Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 244/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2, art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 7 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2010 roku sprawy ze skargi D. M. i A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi W. J. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącym z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi W. J. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

W dniu 8 września 1995 roku Urząd Skarbowy Ł. – P. dokonał zajęć zabezpieczających ruchomości znajdujących się w Zakładzie Ubiorów Damskich "A" w Ł. Na zajętych rzeczach ruchomych na podstawie art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, póz. 486 ze zm.), powstał zastaw ustawowy, który z mocy art. 327 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, póz. 926, ze zm.) wygasł z dniem [...].

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Urząd Skarbowy Ł. P. określił "A" wysokość nieprawidłowo wykorzystanej dotacji z budżetu państwa w kwocie 762 000 zł.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...], Nr [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzją natomiast z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa w Ł. odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wskazaną powyżej ostateczną decyzją.

W dniu [...] D. i A. małżonkowie M. sprzedali przedsiębiorstwo "A" w Ł., na rzecz B Spółka z o.o.

W dniu [...] na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...], organ egzekucyjny wystawił wobec właścicielom "A"- D. i A. małż. M. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący zaległość z tytułu nieprawidłowo wykorzystanej dotacji z budżetu państwa w kwocie 762 000 zł., co w konsekwencji spowodowało, że dokonane w dniu [...] przez Urząd Skarbowy Ł. –P. zajęcia zabezpieczające ruchomości przekształciły się w zajęcia egzekucyjne, o czym organ egzekucyjny pismem z dnia [...] poinformował zobowiązanych.

W dniu [...] w związku z doręczeniem zobowiązanym odpisu ww. tytułu wykonawczego Nr [...] wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Wnioskiem z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. – P. wystąpił o dokonanie na podstawie tytułu wykonawczego [...] wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w G. gm. Z. KW Nr [...], stanowiącej własność zobowiązanych.

Zawiadomieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w Z. V Wydział Ksiąg Wieczystych zawiadomił organ egzekucyjny o wpisaniu w dziale IV KW hipoteki przymusowej na rzecz Urzędu Skarbowego Ł. P., wskazując, iż na dzień dokonania wpisu jedynym właścicielem nieruchomości była D. M..

W dniu [...] Danuta M. dokonała zbycia nieruchomości na rzecz M. i Z. małżonków W.. Natomiast w dniu [...] M. i Z. małż. W. złożyli do Sądu Rejonowego w Z. żądanie wykreślenia hipoteki przymusowej ustanowionej na rzecz Urzędu Skarbowego Ł. - P. (KW [...]).

Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w Z. V Wydział Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek o wykreślenie hipoteki przymusowej wpisanej na rzecz Skarbu Państwa. Postanowieniem natomiast z dnia [...], sygn akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. III Wydziału Cywilny Odwoławczy oddalił apelację od powyższego wyroku.

Pismem z dnia [...] pełnomocnik D. i A. małż. M. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, póz. 1954 ze zm.) w administracji oraz uchylenie w trybie art 60 § 2 ww. ustawy, dokonanych czynności egzekucyjnych, a w szczególności wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości położonej w Gminie Z. w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z. Uzasadniając żądanie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych pełnomocnik podniósł kwestie związane z niewłaściwym oznaczeniem adresata decyzji Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...], Nr [...], stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...]. Wskazał również, że zobowiązani złożyli odwołanie od ww. decyzji, a nie została im doręczona decyzja organu odwoławczego. Ponadto pełnomocnik podkreślił, iż chwili orzekania przez organ drugiej instancji, nieruchomość położona przy ul. C. 115, nie należała już do zobowiązanych – D. i A. małż. M., lecz stanowiła własność Spółki "B". Zobowiązani nie przebywali pod ww. adresem i "nie mieli tam prawa wstępu". Zdaniem pełnomocnika strony przed wydaniem decyzji przez Izbę Skarbową w Ł. dłużnicy sprzedali nieruchomość w Ł. przy ul. C 115 firmie "B", a składnikiem ceny było przejęcie długów sprzedających, którzy zobowiązali się przekazać kupującym dokumenty stwierdzające te zobowiązania. W jego ocenie zatem uzasadniony jest zarzut braku doręczenia dłużnikom decyzji Izby Skarbowej w Ł. zarówno przez organ drugiej instancji, jak również przez firmę "B".

