Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1526/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 3, art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał M. N. (dalej strona lub skarżąca) zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku D. N. na okres od 1 sierpnia 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 184.42 zł. i na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2012 r. w kwocie 215,84 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że spełnione zostały wszystkie warunki określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz.2220 z późn. zm.- dalej "u.s.r.") do przyznania prawa do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko począwszy od sierpnia 2019 r., czyli począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w Ośrodku. Organ I instancji wskazał nadto, że minęło trzy miesiące licząc od dnia wdania orzeczenia o niepełnosprawności , a zasiłek przyznano do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa ważność orzeczenia czyli do dnia 31 października 2012 r.

W odwołaniu od tej decyzji strona reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżyła decyzję organu I instancji w zakresie w jakim odmówiono małoletniej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności za okres od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia 31 lipca 2019 r. Rozstrzygnięciu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony po upływie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Podkreśliła, że wskazany wniosek złożono w Ośrodku w dniu otrzymania przez stronę odpisu wyroku Sądu Rejonowego w G. z klauzulą prawomocności. Na mocy wskazanego wyroku małoletnia została zaliczona do osób niepełnosprawnych od dnia [...] grudnia 2015 r. Wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia 31 lipca 2019 r. W uzasadnieniu zauważyła, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] r odmówił zaliczenia małoletniej do osób niepełnosprawnych. Decyzję tę podtrzymał Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W rezultacie zaskarżenia orzeczeń ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego w G. wydanego w sprawie o sygnaturze akt [...] wydanym w dniu [...] r. małoletnia córka strony została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] października 2021 r. Wskazała, że wniosek o nadesłanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem został złożony w dniu 17 kwietnia 2019 r. Natomiast odpis wyroku wraz z klauzulą prawomocności został doręczony na adres Kancelarii w dniu 12 sierpnia 2019 r. i tego samego dnia strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko. W ocenie strony decyzja organu I instancji jest wadliwa, narusza postanowienia art. 24 ust. 2a u.s.r., a 3 miesięczny termin winien być liczony od daty otrzymania przez stronę wskazanego wyżej orzeczenia wraz z klauzulą prawomocności. Zdaniem strony zasiłek pielęgnacyjny winien być przyznany od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności t.j. od [...] grudnia 2015 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Następnie przywołał treść przepisów normujących zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego w szczególności art. 16 i art. 24 ust. 2 a) u.s.r. Kolegium nie podzieliło stanowiska prezentowanego przez stronę w odwołaniu, jak również stanowiska organu I instancji opisanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie art. 21 ust. 2 a) u.s.r. zarysowały się dwa stanowiska dotyczące sytuacji, w której o niepełnosprawności decyduje ostatecznie sąd powszechny. Według jednego stanowiska trzymiesięczny termin, o którym mowa w wyżej przywołanym przepisie, należy liczyć od daty ogłoszenia wyroku w sprawie niepełnosprawności, według drugiego stanowiska termin ten należy liczyć od daty prawomocności sadu. Kolegium podzieliło stanowisko drugie, jako bardziej korzystne dla osoby zainteresowanej uzyskaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W dalszej kolejności wskazało, że skoro od daty uprawomocnienia wyroku Sądu Rejonowego Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. tj. od dnia [...] kwietnia 2019 r. do daty złożenia przez stronę imieniem małoletniej córki w organie I instancji wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, co nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2019 r. upłynęły ponad trzy miesiące, to rozstrzygnięcie organu I instancji jest poprawne merytorycznie, gdyż wnioskowane świadczenie zostało przyznane poczynając od dnia 1 sierpnia 2019 r., co jest zgodne z art. 24 ust. 2 u.s.r.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze tej ponownie przedstawiła przebieg postępowania zmierzającego do ustalenia stopnia niepełnosprawności. Ponownie podkreśliła, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem skarżąca otrzymała dopiero w dniu 12 sierpnia 2019 r. natomiast do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego niezbędnym było przedstawienie odpisu wyroku sądu powszechnego wraz ze stwierdzenie jego prawomocności. Podtrzymała stanowisko prezentowane w odwołaniu, że termin określony w art. 24 ust. 2a) u.s.r. winien być liczony od daty otrzymania przez uprawnioną wyroku wraz z klauzulą prawomocności. W ocenie skarżącej decyzja organu odwoławczego narusza postanowienia art. 24 ust. 2a) u.s.r., ponieważ wniosek o przyznanie przywoływanego świadczenia został złożony w terminie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wskazało, że w jego ocenie stanowisko pełnomocnika skarżącej jest nowatorskie i nie zasługuje na aprobatę.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Dodatkowo wniósł o przyznanie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Wyjaśnił, że od lutego 2015 r. do grudnia 2015 r. było przyznane na rzecz dziecka świadczenie. Stwierdził, że mimo niezwłocznego złożenia wniosku do sądu powszechnego i wielokrotnych ponagleń pełnomocnika skarżącej odpis wyroku wraz z klauzulą prawomocności doręczono mu dnia 12 sierpnia 2019 r. Zaakcentował, że nie miał wpływu na działanie Sądu, a skarżąca nie popadła w zwłokę. Wskazał również, że w podobnej sprawie przed tut. Sadem zapadł wyrok o sygn. akt II SA/Gl 1254/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2019 r, poz.2167) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. , poz. 2325- dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów p.p.s.a., a także postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.

