Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3255/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 141 par. 4, art. 172, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 568/15 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 26 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 568/15, oddalił skargę S.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [..] w J. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia:

W dniu 12 września 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] został zatrzymany do kontroli dwuosiowy pojazd marki Volvo o nr rej. [...] wraz z dwuosiową naczepą marki Elbo o nr rej[...]. Pojazdem kierował M.z., który wykonywał przewóz gęsi, w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy [...] (zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne). Ładunek został zakwalifikowany przez organ, jako podzielny nie stanowiący materiału sypkiego oraz drewna. W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego organ stwierdził przekroczenie o 0,3 t nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu (pomiar rzeczywisty 10600 kg, ostatecznie - po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonym do 0,1 t w górę - przyjęto 10,3 t). W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu. Podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych za brak zezwolenia kategorii IV (decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 października 2014 r.) Organ wskazał na sposób ustalenia kategorii zezwolenia. Podkreślił, że miejsce ważenia w MOP [...] jest przystosowane do wykonywania pomiarów. Pojazd został zważony za pomocą przenośnych wag nieautomatycznych SAW 10 C/II. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli aktualnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Krakowie z terminami ważności do 31 marca 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie. Kierowca odstąpił od ponownego ważenia pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od powyższej decyzji, decyzją z 15 grudnia 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1,2, art. 140aa ust. 1, 3, art.140ab ust. 1 pkt 2, ust.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. – dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. – dalej udp), - utrzymał w mocy ww. decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD).

Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Według GITD, z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Odnosząc się do zarzutów odwołania GITD stwierdził, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. W ocenie organu odwoławczego, skarżący nie dostarczył również takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd. Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego, że odpowiedzialność w sprawie niniejszej ponosi jedynie kierowca, GITD wyjaśnił, że odpowiedzialność pracodawcy za swych pracowników wynika z istoty przepisów prawa pracy. Pracownik wykonuje pracę na rzecz swego pracodawcy, więc to pracodawca jest odpowiedzialny za dobór pracowników i obciążony ewentualnymi skutkami niewłaściwego ich doboru. Nie można zatem przyjąć, iż za popełnione naruszenia ma odpowiadać administracyjnie osoba kierująca pojazdem, a nie przedsiębiorca. Organ odwoławczy nie podzielił też poglądu strony, że organ I instancji naruszył prawo, gdyż nie dał skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wydał decyzję administracyjną. GITD stwierdził, że w toku postępowania skarżący został pouczony o treści art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd oraz wezwany został do wskazania faktów oraz dowodów na ich poparcie, które wskazują, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenia. Według GITD, nie zachodzi możliwość uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. To podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport, jak i innych uczestników ruchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę S.B. na powyższą decyzję. WSA stwierdził, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa w toku, której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów, wagi miały świadectwo legalizacji. Nie ulega też wątpliwości, że podmiot dokonujący przewozu pojazdem nienormatywnym nie miał stosownego zezwolenia. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie miał też zastosowania art. 140aa ust. 4 prd. W rozpatrywanym przypadku przewożono gęsi, które niewątpliwie nie podlega pod wyłącznie określone w art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z niniejszej sprawy nie wynika również aby w stosunku do skarżącego można było zastosować wyłączenia, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszenia prawa". WSA podkreślił, że skarżący w toku całego postępowania nie wskazał na jakiekolwiek dowody mogące świadczyć o braku wpływu lub dochowaniu należytej staranności przy niniejszym przewozie. W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 7, 77 k.p.a., gdyż organ w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy w niniejszej sprawie.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku S.B., reprezentowany przez adwokata, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy mianowicie: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów prawa przez organy podatkowe i błędną ocenę zgromadzonych dowodów w zakresie poprawności użycia wag SAW 10CII i uzyskanych wyników ważenia, oraz pominięcie dokonania w tym zakresie ustaleń faktycznych, co oznacza oparcie ustaleń tylko na części materiału dowodowego.

W uzasadnieniu podniesionego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazał, że zarówno organy, jak i WSA w Warszawie pominęły, iż zgodnie treścią świadectw legalizacji wag użytych do pomiarów, ich maksymalne obciążenie wynosi 10 ton, tymczasem w niniejszej sprawie posłużyły one do stwierdzenia nacisku na jedną oś, wielkość tę przekraczającą. Oznacza to, zdaniem strony, że użyto wag niezgodnie ze świadectwem legalizacji i instrukcją producenta. Ponadto zawarte w kwestionowanych decyzjach i uzyskane wyniki ważenia zostały pomniejszone o 2%. Tymczasem taki zabieg nie wynika z żadnego przepisu, lecz wewnętrznego zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 50/2011, które nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, radca prawny reprezentujący organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając wniesiony środek zaskarżenia w granicach określonych treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu należy stwierdzić, że skarga kasacyjna S.B. nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła odnieść skutku sformułowanego w jej wnioskach.