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. wydał postanowienie, którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. W ocenie organu egzekucyjnego, w analizowanej sprawie nie została spełniona żadna z wymienionych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanka obligująca organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony organ pierwszej instancji wskazał, że "okoliczność błędnego (niepełnego) oznaczenia strony w decyzji organu podatkowego l instancji to argument, którego ocena dokonywana jest na etapie postępowania odwoławczego od tej decyzji." Jednocześnie organ egzekucyjny wskazał, iż "decyzja Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...], Nr [...] została przez Izbę Skarbową w Ł. utrzymana w mocy decyzją z dnia [...], Nr [...]." Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedoręczenia stronie decyzji Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], Nr [...], organ egzekucyjny wyjaśnił, iż "wnioskiem z dnia [...] pełnomocnik dłużników wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie decyzji Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...], Nr [...]. Izba Skarbowa w Ł. wniosek ten rozpatrzyła decyzją z [...], Nr [...], co oznacza, że ww. decyzja organu l instancji musiała mieć charakter ostateczny. Brak doręczenia decyzji ostatecznej stronie skutkowałby niemożnością rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania złożonego w trybie art. 145 Kpa. Tryb ten ma bowiem zastosowanie wyłącznie do decyzji ostatecznych." Ponadto organ egzekucyjny wskazał, iż "postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo skierowane do zobowiązanych. Nie została wydana w trybie art. 40 ustawy o zobowiązaniach podatkowych decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania "A" – D. i A. M. na Spółkę z o.o. "B". W kwestii podmiotu zobowiązanego wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku w sprawie skargi "B" Spółka z o.o. z dnia 30 stycznia 1998 roku, sygn. akt l SA/Łd 3/97, wskazując jako dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym firmę "A." W zakresie podniesionego przez pełnomocnika strony zarzutu przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym Nr [...], organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż "nieprawidłowo wykorzystana dotacja z budżetu państwa w latach 1995-1996 była traktowana jak zobowiązanie podatkowe; do którego zastosowanie miały przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie z art. 30 ust. 4 tej ustawy, przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu z uwagi na jego zabezpieczenie wpisem hipoteki przymusowej i może być egzekwowane z nieruchomości na której zabezpieczenie to zostało dokonane. Podobnie kwestię tę reguluje art. 70 § 8 ustawy - Ordynacja podatkowa. Jednocześnie zgodnie z art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nawet przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Jak wynika z ww. ustawy wygaśnięcie hipoteki może być jedynie konsekwencją wygaśnięcia wierzytelności, którą hipoteka zabezpiecza lub zrzeczenia się tego prawa przez uprawnionego wierzyciela. Żadna z tych sytuacji nie zachodzi, wierzytelność nie wygasła, gdyż się nie przedawniła, a wierzyciel nie ma interesu prawnego, aby zrzec się swoich praw wobec istniejącego zadłużenia." Odnośnie żądania pełnomocnika strony dotyczącego uchylenia czynności egzekucyjnych, organ egzekucyjny podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym samym brak jest podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących złożył zażalenie, zarzucając organowi egzekucyjnemu niezastosowanie art. 59 §1 pkt 2 i art. 60 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu podniósł, że zobowiązanym – D. i A. małż. M. nie została doręczona decyzja Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], co oznacza, że nie weszła ona do obiegu prawnego i nie może stanowić podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny nie wskazał dowodu doręczenia wskazanej decyzji, brak jest stwierdzenia, że do doręczenia doszło. Polemizując z przedstawioną przez organ pierwszej instancji argumentacją, zdaniem pełnomocnika niewystarczającym jest twierdzenie organu egzekucyjnego, iż toczyło się postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, co oznacza, że decyzja Urzędu Skarbowego Ł. P. z dnia [...] musiała mieć charakter ostateczny. W ocenie pełnomocnika niedoręczenie decyzji drugiej instancji skarżącym spowodowało, że pozbawieni zostali możliwości obrony swojego interesu, decyzja Urzędu Skarbowego Ł.-P. nie nabrała waloru ostateczności, nie weszła do obrotu prawnego, a obowiązek orzeczony tą decyzją nie istniał i nadal nie istnieje.