Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 243/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.200 ust.1-6, art.207 ust.1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art.285
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Rektora A we W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. (bez numeru) Rektor A działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 poz. 1669), w związku z art. 200, art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2017 poz. 2183) – Prawo o szkolnictwie wyższym, zwanej dalej u.p.w.s., w związku z § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 września 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696) oraz na podstawie § 1, § 3 i § 5 ust. 1 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów A we W. rozpoczynających studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 i 2018/19 oraz przyznawania zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów A we W., zwanego dalej Regulaminem, wprowadzonego Zarządzeniem Rektora nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nie przyznał A. Z. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego w ustalonym regulaminowo terminie.

Doktorancka Komisja Stypendialna na posiedzeniu w dniu 23 listopada 2018 r. zaopiniowała wnioski o przyznanie stypendium. Wskazano, że zgodnie z art. 200 ust. 1 u.p.w.s., uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie. Stypendium doktoranckie finansowane jest w ramach środków, o których mowa w art. 200 ust. 5 i 6 u.p.w.s.

Powołano następnie § 1 ust. 3 Regulaminu, zgodnie z którym prawo do otrzymania stypendium przysługuje nie mniej niż 50% najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach A we W. i latach studiów. W toku postępowania ustalono, że na pierwszym roku studiów [...] stopnia na wydziale [...] studiuje 35 osób, w tym 18 osób to uczestnicy programu "Doktorat wdrożeniowy", o którym mowa w art. 26 ust. 3f ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Rektor uwzględniając posiadane środki finansowe postanowił przyznać 18 stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2018/2019. Skutkiem tego, wyznaczona przez Rektora pula stypendiów doktoranckich, tj. 18 stypendiów, została przyznana ze środków finansowych określonych w art. 200 ust. 6 p.w.s. uczestnikom studiów doktoranckich biorących udział w programie "Doktorat wdrożeniowy".

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący stwierdził, że przesłanki wydanej decyzji o przyznaniu wyznaczonej puli stypendiów doktoranckich, tj. 18 uczestnikom biorącym udział w programie "Doktorat wdrożeniowy" są niezrozumiałe i nie odpowiadają zapisom dokumentów regulujących przyznawanie stypendiów na uczelni. W związku z tym strona wniosła o wyjaśnienie, na jakiej zasadzie możliwe jest jednocześnie: przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów, które jest przeznaczone dla 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach i latach studiów (§ 21 ust. 2 i 3 Zasad przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów A we W.); przyznanie stypendium projakościowego, które jest przeznaczone dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach i latach (§ 7 ust. 3 Regulaminu); odmowa przyznania stypendium doktoranckiego, przysługującego 50% najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach A we W.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] Rektor A utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził brak podstaw do uznania twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że na pierwszym roku studiów [...] stopnia na Wydziale [...] 18 osób otrzymuje stypendia doktoranckie. Osoby te są uczestnikami programu, o którym mowa w art. 26 ust. 3f ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Są to tzw. doktoraty wdrożeniowe.

Podkreślono, że zgodnie z art. 26 ust. 3q pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 87) o zasadach finansowania nauki oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania, przekazywania oraz rozliczania środków finansowych na naukę, trybu wyznaczania opiekuna pomocniczego i przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach programu "Doktorat wdrożeniowy", osoby realizujące program "Doktorat wdrożeniowy" otrzymują stypendium doktoranckie i są tym samym wliczane do grupy 50% liczby uczestników studiów doktoranckich otrzymujących stypendium doktoranckie. Dla określenia kto ma status osoby otrzymującej stypendium doktoranckie nie jest istotny sposób finansowania tego stypendium.

Biorąc pod uwagą powyższe A we W. zrealizował obowiązek prawny przyznania stypendium doktoranckiego dla nie mniej niż 50 % najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach uczelni.

Organ uznał, że przedstawiony powyżej stan prawny implikuje odmowę przyznania stronie stypendium doktoranckiego przy jednoczesnym możliwym przyznaniu stypendium dla najlepszych doktorantów, czy stypendium projakościowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Według skarżącego zaskarżona decyzja jest niezgodna z zapisami § 1 ust. 3 Regulaminu. Skarżący wywiódł, że na podstawie wskazanego przepisu powinien otrzymać stypendium jako osoba należąca do grupy 50 % najlepszych studentów. Tym samym stypendium nie może zostać przyznane dowolnej grupie studentów, ale należy się grupie najlepszych.

Skarżący zakwestionował treść uzasadnienia decyzji, które nie zawiera informacji o zastosowanych kryteriach oceny wniosku o stypendium, tzn. liczbie uzyskanych przez niego punktów rekrutacyjnych będących podstawą ustalenia rankingu doktorantów pierwszego roku, o którym mowa w § 2 ust. 3 Regulaminu. Zarzucił, że nigdzie nie opublikowano progów uprawniających do otrzymania stypendium doktoranckiego w roku akademickim.

W dalszej części skargi skarżący zarzucił, że przyznanie stypendium uczestnikom doktoratu wdrożeniowego nie gwarantuje dotrzymania przez uczelnię zapisu § 1 ust. 3 Regulaminu. Ponadto stypendium dla uczestników doktoratu wdrożeniowego jest finansowane z odrębnych środków przeznaczonych na realizację tego programu otrzymanych przez Uczelnię w ramach konkursu na podstawie art. 26 ust. 3q ustawy o zasadach finansowania nauki. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że członkowie doktoratu wdrożeniowego nie powinni być wliczani w liczbę doktorantów otrzymujących stypendium doktoranckie opisane w art. 200 u.p.s.w.