Brak zasadności skargi kasacyjnej ma swoje źródło w jej wadach formalnych, ale niezależnie od tego zauważyć należy merytoryczną nietrafność argumentów skarżącego kasacyjnie. Ze względu na sposób sformułowania niniejszej skargi kasacyjnej należy przypomnieć podstawowe zasady rozpoznawania spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest podstawami skargi kasacyjnej. To wnoszący skargę kasacyjną określa granice kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oznacza konieczność prawidłowego określenia tych podstaw. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem, zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polega, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jedynym zarzutem skargi kasacyjnej jest naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Rozpatrując zasadność tego zarzutu należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że w świetle stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122), które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, powołany wyżej przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie. Taka sytuacja nie ma jednakże miejsca w okolicznościach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom powołanego wyżej przepisu przedstawia bowiem stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast, czego nie bierze pod uwagę niniejsza skarga kasacyjna, ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 119/09; Lex nr 590810, dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 412/12, Lex nr 1374780). Zatem, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonania wadliwych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tak jak został sformułowany w niniejszej skardze kasacyjnej, został powiązany z błędną, zdaniem skarżącego, oceną zgromadzonych dowodów w zakresie poprawności użycia wag do pomiarów nacisku na oś napędową pojazdu poddanego kontroli i uzyskanych wyników ważenia. Skarga kasacyjna nie zawiera przy tym jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania, którym, według skarżącego, uchybił Sąd I instancji. Powołując się na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., nie można skutecznie podważyć wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stanowiska w zakresie wykładni i stosowania prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Właściwą drogą do zakwestionowania stanowiska w ww. zakresie jest postawienie zarzutów naruszenia określonych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania (poza art. 141 § 4 p.p.s.a.) z obowiązkiem wykazania w tym ostatnim wypadku, iż naruszenie określonych przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło a treści ewentualnych zarzutów skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może się natomiast domyślać, mając na uwadze zasadę związania granicami skargi kasacyjnej.

Jak już powiedziano, niezależnie od niezasadności skargi kasacyjnej będącej skutkiem wad formalnych wniesionego środka zaskarżenia, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego kasacyjnie zaprezentowanego w uzasadnieniu niniejszej skargi, że wyniki ważenia były niewiarygodne, gdyż maksymalne obciążenie wagi SAW 10C/II wynosi 10 ton a w rozpatrywanej sprawie, posłużyły one do stwierdzenia nacisku na jedną oś, wielkość tę przekraczającą. Należy zauważyć, że powyższa kwestia była już niejednokrotnie przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych (przykładowo w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego sygn. akt II GSK 2881/14, sygn. akt II GSK 1384/15, sygn. akt II GSK 1435/15, orzeczenia dostępne w CBOSA). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, mimo iż istotnie do kontroli pojazdu należącego do S.B. użyto wag SAW 10 C/II, których maksymalne obciążenie wynosi 10 000 kg (10 ton), to jednak w żadnej mierze nie można zgodzić się z przedstawionym poglądem strony. Umknęło bowiem uwadze skarżącego kasacyjnie, że nacisk stwierdzono w odniesieniu do pojedynczej napędowej osi pojazdu, a nie w odniesieniu do koła pojazdu. Wskazać należy, że podczas ważenia wagi podkładane są pod koła pojazdu znajdujące się w jednej osi w związku, z czym graniczny pułap 10 ton jednej wagi należy odnosić do jednego koła, a nie do jego osi. Wypada też zauważyć, że ważenie osi odbywa się przecież przy pomocy dwóch wag, na co zresztą wyraźnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Mając na uwadze sposób ważenia osi pojazdu przy pomocy dwóch wag, nie sposób przyjąć, że przy dokonaniu ważenia przekroczony mógł zostać górny pułap obciążenia przewidziany dla danej wagi. Skoro bowiem nacisk na oś wyniósł 10,3 t, to wartość nacisku na koło była znacznie niższa od maksymalnego obciążenia każdej z użytych do pomiarów wag. Z tych też względów, należy uznać, że argumentacja strony skarżącej, zmierzająca do zakwestionowania wyników ważenia z uwagi na rzekome przekroczenie maksymalnego obciążenia wag SAW 10C/II, w ustalonym stanie faktycznym jest całkowicie niezasadna. Nietrafnym merytorycznie jest także argument skarżącego, że organ nieprawidłowo uczynił pomniejszając uzyskany wynik nacisku na pojedynczą oś napędową o współczynnik określony w Zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 16/2014 z dnia 16 czerwca 2014r. w sprawie zasad prowadzenia kontroli przez Inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, ponieważ w opinii skarżącego, nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia ww. współczynnika korygującego (autor skargi kasacyjnej błędnie powołuje się na zarządzenie nr 50/2011, gdyż w chwili kontroli nie było ono aktualne). Odnosząc się do powyższej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ulega wątpliwości, iż w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, określonym ściśle w art. 87 ust.1 i 2 Konstytucji RP nie ma zarządzeń organów władzy publicznej. Nie oznacza to jednak, że norm zawartych w aktach mieszczących się poza powyższym katalogiem nie można użyć na korzyść kontrolowanych podmiotów ( a tak było w tej sprawie), zwłaszcza, gdy są one wykorzystywane w ramach procedury technicznej (ważenia) od wyników, której zależy odpowiedzialność danego podmiotu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że omawiana problematyka też była już rozważana przez NSA w sprawach dotyczących kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia (przykładowo w wyrokach: z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2881/14, z 17 maja 2017r. sygn. akt II GSK 2327/15, opubl. w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie postrzega, jako niedopuszczalnej praktyki pomniejszenia przez inspektorów ITD wyników uzyskanego pomiaru nacisku osi, jeżeli w jej efekcie zmniejszeniu ulegają wskazania wagi, od których może zależeć odpowiedzialność za delikt administracyjny. Stanowisko zaprezentowane w przytoczonych judykatach odnośnie do omawianej kwestii podziela skład orzekający w sprawie niniejszej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).