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-2 z dnia [...] oraz w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-1 z dnia [...] jako miejsce prowadzenia przez D. i A. M. działalności gospodarczej pod nazwą "A" został podany adres Ł., ul. C 115. Do dnia [...], tj. do dnia wpływu do Urzędu Skarbowego Ł. – P. decyzji Urzędu Miasta Ł. z dnia [...]. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez podatników działalności, podatnicy nie złożyli żadnego zgłoszenia aktualizacyjnego dotyczącego "A". Nie ulega zatem wątpliwości, że w chwili wydania w dniu [...] przez Izbę Skarbową w Ł. decyzji Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...] Nr [...], organy podatkowe obu instancji dysponowały wyłącznie informacją o prowadzeniu działalności gospodarczej pod nazwą "A w Ł., przy ul. C 115. Przeprowadzona natomiast analiza akt sprawy oraz załączonej do niej dokumentacji, potwierdza fakt, iż skarżący otrzymali decyzję z dnia [...] na co wskazuje złożony przez zobowiązanych pozew z dnia [...] skierowany do Sądu Wojewódzkiego w Ł. X Wydziału Gospodarczego przeciwko Spółce "B", w którego uzasadnieniu D. i A. M. powołują się na decyzje zarówno Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...]. Nr [...], jak i Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. W świetle powyższego, podniesiony w zażaleniu zarzut, że powyższa decyzja Izby Skarbowej w Ł. nie weszła do obrotu prawnego i że obowiązek orzeczony tą decyzją nie istniał i nadal nie istnieje , nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], Nr [...], którego podstawę stanowiła decyzja Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...], nie zaś decyzja Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym Nr [...], zasadnie organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że nieprawidłowo wykorzystana dotacja z budżetu państwa w latach 1995-1996 była traktowana jak zobowiązanie podatkowe, do którego zastosowanie miały przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 30 ust. 4 ww. ustawy, przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu z uwagi na jego zabezpieczenie wpisem hipoteki przymusowej i może być egzekwowane z nieruchomości na której zabezpieczenie to zostało dokonane. Podobnie kwestię tę reguluje art. 70 § 8 ustawy -Ordynacja podatkowa. Jednocześnie zgodnie z art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nawet przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Jak wynika z ww. ustawy wygaśnięcie hipoteki może być jedynie konsekwencją wygaśnięcia wierzytelności, którą hipoteka zabezpiecza lub zrzeczenia się tego prawa przez uprawnionego wierzyciela.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 4 i art. 60§ 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu. Jeszcze raz zaakcentowali fakt niedoręczenia im decyzji Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], co wobec brzmienia obowiązującego wówczas art. 173 paragraf 2 Kpa., skutkowało wstrzymaniem z mocy prawa wykonania decyzji organu I instancji, czego z kolei konsekwencją w przekonaniu skarżących był fakt niedopuszczalności wystawienia w dniu [...] tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podnieśli, że nigdy nie twierdzili, że nie znali decyzji wydanej w wyniku ich odwołania, jednak nie zmienia to faktu, że doręczenia tej decyzji nie było i organy nie posiadają dowodu doręczenia tej decyzji. Skarżący złożyli również wniosek o zastosowanie z urzędu w trybie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidzianych tą ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do decyzji Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...]. w oparciu o którą organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne. Argumentowali, że powyższa decyzja została wydana bez żadnych podstaw prawnych i organ nie był upoważniony żadnym przepisem prawa do prowadzenia postępowania i wydania decyzji o obowiązku zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej dotacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie, która odbyła się w dniu [...] roku pełnomocnik skarżących wyjaśnił, iż podstawą sformułowanych zarzutów jest nieprawidłowe oznaczenie strony w decyzji organu I instancji, jak i niedoręczenie decyzji organu II instancji. Podkreślił, iż skarżący byli w posiadaniu jedynie kserokopii decyzji organu II instancji, którą otrzymali od byłego pracownika firmy "A", zatrudnionego następnie w firmie "B".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jego uchylenia.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), [zwanej dalej u.p.e.a.] postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Ponadto postępowanie egzekucyjne może być umorzone (fakultatywnie) w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje zatem co do zasady wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2008, Wyd. Unimex s. 500-501; por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2006r. sygn. akt I OSK 804/06, LEX nr 289091).