Skarżący podniósł, że decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. zawiera w podstawie prawnej przepis § 16 rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2017 r., który w jego ocenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ust 1-6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2183), dalej; u.p.s.w., zgodnie z którym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że normą zezwalającą organom uczelni wyższych i innych jednostek naukowych na dalsze stosowanie przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, a co za tym idzie także i przepisów przywołanego rozporządzenia wykonawczego, jest art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), dopuszczający możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich do dnia 30 kwietnia 2019 r. na zasadach dotychczasowych.

Decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie tego przepisu: "może otrzymywać". Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi być poparty zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także zostać właściwie uzasadniony.

Przepis art. 207 ust. 1 u.p.s.w. obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Natomiast kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zaskarżona decyzja odpowiada ona prawu. Wprawdzie decyzja ta zawiera braki i nie wypełnia w pełni dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., jednak mając na uwadze, że w postępowaniu dotyczącym studenta rozstrzyganym decyzją indywidualną należy uwzględniać specyfikę szkoły wyższej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r" SK 18/99, OTK 2000, Nr 7, poz. 258, wyrok NSA z dnia 18 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 925/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Po 566/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl) to nie sposób uznać, aby uchybienie tego typu mogło prowadzić do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Powtórzyć należy, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może otrzymać" wskazuje jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej. Kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności , a zatem czy prowadząc postępowanie w sprawie organ, ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że stypendia doktoranckie na pierwszym roku studiów [...] stopnia na wydziale [...] A zostały przyznane uczestnikom programu, o którym mowa w art. 26 ust. 3f ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 87) o zasadach finansowania nauki, do którego odsyła powołany na wstępie przepis art. 200 ust. 6 u.p.s.w, zgodnie z którym uczestnik studiów doktoranckich biorący udział w programie, o którym mowa w art. 26 ust. 3f ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, może otrzymywać stypendium doktoranckie w wysokości minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich przyznawane w trybie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 3q ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki i finansowane ze środków przeznaczonych na realizację programu.

Z art. 26 ust. 3f zaś wynika, że Minister ustanawia program "Doktorat wdrożeniowy", którego celem jest tworzenie warunków do rozwoju współpracy między środowiskiem naukowym a środowiskiem społeczno-gospodarczym prowadzonej w ramach studiów doktoranckich, o których mowa w art. 195 u.p.w. (art. 26 ust. 3f).

Przepis art. 26 ust. 3q ustawy o zasadach finansowania nauki stanowił podstawę wydania rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania, przekazywania oraz rozliczania środków finansowych na naukę, trybu wyznaczania opiekuna pomocniczego i przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach programu "Doktorat wdrożeniowy". Zgodnie z powołanym przepisami osoby realizujące program "Doktorat wdrożeniowy" otrzymują stypendium doktoranckie i są tym samym wliczane do grupy 50% liczby uczestników studiów doktoranckich otrzymujących stypendium doktoranckie.

Z przepisów regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, którego podstawę stanowią przepisy u.p.s.w. wynika, że stypendium doktoranckie otrzymuje wyróżniający się uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich spełniający wymagania regulaminu. Uprawnienie do otrzymywania stypendium doktoranckiego przysługuje nie mniej niż 50 % najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach A we W. i latach studiów (§ 1 ust. 1 i 3). Stypendium doktoranckie może być przyznane doktorowi pierwszego roku studiów doktoranckich, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym (§ 3).

Rektor biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne jak i uwzględniając posiadane środki finansowe przyznał stypendium doktoranckie 18 osobom w roku akademickim 2018/2019. Tym samym organ wypełnił dyspozycję § 1 ust. 3 Regulaminu, zgodnie z którym prawo do otrzymania stypendium przysługuje nie mniej niż 50% najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach A we W. i latach studiów. Wobec tego pozbawiony jest podstaw zarzut skarżącego o naruszeniu przepisów w tym zakresie

Trafnie organ zwrócił uwagę, że dla ustalenia, kto ma status osoby otrzymującej stypendium doktoranckie nie jest istotny sposób finansowania tego stypendium. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że nie jest też rzeczą Sądu kontrolowanie gospodarki finansowej uczelni. Ponadto w przepisie § 11 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 28 kwietnia 2017 r. enumeratywnie wskazano kiedy stypendium doktoranckie wdrożeniowe jest przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez uczestnika studiów doktoranckich innych stypendiów/środków. Brak w tym przepisie odniesienia do otrzymywania przez doktorantów stypendium doktoranckiego, co dodatkowo potwierdza, że stypendium wdrożeniowe jest stypendium doktoranckim. Przedstawiony powyżej stan prawny implikuje odmowę przyznania stronie stypendium doktoranckiego przy jednoczesnym możliwym przyznaniu stypendium dla najlepszych doktorantów, czy stypendium projakościowego.

Organ przeanalizował sytuację skarżącego i wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie zachodzi przypadek uprawniający do przyznania stypendium doktoranckiego. Za wystarczające Sąd uznał zawarte w kontrolowanej decyzji wyjaśnienia dotyczące zasadności podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Określone wskazanymi przepisami wymogi do przyznania stypendium doktoranckiego należy bowiem traktować jako warunek umożliwiający w ogóle ubieganie się o tego rodzaju świadczenie, a nie jako gwarancję jego otrzymania. Wynika to bowiem z istoty decyzji uznaniowej, która – jak już to wskazano – pozwala nie przyznać określonego uprawnienia z uzasadnionych powodów nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia wszystkie wymagane przesłanki. Za trafiony Sąd uznaje zarzut błędnego zacytowania w podstawie prawnej decyzji organu I instancji § 16 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendium doktoranckich, który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Wykazana nieprawidłowość nie miała jednak wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że decyzja drugoinstancyjna nie powołuje już tej podstawy prawnej.

Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na jego wynik, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.