W kontrolowanej sprawie kwestia sporną pozostaje ustalenie terminu początkowego uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka w sytuacji ustalenia tejże niepełnosprawności wyrokiem sądu powszechnego, o którym mowa w art. 24 ust. 2a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz.2220 z późn. zm.- dalej "u.s.r.".) Zdaniem skarżącej, powinna to być data od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności określona w wyroku sądu powszechnego t.j. od dnia [...] grudnia 2015 r., gdyż złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny w organie I instancji w terminie określonym we wskazanym przepisie. Stwierdziła, że nie miała wpływu na to w jakim terminie doręczono jej odpis wyroku wraz z klauzulą prawomocności. Zdaniem organów - termin trzech miesięcy z art. 24 ust. 2a) u.s.r. nie został dochowany, gdyż skarżąca złożyła wniosek po upływie trzech miesięcy licząc, jak wskazał organ I instancji - od daty ogłoszenia wyroku, czy tez jak wskazało Kolegium - od dnia prawomocności wyroku sądu powszechnego.

Sąd zwraca uwagę na treść art. 24 ust. 2 i 24 ust. 2a u.s.r., które stanowią:

Art. 24.(...) 2. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

2a. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności."

W niniejszej sprawie ustalenia wymaga zatem czy pomimo złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego po upływie trzech miesięcy od daty prawomocności wyroku – przysługuje skarżącej zasiłek pielęgnacyjny od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności tj. od [...] grudnia 2015 r., czy też zasiłek ten przysługuje skarżącej dopiero od miesiąca, w którym złożyła wniosek wraz z kompletem dokumentów tj. od sierpnia 2019 r.

Sąd zauważa jednocześnie, że organy obydwu instancji w swoich rozstrzygnięciach prawidłowo powoływały postanowienia art. 24 ust. 2a u.s.r. jako tego przepisu, który ma tu kluczowe znaczenie. Faktycznie przepis ten leży u podstaw rozstrzygnięcia w sprawie, wynika to z okoliczności rozpoznawanej sprawy. Z tego też powodu niezbędne będzie krótkie odniesienie się do stanu faktycznego w sprawie.

Wskazać należy dalej, że małoletnia córka skarżącej, na rzecz której przyznano zasiłek pielęgnacyjny jest osobą młodą, poniżej 16 roku życia, ubiegającą się o uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pierwsze orzeczenia organów powołanych do orzekania we wskazanym zakresie, a mianowicie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, jak i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności były niekorzystne. W rozpoznawanej sprawie dopiero Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia [...] r. orzekł o zaliczeniu małoletniej do osób niepełnosprawnych na okres od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] października 2021 r. W aktach administracyjnych zalega odpis tego wyroku ze wskazaną datą prawomocności, a mianowicie [...] kwietnia 2019 r. Również w aktach sprawy znajdują się: wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem z dnia 15 marca 2019 r. ( data wpływu do Sądu 18 marca 2019 r. ) oraz wniosek z dnia 17 kwietnia 2019 r., którym pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek o uzasadnienie orzeczenia i wniósł o odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jak wynika z oświadczenia skarżącej z dnia 12 sierpnia 2018 r., złożonego przez skarżącą w organie I instancji pod odpowiedzialnością karną, wskazany wyrok otrzymała w dniu 12 sierpnia 2018 r.

