Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 165/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A. T. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], na podstawie 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2547/19 decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2019 r. nr [...] utrzymującej w mocy własną decyzję z [...] maja 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy wyłączenia stosowania wobec A. T. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. T. wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] odmówił A. T.wyłączenia stosowania przepisów art. 15a, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] września 2019 r. nr [...]utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie.

Na powyższą decyzję A. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2547/19 uchylił zaskarżoną decyzję z [...] września 2019 r.

Sąd stwierdził, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod względem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., jak również art. 8 i art. 11 K.p.a. Wskazał, że Minister przy wydawaniu decyzji przekroczył granice uznania administracyjnego, a wadliwości proceduralne, których się dopuścił mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji nie wykazano przekonująco, dlaczego służba wnioskodawcy na rzecz państwa totalitarnego nie została uznana za krótkotrwałą, gdyż w ujęciu proporcjonalnym (10,5%), można uznać, że została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto organ nie zbadał i nie ocenił, czy konkretna służba skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego, czy też ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, podejmowanych w ramach służby publicznej. Nie zostały ocenione także osiągnięcia strony. W ocenie Sądu, ustawodawca do spełnienia przesłanki rzetelności służby nie wymaga pełnienia jej z narażeniem zdrowia i życia, chociaż takie działania stanowią jeden z przykładów, które uprawniają do przyjęcia, że zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. W związku z powyższym organ powinien rozważyć, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", podniesioną przez wnioskodawcę okoliczność otrzymania nagród i wyróżnień, w tym m.in. Medalu Srebrnego za Długoletnią Służbę.

Odpis prawomocnego (od [...] sierpnia 2020 r.) orzeczenia wraz z aktami został zwrócony do organu [...] września 2020 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister stwierdził, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przepis ten nakłada na organ obowiązek spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Przesłanki te są nieostre co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidulanego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych wskazał, że "krótkotrwałość" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny.

Już na etapie prac komisji sejmowych, kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest krótkotrwałość może napotykać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzonym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia krótkotrwałości. Jednak poprawka nie zyskała akceptacji komisji sejmowej stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle tego należy stwierdzić, że rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych podkreślił, że "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste i dowiedzione. Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" podał, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Sam fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień, nagród motywacyjnych, odznaczeń nie świadczy o zaistnieniu warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Podkreślił, że wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywania zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek" mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca umożliwia organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co ma na celu umożliwienie zastosowania pewnego stopnia elastyczności, uzasadnionej względami słuszności, w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidulanej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie regulacji wobec osób (funkcjonariuszy), którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest możliwe i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych , co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności od tzw. uznania administracyjnego.

Organ zaznaczył, że ze zgromadzonych materiałów wynika, że A. T. pełnił służbę od [...] sierpnia 1987 r. do [...] maja 2015 r., tj. przez 27 lat, 9 miesięcy i 16 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa – od [...] sierpnia 1987 r. do [...] lipca 1990, tj. przez 2 lata, 11 miesięcy i 16 dni. Dodatkowo do wysługi emerytalnej zaliczono okres zasadniczej służby wojskowej od [...] kwietnia 1984 r. do [...] kwietnia 1986 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 17 dni.

Skoro wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 2 lata, 11 miesięcy i 16 dni to okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, a służba z pewnością nie nosiła znamion tymczasowości. W ocenie organu okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponadto jak wynika z dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN), za pismem z [...] września 2020 r., obejmujących materiały archiwalne z akt osobowych o sygn. akt IPN [...] i IPN [...], A. T. w podaniu z [...] kwietnia 1987 r., które skierował do Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], m.in. wskazał: "Zwracam się z prośbą o przyjęcie mnie do pracy w [...] w charakterze [...]." Jak wynika z tych samych materiałów archiwalnych wnioskodawca został mianowany na stanowisko [...] Wydziału [...] SB WUSW w [...], a następnie [...] Wydziału "[...]" SB WUSW w [...] i nie podjął próby przeniesienia się poza struktury SB. Organ zaznaczył, że decyzja o podjęciu służby w strukturach SB była świadoma, dobrowolna i z rozmysłem. Natomiast sama służba na rzecz państwa totalitarnego, ze względu na długość jej pełnienia, była trwała. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ stwierdził, że sam fakt wyrażenia przez funkcjonariusza, , zgodnie z rotą ślubowania, gotowości do podejmowania czynności mogących zagrażać zdrowiu i życiu nie jest tożsamy z pełnieniem służby w warunkach realnego narażenia zdrowia i życia. Ocena powyższego powinna każdorazowo być dokonana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza oraz stopnia zaangażowania w ich realizację.

