Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 422/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-08-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. K. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 422/16 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej E. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SA/Bd 422/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił E. K. od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie.

Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy wskazał, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Uzyskują dochód w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu świadczeń emerytalnych. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W formularzu zawarł wykaz miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków w wysokości ok. [...] zł (m.in. czynsz za mieszkanie, media, lekarstwa, rata pożyczki).

Uzasadniając przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych referendarz wyjaśnił, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżący obecnie utrzymuje się wraz z żoną z dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie ponosząc wydatki w wysokości ok. [...] zł. Zatem odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że nie miałby z czego pokryć pełnych kosztów postępowania.

Odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zaakcentował, iż ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył sprzeciw wnosząc o zmianę postanowienia w zakresie punktu drugiego w przedmiocie oddalenia wniosku w pozostałym zakresie dotyczących przyznania nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych.

Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania. Według przywołanej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania.

Nadto wskazać należy, iż zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma charakteru obligatoryjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r. o sygn. akt II FZ 142/13).

Sama bowiem konstrukcja postępowania sądowo-administracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony skarżącej, o czym stanowi art. 6 p.p.s.a., określający, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.

Jak zaś stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez stronę zarzutów.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, iż brak jest przesłanek do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego w omawianej części i ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. Prowadziłoby to, bowiem do nieuzasadnionego przerzucenia ciężaru kosztów postępowania sądowo-administracyjnego na Skarb Państwa.

Co przy tym istotne, odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka skarżącemu drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium, gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski w przypadku skargi kasacyjnej).

Prawo pomocy w zakresie całkowitym ma charakter zupełnie wyjątkowy i z racji jego finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane. Wnioskując zatem o ustanowienie pełnomocnika skarżący winien wykazać, że zachodzą ku temu szczególnie uzasadnione okoliczności. Domaganie się przez skarżącego, by koszty zainicjowanego przez niego postępowania zostały przerzucone na Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli, jest sprzeczny z ratio legis instytucji prawa pomocy oraz może być kwalifikowane jako przejaw dążeń do nadużywania tego prawa (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2015 r. I OZ 1537/15, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Nie wykazano, bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.