Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 196/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23, art. 29, art. 59 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer WSA Andrzej Niezgoda Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia B. S. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie sądowego tytułu wykonawczego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w L. [...] postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] [...], po rozpoznaniu sprawy zbiegu egzekucji sądowej prowadzonej przez komornika sądowego Rewiru VI przy Sądzie Rejonowym w L. na rzecz wierzyciela – [...] w W., w sprawie sygn. akt [...] [...], na podstawie tytułu wykonawczego (nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...] sygn. akt [...] [...]) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności [...] oraz egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...], wyznaczył Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. do łącznego prowadzenia obu egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej, pozostawiając w mocy czynności egzekucyjne podjęte przez komornika sądowego.

Pismem z [...] października 2018 r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. ("organ egzekucyjny") B. S. ("skarżąca") wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego zobowiązania. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że termin przedawnienia dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu wynosi dziesięć lat, z wyłączeniem jednak roszczeń obejmujących świadczenia okresowe należne w przyszłości, które ulegają przedawnieniu trzyletniemu. Na tej podstawie skarżąca uznała, iż z dniem 7 stycznia 2015 r. roszczenie główne [...] w [...] uległo przedawnieniu, natomiast należne i wymagalne po dniu uprawomocnienia się wyroku odsetki przedawniły się 7 stycznia 2008 r. Jednocześnie skarżąca stwierdziła, że wierzyciel nie podejmował żadnych czynności mających na celu wyegzekwowanie roszczenia.

Pismem z [...] października 2018 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela ([...]) o udzielenie informacji odnośnie wymagalności należności objętych nakazem zapłaty z [...] wydanym w postępowaniu upominawczym o sygn. akt [...] [...].

W odpowiedzi z [...] listopada 2018 r. wierzyciel podtrzymał wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego, uznając że należności objęte nakazem zapłaty nie uległy przedawnieniu. Stanowisko wierzyciela w zakresie terminu przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym było wprawdzie co do zasady zbieżne z twierdzeniem skarżącej zawartym we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jednakże wierzyciel uznał, iż doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia w dniu 24 marca 2005 r. ze względu na złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (do Komornika Sądowego Rewiru VI, który wszczął postępowanie w dniu [...] kwietnia 2005 r.). Powołując się na przepis art. 124 § 2 k.c. wierzyciel uznał, że przedawnienie nie biegnie aż do czasu kiedy postępowanie nie zostanie zakończone, co w tej sprawie nie nastąpiło.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie sądowego tytułu wykonawczego, tj. nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...] sygn. akt VIII Gnc [...].

Składając zażalenie na to rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"), przepisów Kodeksu postępowania cywilnego ("k.p.c."), kodeksu cywilnego ("k.c.") oraz kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a.), tj.:

1) art. 59 § 3 u.p.e.a., w związku z art. 823 k.p.c.. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w dacie już umorzonego postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa.

2) art. 823 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne nie uległo umorzeniu z mocy samego prawa.

3) art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 124 § 1 i 2 k.c. i art. 125 k.c. w zw. z art. 823 k.p.c. w zw. z art. 182 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, zatem przedawnienie nie biegnie na nowo. dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

4) art. 29 u.p.e.a., w zw. z art. 7. art. 8. art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek o dopuszczalności egzekucji, którymi organ egzekucyjny kierował się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa,

5) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

6) zasady legalizmu, bowiem w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("organ nadzoru") stwierdził, że roszczenia cywilnoprawne, jakie wynikały z sądowego nakazu zapłaty w związku ze zbiegiem egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną, stały się przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego w trybie administracyjnym, zaznaczając przy tym, że same roszczenia pozostały jednak roszczeniami o charakterze cywilnoprawnym i jako takie podlegały regulacjom kodeksu cywilnego, m.in. w zakresie przedawnienia.