Do dokonania oceny spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." wzięto pod uwagę stanowisko Szefa ABW zawarte w piśmie z [...] kwietnia 2018 r., w którym wskazano, że z ustalonego na podstawie archiwalnych akt osobowych przebiegu służby A. T. nie wynika, aby uchylał się od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź wykonywał je w sposób niewłaściwy. W aktach sprawy nie znaleziono dokumentów, które wskazywałyby na fakt wszczęcia i prowadzenia wobec niego postępowań karnych, karno-skarbowych czy też dyscyplinarnych za czyny popełnione w trakcie trwania stosunku służbowego. W tym stanowisku zawarto także informacje o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach, podwyżkach dodatku służbowego, nagrodach pieniężnych oraz odznaczeniach (Medal Srebrny za Długoletnią Służbę). Podkreślił, że sam charakter zadań realizowanych przez wnioskodawcę do dnia zwolnienia ze służby w ABW, tj. [...] maja 2015 r. i wynikające z nich potencjalne zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Powyższe potwierdza fakt, że w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest zaświadczenia stwierdzającego, że w czasie służby w UOP/ABW podejmował czynności służbowe w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał, że służba w ABW zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego j rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone.

Po dokonaniu oceny powyższych aspektów, związanych z pełnioną po 12 września 1989 r. służbą, tj. awansach, podwyżkach dodatku służbowego, nagrodach pieniężnych oraz odznaczeniach (Medal Srebrny za Długoletnią Służbę), organ stwierdził, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem organu na dokonanie natomiast przez organ oceny, czy sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" istotny wpływ miała postawa wnioskodawcy, związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB.

Z materiałów archiwalnych nadesłanych przez IPN wynika, że A. T. w trakcie służby w SB miał podwyższane uposażenie zasadnicze, dodatek służbowy oraz specjalny. Ponadto został skierowany przez bezpośrednich przełożonych na kurs "[...]" dla nowo przyjętych funkcjonariuszy SB, który ukończył [...] marca 1988 r. oraz kurs [...] w Ośrodku Szkolenia MO w [...]. W arkuszu słuchacza z [...] kwietnia 1988 r. podano, że w pracy uzyskuje dobre rezultaty, jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i jako członek ZSMP wyraża chęć wstąpienia w szeregi PZPR.

Również w opiniach bezpośrednich przełożonych wnioskodawcy znajdują się informacje, z których wynika, że: "(...) Powierzone obowiązki stara się wykonywać jak najlepiej. Z analizy miesięcznych wskaźników ilościowo-jakościowych wynika, że czyni systematycznie postępy. (...) W szkoleniu polityczno-zawodowym uczestniczy czynnie. (...) W ramach organizacji ZSMP wykonuje w zasadzie zlecone prace bez zastrzeżeń. W organizowanych akcjach czynów społecznych uczestniczy na równi z innymi. Jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym - polecenia służbowe wykonuje zawsze dokładnie, terminowo" (opinia służbowa z [...] maja 1989 r.).

W przedmiotowej sprawie została zatem spełniona przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, natomiast nie został spełniony warunek określony w art. 8a ust. 1 pkt 1 dotyczący krótkotrwałości służby na rzecz państwa totalitarnego. Powyższy przypadek nie pozwala zatem na stwierdzenie, aby w rozpatrywanej sprawie zaistniała przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalając na wyłączenie względem strony stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy.

Odnosząc się do argumentów strony dotyczących jej zaangażowania w realizację powierzonych zadań, otrzymywania w toku służby pozytywnych opinii służbowych, nagród, odznaczeń oraz charakteru zadań realizowanych w ABW i wynikającego z nich prawdopodobieństwa zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia organ wyjaśnił, że nie neguje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez stronę po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Osiągnięcia A. T., wielokrotne wyróżnienia i odznaczenie państwowe – Medalem Srebrnym za Długoletnią Służbę (nadawanym za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej w służbie Państwa, po 20 latach pracy zawodowej), zasługują w pełni na uznanie i szacunek. Jednak nie mogą one stanowić przeciwwagi i nie mają kluczowego znaczenia w sprawie, wobec braku zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", związanego z długością okresu służby wnioskodawcy na rzecz państwa totalitarnego oraz jego zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa (SB).

Zaznaczył również, że z kopii akt osobowych o sygn. IPN [...] i IPN [...] przekazanych przez IPN wnioskodawca w okresie od [...] sierpnia 1987 r. do [...] lipca 1990 r. pełnił służbę w jednostkach organizacyjnych SB: Wydział [...] i Wydział "[...]" WUSW w [...], które zajmowały się [...] m.in. były odpowiedzialne za namierzanie "wrogich" sygnałów, w tym należących do Radia [...].