W ocenie Sadu słusznie Kolegium wskazało, odnosząc się do interpretacji art. 24 ust. 2a) u.s.r., że w interpretacji tego przepisu występują w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności, jednakże tutejszy Sąd akceptuje i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z 11 września 2019 r. sygn. akt II SA/GI 594/19 (Lex 2729696), że w przypadku orzeczenia wydanego przez sąd powszechny wskazany w przywołanym przepisie termin należy liczyć od dnia prawomocności wyroku czy orzeczenia. Stanowisko takie jest racjonalne i uwzględnia wszystkie mogące powstać w tym zakresie okoliczności. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] r odmówił zaliczenia małoletniej do osób niepełnosprawnych. Decyzję tę podtrzymał Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W rezultacie zaskarżenia orzeczeń ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego w G. wydanego w sprawie o sygnaturze akt [...] wydanym w dniu [...] r. małoletnia córka strony została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] października 2021 r.

Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z ustaleniem niepełnosprawności wyrokiem sądu powszechnego, a nie orzeczeniem wydawanym przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Brak jest ponadto normy prawnej regulującej wprost taką sytuację.

W świetle powyższego rozważenia wymaga czy skarżąca, a na pierwszym etapie tego postępowania we właściwym terminie złożyła przedmiotowy wniosek. Nie budzi wątpliwości, że orzeczenie Sądu Rejonowego w G. zapadło w dniu [...] r., a wniosek do organu administracji pierwszej instancji złożony został 18 sierpnia 2019 r. Od tej strony dostrzec należy, że faktycznie wskazany termin został przekroczony. Jak już zostało zaznaczone w przypadku orzeczeń sądów powszechnych istotną okolicznością jest prawomocność orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie jak zostało to zaznaczone i podkreśla organ administracji prawomocność ta została ustalona na [...] kwietnia 2019 r. Przywołana tu data legła u podstaw podjętych przez organy administracji rozstrzygnięć. W tym miejscu przyjdzie jednakże dostrzec, że organy administracji publicznej obu instancji podejmowały rozstrzygnięcie z zawiązanymi oczyma, ponieważ nie dostrzegły oczywistości, która rzuca się wprost na pierwszy rzut, a mianowicie orzeczenie sądu powszechnego z [...] r. nie może być prawomocne z tą datą, ponieważ od tego orzeczenia przysługują stosowne środki odwoławcze, nie tylko skarżącej ale także organowi, który był uczestnikiem postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym. Zamieszczenie na egzemplarzu wyroku daty prawomocności, winno wzbudzić wątpliwość po stronie tych organów i w ramach postępowania wyjaśniającego winny wyjaśnić z sądem powszechnym zaistniałą sytuację. Organy administracji publicznej obu instancji przeszły nad tym faktem do porządku dziennego i w oparciu o tę datę podjęły niekorzystne dla skarżącej decyzje. Takie działanie jest sprzeczne z postanowieniami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie nakładających na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które mają wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zarzucenia skarżącej, że uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego uzależnionego od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i przerzucania na osobę niepełnosprawną konsekwencji błędnych decyzji organów orzekających o tej niepełnosprawności. Skoro ustawodawca nie określa - jak art. 24 ust. 2a) u.s.r. w przypadku orzeczeń wydanych przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - daty, od której należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzeczenia o takiej niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku), to w takim wypadku złożony przez osobę niepełnosprawną w rozsądnym terminie, którym niewątpliwie jest data złożenia takiego wniosku przez skarżącą, wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z kompletem dokumentów wskazujących na niepełnosprawność w znacznym stopniu będzie zawsze złożony w terminie umożliwiającym przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o orzeczenie tej niepełnosprawności. Przywołana tu okoliczność posiada fundamentalne znaczenie i pominięcie działań zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wyjaśnienie powyższej okoliczności będzie posiadało kluczowe znaczenie dla prawidłowego zastosowania postanowień art. 24 ust. 2a u.s.r. w znaczeniu, jakie temu przepisowi zostało nadane przez tutejszy Sąd, że termin do złożenia przedmiotowego wniosku liczony ma być w przypadku orzeczeń sądowych od dnia jego prawomocności.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wystąpi do Sądu Rejonowego w G. o wyjaśnienie sytuacji związanej z prawomocnością wyroku z dnia [...] r., a następnie ustali, czy w rozpoznawanej sprawie skarżąca spełnia wymogi wynikające z treści przywoływanego powyżej art. 16 ust. 3 u.s.r., czy w jej sytuacji wniosek został złożony w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z dnia [...] r., a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.