Następnie organ nadzoru powołując się na nowelizację przepisu art. 125 k.c. (dokonaną ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2018 poz.1104) i zawarty w art. 5 tej ustawy przepis przejściowy, zgodnie z którym do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie tej ustawy przepisy ustawy zmienianej (...) w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, wyjaśnił, że termin przedawnienia określonych roszczeń uległ skróceniu z dziesięciu do sześciu lat i dotyczy to między innymi roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu, a więc ma odniesienie do nakazu zapłaty z dnia [...]. Zauważył również, że dotyczy to nie tylko roszczenia głównego, ale również odsetek za opóźnienie wymagalnych w dniu uprawomocnienia się orzeczenia, natomiast odsetki za opóźnienie należne i wymagalne po dniu uprawomocnienia ulegają przedawnieniu po upływie lat trzech.

Jednocześnie organ nadzoru powołując się na przepisy art. 123 § 1 pkt 1 k.c. i art. 124 § 1 i 2 k.c., wskazał, że każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia. W razie zaś przerwania biegu przedawnienia, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. Gdy chodzi o postępowanie egzekucyjne, zdaniem organu nadzoru należy przyjąć, że kończy się ono umorzeniem lub wyegzekwowaniem dochodzonych należności. W oparciu o przytoczone przepisy, organ nadzoru stwierdził, że, organ egzekucyjny słusznie uznał, iż złożenie przez wierzyciela wniosku o przeprowadzenie egzekucji z [...] (data wniosku [...].) skutecznie przerwało bieg przedawnienia egzekwowanych należności. Następnie wskazał na podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego czynności, a mianowicie: na jego wszczęcie przez komornika sądowego zawiadomieniem z [...] kwietnia 2005 r. (sygn. akt VI KM [...]), które zostało przez skarżącą odebrane w dniu [...] kwietnia 2005 r., oraz na przejęcie egzekucji przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. w wyniku zaistniałego zbiegu z egzekucją administracyjną.

Wskazując na te okoliczności organ nadzoru stwierdził, że wszczęte postępowanie egzekucyjne przerwało bieg terminu przedawnienia, który nie rozpoczął swojego biegu na nowo, ze względu na to, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone i nadal trwa.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ nadzoru wskazał, że nie został naruszony art. 823 k.p.c., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy samego prawa, jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Termin powyższy biegnie od dnia dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej, a w razie zawieszenia postępowania, od ustania przyczyny zawieszenia. Wyjaśnił jednocześnie, że przepis ten został uchylony z dniem 8 września 2016 r. przez art. 2 pkt 87 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1311), oraz że jego treść została w wersji zmienionej dodana do art. 824 § 1 pkt 4 i art. 824 § 11 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami postępowanie umarza się w całości lub w części z urzędu jeżeli wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Termin, o którym mowa w art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c. biegnie od dnia dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej, a w razie zawieszenia postępowania, od dnia ustania przyczyny zawieszenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślono jednocześnie, że w sprawie nie zaistniała konieczność udziału wierzyciela.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, organ nadzoru uznał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i nie stwierdził naruszenia art. 29 u.p.e.a , w zw. z art. 7. art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. Za bezzasadne uznał w związku z tym argumenty dotyczące naruszenia przez organy w toku przedmiotowego postępowania art. 2 i 7 Konstytucji RP. Przytaczając na koniec treść art. 59 § 1 u.p.e.a., organ nadzoru stwierdził że w przedmiotowej sprawie nie tylko nie zachodzi wskazana przez skarżącą przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z § 1 pkt 2 tego przepisu (czyli obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego nie został umorzony ani nie wygasł z innego powodu), ale również nie występują inne przesłanki, określone tym przepisem.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej sformułowano zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa postępowania egzekucyjnego, tj. u.p.e.a. lub "ustawa egzekucyjna", ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2018 r. ze zm. - dalej "k.p.a."), ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r. ze. zm.- dalej "k.p.c."), oraz ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. ze zm.- dalej "k.c.", a mianowicie :

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. art. 59 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 823 k.p.c., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w dacie już umorzonego postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa,

2) art. 823 k.p.c. przez jego nie zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne nie uległo umorzeniu z mocy samego prawa,

3) art. 824 § 1 pkt 4 i art. 824 § 1(1) k.p.c., poprzez przywołanie tych przepisów, które w tej sprawie nie mają zastosowania,

4) art. 59 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 124 § 1 i 2 k.c. i 125 k.c., poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia należności głównej i odsetek, co spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem prawa,

5) art. 23 u.p.e.a. w zw z art. 29 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 8 , art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nie wykonanie obowiązku zgodności działania z prawem organu egzekucyjnego w tym niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek o dopuszczalności egzekucji,, którymi organ egzekucyjny kierował się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa,

6) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy,

7) zasady legalizmu, bowiem w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).