Co do wskazanego przez stronę charakteru służby wykonywanej w strukturach SB organ podał, że jak wynika z informacji o przebiegu służby z [...] maja 2017 r., wydanej przez IPN, A. T. w tym okresie pełnił służbę w jednej z jednostek enumeratywnie wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. W zakresie powyższej kwestii wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 31 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 748/19, w którym stwierdzono, że wystarczające jest wykazanie, że wnioskodawca pełnił służbę w jednej z enumeratywnie wymienionych w nim instytucji czy formacji, która to służba musi być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa i organ nie posiada w tym zakresie żadnej swobody. Wystarczający jest zatem fakt pełnienia służby w tych instytucjach i formacjach, natomiast rzeczywisty charakter zadań i obowiązków funkcjonariusza jest obojętny w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.

Organ stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez A. T. po 12 września 1989 r. niewątpliwie zasługują na uznanie. Biorąc jednak pod uwagę całokształt jego służby, a w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r., brak spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby na rzecz państwa totalitarnego, wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 1, jak również wyżej opisaną postawę, związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB oraz bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego przedmiotowa sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. T. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2020 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325); zwanej dalej P.p.s.a., poprzez przyjęcie innej oceny prawnej i wskazań niż wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2547/19,

2. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że ustawodawca uzależnia wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy od zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który musi mieć miejsce niezależnie od pozostałych przesłanek ustawowych, podczas gdy wykładnia art. 8a ustawy prowadzi do konkluzji, iż "szczególnie uzasadniony wypadek" ma miejsce każdorazowo, gdy spełnione zostaną przesłanki "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.", a ponadto samo zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" może uzasadniać wyłączenie stosowania art. 15c, 22a oraz 24a ustawy nawet gdy nie zostały spełnione przez wnioskodawcę przesłanki krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.,

3. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niedokonanie przez organ wszechstronnej i swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego wyrażającej się w przyjęciu, iż jego służba przed 31 lipca 1990 r. nie miała charakteru krótkotrwałego, jednocześnie Minister nie wyjaśnia, jak należy rozumieć ww. przesłankę (przytacza jedynie synonimy, słownikowe jej definicje nie dokonując wykładni na kanwie stanu faktycznego), a wymaga wskazania, że zarówno mając na uwadze długość okresu w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym, co przyznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2547/19, jego służba na rzecz państwa totalitarnego (2 lata, 11 miesięcy i 16 dni), nie stanowiła nawet 15% całego okresu służby (ponad 27 lat) i może zostać uznana za krótkotrwałą.

Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17 czerwca 2020 r. stwierdził m.in., że nie sposób zgodzić się z oceną Ministra, iż służba A. T. w ujęciu proporcjonalnym nie miała charakteru krótkotrwałego, a także nie sposób ustalić jakimi kryteriami kierował się Minister stwierdzając powyższe stanowisko. Mimo tego organ ponownie przyjął, że jego służba nie miała charakteru krótkotrwałego. Ponadto Sąd podał, że spełnienie przez niego kryteriów "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania żądań i obowiązków po 12 września 1989 r." może uprawniać do przyjęcia, że została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". W niniejszej sprawie organ nadal uznaje, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest odrębnym warunkiem, niezależnym od ww. przesłanek, których spełnienia należy od niego oczekiwać.

Podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek ustawowych i musi zostać spełniony przez wnioskodawcę. Powyższa argumentacja jest nieprawidłowa. W ocenie skarżącego łączne spełnienie przesłanek "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." implikuje obowiązek przyjęcia, iż w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Inna interpretacja powyższego przepisu prowadziłaby do przyjęcia, że obok wyraźnie wskazanych przesłanek ustawowych istnieje trzecia przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", która ma charakter nieostry, pozostaje niezależna od pozostałych, a jej ocena podlega wyłącznie Ministrowi, który kieruje się własnymi, powszechnie nieznanymi kryteriami. Takie rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zaproponowane przez Ministra stoi w rażącej sprzeczności z zasadą zaufania obywatela do stanowionego prawa i nie ma oparcia w obowiązujących przepisach. Powyższe potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1311/19, w którym stwierdzono, że wbrew twierdzeniom organu przepis art. 8a ustawy, oprócz przesłanek "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.", nie przewiduje kolejnej w postaci "szczególnie uzasadnionych przypadków". Sformułowanie omawianej regulacji, a zwłaszcza bezpośrednie połączenie owych "szczególnie uzasadnionych przypadków" z "krótkotrwałością służby przed 31 lipca 1990 r.", "rzetelnością wykonywania żadań i obowiązków po 12 września 1989 r." świadczy, że o istnieniu analizowanego "szczególnie uzasadnionego przypadku" przesądza "krótkotrwałe pełnienie służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.".

