Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1576/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 258 poz 1747
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty  spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2492/14 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2492/14, oddalił skargę R. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2014 r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Myszkowie decyzją z [...] lutego 2013 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 12 214 zł.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. oddalił skargę na decyzję z 23 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gl 1343/13).

R.O. wnioskiem z [...] listopada 2012 r. zwrócił się o umorzenie spłaty należności, powołując się na trudną sytuację finansową. Wniosek uzupełnił go o dokumenty przedstawiające stan majątkowy oraz zadłużenia.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR), po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] czerwca 2014 r. odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

W ocenie organu pierwszej instancji w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności, określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz.1747, dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r.). Zgodnie z powołanym przepisem, właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzania (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r. str. 52 ze zm.). Z uwagi na to, że zadłużenie skarżącego ustalone decyzją z [...] lutego 2013 r. w wysokości 12.214 zł przekroczyło równowartość 100 euro, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego.

Prezes ARiMR stwierdził, że z wniosku skarżącego, uzupełnionego pismem z [...] maja 2014 r. wynika, że przyczyną ubiegania się przez R. O. o umorzenie zadłużenia jest trudna sytuacja finansowa strony i jego rodzinny. Organ pierwszej instancji podał, że z załączonych dokumentów wynika, że skarżący jest właścicielem użytków rolnych położonych na terenie Miasta i Gminy Ż. o powierzchni 6,6666 ha (2,1090 ha przeliczeniowych) oraz współwłaścicielem gruntów położonych na terenie Miasta i Gminy Ż. o powierzchni 2,5480 ha, w tym użytków rolnych o powierzchni 1,7753 ha (0,2663 ha przeliczeniowych). Zgodnie ze średnią ceną gruntów rolnych w obrocie prywatnym w województwie Śląskim w I kwartale 2014 r. według danych GUS, wartość gruntów rolnych skarżącego bez naniesień wynosi 247 619,50 zł. Czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się z gospodarstwa rolnego (produkcja zboża owsa i pszenżyta oraz hodowla zwierząt – 2 byczki i 5 owiec rasy olkuskiej). Dochód tej rodziny, ustalony na podstawie obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. (M.P, z 2013 r., poz. 774), wynosi 5 560,58 zł (2,3753 ha x 2341 zł). Z informacji posiadanych przez ARiMR wynika, że na 2013 r. skarżącemu przyznano płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 19 104,80 zł oraz płatności z tytułu ONW w wysokości 7 725,60 zł. Skarżący podał, że miesięczne wydatki i utrzymanie rodziny wynoszą 2000 zł (w tym składka odprowadzenia do KRUS 252 zł, spłata kredytu 500 zł, opłata za energię 250 zł, opłata za gaz 160 zł). Ponadto skarżący oświadczył, że posiada maszyny rolnicze, które nie przedstawiają większości wartości (pług, brony, kultywator, siewnik i 2 ciągniki). Z powodu braku płynności finansowej ma również zadłużenia w firmach windykacyjnych oraz nieuregulowaną fakturę za zakup nawozu na kwotę 1516 zł.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy powołał i wyjaśnił przepisy prawa krajowego i unijnego mające zastosowanie w sprawie oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że kwestię umarzenia zaległości reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. oraz podzielił stanowisko organów, że w sprawie nie zaistniała podstawa do umorzenia należności z urzędu na podstawie § 4 ust. 1 tego rozporządzenia. Następnie Sąd podniósł, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., Prezes ARiMR ma możliwość umorzenia w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek określonych w powołanym przepisie. W ocenie WSA, na podstawie zgromadzonej dokumentacji, organy obu instancji prawidłowo przyjęły i należycie uzasadniły stanowisko, że w sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności (§ 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r.). Sąd zgodził się z dokonaną przez organy oceną, że niewątpliwie trudna sytuacja materialna w jakiej znajduje się skarżący, nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku. Sąd podniósł, że w omawianym przepisie jest mowa o "uzasadnionym przypuszczeniu", przy czym chodzi tu o przypuszczenie organu oceniającego wniosek. Zdaniem WSA uprawnione było przyjęcie, na podstawie przedstawionych dokumentów, że organ będzie w stanie wyegzekwować zaległości.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy słusznie zwrócił uwagę, że agencja płatnicza, jak również Minister jako Instytucja Zarządzająca, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Nadto art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, ze zm.), uprawnia państwo członkowskie do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jest możliwa jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Zdaniem WSA, z powyższego wynika, że państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych środków. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takim uzasadnieniem, które nie przystawałoby do realiów konkretnej sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

WSA uznał, że postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego. Decyzje wydane w sprawie zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania była kwestia umorzenia zaległości, a nie badanie prawidłowości działań organów przy ustalaniu kwot nienależnie pobranych płatności. Decyzja w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ma bowiem przymiot prawomocności.