W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] r. oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca argumentowała, że ostatnią czynnością egzekucyjną w sprawie o sygn. akt VI KM [...] było wezwanie [...] sądowego z dnia [...] skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury i od tamtej pory wierzyciel nie podejmował żadnych czynności mających na celu wyegzekwowanie roszczenia. W ocenie skarżącej zgodnie z art. 823 k.p.c. prowadzi to do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa, ponieważ wierzyciel w ciągu roku od dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania i nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania..

Zdaniem skarżącej zgodnie z tym przepisem, z uwagi na bezczynność wierzyciela, umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa nastąpiło z dniem [...] kwietnia 2006 r. skoro ostatnią czynnością egzekucyjną było wezwanie Komornika sądowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. kierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., o dokonywanie potrąceń z renty lub emerytury. Ta czynność w ocenie skarżącej, z mocy art. 123 § 1 pkt k.c. spowodowała przerwanie biegu przedawnienia, po którym na postawie art. 124 § 1 k.c. rozpoczął on bieg na nowo.

Uzasadniając zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 23 w zw z art. 29 u.p.e.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) skarżąca argumentowała, że już proste porównanie treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego przez nie w mocy postanowienia organu I instancji pozwala na stwierdzenie, iż w zakresie ustaleń faktycznych nie zawiera ono jakichkolwiek własnych ustaleń bądź rozważań organu odwoławczego, lecz sprowadza się do prostego i bezrefleksyjnego powielenia odpowiednich fragmentów uzasadnienia postanowienia organu I instancji. Podniosła przy tym, iż postanowienie organu odwoławczego w żadnej mierze nie odnosi się do treści zarzutów sformułowanych przez stronę skarżąca w tym postępowaniu, w szczególności do zarzutu niedopuszczalności egzekucji z uwagi na nieistnienie obowiązku i jego przedawnienie.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego sprawy w sposób wyczerpujący, do czego był zobligowany przepisem art. 7, art. 8 , art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na tę wadliwość postanowienia organu egzekucyjnego, ani sam nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych i nie odniósł się do twierdzeń zawartych w zażaleniu, co kłóci się z zasadą legalizmu i powoduje naruszenie art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie z argumentacją przytoczoną już w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył co następuje.

Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem a skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Ustalone w toku postępowania okoliczności faktyczne sprawy, w tym zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, nie były w sprawie sporne. Sporna była zaś ich ocena prawna. Skarżąca domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez administracyjny organ egzekucyjny, w oparciu o sądowy tytuł wykonawczy, tj. nakaz zapłaty z [...] zaopatrzony w klauzulę wykonalności [...]. W wyniku zbiegu egzekucji do składnika majątkowego w postaci świadczenia emerytalnego/rentowego, na wniosek administracyjnego organu egzekucyjnego, postanowieniem z [...] r. Sąd Rejonowy w L. II Wydział Cywilny wyznaczył Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. - do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej.

W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności trzeba wskazać na przepis art. 62d § 1 ustawy egzekucyjnej. Stanowi on, że organ egzekucyjny, który przejął prowadzenie łącznie egzekucji do rzeczy albo prawa majątkowego, do których nastąpił zbieg, prowadzi je w trybie egzekucji administracyjnej.

To oznacza, że o ile w aspekcie materialnym do należności wynikającej z sądowego nakazu zapłaty mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego odnośnie terminu przedawnienia roszczeń wynikających z orzeczenia sądowego, o tyle w aspekcie procesowym wyznaczony do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny (tutaj Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L.) prowadzi egzekucję w trybie właściwym dla działania tego organu, czyli stosuje przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do przepisu art. 59 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się między innymi jeżeli obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu. Z mocy art. 117 k.c. roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Skutkiem przedawnienia roszczenia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym (już zasądzonego) jest zatem niemożność jego wyegzekwowania, jeżeli zobowiązany podniesie zarzut przedawnienia.