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym jego stadium, przepis art. 59 u.p.e.a. nie ustanawia bowiem terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA z dnia 16 lutego 2007r., III SA/Wa 3125/06).

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy wnioskiem z [...] pełnomocnik skarżących wystąpił o umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku. Argumentami uzasadniającymi to twierdzenie był fakt:

- niewłaściwego oznaczenia adresata w decyzji Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...], nr [...], stanowiącej podstawę wystawionego w dniu [...] tytułu wykonawczego o nr [...], poprzez niewskazanie imion i nazwisk dłużników - osób fizycznych, prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą "A" prowadzących

- niedoręczenia decyzji organu II instancji, czyli decyzji Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...] utrzymującej w mocy wskazaną powyżej decyzję organu I instancji.

W ocenie Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki dające podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Oceniając bowiem w kontekście przedstawionych powyżej rozważań, zgłoszone przez skarżących zarzuty stwierdzić należy, że w istocie zmierzają one do podważenia prawidłowości wydanych decyzji podatkowych, określających należności dochodzone obecnie w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazują bowiem, na fakt błędnego ustalenia adresata decyzji w postępowaniu podatkowym, stanowiącej podstawę wystawionego w dniu [...] tytułu wykonawczego oraz niedoręczenia decyzji organu II instancji.

Ustosunkowując się do pierwszego ze zgłoszonych zarzutów wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika wprost z art. 1 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to jednak etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygane są na etapie postępowania podatkowego. Organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Stąd też należy podnieść, że zastrzeżenia dotyczące błędnego określenia adresata decyzji podatkowej strona uprawniona była zgłosić w trakcie postępowania prowadzonego w przedmiocie określenia wysokości nieprawidłowo wykorzystanej dotacji z budżetu państwa, a nie na etapie postępowania egzekucyjnego. Ponadto podkreślić należy, na co również słusznie zwróciły uwagę organy egzekucyjne, kwestia podmiotu zobowiązanego z tytułu zaległości podatkowych powstałych w związku z nieprawidłowym wykorzystaniem dotacji z budżetu państwa została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 stycznia 1998 roku, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 3/97. W tym miejscu wypada podnieść, że istotnie w decyzji podatkowej organu I instancji organ ten nieprawidłowo określił stronę wskazując "A", jednak wnosząc odwołanie od tej decyzji (kopia odwołania znajduje się w aktach administracyjnych) strona nie podnosiła tego zarzutu, zaś organ orzekający w drugiej instancji naprawił ten błąd i poprawnie wskazał stronę, a tym samym adresata decyzji podatkowej tj. D. M. i A. M. Na podkreślenie zasługuje również fakt, iż w tytule wykonawczym również prawidłowo wskazano, że zobowiązanymi są D. i A. M.