R.O. zaskarżył opisany wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

2. Naruszenie przepisów art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. poprzez zaniechanie rozpoznania zasadniczych zarzutów skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lipca 2014 r., w następstwie czego decyzja ta nie została poddana kontroli pod względem jej zgodności z prawem, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez Sąd, iż w przedmiotowym postępowaniu nie wystąpiły przesłanki skutkujące umorzeniem należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, a w konsekwencji do oddalenia skargi;

3. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 oraz § 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, a także że sytuacja skarżącego jest szczególna i wyjątkowa na tle innych podmiotów pozostających w podobnej sytuacji i są wobec tego podstawy, aby traktować go odmiennie, co uzasadniało by uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Związanie granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia.

Jeżeli chodzi o formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z : 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06).

Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Przystępując do oceny zarzutu opisanego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że w przypadku postawienia zarzutu naruszenia prawa materialnego niezbędne jest podanie formy naruszenia (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie) i przedstawienie argumentacji potwierdzających naruszenie w tej formie. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu.

W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie wyjaśnił jednak, na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd pierwszej instancji znaczenia treści powołanego przepisu, ani jakie jest jego właściwe rozumienie. Już z tego powodu zarzut błędnej wykładni § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. nie mógł być uznany za usprawiedliwiony. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie uzasadniła również na czym polegało niewłaściwe zastosowanie powołanego przepisu, zgodnie z którym "Prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzania (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r. str. 52 z późn. zm.)". Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił stanowisko organów odnoszące się do możliwości zastosowania w sprawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. WSA uznał, że organy, z uwagi na wysokość należności, słusznie wykluczyły możliwość umorzenia należności na podstawie ostatnio powołanego przepisu. Argumenty skarżącego przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w istocie nie nawiązują do stanowiska Sądu pierwszej instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest również zarzut naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., dalej: p.u.s.a.). Przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wymienione w tym przepisie. Z kolei art. 1 § 2 p.u.s.a. określa kryterium kontroli działalności administracji publicznej, stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów wymienionych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, bowiem Sąd, zgodnie z właściwością, rozpoznał skargę na decyzję (art. 3 § 2 pkt 1 k.p.a.), stosując kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.).

Przystępując do oceny zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. należy zauważyć, że jego istota sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał za zgodną z prawem zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności wobec niezaistnienia przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Zdaniem skarżącego WSA błędnie uznał, że w sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, a także, że jego sytuacja jest szczególna i wyjątkowa na tle innych podmiotów pozostających w podobnej sytuacji i wobec tego istnieją podstawy, aby traktować go odmiennie. Zasadniczym argumentem, podniesionym na poparcie omawianego zarzutu było to, że skarżącemu z uwagi na jego trudną sytuację majątkową przyznano w postępowaniu sądowadministracyjnym prawo pomocy.

W związku z tak sformułowanym stanowiskiem skarżącego należy zauważyć, że umorzenie należności na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów jest fakultatywne, o czym świadczy użycie przez prawodawcę zwrotu "mogą z urzędu umarzać w całości lub w części należności". Dotyczy to przypadków całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagało zaistnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. tj., czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Dodać trzeba, że decyzja o umorzeniu należności w całości lub w części ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy właściwy organ stwierdzi całkowitą nieściągalność należności nie ma obowiązku jej umorzenia w całości lub w części. W takim przypadku podjęcie decyzji odmownej wymaga wyczerpującego wyjaśnienia z jakich przyczyn organ uznał, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają udzielenia wnioskodawcy pomocy w spłacie należności. Jeżeli natomiast w konkretnej sprawie nie zaistnieje przesłanka całkowitej nieściągalności nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności. W takim przypadku decyzja organu nie jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. W skardze kasacyjnej akcentowana była trudna sytuacja finansowa skarżącego, trzeba w związku z tym zauważyć, że ta okoliczność sama w sobie nie stanowi przesłanki umorzenia należności. Jak już wspomniano, w tej sprawie udzielenie skarżącemu ulgi w spłacie należności poprzez jej umorzenie mogło być rozważane w przypadku, gdyby okazało się, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy wymieniona przesłanka umorzenia należności nie została spełniona, a Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił to stanowisko jako prawidłowe. Uwzględniając, że skarżący jest współwłaścicielem gruntów rolnych, uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności ONW, które mogą zostać zajęte przez organ egzekucyjny, a także mając na uwadze wysokość należności (12214 zł) i koszty postępowania egzekucyjnego (5% lub 8% odpowiednio pobranej lub wyegzekwowanej należności), nie jest uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania wymienionych w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.