W tej sprawie niewątpliwie zarzut przedawnienia został przez skarżącą podniesiony. W drugiej kolejności należy zatem ustalić termin przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym. Prawidłowo organ nadzoru stwierdził, że w sprawie zastosowanie ma znowelizowany (ww. ustawą z 13 kwietnia 2018 r.) przepis prawa cywilnego materialnego, tj. art. 125 § 1 k.c., określający sześcioletni okres przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu, oraz trzyletni dla roszczeń o świadczenia okresowe należne w przyszłości.

Trzeba jednocześnie wskazać na mającą w rozpoznawanej sprawie zastosowanie instytucję przerwy biegu terminu przedawnienia roszczenia cywilnego. Normuje ją przepis art. 123 § 1 pkt 1 k.c., który stanowi, że bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Skutki przerwy biegu terminu przedawnienia określa zaś przepis art. 124 § 1 i 2 k.c. Wynika z niego, że o każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (§ 1). W razie zaś przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Odnosząc przywołane przepisy do okoliczności faktycznych sprawy należy przyznać rację skarżącej, że zajęcie świadczenia emerytalnego/rentowego przez komornika sądowego, która miała miejsce (jak przyznaje skarżąca) [...] kwietnia 2005 r. spowodowała po raz kolejny przerwę biegu terminu przedawnienia roszczenia stwierdzonego sądowym nakazem, którego zaspokojenia wierzyciel domagał się w drodze egzekucji. Pierwsza i druga przerwa biegu terminu przedawnienia nastąpiła w wyniku złożenia przez wierzyciela wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, następnie w wyniku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

W następnej kolejności stwierdzić należy, iż dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest ten fragment cytowanej normy prawnej, który wprost określa skutki jakie wywołuje przerwanie biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do czynności podjętych w celu egzekwowania roszczeń. W końcowym fragmencie przepis ten stanowi, że przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki "postępowanie to" nie zostanie zakończone. W rozpoznawanej sprawie wskazanie "to postępowanie" odnosi się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez administracyjny organ egzekucyjny i zdaniem sądu prawidłowo skonstatował organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu, jak też organ egzekucyjny w swoim postanowieniu, że nie zostało ono zakończone, skoro należność dochodzona tytułem wykonawczym nie została wyegzekwowana, która to okoliczność również nie była sporna.

Chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów art. 823 i art. 824 § 1 pkt 4 i § 11 k.p.c. Pomijając kontekst zmiany stanu prawnego polegającego na uchyleniu art. 823 przy jednoczesnym dodaniu zawartej w nim normy do kolejnej jednostki redakcyjnej (art. 824), co nastąpiło w wyniku nowelizacji wprowadzonej ustawą z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015.1311), trzeba wyjaśnić, iż przepis ten w aktualnej wersji przewiduje umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa w sytuacji gdy wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy (w poprzedniej wersji – w ciągu roku) nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania, przy czym na tę właśnie okoliczność powoływała się skarżąca. Przepisów tych organy nie mogły jednak naruszyć, ponieważ nie stanowiły one podstawy prawnej kontrolowanych rozstrzygnięć i, co więcej, organy tych przepisów nie stosowały, z uwagi na wskazany w początkowej części uzasadnienia przepis art. 62d § 1 ustawy egzekucyjnej.