Odnosząc się natomiast do drugiego z postawionych przez skarżących zarzutu dotyczącego niedoręczenia decyzji organu podatkowego II instancji, należy podzielić stanowisko organów egzekucyjnych orzekających w niniejszej sprawie o jego bezzasadności. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący otrzymali decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], a okoliczność tą potwierdza nie tylko złożony w dniu [...] wniosek o wznowienie postępowania (zakończonego decyzją Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...], nr [...], utrzymaną w mocy decyzją ostateczną Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]), załatwiony decyzją Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] odmawiającą wznowienia postępowania (karta 144 i 171 akt administracyjnych), ale również stanowiący koronny dowód w sprawie pozew złożony przez zobowiązanych w dniu [...] do Sądu Wojewódzkiego w Ł. X Wydziału Gospodarczego przeciwko Spółce "B" (k nr 173 akt administracyjnych). W uzasadnieniu tegoż pozwu D. i A. M. powołując się na decyzję Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...] Nr [...], wskazali, iż "decyzja ta stała się ostateczna w wyniku utrzymania jej w mocy decyzją Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr. [...]. Dowód: decyzja Urzędu Skarbowego i decyzja Izby Skarbowej"(karta 173 akt administracyjnych ). Na drugiej stronie tego samego uzasadnienia jednoznacznie zaś stwierdzili, że "[...] dodatkowo doręczono pozwanemu decyzję Izby Skarbowej, otrzymaną [...]" Jak wynika z treści pozwu decyzja Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], była załącznikiem pozwu. W opinii Sądu fakt, iż w aktach egzekucyjnych brak jest dowodu doręczenia decyzji organu drugiej instancji z dnia [...] nie uzasadnia, jak tego chcą skarżący faktu jej niedoręczenia. Zgodnie bowiem z obowiązującymi w dacie wystawienia tytułu wykonawczego przepisami tj. art. 27 § 2 u.p.e.a. do tytułu wykonawczego należy dołączyć dowód doręczenia upomnienia. W świetle ówcześnie obowiązującego art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny badając dopuszczalność egzekucji, nie jest uprawniony do ustalenia, czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nadal istnieje, jedynie bada tytuł egzekucyjny, przed przystąpieniem do egzekucji, pod kątem dopuszczalności egzekucji administracyjnej. (art. 29 u.p.e.a.). Stąd nie jest zobowiązany do badania prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, jest to bowiem element decydujący o istnieniu obowiązku. Jeżeli dodatkowo zwrócić uwagę na fakt, że strona w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w [...] roku nie podnosiła okoliczności nieprawidłowego oznaczenia stron postępowania podatkowego jak również faktu niedoręczenia decyzji Izby Skarbowej w Ł. to powoływanie się na te argumenty po raz pierwszy dopiero po kilkunastu latach ( w [...]) jest w ocenie Sądu próbą wykorzystania okoliczności sprawy w celu uniknięcia konsekwencji wynikających z niewywiązania się przez skarżących z zobowiązań podatkowych. Nie bez znaczenie jest bowiem okoliczność, że akta postępowania podatkowego zostały zgodnie z przepisami prawa zniszczone i faktycznie organy podatkowe bez swojej winy nie mają obecnie możliwości udowodnienia faktu doręczenie decyzji Izby Skarbowej w Ł. Gdyby strona skarżąca reprezentowana w postępowaniu egzekucyjnym w [...] roku przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wtedy podnosiła te argumenty byłyby one możliwe do zweryfikowania w oparciu o dokumentację znajdującą się w aktach administracyjnych postępowania podatkowego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd nie dał wiary skarżącym, że nigdy nie doręczono im decyzji Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Nie do zaakceptowania jest linia obrony skarżących, polegająca na kwestionowaniu faktu doręczenia decyzji organu II instancji, skutkująca w ocenie skarżących nieistnieniem obowiązku podatkowego, skoro w innym postępowaniu toczącym się w [...] roku przed sądem powszechnym skarżący chcąc uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie powoływali się na tę decyzję wskazując datę jej otrzymania w dniu [...]. Również występując z wnioskiem o wznowienie postępowania, reprezentujący wówczas skarżących profesjonalny pełnomocnik, powoływał się na ostateczną decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Jeszcze raz godzi się podnieść, że kwestia podmiotu zobowiązanego z tytułu zaległości podatkowych powstałych w związku z nieprawidłowym wykorzystaniem dotacji z budżetu państwa została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 stycznia 1998 roku, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 3/97