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec A. T. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2547/19, który uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uznając, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w konsekwencji przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2547/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenia art. 153 w związku z art. 170 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2547/19 wskazał, że Minister nie wykazał przekonująco, dlaczego uznał, że niespełna trzyletnia służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, nie jest służą krótkotrwałą. Podał, że krótkotrwałość służby należy oceniać przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym (jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa), a dodatkowo proporcjonalnie (w stosunku do całości okresu służby byłego funkcjonariusza). W uzasadnieniu decyzji organ nie wyjaśnił jednak, jakimi kryteriami się kierował, dochodząc do wniosku, że z perspektywy prawie 28-letniej służby skarżącego 2 lata, 11 miesięcy i 16 dni służby na rzecz totalitarnego państwa to okres zbyt długi, aby uznać go za krótkotrwały. Zdaniem Sądu gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b ustawy jest stosunkowo krótki do okresu całej służby skarżącego to można uznać, że została spełniona przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd wskazał, że ustawodawca w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zdefiniował służbę na rzecz totalitarnego państwa według kryterium miejsca pełnienia służby – instytucji czy formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba jest pełniona, nie zaś według stanowiska albo treści obowiązków i czynności tam wykonywanych. Wynika z tego, że w świetle art. 13b ust. 1 tej ustawy dla uznania, że mamy do czynienia ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, nie ma żadnego znaczenia, na czym polegała służba w jednostkach i formacjach tam wymienionych. Niemniej jednak te okoliczności powinny podlegać ocenie w kontekście zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". O szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Nie tylko zatem wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą, czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego. Zaznaczył, że choć nie kwestionuje stanowiska Ministra, że stosownie do art. 13a ust. 5 ustawy informacja o przebiegu służby sporządzana przez IPN jest równoważna z zaświadczeniem o przebieg służby, sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb oraz, że w myśl art 13a ust. 6 ustawy, do informacji z IPN nie stosuje się przepisów K.p.a., nie oznacza to jednak, że organ przy wydawaniu decyzji w trybie art. 8a ustawy jest zwolniony od ustalenia stanu faktycznego i rozpatrzenia także argumentów podnoszonych przez skarżącego, które uznaje on za istotne w sprawie, po to, żeby doszło do prawidłowej realizacji ww. zasad ogólnych K.p.a.

Minister powinien rozważyć, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" okoliczność podniesioną przez skarżącego otrzymania wyróżnień i nagród, w tym m.in. Medalu Srebrnego za Długoletnią Służbę.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., jak również art. 8 i art. 11 K.p.a.

Zawierając w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania Sąd podał, że "...Minister przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien ww. wadliwości naprawić i uzasadnić decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 K.p.a., po to by nie narażać się na zarzut przeprowadzenia postępowa uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Ministra do wszystkich argumentów skarżącego nie stanowi o należytym rozpatrzeniu sprawy, ani nie może budzić zaufania do organu, który wydając decyzje w ramach uznania administracyjnego, powinien wykazać się szczególną dbałością przy wykładni pojęć nieostrych wynikających z art. 8a ustawy i powinien oceniać je indywidualnie, mając na względzie konkretne okoliczności faktyczne.".

Dokonując kontroli wykonania przez organ zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2547/19 stwierdzić należy, iż organ ich nie zrealizował.

Minister ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., a zatem została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednak, wbrew ocenie Sądu wyrażonej w powołanym uzasadnieniu wyroku, przyjął, że całkowity okres służby skarżącego (wynoszący 27 lat, 9 miesięcy i 16 dni) w zestawieniu z okresem 2 lat, 11 miesięcy i 16 dni na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

Powyższe ustalenia i kwalifikacja braku spełnienia warunku z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej pozostają w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną już przez Sąd, który wskazał jak należy rozumieć przepis prawa materialnego i jak należy go zastosować w tym konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.