Otóż jak wskazano wyżej, zbieg egzekucji, wyznaczenie organu właściwego do jej prowadzenia rodzi według zasady określonej tym przepisem doniosłe konsekwencje procesowe, ponieważ wyznacza podstawę prawną działania wyznaczonego organu egzekucyjnego. Należy zatem zwrócić uwagę na to, iż zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej powoduje, że w przypadku wyznaczenia organu egzekucyjnego prowadzi on obie egzekucje w całości (z tej rzeczy lub prawa majątkowego, do której nastąpił zbieg), choć pod kątem materialnym są to dwie egzekucje wynikające z różnych tytułów. Biorąc natomiast pod uwagę kwestie procesowe, wyznaczony organ egzekucyjny prowadzi obie egzekucje jako jedną, stosując przepisy ustawy egzekucyjnej, która jest podstawą prawną jego działania (J. [...], Zbieg egzekucji w sądowym i administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, monografia, System Informacji Prawnej LEX). W przełożeniu na grunt rozpoznawanej sprawy oznacza to, że podstawą prawną działania organu egzekucyjnego jest ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jej przepisy nie przewidują sankcji w przypadku bezczynności wierzyciela, będących odpowiednikiem art. 823, a obecnie 824 § 1 pkt 4 k.p.c. Innymi słowy, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji będąca podstawą prawną działania organu egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie, nie ma odpowiednika przepisu art. 823 (obecnie 824 § 1 pkt 4 k.p.c.) przewidującego umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa w razie bierności wierzyciela. Jest to przepis proceduralny, a nie materialny, dlatego w sprawie egzekucyjnej prowadzonej przez administracyjny organ egzekucyjny nie miał on zastosowania. Prawidłowo zatem skonstatował organ egzekucyjny i organ nadzoru, że w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na bezczynność wierzyciela, na co powoływała się skarżąca w sowim wniosku. Trafnie też zdaniem sądu organ nadzoru zinterpretował normę prawną zawartą w art. 124 § 2 k.c., z której wynika, iż po każdym przerwaniu terminu przedawnienia nie biegnie on na nowo dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. W systemie prawa nie ma legalnej definicji tego pojęcia, dlatego w sposób generalny nie można określić, co należy rozumieć przez "zakończenie postępowania". Kwestia ta musi zostać rozstrzygnięta na potrzeby różnego rodzaju postępowań, o których mowa w tym przepisie. Niewątpliwie zakresem dyspozycji tego przepisu jest również objęte postępowanie egzekucyjne, gdyż w jego toku wierzyciel domaga się zaspokojenia swego roszczenia. Zakończenie postępowania egzekucyjnego następuje w wyniku postanowienia organu prowadzącego to postępowanie stwierdzającego jego umorzenie, które nastąpiło z mocy prawa (por. uchwała SN z dnia 16 maja 1996 r., III CZP 44/96, OSNC 1996, Nr 9, poz. 117) oraz w wyniku postanowienia komornika o umorzeniu postępowania z urzędu lub na wniosek (wyrok w sprawie I C 796/14, System Informacji Prawnej LEX).

W kontekście tych wskazań, w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez administracyjny organ egzekucyjny należy przyjąć, iż jego zakończenie również następuje w wyniku umorzenia postępowania, czego wyrazem jest stosowne postanowienie organu, wydane w trybie art. 59 ust. 3 u.p.e.a. Prawidłowo zatem przyjęły organy, że administracyjne postępowanie egzekucyjne zasadniczo kończy się umorzeniem lub wyegzekwowaniem należności.

W okolicznościach stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy żadna z nich nie zaistniała, skoro jak podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, postępowanie wszczęte przez komornika sądowego z wniosku wierzyciela zawiadomieniem z [...] kwietnia 2005 r., przejęte następnie w wyniku zbiegu egzekucji przez administracyjny organ egzekucyjny ([...] stycznia 2007 r.), w dalszym ciągu jest przez ten organ prowadzone.

W konsekwencji zatem chybione są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 59 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 123 § 1 pkt 1 i art. 124 § 1 i 2 oraz art. 125 k.c. Organ egzekucyjny rozpatrując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zebrał materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i wskazał w uzasadnieniu swego postanowienia motywy podjętego rozstrzygnięcia. Kontrolując to postanowienie organ nadzoru rozważył elementy stanu faktycznego w kontekście mających zastosowanie przepisów prawa, które powołał, prawidłowo zinterpretował i wyjaśnił skarżącej motywy swojego rozstrzygnięcia. Jako nieusprawiedliwione należało więc potraktować podniesione w skardze zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego w związku z przepisami ustawy egzekucyjnej.

Podsumowując należy stwierdzić, ze obligatoryjne i fakultatywne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Rozpatrując wniosek skarżącej organy przeprowadziły analizę okoliczności stanu faktycznego sprawy w kontekście wymienionych w tym katalogu przesłanek, stwierdzając że żadna z nich nie zachodzi. Stąd taką ocenę podziela, dlatego za prawidłowe uznaje też stanowisko organu nadzoru stwierdzające brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie sądowego tytułu wykonawczego.

Mając to na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.)