności, lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Spośród świadczeń pieniężnych określonych w ustawie, zaspokojeniu zgłoszonej przez skarżącą potrzeby służyć mogą świadczenia o charakterze celowym określone w przepisach art. 39-41 ustawy.

Stosownie zaś do art. 39 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Przyznanie tego świadczenia ustawa uzależnia od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Dochód skarżącej ustalony w postępowaniu I instancyjnym w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 763,33 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, co wyklucza możliwość przyznania wskazanego świadczenia.

Przyznanie wsparcia finansowego z pomocy społecznej niezależnie od kryterium dochodowego przewiduje, między innymi art. 41 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Z przywołanych przepisów wynika, że pomoc społeczna nie ma na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki oraz że świadczenia udzielone w jej ramach nie muszą pokrywać całości niedostatków podopiecznych. Specjalny zasiłek celowy jest szczególną pomocą doraźną ukierunkowaną na realizację konkretnego celu bytowego, którego przyznanie, ze względu na to, że dotyczy osób niespełniających podstawowego kryterium korzystania ze wsparcia finansowego z pomocy społecznej (tj. kryterium dochodowego) wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Ma to istotne znaczenie z uwagi na ograniczone zasoby finansowe, jakimi dysponują organy pomocy społecznej oraz dużą liczbę osób wymagających wsparcia. Treść art. 41 ustawy wskazuje również, że zasiłek ten należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia a także określenie kwoty zasiłku ustawodawca pozostawił ocenie organu. Z przepisu art. 41 ustawy nie wynika zatem indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego, w tym zasiłku w określonej kwocie. Osoby ubiegające się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej niepełnosprawnością oraz przewlekłymi chorobami i potrzebą stałego przyjmowania lekarstw. W świetle powyższych okoliczności faktycznych potrzeba udzielenia skarżącej pomocy pieniężnej na dofinansowanie kosztu zakupu lekarstw i uregulowanie opłat mieszkaniowych nie budzi wątpliwości. Udzielenie wsparcia w tym zakresie jest niezbędne dla zapewnienia warunków podstawowej egzystencji.

Dalej Kolegium Odwoławcze podniosło, że z załączonych przez skarżącą faktur zakupu leków za okres od stycznia do kwietnia 2013 r. skarżącą zapłaciła 224,29 zł, co oznacza, że na wykupienie lekarstw przeznacza miesięcznie około 56 zł. Tym samym przyznany zasiłek w całości pokrywa miesięczne koszty związane z zaspokojeniem tej potrzeby. Na pokrycie opłat mieszkaniowych pozostaje kwota ok. 190 zł.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżąca podniosłą, że rachunki za 2012 r. złożyła razem z rachunkami za 2013 r., a w decyzji uwzględniono tylko rachunki za 2013 r. i dlatego pomniejszyły się wydatki na zakup lekarstw.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r. przyznającą specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków i opłat mieszkaniowych w wysokości 250 zł,

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej: ustawa. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych

Na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2 i art. 3 ustawy. W art. 2 ust. 1 ustawy ustawodawca określił istotę i cele pomocy społecznej oraz podmioty działające w ramach tej pomocy. Z przepisu tego wynikają najistotniejsze cechy pomocy społecznej, do których ustawodawca wielokrotnie nawiązuje w dalszych postanowieniach. Przepisy te wyrażają również zasady, na których opiera się organizacja i działalność pomocy społecznej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z ustanowionej w art. 3 ust. 1 ustawy zasady wynika, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Zgodnie z jego treścią, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl zaś ust. 4 owego przepisu prawa, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Możliwość ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego uzależniona jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jednakże powołana ustawa o pomocy społecznej przewiduje w art. 41 pkt 1, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie, mimo niespełnienia kryterium, o którym mowa w art. 8 ust. 3 tej ustawy, może być przyznany specjalny zasiłek celowy, nakierowany tak jak zasiłek celowy z art. 39 ustawy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego, wprawdzie ma charakter uznaniowy, to nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje bowiem wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego winna za każdym razem znaleźć poparcie we wszystkich okolicznościach danej sprawy.

Wskazać należy, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie jest aktywna zawodowo ze względu na stan zdrowia. Jest osobą niepełnosprawną od dzieciństwa, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Wymaga stosowania leków i diety. Dochód skarżącej wynosi 763,32 zł miesięcznie, na który składa się renta socjalna (610,33 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (153 zł). Stałe wydatki wynoszą około 537 zł miesięcznie tj.: opłaty za czynsz (488,67 zł), energię elektryczną (30 zł), gaz (38,16 zł za dwa miesiące) oraz kupno lekarstw (ok. 56,07 zł miesięcznie). W lipcu 2012 r. otrzymała specjalny zasiłek celowy w wysokości 200 zł z przeznaczeniem na zakup odzieży, obuwia letniego oraz bielizny osobistej. Organ I instancji decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków i opłat mieszkaniowych w wysokości 250 zł,

W świetle powyższych okoliczności faktycznych potrzeba udzielenia skarżącej pomocy pieniężnej na dofinansowanie kosztu zakupu lekarstw i uregulowanie opłat mieszkaniowych nie budzi wątpliwości. Udzielenie wsparcia w tym zakresie jest niezbędne dla zapewnienia warunków podstawowej egzystencji. Wobec tego przyznany specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków i opłat mieszkaniowych w wysokości 250 zł, pokrywa miesięczne koszty związane z zaspokojeniem tej potrzeby.

Odnosząc się do podnoszonego zarzutu, że rachunki za 2012 r. na zakup leków nie zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji wskazać należy, że nie ma to wpływu na wysokość przyznanego świadczenia, ponieważ przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy.

W świetle powyższego zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową. Nie narusza ona bowiem w sposób istotny zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.