Zdaniem Sądu oceny tej dokonano niezgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią. Okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 2 lata, 11 miesięcy i 16 dni (10,5% - długości całego okresu służby skarżącego wynoszącego 21 lat, 11 miesięcy i 28 dni). Tak więc zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tą można uznać za krótkotrwałą. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, jest przeciwieństwem długotrwałości. Jednakże zestawienie powyższych okresów wskazuje na oczywistą i znaczną dysproporcję służby pełnionej przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, która stanowi jedynie 10,5% ogólnego stażu służby skarżącego. Jest to wartość stosunkowo nieduża, marginalna, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1924/19 (publik. j.w.) podkreślił, że "jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby, (por. wypowiedź posła J. Meysztowicza podczas komisji sejmowych obradujących nad poprawką – Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Tak więc w sytuacji, gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jest stosunkowo krótki do okresu całej służby skarżącego można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym".

Zatem wbrew stanowisku organu należy przyjąć, że niniejszej sprawie został spełniony warunek z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd natomiast w pełni podziela pogląd organu co do zaistnienia drugiego z warunków wymienionych w art. 8a ust. 1 tej ustawy, zawartego w pkt 2. Skoro te dwa główne elementy oceny przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku zostały spełnione to należy rozważyć, czy dokonania funkcjonariusza w służbie uznanej za wspierającą państwo totalitarne dyskwalifikują okoliczności przemawiąjące na korzyść funkcjonariusza.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, należy poddać wszechstronnemu zbadaniu sprawę określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji badając, czy przypadek skarżącego jest szczególny uwypuklił postawę wnioskodawcy, zaangażowanie, poprzez szkolenia, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, awans, podwyższanie uposażenia zasadniczego, dodatku służbowego oraz specjalnego, które miały wskazywać na działania umacniające państwo totalitarne.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powoływanie się na fragmenty ankiet personalnych i opinii służbowych, z których wynikało samodzielne zgłoszenie się do służby w SB, chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych, uzyskania awansu zawodowego, przynależność do ZSMP oraz zamiar wstąpienia do PZPR nie świadczy, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe w strukturach resortu MSW angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zdań i funkcji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Świadczą jedynie o posiadaniu cech charakteryzujących osoby aktywne społecznie i zawodowo oraz dążenia do realizacji zadań z wymaganą w służbie starannością.

Takie podejście nie może uzyskać akceptacji w demokratycznym państwie prawa. Sąd w całej rozciągłości zgadza się z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 stwierdzającą, iż kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka służących reżimowi komunistycznemu.

Także dotychczasowy dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2114/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) ukształtował pogląd, iż wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)". (...) Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. (...) Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, niezależnie od krytycznej oceny techniki legislacyjnej operującymi swojego rodzaju domniemaniem tego typu aktywności wszystkich funkcjonariuszy, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego".

Okoliczności pełnionej przez skarżącego przed transformacją ustrojową służby w resortowych strukturach MSW zostały zbadane pobieżnie, albowiem ocena organu skupiała się w istocie na samej przynależności do organizacji politycznej (ZSMP) i pełnienia służby w komórce organizacyjnej SB zajmującej się nasłuchem radiowym bez wyjaśnienia jakie zadania i obowiązki funkcjonariusz w niej realizował. Jak wynika z akt sprawy, skarżący do służby w wydziale [...] SB WUSW w [...] został przyjęty w dniu [...] sierpnia 1987 r. na stanowisko [...], zaś w marcu 1998 r. przeszedł miesięczne przeszkolenie na kursie "[...]", a następnie od [...] kwietnia 1988 r. został skierowany na przeszkolenie do Ośrodka Szkolenia MO w [...]. Informacje podane przez organ mają charakter ogólny, odnoszący się tego, czym zajmowała się jednostka organizacyjna, w której skarżący pełnił służbę. Zabrakło ustaleń i rozważań zmierzających do wyjaśnienia, jakich konkretnie czynów dopuścił się skarżący i jak istotną funkcję dla aparatu bezpieczeństwa PRL pełnił w strukturach MSW, które to z kolei nie pozwalają na stwierdzenie, że pomimo pełnienia późniejszej długoletniej służby w sposób rzetelny w sprawie mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu była ocena ww. okoliczności z punktu widzenia możliwości wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 P.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Naruszenie przez organ wskazanych przepisów doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zobowiązującego organ w ustalonym stanie faktycznym sprawy do uwzględnienia, że w sprawie skarżącego została spełniona przesłanka z pkt 1 powołanego artykułu.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i przyjmie, że służba pełniona przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały. Dopiero przy tak przyjętym założeniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa A. T. stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Doniosłe znaczenie w tej mierze będzie miała ocena, czy skarżący wykonując zadania służbowe w strukturach resortowych PRL angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, czy też były to działania niemające takiego charakteru.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono, na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz.1804), w pkt 2 sentencji orzeczenia.