W świetle zatem powyższych okoliczności, podnoszony zarzut, że powyższa decyzja Izby Skarbowej w Ł. nie weszła do obrotu prawnego i że obowiązek orzeczony tą decyzją nie istniał i nadal nie istnieje, nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowym postępowaniu, przed organami obu instancji jak również przed sądem skarżący podnosili zarzut nieistnienia obowiązku, ale w istocie kwestionowali prawidłowość oznaczenia strony postępowania w decyzji organu I instancji i fakt niedoręczenia im decyzji organu II instancji. Wprawdzie organy egzekucyjne ustosunkowały się do tych kwestii i Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania dokonanych w trakcie postępowania egzekucyjnego ustaleń, a w konsekwencji zapadłych rozstrzygnięć, to godzi się podkreślić, że co do zasady organy egzekucyjne nie muszą badać zasadności i wadliwości czynności będących podstawą egzekucji. Argumenty podnoszone przez skarżących w niniejszej sprawie mogłyby być przedmiotem badania w toku rozpoznawania środków odwoławczych w postępowaniu podatkowym. Tymczasem w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], skarżący nie kwestionowali prawidłowości oznaczenia strony w doręczonym im rozstrzygnięciu. Wypada podnieść, że decyzja organu II instancji zawierała prawidłowe oznaczenie strony postępowania, zaś wniosek adwokata – pełnomocnika skarżących, o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...], utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], zakończony niekwestionowaną przez skarżących decyzją Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], o odmowie wznowienia postępowania wskazuje w ocenie Sądu na niewiarygodny zarzut o niedoręczeniu skarżącym decyzji Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. W pozwie z dnia [...], skarżący jednoznacznie wskazują, że przedmiotową decyzję otrzymali [...]. Sąd stwierdza, że środki przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego, nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, tym bardziej, gdy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, a zobowiązani nigdy wcześniej składając zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie podnosili aktualnie spornych kwestii. Nie bez znaczenia jest fakt, iż akta postępowania podatkowego zostały zgodnie z prawem zniszczone.

W niniejszej sprawie nie zachodzą tym samym przesłanki dające podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie można zgodzić się z autorem skargi, iż podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego ma być przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przywołany przepis daje podstawę do umorzenia postępowania gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu. Zdaniem Sądu, jak wykazano wyżej, żadna z tych sytuacji w niniejszej sprawie nie zaistniała. Z tego też względu zasadnie organy odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego i stwierdziły brak podstaw do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, zgodnie z przepisem art. 60 § 1 u.p.e.a.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że dopóki pozostaje w obrocie prawnym decyzja, określająca wysokość należności powstałych z tytułu nieprawidłowo wykorzystanej dotacji z budżetu państwa, dopóty brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku złożonego przez zobowiązanych. Strona skarżąca jest uprawniona – w granicach prawa – do podjęcia działań zmierzających do ewentualnego wzruszenia decyzji funkcjonującej w obrocie prawnym i będącej podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W tym stanie rzeczy, wbrew podniesionym w skardze zarzutom, organy obu instancji, działając na podstawie przepisów u.p.e.a. oraz k.p.a. podjęły wszelkie działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy egzekucyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Wyczerpująco wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy.

Na zakończenie należy wyjaśnić, że Sąd nie był uprawniony do badania zasadności wniosku skarżących o zbadanie prawidłowości decyzji podatkowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego - w trybie art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia". Rozważania dotyczące kwestii ustalenia sensu zwrotu "w granicach danej sprawy" były już przedmiotem rozważań uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2000r. FPS 12/99 (ONSA 2001, Nr 1 poz. 7). Na gruncie art. 135 p.p.s.a. nadal aktualne pozostają rozważania uzasadnienia cytowanej uchwały w powyższej kwestii. W uchwale tej przesądzono, że w analizowanym wypadku chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Granice rozstrzygnięcia sądu ze względu na treść art. 134 p.p.s.a. zakreśla dana sprawa. Sąd może więc stosować w myśl art. 135 p.p.s.a. przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa jedynie w stosunku do aktów lub czynności podjętych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Sąd nie może więc uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Z tożsamością sprawy jak wykazano wyżej mamy bowiem do czynienia, gdy zarówno elementy podmiotowe jak i przedmiotowe są tożsame. Wobec powyższego w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego Sąd nie mógł rozpoznawać sprawy prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

B.A.